# Рут • Инус • Эстер • Матай • Лука • Руысква

Институт перевода Библии

## Лука йахьыла а-Инджьыль • Апостолчва руысква


Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru


Институт перевода Библии


Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360


ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

## Апхъажва


Апхъажва

Хвду зму апхьагӀвчва!

Швара швпахь йщтӀапӀ а-Уасйат ШӀыц йауу агӀвыраква, Лука йахьыла а-Инджьыльи Апостолчва руыскви ргӀацӀщтра шӀыц. А-Библия а-Уасйат ШӀыцли а-Уасйат Ажвдзали йалапӀ. АгӀвыраква йыргӀвырапӀ а-Библия, ауи адунай шабгула сквшышв пхьадзарала рахӀа щарда йызпхьауа гӀвырапӀ.

АйъазагӀв Лука йгӀвытӀ Лука йахьыла а-Инджьыльгьи Апостолчва руысквагьи хӀысквшпхьадзара йхынгӀважвахуз асквшква рагӀан. Лука ауат агӀвгӀвыракӀгьи Теофил зыхьзыз агӀвычӀвгӀвыс йзищтиуаз асальамшвъаква рквпшыра йтагылата йгӀанйыршатӀ. Лука йаницӀаз агӀаншараква дгватшныта йырхъвыхтӀ. Ауи дрыквшахӀатхатӀ Апостолчва руысква йаншвалыз гӀаншара щарда, йауа швхӀвузтын ауи апостол Павел дйыгӀвзан йгьи ауи дангӀамдуз дйымгӀвалагӀв цӀабыргын. (АгӀвыра Апостолчва руысква шванапхьауа швара йыжвбитӀ Лука «хӀара» йгьи «ауат» кьазула йшгӀайрысабапуа, ауыгьи йгӀанарбитӀ Лука Павели ауи анахьанат йыгӀвзачви дшрыцыз.) Лука Иисус дйыщтацагӀвхатӀ. Ауи азаджвзаджвыкӀ йакӀвын а-Уасйат ШӀыц агӀвыраква равторчва йрыуата йджьутымыз.

Лука йахьыла а-Инджьыль Иисус йбзазара, йарыпхьара, йгӀальаматраква, йпсри йгӀабзагылхри йрыквчважвауа а-Уасйат ШӀыц апщгӀвыракӀ йрыуа закӀыпӀ. Ажва «Инджьыль» агрек ажва «Эуаггелион» йгӀашӀыркӀгӀатӀ, абаза бызшвала ауи йгӀаныцӀитӀ «Хабар бзи» йа «а-Гвыргъьахъв хабар». Ажва «Инджьыль» Матай, Марк, Лука йгьи ЙохӀан рыпщгӀахӀвахракӀгьи йырпщылапӀ (йашӀшвырпшы ауи аурышв ажва «Евангелие»), ауаса зынгӀалашвара ажва Инджьыль а-Уасйат ШӀыц шабгу йаназынарху гӀаншитӀ.

Лука йахьыла а-Инджьыль апны автор дызквчважвауа агӀаншараква хӀысквшпхьадзара йапхъахауа асквшышв ахъа йакӀвшитӀ. Ауат агӀамтаква рагӀан Адгьылквта атенгьыз амарагӀацӀцӀырта адгьылква аурым императорква рымчхъара йацӀан, ауат рыр ауаъа йаныргӀалын. Ауаса ауаъа йбзазуз айахӀудаква дара рдин гӀащаквырыжьтӀ, ауи адин щатата йаман а-Нчва апигӀамбар Муса йгӀайыйтыз а-Хабза. МасихӀ – ауи джьут ажвапӀ, ауи йгӀаныцӀитӀ «йызхьырщыз» («Христос» – аджьут ажва агрек атакӀра). Амасхва хвша зхъа йахьырщуаз пигӀамбарта, шогьанта йа паштыхӀта йалырхуаз агӀвычӀвгӀвысква ракӀвын. Муса йымщтахь йаъаз пигӀамбар щардагӀв йырхӀвун йалкӀгӀата ауагӀаква агвнахӀи апсри рымчхъара йачвызхчушыз МасихӀкӀ – а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъадакӀ дшгӀайуашыз. Ауи акӀвпӀта хӀысквшпхьадзара аджвыквлымта йаквшвауата ЙахӀудашта апны йаныргӀалыз акъалачкӀвын БетлехӀем апны адунай дгӀаквылтӀ зымгӀвагьи зызпшуаз а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада, Иисус Христос.

АгӀащаквырхара ауысла а-Хабар бзи, а-Нчва йажвала Ауи й-Па адунай йаквнайыргауа, ауи а-Хабар гӀвычӀвгӀвысипхьадза дъанызлакӀгьи бызшвата дызлачважвазлакӀгьи йзалхпӀ. Апостолчва руысква апны Лука даквчважвитӀ Иисус йапхъахуз йыщтацагӀвчва аджьутква рпсадгьыл апны, ауи утыцӀта анахьанат адгьылштаква рпны, Римгьи ауат йрылата, Иисус йуысла а-Хабар бзи штшамцӀнадрыхуаз. Ауи агӀвыра Лука йахьыла а-Инджьыль йащтагӀайитӀ, йаргьи йалкӀгӀу турых магӀны амапӀ, йауа швхӀвузтын Иисус йапхъахуз йыщтацагӀвчва руыскви ауат гӀакӀвзыршуз агӀаншаракви йырхроникапӀ. Ауи йгӀанахӀвитӀ зпхьадзарала ймачӀгӀвыз апостолчва йызлашвуз ашварагӀваракви йзынйуз апшӀагылра мчкви йрымпшуата а-Нчва йгӀарызхъайцӀаз а-Хабар бзи гӀащаквырыжьта йъакӀвызлакӀгьи ауи йшдраргамуаз.

Лука ауат агӀвыраква грек бызшвала йгӀанйыршатӀ, ауаса йцӀыхъвахуз асквшышв гӀважва руацӀа ауат швкӀпхьадзарала адунай абызшваквала йатаркӀтӀ. Ужвы абар Лука йахьыла а-Инджьыльи Апостолчва руыскви йапхъахауата абаза бызшвалагьи адунай йгӀаквылитӀ.

А-ГӀвыра Цкьа атакӀрала а-Институт йшырзыразу ахӀвитӀ Лука йахьыла а-Инджьыльи Апостолчва руыскви ратакӀыгӀв, ауат агӀвыраква рредакторква, ари ауыс йацхърагӀаз зымгӀва.

Атекст аэлектрон формат а-ГӀвыра Цкьа атакӀрала а-Институт асайт апны арат агӀарбараквала йгӀау йауитӀ https: ibt.org.ru.

## Лука

### Лука

Лука


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]


### 1


Лука йахьыла а-Инджьыль


АгӀаджвыквцӀага

1-4ЗпӀатӀу хӀаракӀу Теофил[*], апхъапхъадзата зыла йабаз, Ажва къвырльыкъв азызхаз ауагӀаква йгӀахӀархӀвыз ащатала щардагӀвы хӀпны йакӀвшаз агӀаншараква гӀвыра рзагӀандыршауа йалагатӀ. Ауи йгӀалцӀла, саргьи сгвы йтаскӀытӀ ахъа салагата зымгӀва бзита йсырхъвыхта ауысква зкву йащтацауата уара йузызыгӀвхныс, уыздрыпхьаз шцӀабыргу узыбахра ахъазла[+].


Амальаъыкь апигӀамбар ЙахӀйа дшгӀадриуаш Закьарыйа йгӀайайхӀвитӀ

5АпаштыхӀ Ирод[*] ЙахӀудашта унашва анахъицӀуз, БийаргӀа ркьазу дауата[*] Закьарыйа-хӀва йыхьызта шогьанкӀ[†][*] даъан. Ауи йхъапщылагьи ХӀарун[*] дитынхан, ЭлишебагӀ-хӀва йлыхьызын[+]. 6Ауат агӀвыджьгьи а-Нчва[†] йпахь йцӀабыргын, пха рыквта йбзазун, багъьата ЙхӀыхвиту[†] йуасйаткви йщаквыргылракви дырхъйун. 7Ауаса ауат саби гьрымамызтӀ, йауа швхӀвузтын ЭлишебагӀ дпхӀвыс мхьан. Ауат агӀвыджьгьи рныбыжьла йнаскӀьахьан.

8Зны Закьарыйа дызуаз акьазу рыгӀамта ангӀадза, ауи а-Нчва йпахь къвырльыкъв йхун. 9АшогьанкъвырльыкъвхагӀвчва рпны йщаквгылаз ахабза апкъ йтагылата чӀвы андрышв, ауи ЙхӀыхвиту йтдзы днашылта ахьщчӀвфгӀвыпшдзаква йбылра атахъхатӀ. 10Ауи ахьщчӀвфгӀвыпшдзаква анибылуаз уагӀа щардагӀв агваны йныхӀвун. 11Закьарыйа ЙхӀыхвиту ймальаъыкь йпахь дгӀаншатӀ. Ауи ахьщчӀвфгӀвыпшдзаква рблырта агъьмала дгылан. 12Закьарыйа ауи даниба, мчыта дгӀархӀан дшватӀ. 13Амальаъыкь ауи йайхӀвтӀ:

– Уымшван, Закьарыйа, уара уныхӀва а-Нчва йгӀатӀ. Ухъапщыла ЭлишебагӀ па дуызгӀалриуаштӀ, ауи ЙахӀйа-хӀва йыхьуцӀуштӀ[+]. 14Уара угвы насыпли гвыргъьара дули йчвуаштӀ, щардагӀвы ауи дъагӀадриуаш йайгвыргъьуштӀ, 15йауа ухӀвузтын ЙхӀыхвиту йпахь ауи ддудздзахуштӀ. Ауи зынгьи чагӀыргьи кьахв уызрауа анахьанат ажвчӀвквагьи гьйыжвуашым. Мгвата дштаркӀву йгӀашӀарышвта а-Нчва й-Псы[†] дгӀатйырчвгӀуштӀ[+]. 16Израиль ауагӀаква йрыуата щардагӀвы ЙхӀыхвиту, дара р-Нчва йахьыла ауи йнайырхуштӀ. 17Ильйас[*] йпси йымчи йылата апхъапхъа дгӀаншуштӀ ауи, абачва рыгвква агӀариква рахьыла, амдзыргӀвчва агӀвцӀабыргква руасаражвра ахьыла йнайырхарныс, ауагӀахъа ЙхӀыхвиту йгӀайра йазирыхӀазырныс рыхъазла[+].

18Закьарыйа амальаъыкь дицӀгӀатӀ:

– Йшпаздыруаш сара ауи шыншуш? Сара сажвытӀщтӀ, схъапщылагьи лысквшквала днаскӀьахьатӀщтӀ.

19Амальаъыкь джьауап гӀайтхтӀ:

– Сара а-Нчва йпахь йгылу Джьабраъиль[*] сакӀвпӀ, сара а-Нчва сгӀайщтитӀ ауи агвыргъьахъв хабар уасхӀвырныс. 20Ауаса ужвы агӀамта ангӀадзара йыншуш сажваква йъарызхъауымцӀаз йгӀалцӀла йуасхӀвыз аныншуш атшындза узымчважвахуата угӀанхуштӀ.

21Закьарыйа йызпшуа агваны йгылаз ауагӀагьи йджьарщун ауи араса ауырата а-Нчва йтдзы дгӀаджвылымцӀхуата дъакъваз. 22Закьарыйа дангӀаджвылцӀх, дгьзымчважвахтӀ, йаргьи напӀыла ауагӀа зджьакӀ гӀаргвынйыргӀвуа далагатӀ. ЗымгӀвагьи йгӀаргвынгӀвытӀ ауи а-Нчва йтдзы апны а-Нчва закӀ шгӀаййырбаз.

23Йдин къвырльыкъвхара даналга, Закьарыйа йпны дгӀайхтӀ. 24-25ДукӀ йнамихуата ауи йхъапщыла ЭлишебагӀ дымгвадухан, хвымызкӀ руацӀа лтдзы дгьгӀаджвылымцӀхтӀ.[*] Ауи йылхӀвун:

– Абар сара сыхъазла ЙхӀыхвиту йчпаз, Йара йылпхала ауагӀа ртшпынхӀва сгӀацӀидата!


Иисус дшгӀадриуаш шырдырыз ауысла

26ЭлишебагӀ дымгвадута цымызкӀ анцӀы, а-Нчва Джьабраъиль мальаъыкь[†] Галил ашӀыпӀа йаланакӀуаз акыт Назарет,[+] 27Мария зыхьзыз апхӀвыспа лпны дищтитӀ. Мария Дауыт йтынха Усыф хъапщылата дихӀвайхьан. 28Амальаъыкь ауи длызгӀайын йлайхӀвтӀ:

– Сальам басхитӀ бара, а-Нчва йылпха гӀазадзаз! Бара ЙхӀыхвиту дбыцпӀ!

29Мария ауат ажваква дара йджьалщатӀ, ауи дазхъвыцуан ауи йапшу асальам йгӀаныцӀуаз. 30Амальаъыкь ачважвара атаджвыквицӀахтӀ:

– Бымшван, Мария, йауа бхӀвузтын а-Нчва йылпха бара йбквнайыргатӀ! 31Ауи акӀвпӀта, бара бымгвадухата Па дгӀабриуаштӀ, Ауи Иисус-хӀва йыхьбцӀуштӀ.[*][+] 32Ауи ддудздзахуштӀта, ЗымгӀварацкӀысйхӀаракӀу й-Па-хӀва йыпхьуштӀ Ауи. ЙхӀыхвиту а-Нчва Ауи дгӀазтынхаз апаштыхӀ Дауыт йчӀварта гӀайыйтуаштӀ, 33йгьи Ауи йанакӀвызлакӀгьи Йакъвып йтдзы[*] унашва ахъицӀуштӀ, йгьи Ауи й-Хъа́ра цӀыхъва гьамазлушым.

34– Ауаса йшпалуаш? – дазцӀгӀатӀ Мария. – Сара ужвыгьи хъацӀа сгьйыцымызтӀщтӀ.

35Амальаъыкь джьауап гӀайтхтӀ:

– А-Нчва й-Псы дбызгӀалбгӀуштӀ бара, ЗымгӀварацкӀысйхӀаракӀу йымч ахвага бгӀахънагӀвуштӀ бара. Ауи йгӀалцӀла а-ГӀари цкьа[†] йбауаш – Ауи а-Нчва й-Па-хӀва йыпхьуштӀ[+]. 36Абар бзаъа ЭлишебагӀгьи сквш щарда дыртата па длауаштӀ. ПхӀвыс мхьа-хӀва йылзырхӀвун ауи, ауаса ужвы цымызкӀ цӀитӀта дымгвадупӀ ауи. 37А-Нчва йылымшауа закӀгьи гьаъам.

38– ЙхӀыхвиту къвырльыкъв йзысхарныс схӀазырпӀ сара, – джьауап гӀалтхтӀ Мария, – йшухӀваз апшта йсызныйыргӀатӀ сара зымгӀва.

Амальаъыкьгьи ауи дылкъвыцӀхтӀ.


Мария ЭлишебагӀ бачӀвбара длызцитӀ

39ДукӀ йнамихуата Мария тшадылгалын, ЙахӀудашта ащхъа апны йаныргӀалу акыт гвжважвагӀвала дцатӀ. 40Ауи Закьарыйа йтдзы днашылын, ЭлишебагӀ сальам лалхтӀ. 41ЭлишебагӀ Мария сальам шгӀалалхыз анылгӀа, йылуацӀаз асаби далакӀьазызтӀ. А-Нчва й-Псы ЭлишебагӀ дгӀайырчвын, 42быжьдула йылхӀватӀ:

– БныхӀва-ныпхьазтӀ[*] бара апхӀвысква рпны, буацӀа йтата йынкъвбгауа б-ГӀаригьи дныхӀва-ныпхьазтӀ! 43Йсыхвиту йан дсызгӀайтӀ сара, ауи йапшу алпха йачӀвыйа йзгӀасквнадыргаз сара? 44Бсальам згӀатӀ акӀвын, йсуацӀу агӀари агвыргъьара йгӀалихын дгӀалакӀьазызтӀ. 45ЙбзымшырапӀ ЙхӀыхвиту йгӀабайхӀвыз шыншуш йазхъазцӀаз!

46Мария джьауап алтхтӀ:

– Спсы ЙхӀыхвиту дартшхъвитӀ,
47спсы с-ГӀазхчаз а-Нчва йыхъазла йгвыргъьитӀ,
48йауа швхӀвузтын Ауи йбзири йгвчӀагӀви гӀасхьирыстӀ сара, йнакъву сгыларта дампшуата.
ЙахьчӀва йнанаркӀыта абанпараква зымгӀва сара йныхӀва-ныпхьу-хӀва йгӀасыпхьуштӀ,[+]
49йауа швхӀвузтын ЗымгӀвазылшауа сара сыхъазла ари йапшу ауыс дуква йхатӀ!
Ауи йыхьыз цкьапӀ!
50Абанпарипхьадза рпынгьи Ауи йылпха зквйыршвауа
Йара хвы йзызчпауа ракӀвпӀ!
51Ауи йнапӀыла ауыс дуква йырхъйатӀ:
Ауи йамцӀицатӀ зыгвква пагьарала йырчвыз,
52аунашвачпагӀвчва рчӀвартаква йгӀаркӀницан,
згыларта накъву ауагӀаква гӀарылйырхӀватӀ!
53Йымлащиуаз йыртахъу абзирала йнайырхъатӀ Ауи,
абайаквагьи закӀзаджвыкӀ рымамкӀва йщтитӀ.
54-55Ауи дырцхърагӀатӀ Йара йлыгчва Израиль ауагӀаква,
йгӀайгвалашвахын хӀапхъанчӀвиква злайыргвыгъаз –
гвчӀагӀв рзычпара Ибрахими
ауи йтынхачви анцӀрала.

56ХымызкӀ раъара дсасытӀ Мария ЭлишебагӀ лпны, уацӀыхъван лпны дгӀахъынхӀвыхтӀ.


ЙахӀйа дзытщгӀвы адунай дшгӀаквылыз

57АгӀамта ангӀадза, ЭлишебагӀ па дгӀалритӀ. 58Ауи лыгвлачви лзаъачви ЙхӀыхвиту йылпха шгӀалирадзаз аныргӀа йлыцгвыргъьун. 59ЙагӀмышкӀхуз апны[*] ауат гӀайтӀ агӀари йпӀытӀачвапкъра акӀвдыршарныс, йаба йхӀатырла ауи Закьарыйа-хӀва йыхьырцӀарныс ртахъын ауат. 60Ауаса агӀари йан йгьлымуытӀ:

– Момо, ауи ЙахӀйа-хӀва йыпхьуштӀ.

61Ауи йлархӀвуан:

– Швзаъачваква дрыуата заджвгьи ауи апш хьзы гьйымамщтӀ!

62Ауат аба йпа хьзыта йыхьицӀарныс йтахъу ауысла мачвы-щачвла йцӀгӀауа йалагатӀ. 63Закьарыйа дрыхӀван аквгӀвырта чкӀвын гӀарыквихтӀ, уацӀыхъван зымгӀвагьи дджьарщауа йшгӀайпшуазымца ауи йаквйыгӀвтӀ:

«Ауи йыхьыз ЙахӀйапӀ».

64Йара ауи алахъвгӀахъасра ауи йыбыз гӀаунащтхын, а-Нчва дйыртшхъвауа ачважвара джвыквицӀахтӀ. 65Агвлачва зымгӀва ашвара гӀарылашватӀ, йыншаз ахабар ЙахӀудашта ащхъаква зымгӀва йырзынадзатӀ. 66Ауи згӀуз зымгӀвагьи йджьарщауа йазцӀгӀун:

– ЙымгӀанхушйищтӀ ауи агӀари? – йауа швхӀвузтын ЙхӀыхвиту йнапӀы ауи йыцын.


Закьарыйа йпигӀамбар ажва

67А-Нчва й-Псы ЙахӀйа йаба Закьарыйа дгӀайырчвын, йпигӀамбаражва йхӀвауа далагатӀ:

68– ДныхӀва-ныпхьазтӀ ЙхӀыхвиту, Израиль р-Нчва, зуагӀа цхърагӀара йрызгӀайта, ауат рхъахвгӀаша пшцӀазцӀата йгӀазырхвитхыз!
69Йлыг Дауыт йтдзы йгӀагӀвниган,
йхӀызщтӀихтӀ Ауи агӀахчага чӀвгӀва[*],[+]
70Йара йпигӀамбар цкьаква йгӀадйырхӀвата щарда цӀуата ауи хӀшазйыргвыгъаз апшта,
71хӀара хӀагъачва йгьи хӀызчвымыгъу
хӀырчвихчарныс ахъазла.
72Абарауаса Ауи йылпха хӀапхъанчӀвиква йрыквйыршватӀ,
йхъмаштылуата Йара йуасйат цкьа,
73хӀара хӀапхъанчӀви Ибрахим йзихӀваз аныха:
74хӀара хӀагъачва хӀгӀарнапӀыцӀхра,
швара хӀыламкӀва Ауи къвырльыкъв йзыхара хӀылшарныс ахъазла,
75хӀынцӀра амшква зымгӀва рпны Ауи йпахь цкьари гӀвцӀабыргыри хӀылата
хӀбзазарныс ахъазла!

76Уаргьи, сычкӀвын, ЗымгӀварацкӀысйхӀаракӀу йпигӀамбар-хӀва йуыхьырцӀуштӀ.
Йауа ухӀварыквын ЙхӀыхвиту йпахьла уцуштӀ,
Ауи йымгӀва йзурыхӀазырра ахъазла,[+]
77Йара йуагӀа йраухӀвныс
йгӀазхчуш агвнахӀква рзыргӀвара шакӀву[+].
78Ауи йгӀалцӀла хӀ-Нчва йгвчӀагӀв ацӀоларала
ажвгӀвандква йгӀаркӀнищтта йхӀзагӀайщтиуаштӀ хӀара Ащымта Шахв[*],
79алащцари апсра ажьори йрылата йбзазауа алашара райдзара,
хӀщапӀква амамыр амгӀва йазынахӀырхара рыхъазла![+]

80Асаби йызхӀун, йпсы багъьахун. Акъвым апны дбзазатӀ ауи зымгӀвагьи дырбауата Израиль рпахь дангӀагылуаш агӀамта гӀадзанадзыкӀьа[+].

### 2


Иисус ййра

1[•]Ауат амшква рпны аимператор Август[*] унашва йгӀвытӀ Урым империя шабгула ауагӀа рахъгӀвылгӀара акӀвыршара[+]. 2Квириний[*] Шам унашва анахъицӀуз ауи йапхъахауата йакӀвшуз уагӀа ахъгӀвылгӀаран. 3Ауи йгӀалцӀла дасузлакӀгьи йара йкыт ашвъа тшаницӀарныс дцатӀ. 4Усыфгьи Галил апны Назарет кыт дтыцӀын, ЙахӀудашта апны БетлехӀем-хӀва йызпхьауа Дауыт йкыт дцатӀ, йауа швхӀвузтын ауи Дауыт дитынхан[+]. 5Ауи тагвжвата йзырхӀвайыз, йымгвадууыз Мария дйыцта ауагӀа ахъгӀвылгӀара дцатӀ. 6БетлехӀем апны Мария лхьара агӀамта надзатӀ, 7ларгьи дхьан л-Па щыпа дгӀалритӀ. Ауи л-Па агаракӀасква дрымгвалцӀан, аччора дталцӀатӀ, йауа швхӀвузтын асасырта апны ауат пхьарта гьрымамызтӀ.


Амальаъыкьква хабар бзи ауасахчаква йрархӀвитӀ

8ЙхъарамкӀва архъа апны уахъынлата ауасахчаква рхӀвыча рчӀапщун. 9Зынла ауат рпахь дгӀагылтӀ ЙхӀыхвиту[†] ймальаъыкь, ЙхӀыхвиту йымч гӀальамат акӀкӀарала дкӀвыршата. Ауасахчаква зджьара йгӀанымхахуата йшватӀ,[+] 10ауаса амальаъыкь ауат йгӀарайхӀвтӀ:

– Швымшван. Сара хабар бзикӀ[†] швасхӀвныс сгӀайтӀ, гвыргъьара дудздза рызгӀанагуаштӀ ауи ауагӀахъа зымгӀва! 11ЙахьчӀва Дауыт йкыт апны дйытӀ швара шв-ГӀахчагӀвы[*] – Христос[†][*], ЙхӀыхвиту![+] 12Абар швдырга: а-Саби агаракӀасква дрымгвата, аччора дтата дгӀашвауаштӀ швара.

13Ауаъа зынла амальаъыкь йгӀайыцылтӀ зпхьадзара щардаз ажвгӀванд ар, а-Нчва[†] ддыртшхъвауа йгьи быжьщтӀыхла йырхӀвауа:

14– Артшхъвара йымазтӀ а-Нчва ажвгӀвандква рхӀаракӀыра апны!
Адгьыл апынгьи амамыр рымазтӀ а-Нчва йгвапхара бзи зквнайыргауа ауагӀаква![+]

15Амальаъыкьква ауат йыркъвыцӀхта ажвгӀванд йанхъалх, ауасахчаква азаджв азаджв йайхӀвтӀ:

– Швнай БетлехӀем хӀцапӀ, ауаъа йгӀаншаз ауысла ЙхӀыхвиту йгӀахӀайхӀвыз хӀапшыпӀ.

16Ауат ауаъа гвжважвагӀвала йцан, Мария, Усыф йгьи аччора йтаз а-Сабипшка гӀараутӀ. 17Ауат Ауи данырба, а-Сабипшка йыхъазла йгӀарархӀвыз зымгӀва рхӀватӀ. 18Ауат йрыздзыргӀвуаз зымгӀва ауасахчаква йырхӀваз джьарщун. 19Мариягьи йылгӀаз зымгӀва лгвы йталкӀын ауи дазхъвыцхуан[+]. 20Ауасахчаква гӀахъынхӀвыхтӀ, йырбази йыргӀази зымгӀва рыхъазла а-Нчва йыхьыз рхӀвауа йгьи ддыртшхъвауа: зымгӀва йшгӀарархӀвыз апшта тамамта йгӀацӀцӀтӀ.


Иисус а-Нчва йпахь дыргылра

21ЙагӀмышкӀхуз, Ауи йпӀытӀачвапкъра агӀамта аннадза, Ауи Иисус йыхьырцӀатӀ – ари ахьыз Ауи мгва дтамшваскӀва амальаъыкь йгӀайыхьицӀатӀ. 22Муса й-Хабзала йщаквгылаз атшрыцкьара агӀамта аналга[*], Марии Усыфи а-Сабипшка Иерусалим дыргатӀ, Ауи ЙхӀыхвиту дгӀайрыцкьарныс йпахь ддыргылныс ахъаз, 23йауа швхӀвузтын ЙхӀыхвиту й-Хабза апны йаныпӀ: «ЧкӀвынхвыц щыпипхьадза ЙхӀыхвиту дгӀайрыцкьарныс йпахь дыргылра атахъыпӀ». 24ЙхӀыхвиту й-Хабзала ауат къвырманта[†] йддырщра атахъын гӀвбнахӀвыхӀвкӀ йа гӀвхӀвыхӀвчыркӀ.


ЩамгӀвын йныхӀва-ныпхьари апхъахькӀьала йыншуш ауысла йхӀвази

25Ауи агӀамта апны Иерусалим дтан ЩамгӀвын-хӀва йызпхьуз гӀвычӀвгӀвыскӀ. Ауи дыгӀвцӀабыргын йкъраргьи бзийын, гвыгъара йылата Израиль ргвбжара зыртынчуашыз ЙхӀыхвиту дйызпшуан, а-Нчва й-Псгьи йара дйыцын. 26А-Нчва й-Псы[†] ауи йзагӀахъитӀтӀ ЙхӀыхвиту й-Христос дйымбакӀва дшымпсуашыз. 27А-Нчва й-Псы ЩамгӀвын а-Нчва йтдзы апшцӀа дпшцӀайдатӀ. А-Хабза[†] йахӀвауа чпара ахъазла ани аби а-Сабипшка Иисус дангӀарг, 28ЩамгӀвын Ауи йнапӀквала дгӀайахвтӀ, а-Нчва йыхьыз бзирала йхӀван:

29– ХӀызнапӀыцӀу! Сшуыргвыгъаз апшта,
ужвы сауыущтхитӀ сара, Уара улыг, амамыр сымата,
30йауа ухӀварыквын сара сылаква дырбатӀ хӀгӀазхчуш,
31ауагӀахъаква зымгӀва рпахь Уара йурыхӀазырыз,
32амаджьусиква рыхъазла йхътӀыта ахӀвара алашара
йгьи Уара ууагӀахъа, Уара у-Израиль рыртшхъвара!

33Ани аби йджьарщун Иисус йыхъаз йырхӀваз. 34УацӀыхъван ЩамгӀвын ауат йныхӀва-ныпхьан Ауи йан Мария йлайхӀвтӀ:

– А-Нчва Ари йгӀайылайцӀаз ашвхӀаусыгӀвала Израиль апны щардагӀвы кӀахӀуштӀ йгьи щардагӀвы тшгӀащтӀырхуаштӀ, Йаргьи йыздымгылуа ддыргахуштӀ 35(йара баргьи бпсы агьата алсуаштӀ). Абауат зымгӀва уагӀа щардагӀв рхъвыцра мадзаква гӀахъыртӀуаштӀ.

36Ашир ажвлара йрыуаз Фануэль апхъахькӀьала йыншуш здыруаз йпхӀа Аннагьи ауаъа даъан. Сквш щарда нылцӀхьан ауи. Анна лхъацӀа быжьсквша дйыцбзазатӀ, 37уацӀыхъван йгӀанылцӀыз зымгӀва ауи чвзабата дгӀабзазатӀ. Сквшы пщынгӀважви пщба дыртан ауи[*]. Ауи зынгьи а-Нчва йтдзы апшцӀа дгьгӀапшцӀымцӀтӀ, уахъынлагьи тшынлагьи а-Нчва урычрали[†] ныхӀварали къвырльыкъв йзылхатӀ[+]. 38Ауи асахӀат апны лара Ауи дгӀазгыз дрызцан, а-Нчва дшизыразу лхӀван, а-Саби йуыс Иерусалим агӀархвитхра[*] йазпшуаз зымгӀва йралхӀвуан.


Назарет агӀайхра

39Иисус йани йаби ЙхӀыхвиту й-Хабза йгӀанахӀвуз зымгӀва анырчпа, Галил апны йаныргӀалыз ркыт цри Назарет йгӀахъынхӀвыхтӀ[+]. 40А-Саби дгӀадзынгылуан, йымчи йуасаражври йрызхӀун, а-Нчва йылпхагьи Ауи йыквын.


ЖвыгӀвсквша йыртаз Иисус а-Нчва йтдзы апшцӀа апны

41Ансисквшагьи ПасахӀ[†] агвыргъьахъв агӀан Иисус йани йаби Иерусалим йцун. 42Ауи жвыгӀвсквша анихъыцӀ, ауат, йшырцӀасхаз апшта, агвыргъьахъв йцатӀ. 43Агвыргъьахъв аналга, зымгӀвагьи рпынква йанцахуаз, АчкӀвынхвыц Иисус Иерусалим дгӀанхатӀ, ауаса Ауи йани йаби ауи гьрымдыруазтӀ. 44Ауи анахьанат амгӀвайсыгӀвчва дрылата дгӀайуадзырщатӀ ауат, мыш абгакӀ йанымгӀвайс, ауат Ауи рзаъачви рдырчви рпны йзыпшгӀауа йалагатӀ. 45Ауи данырмау ауат Иерусалим йхъынхӀвыхтӀ ауаъа йпшгӀарныс. 46ХымшкӀ анцӀы ауат АчкӀвынхвыц а-Нчва йтдзы апшцӀа апны дгӀараухтӀ. Ауи арыпхьагӀвчва дрылачӀван, ауат дрыздзыргӀвуан йгьи азцӀгӀараква рызйыргылуан. 47Ауи йыздзыргӀвуаз зымгӀвагьи Ауи йгвынгӀвыри Ауи йджьауапкви джьарщун. 48Ани аби Ауи ауаъа данырба йджьарщатӀ.

– ХӀычкӀвын, йачӀвыйа Уара араса йызхӀзухаз? – дицӀгӀатӀ Ауи йан. – Уара уабагьи саргьи хӀухъгвыргӀвун йгьи хӀузыпшгӀун Уара.

49– ЙачӀвыйа Сара швызсзыпшгӀуз? – дазцӀгӀатӀ Ауи. – ЙгьшвымдыруазмищтӀ швара Сара Саба йчӀву апны саъазара шатахъу?

50Ауаса ауат йгьгӀаргвнымгӀвытӀ Ауи дызлачважвуз[+]. 51Ауи ауат дрыцта Назарет дгӀахъынхӀвыхтӀ йгьи ауат дрыздзыргӀвуан. Ауаса йгӀаншаз зымгӀва Ауи йан лгвы йтакӀыта йынкъвылгун[+].

52Иисус йызхӀун йгьи рыцӀа-рыцӀа дуасаражвхун. Ауи бзи дырбун ауагӀаквагьи а-Нчвагьи[*].

### 3


ЙахӀйа ДзытщгӀвы Иисус йыхъазла амгӀва йрыхӀазыритӀ


(Мат. 3:1-12; Мк. 1:2-8; ЙохӀ. 1:19-28 )

1[•]Аимператор Тиберий йунашвахъцӀара йжвыхвсквшахуз агӀан, ЙахӀудашта Понтий Пилат унашва анахъицӀуз, Ирод Галил данаунашвачпагӀвыз, ауи йаща Филип Итуреи Трахонит шӀыпӀи[*] данрунашвачпагӀвыз, Лисаний Абиленей данаунашвачпагӀвыз,[+] 2ХӀанани Кайафи[*] йаншогьанхъадаз, а-Нчва[†] йажва акъвым апны йаъаз Закьарыйа йпа ЙахӀйа йзынархан[+]. 3Ауи амщтахь ЙахӀйа Иордан адзыгӀв йадыз ашӀыпӀаква зымгӀва рпны дцатӀ, ауи уаз йхӀвун адзытщра[†] акӀвыршара шатахъыз агвнахӀква тшырзырдырхта[*] агвнахӀква рызгӀвара ахъазла. 4АпигӀамбар ЙышгӀайхӀу йгӀвыра йшану апшта:

«Абжьы гитӀ акъвым апны:
„ЙызшврыхӀазыр амгӀва ЙхӀыхвиту,[†]
йшвчпа райшата Ауи йныкъвартаква!
5ЙамгӀан кӀварбжьаразлакӀгьи тырчвылгӀазтӀ,
йамгӀан быхъвызлакӀгьи йгьи тобазлакӀгьи накъврагӀатӀ,
амгӀва хъвахъваква райшахаргӀатӀ,
амгӀва къвайашӀыйаквагьи райшахаргӀатӀ,
6агӀвычӀвгӀвара шабгу а-Нчва согӀата йгӀахӀитыз агӀахчара рбара ахъазла“».

7ЙахӀйа адзытщра йахъищтныс йызгӀайуаз ауагӀа жвпӀара йрайхӀвуан:

– Швара, ащтанчӀв хъшараква! ЙгӀашвазхӀвда швара апхъахькӀьала йгӀаншуш а-Нчва йхӀаквымхара швачвырдарныс[+]? 8Ауысквала йгӀашвырба йшцӀабыргу агвнахӀква штшырзыжвдырхыз. Швгвгьи йгӀанашвымрыгын араса йшвхӀварныс: «ХӀара хӀаба Ибрахим йакӀвпӀ!» ЙшвасхӀвитӀ швара а-Нчва йшйылшауа арат ахӀахъвквагьи йгӀарылихта Ибрахим йыхъазла саби йгӀайшарныс[+]. 9АгврахӀагьи гӀадзхъайцӀахьатӀ а-Нчва ацӀлаква рыщайдза, швыр бзи гӀазшӀамылуа йамгӀан цӀлазлакӀгьи йпикъыта амца йалайрышвуаштӀ Ауи[+].

10– ЙхӀчпуш ачӀвыйа щта хӀара? – йазцӀгӀун ауагӀа жвпӀара[+].

11ЙахӀйа джьауап айтхуан:

– ГӀвасыкӀ зму азакӀы асыкӀгьи змам йыйтыргӀатӀ, рызкъы змугьи йара ауи йчпарагӀатӀ[+].

12АшвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчвагьи гӀайуан адзытщра йахъысныс.

– АрыпхьагӀв, – йазцӀгӀун ауат, – йхӀчпара атахъыйа хӀара?

13– Хабзала йгылу йайхӀата йгӀарыквшвымхын ауагӀаква, – йрайхӀвуан ауи ауат.

14АрыгӀвчвагьи ауи йгӀайцӀгӀун:

– А хӀара йхӀчпуш ачӀвыйа?

ЙахӀйа джьауап айтхтӀ:

– Къарули ршварали ауагӀаква ахча гӀарыквшвымхын, заджвгьи мцкӀыла дшвмыркъванчан йгьи швынхаша шваквразха[+].

15Азпшра акврыгъвгъва йалан ауагӀа, зымгӀвагьи йрымаджьащахъван, ЙахӀйа гьйакӀвыммищтӀ а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада. 16ЙахӀйа зымгӀвагьи джьауап ритуан:

– Сара дзыла адзытщра швахъысщтитӀ, ауаса дгӀайуаштӀ сара сацкӀыс йымчу. Ауи йсандальшӀахӀвагакванадзара сыртӀларныс гьсквнагум сара. Ауи швара а-Нчва й-Псыли амцали адзытщра швахъищтуаштӀ. 17Ауи йнапӀыцӀакӀпӀ ачвыргъвы, амашв апны атшыгӀвра йрыпшарныс; агвадз Ауи йхчарта апны йазикӀуаштӀ, ахърыгӀвпагьи йымчвуа амца йалайбылуаштӀ[+].

18Датшагьи щарда дрыквчважвун ЙахӀйа, ауагӀа йхъадйырцӀауа йгьи а-Хабар Бзи[†] райхӀвуа.

19Ауи аунашвачпагӀв Ирод йаща йпхӀвыс Иродиада дъагӀайгыз йгьи ауи йакӀвйыршаз адатша чвгьарахараква зымгӀва рыхъазла атшпынхӀважваква йайхӀвуа даналага, 20Ирод йчвгьарахараква датшагьи закӀ рылайырхӀатӀ, ЙахӀйа анбахта[†] дтайырчӀван[+].


ЙахӀйа Иисус адзытщра дахъищтитӀ


(Мат. 3:13-17; Мк. 1:9-11; ЙохӀ. 1:32-34 )

21[•]АуагӀа зымгӀва адзытщра йанахъысуаз, Иисусгьи адзытщра дахъыстӀ. Адзытщра амщтахь Ауи данныхӀвуз, ажвгӀвандква тшагвырхын,[+] 22Ауи йпны дгӀакӀнылтӀ а-Нчва й-Псы[†] ахӀвыхӀв атурасы дтата. Йгьи ажвгӀвандква рахьыла абжьы гӀагатӀ:

– Уара бзи йызбауа С-Па уакӀвпӀ! Уара йуылапӀ Сара сгвыргъьара![+]


Иисус йабанпараква


(Мат. 1:1-17)

23[•]Иисус сквш гӀважвижваба раъара дыртан Ауи Йара йкъвырльыкъвхара анджвыквицӀа. ЗымгӀвагьи йшырпхьадзузла, Ауи ГӀалий йпа Усыф дипан,

24ауат йрапхъанчӀвийын МатӀытӀа,
Левий, Малки, Йанай, Усыф,
25МатӀытӀайа, ГӀамос, НахӀум, ХӀасли, Нагей,
26МахӀат, МатӀытӀайа, ШимгӀи, Йосех, Йода,
27ЙохӀанан, Реса, Зерубабель, Шеалтиэль, Нэр,
28Малки, Ади, Хъасам, Элмадам, ГӀэр,
29ЙешуагӀ, Элизар, Йорим, МатӀытӀа, Левий,
30ЩамгӀвын, ЙахӀуда, Усыф, Йонам, Элйахъим,
31Мелэа, Мэна, МатӀытӀа, Натан, Дауыт,
32Йишай, ГӀвбед, МугӀаз, Сальмон, НахӀшон,[+]
33ГӀаминадав, Админ, Арни, ХӀецрон, Парец, ЙахӀуда,
34Йакъвып, ИсхӀакъ, Ибрахим, ТерахӀ, НахӀор,
35Серуг, РегӀу, Пелег, ГӀэбэр, ШелахӀ,
36Хъайнан, Арпакшад, Шем, НыхӀв, Ламек,
37МытушелахӀ, ХӀынок, Йаред, МахӀалалэль, Хъайнан,
38Энос, Шет, Адам (Адам а-Нчва дгӀайшатӀ).

### 4


Иблис Иисус дирхъвыхитӀ акъвым апны


(Мат. 4:1-11; Мк. 1:12-13 )

1[•]Иисус а-Нчва[†] й-Псыла дырчвыта Иордан адзыгӀв дгӀакъвыцӀын дгӀахъынхӀвыхтӀ, а-Псы[†] Ауи акъвым дйырцатӀ. 2Ауаъа Ауи мыш гӀвынгӀважва иблис[†] дйырхъвыхтӀ. Ауи агӀамта шабгу Иисус закӀгьи гьйымфатӀ йгьи йцӀыхъвахуз дшымлащийыз йылайхӀватӀ[+]. 3Ауаъа иблис Ауи йгӀайайхӀвтӀ:

– Уара а-Нчва Уи-Пазтын, унашва азычпа ари ахӀахъв шчӀахъвахуш.

4Иисус джьауап йыйттӀ ауи:

– ЙаныпӀ: «ЧӀахъвагӀвацала гьакӀвым агӀвычӀвгӀвыс дызлабзазауа»[*].

5Иблис Иисус ащхъа хӀаракӀы дхъайдылын лахъвгӀахъасракӀла адунай апаштыхӀыгӀваква зымгӀва ййырбатӀ.

6Йгьи иблис Ауи йайхӀвтӀ:

– Ауат рымчи рдури Уара йуыстпӀ, йауа ухӀварыквын ауат сара йгӀасадзатӀ, йгьи йыззыстахъу йыститӀ ауат сара. 7Ауи акӀвпӀта, Уара сара квырмыш гӀасзучпузтын, ауат зымгӀва Уара йучӀвызлуштӀ.

8Иисус джьауап айтхтӀ:

– ЙаныпӀ: «Йуыхвиту, уара уы-Нчва квырмыш йзычпа, Ауи азаджв къвырльыкъв йзыха!»

9Ауи амщтахь иблис Ауи Иерусалим дгӀайдтӀ йгьи а-Нчва йтдзы ахъахь дыквйыргылтӀ.

– Уара а-Нчва Уи-Пазтын, тшбгъарышв араъа, – йхӀватӀ ауи. – 10ЙаныпӀщтӀ:

«Ймальаъыкьква Уара уыхъазла унашва рзичпитӀ
Уара уырхчарныс»,
11йгьи «ауат Уара рнапӀквала уыргуштӀ,
Уара ущапӀы ахӀахъв йшаквымшвуш апшта».

12Иисус джьауап йыйттӀ ауи:

– ЙаныпӀ: «Йуыхвиту, уара уы-Нчва думырхъвыхын».

13Иблис йырхъвыхраква зымгӀва данрылга, зныкӀдза Ауи дикъвыцӀхтӀ.


Иисус йкъвырльыкъвхара джвыквицӀитӀ


(Мат. 4:12-17; Мк. 1:14-15 )

14[•]Иисус Галил дгӀахъынхӀвыхтӀ, а-Псы амчла дырчвыта. Ауи йхабар агьагьара шабгу йырзынадзатӀ. 15Ауи асинагогаква рпны йайрыпхьун, зымгӀвагьи Ауи йыхьыз ртшхъварала йырхӀвун.


Назарет апны Иисус йгьйыцрымкӀтӀ


(Мат. 13:54-58; Мк. 6:1-6 )

16Зны Иисус дъагӀадзынгылыз акыт Назарет дгӀайын, йшацӀасыз апшта, асабша Ауи асинагога дцатӀ. Ауаъа Иисус дапхьарныс дгӀагылтӀ[+]. 17Ауи йгӀайырттӀ апигӀамбар ЙышгӀайхӀу йшвъабыгъьрыша[*], ауи ауацӀихын Ауи араса йъаныз гӀайаутӀ:

18«ЙхӀыхвиту[†] й-Псы дсхъапӀ Сара,
йауа швхӀвузтын Ауи йгӀасхьищтӀ[*] Сара
арыцхӀачва а-Гвыргъьахъв Хабар[†] расхӀвырныс.
Ауи сищтитӀ Сара агъарчва шхвитхуш расхӀвырныс,
алашвква рылаква йшырбахуаш расхӀвырныс,
гӀазаб здырбауа ауагӀаква гӀасырхвитхырныс,
19ЙхӀыхвиту йылпха асквш шгӀаталуаш схӀварныс».

20Иисус ашвъабыгъьрыша ауацӀайцӀатӀ акъвырльыкъвхагӀв йыйтын дчӀвахтӀ. Асинагога йыгӀвназ зымгӀва Ауи йпшуан. 21Ауи дчважвауа далагатӀ:

– ЙахьчӀва швара швангӀадзыргӀвуаз, а-ГӀвыра арат ажваква цӀабыргхатӀ.

22ЗымгӀвагьи Ауи ддыртшхъвун йгьи Ауи бзирала йырчву йажваква джьарщун.

– Усыф дгьипамма щта Ауи? – йазцӀгӀун ауат.

23Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Ажва гьалам швара Сара йшгӀасгвалашвыршвуш ажважв: «АйъазагӀв, ухъа рбзихах уара!» Йгьи йгӀасашвхӀвуаштӀ Сара: «ХӀара йыгӀгӀатӀ Уара Капернаум апны гӀальаматра щарда шучпаз, Уара уъагӀадзынгылыз апынгьи ауат йрапшта зджьакӀ чпа»[+]. 24Ауаса, ацӀабырг швасхӀвитӀ швара, пигӀамбаркӀгьи йара йпсадгьыл апны хвы шизырымбауа. 25Атамам швасхӀвитӀ, апигӀамбар Ильйас йагӀамтаква рагӀан хысквши бжакӀи руацӀа ква гьгӀамквазтӀ, акъраль шабгула мла чвгьадза ншатӀ. Израиль апны ауи агӀан ачвзабаква щардагӀвын, 26ауаса а-Нчва Ильйас ауат дрыуата заджвы лпынгьи дгьимщтитӀ, Сидон йаргвану Царефат[*] йтабзазуз ачвзаба лпны акӀвмызтын. 27АпигӀамбар ЭлишагӀ йыгӀамтаква рагӀан Израиль апны агӀвшӀыпсква щардагӀвын, ауаса Шам абзазагӀв НагӀаман йакӀвмызтын ауат дрыуата заджвгьи дгьымбзихатӀ.

28Асинагога йыгӀвназ зымгӀвагьи ауи аныргӀа мчыта йгвыжвкӀтӀ. 29Ауат гӀагӀвыцӀкъьан Иисус акыт дгӀалырдан акыт зквгылаз абыхъв ашӀыгӀвгӀвырта дазгӀардтӀ, ауаъа дбгъадрышвныс ртахъыта. 30Ауаса Иисус ауагӀа жвпӀара дрылсын дджвыквылхтӀ.


Иисус аджьын квайчӀва дгӀалицитӀ


(Мк. 1:21-28 )

31Ауи Галил акыт Капернаум дцан асабша ауаъа ауагӀа айрыпхьун[+]. 32Ауи йарыпхьара джьарщун ауагӀаква, йауа швхӀвузтын Ауи йажва амчхъара алан[+]. 33Асинагога дыгӀвнан йцкьам апсы[*], аджьын квайчӀва, дызлаз гӀвычӀвгӀвыскӀ, ауи дута дцӀрытӀ:

34– А-а-а…! ЙачӀвыйа Уара йхӀзугвалу, Назарет йауу Иисус? Уара хӀурыдзныс угӀайма? Сара йыздыритӀ Уара йумагӀну! А-Нчва й-Цкьа[†] уакӀвпӀ Уара![+]

35– Уымчважван! – багъьата унашва йчпатӀ Иисус. – УгӀайылцӀ ауи!

Аджьын квайчӀва агӀвычӀвгӀвыс зымгӀва рпахь дгӀакӀайрышвын, ауи зарар йзимхауата дгӀайылцӀтӀ[+]. 36ЗымгӀвагьи ауи джьарщунта, азаджв азаджв йайхӀвуан:

– Ари йамагӀныйа? Ауи аъара мчхъари лшари йылата Ауи аджьын квайчӀваква унашва рзичпитӀта, ауатгьи йызлу йгӀарылцӀитӀ!

37Иисус йхабар агьагьара шабгула йгауа йалагатӀ.


Иисус ачымазагӀвква йырбзихитӀ


(Мат. 8:14-16; Мк. 1:29-34 )

38[•]Асинагога дгӀаджвылцӀын Иисус ЩамгӀвын йпны дцатӀ. Ауи агӀамта йаквшвауата ЩамгӀвын йхъапщыла лан ашыраблыра мчы лыман, ауи йгӀалцӀла Иисус йгӀайыхӀватӀ ауи дылцхърагӀарныс. 39Ауи лхъахьла тшынайыркъвын, Иисус ашыраблыра унашва азичпатӀ ауи йшлылцӀуашыз. Ашыраблырагьи ауи йлылцӀтӀ. Ауи зынла дгӀагылын айшва хъылгӀвауа далагатӀ.

40Амара аташвартала йхъкӀьуа йаналага, йапшым азгӀваква зхьуаз ачымазагӀвква змаз ауат Иисус йызгӀаргуа йалагатӀ, Ауи ауат дзачӀвызлакӀгьи йнапӀква рыквицӀунта йырбзихахуан. 41Аджьын квайчӀваквагьи араса йцӀыруа уагӀа щардагӀв йгӀарылцӀхуан:

– Уара а-Нчва Уи-ПапӀ!

Ауаса Иисус ауат чважварныс йгьимырхвитуазтӀ, йауа швхӀвузтын ауат йырдыруан Ауи а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада шйакӀву[+].


Иисус ЙахӀудашта апны ауазква йхӀвитӀ


(Мк. 1:35-38 )

42ЙангӀашаркӀкӀа Иисус акыт дгӀатыцӀын уагӀа ъанымыз ашӀыпӀа дцатӀ. АуагӀа жвпӀара ауи йзыпшгӀауа йалагатӀ, дангӀарау рпны дгӀанырыжьныс йащтан[+]. 43Ауаса Иисус йхӀватӀ:

– А-Нчва й-Хъа́ра[†] ауысла а-Хабар Бзи[†] анахьанат акъалакви акыткви рпынгьи йсхӀвара атахъыпӀ Сара, ауи ахъаз гьакӀвымма щта Сара а-Нчва сызгӀайщтийыз.

44Йаргьи ЙахӀудашта асинагогаква рпны ауазква йхӀвун.

### 5


Йапхъахуз апхьагӀвчва


(Мат. 4:18-22; Мк. 1:16-20; ЙохӀ. 1:40-42 )

1[•]Зны Иисус Генисарет агвал[*] датшпынгылан, ауагӀа жвпӀара Ауи дгӀакӀвдыршан а-Нчва[†] йажва йаздзыргӀвуан[+]. 2Иисус адзы адзхъа йнайбатӀ зыкӀатаква зджвджвуз апслачвакӀыгӀвчва йырчӀвыз гӀвкӀьанджьакӀ. 3Ауи ЩамгӀвын йчӀвыз акӀьанджьакӀ даквчӀван, ауи дйыхӀватӀ акӀьанджьа мачӀкӀ атшпы йакъвидарныс. Ауи амщтахь Ауи акӀьанджьа дшанчӀвалаз ауагӀа айрыпхьауа далагатӀ. 4Иисус йчважвара даналга, Ауи ЩамгӀвын йайхӀвтӀ:

– АкӀьанджьа ацӀолартала йнарыдзцата пслачва злагӀаукӀуа акӀатаква адзы йхърышвыл.

5ЩамгӀвын джьауап гӀайтхтӀ:

– А-БжьагӀвы, хӀара шагӀандзакӀ хӀынхазтӀхӀва, пслачвакӀгьи гьгӀахӀымкӀытӀ, ауаса Уара араса йанухӀвауазара, сара акӀатаква адзы йхъсрышвылуаштӀ.

6Ауат акӀатаква адзы йанхъдрышвыл, ауи аъара пслачва щарда гӀаркӀын, акӀатаква акъвжвауа йалагатӀ. 7Ауат мачвыщачвла анахьани акӀьанджьа зчӀвыз рыгӀвзачва цхърагӀара йгӀазшӀыртуа йалагатӀ. Ауат ркӀьанджьала ауат рпны йгӀадзцатӀ, агӀвкӀьанджьакӀ ауи аъара пслачва щарда рнырцӀан, ауат цӀашвкӀвалуа йалагатӀ. 8ЩамгӀвын Петр ауи аниба, Иисус йщапӀква тшрыцӀайрышвын йхӀватӀ:

– УскъвыцӀ сара, ЗпӀатӀу дуу, сара гвнахӀ зкву сгӀвычӀвгӀвыспӀ!

9-10ЩамгӀвынгьи ауи йыцызгьи, ауат йрылан Забыт йпачваква, ЩамгӀвын йыгӀвзачва Йакъвыпи ЙохӀани, апслачва йгӀаркӀыз йгӀанымшаскӀва йъащардаз йджьарщатӀ. Ауаса Иисус ЩамгӀвын йайхӀвтӀ:

– Уымшван, йахьчӀва йнанаркӀыта уара йгӀаукӀуаш ауагӀаква ракӀвпӀ[+].

11АкӀьанджьаква атшпы йгӀаквырхӀван, зымгӀва гӀаныржьын ауат Ауи йыщта йтагылата йцатӀ.


Иисус агӀвшӀыпс дйырбзихитӀ


(Мат. 8:2-4; Мк. 1:40-44 )

12[•]Зны, Иисус акытква рыуа закӀы апны данаъаз, Ауи гӀвшӀыпскӀ[†][*] дгӀайпшӀашватӀ. АгӀвшӀыпс Иисус даниба, Ауи йщапӀква тшрыцӀайрышвын дйыхӀвауа далагатӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, Уара йутахъхарыквын, сара сурыцкьарныс уылшуштӀ.

13Иисус йнапӀы йрауын ауи дихьыстӀ, арасагьи йхӀватӀ:

– ЙстахъыпӀ, усрыцкьитӀ!

АгӀвшӀыпс зынла дцкьахатӀ, 14йгьи Иисус ауи йайхӀвтӀ ауи ауыс заджвгьи йайымхӀвырныс, ауаса унашва йзичпатӀ:

– Уцата ашогьан тшйырба, Муса унашвата йшичпаз апшта, уъадрыцкьаз ахъаз къвырмангьи[†] дырщы. Ауаса ауагӀаква аквшахӀатхуштӀ уара ушбзихахыз[+].

15Ауаса Иисус йхабар рахӀагьи хъара йгун, ауагӀаквагьи щардагӀвыта Ауи йызцун, Ауи йыздзыргӀвырныс йгьи рызгӀваква дырбзихахныс. 16Ауаса Иисус запыт уагӀа ъанымыз ашӀыпӀаква рпны дцунта дныхӀвун[+].


Иисус апкъыуа дйырбзихахитӀ


(Мат. 9:2-8; Мк. 2:3-12 )

17[•]Зны, Иисус ауагӀаква анайрыпхьуз, ауаъа йчӀван афарисейкви а-Хабза арыпхьагӀвчви,[†] ауат Галили ЙахӀудашти ркытква зымгӀва йгьи Иерусалим йгӀартыцӀын йгӀайззатӀ. ЙхӀыхвиту[†] йымч йыцын Иисус, ачымазагӀвква йырбзихахныс ахъазла[+]. 18Ауаъа зджьакӀы пкъыуакӀ аджьаргьан дыквта дгӀаргын, атдзы йгӀашылта ауи Иисус йпахь дшгӀащтӀарцӀушыз йащтан. 19Ауаса ауагӀа ъажвпӀараз йгӀалцӀла ауат ауи гьырзымчпузтӀ, ауаъа ауат атдзакв къьакъьа йхъалын, ацӀыкв гӀаквырхын, аджьаргьан йыквыз апкъыуа дгӀакӀадырхвхван ауагӀажвпӀара рквта, райшата Иисус йпахь дгӀащтӀарцӀатӀ. 20Иисус ауат разхъацӀара аниба, ачымазагӀв йайхӀвтӀ:

– АхъацӀа, уыгвнахӀква уызсыргӀвитӀ![+]

21Афарисейкви а-Хабза арыпхьагӀвчви араса ргвы йгӀанагтӀ: «ЙмагӀныйа Ари а-ГӀвычӀвгӀвыс араса йгӀасхауа? А-Нчва йакӀвымкӀва дзачӀвыйа датша агвнахӀква зыргӀварныс зылшауа?»[+] 22Йзызхъвыцуаз йдырын, Иисус ауат джьауап риттӀ:

– ЙачӀвыйа швара швгвы йгӀанагуа? 23РыцӀа ймайрайа йухӀварныс: «УыгвнахӀква уызсыргӀвитӀ» акӀвма, момкӀва «УгӀагылта уныкъва» акӀвма? 24Ауаса швара йыжвдырра ахъазла ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] адгьыл апны агвнахӀква рзиргӀварныс амчхъара шйыму…

Ауаъа Иисус агӀвычӀвгӀвыс пкъыуа тшизынайырхатӀ:

– ЙуасхӀвитӀ уара, угӀагыл, уджьаргьан нахвта упны уцах.

25Ауи зынла зымгӀва йшырбуз дгӀагылын, дызквщтӀаз гӀайахвын, а-Нчва йыхьыз йхӀвауа йпны дцахтӀ. 26ЗымгӀвагьи ауи джьарщан, а-Нчва йыхьыз рхӀвун. Ашвара йнанауахвын, ауат йырхӀвун:

– ЙгӀанымшас уыс гӀбатӀ хӀара йахьчӀва.


Иисус Левий йпны агвнахӀчква дрыцчитӀ


(Мат. 9:9-13; Мк. 2:14-17 )

27[•]Ауи данджвыквылх, Иисус ашвахчӀвгӀазкӀкӀырта йчӀваз Левий зхьзыз ашвахчӀвгӀазкӀкӀгӀвы дибатӀ.

– Сыщта угӀатагылта угӀай, – йхӀван Иисус ауи йайхӀвтӀ.

28Левий дгӀагылын, зымгӀва гӀанижьын, Ауи йыщта дтагылын дцатӀ. 29УацӀыхъван Левий йпны Иисус йыхъазла чаражвра ду йчпатӀ. Ачаражвра йгӀалалтӀ швахчӀвгӀазкӀкӀыгӀв щардагӀв йгьи датша уагӀа. Ауат Иисус йыцта айшва йадзхъачӀван[+]. 30Ауаса афарисейкви а-Хабза арыпхьагӀвчви Иисус йапхьагӀвчва йгвыжвкӀуа йырцӀгӀун:

– ЙачӀвыйа швара ашвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчви агвнахӀчкви шврыцта ачаражвра швзалу[+]?

31Иисус ауат джьауап риттӀ:

– АзгӀвадаква гьракӀвым айъазагӀв дызтахъу, ачымазагӀвква ракӀвпӀ. 32Сара сызгӀайыз агӀвцӀабыргква рыгвнахӀква тшырзырдырхныс йаквгӀазшӀыстныс гьакӀвым, агвнахӀчква рыгвнахӀква тшырзырдырхныс йаквгӀазшӀыстныс акӀвпӀ[+].


Адин унашвачпагӀвчва Иисус аурычра ауысла йцӀгӀитӀ


(Мат. 9:14-17; Мк. 2:18-22 )

33[•]Ауаъа ауат Иисус йархӀвтӀ:

– ЙахӀйа йапхьагӀвчви афарисейква рапхьагӀвчви запыт йурычитӀ йгьи йныхӀвитӀ, ауаса Уара уапхьагӀвчва йчитӀ йгьи йыжвитӀ[+].

34Иисус ауат джьауап риттӀ:

– Атацанадылра апны асасчва пхӀвыс дгӀазгыз ачкӀвын дъадзарыцу йнашхыйахарныс рылшарма[+]? 35Ауаса йгӀаталуаштӀ агӀамта ауат пхӀвыс дгӀазгыз ачкӀвын даныркъвырдуш, ауат амшква рагӀан ауатгьи урычуаштӀ[+].

36Ауи акӀвымкӀвагьи Ауи ауат ажвакъвышкӀгьи[†] райхӀвтӀ:

– Заджвгьи ачгӀвычажв ачгӀвыча шӀыц йгӀакъвдырсауала йгьквирышвуам, ауи акӀвмызтын, ачгӀвыча шӀыцгьи йыргвымхитӀ, ачгӀвычажвгьи гьизыкврышвуам. 37Заджвгьи ачагӀыр шӀа агъьашажвква йгьыртайчвум, ауи акӀвмызтын ачагӀыр шӀа агъьашажвква акъвнажвата йгӀартычӀвуштӀ, агъьашаквагьи закӀгьи йамхъвахуа йцуштӀ. 38Момо, ачагӀыр шӀа агъьаша шӀыцква йыртарчвитӀ. 39АчагӀырыжв зыжвуа заджвгьи ачагӀыр шӀа гьитахъызлушым, йауа ухӀварыквын ауи йхӀвуштӀ: «Ажв рыцӀа йагъьпӀ».

### 6


Динла асабша тшпсщара мшы ауысла


(Мат. 12:1-8; Мк. 2:23-28 )

1[•]Зны сабшата[†] Иисус атшыгӀвра гӀазкврымгасыз архъаквала данымгӀвайсуаз, Ауи йапхьагӀвчва ачхъаква гӀахъырчӀвчӀвун, рнапӀквала йдыркъвчӀуанта, атшыгӀврацыраква рфун. 2Ауаса фарисейквакӀ[†] азцӀгӀатӀ:

– Асабша йчпа йамуа зшвчпауайа швара?[*]

3Иисус ауат джьауап риттӀ:

Швгьампхьама швара Дауыт йчпаз йымгӀвалагӀвчви йари анымлащий? 4Ауи а-Нчва[†] йчатыр дыцӀалын ашогьанква ракӀвмызтын датша заджвгьи йфаныс дызхвитым ачӀахъва цкьа[†][*] гӀайахвын йфун, ауи йуагӀаквагьи йриттӀ.

5Йгьи йгӀацицӀатӀ:

– ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] асабша да-ПшвымапӀ!


Агъара йалахӀитӀ


(Мат. 12:9-14; Мк. 3:1-6 )

6Датша сабшакӀ Иисус асинагога днашылын йайрыпхьун. Ауаъа загъьма напӀы зшӀагӀваз гӀвычӀвгӀвыскӀ дыгӀвнан. 7А-Хабза арыпхьагӀвчви[†] афарисейкви йгватшныта Ауи ддырхъвыхуан асабша атшын ауагӀаква драйъазушмищтӀ-хӀва, йауа швхӀвузтын Ауи дызладыркъванчуш ашвхӀаусыгӀва йазыпшгӀун[+]. 8Ауаса Иисус йдыруан ауат зызхъвыцуаз йгьи знапӀы зшӀагӀваз агӀвычӀвгӀвыс йайхӀвтӀ:

– УгӀагылта аквта угӀатагыл.

Ауи дгӀагылын апахьла дгӀаскӀьатӀ. 9Ауаъа Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Сара сшвазцӀгӀитӀ швара: йучпарныс уызхвитйа асабша атшын, бзирума момкӀва чвгьарума? АгӀвычӀвгӀвыс йпсы гӀащаквужьныс уахвитума момкӀва угьахвитымма[+]?

10Ауи ауат йылапш гӀарыкӀвигашан агӀвычӀвгӀвыс йайхӀвтӀ:

– УнапӀы гӀарау.

Ауи йнапӀы ангӀайрау, йнапӀы закӀзаджвыкӀгьи альажьахымкӀва йбзихахтӀ. 11Иисус дзырхъвыхуаз ауагӀаква мчыта йгвыжвкӀын, Ауи йзырхуш дара-дара йалачважвауа йалагатӀ.


Иисус жвыгӀвыгӀв апхьагӀвчва гӀалихитӀ


(Мат. 10:2-4; Мк. 3:13-19; Руыс. 1:13)

12[•]Дара ауат амшква рагӀан йаквшвауазшва Иисус абыхъв дхъалын ауахъ шагӀандзакӀ а-Нчва дйыхӀватӀ. 13Йанша Ауи йапхьагӀвчва гӀазшӀитын ауат жвыгӀвыгӀв гӀарылихтӀ, ауат йгӀарылихыз апостол-хӀва[†] йрыхьицӀатӀ: 14ЩамгӀвын (Иисус ауи Петр-хӀва йыхьицӀахьан), ЩамгӀвын йаща Андрей, Йакъвып, ЙохӀан, Филип, Бартоломей,[+] 15Матай, Тама, ХӀалфай йпа Йакъвып, Зелот-хӀва[*] йызпхьуз ЩамгӀвын,[+] 16Йакъвып йпа ЙахӀуда йгьи уацӀыхъван ймуртатхаз[*] ЙахӀуда Искариот[+].


АныхӀва-ныпхьаракви анагӀлаткви


(Мат. 5:3-12)

17[•]Ауат дрыцта Иисус агъвгъварадза дгӀакӀнылхтӀ. Ауаъа Ауи йапхьагӀвчви ЙахӀудашта, Иерусалим йгьи атшп шӀыпӀаква Тири Сидони йгӀартыцӀыз уагӀа щардагӀви гӀайззахьан. 18Ауат Иисус йыздзыргӀвныс, рызгӀваква йрайъазата тшдырбзихахныс рыхъазла йгӀайтӀ. Аджьын квайчӀваква ргӀазаб йацӀазгьи драйъазун Иисус. 19АуагӀа жвпӀара йрылаз дзачӀвызлакӀгьи Иисус дшихьысуашыз дащтан, йауа швхӀвузтын Ауи зымгӀва зырбзихуз амч гӀайылцӀуан[+].

20ЙапхьагӀвчва рахьыла йылапш найырхан, Иисус дчважвауа далагатӀ:

– ЙшвзымшырапӀ швара, арыцхӀаква[*],
йауа швхӀвузтын швара йшвчӀвыпӀ а-Нчва й-Хъа́ра.[†]
21ЙшвзымшырапӀ уыжвжвы йымлащийуа,
йауа швхӀвузтын швара швнахъахуаштӀ.
ЙшвзымшырапӀ уыжвжвы йчӀвыуа,
йауа швхӀвузтын швара швхъыччахуаштӀ.
22ЙшвзымшырапӀ швара, ауагӀаква шванырчвымыгъу,
швара швангӀагварырцауа йгьи йакӀвым ангӀашвархӀвуа,
швара швыхв аннадыркъвуа ГӀвычӀвгӀвыс Па йхъкъьачӀвыла.

23Швгвыргъьа ауи атшын йгьи агвыргъьара йгӀалшвхта швхъапал, йауа швхӀвузтын ажвгӀванд апны йаъу швара швыртшхъвага дупӀ! Йара ауасабырг акӀвын апигӀамбарква йшырзаъаз ауат ауагӀаква рабачва[+].

24Ауаса йшвзымыждарапӀ, абайачва,
йауа швхӀвузтын швара йгӀашвадзатӀ швхъзырдзушыз[+].
25ЙшвзымыждарапӀ уыжвжвы зымгва чву,
йауа швхӀвузтын швымлащийуаштӀ швара.
ЙшвзымыждарапӀ уыжвжвы йхъыччауа,
йауа швхӀвузтын швагвынкьуа швчӀвыуаштӀ швара.
26ЙшвзымыждарапӀ зымгӀвагьи швара швандыртшхъвауа,
йара ауаса акӀвынщтӀ йшдыртшхъвуз амцпигӀамбарква ауат рапхъанчӀвиква.


Иисус агъачва бзи йбара йайрыпхьитӀ


(Мат. 5:39-42)

27[•]– ЙшвасхӀвитӀщтӀ швара, йгӀасыздзыргӀвуа Сара: «Швагъачва бзи йыжвба, швызчвымыгъу бзира рзышвха, 28йшвныхӀва-ныпхьа нагӀлат гӀашвазхуа, йакӀвым швзызхӀвауа йгьи йшвзызхауа рыхъазла а-Нчва швйыхӀва[+]. 29ЙгӀаудзаста уыхв назыркъвуа, анахьани удзамгӀвагьи йзынарха. УхъахьквцӀа чгӀвыча назахвуа, уипырамсуата уасгьи найрахв. 30ЙгӀауыхӀвалакӀгьи дызлагӀауыхӀвауа йыт. АджвырагӀв уара учӀвы найахвырквын, ауи гӀахънырхӀвых-хӀва дыдуымкӀылын. 31АуагӀаква швара йшвзаъазларныс шшвтахъу апшта швырзаъазла[+].

32Швара бзи швызбауа бзи дыжвбузтын, йачӀвыйа ауи швара швгӀатгарата йалу? АгвнахӀчквагьи бзи йызбауа бзи дырбитӀщтӀ. 33Бзира швзызхауа бзира рзышвхузтын, йачӀвыйа ауи швгӀатгарата йалу? Йара ауи рчпитӀщтӀ агвнахӀчквагьи. 34Йышвтуа гӀахънирхӀвыхуашта швызквгвыгъауа йакӀвымкӀва датша заджвгьи псарчӀвы йышвымтуазтын, йачӀвыйа ауи швгӀатгарата йалу? АгвнахӀчквагьи агвнахӀчква псарчӀвы рыртитӀщтӀ, ауат йрыртыз аъара шгӀахъындырхӀвыхуаш йазпшуа. 35Ауаса швара швагъачва бзи йыжвба, ауат бзира рзышвха йгьи псарчӀвы рышвт, йгӀахъындырхӀвыхуаштӀ-хӀва швазымпшуата. Ауи агӀан швара швыртшхъвага дууызлуштӀ, шваргьи ЗымгӀварацкӀысйхӀаракӀу швипачвазлуштӀ. Щта Ауи Йара йразымнадзарагьи йчвгьунадзарагьи дрызбзипӀ. 36Шв-Аба гвчӀагӀв шйылу апшта шваргьи гвчӀагӀв швылазла»[+].


Иисус арджьара ауыс даквчважвитӀ


(Мат. 7:1-5)

37[•]– АуагӀаква швмырджьан, шваргьи а-Нчва швгьйырджьушым. АуагӀаква швмыркъванчан шваргьи а-Нчва швгьйыркъванчушым. АуагӀаква йрызшвыргӀварыквын, шваргьи а-Нчва йшвзиргӀвуштӀ. 38АуагӀаква йрышвтырквын, шваргьи а-Нчва йгӀашвитуаштӀ. Йчвкъакъата, йгӀахъыгӀвгӀвуа йгӀамгвайпсуштӀ швчгӀвыча акӀалта. АуагӀаква йызларзыжвзауала йзуштӀ швара швыхъазгьи.

39Иисус ауат ари апш ажвакъвыш[†] райхӀвтӀ:

– Йылшушма алашв алашв дйырцарныс? ЙгьтамшвушмищтӀ ауат агӀвыджьгьи амаша[+]? 40АпхьагӀв йарыпхьагӀв йацкӀыс дгьхӀагӀам, ауаса йнардзата йапхьауа дзачӀвызлакӀгьи йарыпхьагӀв йхӀагӀара дызынадзитӀ[+]. 41Уаща йыла йыцӀу асаба цыра узапшуайа, уара уыла йыцӀу акды уымбауата? 42ЙшпауызйахӀвуаш уара уаща: «Саща, уыла йыцӀу асаба цыра гӀацӀсрых»-хӀва, уара уыла йыцӀу акды ануымбауа? ЧвалатшычпагӀв, апхъапхъа уыла йыцӀу акды гӀацӀх, уадыргӀвана уара йубуштӀ йалыргата уаща йыла йыцӀу асаба цыра гӀацӀухра шатахъу.


Ашвыр бзикви ашвыр гвымхакви руысла Иисус йажвакъвыш


(Мат. 7:17-20)

43[•]АцӀла бзи швыр гвымха гьгӀашӀалуам, ацӀла гвымхагьи швыр бзи гьгӀашӀалуам, 44ауи акӀвпӀта цӀлипхьадзагьи йамагӀну ауи ашвырквала йырдыритӀ. АдзхӀв лахӀа гьгӀашӀырхуамщтӀ йа амыгъ ажь гьгӀашӀырхуамщтӀ. 45Йгвы абзирахчарта бзира гӀатихитӀ агӀвычӀвгӀвыс бзи, агӀвычӀвгӀвыс чвгьагьи йгвы ачвгьарахчарта чвгьара гӀатихитӀ. Йгвы зларчву акӀвпӀщтӀ агӀвычӀвгӀвыс йыбыз йахӀвауа[+].


АгӀвуыхвагӀвчва руысла ажвакъвыш


(Мат. 7:24-27)

46[•]– Сара «ЗпӀатӀу дуу»-хӀва швгӀасыпхьузтын, йачӀвыйа Сара йсхӀвауа зшвымчпауа[+]? 47ЙшвсырбапӀ швара Сара спны йгӀайуа, Сара сажваква йрыздзыргӀвуа йгьи йзырхъйауа дызшӀырпшы йауаш. 48Ауи дйапшпӀ амаша цӀола гӀазжыта, зтдзы ащапӀы ахӀахъв йыквзыргылуа. Адзыр гӀайта адзыгӀв атдзы йангӀагвыквыл йгьазамрыпӀатӀаутӀ, йауа швхӀвузтын ауи багъьата йыруыхватӀ. 49Ауаса сажваква згӀата ауат змырхъйауа зтдзы щапӀы ацӀазымцӀауата адгьыл йыквзыргылуа дйапшпӀ. АдзыгӀв ауи атдзы йгӀагвыквылтӀ акӀвын, зынла йахъыгӀврытӀ, ауи ахъгӀвырра дудздзан.

### 7


Аурым арыгӀв йазхъацӀара


(Мат. 8:5-13)

1[•]АуагӀа йрайхӀвуашыз даналга, Иисус Капернаум дцатӀ. 2Ауаъа урым центурионкӀ[†] йпны хвду ззибуз йлыг дчмазагӀвыта, апсра дазаргванта дщтӀан. 3Ацентурион Иисус йхабар анигӀа, айахӀуда ахӀбачва йзищтийын йайрыхӀватӀ дгӀайта йлыг дйырбзихахныс. 4АхӀбачва Иисус йызгӀайын, Ауи мчыта йыхӀвауа йалагатӀ:

– Ауи агӀвычӀвгӀвыс Уара уицхърагӀарныс йквнагитӀ,[+] 5йауа ухӀвузтын ауи хӀара хӀуагӀа бзи йбитӀ, ауи йакӀвпӀ хӀара синагога[†] хӀзызуыхваз.

6Иисус ауат дрыцылын дцатӀ. Ауи атдзы даназаргванха, ацентурион йыгӀвзачва Ауи йзищтийын йдйырхӀватӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, тшуымрагӀапсан, йауа ухӀвузтын йгьсквнагам Сара Уара стдзы угӀашылырныс. 7Ауи йгӀалцӀла сара Уара упынгьи снайныс йсквнагамкӀва йспхьадзатӀ. Ауаса ажва заджвыкӀ хӀвата, слыг дбзихахуаштӀ. 8Йара саргьи аунашваква срыздзыргӀвитӀ, саргьи йсымапӀ унашва зхъсцӀауа арыгӀвчва. Сара йасхӀвитӀ азаджв: «Уца!» – ауи дцитӀ, датша заджвы йасхӀвитӀ: «УсызгӀай!» – ауи дсызгӀайитӀ. Сара слыг йасхӀвитӀ: «Йчпа ари!» – ауи йчпитӀ. 9Иисус ауи анигӀа йджьайщатӀ, йцӀыхъва йтагыла йгӀайуаз ауагӀа жвпӀара рахьыла тшгӀацайырпан йхӀватӀ:

– ЙшвасхӀвитӀ швара Израиль апынгьи ари апш азхъацӀара мчы сшанымйас.

10Ацентурион йщтийыз йыгӀвзачва ангӀахъынхӀвых, ауат ауи йлыг дшбзихахыз рбатӀ.


Иисус ачвзаба лпа дгӀабзайыргылхитӀ

11Ауи амщтахь щарда мцӀыхуата Иисус Наъин-хӀва йызпхьауа акыт дцатӀ, Ауи йыцын йапхьагӀвчви датшагьи уагӀа щардагӀви. 12Ауи акыт агвашв даназцуз, агвашв дгӀагварыргун ан лпа заджвыкӀ йпсыз, ауи лара дчвзабан. Ауи йлыцта акыт йгӀатыцӀуан ауагӀа жвпӀара ду. 13ЙхӀыхвиту[†] ауи апхӀвыс даниба, дрыцхӀайщатӀ.

– БымчӀвыуын, – йхӀван йлайхӀвтӀ ауи[+].

14УацӀыхъван Ауи днаскӀьан апхабльа[*] дахьыстӀ. Апхабльа згуз ангӀашӀас, Иисус йхӀватӀ:

– АчкӀвын, йуасхӀвитӀ уара: угӀагыл![+]

15Йпсыз дгӀахъчӀвалын дчважвауа далагатӀ, Иисусгьи ауи йан длитхтӀ. 16Ауаъа йаъаз зымгӀвагьи ашвара гӀарылалтӀ, ауагӀаква а-Нчва[†] йыхьыз рхӀвун:

– АпигӀамбар ду хӀара хӀпны дгӀаншатӀ! А-Нчва Йара йуагӀахъа дырцхърагӀарныс дрызгӀайтӀ![+]

17Иисус йхабар ЙахӀудашта шабгуи ауи гӀакӀвзыршауа адгьылкви йырзынадзатӀ.


Иисус ЙахӀйа йазцӀгӀара джьауап айтитӀ


(Мат. 11:2-6)

18[•]ЙахӀйа йапхьагӀвчва ауат агӀаншараква зымгӀва рхабар гӀайархӀвтӀ. Ауаъа ЙахӀйа йапхьагӀвчва йрыуата гӀвыджь гӀазшӀитын, 19ауат ЙхӀыхвиту араса йызцӀгӀарныс йзищтитӀ:

– Уара уакӀвма йгӀайра атахъу, момкӀва хӀара датша заджвы хӀйызпшра атахъума?

20Ауат Иисус йызгӀайын йархӀвтӀ:

– ЙахӀйа ДзытщгӀвы Уара араса хӀуызцӀгӀарныс хӀгӀайщтитӀ: Уара уакӀвма йгӀайра атахъу, момкӀва хӀара датша заджвы хӀйызпшра атахъума?

21Йара абарауи агӀамта йаквшвауата Иисус уагӀа щардагӀв рызгӀваква, рцрыхъква йырбзихахтӀ, аджьын квайчӀваква злаз ауат рылицатӀ, лашв щардагӀв рылаква йырбауа йчпахтӀ. 22Ауи йызгӀайыз джьауап риттӀ:

– Швцахта йыжвбаз, йыжвгӀаз ЙахӀйа йашвхӀвх: алашвква рылаква йырбауа йчпахитӀ, атлачаква ныкъвауа йчпахитӀ, агӀвшӀыпсква йрыцкьахитӀ, адагвква йыргӀауа йчпахитӀ, апсчва гӀабзайыргылхитӀ, арыцхӀачвагьи а-Хабар Бзи[†] райхӀвитӀ. 23ЙзымшырапӀ Сара кьангьаш сызгӀазымгуа.


Иисус ЙахӀйа йуысла дызквшахӀатхаз


(Мат. 11:7-19)

24ЙахӀйа йгӀайщтийыз анцах, Иисус ЙахӀйа йуыс ауагӀа жвпӀара йрайхӀвуа далагатӀ:

– Акъвым швцата швызпшуаз ачӀвыйа? Апша йарыкацуз акъамыш акӀвма[+]? 25Щта йачӀвыйа швцата швызпшуаз? АчгӀвыча пшдзадзаква зшвыз агӀвычӀвгӀвыс йакӀвма? Момо, ачгӀвыча хапӀаква зшвызцӀауа йгьи апшдзараквала йкӀвыршата йбзазауа апаштыхӀ тыдзсарыйаква йрыгӀвнапӀ. 26Ауи асхъан йачӀвыйа швцата швызпшуаз? АпигӀамбар йакӀвызма? Щта, йгьи йшвасхӀвитӀ швара, апигӀамбар йацкӀысгьи ддууын ауи[+]. 27Ауи йакӀвпӀ йыззыргӀвыз:

«Абар, Сара днасщтийитӀ Уара уапхъала Сара схабарргагӀв,
ауи йрыхӀазыруаштӀ Уара уапхъала Уара уымгӀва».

28ЙшвасхӀвитӀ швара апхӀвысква йгӀадрийыз рпны ЙахӀйа йацкӀыс йдуу дшаъам. Ауаса а-Нчва й-Хъа́ра[†] апны рахӀа йхвыцдзу ауи йацкӀыс ддупӀ[+].

29(АуагӀаква зымгӀвагьи, ашвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчва надзарагьи ауат йрылата, ЙахӀйа йажваква аныргӀа, а-Нчва йымгӀва цӀабыргыта йырпхьадзатӀ, йауа швхӀвузтын ауат йнарахвтӀ ЙахӀйа йдзытщра[+]. 30Ауаса афарисейкви а-Хабза арыпхьагӀвчви[†] ауи йдзытщра ъанармахвыз йгӀалцӀла а-Нчва йтахъыра йгьадымгылтӀ.)

31– Ауи асхъан йызшӀсырпшра дзачӀвыйа Сара ари абанпара ауагӀаква? – йхӀвуз йгӀацицӀатӀ Иисус. – Йзапшуда ауат? 32Акъьакъьара йыквчӀвата азаджв азаджв йзыцӀыруа асабиква йрапшпӀ ауат:

«КӀыжкӀыж хӀшвзасуан швара,
ауаса швара швгьгӀамхӀвуазтӀ;
агъыбзаква швзыхӀхӀвун швара,
ауаса швара швгьымчӀвыуазтӀ».

33ШвгӀапшы, дабар дгӀайтӀ ЙахӀйа ДзытщгӀвы, чӀахъвагьи гьифум, чагӀыргьи гьйыжвуам, йгьи швара йшвхӀвитӀ: «Ауи аджьын квайчӀва диуацӀапӀ»[+]. 34ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] дгӀайтӀ, дчитӀ йгьи дыжвитӀ, йгьи швара йшвхӀвитӀ: «Дабар амгвамчвы йгьи ачагӀырыжвыгӀв, ашвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчви агвнахӀчкви рынбжьагӀв»[+]. 35Ауаса ауасаражвра ауи асабиква зымгӀвагьи йгӀадырцӀабыргитӀ[*].


Иисус хвду зму ахьщчӀв фыгӀвпшдза йхьырщитӀ


(Мат. 26:6-13; Мк. 14:3-9; ЙохӀ. 12:1-8 )

36[•]Афарисейква дрыуата заджвы Иисус йпны щыбжьанчара дгӀайрайгватӀ. Иисус ауи йпны дцан айшва дадзхъачӀватӀ. 37Ауи агӀамта ари акыт дауата дгвнахӀчыта йырдыруаз пхӀвыскӀ Иисус афарисей йпны щыбжьан дшчуз анылдыр, швабыж хвду зму ахьщчӀв фыгӀвпшдза алебастр цӀыквкӀ йтата ауаъа йылгатӀ. 38АпхӀвыс Иисус йыщтахьла йщапӀква рыдзхъа дгылын, дчӀвыуа Ауи йщапӀква лыладзква рыквлыркӀвкӀвун. АпхӀвыс лыбрала Ауи йщапӀква лрыцкьауа далагатӀ, ауат ба ралхӀвуан йгьи ахьщчӀв фыгӀвпшдза рхьылщуан. 39Иисус дгӀазрайгваз афарисей ауи аниба, араса дхъвыцтӀ: «Ари агӀвычӀвгӀвыс цӀабыргыта дпигӀамбарзарквын, Ауи йдыррын йгӀайхьысуа апхӀвыс дшгвнахӀчу»[+]. 40Ауаъа Иисус ауи йайхӀвтӀ:

– ЩамгӀвын, закӀ уасхӀвныс стахъыпӀ уара.

– ЙхӀва, АрыпхьагӀв, – джьауап гӀайтхтӀ ауи.

41– ГӀвыджь йара заджвы йпны йгӀарахвын псарчӀвы рыквын, – дгӀалагатӀ Иисус. – Азаджв динарий[†] хвышв йыквын, анахьани – динарий гӀвынгӀважви жваба[+]. 42Аныгьи арыгьи рпсарчӀвква зларшвахуашыз гьрымамызтӀ, ауат псарчӀвы гӀарызтыз агӀвыджьгьи рпсарчӀвква рзиргӀватӀ. Йшпаубауа уара, ауат агӀвыджь йрыуата ауи рыцӀа бзи дызбушда[+]?

43ЩамгӀвын джьауап айтхтӀ:

– Йшызбауала, рыцӀа псарчӀв ду зквыта йыззиргӀваз.

– Уара тамамта йупхьадзитӀ, – йхӀватӀ Иисус. 44Ауи апхӀвыс лахьыла тшынайырхан ЩамгӀвын йайхӀвтӀ:

– Ари апхӀвыс дубума? Сара упны сгӀайын, уара Сара сщапӀква злазджвджвушыз дзынадзара гьгӀасумттӀ, ауаса ари сщапӀква лыладзквала йылджвджван лыбрала йлырбаххтӀ! 45ХӀананйа уара Сара банадзара гьгӀасмаухӀвтӀ, ауаса ари апхӀвыс упны сгӀашылищтарагьи шӀас лымамкӀва Сара сщапӀква ба гӀаралхӀвитӀ. 46АхьщчӀвы гьгӀахьумщтӀ уара Сара схъа, ауаса ари хвду зму ахьщчӀв фыгӀвпшдза Сара сщапӀква йгӀархьылщтӀ. 47Ауи йгӀалцӀла Сара йуасхӀвитӀ уара: ари гвнахӀ щарда лызсыргӀвитӀ, ауи акӀвпӀ ари араса мчыта бзи сзылбаз. МачӀта йзыздыргӀвауа, йбзибарагьи мачӀпӀ.

48УацӀыхъван Иисус апхӀвыс йлайхӀвтӀ:

– БыгвнахӀква бызсыргӀвитӀ[+].

49Ауаса айшва йадзхъачӀваз анахьанат асасчва йайчважвауа йалагатӀ:

– Ауи ймагӀныйа, агвнахӀнадзараквагьи рзиргӀвитӀ?

50Иисус апхӀвыс йлайхӀвтӀ:

– Бара базхъацӀара бгӀащаквнажьтӀ бара, амамыр быцта бца[+].

### 8


АпхӀвысква Иисус йыцта йцитӀ

1Ауи амщтахь Иисус къалакӀ дтыцӀырквын датша къалакӀ, кыткӀ дтыцӀырквын датша кыткӀ дцун, а-Нчва й-Хъа́ра[†] ауысла а-Хабар Бзи[†] йыргауа. Ауи йыцын ажвыгӀвыгӀв апхьагӀвчва,[+] 2ауат ракӀвымкӀвагьи Ауи йыцын аджьын квайчӀваква злицаз йгьи азгӀваква йырчвихчаз пхӀвысквакӀгьи: Магдалина-хӀва йызпхьуз Мария, ауи быжьджьын квайчӀвакӀ гӀалылцӀтӀ,[+] 3ЙохӀана, КӀаза йпхӀвыс, Ирод йтдзы аунашвачпагӀв, Сусанна датшагьи пхӀвыс щардагӀв. Ауат апхӀвысква Иисуси Ауи йапхьагӀвчви дара рымлыкв йгӀалырхуанта йырцхърагӀун[+].


АжвлакӀапсагӀви ажвлакви руысла ажвакъвыш


(Мат. 13:1-10; Мк. 4:1-9 )

4[•]Йапшым акъалаква йгӀартыцӀуанта ауагӀа жвпӀара Иисус йызгӀайуан. ЙызгӀайуаз ауагӀаква анщардагӀвха, Ауи ауат ажвакъвышкӀ[†] райхӀвтӀ:

5– АжвлакӀапсагӀвы жвлакӀапсара дцатӀ. Ауи йыжвлаква анкӀайпсуз, ауат йрыуата зджьакӀмакӀ амгӀва атшпбырг йкӀапӀлан, йыргвычӀатӀ йгьи апссгӀачӀвква йырхъвшватӀ. 6Ажвлаква йрыуата зджьакӀмакӀ ахӀакъварарта йкӀапӀлан, йангӀайы абгӀадзара рзымхъауата йгӀвахтӀ. 7Датша жвлаквакӀ амыгъгӀайырта апны йкӀапӀлан, амыгъква жвпӀата йангӀайы йырхъватшытӀ. 8Анахьанат ажвлаква адгьыл ъабзийыз апны йкӀапӀлатӀ. Ауат гӀайын дара рацкӀыс швкӀныла йайхӀата тшыгӀвра гӀарттӀ.

Ауи ажвакъвыш ахӀвара даналга, Иисус бжьыдула йхӀватӀ:

– ЛымхӀа змата йызгӀауа йгӀарагӀатӀ![+]


Иисус ажвлакӀапсагӀви ажвлакви руысла ажвакъвыш йгӀаныцӀуа гӀаргвынйыргӀвитӀ


(Мат. 13:10-23; Мк. 4:10-20 )

9-10[•]АпхьагӀвчва ауи ажвакъвыш йгӀаныцӀуа йаназцӀгӀа, Иисус ауат джьауап риттӀ:

– Швара а-Нчва й-Хъа́ра амадзаква швзыдыритӀ, анахьанат ауат ажвакъвышква йрылата йрызгӀанхитӀ,

«ауат йшырпшуамцара йрымбарныс,
йшрыздзыргӀвуамцара йгӀаргвнымгӀвырныс рыхъазла»[+].

11Абар ауи ажвакъвыш амагӀны: ажвла – ауи а-Нчва[†] йажвапӀ[+]. 12АмгӀва атшпы йкӀапӀлаз ажвлаква – ауат ажва згӀауа, ауаса уадыргӀвана ауи йазхъарымцӀара, а-Нчва йгӀайымхчара рыхъазла иблис[†] дгӀайта ауи ажва ауат рыгвква йгӀартызхта йызчвигъычуа ракӀвпӀ. 13АхӀакъварарта апны йкӀапӀлауа ажвлаква – ауат ажва аныргӀара йгвыргъьата ауи назахвуа ракӀвпӀ. Ауаса ауат щайдза гьрымам, апхъапхъа ауат ажва йазхъарцӀитӀ, ауаса архъвыхраква рыгӀамтаква ангӀадзара, ауат щтахьла йгӀасхитӀ. 14АмыгъгӀайырта йылапӀлаз ажвлаква – ауат ажва згӀауа ауагӀаква ракӀвпӀ, ауаса агӀамта цапхьадза ансимш айгвыгӀвраква, абайара йгьи агвапараква ауат агӀайыраква рхъватшитӀ, ауат ршвыр агӀа йгьнадзум[+]. 15Адгьыл бзи апны йкӀашваз ажвлаква – ауат ажва згӀата згвы абзири арайшари йтакӀыта йызхчауа, чхӀара ъарылу йгӀалцӀла зшвыр агӀа йнадзауа ауагӀаква ракӀвпӀ.


ЙдзыргӀвуа рджьауапкӀра


(Мк. 4:21-25 )

16Амза азыркӀуа заджвгьи ауи амачва йа ачвартагъвы ацӀахь йгьйыргылуам, ауи аквыргылырта йыквйыргылитӀ, йгӀашылуа алашара рбара ахъазла[+]. 17Йаргамымхуш[*] мадзакӀгьи гьаъам, йымбергьыльхуш, алашара йгӀаламылуаш цӀакӀыракӀгьи гьаъам[+]. 18Ауи акӀвпӀта, швандзыргӀвуа швгватшнызла, йауа швхӀвузтын йызму датшагьи а-Нчва йгӀайыйтуаштӀ, йызмамгьи йымазшва йбауагьи а-Нчва йыквихуаштӀ.


Иисус Йара йтгӀачва цӀабыргы даквчважвитӀ


(Мат. 12:46-50; Мк. 3:31-35 )

19[•]Зны Иисус йызгӀайтӀ Ауи йани йайщчви, ауаса ауагӀа ъажвпӀаз йгӀалцӀла йыдгылныс гьрылымшузтӀ[+]. 20Ауи йархӀвтӀ:

– Уара уани уайщчви агваны йгылапӀ йгьи уырбаныс ртахъыпӀ.

21Иисус ауат джьауап риттӀ:

– Сара йсану йгьи йсайщчву а-Нчва йажва йаздзыргӀвуа йгьи ауи зырхъйауа ракӀвпӀ.


Иисус апша чвгьа щаквикӀитӀ


(Мат. 8:23-27; Мк. 4:36-41 )

22[•]Зны Иисус йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– Агвал анахьани ахъата хӀырспӀ.

Ауат акӀьанджьа йанчӀвалын йджвыквылтӀ[+].

23Ауат ъадзадзцуз Иисус ачва днанауахвтӀ. Зынла агвал апны пша чвгьакӀ тшгӀащтӀнахын, акӀьанджьа адзы гӀатачӀвауа йалагатӀ, ауат ашварагӀвара йалашватӀ. 24АпхьагӀвчва наскӀьан, Иисус дгӀадыршӀыхан йархӀвтӀ:

– А-БжьагӀвы, а-БжьагӀвы, хӀара хӀаладзитӀ!

Ауи дгӀашӀыхан, йгьимырхвитхтӀ апша гӀасныс йгьи атолкъвын мчква кшаныс. Ауат щаквчӀвахын зымгӀва тынчхатӀ.

25– Йабоу швазхъацӀара? – хӀва Иисус йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ. Ауат шван йджьарщауа азаджв азаджв йазазцӀгӀун:

– ДзачӀвыйа Ауи, апшанадзари адзынадзари унашва рхъицӀитӀ, ауатгьи Ауи йыздзыргӀвитӀ?


Иисус аджьын квайчӀваква ахӀва хӀвыча йрылайцитӀ


(Мат. 8:28-34; Мк. 5:1-17 )

26[•]Галил йазрайшата йаныргӀалыз Герасашта[*] йазагӀадзцатӀ ауат. 27Иисус атшпы дангӀаквыл, Ауи дгӀайпшӀалтӀ акъала йгӀатыцӀыз, аджьын квайчӀваква злаз агӀвычӀвгӀвыс. Щарда цӀуата чгӀвыча гьишвыхымызтӀ ауи, йаргьи атдзы гьакӀвымызтӀ дзыгӀвнабзазуз, адамраква[*] ракӀвын. 28-29Ауи агӀвычӀвгӀвыс Иисус даниба, Ауи йщапӀква тшрыцӀайрышвын, йбжьы йшгӀанагуаз дцӀрытӀ:

– Сара йсзугвалайа Уара, Иисус, ЗымгӀварацкӀысйхӀаракӀу а-Нчва й-Па? СуыхӀвахитӀ Уара, гӀазаб сумырбан! – йауа швхӀвузтын Иисус аджьын квайчӀва унашва йзичпатӀ ари агӀвычӀвгӀвыс дгӀайылцӀхныс. (Аджьын квайчӀва запыт ари агӀвычӀвгӀвыс дйылалуан, ауаса йаналрыз ауи йнапӀкви йщапӀкви пшвахӀвла йшӀархӀвата дырчӀапщарыгьи, ауи апшвахӀвква шӀичӀвчӀвунта, аджьын квайчӀва ауи дджвыквицунта гӀвычӀвгӀвыс дъанымыз ашӀыпӀаква дйырцун.)[+] 30Иисус ауи дицӀгӀатӀ:

– Уыхьыз шпаъу?

– Легион[*], – джьауап гӀайттӀ ауи, йауа швхӀвузтын ауи джьын квайчӀва[†] щардагӀв йылалтӀ.

31Ауат Иисус мчыта йгӀайыхӀвауа йалагатӀ цӀгӀва змам агӀвадыгь[*] йтайымрышвныс. 32ЙхъарамкӀва абыхъв агьаба йашӀата хӀва хӀвыча дукӀ хӀвуан, аджьын квайчӀваквагьи ауат йрылалныс йайрыхвитныс Иисус мчыта йгӀайыхӀватӀ. Ауи ауат йайрыхвиттӀ. 33Аджьын квайчӀваква ауи агӀвычӀвгӀвыс йгӀайылцӀхта ахӀваква йанрылал, ахӀвыча зымгӀва апххъа тшбгъарпсан, агвал йалапӀлан йцӀашвкӀвалтӀ. 34АхӀвахчачва ауи анырба, гӀврала йцан йгӀаншаз акъали ауи йаргвану акыткви рпны йырхӀватӀ. 35АуагӀаква айззатӀ йгӀаншаз йапшырныс. Ауат Иисус йанйызгӀай, аджьын квайчӀваква злаз агӀвычӀвгӀвыс йчгӀвычаквагьи йшвыта, йакъыльгьи тамамта Иисус йщапӀква рыдзхъа дшчӀваз дырбан, ашвара гӀарылалтӀ[+]. 36Йызбаз ауат йрархӀвхтӀ аджьын квайчӀваква злаз Иисус дшйырбзихахыз. 37Ауаъа Герасашта йыквбзазуз ауагӀаква зымгӀва Иисус йыхӀвауа йалагатӀ ршӀыпӀа дтыцӀхныс, йауа швхӀвузтын ауат мчыта йшватӀ. Иисус акӀьанджьа данчӀвалын дъахьлагӀайызла ддзцахтӀ[+]. 38Аджьын квайчӀваква гӀазлыцӀхыз агӀвычӀвгӀвыс Ауи дйыцнайахвныс дйыхӀватӀ, ауаса Иисус ауи йпны дищтихтӀ, арасагьи йайхӀвтӀ:

39– Упны уцахта йрахӀв а-Нчва уара уыхъазла йчпаз.

Ауи дцахтӀ акъала шабгаз Иисус йара йыхъазла йчпаз райхӀвуа.


Иисус апхӀвыс дйырбзихахитӀ, апхӀвыспачкӀвынгьи дгӀабзайыргылхитӀ


(Мат. 9:18-26; Мк. 5:22-43 )

40[•]Иисус дангӀахъынхӀвых, ауагӀа жвпӀара ду Ауи сальам гӀайархуан, йауа швхӀвузтын зымгӀва Ауи йызпшуан. 41Ауи агӀамта Йаъир-хӀва йызхьзыз, асинагога йаунашвачпагӀвыз агӀвычӀвгӀвыс Ауи дгӀайыдгылын, йщапӀква тшгӀарыцӀайрышвын, Иисус йара йпны дцарныс дйыхӀвауа далагатӀ:[+] 42жвыгӀвсквша раъара йыртаз ауи йпхӀа заджвыкӀ дпсуан. АуагӀа щардагӀвын Иисус йгьагьара, Ауи ауат гӀалахӀва дрылсын, ауаъа дцатӀ.

43АуагӀа жвпӀара дрылан жвыгӀвсквша руацӀа ащагӀайра зхьуаз апхӀвыс. Ауи лымлыкв зымгӀва айъазагӀвчва йрыквылрыдзтӀ, ауаса заджвгьи ауи дгьизмырбзихатӀ. 44Ауи Иисус йыщтахьла дгӀайын, Ауи йчгӀвыча адзакӀьа йаддзахылыз ачокъв дахьыстӀ. Йара ауаъа зынла ащагӀайра ашӀастӀ.

45– ДзачӀвыйа Сара йгӀасхьысыз? – дазцӀгӀатӀ Иисус.

Заджвгьи тшгьимхӀвахуазтӀ, ауаъа Петр йхӀватӀ:

– А-БжьагӀвы, Уара угьагьара ауагӀа жвпӀара намгӀвайситӀ, ауат ахъатаква зымгӀвала йгӀажвысылитӀ!

46Ауаса Иисус йхӀватӀ:

– Заджвы Сара дгӀасхьыстӀ. Сара йсыласхӀватӀ амч шгӀасылцӀыз[+].

47Ауаъа апхӀвыс йылчпаз мадзата йшгӀанымхаз ангӀалгвынгӀвы, Иисус дгӀайыдгылын йпахьла дкӀьазызуа йщапӀква тшрыцӀалрышвтӀ. Ауи ауагӀаква зымгӀва йшыргӀуз Иисус йалхӀвтӀ Ауи дзихьысыз, йара ауаъа зынла дшбзихахыз. 48Ауаъа Иисус ауи йлайхӀвтӀ:

– СпхӀа, бара базхъацӀара барбзихахтӀ бара. Амамыр быцта бца[+].

49Иисус йхӀвушыз далымгаскӀва асинагога аунашвачпагӀв йпны дгӀатыцӀын гӀвычӀвгӀвыскӀ дгӀайтӀ.

– УпхӀа дпсытӀ, – йхӀватӀ ауи, – ауи ахӀата АрыпхьагӀв йгвыгӀв уымчпахын.

50Ауи анигӀа, Иисус Йаъир йайхӀвтӀ:

– Уымшван, йхъауцӀазаджвыкӀырквын апхӀвыспачкӀвын лпсы гӀащаквхуштӀ.

51Ауи атдзы даннашылуаз Петр, ЙохӀан, Йакъвып йгьи апхӀвыспа лани лаби ракӀвмызтын датша заджвгьи дйыцнашылырныс йгьимырхвиттӀ[+]. 52Агваны йгылаз ауагӀаква зымгӀва апхӀвыспа дырчӀвыуан.

– АчӀвыуара ашӀашврыс, – йхӀватӀ Иисус, – дгьымпсытӀщтӀ ауи, ауи дычвапӀ.

53Ауат Ауи йайхъыччауа йалагатӀ, йауа швхӀвузтын йырдыруан апхӀвыспа дшпсыз. 54Ауаса Иисус ауи лнапӀы йкӀын йхӀватӀ:

– Бгыл, асаби![+]

55АпхӀвыспа лпсы гӀаталхтӀ, ауи йара ауаъа зынла дгӀагылтӀ. Иисус ауи йылфуш шгӀалыртуашыз йхӀватӀ. 56Ани аби йырбаз джьарщатӀ, ауаса Иисус ауат йрайхӀвтӀ йгӀаншаз заджвгьи йарымхӀвырныс.

### 9


Иисус жвыгӀвыгӀв апхьагӀвчва къвырльыкъвхара йщтийитӀ


(Мат. 10:9-14; Мк. 6:7-13 )

1[•]АжвыгӀвыгӀв апхьагӀвчва азиддан, Иисус ауат алшари амчхъари риттӀ аджьын квайчӀваква зымгӀва алырцарныс йгьи азгӀваква йрайъазарныс[+]. 2Ауи амщтахь Ауи ауат йщтитӀ а-Нчва й-Хъа́ра[†] ахабар дыргарныс йгьи ачымазагӀвква йрайъазарныс. 3Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– МгӀва[†] шваныквылуа закӀгьи швыцнашвмахвын: лабагьи, артмакъгьи, чӀахъвагьи, ахчагьи, чгӀвыча чӀыдагьи. 4Швызнашылуа йамгӀан тдзызлакӀгьи, ауаъа швгӀанха йгьи ауаъа швгӀаджвылцӀхта шватаджвыквылх. 5Ауаса зджьара ауагӀаква швара швдымрайгвузтын, ауи акъала швантыцӀхуа швщапӀква асаба ркӀыншвырпӀла, ауи ауат йырпшӀагылуа шахӀатхуштӀ[*][+].

6АпхьагӀвчва мгӀва йыквылын, кыткӀ йтыцӀырквын датша кыткӀ йталуан, а-Гвыргъьахъв Хабар[†] дыргун йгьи йъакӀвызлакӀгьи ачымазагӀвква йрайъазун.


АунашвачпагӀв Ирод йгвы алагӀваласра гӀаташвитӀ


(Мат. 14:1-2; Мк. 6:14-16 )

7[•]Ауат ахабарква зымгӀва аунашвачпагӀв Ирод[*] йпныдза йнадзатӀ. Ауи йгьгӀайгвнымгӀвуазтӀ ауыс зквыз, йауа швхӀвузтын азджьакӀ йшырхӀвузла, ауи йпсыта йгӀабзагылхыз ЙахӀйа йакӀвын,[+] 8датша зджьакӀы апигӀамбар Ильйас дгӀайтӀ рхӀвун, датша зджьакӀгьи апхъанчӀви пигӀамбаркӀ дгӀабзагылхтӀ рхӀвун. 9Ауаса Ирод йхӀвун:

– ЙахӀйа йхъа сара йхъдсрыхтӀ, ймагӀныйа щта Ауи а-ГӀвычӀвгӀвыс араса йызквчважвауа?

Йгьи ауи Иисус данибушыз алшара дазыпшгӀун[+].


Иисус уагӀа хвынзыкьыгӀв райхӀа рымгва йырчвитӀ


(Мат. 14:13-21; Мк. 6:32-44; ЙохӀ. 6:1-13 )

10[•]Апостолчва[†] ангӀахъынхӀвых, йырчпаз зымгӀва Иисус йархӀвхтӀ. УацӀыхъван Ауи ауат йыцицӀан йырхъазыта Бетцаида-хӀва йызпхьуз акыт йцатӀ[+]. 11Ауаса ауагӀа жвпӀара ауи анырдыр, Иисус йцӀыхъва йтагылын йцатӀ. Ауи дгвыргъьауа ауат дгӀарпылтӀ йгьи а-Нчва й-Хъа́ра ауысла ауат драчважвун, ауи йаццауата айъазара йазыбжаз йырбзихахуан. 12Амш ацӀыхъва йнадзауа йаналага, ажвыгӀвыгӀв апхьагӀвчва Иисус йызцан йархӀвтӀ:

– ЙамцӀыщтх ауагӀа жвпӀара, йаргвану абзазартакви акыткви йцата, ауаъа йырфуши йъапхьуши гӀараура ахъазла. Араъа хӀъану уагӀа ъамбзазауа мцырартапӀ.

13Иисус джьауап айтхтӀ:

– Швара швхъатала йырфуш рышвт ауат.

АпхьагӀвчва ауи джьарщауа джьауап йырттӀ:

– ХӀара хвчӀахъвакӀи гӀвпслачвакӀи ракӀвпӀщтӀ йхӀыму. Арат ауагӀаква рыхъазла хӀцата йырфуш хӀхвгӀушма щта?

14Йара акӀвынта ауаъа хъачвагӀвацата хвынзыкьыгӀв раъара аъан. Ауаса Иисус йхӀватӀ:

– АуагӀаква гвып-гвып йалашвырчӀва, гвыпипхьадза уагӀа гӀвынгӀважви жвагӀвыкӀ раъара йнадзауата.

15АпхьагӀвчва йара ауаса йырчпатӀ. ЗымгӀва аналачӀва, 16Иисус ахвчӀахъвакӀи агӀвпслачвакӀи найахвтӀ, йылапш ажвгӀванд ахьыла йнайырхан афачӀвы йныхӀва-ныпхьатӀ. УацӀыхъван Ауи ачӀахъви апслачви хъвы-хъвы йгӀакъвихуанта, ауат ахъвква йапхьагӀвчва ауагӀа йырхъаршарныс ахъазла йритуан. 17ЗымгӀвагьи чан рымгва чвытӀ, ауи амщтахьгьи рызкъ хъвцхата жвыгӀв мартанкӀ азыркӀыхтӀ.


Петр Иисус Христоста дипхьадзитӀ


(Мат. 16:13-16; Мк. 8:27-29 )

18[•]Зны Иисус йхъазыта данныхӀвуз, йапхьагӀвчвагьи Йара йчвыхъарамкӀва йанаъаз, Ауи ауат дырцӀгӀатӀ:

– Сара йсмагӀныта йырпхьадзауайа ауагӀа?

19Ауат джьауап гӀартхтӀ:

– ЙахӀйа ДзытщгӀвыта; датша зджьакӀгьи – Ильйаста; азджьакӀгьи йырхӀвитӀ апхъанчӀви пигӀамбаркӀ дгӀабзагылхта[+].

20– А швара йсмагӀныта йшвпхьадзауайа? – дырцӀгӀатӀ ауат Иисус.

– А-Нчва[†] йгӀалихыз ЗымгӀвархъадата[*], – джьауап гӀайтхтӀ Петр[+].


Иисус Йара йпсри йгӀабзагылхри дрыквчважвитӀ


(Мат. 16:21-23; Мк. 8:31-33 )

21[•]Ауаса Иисус ауат багъьата унашва рзичпатӀ ауи ауыс заджвгьи йарымхӀвырныс, 22арасагьи ауат йрайхӀвтӀ:

– ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] гӀазаб щарда йбара атахъыпӀ, ахӀбачва, ашогьан хъадаква йгьи а-Хабза арыпхьагӀвчва[†] Ауи ддрымцра атахъыпӀ. Ауи дырщра атахъыпӀ, йхымшкӀхауа а-Нчва Ауи дгӀабзайыргылхра атахъыпӀ[+].


ЙачӀвыйа йгӀаныцӀуа Иисус уйыщтацагӀвзлара


(Мат. 16:24-28; Мк. 8:34–9:1 )

23УацӀыхъван Иисус ауат зымгӀва йрайхӀвтӀ:

– АджвырагӀв Сара дсыщтацагӀвхара йтахъызтын, йара йхъата дакъвыцӀыргӀатӀ, ансимшгьи зджьуар йара дъакӀыддыркӀылуаш ашӀыпӀа йызгауа агӀвычӀвгӀвыс дйапшхаргӀатӀ, Сара сцӀыхъва дтагыла днайыргӀатӀ[+]. 24Йауа швхӀвузтын збзазара гӀазхчара зтахъу, ауи йчвыдзуаштӀ, ауаса Сара снысла збзазара зчвыдзуа, ауи гӀайхчуштӀ. 25Файдата йалайа агӀвычӀвгӀвыс йыхъазла ауи адунай шабгу йара йчӀвхитӀхӀва, ауаса ауи аничпауа йхъа ашӀайцӀузтын йа йхъа зарар азгӀайгуазтын[+]? 26Сари Сара сажвакви йырчвпхащауа, ГӀвычӀвгӀвыс Пагьи ауи дичвпхащуштӀ, Йара йнурквали Аби амальаъыкь цкьакви[†] рнурквали дкӀвыршата дангӀайра. 27ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг араъа йгылу швызджьакӀ шымпсуаш а-Нчва й-Хъа́ра рбандзыкӀьа[+].


Иисус йквпшыра штшапсахыз


(Мат. 17:1-13; Мк. 9:2-13 )

28[•]Ауат ажваква рымщтахь агӀмышквакӀ анахъыцӀ, Иисус Петр, ЙохӀан йгьи Йакъвып йыцицӀан дныхӀварныс абыхъв дхъалтӀ[+]. 29ДанныхӀвуз Ауи йквпшыра зынла тшапсахтӀ, йчгӀвычаквагьи шкӀвокӀвасышхатӀ. 30Ауаъа гӀвыджь гӀаншитӀта, Иисус йачважвауа йалагитӀ – ауат Муси Ильйаси ракӀвын. 31Анурквала йкӀвыршата йгӀайын, ауат Ауи Иерусалим апны йакӀвйыршара атахъыз Йара йтыцӀра йалачважвун. 32Петргьи ауи йыцызгьи ачва йагатӀ, ауаса ауат ангӀашӀыхах йырбатӀ анурквала йкӀвыршаз Иисуси Ауи йыдзхъагылаз агӀвхъачви. 33Ахъачваква анджвыквылхуаз, Петр Иисус йайхӀвтӀ:

– А-БжьагӀвы, закӀыта йбзипӀта араъа хӀара хӀыхъазла! ХтыпкӀ хӀчпапӀ хӀара, азакӀы Уара уыхъазла, азакӀы Муса йыхъазла, азакӀгьи Ильйас йыхъазла.

Йаргьи йгьйымдыруазтӀ ауи йхӀвуз. 34Ауи дшчважваркӀвуз пстхӀвакӀ гӀахъылын ауат хънагӀватӀ. АпстхӀва йанхънагӀва, ауат мчыта йшватӀ. 35БжьыкӀ гӀалггӀатӀ апстхӀва:

– Ауи Сара йгӀалсхыз с-Па йакӀвпӀ. Ауи швйыздзыргӀвы![*][+]

36Абжьы анашӀасх, ауат Иисус йхъазхата дырбатӀ. Ауи ауысла закӀгьи гьрымхӀвузтӀ ауат, ауи агӀан заджвгьи йгьйарымхӀвуазтӀ ауат йырбаз.


Иисус аджьын квайчӀваква злалыз ачкӀвынхвыц дйырбзихахитӀ


(Мат. 17:14-19; Мк. 9:14-29 )

37[•]ЙащтагӀайуаз атшын, ауат абыхъв йангӀакӀнылх, Иисус уагӀа жвпӀара дукӀ гӀайпшӀалтӀ. 38ГӀвычӀвгӀвыскӀ ауагӀа жвпӀара дгӀарылцӀыргӀатӀ:

– АрыпхьагӀв, мчыта суыхӀвитӀ Уара спа уипшныс! Ауи азаджв йакӀвпӀ йсыму сара. 39ЗынгӀалашвара ауи аджьын квайчӀва дикӀитӀ, ауи агӀан ачкӀвынхвыц зынла дцӀыруа далагитӀ, акӀьазызра гӀайылалитӀта йшӀала ашвахъ гӀайитӀ. АчкӀвынхвыц закӀгьи йылымшахнацӀкӀьа аджьын квайчӀва гӀазаб ййырбитӀ, ауи амщтахь йтахъдзамкӀва тшщаквикӀыхитӀ. 40Уара уапхьагӀвчва мчыта срыхӀватӀ сара ауи ачкӀвынхвыц дйылырцарныс, ауаса ауат ауи гьырзымчпатӀ.

41– Уа а-Нчва йызхъазымцӀауа, амгӀва райша йтнагаз абанпара, – йхӀватӀ Иисус, – зъара сшвыцызлара, швсчхӀара атахъыйа ужвыгьи швара? Арахь дгӀад упа.

42АчкӀвынхвыц дшгӀайуазымца аджьын квайчӀва ауи дчхвхвыруа адгьыл дыквкӀайыжьтӀ. Ауаса Иисус аджьын квайчӀва багъьата унашва йзичпатӀ ауи дйылцӀныс, ачкӀвынхвыц дйырбзихахын йаба дйыйтхтӀ[+]. 43[•]ЗымгӀвагьи а-Нчва йдура джьарщатӀ.


Иисус йатаркӀвах Йара йпсра даквчважвитӀ


(Мат. 17:22-23; Мк. 9:30-32 )

Иисус йчпаз зымгӀвадзугьи йанджьарщуз, Ауи йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

44– А швара гватшныта швгӀаздзыргӀвы уыжвжвы швара йшвасхӀвуаш: ГӀвычӀвгӀвыс Па ауагӀаква дырнапӀыцӀадыршвуштӀ[+].

45Ауаса ауат йгьгӀаргвнымгӀвытӀ Ауи йхӀваз йгӀанищтыз, ауи ауат рыхъазла йцӀакӀын, ауи акӀвпӀта йгьгӀаргвнымгӀвытӀ ауат Ауи йхӀваз амагӀны, Ауи йажваква йгӀарныцӀуаз йазцӀгӀарнысгьи йшвун[+].


АпхьагӀвчва амакӀитӀ ауат рыуа рыцӀа йдуу ауысла


(Мат. 18:1-5; Мк. 9:33-37 )

46[•]Зны апхьагӀвчва йамакӀуа йалагатӀ дара дрыуата рыцӀа магӀны зму йуысла. 47Иисус ауат зызхъвыцуаз йдыруан, Ауи саби хвыцкӀ дгӀайахвын йыдзхъа дйыргылтӀ.

48– Сара снысла ари йапшу асаби дназахвуа, – йхӀватӀ Иисус, – ауи саргьи снайахвитӀ. Сара сназахвуа, ауи Сара СгӀазщтийызгьи днайахвитӀ. Йауа швхӀвузтын швара швпны зымгӀва рацкӀыс йхвыцу, ауи ймагӀны рыцӀа йдупӀ[+].


Швара йгӀашвпшӀамгылуа, ауи швара дшвылапӀ


(Мк. 9:38-40 )

49ЙохӀан Ауи йайхӀвтӀ: – А-БжьагӀвы! ХӀара гӀвычӀвгӀвыскӀ дыгӀбатӀ, Уара уыхьызла аджьын квайчӀваква гӀалызцуз, хӀара ауи дгьахӀымрыхвитхтӀ ауи йчпаныс, йауа ухӀвузтын ауи хӀара дхӀыцта Уара дгьуыщтанайуам[+].

50– Дашврыхвит, – йхӀватӀ Иисус. – Йауа швхӀвузтын швара йгӀашвпшӀамгылуа, ауи швара дшвылапӀ[+].


Ашомронква Иисус Христос йгьйыдымгылтӀ

51А-Нчва Иисус ажвгӀванд данхъайгылуашыз агӀамта ангӀадза, Ауи йхъагвы аквыта Иерусалимла дджвыквылтӀ[+]. 52АхабарргагӀвчва йщтитӀ Ауи йапхъала, ауат шомрон[†] кыткӀ йцатӀ, Ауи йгӀайра зымгӀва аздрыхӀазырныс ахъаз[+]. 53Ауаса акыт абзазагӀвчва Ауи йгьйыдымгылтӀ, йауа швхӀвузтын Ауи Иерусалим дцун[*]. 54Ауи йапхьагӀвчва Йакъвыпи ЙохӀани ауи анырба, йырхӀватӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, йутахъума амца унашва азыхӀчпата ажвгӀванд йгӀакӀныгӀыжьныс, апигӀамбар Ильйас йшичпаз апшта, ауат зымгӀва йыквхӀчӀвакьныс?

55-56Ауаса Иисус, тшгӀацайырпан, ауат ауи йгьайымрыхвиттӀ[*]. Ауаъа ауат датша кыткӀ йцатӀ.


Иисус Йара йыщтацара ахв даквчважвитӀ


(Мат. 8:19-22)

57[•]Ауат амгӀвала йанцуз, гӀвычӀвгӀвыскӀ Иисус йайхӀвтӀ:

– УъацалакӀгьи Уара уцӀыхъва стагылата снайуаштӀ.

58Иисус джьауап айтхтӀ:

– Абагаква гӀвара рымапӀ, апссгӀачӀвквагьи гӀвара рымапӀ, ауаса ГӀвычӀвгӀвыс Па йхъа ъадикӀылуаш закӀгьи гьйымам.

59Иисус датша гӀвычӀвгӀвыскӀ йайхӀвтӀ:

– Сыщта утагылта угӀай.

Ауаса ауи джьауап гӀайтхтӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, сарыхвит апхъапхъа саба йчӀвылахъв йсраухныс[*].

60– Апсчва рпсчва рчӀвылахъв дара-дара йддраухыргӀатӀ, ауаса уара уцата а-Нчва й-Хъа́ра ахабар рга, – йайхӀвтӀ Иисус ауи.

61Датшагьи гӀвычӀвгӀвыскӀ Ауи йайхӀвтӀ:

– Сара уцӀыхъва стагылта снайуаштӀ, ЗпӀатӀу дуу, ауаса апхъапхъа сарыхвит стгӀачва рпны сцата «бзила»-хӀва ауат йрасхӀвныс.

62Иисус джьауап айтхтӀ:

– ГӀвычӀвгӀвыскӀгьи, знапӀы акӀватан йаквызцӀата зыщтахьла йацапшуа, а-Нчва й-Хъа́ра ахъазла дгьауашым.

### 10


Иисус хабарргагӀв хынгӀважви жвагӀв йщтийитӀ


(Мат. 11:21-24)

1[•]Ауи амщтахь ЙхӀыхвиту[†] датшагьи апхьагӀвчвата хынгӀважви жвагӀвы[*] гӀалихын гӀвыджь-гӀвыджь дъацарныс йаквикӀыз къалипхьадза, шӀыпӀипхьадза Йара йапхъала йщтитӀ. 2Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– ЙацӀагахра атахъу щардапӀ, анхагӀвчва мачӀыгӀвпӀ. Ауи йгӀалцӀла швйыхӀва ацӀагахра а-Пшвыма Ауи йынхагӀвчва Йара йацӀагахра йщтийырныс[+].

3Швца! Абар, шврылазжьитӀ швара Сара асараква рапшта ашвагала[+]. 4Ахчатарагьи, артмакъгьи, сандальгьи швыцнашвмахвын швара, амгӀвала шванцауа заджвгьи сальам йашвымхын. 5Атдзы шваннашылра апхъапхъа йшвхӀва: «Мамыр гӀвназтӀ ари атдзы». 6Ауи атдзы амамыр агӀвычӀвгӀвыс[*] дыгӀвнабзазузтын, швара швмамыр ауи йыквшвуштӀ, амамыр агӀвычӀвгӀвыс ауи атдзы дыгӀвнамбзазузтын, швмамыр швара йшвзагӀахъынхӀвхуаштӀ. 7Ауи атдзы швгӀагӀвнаха, йгӀашвыртуа швфа, йшвыжв, йауа швхӀвузтын анхагӀвы нхаша йквнагитӀ. ТдзыкӀ швгӀаджвылцӀта датша тдзыкӀ швнамшылхын.

8Швара акъала швталта ауаъа швдрайгвузтын, йгӀашвыртуа швфа, 9ауаъа йту ачымазагӀвква швырбзихах, йгьи ауат йрашвхӀв: «А-Нчва й-Хъа́ра[†] швара йшвзагӀаргванхахьатӀ». 10Ауаса швара къалакӀ швталта ауаъа швдымрайгвузтын, ауи акъала аурамквала шванцауа йшвхӀва: 11«ХӀщапӀква йгӀаркӀынхалыз швыкъала асабанадзара швара йшвыквхӀырпӀлитӀ, ауаса йыжвдыр: а-Нчва й-Хъа́ра гӀаргванхахьатӀ!»[+] 12ЙшвасхӀвитӀ швара а-ХӀаквымхара Амш агӀан Сыдом акъала ауыс рыцӀа йшмайразлуш ауи акъала ауыс ацкӀыс.

13[•]Гвыхьра уызгӀайтӀ, Коразим! Гвыхьра уызгӀайтӀ, Бетцаида! Тири Сидони рпны швара швпны йтарчпаз агӀальаматраква тарчпазарквын, ауат рбзазагӀвчва щарда цӀуата рыгвнахӀква тшырзырдырхта, ачгӀвычажвква ршвырцӀата ахъвасатхӀва йылачӀвазлушын. 14Ауаса а-ХӀаквымхара апны Тири Сидони руыс рыцӀа ймайразлуштӀ швара швуыс ацкӀыс. 15Уаргьи, Капернаум, ажвгӀванд ухъаргылуашта ухъвыцума? Момо, а-Нчва[†] джьахӀанам[†] утайрышвуаштӀ уара.

16УацӀыхъван Ауи апхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– Швара йгӀашвыздзыргӀвуа, Сара дгӀасыздзыргӀвитӀ, швара йгӀашвыдымгылуа, Сара дгьгӀасыдгылуам; Сара йгӀасыдымгылуа Сара СгӀазщтийыз дгьгӀайыдгылуам[+].


АхабарргагӀв хынгӀважви жвагӀвы ргӀахъынхӀвыхра


(Мат. 11:25-27; 13:16-17)

17АпхьагӀвчва хынгӀважви жвагӀвы йгвыргъьауа Иисус йпны йгӀахъынхӀвыхтӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, – рхӀвун ауат, – аджьын квайчӀванадзараква хӀара йхӀыздзыргӀвитӀ, ауат Уара уыхьызла унашва анырзыхӀчпауа![+]

18Иисус джьауап айтхтӀ:

– Сара йызбатӀ иблис[†] мачвысразшва ажвгӀванд дшгӀакӀашваз! 19Абар, Сара йшвысттӀ швара амчхъара швхъа зарар азгӀажвымгуата ащтанчӀвкви аххъшакви[*] шврыгърагылныс йгьи агъа йылшараква зымгӀва шврайгӀайныс[+]. 20Ауаса швамайгвыргъьан аджьын квайчӀваква швара йъашвыздзыргӀвуа, швайгвыргъьа швыхьызква ажвгӀвандква йъарынгӀвылгӀу[*].

21[•]Ауаъа Иисус а-Нчва й-Псы[†] агвыргъьарала дгӀайырчвын, йхӀватӀ:

– Сара Уара уыхьыз схӀвитӀ, хӀ-Аба, ажвгӀванди адгьыли Йрыхвиту, Уара ауи ауасаражвкви апхьахьакви йырчвудзата асабиква йъарзагӀахъутӀыз. Щта, хӀ-Аба, ауаса акӀвын Уара йшугвапхуз! 22Аба йгӀасызхъайцӀатӀ Сара зымгӀва. Заджвгьи йгьидырам а-Па дзачӀву, С-Аба йакӀвмызтын. Йгьи заджвгьи йгьидырам Аба дзачӀву, а-Пи Аба дизагӀахъитӀныс ахъазла а-Па йгӀалихуи ракӀвмызтын.

23УацӀыхъван Ауи йапхьагӀвчва рахьыла тшацайырпан, ауат йырхъазыта йрайхӀвтӀ:

– ЙырзымшырапӀ алаква швара йыжвбауа збауа[+]. 24Сара йшвасхӀвитӀ швара пигӀамбар йгьи паштыхӀ щардагӀв йшыртахъыз йырбарныс швара йыжвбауа, ауаса йгьрымбатӀ, йшыртахъыз йыргӀарныс швара йыжвгӀауа, ауаса йгьрымгӀатӀ.


ГвчӀагӀв злу ашомрон йуысла ажвакъвыш


(Мат. 22:34-40; 12:28-31)

25Ауаъа а-Хабза арыпхьагӀвкӀ[†] дгӀагылын Иисус дйырхъвыхныс ахъазла азцӀгӀара йзиргылтӀ.

– АрыпхьагӀв, – дазцӀгӀатӀ ауи, – йсчпара атахъыйа сара зынгьи йапымкъьауа абзазара[†] гӀасадзара ахъазла[+]?

26– ЙачӀвыйа а-Хабза[†] йгӀанахӀвауа? – дйызцӀгӀатӀ ауи Иисусгьи. – ЙачӀвыйа уара ауаъа уызпхьауа?

27Ауи джьауап айттӀ:

– «Бзи дба ЙхӀыхвиту, уара уы-Нчва, уара угвы шабгула йгьи упсы шабгула, уара уымч шабгула йгьи уара уакъыль шабгула», йгьи «уаргвангьи бзи дба, уара ухъа шубауа апшта»[+].

28– Тамамта джьауап гӀауттӀ уара, – йайхӀвтӀ ауи Иисус. – Ауаса йчпата уаргьи убзазуштӀ.

29Ауаса а-Хабза арыпхьагӀв, зджьакӀквата йхъа гӀайырцӀабыргхра йтахъыта, дазцӀгӀатӀ:

– Ауаса дзачӀвыйа сара йсаргвану?

30Джьауап айтхуата Иисус ауи йайхӀвтӀ:

– Заджвы Иерусалим дгӀатыцӀын ЙерихӀон дцун. Ауи дшымгӀвайсуазымца ачвгьахагӀвчва гӀайгвыквстӀ, йчгӀвычаква йшвырхтӀ, дпсбзахымкӀва дгӀанханацӀыкӀьа дырбкъан йджвыквылхтӀ. 31Йара ауи амгӀвала ашогьан[*] дцун, ауи агӀвычӀвгӀвыс даниба, мгӀварыгӀв[†] йчпатӀ дйыгӀвсын дцатӀ. 32Йара ауи акӀвпӀ йчпаз алевитгьи:[*] ауаъа дгӀадзата арыцхӀагӀа йанйаз даниба, ауи хъатакӀла дйыкӀвшатӀ. 33Ауаса абар ауи дъащтӀаз дгӀадгылтӀ ауаъа йымгӀвайсуаз ашомрон[*]. Ауи арыцхӀа даниба дрыцхӀайщатӀ. 34Ауи дйызцан йхвыртаква шшали чагӀырли йджвджван йшӀайхӀватӀ. Ауи амщтахь ауи арыцхӀагӀа йашӀашваз йтшада даквйырчӀван, асасырта дгӀайгтӀ, ауаъагьи ауи дйайгвыгӀвуан. 35Анахьани атшын ауи асасырта апшвыма гӀвдинарийкӀ[*] йыйтын йайхӀвтӀ: «Ари уихьпшы, сангӀахъынхӀвыхра ауи йайхӀата йыквурыдзуаш зымгӀва уыстхуаштӀ». 36Йшпаупхьадзауа уара, ауат ахыгӀв йрыуата дзапшыйа ачвгьахагӀвчва рзарар гӀазквшваз агӀвычӀвгӀвыс йаргвану?

37А-Хабза арыпхьагӀв джьауап айтхтӀ:

– Ауи гвчӀагӀв йзызчпаз.

Ауаъа Иисус ауи йайхӀвтӀ:

– Уцата уаргьи ауаса йчпа.


АгӀвычӀвгӀвыс йтахъу ачӀвыйа?

38АмгӀвала йшымгӀвайсуаз Иисуси Ауи йапхьагӀвчви кыткӀ йталтӀ. Ауаъа Марфа-хӀва йызхьзыз пхӀвыскӀ Ауи лпны дылрайгватӀ. 39Ауи Мария-хӀва йызхьзыз ахщакӀ длыман. Мария Иисус йщапӀква рыдзхъа дчӀвата Ауи йхӀвуз даздзыргӀвуан[+]. 40Ауаса Марфа ауат йызларчӀалхӀуашыз арызкъква лчпун. Ауи Иисус дйызцан йылхӀватӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, уыс гьазуымамма Уара сахща амацӀаура шабгу схъазы йъасызгӀанылжьыз? Ауи йлахӀв дшгӀасцхърагӀуш.

41– Марфа, Марфа, – джьауап айтхтӀ ЙхӀыхвиту, – бара щарда бахъгвыргӀвитӀ йгьи байгвыгӀвитӀ,[+] 42ауаса йатахъу закӀзаджвыкӀ акӀвпӀ. Мария йагъьыз гӀалылхтӀ, ауи заджвгьи йгьгӀалыквихуашым.

### 11


Иисус апхьагӀвчва аныхӀвара йазибжьитӀ


(Мат. 6:9-13; 7:7-11)

1[•]Зны Иисус зджьара дныхӀвун, ауи даналга, апхьагӀвчва дрыуата заджвы Ауи дицӀгӀатӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, ЙахӀйа йапхьагӀвчва шибжьаз апшта, хӀныхӀвауа хӀбжьа хӀаргьи[+].

2Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– ШванныхӀвауа араса йшвхӀва:

ХӀ-Аба, цкьазтӀ[†] Уара уыхьыз!
ЙгӀайыргӀатӀ Уара у-Хъа́ра[*]!
3Ансимшгьи йгӀахӀыт хӀара йхӀымазара атахъу хӀчӀахъва
4йгьи хӀыгвнахӀква хӀзыргӀва,
йызхӀыргӀвитӀщтӀ хӀаргьи хӀпсарчӀвы зкву дзачӀвызлакӀгьи.
ХӀалауымган хӀара архъвыхра[*][+].

5УацӀыхъван Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– ДгьйымамзапӀ швыуа заджвы араса йызчпауа нбжьагӀв: ажва ахъазла, цӀыхквта ауи йынбжьагӀв дйызгӀайитӀта дгӀайыхӀвитӀ: «НбжьагӀв, хчӀахъвакӀ псарчӀвыта йгӀасыт[*]. 6МгӀва[†] дгӀаквцӀын сасыкӀ дсызгӀайтӀ сара, ауи йсрыфуаш закӀгьи гьсымам». 7Ауахьауи йтдзы дшыгӀвну джьауап гӀайтитӀ: «СгвыгӀв уымчпан. Ашв асыркӀыхтӀ, асабиквагьи саргьи ачварта хӀылапӀ, йгьсылшум сара уыжвжвы снагылта чӀахъва цӀагъа уара йуыстныс». 8ЙшвасхӀвитӀ швара ауи дгӀагылта анбжьагӀвыгӀара йгӀалихта чӀахъва цӀагъа гӀайыйымтдзарыгьи, ауи йызлагӀайыхӀваз йырхъйара атахъхуштӀ йпха йхъырымхрагӀваца ахъазла[*].

9Ауи йгӀалцӀла Сара йшвасхӀвитӀ швара: швахӀварквын – а-Нчва[†] йгӀашвитуаштӀ, швпшгӀарыквын – йгӀашвауаштӀ, ашв швасырквын – а-Нчва йшвзагӀайтӀуаштӀ. 10Йауа швхӀвузтын йахӀвауа дзачӀвызлакӀгьи йгӀайадзитӀ, йпшгӀауагьи йгӀайауитӀ, ашв йасуагьи а-Нчва йзагӀайтӀитӀ[+]. 11Дшвылума швара ауи апш аба пслачва-хӀва йгӀайыхӀвауа йпа ащтанчӀв йызтуаш? 12Йа ауи квтӀагъь-хӀва данахӀвара аххъша йызтуаш? 13Швара швчвгьазтӀхӀва швсабиква асогӀа бзиква швызрытуазтын, шв-ЖвгӀванд[†] Абагьи рахӀагьи йтахъызлуштӀ йгӀайыхӀвауа а-Нчва й-Псы[†] дритныс[+].


Иисус а-Нчва йымчла аджьын квайчӀваква гӀалицитӀ


(Мат. 12:22-30; Мк. 3:22-27 )

14[•]Зны Иисус бзагвата йызчпауа аджьын квайчӀва дгӀалицатӀ. Аджьын квайчӀва дангӀалцӀ, ауи дызлаз агӀвычӀвгӀвыс дчважвахтӀ. АуагӀа жвпӀара ауи джьарщун. 15Ауаса азджьакӀ йырхӀвун:

– Ауи аджьын квайчӀваква ауат рунашвачпагӀв БагӀал-Забул[†] йымчла йгӀалицитӀ[+].

16Датша зджьакӀгьи, Иисус ддырхъвыхра ртахъыта, ажвгӀванд адырга дйырбарныс Ауи йыхӀватӀ. 17Ауаса Иисус ауат зызхъвыцуаз йдырын йрайхӀвтӀ:

– ЙамгӀан паштыхӀыгӀвазлакӀгьи йагъачву ахъвквала тшанагӀвнашара йтачвгвачвитӀ. Акъыльаквымшвара зыгӀвну атдзы хъвашитӀ. 18Иблисгьи[†] йара йхъа данагъауа, ауи йпаштыхӀыгӀва шпагӀащаквхуш? Ауатква зсхӀвауа Сара аджьын квайчӀваква БагӀал-Забул йымчла йгӀалсцауазшва швара йъашвхӀвауа акӀвпӀ. 19Сара аджьын квайчӀваква БагӀал-Забул йымчла йалсцузтын, зымчла йалырцауада ауат швара йшвыщтагӀайуа?[*] Ауи акӀвпӀта ауат швара йшвхӀаквымхагӀвхуштӀ[+]. 20Ауаса Сара аджьын квайчӀваква а-Нчва йымчла йалсцузтын, ауи йгӀаныцӀитӀ а-Нчва й-Хъа́ра[†] шшвызгӀайыз. 21АгӀвычӀвгӀвыс мчы абджьар бзи йымата йтдзы анихчауа, ауи йымлыкв ашварагӀвара гьгӀадсылуашым. 22Ауаса ауи йацкӀыс йымчу заджв дгӀайгвыквста дгӀайайгӀайырквын, апшвыма дзайгвыгъуз абджьаргьи найахвуаштӀ, амлыквгьи найахвта йшуштӀ.

23Сара йсыцым, Сара дгӀаспшӀагылитӀ. Сара йсыцта йгӀаззымкӀкӀуа, ауи йхъылайпситӀ[+].


Аджьын квайчӀва йгӀахъынхӀвыхра


(Мат. 12:43-45)

24Аджьын квайчӀва агӀвычӀвгӀвыс дангӀайылцӀра, дзы ъаным ашӀыпӀаква гӀамидитӀ, тшпсщарта дазыпшгӀауа, ауаса ауи ймауа. Ауаъа ауи йхӀвитӀ: «СгӀазыгӀвныцӀыз атдзы сазцахпӀ сара». 25Ауи дангӀахъынхӀвыхра, атдзы цкьата йшгӀарпсаз йгьи йшалдыргаз йбитӀ. 26Ауаъа ауи дцитӀта йара йацкӀыс рахӀагьи йчвгьата датшагьи быжь джьын квайчӀвакӀ[†] гӀайдитӀ, ауатгьи ауаъа йбзазауа йалагитӀ. Ауи агӀвычӀвгӀвыс йыхъазла апхъала ацкӀыс рыцӀагьи йгвымхапӀ.


Насып цӀабыргы

27Иисус дчважваркӀвун, пхӀвыскӀ ауагӀа жвпӀара дангӀарылцӀыргӀа:

– ЙылзымшырапӀ ан, Уара угӀазрита кӀыкӀахы узырчваз![*][+]

28Иисус джьауап айттӀ:

– РыцӀа йырзымшырапӀ а-Нчва йажва згӀауа йгьи ауи зырхъйауа ауагӀаква.


АпигIамбар Инус йдырга


(Мат. 12:39-42)

29[•]АуагӀаква рыцӀагьи щардагӀвыта йангӀайызза, Иисус ачважвара джвыквицӀатӀ:

– Ари абанпара чвгьапӀ. Ауи адырга йазыпшгӀитӀ, ауаса ауи апигӀамбар Инус йдырга акӀвмызтын, датша дыргакӀгьи гьайдзушым. 30Инус Ниневия абзазагӀвчва рыхъазла дшдыргахаз апшта, ГӀвычӀвгӀвыс Пагьи[†] ари абанпара рыхъазла ддыргахуштӀ[*]. 31Акъабльа апаштыхӀпхӀвыс[*] ари абанпара ауагӀаква дрыцта а-ХӀаквымхара Амш дгӀагылуаштӀ йгьи ауат лыркъванчуштӀ, йауа швхӀвузтын ауи адунай анахьани ацӀыхъва дгӀатыцӀын Сольман йуасаражвра даздзыргӀвырныс дгӀайтӀ. Ужвы швара йшвыцу Сольман йацкӀыс ддупӀ[+]. 32Ниневия абзазагӀвчва ари абанпара ауагӀаква йрыцта а-ХӀаквымхара Амш йгӀагылуаштӀ йгьи ауат рхӀаквым рхуштӀ, йауа швхӀвузтын ауат Инус йуаз йаназдзыргӀвы рыгвнахӀква тшырзырдырхтӀ[+]. Ужвы швара йшвыцу Инус йацкӀыс ддупӀ[+].


Иисус ауацӀа алашара даквчважвитӀ


(Мат. 6:22-23)

33[•]– Амза азыркӀуа дзачӀвызлакӀгьи ауи ашӀуна йгьтайыргылуам, йа ацӀыкв ацӀахь йгьыцӀайыргылуам. Ауаса ауи аквыргылырта йыквйыргылитӀ, йгӀашылуа алашара шырбуш апшта[+]. 34Уыла уъапӀкътлапӀкъква зымгӀва йрылашарапӀ. Уыла анзгӀваду уъапӀкътлапӀкъква зымгӀва лашарала йчвыпӀ. Уыла анзгӀвадам уъапӀкътлапӀкъква шабгу лащцарала йырчвыпӀ. 35Ауаса йанаъазара, уапшы, йгьлащцараммищтӀ уара йыууацӀу алашара. 36Ауи акӀвпӀта, уара уъапӀкътлапӀкъква шабгу лашарала йырчвызтын, ауаъа йлащцару хъвыкӀгьи аъамызтын, ауи асхъан ауат шабгу алашара гӀарылкӀкӀуштӀ, амза ангӀауыквкӀкӀауа йапшта.


Иисус адин унашвачпагӀвчва рымцква гӀацӀицитӀ


(Мат. 23:1-36)

37[•]Иисус ауаса йанихӀвуз, фарисейкӀ[†] Ауи йпны щыбжьанчара дирайгватӀ. Иисус ауаъа дцан айшва дадзхъачӀватӀ. 38Афарисей йджьайщатӀ Ауи дчара апхъала йшахабзаз апшта тшъайымджвджваз. 39Ауаса ЙхӀыхвиту[†] ауи йайхӀвтӀ:

– Абар швара, афарисейква, аквпӀикви атамщакькви рхъахьква шврыцкьитӀ, ауаса швара швуацӀа псынамхъарали чвгьарали йырчвыпӀ. 40Акъыльыдаква! Ахъахь гӀанзыршаз ауацӀагьи гьгӀанимыршамищтӀ? 41Ауаса аквпӀикви атамщакькви йырту факърахъвышата йрышвт, ауи асхъан швара швыхъазла зымгӀва цкьазлуштӀ.

42– Ауаса гвыхьра швызгӀайтӀ, афарисейква, йауа швхӀвузтын швара сагьыт рышвтитӀ акъвырачай, арута йгьи анахьанат ахӀвраква рыхъазла, ауаса ацӀабыргыри а-Нчва йбзибари швхъа йгьачвашвщум. Аныгьи чпара атахъыпӀ, арыгьи гӀаныжьра гьатахъым[+].

43– Гвыхьра швызгӀайтӀ, афарисейква, йауа швхӀвузтын швара бзи йыжвбитӀ асинагогаква рпны чӀахӀра зму ачӀвартаква шванрыквчӀвауа йгьи бзи йыжвбитӀ швара акъьакъьараква рпны хвы швзырбауа сальам ангӀашвархуа[+].

44– Гвыхьра швызгӀайтӀ, йауа швхӀвузтын швара закӀгьи зынгӀвылам анышвынтараква шврапшпӀ, ауагӀаква ауат йрыквныкъвитӀ, йшаъугьи йырмагӀнугьи ргвы йгӀанамгуата.

45А-Хабза арыпхьагӀвкӀ[†] Ауи йайхӀвтӀ:

– АрыпхьагӀв, ауаса йанухӀвауа Уара хӀаргьи хӀгвы угӀаситӀ.

46Иисус джьауап айтхтӀ:

– Гвыхьра швызгӀайтӀ шваргьи, а-Хабза арыпхьагӀвчва, йауа швхӀвузтын швара ауагӀаква йыргарныс йрылымшауа ахьантаква рыквшвырхӀитӀ, ауаса швара мачвыкӀгьи гьшврыцӀсуам ауат швырцхърагӀарныс ахъазла[*].

47– Гвыхьра швызгӀайтӀ швара, йауа швхӀвузтын швара швапхъанчӀвиква йырщыз апигӀамбарква рыхъазла асинква швуыхвитӀ. 48Ауыла швара швхъатала шваквшахӀатхитӀ швапхъанчӀвиква йырчпаз йшацшвкӀуа: ауат апигӀамбарква рщуан, швара ауат йырщыз асинква рызшвуыхвитӀ[+]. 49Ауи йгӀалцӀла а-Нчва йуасаражврагьи йахӀвитӀ: «Сара ауат апигӀамбаркви апостолчви[†] рзысщтиуаштӀ, ауаса ауат рызджьакӀ рщуаштӀ, рызджьакӀгьи гвымхарала рцӀыхъва йтагылуаштӀ»[+]. 50Ауи йгӀалцӀла а-Нчва ауыжвгӀанчӀви абанпара джьауап дйыркӀуаштӀ адунай гӀаншищтара йдрычӀваз апигӀамбарква зымгӀва рща ахъазла, 51Абель йща йгӀашӀарышвта акъвырманщырти аныхӀварти рбжьара йырщыз Закьарыйа йща апныдза[*]. Щта, йшвасхӀвитӀ швара, ауыжвгӀанчӀви абанпара зымгӀва рыхъазла а-Нчва джьауап дйыркӀуаштӀ.

52– Гвыхьра швызгӀайтӀ швара, а-Хабза арыпхьагӀвчва, йауа швхӀвузтын швара йшвчӀвыта йшвчпатӀ адырра ацӀапхатӀыга. Ауаса шваргьи швгьнамшылтӀ, ауаъа йнашылныс зтахъызгьи швырпырастӀ.

53Иисус атдзы дангӀаджвылцӀх, а-Хабза арыпхьагӀвчви афарисейкви аркъванчара ткӀьикви азцӀгӀара алачпакви ауи йгӀайгвыквырпсатӀ. 54Ауат ауи йыхъазла ркъапгӀанква ларцӀун, ажвала дгӀаркӀра йащтата[+].

### 12


Иисус ачвалатшычпара йырджьитӀ


(Мат. 10:26-27)

1Ауи агӀамта йаквшвауата ауагӀа жвпӀара дуква айззатӀ, ауагӀаква аныла-арыла йажвысылуан. Иисус дчважвауа далагатӀ, апхъапхъа йапхьагӀвчва тшырзынайырхауа:

– Афарисей рыпага, датшата йхӀхӀвапӀта ачвалатшычпара, тшачвышвхча[+]. 2ЙгӀахърымтӀуаш цӀакӀыракӀгьи гьаъам, йгьи йаргамымхуш мадзакӀгьи гьаъам[*][+]. 3Ауи йгӀалцӀла алащцара швылагылата йшвхӀвауа амш лашара ангӀайра йыргӀуштӀ, ауацӀа пещ апны заджв йлымхӀа йтакӀыта йшвквыцквыцыз, атдзаквква йрыквгылата быжьдула йдраргамуаштӀ.


А-Нчва заджвыкӀ швичвшва


(Мат. 10:28-33)

4[•]– Сара йшвасхӀвитӀ швара, Сара сынбжьагӀвчва: швырчвымшван аъапӀкътлапӀкъква зымгӀва зщуа, ауи ахӀа закӀгьи ззымчпауа. 5ЙшвасхӀвпӀ швара ДзачӀву швызчвшвуш: швичвшва Ауи уызщыта джьахӀанам[†][*] утайрышвхырныс амчхъара зму. Щта, йшвасхӀвитӀ швара, Ауи швичвшва. 6Йгьрымтйума хвцӀискӀ гӀвжвгъай хвыцкӀла?[*] Ауаса ауат рыуа закӀгьи а-Нчва[†] йгьихъаштылуам. 7А швара хъвыцта швхъа йаквунадзара рпхьадзахьатӀ! Швымшван – цӀара щарда рыхв ацкӀыс швара швыхв дупӀ![+]


Иисус швичвымпхащан

8– ЙшвасхӀвитӀ швара: дзачӀвызлакӀгьи йхътӀыта ауагӀа рпахь Сара тшгӀасыдызкӀылуа, ГӀвычӀвгӀвыс Пагьи[†] ауи а-Нчва ймальаъыкьква рпахь тшйыдикӀылуаштӀ, 9ауаса ауагӀа рпахь Сара йскъвыцӀуа, ауи Саргьи а-Нчва ймальаъыкьква рпахь сикъвыцӀуаштӀ[+]. 10ДзачӀвызлакӀгьи ГӀвычӀвгӀвыс Па дипшӀагылуата кӀара зхӀвауа, ауи а-Нчва йзиргӀвуштӀ, ауаса а-Нчва й-Псы[†] дипшӀагылуата йгӀасхауа, ауи а-Нчва йгьизйыргӀвушым[+].

11Швара швхӀаквым рхарныс асинагогаква, аунашвачпагӀвчва йгьи амчхъара зму рпны швандырцара, швахъымгвыргӀван швхъа шшвхчуш йа йшвхӀвуш, 12йауа швхӀвузтын а-Нчва й-Псы йара ауи асахӀат йшвхӀвуш швазибжьуштӀ.


Абайа акъыльыда йуысла ажвакъвыш

13[•]АуагӀа жвпӀара йрылагылаз заджвы Иисус йайхӀвтӀ:

– АрыпхьагӀв, саща йахӀв атынха шсыцагӀвишуш.

14Иисус джьауап айтхтӀ:

– АхъацӀа, дзачӀвыйа Сара хӀаквымхагӀвта йа швара швуыс салыргагӀвыта сзыргылыз?

15Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– Швгватшнызла, тшачвышвхча апсынамхъара. АгӀвычӀвгӀвыс ага дбайазтынгьи, ауи йбзазара ауи йгьапщылам.

16Ауи ауат ажвакъвыш[†] райхӀвтӀ:

– БайакӀ йадгьыл тшыгӀвра бзи гӀайнаттӀ. 17«Йшпасчпахуа? ЙгӀацӀазгаз атшыгӀвра шабгу йъащтӀасцӀуш гьсымам, – хӀва дхъвыцтӀ ауи. 18– Абар йсчпуш, – хӀва йщаквйыргылтӀ ауи ауаъа, – стшыгӀвращтӀацӀарта хвыц пстшыпӀта, тшыгӀвращтӀацӀарта дукӀ счпапӀ, ауи стшыгӀврагьи датша млыквта йсымугьи йрызхъуштӀ. 19Ауи асхъан сара схъа йасхӀвныс сылшуштӀ: ужвы сквш щарда йуызхъуш млыкв уымапӀ уара. Тшпсща, уча, уыжв, укьахвха». 20Ауаса а-Нчва ауи йгӀайайхӀвтӀ: «Акъыльыда! Йара уахъа упсы уыквырххуаштӀ уара. Дызда йыззгӀанхуш ауи йурыхӀазырыз амлыкв шабгу?» 21Ауи йызниуаштӀ дзачӀвызлакӀгьи зхъагӀваца ахъазла байара зырхӀауа, ауаса а-Нчва йыхъазла байара змырхӀауа.


Иисус ахъгвыргӀвара ауыс даквчважвитӀ


(Мат. 6:25-34)

22Ауи амщтахь Иисус йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– Ауи йгӀалцӀла Сара йшвасхӀвитӀ швара: швахъымгвыргӀван шванбзазауа йшвфуш, йа швъапӀкътлапӀкъква зымгӀва йыршвышвцӀуш. 23Абзазара арызкъы ацкӀыс магӀны амапӀщтӀ, аъапӀкътлапӀкъква зымгӀвагьи ачгӀвычаква рацкӀыс магӀны рымапӀщтӀ. 24Швырпшы акъанджьаква, ауат йгькӀапсум йгьи йгьгӀацӀагахуам, ауат хчартагьи амбаргьи гьрымам, ауаса а-Нчва йырчитӀ ауат. Ауат апссгӀачӀвква рыхв ацкӀыс швара швыхв агалагьи йдупӀ![+] 25Швара дшвыуата дзачӀвыйа збзазара йахъгвыргӀвата сахӀат заджвыкӀла йыззалархӀуш?[*] 26Ауинадзара швзымчпузтын, анахьанат швырхъгвыргӀвара затахъыйа?

27– Швазхъвыц архъа хӀврапшдзаква шгӀайуа. Ауат йгьынхум асхъагьи гьырсуам, ауаса йшвасхӀвитӀ швара, йара Сольмангьи байара ду шйымазгьи ауат рапшта тшгьимгӀвычузтӀ. 28Ауаса а-Нчва архъа апны йахьчӀва йаъу, уачӀвы ахӀакв йтадрышвуаш ахӀвра ауаса йанигӀвычауазара, швгьимгӀвычушма Ауи шваргьи, амачӀхъацӀагӀвчва[+]? 29ШвахъымгвыргӀван швара йшвфуш йа йшвыжвуаш, ауи ахъазла швгвы акъвшвмырпын. 30Йауа швхӀвузтын ауат зымгӀва ракӀвпӀ йзызхъвыцуа ари адунай ауагӀаква, ауаса швы-ЖвгӀванд[†] Аба йдыритӀ ауи швшазыбжу швара. 31Ауи ацкӀысгьи швазыпшгӀа Ауи й-Хъа́ра, ауыгьи а-Нчва швара йгӀашвитуаштӀ.

32– Швымшван, хӀвыча хвыц, йауа швхӀвузтын швы-ЖвгӀванд Аба йылпхала йщаквйыргылтӀ швара а-Хъа́ра гӀашвитныс[+]. 33Швымлыкв швтйыта факърахъвыша рышвт. Йымхауа ахчатараква, ажвгӀвандква рпны йаъу ахарзына швхвгӀа, ауаъа агъычгьи ауат дгьырзынадзушым, ахӀвынгьи ауат йгьрысуашым[+]. 34Швбайара ъану швгвгьи аъазлуштӀ.


Алыгчва цӀабыргква руысла ажвакъвыш


(Мат. 25:1-13; Мат. 24:43-51; Мк. 13:33-37 )

35[•]– ЙанакӀвызлакӀгьи швхӀазырызла: швымъаква ацӀархъазтӀ, швымзаквагьи кӀкӀарагӀатӀ, 36зыпшвыма атацанадылра чаражвра дангӀахъынхӀвыхуаш йазпшуа алыгчва шврапшта. Апшвыма дгӀайхта ашв дангӀасра ауат зынла ауи ашв йзагӀартӀырныс рылшуштӀ. 37ЙырзымшырапӀ алыгчва зыпшвыма дангӀахъынхӀвыхра йычвамкӀва йгӀарынйахуа. ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг, ауи агӀан ауи лыгызшва йымъа ацӀайырхъата ауат айшва йшазгӀайрайгвуш йгьи ауат дырхъадзгылата йшйырчуш, йширыжвуаш. 38ЙырзымшырапӀ алыгчва зыпшвыма цӀыхквта йа шарпны дгӀайхыргьи йхӀазырта йгӀарынйахуа. 39ЙгӀашвгвыншвыргӀвы, атдзы апшвыма йдырзарквын агъыч йзапш сахӀату дангӀайуаш, ауи йгьйылимыршарызтӀ йтдзы дгӀашылныс. 40Шваргьи швхӀазырзлара атахъыпӀ, йауа швхӀвузтын ГӀвычӀвгӀвыс Па дгӀайуаштӀ Ауи шванизымпшуа асахӀат.

41Петр дазцӀгӀатӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, Уара ари ажвакъвыш хӀхъазы йгӀахӀаухӀвума момкӀва зымгӀвагьи йраухӀвума?

42ЙхӀыхвиту[†] джьауап айттӀ:

– Швйапшха йцӀабыргу йгьи акъыль зму апегвал[*], апшвыма кьангьашра йыламкӀва ауи анахьанат йлыгчва дырхъпшылныс, ауат йанагӀамту афачӀвы шрыртуа йырхъвыхныс дйыргылитӀ. 43ЙзымшырапӀ ауи алыг, зыпшвыма дангӀахъынхӀвыхра уыс зхауата йгӀазынйахуа[+]. 44ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: апшвыма ауи йызхъайцӀуштӀ йымлыкв шабгу. 45Ауаса ауи алыг араса йпхьадзузтын: «Сыпшвыма ужвыгьи ласы дгьгӀайхуашым» – алыгчви агӀвнакъвыткви йбкъауа, дчауа, дыжвуа, ачагӀыргьи йыжвуа далагарквын,[+] 46ауи даназымпшуа амш, йымдыруа асахӀат апны йыпшвыма дгӀайхуаштӀ. Апшвыма ауи гӀвбата дагӀвичвуаштӀ, а-Нчва йызхъазымцӀауа йырзырхауа йзихуштӀ.

47– Зпшвыма йтахъыз шидыруаз тшаззымрыхӀазырыз алыг, йа апшвыма йтахъыз зымчпаз алыг мчыта дырбкъуштӀ, 48ауаса амдырша йгӀалцӀла йакӀвым зчпауа алыг рыцӀа мачӀта дырбкъуштӀ. А-Нчва щарда зитуа щардагьи гӀайыквиххитӀ, щарда зызхъарцӀауа джьауап щардагьи йдыркӀыхитӀ.


Иисус апхъахькӀьала йаъазлуш атшагӀвшараква руыс даквчважвитӀ


(Мат. 10:34-35)

49[•]– Сара адгьыл амца азгӀазгныс сгӀайтӀ, закӀыта йстахъыпӀта Сара ауи ужвы йалашварныс! 50Ауаса Сара ужвыгьи адзытщра[†] сахъысра атахъыпӀ, йзачӀв гӀазабтагьи йсхътшушйа Сара ауи акӀвшанадзыкӀьара! 51Швара швшхъвыцуала, Сара сызгӀайыз адгьыл мамыр азгӀазгныс акӀвма? Момо, йшвасхӀвитӀ сара, йгьмамырым йгӀазгуаш, агӀвшарапӀ[+]. 52Ужвинас хвгӀвыла йалу атгӀачва тшагӀвыршуштӀ: ахыгӀв агӀвыджь йырпшӀагылуаштӀ, агӀвыджь ахыгӀв йырпшӀагылуаштӀ. 53Аба йпа дипшӀагылуаштӀ, апагьи аба дипшӀагылуаштӀ. Ан апхӀа дылпшӀагылуаштӀ, апхӀагьи ан дылпшӀагылуаштӀ. Анхъва атаца дылпшӀагылуаштӀ, атацагьи анхъва дылпшӀагылуаштӀ.


Иисус агӀамта анашанаква руыс даквчважвитӀ


(Мат. 16:2-3; 5:25-26)

54[•]Иисус йатаркӀвах ауагӀа жвпӀара тшырзынайырхатӀ:

– Швара амараташвартала апстхӀва штшгӀащтӀнахуа аныжвбара, зынла ква шгӀаквуш швхӀвитӀ, йгьи, цӀабыргыта, ква гӀаквитӀ. 55Акъабльа пша ангӀасуа, швара йшвхӀвитӀ: шуарахуштӀ, йаргьи ауаса йалитӀ. 56ЧвалатшычпагӀвыргӀа! Швара йыжвдыритӀ адгьыли ажвгӀванди ранашанаква йгӀарныцӀуа, ауаса йанаъазара йызжвымдыруайа швара агӀамта йгӀаталыз йамагӀну? 57ЙачӀвыйа швара-швара йзалшвмыргауа ацӀабырг ъану? 58Щта уара удауагӀв[*] дуыцта ахӀаквымхарта уанцауа, амгӀва ушыквыркӀву ауи ушйынгӀалхуаш ацӀыхъва утагыл. Ауи акӀвмызтын адауагӀв ахӀаквымхагӀв йпны уйырхӀвхӀвуштӀ. АхӀаквымхагӀв уара ахчагӀвы уйыйтуаштӀ, ахчагӀвгьи уара анбахта[†] утайрышвуаштӀ. 59ЙуасхӀвитӀ уара, ауаъа ушгӀатымцӀхуаш йцӀыхъвахауа ажвгъай хъваша ушвахнадзыкӀьара.

### 13


Иисус агвнахӀква тшырзыдырхра йаквгӀазшӀититӀ

1Иисус йыздзыргӀвуаз азджьакӀ Ауи йгӀайархӀвтӀ Пилат унашва шичпаз агалилква а-Нчва[†] йтдзы апшцӀа апны йырщныс, ауат ауи агӀан къвырман[†] рщуан[*][+]. 2Иисус джьауап айтхтӀ:

– Швара швшхъвыцуала, ауат агалилква ауи зрызнийыз анахьанат агалилква рацкӀыс рыгвнахӀква ъащардаз акӀвма? 3ЙшвасхӀвитӀ швара, момо! Ауаса швыгвнахӀква тшырзыжвымдырхуазтын, шваргьи ауат рапшта шваладзуаштӀ! 4Йа йгӀахӀахвпӀ ауат ажвагӀыгӀв Силоам абатагӀа[*] анахъыгӀвры йацӀанакӀта йащыз. Швара швшхъвыцуала, ауат Иерусалим анахьанат абзазагӀвчва зымгӀва рацкӀыс йкъванчазма? 5ЙшвасхӀвитӀ швара, момо! Ауаса швыгвнахӀква тшырзыжвымдырхуазтын, шваргьи ауат рапшта шваладзуаштӀ!

6Ауи амщтахь Иисус ауат ари ажвакъвыш[†] райхӀвтӀ:

– ГӀвычӀвгӀвыскӀ йдзахвагӀарйырта апны лахӀакӀ гӀайуан. Зны ауи дцатӀ алахӀа швыр гӀашӀалызтын дапшырныс, ауаса закӀгьи гьимаутӀ[+]. 7Ауаъа ауи адзахвагӀарйгӀвы йайхӀвтӀ: «Абар ари хысквша цӀитӀта сара ари алахӀа сгӀайитӀта швыр ашӀазтын сапшитӀ, швыркӀгьи гьгӀасауам. Йпкъы ауи, йачӀвыйа ауи файда гӀахӀнамтуата хӀадгьыл йызлу?»[+] 8«Апшвыма, – джьауап айтхтӀ анхагӀвы, – ужвыгьи сквшыкӀ йгӀаныжь ауи. Сара ауи агьагьара гӀазжыпӀта, адгьылрбзига аквспсапӀ, 9йащтагӀайуа асквш апны швыр гӀашӀалуазтын – бзипӀ, йгӀашӀамылуазтын, ауи асхъан ауи пкъы».


Асабша йантшпсщара мшыз Иисус апхӀвыс дйырбзихахитӀ

10Асабша Иисус синагогакӀ[†] апны йайрыпхьун[+]. 11Ауаъа аджьын квайчӀва згӀвала йагӀвирыхъваз пхӀвыскӀ дыгӀвнан. Ари жвагӀсквша цӀуата тшгьлызмыррайшахуазтӀ ауи. 12Ауи даниба, Иисус ауи апахьла дгӀазшӀитын йлайхӀвтӀ:

– ПхӀвыс! АзгӀва былахымкӀва бхвитхатӀ бара!

13Ауи йнапӀы апхӀвыс йлыквикӀын, ларгьи зынла тшгӀалыррайшахтӀ йгьи а-Нчва йыхьыз лхӀвауа далагатӀ. 14Ауаса асинагога аунашвачпагӀв даргвыжвкӀтӀ Иисус апхӀвыс асабша дъайырбзихахыз, ауи асинагога йыгӀвназ тшырзынайырхатӀ:

– ЦымшкӀ анхара йазалхпӀ, ауи акӀвпӀта асабша йаквшвмыршвауата, нхара мшыкӀ йаквшвыршвата швдырбзихахныс швгӀай[+].

15Ауаса ЙхӀыхвиту[†] ауи джьауап йыйттӀ:

– ЧвалатшычпагӀвыргӀа! Асабша швара швыуа дзачӀвызлакӀгьи ачв йа атшада гӀакӀыдищтта дзыжвра йгьимырцумищтӀ[+]? 16Ибрахим йыпхӀчваква йрыуу ари апхӀвысгьи, жвагӀсквша руацӀа иблис[†] йшӀахӀвата йымаз дгӀархвитхра гьатахъымызмищтӀ асабша атшын?

17Ауи ауаса йанихӀва, Ауи йгӀайпшӀагылуаз зымгӀва пхащатӀ, ауагӀаквагьи Ауи йуыс гӀальаматква йырхъйуз йрайгвыргъьатӀ.


Абаджа ажвла цыри арыпаги руысла ажвакъвыш


(Мат. 13:31-32; Мк. 4:30-32 )

18[•]Ауи амщтахь Иисус йхӀватӀ:

– Йзапшыйа а-Нчва й-Хъа́ра?[†] ЙызшӀырпшы йауашйа ауи? 19Ауи агӀвычӀвгӀвыс йгӀайахвта йуатра йлайцӀаз абаджа жвла цыра йапшпӀ. Ажвла цыра гӀайын цӀлахатӀ, апссгӀачӀвквагьи ауи амахъвква рпны рыгӀвараква рчпатӀ[+].

20ЙатаркӀвах Ауи йхӀватӀ:

– Йзапшыйа а-Нчва й-Хъа́ра? 21Амажвадза зымгӀва пара ахъазла апхӀвыс шыла хсатакӀ[*] йрылалгӀватӀыз арыпага йапшпӀ ауи.


Гвашв тшва


(Мат. 7:13-14, 22-23; 8:11-12)

22[•]Иерусалим данцуз, Иисус акъалакви акыткви дрылсуан, йъакӀвызлакӀгьи ауагӀа айрыпхьауа. 23Заджвы Ауи дицӀгӀатӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, щта а-Нчва йгӀайхчуш заджвмаджв ракӀвма?

Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

24– Ашв тшвала швшнашылуаш ацӀыхъва швтагыл, йауа швхӀвузтын щардагӀвы йшнашылуаш йащтапӀ, ауаса йгьрылшум. 25Атдзы апшвыма дгӀагылта ашв анайыркӀыхра, швара агваныла швгылазлуштӀ, ашв швасуа йгьи швахӀвауа: «ХӀыпшвыма, ашв хӀзыгӀатӀ!» Ауаса Ауи джьауап гӀайтуаштӀ: «Швгьсыздырам швара, швахьпагӀай швара»[+]. 26Ауаъа швара йшвхӀвуштӀ: «Уара хӀуыцта хӀчун йгьи хӀыжвуан хӀара, йгьи Уара йаурыпхьун хӀурамква рпны». 27Ауаса Ауи джьауап гӀайтхуаштӀ: «Сара швгьсыздырам швара, швахьпагӀатыцӀ швара, швскъвыцӀ Сара зымгӀва, чвгьара зхауа!»

28Ауаъа ачӀвыуабжьи апыцква ршӀшӀабжьи гуштӀ, А-Нчва й-Хъа́ра апны швара йаныжвбара Ибрахим, ИсхӀакъ, Йакъвып йгьи апигӀамбарква зымгӀва, а швара а-Хъа́ра швгӀалырцуштӀ[+]. 29ЙгӀайуаштӀ ауагӀаква амарагӀацӀцӀыртали амараташвартали, алагъьли акъабльали йгьи а-Нчва й-Хъа́ра апны ауат ачаражвра йалазлуштӀ[+]. 30Ауаъа ацӀыхъва йгылу апхъа йгылуаштӀ, апхъа йгылугьи ацӀыхъва йгылуаштӀ[+].


Иисус Иерусалим йчӀвыуитӀ


(Мат. 23:37-39)

31[•]Йара ауи агӀан Иисус фарисейквакӀ[†] гӀайыдгылын йырхӀватӀ:

– Уца, ари ашӀыпӀа утыцӀ, йауа ухӀвузтын Ирод[*] Уара уищныс йтахъыпӀ[+].

32Иисус джьауап айтхтӀ:

– Швцата ауи ашвыр[*] йашвхӀвх: «Сара аджьын квайчӀваква алсцуштӀ йгьи ауагӀаква сырбзихуштӀ йахьчӀвагьи уачӀвгьи, йхымшкӀхауа Сара суыс ацӀыхъва йнасырдзуштӀ». 33Ауаса йахьчӀвагьи, уачӀвгьи, уачӀващтагьи Сара рыцӀагьи снаскӀьара атахъыпӀ, йауа швхӀвузтын апигӀамбар Иерусалим даъамкӀва даладзныс йгьауашым!

34О Иерусалим, Иерусалим, апигӀамбарква зщуа, упны а-Нчва йгӀайщтиуа ауагӀаква хӀахъвыла йрысуа! Зъараны йстахъызйа Сара уара усабиква гӀазскӀкӀныс, апссгӀачӀв арцына ачырква апхьынцӀыгӀваква рыцӀахь йшгӀазнакӀкӀуа апшта, ауаса швара ауи гьшвтахъымызтӀ![+] 35Ужвы швара швтдзы мцырата йшвызгӀанхитӀ. ЙшвасхӀвитӀ швара Сара сшжвымбахуаш йшвхӀванадзыкӀьара: «ДныхӀва-ныпхьапӀ Ауи, ЙхӀыхвиту йыхьызла йгӀайуа!»[+]

### 14


Асабша ахабза рхъйара ацкӀыс агвчӀагӀв рыцӀа йхъадапӀ

1Зны сабшата,[†] Иисус пӀатӀу зквырцӀуз фарисейкӀ[†] йпны дчаныс дангӀай, ауат гватшныта йызкӀылпшуан Ауи[+]. 2Иисус йпахьла дзлачыра[*] зхьуаз чмазагӀвыкӀ дчӀван. 3Иисус а-Хабза арыпхьагӀвчви[†] афарисейкви дрызцӀгӀатӀ:

– Асабша йантшпсщара мшу агӀвычӀвгӀвыс уйайъазарныс уахвитума момкӀва угьахвитымма[+]?

4Ауат закӀгьи гьрымхӀвузтӀ. Ауаъа Иисус ауи агӀвычӀвгӀвыс дихьыстӀ, дйырбзихахын дауищтхтӀ. 5Ауи амщтахь Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– Швыуа заджвы йпа йа йычв акъви йташварыквын, ауат зынла йгьгӀатышвымххуашма, ага ауи аныншаз сабшазтынгьи[+]?

6Ауи джьауапта йгӀартуашыз гьрымамызтӀ ауат.


Ачаражвра апны чӀахӀра зму ачӀвартаква руысла ажвакъвыш

7Иисус гвы айттӀ асасчва айшва апны чӀахӀра зму ачӀвартаква шгӀалырхуаз, йгьи ауат ажвакъвышкӀ[†] райхӀвтӀ:[+]

8– Уара атацанадылра чаражвра уандрайгвауа, чӀахӀра зму ачӀварта уыквымчӀван, йгӀаншарныс ауаштӀщтӀ йгӀадрайгваз рпны уара уацкӀыс чӀахӀ ззырчпауа заджв дгӀарылцӀныс. 9Ауи асхъан апшвыма, уаргьи ауыгьи швгӀазрайгваз, дуызгӀайпӀта йгӀауайхӀвпӀ: «Уара уъачӀву ари агӀвычӀвгӀвыс дырчӀва». Уаргьи упхащауа йцӀыхъвахауа ачӀварта уыквчӀвара атахъхуштӀ. 10Ауи акӀвпӀта, уандрайгвара уцата йцӀыхъвахауа ачӀварта уыквчӀва, апшвыма дуызгӀайта йгӀауайхӀвра ахъазла: «АнбжьагӀв, уцата рыцӀа йагъьу ачӀварта уыквчӀва». Ауи асхъан уара асасчва зымгӀва рпахь чӀахӀ узырчпуштӀ. 11Ауи акӀвпӀта тшгӀарылзыркӀькӀьуа дзачӀвызлакӀгьи а-Нчва[†] днайыркъвуаштӀ, тшыназыркъвуагьи а-Нчва дхъайгылуаштӀ[+].

12Ауи амщтахь Иисус апшвыма йайхӀвтӀ:

– Уара щымтачара йа щыбжьанчара[*] анакӀвуыршауа, уынбжьагӀвчва, уащчваква, узаъачва йа уыгвла байачва гӀауымрайгван, ауатгьи ауи йаджьауапта удымрайгвахра, ауыла йрыквурыдзыз рымшвахра ахъазла. 13Уара чаражвра анучпауа, ауаъа йгӀарайгва арыцхӀачвагьи, аныкъвадыкъваквагьи, атлачаквагьи, алашвквагьи. 14Ауи агӀан уара йузымшырахуштӀ, йауа ухӀварыквын ауат йрыквурыдзуа гьырзышвахуам, уаргьи агӀвцӀабыргква ангӀабзагылхуа ртшхъвага гӀауадзуштӀ.


Ачаражвра дудздза йгӀадрайгваз руысла ажвакъвыш


(Мат. 22:2-14)

15[•]Йчуз рыуа заджвы ауи йгӀан, Иисус йайхӀвтӀ:

– ЙзымшырапӀ а-Нчва й-Хъа́ра[†] апны ачаражвра йалазлуш.

16Иисус ауи джьауап йыйтхтӀ:

– Заджвы чаражвра дукӀ адигалын, сасчва щардагӀв гӀайрайгватӀ. 17Ачаражвра агӀамта аннадза, ауи йлыг дищтитӀ йгӀайрайгваз ауагӀаква йрайхӀвырныс: «ШвгӀай, зымгӀва хӀазырхатӀ». 18Ауаса йгӀадрайгваз ауагӀаква азаджв йымщтахь азаджв азыргӀвара йахӀвауа йалагатӀ. Йапхъахуз йхӀватӀ: «Сара адгьыл схвгӀатӀ, сцата ауи сапшра атахъыпӀ. ЙсзыргӀва сара йауазтын». 19Датша заджвы йхӀватӀ: «Сара хвчвы агӀвызаракӀ схвгӀатӀ, ауат сырхъвыхныс сцитӀ, йсзыргӀва сара йауазтын». 20ЙхыгӀвхуз йхӀватӀ: «Сара пхӀвыс дгӀазгтӀ, ауи йгӀалцӀла сгьызнайуашым».

21Алыг дгӀахъынхӀвыхын, зымгӀва йыпшвыма йайхӀвхтӀ. Ауаъа атдзы апшвыма дгвыжвкӀын, йлыг унашва йзичпатӀ: «Ласыта акъала аурам дукви аурам хвыцкви уырбжьалта, арыцхӀачва, аныкъвадыкъваква, алашвква йгьи атлачаква арахь йгӀад». 22«Сыпшвыма, – йхӀватӀ алыг дангӀахъынхӀвых, – унашвата йгӀасзучпаз сырхъйатӀ, ауаса ужвыгьи чӀвартаквакӀ мцырата йгӀанхатӀ». 23Ауаъа апшвыма йлыг йайхӀвтӀ: «АмгӀваквала уымгӀвайс, агвараква рурала уныкъва, йгӀауынйауа зымгӀва ачаражвра йгӀалалырныс йадыргыл, стдзы сасчвала йырчвызлара ахъазла. 24ЙшвасхӀвитӀ швара апхъа йгӀасрайгваз йрыуата заджвгьи счаражвра дшгӀалазмыжьуаш».


Иисус йапхьагӀв даъазлара шатахъу даквчважвитӀ


(Мат. 10:37-38; 5:13; Мк. 9:50 )

25[•]Иисус йыцта уагӀа щардагӀв цун, Ауи ауат рахьыла тшацайырпан йхӀватӀ:

26– Заджвы спны дгӀайта йабагьи, йангьи, йпхӀвысгьи, йсабиквагьи, йащчваквагьи, йахщчваквагьи, ауат йрыцта йара йбзазарагьи йымчвымыгъхузтын, ауи Сара дсапхьагӀвханыс йгьауашым. 27Зджьуар змата Сара сцӀыхъвала йназымгуа, Сара дсапхьагӀвханыс йгьауашым[+].

28Абар швыуа заджвы батагӀакӀ йуыхварныс йтахъыпӀ. ЙгьимпхьадзушмищтӀ ауи апхъапхъа дчӀвата йаквирыдзуаш зымгӀва, йгӀаййырдырныс ахъазла йахча ауыхвара ацӀыхъва йнанардзушма момкӀва йгьнанамырдзушма? 29-30Ауи акӀвмызтын ауи абатагӀа ащапӀы йыргылта ауыхвара алйыргарныс йылымшарквын, ауи збауа зымгӀвагьи араса лакъырды дырчпуштӀ: «Ауыхвара гӀаджвыквицӀан, ауи ацӀыхъва йнайырдзарныс гьуылшум». 31Йа абар паштыхӀкӀ датша паштыхӀкӀ дйайсырныс тширыхӀазыритӀ. ДгьазымхъвыцуашмищтӀ ауи апхъапхъа дчӀвата йыму ар жванзыкьыгӀвла ар зкьгӀвы гӀважва змата йгӀайгвыквсуаш дзипшӀагылуаши дзипшӀамгылуаши? 32ДзипшӀамгылуазтын, ауи йагъа дшхъараркӀву йкӀьыкӀваква[*] йзищтипӀта амамыр шырбжьазлушла дйынгӀалпӀ. 33Ауи акӀвпӀта, швара дшвыуата йызму зымгӀва йзакъвымцӀуа заджвгьи Сара дсапхьагӀвхарныс йгьауашым.

34АджьыкӀа пкъыгӀва бзипӀ, ауаса аджьыкӀа агьама ачвыдзырквын, йачӀвыйа ауи йатаркӀвах цӀгӀата йызчпахуаш[+]? 35Адгьылгьи асозан самагьи йгьузрылацӀахуашым ауи, ахъаз йкӀаупсахра атахъыпӀ. ЛымхӀа змата йызгӀауа йгӀарагӀатӀ![+]

### 15


Йыдзыз ауаса ауысла ажвакъвыш


(Мат. 18:12-14)

1[•]Иисус йыздзыргӀвныс йгӀайыззун ашвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчви анахьанат агвнахӀчкви зымгӀва. 2Афарисейкви а-Хабза арыпхьагӀвчви[†] ауи йаквразымкӀва йайчважвун:

– Ауи агвнахӀчква дрыщтаныкъвитӀщтӀ, ауат дрыцчитӀщтӀ[+].

3Ауаъа Иисус ауат ажвакъвышкӀ[†] райхӀвтӀ:

4– Ажва ахъазла, швыуа заджвы уасашвкӀ йымапӀ, ауат ауасашвкӀ йрыуата уасакӀ йыдзтӀ. Ауи йуаса пщынгӀважви жвежв акъвым апны йгӀанижьта, йчвыдзыз йуаса гӀайаухнацӀкӀьара пшгӀара дгьымцушмищтӀ? 5Ауи ангӀайаухра, агвыргъьара йгӀалихта ауаса йыжвгӀва йгӀаквицӀуштӀ. 6Ауи йпны дангӀайхра, йыгӀвзачви йыгвлачви гӀазиддуштӀта йрайхӀвуаштӀ: «Швсыцгвыргъьа сара, йауа швхӀвузтын сара йгӀасаухтӀ йсчвыдзыз ауаса!» 7ЙшвасхӀвитӀ швара ажвгӀванд апны зыгвнахӀква тшырзыздырхыз гвнахӀчыкӀ рыцӀа мчыта йшйайгвыргъьуш зыгвнахӀква тшырзыздырхра йазыбжам гӀвычӀвгӀвыс цӀабырг пщынгӀважви жвежвыгӀв йшрайгвыргъьуш ацкӀыс[+].


Йыдзыз ажвгъай ауысла ажвакъвыш

8– Йа апхӀвыс йлыму ажварызна жвгъайкӀ йрыуата азакӀы лрыдзырквын, ачвамза алыркӀыта гъыцӀарата йаъу зымгӀва агӀвымсагала йгьгӀалымпсушма ауи гӀалаухнацӀкӀьа? 9АпхӀвыс ауи ангӀалаухра, лыгӀвзачви лыгвлачви гӀазылддата йылхӀвуштӀ: «Швсыцгвыргъьа сара, йгӀасаухтӀ йсчвыдзыз ажвгъай». 10Ауи акӀвпӀта, йшвасхӀвитӀ швара а-Нчва[†] ймальаъыкьква зыгвнахӀква тшырзыздырхыз гвнахӀчы заджвзаджвыкӀгьи йшйайгвыргъьауа!


АмгӀва райша йтнагаз апа йуысла ажвакъвыш

11Иисус ачважвара атаджвыквицӀахтӀ:

– Заджвы гӀвпачва йыман. 12АйцӀба йаба йайхӀвтӀ: «ХӀаба, амлыкв йсыквшвауа гӀасыт». Абагьи йымлыкв йпачваква йырзишатӀ. 13МшквакӀ анахъыцӀ, апайцӀба йымаз зымгӀва найахвын, къраль хъаракӀ дцатӀ. Ауаъа ауи йыла йырпшуа, дчауа-дыжвуамца йымаз зымгӀва сраф йчпатӀ. 14Ауи закӀгьи йымахымкӀва дангӀанха, ауи акъраль апны млахатӀ, йаргьи арыцхӀатара дташватӀ. 15Ауаъа ауи ари акъраль абзазагӀвкӀ йпны чрынра дпшцӀалтӀ, апшвыма ауи хӀва йхчарныс йырхъаква рпны дищтитӀ. 16Ауи аъара дымлащиуанта, ауи дайгвыргъьун ахӀваква йддрыфуаз аъарамаквала[*] йымгва йжвагварныс, ауаса ауатгьи ауи йгьгӀайырымтуазтӀ.

17Йаргьи йхъа дтахъвыцын йхӀватӀ: «Саба йпынгьи ймачӀгӀвымкӀва чрын пшцӀапӀ, ауат арызкъы йгӀархъшвалхуата йрыртитӀ, ауаса сара араъа амлакӀвацӀыкӀь сагитӀ!» 18СцапӀ, саба йпны схъынхӀвыхпӀта, ауи йасхӀвпӀ: «ХӀаба! А-ЖвгӀванд[†] ахьылагьи уара уахьылагьи гвнахӀ гӀасыквшватӀ. 19Ауи ахӀата йгьсквнагахуам сара упа-хӀва угӀасыпхьарныс, уара уычрынква йрыуу заджвы йапшта усзаъазла». 20Ауи дгӀагылын йаба йпны дцахтӀ. Ауи дшхъараркӀваз йаба дгӀайбатӀ. Аба йпа дрыцхӀайщатӀ.

Аба ауи дипыраххын, тшйыкӀвйыршатӀ, ба йайхӀвуа далагатӀ. 21Апа ауи йгӀайайхӀвтӀ: «ХӀаба! Сара а-ЖвгӀвандгьи уаргьи сшвпшӀагылуата гвнахӀ гӀазгтӀ. Ауи ахӀата йгьсквнагахуам сара уара упа-хӀва йгӀасыпхьарныс». 22Ауаса аба йлыгчва йрайхӀвтӀ: «ХвырчвхӀва швцата рахӀа йагъьу ачгӀвычаква гӀажвгта ари йшвышвцӀа. Ари йымачв аъатлын хъашвцӀа[*] йгьи асандальква йшвышвцӀа. 23АхӀвысрча гӀажвдта йшвщы, чаражвра хӀчпапӀта хӀкьахвхапӀ. 24ДпсынщтӀ сара спа, ауаса абар ауи йатаркӀвах дбзапӀ! Ауи дыдзын дгӀаншахтӀ!» Йкьахвхауа йалагатӀ ауат.

25Ауи агӀан апахӀба архъа даъан. Рпны даназаргванха, ауи йгӀатӀ ауат рыпшцӀа ачаражвра акьахвбыжьквала йшырчвыз. 26Ауи рлыгкӀ дгӀазшӀитын: «ЙгӀаншаз ачӀвыйа?» – хӀва дицӀгӀатӀ. 27«Уаща дгӀайхтӀ, – йхӀван джьауап гӀайтхтӀ алыг. – Уаба ахӀвысрча йщытӀ йпа дабга-згӀвадата дъагӀахъынхӀвыхыз ахъазла». 28АпахӀба дгвыжвкӀын, атдзы днашылныс гьимуытӀ. Ауаъа аба дгӀаджвылцӀын, ауи дйылабжьауа далагатӀ. 29Ауаса апа джьауап гӀайтхтӀ: «Арат асквшква зымгӀва рпны чрынкӀ сйапшта уара сузынхун, йанакӀвызлакӀгьи йухӀвуз счпун. Уара зынгьи дзсычкӀвынкӀ гьгӀасумттӀ сара сынбжьагӀвчва срыцта скьахвхарныс ахъазла. 30Ауаса апхӀвыс мпхащаква йрыцта уымлыкв сраф йызчпаз упа упны дангӀайх, ауи хӀвысрча йзущтӀ!» 31«СычкӀвын, – йхӀватӀ ауаъа аба, – уара йанакӀвызлакӀгьи сара усыцпӀ, йсыму зымгӀва уара йучӀвыпӀ. 32Ауаса хӀара хӀкьахвхара йгьи хӀгвыргъьара атахъыпӀ, дгӀабзагылхтӀщтӀ йпсыз уаща, ауи дыдзын дгӀаншахтӀщтӀ!»

### 16


ЙцӀабыргым апегвал йуысла ажвакъвыш

1Иисус йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– ГӀвычӀвгӀвыс байакӀ йпегвал йыпшвыма йымлыкв сраф йъайчпаз йгӀалцӀла ддыркъванчатӀ. 2Апшвыма ауи йпны дгӀазшӀитын йхӀватӀ: «ЙачӀвыйа сара уара уыхъазла йызгӀауа? УыунашвахъцӀара ауысла швъа гӀвыта йсызгӀаг, йауа ухӀвузтын ауи аъанатӀа ауи ахӀата йынкъвугах йгьауыхуашым».

3Апегвал дхъвыцтӀ: «Йсчпахуайа ужвы сара? Апшвыма сынхарта сакъвихитӀ. Сцата сыжныс къару гьсымам, афакърахъвыша сахӀварныс пхащарапӀ… 4Ауаса сара йыздыритӀ араъа санакъвырхра анхарта сназахвуаш ауагӀаква гӀаншара ахъазла йсчпуш». 5Ауаъа ауи апшвыма йпсарчӀвы зквыз ауагӀаква кьазула йгӀазшӀитуа далагатӀ. Ауи йапхъахуз дицӀгӀатӀ: «Зъарайа уара сыпшвыма йпны псарчӀвыта йуыкву?» 6«Масхва хвшата швандрыйашвкӀ», – джьауап гӀайтхтӀ ауи. Апегвал ауи йайхӀвтӀ: «Урасписка гӀахвта, учӀвата ласыта ауи гӀвынгӀважви жвабала йпсах». 7Ауи амщтахь ауи псарчӀвы зквыз йгӀвыджьхуз дицӀгӀатӀ: «А уара зъарайа псарчӀвыта йуыкву?» «Гвадз машаквшвкӀ», – джьауап гӀайтхтӀ ауи. Апегвал ауи йайхӀвитӀ: «Урасписка гӀахвта пщынгӀважвата йчпа».

8Апшвыма йцӀабыргымыз апегвал йгӀайхъвыцыз ахъазла дйыртшхъватӀ. Щта ари адунай ауагӀаква дара йрапшу йрыцта уыс анырхауа ракъыль рыцӀа йцӀарапӀ алашара асабиква[*] рацкӀыс. 9Саргьи йшвасхӀвитӀ швара: ари йцӀабыргым адунай абайарала нбжьагӀв гӀашвау швара, ауи аналгара швара зынгьи йшӀымчӀвауа анцӀырта швнарахвра ахъазла.

10Ахвыц апны йцӀабыргу, аду апынгьи дцӀабыргыпӀ, ахвыц апны йцӀабыргым, аду апынгьи дгьцӀабыргым[+]. 11Ауи йгӀалцӀла швара адгьыл абайара мыгӀвхъгара алата швазаъазтын, дзачӀвыйа швара ацӀабырг швызхъазцӀуш? 12Швара заджвы йымлыкв мыгӀвхъгара алата швазаъазтын, дзачӀвыйа йгӀашвызтуаш швара йшвчӀву?

13ЛыгкӀгьи гӀвпшвымачва дырзынхарныс гьйылшушым. Ауи йа азаджв дичвымыгъхуштӀ, анахьани бзи дибуштӀ, йа азаджв дйызцӀабыргхуштӀ, анахьани йхъа дгьачвайщушым. Швара йгьшвылшушым йара зынла а-Нчвагьи[†] абайарагьи къвырльыкъв рзышвхарныс[+].

14[•]Ахча бзи йызбуз афарисейква ауатква зымгӀва йрыздзыргӀвуанта, Иисус лакъырды дырчпун. 15Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Швара ауагӀаква рпахь гӀвцӀабыргыта тшгӀашвырбарныс швтахъыпӀ, ауаса а-Нчва йдыритӀ швара швыгвква. АуагӀаква хвы ззырбауа, ауи а-Нчва йпахь апны йгвымхадзапӀ.


А-Хабзи а-Нчва й-Хъа́ри


(Мат. 5:18, 31-32; 11:12-13)

16А-Хабзи а-ПигӀамбаркви рыгӀамта ЙахӀйа йапхъала йаъан, ужвы а-Нчва й-Хъа́ра[†] ауысла а-Хабар Бзи[†] дыргитӀ, йгьи дзачӀвызлакӀгьи йылшауа йчпитӀ ауи далашвара ахъазла[+]. 17АжвгӀванди адгьыли рыцӀа ласыта йыдзпӀ а-Хабза[†] чӀвагъвара заджвыкӀ ачвыдзуа ацкӀыс![+]

18ЗпхӀвыс йлылцӀхта датша заджвы пхӀвыста дгӀазгхуа[*] дзачӀвыызлакӀгьи хъацӀи пхӀвыси разцӀабыргра мыгӀвхъигитӀ. ЗхъацӀа йгӀайылцӀхыз апхӀвыс дгӀазгуагьи хъацӀи пхӀвыси разцӀабыргра мыгӀвхъигитӀ[+].


Абайи Элизар рыцхӀи руысла ажвакъвыш

19– ГӀвычӀвгӀвыс байакӀ дбзазун. Аквны цӀагъа йгӀалхыз ачгӀвыча къапщчӀвагъьчӀвагъьква йшвицӀун ауи, ансимшгьи уызгӀвымпшыхыз ачаражвраква йчпун. 20-21Ауаса ауи йгвашв адзхъа дщтӀан Элизар-хӀва йызхьзыз арыцхӀа. Хвырта щарда йнын ауи, абайа йайшва йгӀакӀапӀлуз ахъвцханадзараква йфаныс дхӀазырын ауи. Алаква ауи йгӀайыдгылуанта йхвыртаква дырбзун. 22Ауаса абар арыцхӀа дпсытӀ, амальаъыкьква ауи Ибрахим дизырган акъвытхӀарала дщтӀарцӀатӀ. Абайагьи дпсын дыцӀарцӀахтӀ[+]. 23Абайа гӀазаб ъайбуз джьахӀанам[†] апны зны даннапшы, хъарата Ибрахими ауи йыдзхъагылаз Элизари найбатӀ[+]. 24Ауи Ибрахим дизыцӀыртӀ: «ХӀаба Ибрахим, срыцхӀаща, Элизар дгӀащтита йымачв адзы йтйырщы, ауи сыбыз йгӀахьирыста йгӀайрыхьырныс ахъаз, йауа ухӀвузтын ари амца сызлагылу апны сара йгӀанымшаскӀва гӀазаб ду схътыцӀитӀ!»[+] 25Ауаса Ибрахим джьауап гӀайтхтӀ: «СычкӀвын, угвы йгӀатаршвах абзазара апны уара бзира шгӀауадзуз, Элизаргьи гвымхарамкӀва датша закӀгьи шгӀаймадзуз. Ауаса ужвы араъа ауи бзира гӀайадзитӀ, уаргьи гӀазаб ухътыцӀитӀ. 26Ауи акӀвымкӀвагьи швари хӀари тадзырта дудздза хӀызбжьапӀ, ауи акӀвпӀта хӀахьыла днатыцӀта швара дшвызнайныс заджвы йтахъхарыгьи, ауи гьйылшушым, швара швахьыла дгӀатыцӀта хӀпынгьи заджвгьи дгьызгӀайуашым». 27Абайа йхӀватӀ: «Ауи асхъан суыхӀвитӀ уара, хӀаба, Элизар хӀпны дущтиныс. 28ХвгӀвайщчва сымапӀщтӀ сара, ауи ауат йрайхӀвыргӀатӀ ари агӀазабхътыцӀырта гӀарыквымшвара ахъазла амаль шырчпуш». 29Ибрахим джьауап гӀайтхтӀ: «Ауат Муси а-ПигӀамбаркви рымапӀ, ауат йрыздзыргӀврагӀатӀ»[+]. 30«Момо, хӀаба Ибрахим, – йхӀватӀ абайа, – ауат йпсыз заджвы дрызцазарквын, рыгвнахӀква тшырзырдырхрын». 31Ибрахим ауи араса джьауап йыйтхтӀ: «Ауат Муси а-ПигӀамбаркви йанырзымдзыргӀвуазара, йпсыта йгӀабзагылхыз йрайхӀвуагьи йгьазхъарцӀушым»[+].

### 17


Иисус азыргӀвара, азхъацӀара йгьи аборч руыс йайрыпхьитӀ


(Мат. 8:6-7, 15, 21-22; Мк. 9:42 )

1[•]Иисус йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– ГвнахӀ узырхауа ашвхӀаусыгӀва йанакӀвызлакӀгьи йаъазлуштӀ, ауаса гвыхьра йызгӀайтӀ ауагӀаква агвнахӀхара йаззырцауа[+]. 2Ахвыцква дрыуата заджвы гвнахӀ йхарныс швхӀаусыгӀва йызтуа агӀвычӀвгӀвыс йыхъазла рыцӀа йагъьхушзапӀ адзылу луы йыхъвдарцӀата атенгьыз дтадрышвырквын. 3Ауи йгӀалцӀла швхъа швырхъвых! Уаща гвнахӀ йхузтын, ауи йтшпынхӀва, йыгвнахӀква тшырзидырхуазтын, йзыргӀва ауи[+]. 4Уара дгӀаупшӀагылуата амш ауацӀа быжьны гвнахӀ йхата, быжьны упны дгӀайта: «СыгвнахӀква тшырзыздырхитӀ», – хӀва йгӀауайхӀвырквын, йзыргӀва ауи[+].

5Апостолчва[†] зны ЙхӀыхвиту[†] йыхӀватӀ:

– ЙгӀалархӀа хӀара хӀазхъацӀара!

6ЙхӀыхвиту джьауап айттӀ:

– Швара абаджа ажвла цыра ахӀа йнамдзауа азхъацӀара швымазтын, ари амаракӀва[*] йашвхӀвныс швылшуштӀ: «Уыщайдзаквагьи шацу тшгӀалжвата, атенгьыз апны тшлацӀа», ауи швара йшвыздзыргӀвуаштӀ[+].

7Ажва ахӀатырла, швара швыуа заджвы йчвагъвауа йа ауасаква зхчауа лыгкӀ дйымапӀ. ЙашвхӀвуашмищтӀ швара ауи архъа дгӀаквцӀта дангӀайхра араса: «УгӀашыл, айшва уадзхъачӀвата уча»? 8Момо, швара араса йшвхӀвушзапӀ: «Хъвлапны йсфуш сызрыхӀазыр, ауи амщтахь уымъагьи ацӀархъата, съадзачауа йгьи съадзажвуа усхъадзгылазла, уадыргӀвана уаргьи учапӀ йгьи уыжвпӀ». 9«А-Нчва[†] дузыразхатӀ», – хӀва апшвыма йлыг йайхӀвума унашвата йзичпаз ъайырхъйауа ахъазла? 10Йара ауаса шваргьи, унашвата йгӀашвзырчпаз зымгӀва аншвчпара, йшвхӀвитӀ: «Лыгта хӀгьауам хӀара, йхӀборчызгӀваца акӀвпӀ хӀара йхӀчпаз».


Иисус жвагӀв гӀвшӀыпсчва йырбзихахитӀ

11Иерусалим данцуз Иисус Шомроншти[†] Галили йырбжьу агӀвына аурала дымгӀвайсуан. 12Ауи кыткӀ данталуаз, жвагӀв гӀвшӀыпсчва[†] гӀайпылтӀ. ЙхъарамкӀва йгӀашӀасын,[+] 13ауат рбыжьква дрымчын йгӀацӀрытӀ:

– Иисус, а-БжьагӀвы, хӀрыцхӀаща хӀара!

14Иисус ауат аниба, йхӀватӀ:

– Швцата ашогьанква тшдшвырба.

Ауат джвыквылхын амгӀвала йшымгӀвайсуаз йбзихахтӀ[+]. 15Ауат рызаджв, дшбзихахыз йбатӀ акӀвын, дгӀахъынхӀвыхтӀ, йбжьы дута а-Нчва йыхьыз йхӀвауа. 16Ауи Иисус йщапӀква тшрыцӀайрышвын, Ауи дшизыразу йхӀвун. Ауи агӀвычӀвгӀвыс дшомронын[+].

17– ЖвагӀвы йгьнамдзузмищтӀ йсрыцкьаз? – дазцӀгӀатӀ Иисус. – Щта йабоу анахьанат ажвыгӀв? 18Ари агӀвыма йакӀвмызтын, ауат дрыуата заджвгьи дызгӀахънымхӀвыхйа, а-Нчва йыхьыз йхӀвара ахъазла?

19Йгьи ашомрон йайхӀвтӀ:

– Угылта уца, уазхъацӀара угӀанахчатӀ уара[+].


АпхъахькӀьала йаъу а-Нчва й-Хъа́ра


(Мат. 24:23-51)

20[•]Зны афарисейква Иисус йцӀгӀатӀ а-Нчва й-Хъа́ра[†] ангӀайуаш ауысла. Ауи джьауап айттӀ:

– А-Нчва й-Хъа́ра йубауата йгьгӀайуашым[+]. 21Заджвгьи йгьизыхӀвушым: «Абар, араъа йаъапӀ ауи» йа «Анаъа йаъапӀ ауи», йауа швхӀвузтын а-Нчва й-Хъа́ра швара йшвылапӀ.

22Ауи амщтахь Ауи апхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– ЙгӀайуаштӀ гӀамта, швара ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] йымшква йрыуата мыш заджвыкӀ жвбара шванашӀпсгӀуш, ауаса ауи гьыжвбушым[+]. 23Швара йгӀашвархӀвуаштӀ: «Дабан, Ауи анаъа даъапӀ» йа «Дабар, араъа даъапӀ», ауаса швара швпшырныс швымгӀвын[+]. 24Йауа швхӀвузтын, ГӀвычӀвгӀвыс Па зтшын дгӀайуаш ажвгӀванд шабгула ац ангӀахысуа дапшызлуштӀ. 25Ауаса ауи апхъала Ауи гӀазаб щарда йчхӀара атахъыпӀ йгьи ари абанпара Ауи ддрымцуаштӀ[+]. 26НыхӀв йымшква рагӀан йшаъаз йапшызлуштӀ ГӀвычӀвгӀвыс Па йымшква рагӀангьи. 27АуагӀаква йчун, йыжвуан, пхӀвыс дгӀаргуан йгьи тахӀа йцун НыхӀв йхъвыхӀ данчӀвалынцӀкӀьа. УацӀыхъван адзхъычӀвара гӀайын ауат зымгӀва йыквначӀвакьтӀ.

28Йара ауи акӀвын йшаъаз Лут йымшква рагӀангьи. АуагӀаква чун йгьи йыжвуан, кӀара гӀархвгӀун йгьи кӀара ртиуан, йлацӀун йгьи йуыхвун. 29Ауаса зтшын Лут Сыдом дтыцӀыз, аква йапшта ажвгӀвандла амци атӀгӀвыши гӀайын зымгӀва йыквначӀвакьтӀ.

30Йара ауи йапшызлуштӀ зтшын ГӀвычӀвгӀвыс Па дангӀайуашгьи. 31Ауи атшын, аджвырагӀв атдзакв апны даъата йгӀацӀцӀуазтын, йхӀапчыпквагьи атдзы йыгӀвназтын, йхӀапчыпква рыхъазла дгӀакӀнымцӀхыргӀатӀ. Архъа йаъугьи йпны дхънымхӀвыхыргӀатӀ. 32Дшвхъшвымраштылын Лут йпхӀвыс![*] 33Збзазара гӀащаквызыжьныс йащту, ауи йчвыдзуаштӀ, йгьи збзазара Сара сыхъазла йызчвыдзуа, ауи гӀащаквижьуаштӀ[+]. 34ЙшвасхӀвитӀ швара, ауи ауахъ чвартакӀ йылу агӀвыджь дрыуата азаджв а-Нчва дйыцйырцуштӀ, азаджвгьи дгӀанижьуаштӀ. 35-36ГӀвпхӀвысчва йацыта атшыгӀвра рлагузтын, азаджв а-Нчва дйыцйырцуштӀ, анахьани дгӀанижьуаштӀ[*].

37– Йабоу, ЗпӀатӀу дуу? – йазцӀгӀатӀ ауат.

Иисус джьауап айтхтӀ:

– Апсхъапсы ъану акъанджьаква айззуштӀ.

### 18


Ачвзаба айрыш луысла Иисус йажвакъвыш

1ЙанакӀвызлакӀгьи уныхӀварныс йгьи угвы уымрыдзныс шатахъу йапхьагӀвчва йдйырбара йтахъыта, Иисус ауат ари ажвакъвыш[†] райхӀвтӀ[+].

2– КъалакӀ апны хӀаквымхагӀвкӀ даъан. Ауи а-Нчвагьи[†] дгьичвымшвузтӀ ауагӀаквагьи дгьырчвымпхащузтӀ. 3Йара ауи акъала апны чвзабакӀ дбзазун. Ауи дашӀамсуа ахӀаквымхагӀв дйызцунта, кӀасхъыхла дйыхӀвун: «УгӀасцхърагӀата йгӀаспшӀагылуа йпахь сцӀабырг хъахьычӀв, сдауара сзалырга». 4ЗныкӀ ахъазла ахӀаквымхагӀв ауи лхӀатыр гьйымбузтӀ, ауаса йцӀыхъвахауата йщаквйыргылтӀ: «А-Нчва сичвымшвузтынгьи, ауагӀаквагьи сырчвымпхащузтынгьи, 5ауаса ари ачвзаба шӀас лымамкӀва схъа ъаслыркъычӀуа йгӀалцӀла, ауи лдауара лзалсыргапӀ, ауи акӀвмызтын ауи лахӀвараквала сара схъа слыркъычӀуаштӀ».

6ЙхӀыхвитугьи[†] йхӀватӀ:

– ЙыжвгӀама йцӀабыргым ахӀаквымхагӀв йхӀваз? 7Ауаса йанаъазара а-Нчва йгьрызгӀайымгуашмищтӀ ацӀабыргыра Йара йгӀалихыз, уахъгьи тшынгьи Йара йгӀайыхӀвауа ауагӀаква? ДгьымгвжважвушмищтӀ Ауи ауат цхърагӀара дирадзарныс? 8ЙшвасхӀвитӀ швара Ауи днамкӀгӀамкӀуата ауат цӀабыргыра шрызгӀайгуаш. Ауаса ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] дангӀайра, йгӀайауашмищтӀ Ауи адгьыл апны азхъацӀара?


Афарисейи ашвахчӀвгӀазкӀкӀгӀви руысла ажвакъвыш

9ЗыгӀвцӀабыргыра кьангьаш азгӀазымгуаз йгьи анахьанат хъачвамщара рылата йырпшуаз рыхъазла Иисус ари йапшу ажвакъвыш йхӀватӀ:[+]

10– ГӀвыджь а-Нчва йтдзы апшцӀа йпшцӀалтӀ йныхӀварныс. Ауат дрыуата азаджв дфарисейын, анахьаныгьи дшвахчӀвгӀазкӀкӀгӀвын[+]. 11Афарисей дгылын йхъа араса дазныхӀватӀ: «А-Нчва, сшузыразу уасхӀвитӀ Уара сара съарапшым анахьанат ауагӀаква: агъыччва, ажьагӀвчва, хъацӀи пхӀвыси разцӀабыргра пызтшуа, йа ари ашвахчӀвгӀазкӀкӀгӀвы[+]. 12МчыбжьыкӀ апны гӀван сурычитӀ сара, йгӀасхъахӀалакӀ йгӀалсхитӀта жваба йчпата азакӀы[*] рыститӀ»[+]. 13Ауаса ашвахчӀвгӀазкӀкӀгӀвы хъарата дгылын, ажвгӀвандла дхъапшылырныс гвы йзымчпауата, йгвы даквсуа йхӀвун: «А-Нчва, уылпха сыт сара – агвнахӀчы». 14ЙшвасхӀвитӀ швара абарауи шйакӀву а-Нчва йпахь зчӀвы хъахьхата зпны йцахыз, йапхъахуз шйакӀвым. Йауа швхӀвузтын тшгӀалзыркӀькӀьлакӀгьи днадыркъвуаштӀ, тшназыркъвлакӀгьи дгӀалдыркӀькӀьуаштӀ[+].


Иисус асабиква йныхӀва-ныпхьитӀ


(Мат. 19:13-15; Мк. 10:13-16 )

15[•]УагӀаквакӀ асабипшкаквагьи йызгӀаргуан Иисус, Ауи ауат дырхьыста йныхӀва-ныпхьарныс ахъазла. АпхьагӀвчва ауи анырба, ауат шгӀашӀадрысуашыз йащтан. 16Ауаса Иисус ауат йпны йгӀазшӀитын йхӀватӀ:

– Асабиква спны йгӀайыргӀатӀ, швырпырамсын ауат, йауа швхӀвузтын а-Нчва й-Хъа́ра[†] зчӀву ауат йрапшу ракӀвпӀ. 17ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: асаби йапшта а-Нчва й-Хъа́ра назмахвуа, ауи зынгьи дгьалалуашым[+].


Иисуси аунашвачпагӀв байи


(Мат. 19:16-29; Мк. 10:17-30 )

18[•]УнашвачпагӀвкӀ Иисус дгӀайцӀгӀатӀ:

– АрыпхьагӀв бзи, йсчпара атахъыйа сара зынгьи йшӀымчӀвауа бзазара гӀасадзара ахъазла[+]?

19– ЙачӀвыйа Сара бзи-хӀва уызгӀасыпхьауа уара? – джьауап айтхтӀ Иисус. – Заджвгьи дгьбзийым а-Нчва заджвыкӀ йакӀвмызтын. 20ЙудыритӀ уара ауасйатква: «ймыгӀвхъуымган хъацӀи пхӀвыси разцӀабыргра», «гӀвы дуымщын», «уымгъычын», «мцшахӀатта уымгылын», «уаби уани хвы рзыба».

21– Ауат зымгӀва сара счкӀвынхъа амшква рпны йгӀашӀарышвта йсырхъйитӀ, – джьауап айтхтӀ ауи. 22Ауи анигӀа, Иисус ауи йайхӀвтӀ:

– ЗакӀы гьузынахъум ужвыгьи уара. Йуыму зымгӀва тйыта ахча арыцхӀачва йырхъаша, ауи агӀан ажвгӀванд апны уара йуымазлуштӀ харзына. Ауи амщтахь угӀайта Сара сыщта угӀатагыл[+].

23АунашвачпагӀв ауи анигӀа, йылахь аквицӀатӀ, йауа швхӀвузтын ауи зджьара йгӀанымхахуата дбайан. 24Иисус ауи дипшын йхӀватӀ:

– Йабадзагьи баргву абайачва рыхъаз а-Нчва й-Хъа́ра алалра! 25Амахтша агвырпшцӀа йкӀылсныс рыцӀа ймайрапӀ, абайа а-Нчва й-Хъа́ра далалныс ацкӀыс.

26Ауи згӀаз ауагӀаква азцӀгӀатӀ:

– ДзачӀвыйа щта ауаса йанаъазара йзылшуш а-Нчва дгӀайхчарныс?

27Иисус джьауап айттӀ:

– АгӀвычӀвгӀвыс йылымшауа а-Нчва йылшитӀ.

28Ауаъа Петр йхӀватӀ:

– Абар хӀара йхӀымаз зымгӀва гӀаныгӀжьын, Уара уцӀыхъва хӀтагылын хӀцатӀ[+].

29Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: а-Нчва й-Хъа́ра аныс зтдзы, йа зпхӀвыс, йа зайщчваква, йа зани заби, йа зсабиква гӀанызжьыз дзачӀвызлакӀгьи[+] 30ари абзазара апны щардала йайхӀата йгӀайадзуштӀ, йгӀайуаш асквшышв апны ауи йгӀайадзуштӀ зынгьи йшӀымчӀвауа абзазара.


Иисус йхынхауата Йара йпсри йгӀабзагылхри руыс даквчважвитӀ


(Мат. 20:17-19; Мк. 10:32-34 )

31[•]Иисус ажвыгӀвыгӀв апхьагӀвчва хъатакӀла йнайрыскӀьан йрайхӀвтӀ:

– Абар хӀара Иерусалим хӀцитӀ, йгьи ауаъа йдырхъйуштӀ ГӀвычӀвгӀвыс Па йуысла апигӀамбарква йыргӀвыз зымгӀва. 32-33Ауи амаджьусиква дрыртуаштӀ, ауат Ауи лакъырды дырчпуштӀ, Ауи йыхв надыркъвуаштӀ, Ауи йыквджвджвуштӀ, дырбкъуштӀ йгьи ауи амщтахь дырщуаштӀ. Ауаса йхымшкӀхауа Ауи дгӀабзагылхуаштӀ[+].

34АпхьагӀвчва ауи ауысла закӀгьи гьгӀаргвнымгӀвытӀ. Ауи йхӀваз зымгӀва ауат рыхъазла йхъгӀван, йгьи ауат ргвы йгьгӀанамгуазтӀ Ауи йхӀваз йгӀанайыркӀыз[+].


Иисус арыцхӀа лашв дйырбзихахитӀ


(Мат. 20:29-34; Мк. 10:46-52 )

35[•]Иисус ЙерихӀон даназаргванха, амгӀва атшпы лашвкӀ дчӀвата факърахъвыша дахӀвун. 36Ауи ауагӀа жвпӀара шйыгӀвсуаз анигӀа: «ЙгӀаншауа ачӀвыйа?» – йхӀван дазцӀгӀатӀ.

37– Назарет йауу Иисус дагӀвситӀ, – хӀва йархӀвтӀ ауи. 38Ауаъа алашв дцӀрытӀ:

– Иисус, Дауыт й-Па![*] СрыцхӀаща сара![+]

39Апхъала йцуз ауи дшашӀасхуашыз йархӀвтӀ, ауаса алашв рахӀагьи дута дцӀыруан:

– Дауыт й-Па, срыцхӀаща сара!

40Иисус дгӀашӀасын унашва йчпатӀ ауи агӀвычӀвгӀвыс дшйызгӀардуашыз. Ауи данйызгӀай, Иисус ауи дицӀгӀатӀ:

41ЙачӀвыйа Сара уара йузысхарныс йутахъу?

– ЗпӀатӀу дуу, сылаква йырбахырныс стахъыпӀ сара, – джьауап айтхтӀ алашв.

42Иисус ауи йайхӀвтӀ:

– Уылаква йырбахыргӀатӀ! УазхъацӀара уарбзихахтӀ уара[+].

43Алашв зынла йылаква йырбахын, а-Нчва йыхьыз йхӀвауа, Иисус йыщта дтагылын дцатӀ. АуагӀа зымгӀва ауи анырба, а-Нчва ддыртшхъвун.

### 19


АшвахчӀвква ргӀазкӀкӀгӀвы Закай йыгвнахӀква штшырзидырхыз

1Иисус ЙерихӀон дталын, акъала далсуан. 2Ауаъа Закай-хӀва йыхьызта гӀвычӀвгӀвыскӀ дбзазун. Ауи ашвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчва друнашвачпагӀвын йгьи швабыжта дбайан. 3Ауи Иисус ймагӀну йдырра ахъазла дибарныс дащтан, ауаса ауагӀа ъажвпӀаз йгӀалцӀла ауи гьйылымшузтӀ, йауа швхӀвузтын ауи йуыртла дхвыцын. 4Ауаъа Ауи дибара ахъазла, Закай апхъала дыгӀвын, амаракӀва дхъалтӀ, Иисус ауи ацӀла данагӀвсуа дибарныс ахъазла. 5Иисус ауи ашӀыпӀа даназынадза, хъахьыла дхъапшылын йхӀватӀ:

– Закай, ласыта ацӀла угӀакӀныцӀ, йауа ухӀвузтын йахьчӀва Сара уара упны ссасра атахъыпӀ.

6Закай ласыта ацӀла дгӀакӀныцӀын, дгвыргъьауа Ауи дирайгватӀ. 7Ауи збаз зымгӀвагьи йашшуа йалагатӀ:

– АгвнахӀчы сасра ушпайызцара атахъыйа?![+]

8Ауаса Закай дгӀагылын ЙхӀыхвиту[†] йайхӀвтӀ:

– ЗпӀатӀу дуу! УсыргвыгъитӀ сымлыкв аъарагӀвшара арыцхӀачва йшырхъасшуш, аджвырагӀв чӀыда гӀайыквсхызтын, пщынла йайхӀата йшйыстхуаш![+]

9Ауаъа Иисус ауи йайхӀвтӀ:

– Йара ауи атшын а-Нчва[†] ари атдзы йыгӀвну ауагӀаква агвнахӀ йачвихчатӀ, йауа швхӀвузтын ари агӀвычӀвгӀвысгьи Ибрахим дипапӀ![+] 10Щта ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] дызгӀайыз йыдзыз ауагӀаква гӀайаута йгӀайхчарныс акӀвпӀ.


Анаматта йгӀаныржьыз ахчаква руысла ажвакъвыш


(Мат. 25:14-30)

11[•]Ауи йаздзыргӀвуаз Иисус ажвакъвышкӀгьи[†] райхӀвтӀ. (Ауат Иерусалим аргван йнадзахьан, ауагӀаква ргвы йгӀанагуан а-Нчва й-Хъа́ра[†] йара зынла йгӀадзушта.)[+] 12Иисус йхӀватӀ:

– Зыхьыз гуз гӀвычӀвгӀвыскӀ къраль хъаракӀ дджвыквылуан, паштыхӀ мчхъара гӀайыртра ахъазла, ауи амщтахь дгӀахъынхӀвыхныс. 13Ауи йжвагӀв лыгчва гӀазшӀитын, ауат (рызна ахчата) жваминакӀ[*] риттӀ. «Арат ахчаква уыскӀ йалашвцӀа сара сгӀайхынцӀкӀьа», – йхӀватӀ ауи. 14Ауаса ауи йкъраль абзазагӀвчва дырчвымыгъын йгьи ауи паштыхӀ мчхъара ъагӀайыртуашыз акъраль апны араса йызхӀвара атахъыз акӀьыкӀваква йыщтарщтитӀ: «ХӀара йгьхӀтахъым ауи агӀвычӀвгӀвыс дхӀпаштыхӀхарныс».

15ПаштыхӀ мчхъара гӀайыртта ауи дангӀахъынхӀвых, унашва йчпатӀ йахчаква зызхъайцӀаз алыгчва йызгӀардныс, ауат йгӀархъахӀаз зъара йнадзауа дырцӀгӀарныс. 16Йапхъахуз дгӀайын йхӀватӀ: «Апшвыма, уара уминакӀ хъахӀарата жваминакӀ гӀанагтӀ!» 17«Аферым! – йхӀван дйыртшхъватӀ ауи апшвыма. – Уара улыг бзипӀ. Уара ауыс хвыцдза апны усызцӀабыргын, ужвы жвакъалакӀ урунашвачпагӀвта усыргылитӀ»[+]. 18ЙгӀвыджьхуз алыг дгӀайын йхӀватӀ: «Апшвыма, уара уминакӀ хъахӀарата хвминакӀ гӀанагтӀ!» 19Апшвыма йхӀватӀ: «ХвкъалакӀ урунашвачпагӀвта усыргылитӀ». 20Ауи амщтахь йхыгӀвхуз алыг дгӀайын йхӀватӀ: «Апшвыма, абар уара умина, сара ауи абльатакв йакӀвыршата йсымрыдзуа йынкъвызгатӀ. 21Сара уара сучвшвун, йауа ухӀварыквын уара жьыхьра злам угӀвычӀвгӀвыспӀ. ЙъащтӀауымцӀаз йгӀауахвитӀ уара, йъалауымцӀаз йгӀацӀаугитӀ». 22Ауаъа апшвыма ауи йайхӀвтӀ: «А уара закӀгьи йашӀысым алыг! Сара уара уажваквала ухӀаквым схуштӀ! Уара йудыруазма сара жьыхьра злам сшгӀвычӀвгӀвысу йгьи йъащтӀасымцӀаз йшгӀасахвуа, йгьи йъаласымцӀаз йшгӀацӀазгахуа? 23Щта абанк йызрумтйа уара сахчаква, сангӀайхра ауат ахъахӀара йгӀаргызгьи рыцта йгӀахъынсырхӀвыхныс ахъазла?» 24Йгьи ауаъа йгылаз йрайхӀвтӀ ауи: «Ауи ймина гӀайыквшвхта жваминакӀ змахьу йышвт». 25«Апшвыма, – хӀва йархӀвтӀ ауи, – ауи жваминакӀ йымахьапӀщтӀ!» 26Апшвыма джьауап айттӀ: «ЙшвасхӀвитӀ сара, йызму дзачӀвызлакӀгьи датшагьи йызгӀацырцӀуштӀ, йызмамгьи йымугьи гӀайыквырхуаштӀ[+]. 27Ауаса сшвпаштыхӀхарныс зтахъымыз сара сагъачва араъа йгӀажвдта, сара спахь апны йшвщы»[+].


Иисус гвыргъьахъвыла Иерусалим дталитӀ


(Мат. 21:1-9; Мк. 11:1-10; ЙохӀ. 12:12-19 )

28[•]Ауи анихӀва амщтахь, Иисус апхъала датаджвыквылхтӀ, Иерусалимла йцауа амгӀва дтагылата. 29Амасхва щхъа адзхъа йаныргӀалу Бетпаги БетгӀании дырзаргванхауата, Ауи гӀвапхьагӀвчва апхъала йщтитӀ[+] 30араса йрайхӀвын:

– Швапхъала йаъу акыт швцата, ауи шванталра йкӀыдхӀвалата заджвгьи дызквымчӀвас тшада набгъашвкӀ гӀашвауаштӀ. Ауи злакӀыдхӀвалу швыртӀлата араъа йгӀажвд. 31АджвырагӀв швара йгӀашвцӀгӀузтын: «Ауи згӀакӀыдшвщтуайа?» – хӀва, йашвхӀв: «Ауи ЙхӀыхвиту йтахъыпӀ».

32АпхьагӀвчва йщтийыз цан, зымгӀва Иисус йшгӀарайхӀвыз апшта йгӀараутӀ. 33Ауат атшада набгъашв ангӀакӀыдырщтуаз, ауи зчӀвыз апшвымаква гӀарцӀгӀатӀ:

– Атшада набгъашв згӀакӀыдшвщтуа ачӀвыйа швара?

34Ауат джьауап артхтӀ:

– Ауи ЙхӀыхвиту йтахъыпӀ.

35Ауат атшада набгъашв Иисус йызгӀардтӀ йгьи ауи рхъахьквцӀа чгӀвычаква аквырпсан, Иисус ауи даквдырчӀватӀ[*]. 36Ауи данымгӀвайсуаз, ауагӀаква рхъахьквцӀа чгӀвычаква амгӀва йыквырцӀауа йалагатӀ. 37Ауи амгӀва Амасхва щхъа йъагӀакӀнылуа даназаргванха, Ауи щардагӀвыта йыцыз апхьагӀвчва йырбаз агӀальаматраква зымгӀва рыхъазла, йгвыргъьауа, рбыжьква дута а-Нчва йыхьыз рхӀвауа йалагатӀ.

38– ДныхӀва-ныпхьапӀ ЗымгӀвархъада, ЙхӀыхвиту йыхьызла йгӀайуа!

Амамыр ажвгӀванд апны, артшхъвара йхӀаракӀу ажвгӀвандква рпны йаъапӀ!

39АуагӀа жвпӀара йрылагылаз фарисейквакӀ[†] Иисус йархӀвтӀ:

– АрыпхьагӀв, йщаквкӀы уапхьагӀвчва![+]

40Ауи джьауап айтхтӀ:

– ЙшвасхӀвитӀ швара ауат мчважвахырквын ахӀахъвква шцӀыруаш.


Иисус Иерусалим йчӀвыуитӀ

41Ауат Иерусалим йаназаргванха, акъала анырба, Иисус ауи алахь йчӀвыутӀ 42йгьи йхӀватӀ:

– ЙгӀаугвынгӀвызарквын уара йахьчӀва амамыр уызгӀазгырныс зылшуш! Ауаса ауи ужвы уара уылаква йрымбауата йцӀакӀыпӀ. 43ЙгӀайуаштӀ амшква уагъачва уара анышв аквпса хӀагӀаква ангӀауыкӀвыргашуш, угӀакӀвдыршата ахъатаква зымгӀвала уангӀадыркӀылуаш. 44Ауат уаргьи убзазагӀвчвагьи швыквырчӀвакьуаштӀ, хӀахъвыкӀ хӀахъвыкӀ йаквхымкӀва угӀанырыжьуаштӀ, йауа ухӀварыквын уара йгьгӀауымдыртӀ а-Нчва дануызгӀайыз агӀамта[+].


Иисус ахвгӀахвтыгӀвчва а-Нчва йтдзы апшцӀа йгӀапшцӀицитӀ


(Мат. 21:12-16; Мк. 11:15-18; ЙохӀ. 2:13-22 )

45[•]Ауи амщтахь Иисус а-Нчва йтдзы апшцӀа дпшцӀалын, атигӀвчва ауаъа йгӀапшцӀицауа далагатӀ.

46– ЙаныпӀ, – йрайхӀвтӀ Ауи ауат, – «Сара стдзы ауагӀаква ъаныхӀвуш йатдзызлуштӀ», ауаса швара ауи агъыччва йрыгӀварата йшвчпатӀ.

47Иисус ансимшгьи а-Нчва йтдзы апшцӀа апны йайрыпхьун, ауаса ашогьанхъадаква, а-Хабза арыпхьагӀвчва[†] йгьи ауагӀа рунашвачпагӀвчва амаль йазыпшгӀун Ауи дырщырныс ахъазла. 48Ауаса ауат йгьрымдыруазтӀ ауи шырчпушыз, йауа швхӀвузтын ауагӀаква зымгӀва Иисус йыздзыргӀвуан, ажва заджвыкӀ агӀвырщтныс йачвшвауа.

### 20


Адин унашвачпагӀвчва Иисус йхвитнагӀа кьангьаш азгӀаргитӀ


(Мат. 21:23-27; Мк. 11:27-33 )

1[•]Иисус, а-Хабар Бзи[†] йыргауа, а-Нчва[†] йтдзы апшцӀа апны йанайрыпхьуз мышкӀы, Ауи йызгӀайтӀ ашогьанхъадаква, а-Хабза арыпхьагӀвчва[†] йгьи ахӀбачва.

2– ЙгӀахӀахӀв хӀара, зхвитныгӀала йучпауайа Уара арат зымгӀва, йгӀауызтда Уара ари амчхъара? – йгӀайцӀгӀатӀ ауат[+].

3Ауи йаджьауапта Иисус йхӀватӀ:

– Саргьи азцӀгӀаракӀ швызсыргылпӀ. ЙгӀасашвхӀв, 4захьыла йгӀайадзада ЙахӀйа адзытщрала[†] йхвитнагӀа, а-Нчва йахьыла акӀвма момкӀва ауагӀаква рахьыла акӀвма[+]?

5Ауат дара-дара йамакӀуа йалагатӀ:

– ХӀара йхӀхӀварыквын: «А-Нчва йахьыла», ауи агӀан Ауи дгӀахӀцӀгӀуштӀ: «ЙачӀвыйа щта ЙахӀйа йзизхъашвымцӀаз?»[+] 6ХӀара йхӀхӀварыквын: «АуагӀаква рахьыла», ауи агӀан ауагӀаква хӀара хӀахъвыла йгӀахӀысуаштӀ, йауа швхӀвузтын ауат багъьата йхъарцӀитӀ ЙахӀйа дшпигӀамбарыз[+].

7– ХӀара йгьхӀыздырам захьыла йгӀайадзаз, – джьауап артхтӀ ауат.

8– Ауи агӀан Саргьи йгьшвасхӀвуашым арат зымгӀва зхвитныгӀала йсчпауа, – йрайхӀвтӀ ауат Иисус.


АдзахвагӀарйыгӀвчва чвгьаква руысла ажвакъвыш


(Мат. 21:33-46; Мк. 12:1-12 )

9[•]АуагӀа жвпӀара ари ажвакъвыш[†] райхӀвуа далагатӀ Ауи:

– ГӀвычӀвгӀвыскӀ дзахвагӀарйыртакӀ лайцӀатӀ. Ауи багьандата адзахвагӀарйыгӀвчва йритын, йаргьи гӀамта ауырала ныкъвара дцатӀ. 10АгӀамта аннадза, ауи йлыг адзахвагӀарйыгӀвчва рпны дищтитӀ, ажь йгӀацӀаргаз йауата йара йхъвы ауи йгӀайыртхныс. Ауаса адзахвагӀарйыгӀвчва алыг дырбкъан, йнапӀква мцырата дгӀауырщтхтӀ. 11Датша лыгкӀ ауаъа дищтитӀ ауи, ауаса ауат ауыгьи дырбкъатӀ, йпха йхъырхын, ауыгьи йнапӀква мцырата дгӀауырщтхтӀ. 12Ауат ракӀвымкӀвагьи ауи йхыгӀвхуз йлыггьи дищтитӀ ауаъа. Ауат ауыгьи дырхвын, адзахвагӀарйырта дгӀатдрышвттӀ[+].

13АдзахвагӀарйырта апшвыма дхъвыцтӀ: «Йсчпушйа щта сара? Бзи йызбауа спа дсщтипӀ, йалныс ауаштӀ ауат ауи йчвпхащарныс»[+]. 14АдзахвагӀарйыгӀвчва апа данырба, араса йщаквдыргылтӀ: «Ари атынха йакӀвпӀ. ШвгӀай ауи дхӀшвырщы, атынха хӀара йхӀчӀвхарныс ахъазла». 15Ауат ауи адзахвагӀарйырта дгӀатдрышвтын дырщытӀ. ЙачӀвыйа ужвы ауат йырзихуш адзахвагӀарйырта апшвыма? 16Ажва гьалам, ауи дгӀайуаштӀта ауат адзахвагӀарйыгӀвчва йщуаштӀ, адзахвагӀарйыртагьи датша зджьакӀы йритуаштӀ.

Ауи згӀаз йырхӀватӀ:

– ЙнымшарагӀатӀ ауи зынгьи![+]

17Ауаса Иисус ауат гватшныта дырпшын йхӀватӀ:

– Ауи агӀан йгӀарныцӀуа ачӀвыйа а-ГӀвыра арат ажваква:

«АуыхвагӀвчва йамуата йырпхьадзаз а-ХӀахъв,
хъадахатӀ»?

18Ауи а-ХӀахъв йаквшвауа дзачӀвызлакӀгьи далахъвашуштӀ, Ауи гӀазквшвауа дартӀгъваштӀ.

19[•]А-Хабза арыпхьагӀвчви ашогьанхъадакви йангӀаргвынгӀвы Иисус ауи ажвакъвыш дара руысла йшихӀваз, Ауи зынла дыркӀырныс ртахъын, ауаса ауагӀа йырчвшватӀ.


АшвахчӀвква ршвара ауысла


(Мат. 22:15-22; Мк. 12:13-17 )

20Ауат йгватшныта Иисус йызкӀылпшуа йалагатӀ. Ауат Ауи ауагӀаква бзы рыцӀарцӀан йзагӀарщтитӀ, ауат тшдырцӀабырг тшырчпан Иисус ажвала дгӀаркӀныс ацӀыхъва йтагылтӀ, Ауи аурым шӀыпӀаунашвачпагӀв йымчхъара дартра ргвыгъата[+]. 21Ауат Иисус йцӀгӀатӀ:

– АрыпхьагӀв, хӀара йыгӀдыритӀ Уара атамам шухӀвауа йгьи йшаурыпхьауа. Уара алых-алацӀа гьучпум йгьи цӀабыргыта а-Нчва йымгӀва йаурыпхьитӀ. 22Аурым император ашвахчӀв йахӀтра хӀахвитума хӀара момкӀва хӀгьахвитымма[+]?

23Иисус ауат ргвы йтаз ачвгьара рыцӀидыргӀан йрайхӀвтӀ:[+]

24– Йсшвырба Сара динарийкӀ.[†] ДзачӀвыйа ауи йгӀанарбауа, зыхьыз ануда ауаъа?

– Аимператор, – джьауап гӀартхтӀ ауат.

25– Ауаса йанаъазара аимператор йчӀву аимператор йышвтх, а-Нчва йчӀвугьи а-Нчва йышвтх, – йрайхӀвтӀ Ауи ауат.

26Ауат йгьрылымшузтӀ Ауи ауагӀа рпахь йажвала дгӀаркӀныс, ауат Ауи йджьауап джьарщан, закӀгьи гьрымхӀвахтӀ.


Апсчва ргӀабзагылхра ауысла асаддукейква Иисус йцӀгӀитӀ


(Мат. 22:23-33; Мк. 12:18-27 )

27[•]«Апсчва гьгӀабзагылхуам», – хӀва йызрыбагъьуз саддукейквакӀ[†][*] Иисус йгӀайыдгылтӀ. Ауат Ауи йцӀгӀатӀ:[+]

28– АрыпхьагӀв, Муса йхӀзигӀвтӀ заджвы пхӀвыс дызму, ауаса саби дызмам йаща дпсрыквын, ауи ачвзаба пхӀвыста дгӀайгта йаща йыжвла гӀащаквйыргылхра шатахъу. 29Ауи акӀвпӀта, йаъан бжьыгӀв айщчва. Йапхъахуз аща пхӀвыс дгӀайгын, саби дйымамкӀва дпсытӀ. 30Ауи амщтахь йгӀвыджьхуз 31йгьи йхыгӀвхуз ауи пхӀвыста дгӀаргтӀ, ауасамца абжьыгӀвгьи ауи дгӀаргтӀ. Ауат зымгӀвагьи псытӀ асабиква гӀартнымхауата. 32УацӀыхъван лара апхӀвысгьи дпсытӀ. 33Ауи акӀвпӀта, йангӀабзагылхра амщтахь, дзачӀвыйа ауи дызпхӀвысызлуш? АбжьыгӀвгьи ауи йылхъацӀанщтӀ!

34Иисус ауат джьауап ритхтӀ:

– Ари асквшышв ауагӀаква пхӀвыс дгӀаргитӀ йгьи тахӀа йцитӀ. 35ЙгӀайуаш асквшышв агӀан йбзазаныс а-Нчва йызквнайыргата, йанпсра йгӀабзайыргылхуаш, пхӀвысгьи дгьгӀаргхуашым, тахӀагьи йгьцахуашым, 36йпснысгьи гьрылшахуашым, йауа швхӀвузтын ауат амальаъыкьква йрапшхуштӀ. Ауат а-Нчва йсабипӀ, йауа швхӀвузтын ауат а-Нчва йгӀабзайыргылхуаштӀщтӀ. 37Апсчва а-Нчва йшгӀабзайыргылхуа Муса йбылуа адзыхӀв йапщылу атурых апны йгӀайырбатӀ, ауаъа ауи ЙхӀыхвиту[†] «Ибрахим й-Нчва, ИсхӀакъ й-Нчва, Йакъвып й-Нчва» – хӀва дйыпхьатӀ. 38Ауи апсчва дгьры-Нчвам, абзачва ракӀвпӀ дзы-Нчву, йауа швхӀвузтын Ауи йыхъазла зымгӀвагьи бзапӀ!

39А-Хабза арыпхьагӀвчва йрыуата зджьакӀы йырхӀватӀ:

– Бзита джьауап гӀаутхтӀ Уара, АрыпхьагӀв!

40Ауаъа ауи ахӀата заджвгьи гвы гьизымчпахуазтӀ Ауи азцӀгӀара йызйыргылныс[+].


ЙмагӀныйа Иисус?


(Мат. 22:41-46; Мк. 12:35-37 )

41[•]Ауи амщтахь Иисус ауат дырцӀгӀатӀ:

– ЙачӀвыйа ауагӀаква йзырзыхӀвауа: «Христос[†] Дауыт ди-ПапӀ», – хӀва[+]? 42ЙхӀватӀщтӀ йара Дауыт Псалтир апны:

«ЙайхӀвтӀ ЙхӀыхвиту сара Йсыхвиту:
УгӀачӀва Сара сагъьма напӀыла,[+]
43Сара Уара уагъачва
Уара ущаргвыцӀаква квыргылыртата йнарыцӀасцӀанцӀкӀьара».

44Ауи акӀвпӀта, Дауыт Ауи Йсыхвиту-хӀва дйыпхьитӀ. Ауаса йанаъазара Дауыт ди-Пазлара шпауаш Ауи?


Иисус ачвалатшычпара штшачвырхчуш йхӀвитӀ


(Мат. 23:1-7; Мк. 12:38-39 )

45АуагӀа зымгӀва Иисус йыздзыргӀвуан, ауаъа Ауи йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

46– А-Хабза арыпхьагӀвчва тшырчвышвхча. Ауат ачгӀвыча пшдза ауква ршвырцӀарныс бзи йырбитӀ йгьи бзи йырбитӀ ауат акъьакъьараква рпны сальам ангӀарархуа. Асинагогаква йгьи йъазшӀыртуа ащыбжьанчараква рпны ауат рахӀа чӀахӀра зму ачӀвартаква йрыквчӀвапӀ[+]. 47Ауат ачвзабаква ртыдзква дыргьашвитӀ йгьи зымгӀва тшддырбауа ауырата йныхӀвитӀ. Ауат йрапшу зджьара йгӀанымхахуата йымчу ахӀаквымхара рызпшитӀ.

### 21


Ачвзаба рыцхӀа лсогӀа


(Мк. 12:41-44 )

1Иисус дпшын абайачва рсогӀаква а-Нчва[†] йтдзы апшцӀа апны ахарзынатара йштарцӀуз йбатӀ[+]. 2Иисус дибатӀ агӀва йгӀалху гӀвжвгъайкӀ тазрышвыз ачвзаба рыцхӀагьи.

3– ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг, – йхӀватӀ Иисус, – ари ачвзаба рыцхӀа зымгӀва рацкӀыс йайхӀата ахарзынатара кӀара шталцӀаз. 4Йауа швхӀвузтын зымгӀвагьи йгӀархъшвалхуаз йгӀалырхын йтарцӀатӀ, а лара лрыцхӀара йгӀалылхын дызлабзазушыз зымгӀва талцӀатӀ.


Иисус йгӀайуаш агӀамта даквчважвитӀ


(Мат. 24:1-22; Мк. 13:1-20 )

5[•]Араъа йалаз Иисус йапхьагӀвчва а-Нчва йтдзы уызгӀвымсхыз ахӀахъвквала йшырчпаз йгьи а-Нчва йызгӀаргыз асогӀаквала йшдрыпшдзаз йанаквчважвуз, Иисус йхӀватӀ:

6– Арат швызпшыта швгвы йалазырхӀауа зымгӀва аладрыхъвашуштӀ. ЙгӀайуаштӀ агӀамта араъа хӀахъвыкӀ хӀахъвыкӀ йаквхымкӀва йанцуш[+].

7Ауи йцӀгӀатӀ:

– АрыпхьагӀв, ауи анбагӀаншуш? Йзапш дыргайа ауат агӀаншараква шгӀаргванхауа хӀзырбуш?

8Ауи йхӀватӀ:

– Швгватшнызла швара заджвгьи швшйымжьуш апшта, йауа швхӀвузтын щардагӀвы Сара сыхьызла тшхъыргӀвауа йгӀайуаштӀ, йырхӀвауа: «Ауи Сара сакӀвпӀ» йгьи «АгӀамта гӀадзатӀ». Ауат рцӀыхъва швтагылта швымцан. 9Швара айсракви атшгӀащтӀыхракви рхабар аныжвгӀара, швымшван. Ауат зымгӀва апхъапхъа йгӀаншара атахъыпӀ, ауаса ацӀыхъва зынла йгьгӀадзушым.

10Иисус йчважвара атаджвыквицӀахтӀ:

– УагӀахъакӀ уагӀахъакӀ йырпшӀагылуаштӀ, паштыхӀыгӀвакӀ паштыхӀыгӀвакӀ йапшӀагылуаштӀ. 11ЙаъазлуштӀ адгьылцӀсра мчква, амли азгӀва мчкви йапшым ашӀыпӀаква рпны, йакӀвшуштӀ ауагӀаква зрыкӀьазызуаш агӀаншараква йгьи ажвгӀванд апны адырга дудздзаква гӀаншуштӀ[+].

12Ауаса ауатква зымгӀва йгӀаншара апхъала, швара швыркӀуаштӀ йгьи гвымхарала швцӀыхъва йнатагылуаштӀ. Швара асинагогаква рпны швгӀардуаштӀ йгьи анбахтаква[†] швыртадрышвуаштӀ, апаштыхӀкви аунашвачпагӀвчви рпахь швдыргылуаштӀ. Ауатква зымгӀва Сара схъкъьачӀвыла акӀвпӀ йыззырчпуш[+]. 13Ауи агӀан швара йшвылшуштӀ шахӀатта швгылныс. 14Ауаса швгвы акъвшвмырпын пасата швара тшыхчагата йшвхӀвуш ахъазла, 15йауа швхӀвузтын Сара йшвыстуаштӀ швара ауи апш ажви ауи апш уасаражври, йгӀашвпшӀагылуа ауагӀаква йрыуата заджвгьи ауат ажвала йзыпымтшуаш йа дгӀарпшӀагылныс йылымшуш[+]. 16Швара йгӀашвайжьуштӀ шванчви швабачви, швайщчваква, швзаъачва йгьи швынбжьагӀвчва, швара йшвыуата азджьакӀ рщуаштӀ. 17Швара зымгӀвагьи швырчвымыгъызлуштӀ Сара схъкъьачӀвыла, 18ауаса хъвыцкӀгьи гьгӀарылшвтуашым швара швхъаква[+]. 19Багъьарала йгӀащаквшвырхуштӀ швара швпсква.

20[•]Иерусалим ар йшгӀакӀвдыршауа йаныжвбара, йыжвдыр ауи аналадрыхъвашуш агӀамта шгӀаргванхаз[*]. 21Ауи агӀан ЙахӀудашта йаъу ауагӀаква ащхъаква рахьыла гӀврала йцарагӀатӀ. Акъала йту акъала йгӀатыкъьаргӀатӀ, акыт йту акъала йтамлыргӀатӀ, 22йауа швхӀвузтын а-Нчва йщахахра агӀамта гӀаталтӀ, ауат йыргӀвыз зымгӀва анцӀабыргхуш агӀамта. 23Гвыхьра рызгӀайуаштӀ ауат амшква рпны амгвадукви зсабиква кӀыкӀахы дзырчвауи! Апхаста дуква ари адгьыл йазпшитӀ. А-Нчва йгвыжвкӀра гӀарыквшвуштӀ ари ауагӀахъа[+]. 24Агьата йащуаштӀ ауагӀаква, ауат гъарта уагӀахъата йаъу зымгӀва рпны йдырцуштӀ. Иерусалим ргвычӀуштӀ амаджьусиква, ауатква ншуштӀ амаджьусиква рагӀамта алгандзыкӀьа.


Иисус Йара йгӀахъынхӀвыхра даквчважвитӀ


(Мат. 24:23-35; Мк. 13:21-31 )

25[•]– Амара, амыз йгьи айачӀваква йгӀарнылуаштӀ адыргаква, адгьыл апынгьи ауагӀахъаква йалакӀьазызуаштӀ йгьи агвыгъара йалырххуаштӀ атенгьыз атолкъвынква йгӀархъыцӀуаш абыжь ду йгӀалцӀла[+]. 26Адунай йгӀагвыквылуа апхаста дуква рпахь ашвара йгӀалырхта ауат ртшдырра рчвыдзуаштӀ, йауа швхӀвузтын ажвгӀванд амчнадзараква алакацуштӀ[*]. 27Ауи агӀан ауагӀахъаква ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] дырбуштӀ, апстхӀва дылагылата, амч йылата йгьи анур гӀальаматквала дкӀвыршата дшцауа. 28Ауи цӀабыргхауа йаналагара, швгӀагылта швхъаква щтӀышвх, йауа швхӀвузтын швара швгӀазырхвитуаш гӀаргванхахьатӀ.

29[•]УацӀыхъван Ауи ауат ари ажвакъвыш[†] райхӀвтӀ:

– Швырпшы алахӀагьи ацӀлаква зымгӀвагьи. 30Ауат абыгъьква ангӀаршӀалуа швара йыжвдыритӀ апхын шгӀаргванхахьаз. 31Ауи йапшпӀ арыгьи, ауи шцӀабыргхауа аныжвбауа, йыжвдыр а-Нчва й-Хъа́ра[†] шгӀаргванхахьаз. 32ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: ари абанпара шаъаркӀву ауатква зымгӀва ншуштӀ[+]. 33ЙыдзуаштӀ ажвгӀванди адгьыли, ауаса Сара сажваква зынгьи йгьыдзуашым.


Иисус ачва тшарымтныс йаквгӀазшӀититӀ


(Мат. 24:36-51; Мк. 13:32-37 )

34– Швгватшнызла швара акьахвра-ларпшра, ажвра йгьи абзазара айгвыгӀвраква швыгвква йгӀарыквымхӀара, ауи а-Мш швара йшвымдырдзакӀва йгӀатамылра рыхъазла, 35апскӀырта йагӀвызата, йауа швхӀвузтын ауи адгьыл шабгу йыквбзазауа ауагӀаква зымгӀва йгӀаргвыквылуаштӀ. 36Швгватшнызла йанакӀвызлакӀгьи йгьи швныхӀва, ауат апхаста дуква зымгӀва тшырчвышвхчата ГӀвычӀвгӀвыс Па йпахь швгӀагылра швылшарныс ахъазла[+].

37Ансимшгьи Иисус а-Нчва йтдзы апшцӀа апны йайрыпхьун, хъвлапныла Амасхва щхъа дцунта, ауаъа йыршун[+]. 38Щымта щажьыта ауагӀа йатаркӀвах а-Нчва йтдзы апшцӀа апны йгӀайззун, Ауи йыздзыргӀвныс ахъазла.

### 22


Адин унашвачпагӀвчва Иисус дырщныс ргвы йтапӀ


(Мат. 26:2-5; Мк. 14:1-2; ЙохӀ. 11:45-53 )

1[•]ПасахӀ-хӀва[†] йызпхьауа а-ЧӀахъва амщаква ргвыргъьахъв гӀаргванхун. 2Ашогьанхъадакви а-Хабза арыпхьагӀвчви[†] ауагӀа рпны гвыжвкӀра гӀандмыршауата Иисус дшырщуашыз амаль йазыпшгӀун.


ЙахӀуда Иисус дйайжьарныс йгвы йтайкӀитӀ


(Мат. 26:14-16; Мк. 14:10-11 )

3Ауаъа иблис[†] ажвыгӀвыгӀв йрыуаз азаджв, Искариот-хӀва йызпхьуз ЙахӀуда диуацӀалтӀ. 4ЙахӀуда дцан ашогьанхъадакви а-Нчва[†] йтдзы ахчагӀвчва рунашвачпагӀвчви дрангӀалтӀ Иисус дшйайжьушыз. 5Ауат гвыргъьан ауи дгӀадыргвыгъатӀ ахча шгӀайыртуашыз. 6ЙахӀуда ауи дадгылын Иисус данйайжьушыз, Ауи уагӀа йыцымкӀва йаныншуш амаль-къвлей дазыпшгӀауа далагатӀ[+].


АпхьагӀвчва ПасахӀ тшазадыргалитӀ


(Мат. 26:17-19; Мк. 14:12-16 )

7[•]А-ЧӀахъва амщаква рымш гӀаталтӀ, ауи агӀан а-ПасахӀ сыс щра атахъын, 8йгьи Иисус Петри ЙохӀани рыхъвда йыквицӀан йщтитӀ:

– Швцата а-ПасахӀ хъвлапынчара хӀара хӀыхъазла йшврыхӀазыр.

9– Йабаутахъу Уара ауи хӀрыхӀазырныс? – йазцӀгӀатӀ ауат.

10Ауи джьауап айттӀ:

– Акъала шваналалра швара дгӀашвынйуштӀ дзы зтата ацӀыкв згауа ахъацӀа. Ауи йцӀыхъва швтагылта швца, дъанашылуа атдзы швнашылта, 11атдзы апшвыма йашвхӀв: «АрыпхьагӀв дгӀауызцӀгӀитӀ уара: Йабаъу асасчва рпещ, Сари сапхьагӀвчви а-ПасахӀ хъвлапынчара ъахӀфуш?» 12Ауи йшвирбуштӀ швара хъахьы йаъу апещ ду, ауаъа зымгӀва адыргалхьатӀ. Ахъвлапынчара ауаъа йшврыхӀазыр.

13Ауат цан, Иисус йшгӀарайхӀвыз апшта, зымгӀва ншатӀ, даргьи а-ПасахӀ хъвлапынчара дрыхӀазыртӀ.


Иисус апхьагӀвчва дрыцта йцӀыхъвахуз йхъвлапынчара


(Мат. 26:20-29; Мк. 14:17-25; ЙохӀ. 13:21-30; 1 Кор. 11:23-25 )

14[•]АгӀамта ангӀадза, Иисуси Ауи йапостолчви айшва йадзхъачӀватӀ. 15Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Сара мчыта йстахъын сгӀазабква рапхъала ари а-ПасахӀ швара сшвыцта йсфарныс. 16ЙшвасхӀвитӀ швара Сара ауи ахӀата ауи шсымфахуаш, а-Нчва й-Хъа́ра[†] апны а-ПасахӀ абгата йхӀазырхандзыкӀьа.

17Ауи ашӀа гӀайахвтӀ, ауи ахъазла а-Нчва дшизыразу йхӀван, йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– Ари нашвахвта хъвы-хъвы йшвхъашвша. 18ЙшвасхӀвитӀ швара адзахва йгӀашӀалуа йгӀалырхуа Сара ауи ахӀата йгьсыжвхуашым, а-Нчва й-Хъа́ра гӀайындзыкӀьа.

19Ауи амщтахь ачӀахъва гӀайахвтӀ ауи ахъазла а-Нчва дшизыразу йхӀван, ауи акъвитштшын ауат йриттӀ арат ажваква йхӀван:

– Ари Сара съапӀкътлапӀкъква зымгӀва ракӀвпӀ, ауат швара швнысла йрыститӀ. Ауаса йшвчпа Сара сгӀашвгвалашвахуата.

20Йара ауи апшбыргта ахъвлапынчара амщтахь Ауи ашӀагьи ауат йритын йхӀватӀ:

– Ари ашӀа уасйат[†] шӀыцпӀ, ауи швара швыхъазла йсрычӀвауа Сара сщала йсрыбагъьитӀ[*]. 21Ауаса Сара йгӀасайжьауа йнапӀы снапӀы зкву йара ауи айшва йыквпӀ. 22ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] йызниуаш зымгӀва йылахь йшану апшта йакӀвшуштӀ, ауаса гвыхьра йызгӀайтӀ Ауи йайжьауа агӀвычӀвгӀвыс[+].

23Ауаъа апхьагӀвчва азаджв азаджв дицӀгӀауа йалагатӀ дара дрыуата ауи апш ззычпаз йуысла.


Тшшвмырдууата къвырльыкъв швха


(Мат. 20:25-28; 19:28; Мк. 10:42-45 )

24[•]УацӀыхъван ауат амакӀуа йалагатӀ рыуа рыцӀа йдудздзата йпхьадзара атахъу йуысла. 25Ауаъа Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Амаджьусиква рыпаштыхӀква рымчхъара йацӀапӀ, ауагӀа рунашвачпагӀвчва «абзихагӀвчва»-хӀва йрыпхьитӀ, 26ауаса швара ауат швырмапшхан. Ауи апны йгӀанымхахуата швыуа йдудздзу ахвыцдза дйапшхаргӀатӀ, аунашвачпагӀвгьи акъвырльыкъвхагӀв дйапшхаргӀатӀ[+]. 27МагӀны змудищтӀ рыцӀа: айшва йадзхъачӀву йакӀвма, момкӀва ауи йхъадзгылата йтахъу назырхъауа йакӀвма? Айшва йадзхъачӀву гьйакӀвыммищтӀ? Сара швара швпны акъвырльыкъвхагӀв сйапшпӀщтӀ[+]. 28Швара швсыцын Сара сырхъвыхраква зымгӀва рпны. 29Сара С-Аба ЗымгӀвархъада йымчхъара шгӀаситыз апшта, Саргьи ужвы ауи швара йшвыститӀ,[+] 30швара йшвылшарныс ахъазла Сара С-Хъа́ра апны сайшва швадзхъачӀвата швчарныс йгьи швыжвныс, швара аунашвачпагӀв рымдзаква шврыквчӀвуштӀта Израиль ажвыгӀв жвларакӀ унашва рхъшвцӀуштӀ[*][+].


Иисус йхӀвитӀ Петр дшикъвыцӀуаш


(Мат. 26:33-35; Мк. 14:29-31; ЙохӀ. 13:37-38 )

31[•]– ЩамгӀвын, ЩамгӀвын, иблис дахӀван хвитнагӀа гӀайадзатӀ швара зымгӀва швйырхъвыхта, агвадзи ахърыгӀвпи йыркӀьыдарныс, 32ауаса Сара уара уыхъазла сныхӀвун, уара азхъацӀара уымрыдзныс ахъаз. Уаргьи ухъатала Сара тшангӀасзынауырхахуаш асхъан, уайщчваква рыбагъьа.

33Петр джьауап айтхтӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, Уара суыцта сара анбахта[†] стачӀварнысгьи апсра сапылнысгьи схӀазырпӀ![+]

34Ауаса Иисус йхӀватӀ:

– ЙуасхӀвитӀ уара, Петр, уахъа аквтӀу арыба гӀашӀтныс йахамдзаскӀва, суымдыруата ухӀвата хын ускъвыцӀуаштӀ уара.

35УацӀыхъван Иисус ауат дырцӀгӀатӀ:

– Швара ахчатара швымамкӀва, артмакъ швымамкӀва, сандаль швымамкӀва швансщтиуаз, кӀара швазыбжазма швара?

– ЗакӀгьи хӀгьазыбжамызтӀ, – джьауап артхтӀ ауат[+].

36– Ужвы ахчатара швымазтын, – йрайхӀвтӀ ауат Иисус, – йнашвахв ауи, артмакъгьи нашвахв, гьата швымамызтын, швхъахьквцӀа чгӀвычаква швтйыта йшвхвгӀа гьата[+]. 37ЙшвасхӀвитӀ швара Сара йсызнира шатахъу а-ГӀвыра йану: «Ауи ахабзамыгӀвхъгагӀвчва дрыларпхьадзатӀ». Сара сыхъазла йыргӀвыз зымгӀва дукӀ йнамихуата йыншуштӀ.

38АпхьагӀвчва йырхӀватӀ:

– УгӀапшы, ЗпӀатӀу дуу, хӀара гӀвгьатакӀ хӀымапӀ.

– ЙнахъапӀ! – джьауап айтхтӀ Иисус.


Иисус Амасхва щхъа апны дныхӀвитӀ


(Мат. 26:36-46; Мк. 14:32-42 )

39[•]Иисус, йшицӀасыз апшта, Амасхва щхъа дцатӀ, Ауи йапхьагӀвчвагьи Ауи йыццатӀ. 40Йъацушыз йаннадза, Иисус йхӀватӀ:

– ШвныхӀва архъвыхра швзахъысныс ахъазла[+].

41Ауи ауат дъарбауа, ауаса йбжьы ъарымгӀахуашдза дыркъвыцӀтӀ щамхъаша дгылын, дныхӀвауа далагатӀ.

42– С-Аба, Уара йутахъызтын, ари ашӀа Сара йсчврыхъара, ауаса Сара йшстахъу йаъамызлауата, Уара йшутахъу йаъазтӀ[+].

43Ауаъа ажвгӀванд ахьыла йгӀалбгӀаз амальаъыкь Ауи дйызгӀайын дгӀайрыбагъьун[+]. 44АгӀазабква дрылата Иисус рыцӀагьи мчыта дныхӀвауа далагатӀ, Ауи йпхдзы аща ткӀвапсква йрапшхан, адгьыл йаквкӀвкӀвун. 45Ауи дныхӀвата дангӀагылх, йапхьагӀвчва рпны дгӀахъынхӀвыхтӀ, Ауи ауат йычвата дгӀарынйахтӀ, йауа ухӀвузтын ауат анашхыйара мчыта йарыгӀапсатӀ.

46– ЙачӀвыйа швзычву швара? – дазцӀгӀатӀ Иисус. – Швгылта швныхӀва, архъвыхра швзахъысныс ахъазла.


Иисус йайжьан дыркӀытӀ


(Мат. 26:47-56; Мк. 14:43-50; ЙохӀ. 18:3-11 )

47[•]Иисус ауи анихӀвуз, ауагӀа жвпӀара гӀаншатӀ, ауат рапхъа дгылан ЙахӀуда-хӀва йызпхьуз, ажвыгӀвыгӀв йрыуаз апхьагӀв. Ауи Иисус дгӀайыдгылтӀ, Ауи ба гӀайайхӀвныс ахъаз[+]. 48Иисус йхӀватӀ:

– ЙахӀуда, уара убала ГӀвычӀвгӀвыс Па уйайжьума?

49Иисус йыцыз йгӀаншуз анырба, йазцӀгӀатӀ:

– ЗпӀатӀу дуу, гьатала хӀкшара атахъума[+]?

50Ауат рыуа заджвы ашогьанхъада йлыг гьатала дйысын, ауи йагъьма лымхӀа гӀашӀйырсатӀ. 51Ауаса Иисус йхӀватӀ:

– ЙашӀашврыс ауи, йнахъапӀ!

Ауи ашогьанхъада йлыг йлымхӀа дахьысын, ауи йырбзихахтӀ. 52Ауи амщтахь Иисус йара дгӀазкӀныс йгӀайыз ашогьанхъадаква, а-Нчва йтдзы ахчагӀвчва рунашвачпагӀвчва йгьи ахӀбачва йрайхӀвтӀ:

– Щта Сара схӀвынчӀачпагӀвума[*], агьатакви ачӀвгӀванкви швымата швызгӀаййа? 53Сара ансимшгьи а-Нчва йтдзы апшцӀа апны швара сшвыцын, швара сгьшвымкӀытӀ Сара. Ауаса ужвы швара йшвыгӀамтапӀ, ужвы алащцара акӀвпӀ амчхъара зчӀву[+].


Петр Иисус дикъвыцӀитӀ


(Мат. 26:67-75; Мк. 14:66-72; ЙохӀ. 18:15-18, 25-27 )

54[•]Ауат Ауи дгӀаркӀын ашогьанхъада йпны ддырцатӀ. Петр тширыхъаран, ауат рцӀыхъва дтагылата дцун. 55Ашогьанхъада йыпшцӀа аквта апны амца ацӀырхъыйтӀ, ауагӀаква ауи агьагьара йчӀватӀ. Ауат дрыцта Петргьи дчӀватӀ. 56АгӀвнакъвытква дрыуата заджвы амца алашара гӀайыквкӀкӀата Петр данылба, ауи бзи-бзи дипшын йылхӀватӀ:

– Ари агӀвычӀвгӀвысгьи Ауи дйыцын.

57Ауаса Петр ауи дгьадымгылуазтӀ.

– Сара Ауи дгьсыздырам, апхӀвыс, – йхӀватӀ ауи.

58МачӀкӀ анцӀы датша заджвы ауи даниба йхӀватӀ:

– Уаргьи ауат урыуапӀ.

– Сара ауат сгьрыуам, ахъацӀа, – джьауап айтхтӀ Петр.

59СахӀаткӀ аъара анцӀы, датшагьи заджвы йхъагвы аквыта йхӀватӀ:

– ТамампӀ, ари агӀвычӀвгӀвысгьи Ауи дйыцын, Галил дауапӀщтӀ ари.

60Ауаса Петр йхӀватӀ:

– АхъацӀа, сара йгьсыздырам уара уызквчважвауа!

Ауи асахӀат, ауи дшчважваркӀвуз, аквтӀу арыба гӀашӀтытӀ. 61ЙхӀыхвиту[†] тшгӀацайырпан Петр гватшныта дгӀайпшытӀ. Ауаъа Петр йгӀайгвалашвахтӀ ЙхӀыхвиту йажваква, Ауи араса йшгӀайайхӀвыз:

– АквтӀу арыба уахьчӀва йгӀамшӀтыскӀва уара хын ускъвыцӀуаштӀ Сара[+].

62АпшцӀа дангӀатшкӀарыцӀх, ауи дагвынкьуа дчӀвыутӀ.

63[•]Иисус дызхчуз ахъачваква Ауи лакъырды дырчпауа йгьи йысуа йалагатӀ. 64Ауат Ауи йылаква хъыргӀвунта, йызцӀгӀун:

– УпигӀамбаражва хӀва! ДзачӀвыйа Уара йгӀауысыз?

65Йыхв назыркъвуаз датшагьи щарда Ауи йархӀвуан.


Аджьут дин унашвачпагӀвчва райкьангьашыгӀвчва гвып Иисус ддыркъванчитӀ


(Мат. 26:59-66; Мк. 14:55-64; ЙохӀ. 18:19-24 )

66[•]Йанша ауагӀа рахӀбачва, ашогьанхъадаква йгьи а-Хабза арыпхьагӀвчва йайкьангьашныс йгӀайззатӀ. Ауат рпны Иисус дгӀардтӀ.

67– Уара а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвауырхъадазтын, йгӀахӀахӀв хӀара, – ауаса йгӀайархӀвуан ауат Ауи.

Иисус джьауап айттӀ:

– Сара йшвасхӀвырквын, швара йгьазхъашвцӀушым, 68Сара швара сшвызцӀгӀарыквын, джьауап гьгӀасышвтуашым Сара. 69Ауаса ужвинас ГӀвычӀвгӀвыс Па ЗымгӀвазылшауа а-Нчва йагъьма напӀыла дчӀвазлуштӀ[+].

70Ауат зымгӀва йазцӀгӀауа йалагатӀ:

– Щта Уара а-Нчва уи-Пума?

Ауи джьауап айтхтӀ:

– Швара швхъатала йшвхӀвитӀ Сара а-Нчва й-Па шсакӀву.

71Ауаъа ауат йырхӀватӀ:

– Датша йамгӀан шахӀатйа хӀара йхӀтахъу? Ауи Йара йшӀала йхӀвауата йыгӀгӀатӀ хӀара![+]

### 23


Иисус Пилат йпны азцӀгӀара чвгьаква йыздыргылитӀ


(Мат. 27:11-14; Мк. 15:1-5; ЙохӀ. 18:28-37 )

1[•]АйкьангьашыгӀвчва ргвып йрылаз зымгӀва гӀагылын, Иисус Пилат[*] йпны ддырцатӀ[+]. 2Ауаъа Ауи ддыркъванчауа йалагатӀ:

– ХӀара йгӀагӀдыртӀ ари а-ГӀвычӀвгӀвыс хӀуагӀахъа шмыгӀвхъигауа. Ауи аимператор йшвахчӀв швара йгьайрыхвитуам[*] йгьи Йара Христос-хӀва,[†] ЗымгӀвархъада-хӀва йхъа дапхьитӀ[+].

3Пилат Иисус дйызцӀгӀатӀ:

– Уара айахӀудаква р-ПаштыхӀ уакӀвма?

– Уара ухъатала ауаса йухӀвитӀ, – джьауап айтхтӀ Иисус[+].

4Ауаъа Пилат ашогьанхъадакви ауагӀа жвпӀари йрайхӀвтӀ:

– Ари а-ГӀвычӀвгӀвыс йхӀаквым зласхуш швхӀаусыгӀвакӀгьи гьсымам сара.

5Ауаса ауат йырхӀвуз йгьахъымсуазтӀ:

– Ауи йапхьарала ЙахӀудашта шабгула ауагӀа ацӀайырсыгьитӀ, Галил апны дгӀалагатӀ, ужвы араъа дгӀайтӀ.


Ирод Иисус азцӀгӀараква йызйыргылитӀ

6– Ари а-ГӀвычӀвгӀвыс Галил дауума? – дазцӀгӀатӀ, ауи анигӀа, Пилат.

7Пилат Иисус Ирод[*] унашва зхъицӀуз ашӀыпӀа дауата йанидыр, йара Иродгьи ауи агӀан Иерусалим дгӀайын даъан, Иисус ауи йпны дищтитӀ[+]. 8Ирод Иисус даниба, мчыта дгвыргъьатӀ, йауа швхӀвузтын щарда цӀуата ауи дибарныс йтахъын. Иисус йуысла щарда йгӀатӀ ауи, йара йыхъазла ауи гӀальаматракӀ йчпушта дайгвгъун[+]. 9Ауи Иисус азцӀгӀара щарда йзиргылуан, ауаса Ауи джьауапкӀгьи гьгӀайымтхуазтӀ. 10Ауаъа йгылаз ашогьанхъадакви а-Хабза арыпхьагӀвчви[†] мчыта Иисус ддыркъванчун. 11Ироди ауи йарыгӀвчви Иисус лакъырды дырчпан, ачгӀвыча пшдзадзаква Ауи йшвырцӀан, Пилат йпны дырщтихтӀ. 12Ауи атшын Ироди Пилати йанбжьагӀвчвахатӀ, ауи апхъала ауат агъара рызбжьан.


Пилат Иисус йхӀаквым йхитӀ


(Мат. 27:15-26; Мк. 15:6-15; ЙохӀ. 18:39–19:16 )

13[•]Пилат ашогьанхъадаква, аунашвачпагӀвчва йгьи ауагӀа гӀазиддан, 14ауат йрайхӀвтӀ:

– Швара Ари а-ГӀвычӀвгӀвыс дсызгӀажвдын, Ауи ауагӀа шацӀайырсыгьуа швхӀватӀ. Абар шваргьи швшгылаз ауи азцӀгӀараква йызсыргылын, сара Ауи дызлашвыркъванчауала йкъванчагӀа гьсмаутӀ. 15Иродгьи Ауи къванчагӀакӀгьи йыдымкӀва йпхьадзан, ауи йгӀалцӀла Ауи хӀара хӀпны дгӀайщтихтӀ. Йшыжвбауала, Ауи щра злайыквуцӀуш закӀгьи гьйымчпатӀ. 16-17Ауи йгӀалцӀла сунашвала Ауи къамчыла дырбкъуштӀ, ауи амщтахь Ауи даусщтхуаштӀ[*].

18Ауаъа зымгӀвагьи йацшӀакӀта йцӀрытӀ:

– Ауи дщы! ДхӀызгӀаущтх Бар-Аба![*]

19(Бар-Аба анбахта[†] дызтаркӀыз акъала апны атшгӀащтӀыхра дъаунашвачпагӀвызи гӀвы дъайщызи ракӀвын.) 20Пилат Иисус йакӀвын йауищтхныс йтахъыз, йаргьи йатаркӀвах ауат дрызцӀгӀатӀ. 21Ауаса ауат рцӀырра гьашӀадымрысуазтӀ:

– Аджьуар дкӀыдыркӀыл, аджьуар дкӀыдыркӀыл Ауи!

22Пилат йхынхауата дазцӀгӀатӀ:

– ЙачӀвыйа Ауи дызлакъванчу? Йзапш чвгьарайа Ауи йхаз? Сара Ауи щра злайыквуцӀуш къванчагӀакӀгьи йыдта йгьсмаутӀ. Ауи йгӀалцӀла сунашвала къамчыла дырбкъуштӀ Ауи, ауи амщтахь даусщтхуаштӀ!

23Ауаса ауат быжьдула рцӀырра гьашӀадымрысуазтӀ, айрышта Иисус аджьуар дкӀыдыркӀылра шатахъу рхӀвун. ЙцӀыхъвахуз ауат цӀыррала йыртахъыз аквдыршватӀ. 24Пилат йщаквйыргылтӀ ауат йыртахъыз йырхъйарныс. 25Ауат шахӀваз апшта, ауи атшгӀащтӀыхри агӀвы йщри рыхъазла анбахта йтаз дгӀайырхвитхын, Иисусгьи аджьуар дкӀыддыркӀылныс дриттӀ.


Иисус аджьуар дкӀыддыркӀылныс ддырцитӀ


(Мат. 27:32; Мк. 15:21; ЙохӀ. 19:17 )

26[•]Иисус аджьуар дкӀыддыркӀылныс дандырцуз, ахчагӀвчва архъа йаъата йгӀайхуаз, Кирена йауаз ЩамгӀвын дгӀаркӀын, дазадырцалын аджьуар йыквырцӀаз Иисус йцӀыхъва дтагылата йдыргатӀ. 27Иисус йыщтагылата уагӀа щардагӀв цун, ауат апхӀвысквагьи рылан, апхӀвысква ргвква йрысуа Ауи дырчӀвыуан. 28Иисус ауат рахьыла тшацайырпан йхӀватӀ:

– Иерусалим апхӀчва, Сара сшвымчӀвыуын, рыцӀа йагъьпӀ швхъакви швсабикви швчӀвыуырквын. 29ЙгӀаталуаштӀ ари апш гӀамта араса йанырхӀвуш: «ЙырзымшырапӀ апхӀвыс мхьаква, саби дгӀазымрийыз апхӀвысква йгьи асабиква кӀыкӀахы дызмырчваз апхӀвысква!»[+]. 30Ауи агӀан «ауагӀаква абыхъвква йрархӀвуаштӀ:

„ШвгӀахӀыквхъгӀвыр хӀара!“
атобаквагьи: „ХӀхъыжвгӀва хӀара!“»

31АцӀла шӀа йачӀва араса йаназырхауазара, йазниуашйищтӀ ацӀла гӀва?[*]


Иисус чӀвымыгъла аджьуар дкӀыддыркӀылитӀ


(Мат. 27:35-44; Мк. 15:24-32; ЙохӀ. 19:18-24 )

32ГӀвхабзамыгӀвхъгагӀвчвакӀ Иисус йыцта йырщныс йдырцун. 33Ауат ХъабыгӀв-хӀва[*] йызпхьауа ашӀыпӀа йангӀай, ауаъа Йаргьи аджьуар дкӀыддыркӀылтӀ, ахабзамыгӀвхъгагӀвчвагьи, азаджв агъьмала, анахьаныгьи армала, аджьуарква йыркӀыддыркӀылтӀ.

34Иисус йхӀвун:

– С-Аба, йырзыргӀва ауат, йгьырдырамщтӀ ауат йырчпауа.

АрыгӀвчва чӀвы дрышвын, Иисус йчгӀвычаква агӀвыршан дара йнарахвтӀ[+].

35АуагӀа гылата йпшуан. АунашвачпагӀвчва Ауи лакъырды дырчпун:

– Анахьанат гӀайхчун! Ужвы Йара Йхъа гӀайхчахыргӀатӀ Йара а-Нчва[†] йгӀалихыз ЗымгӀвархъада – Христос йакӀвызтын![+]

36АрыгӀвчвагьи Ауи лакъырды дырчпун. Ауат Ауи ачагӀыр чӀвкъьа йыздрауанта 37йырхӀвун:

– Ухъа гӀахча, Уара айахӀудаква ЗымгӀвауырхъадазтын!

38Иисус йхъахьла араса йангӀвылан: «АРИ АЙАХӀУДАКВА Р-ПАШТЫХӀ ЙАКӀВПӀ».

39Аджьуар йкӀыддыркӀылыз ахабзамыгӀвхъгагӀвыкӀ Ауи йыхв найыркъвуан, араса йхӀвауа:

– Угь-Христосымма щта Уара? Ухъагьи гӀахча, хӀаргьи хӀгӀахча!

40Анахьани ахабзамыгӀвхъгагӀв ауи дашӀайрысуан, арасагьи йхӀвун:

– А-Нчва угьичвымшвума? Уаргьи йара ауаса аджьуар укӀыддыркӀылтӀщтӀ! 41ХӀара цӀабыргыта хӀхӀаквым рхан, хӀквнага хӀандырйатӀ, ауаса Ари а-ГӀвычӀвгӀвыс гвымхаракӀгьи гьимчпатӀ[+].

42Ауи йхӀватӀ:

– Иисус, угвы сгӀатаршвах, Уара ЗымгӀвауырхъадата уангӀайра!

43– ЙуасхӀвитӀ уара ацӀабырг: джьанат апны усыцызлуштӀ Сара уахьчӀва, – джьауап йыйтхтӀ ауи Иисус.


Иисус йпсра


(Мат. 27:45-56; Мк. 15:33-41; ЙохӀ. 19:28-30 )

44[•]Ауи атшын асахӀат ацба[*] йнайгвгъауата адгьыл шабгу лащцарахан, ауаса йнайтӀ асахӀат ажвбадза[*], 45йауа швхӀвузтын амара хъващхатӀ. А-Нчва йтдзы апны апрапса гӀвхъвыкӀта йакъвжватӀ[*]. 46Иисус мчыта дцӀрытӀ:

– С-Аба, Уара йнаунапӀыцӀасцӀитӀ Сара спсы!

Ауи йхӀван, Ауи йпсы алцӀтӀ[+]. 47Ацентурион йгӀаншаз аниба, а-Нчва хвду йыквицӀан, йхӀватӀ:

– Ари а-ГӀвычӀвгӀвыс ажва аламкӀва дыгӀвцӀабыргын!

48Иисус аджьуар дшкӀыддыркӀылуа йапшырныс йгӀайззаз ауагӀаква зымгӀва, йгӀаншаз анырба, ргвытшпква йрысуа рпынква йцахтӀ[+]. 49Ауаса Иисус дыздыруаз зымгӀва, Галил йгӀатыцӀта Ауи йыщтагылата йгӀайуаз, ауат апхӀвысквагьи рылан, хъарачӀвыла йгӀаншауа йапшуа йгылан[+].


Иисус йыцӀацӀара


(Мат. 27:57-61; Мк. 15:42-47; ЙохӀ. 19:38-42 )

50[•]Ауаъа даъан Усыф-хӀва йызхьзыз гӀвбзикӀ, гӀвцӀабыргыкӀ. АйкьангьашыгӀвчва ргвып дрылан ауи, 51ауаса йгьрыцимкӀуазтӀ айахӀуда унашвачпагӀвчва рщаквыргылри руыси. Усыф ЙахӀудашта апны Ариматея кыт дауан, ауи а-Нчва й-Хъа́ра[†] дазпшуан. 52Ауи агӀвычӀвгӀвыс Пилат йпны дцан, Иисус йхъвади шгӀайыртхуашыз дахӀватӀ. 53Ауи ахъвади аджьуар йгӀакӀнихын, аквны асхъа акӀвйыршан, абыхъв апны йгӀатырчвыз адамра йтайцӀатӀ. Ауи адамра дтарцӀата ауи апхъала заджвгьи дгьыцӀарымцӀасызтӀ. 54Ауи атшын хвашан, йгӀаталуаз асабша тшаназадыргалуаз мшын. 55Усыф йцӀыхъва йтагылата Галил йгӀатыцӀта Иисус йыцгӀайыз апхӀвысква цатӀ, ауат адамрагьи рбатӀ, ауи Иисус йхъвади штарцӀузгьи рбатӀ. 56ЙхъынхӀвыхын, ауат афыгӀв пшдза зхъыхӀауа ахьщчӀвкви ашшакви дрыхӀазыртӀ. Ауасйат апкъ йтагылата, асабша тшпсырщатӀ ауат.

### 24


Иисус йгӀабзагылхра


(Мат. 28:1-8; Мк. 16:1-8; ЙохӀ. 20:1-8 )

1[•]Щымта щажьыта амчыбыжь йапхъахуз амш[*], апхӀвысква йдрыхӀазырыз ахьщчӀв фыгӀвпшдзаква нарахвын, адамра йазцатӀ. 2Араъа ауат йырбатӀ адамра аталырта злахъгӀваз ахӀахъв хъатакӀла йшдрыгьажьыз. 3АуацӀа йталын, ауат йгьырмаутӀ ЙхӀыхвиту[†] Иисус йхъвади. 4ЙгӀаншаз гӀаргвнымгӀвуа йшгылазымца, ауат зынла йырбатӀ рчгӀвычаква кӀкӀаджьуа рыдзхъа гӀвыджь[*] шгӀаншаз. 5Ашвара йгӀалырхын апхӀвысква ршӀахъаква адгьылла йнадыркъвытӀ, ауаса агӀвыджь ауат йгӀарархӀвтӀ:

– Абза швзизыпшгӀауайа швара апсчва рпны? 6Ауи араъа дгьаъам, Ауи а-Нчва[†] дгӀабзайыргылхтӀ! Швыгвква йгӀарташвыршвах Ауи Галил данаъаз швара йгӀашвайхӀвуаз: 7«ГӀвычӀвгӀвыс Па[†] агвнахӀчква дырнапӀыцӀадыршвара, аджьуар дкӀыддыркӀылра йгьи йхымшкӀхауа дгӀабзагылхра атахъыпӀ»[+].

8Ауаъа ауат Иисус йажваква гӀаргвалашвахын, 9адамра йгӀакъвыцӀхтӀ йгӀахъынхӀвыхын, зымгӀва ажвизыгӀв апостолчви[†] анахьанат зымгӀви йрархӀвтӀ. 10Ауи апостолчва йразхӀвыз йрыуан Мария Магдалина, ЙохӀана, Йакъвып йан Мария йгьи анахьанат апхӀвысква[+]. 11Ауаса апостолчва апхӀвысква ражваква мцыразшва йырбан, ауат йырхӀваз йгьазхъарымцӀатӀ. 12Ага ауаса йаъазтынгьи, Петр гӀврала адамра дазцатӀ. Ауи тшынайыркъвын адамра ауацӀа дтапшытӀ, аквны асхъаква ракӀвымкӀва закӀгьи гьйымбатӀ. Ауи, йгӀаншаз зымгӀва джьайщауа, йпны дгӀайхтӀ.


Иисус Эмаус йцуз амгӀва апны апхьагӀвчва дгӀарпылтӀ

13Йара ауи атшын гӀвапхьагӀвчва Эмаус акыт йцун, ауи жвиз километркӀла Иерусалим йачвыхъаран. 14АгӀвапхьагӀвчва йгӀаншаз зымгӀва йрылачважвун. 15Ауат анайчважвуз йгьи йанамакӀуаз, зынла Йара Иисус дгӀарыдгылын, дрыдзхъагылата дрыццатӀ, 16ауаса ауат закӀы йгӀанарлашвызшва йаъан, ауи йгӀалцӀла Ауи дгьрымдырхтӀ. 17Иисус ауат дрызцӀгӀатӀ:

– ЙачӀвыйа швызлачважвауа швара мгӀва[†] швшыкву?

Ауат гӀашӀастӀ рлактаква нашхыйата. 18Клеоп зхьзыз ауат дрыуата азаджв джьауап айтхтӀ:

– Йшызбауала, Уара йухъазыпӀ Иерусалим шабгу апны арат амшква рпны йыншаз зымдыруа.

19– ЙачӀвыйа ауи ззышвхӀвауа? – дазцӀгӀатӀ Иисус.

– Назарет йауу Иисус йпщылата йгӀаншаз акӀвпӀ йыззыхӀхӀвауа, – джьауап гӀарттӀ ауат. – Ауи дпигӀамбарын, йажваквали йуысквали дымчын а-Нчва йпахьгьи ауагӀаква зымгӀва рпахьгьи. 20Ашогьанхъадакви хӀара хӀунашвачпагӀвчви Ауи щра йыквырцӀан, амаджьусиква дрырттӀ: Ауи аджьуар дкӀыддыркӀылтӀ[+]. 21А хӀара Ауи Израиль гӀазырхвитуаш йакӀвта хӀйайгвгъун. Ауаса абар ари хымшкӀы цӀитӀ ауатква зымгӀва гӀаншищтара. 22Ауаса хӀара хӀпхӀвысква йрыуата зджьакӀы йырхӀваз джьахӀщатӀ. Ауат йахьчӀва щажьыта адамра йазцан, 23ауаъа Ауи йхъвади рмауата йгӀахъынхӀвыхын, хӀара йгӀахӀархӀвхтӀ ауат амальаъыкьква рбата Иисус дбзапӀ-хӀва йшгӀарархӀвыз. 24УацӀыхъван хӀынбжьагӀвчва йрыуата зджьакӀы адамра йазцан, апхӀвысква йырхӀваз штамаму рбатӀ, ауаса Ауи йхъатала дгьрымбатӀ.

25Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Йабадзагьи швакъыльыдайа швара, йабадзагьи псайспата йыншвырхауайа швакъыль, йазхъашвцӀарныс ахъазла апигӀамбарква йырхӀваз зымгӀва! 26Щта йгьатахъымызма Христос[†] ауат агӀазабква зымгӀва дрылста, ауи амщтахь Йара а-Нчва йкърари йымчхъари гӀайадзарныс?

27Муси апигӀамбарква зымгӀви рпны дгӀалаган, Ауи ауат йгӀаргвниргӀвытӀ Йара йуысла а-ГӀвыраква[†] зымгӀва рпны йырхӀваз[+].

28Ауат акыт йнадзауа йаналага, Иисус дгӀашӀамсуата дымгӀвайсныс йтахъызшва тшичпатӀ, 29ауаса ауат Ауи айрышта йыхӀвауа йалагатӀ:

– УгӀанха хӀпны, йхъвлахьатӀщтӀ йара, амш алганыс мачӀдзакӀ ахӀа гьгӀанымхахтӀ.

Ауи атдзы днашылын, ауат рпны дгӀанхатӀ. 30Ауат дрыцта айшва данадзхъачӀваз, Иисус ачӀахъва гӀайахвтӀ, ауи ахъазла а-Нчва дшизыразу йхӀватӀ, йакъвитштшын, ауат йриттӀ[+]. 31Ауаъа ауат рылаква тшгӀахъыртӀыхын, Ауи дырдырхтӀ. Йаргьи ауат дрымбахуата дыдзхтӀ. 32Ауат азаджв азаджв йайхӀвуа йалагатӀ:

– Щта йгьымбылуазма хӀара хӀыгвква амгӀва хӀыквта Ауи дангӀахӀачважвуз йгьи а-ГӀвыраква ангӀахӀгвынйыргӀвуаз?!

33Ауат гӀагылын, зынла Иерусалим йцахтӀ. Ауаъа ауат йгӀараутӀ ажвизыгӀви дара йрыцыз анахьанати. 34Ауатгьи агӀвыджь йгӀарархӀвтӀ ЙхӀыхвиту цӀабыргыта а-Нчва дшгӀабзайыргылхыз, ЩамгӀвынгьи Ауи дшибаз. 35Арахьарат агӀвыджьгьи йырхӀватӀ амгӀва апны йрызныйыз, ауат Иисус дшырдырхыз, Ауи ачӀахъва анакъвитштшуаз.


Иисус апхьагӀвчва тшдйырбитӀ


(ЙохӀ. 20:19-23 )

36[•]Ауат шчважваркӀвуз, Иисус йхъатала ауат рквта дгӀатагылын, йхӀватӀ:

– Сальам швасхитӀ!

37Ауат напӀахкӀ[*] дырбауадзырщан йшватӀ, закӀгьи рзымхӀвахуата йгӀалахатӀ[+]. 38Йара ауат йрайхӀвтӀ:

– ЙачӀвыйа ауаса швызшваз? ЙзгӀашвылашвайа швара кьангьашра? 39ШвгӀарпшы Сара снапӀкви Сара сщапӀкви. Сара сакӀвпӀщтӀ ауи! ШвгӀасхьыс йгьи швгӀаспшы Сара. АнапӀахква ъапӀкътлапӀкъ гьрымам, бгӀвы гьрылам, Сара, йшыжвбауа апшта, йсымапӀ.

40Ауи йхӀван, Ауи ауат йдйырбатӀ йнапӀкви йщапӀкви. 41Ауаса ауат, агвыргъьари аджьащари йгӀарылырхын, закӀытагьи ауи йазхъарцӀарныс гьрылымшузтӀ. Ауаъа Иисус ауат дрызцӀгӀатӀ:

– ЙхӀфуш кӀара швымума швара?

42Ауат Ауи пслачварыдз гӀайырттӀ. 43Ауи апслачва гӀайахвын, ауат йшырбуз йфун.

44– Ауи Сара йшвасхӀвтӀ швара саншвыцыркӀваз агӀангьи, – Ауи ауат йрайхӀвтӀ. – Сара суысла Муса й-Хабза, а-ПигӀамбарква ргӀвыраква йгьи а-Псаломква рпны йану зымгӀва йыншара атахъыпӀ.

45Ауи амщтахь Ауи ауат ракъыль азйырцатӀ а-ГӀвыраква ргӀагвынгӀвра[+].

46– ЙаныпӀ Христос гӀазаб йбата дшпсуаш, йхымшкӀхауа дшгӀабзагылхуаш, – йрайхӀвтӀ Ауи ауат[+]. 47– Ауи йыхьызла ауагӀахъаква зымгӀва, Иерусалим угӀалагата, йаквгӀазшӀытра атахъыпӀ агвнахӀква штшырзырдырхуаш, а-Нчва ауат агвнахӀква рзиргӀвара ахъазла. 48Швара ауи зымгӀва шваквшахӀатпӀ[+]. 49Сара дшвзагӀасщтиуаштӀ швара Сара С-Аба швызлайыргвыгъаз, ауаса швара ахӀаракӀы амчла тшшврыбагъьанцӀкӀьара акъала швгӀатаха[+].


А-Нчва Иисус ажвгӀванд дхъайгылитӀ


(Мк. 16:19-20; Руыс. 1:9-11)

50[•]УацӀыхъван Ауи ауат акъала йгӀатидатӀ, БетгӀаниядза йырцан, йнапӀква хъахьыла йщтӀихын ауат йныхӀва-ныпхьатӀ[+]. 51ЙыншатӀ ауаса, Ауи ауат шиныхӀва-ныпхьаркӀвуз, ауат дыркъвыцӀхын, а-Нчва Ауи ажвгӀванд дхъайгылтӀ. 52АпхьагӀвчва Ауи квырмыш йзырчпан, ргвыргъьара гӀвына амамкӀва, Иерусалим йгӀайхтӀ[+]. 53Ауаъа ауат, а-Нчва йыхьыз рхӀвауа, йанакӀвызлакӀгьи а-Нчва йтдзы апшцӀа йпшцӀан[+].

## Руысква

### Руысква

Руысква


[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]


### 1


Апостолчва руысква


Иисус ажвгӀванд йхъалра

1-2Йапхъахуз сгӀвыра апны, Теофил[*], сара зымгӀва срыквчважватӀ Иисус йчпузи йзирыпхьузи ахъа угӀалагата а-Нчва[†] й-Псы[†] йцхърагӀарала йгӀалихыз апостолчва[†] унашва рзичпата а-Нчва ажвгӀванд данхъайгыл атшындза[+]. 3ЙгӀазаб амщтахь Ауи ауат дрызгӀайуан дшбзу зрыбагъьауа шахӀат йщардата. Мшы гӀвынгӀважва руацӀа ауи ауат дрызгӀайуамца а-Нчва й-Хъа́ра[†] ауыс даквчважватӀ[+]. 4Зны Ауи ауат данрыцчуз[*], унашва рзичпатӀ:

«Иерусалим швтымцӀуата Сара спны йыжвгӀаз ауысла Аба швызлайыргвыгъаз швазпшы[+]. 5Йауа швхӀвузтын ЙахӀйа дзыла адзытщра[†] йахъищтуан, а швара дукӀ йнамихуата а-Нчва й-Псыла адзытщра швахъысуаштӀ»[+].

6АпхьагӀвчва ангӀайзза, ауат Ауи йцӀгӀатӀ:

– ЙхӀыхвиту,[†] Израиль апаштыхӀыгӀва Уара йангӀащаквуыргылхуаш агӀамта гьгӀамдзасмищтӀ?[*][+]

7Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– Швуыс гьалам Аба йымчхъарала йщаквйыргылыз агӀамтакви апӀатлакви рдырра. 8Ауаса а-Нчва й-Псы даншвызгӀалбгӀара, швара амч гӀашвадзата Сара швсшахӀатхуштӀ Иерусалим апны, ЙахӀудашта шабгула, Шомроншта[†] апны йгьи адгьыл ацӀыхъвадза[+].

9Ауат ажваква рымщтахь, Ауи ауат дшырбузымца а-Нчва ажвгӀвандла дхъайгылын, ауат рылапш йзынамдзахуата апстхӀва дкъаначӀвахтӀ.

10Ауаса Ауи апстхӀва дкъаначӀвахызтӀхӀва, ауат рылапш ажвгӀванд йгьгӀахъырымхуазтӀ. Ауаъа зынла чгӀвыча шкӀвокӀва ршвыта гӀвыджь ауат рыдзхъа йгӀаншатӀ.

11– ГалилргӀа, – рхӀватӀ ауат, – йачӀвыйа швгылата ажвгӀванд швызхъапшылуа? Швара йшвкъвыцӀта а-Нчва ажвгӀванд йхъайгылыз Ауи Иисус дхъалуа дшыжвбаз йапшбыргта дгӀалбгӀахуаштӀ[+].


ЙахӀуда йтарала апостол шӀыц далырхитӀ


(Мат. 10:2-4; Мк. 3:15-19; Лк. 6:14-16)

12Ауи амщтахь ауат Амасхва щхъа-хӀва йызпхьуз ащхъа йгӀакӀнылхын Иерусалим йгӀахъынхӀвыхтӀ. Амасхва щхъа угӀатыцӀта Иерусалимдза сабшакӀ[†] ауацӀа йгӀамудуш амгӀва бжьан[*]. 13Рпны йангӀайх ауат ахъахьпещ йхъалын ауаъа йгӀагӀвнахатӀ. Ауаъа йыгӀвнан Петр, ЙохӀан, Йакъвыпи Андрейи, Филипи Тами, Бартоломеи Матайи, ХӀалфай йпа Йакъвып, ЩамгӀвын Зелоти[*] Йакъвып йпа ЙахӀуди[+]. 14Ауат зымгӀва айрышра рылата йныхӀвун. ПхӀвысквакӀгьи рыцын ауат, ауат ракӀвымкӀвагьи ауат йрыцын Иисус йан Марии Ауи йайщчвакви.

15Абарауат амшква рагӀан Петр Иисус йызхъазцӀуз (ауат шви гӀважвагӀвыкӀ раъарагӀвы йнадзун) рквта дгӀатагылын 16йхӀватӀ:

– ХӀайщчваква! А-ГӀвыра апны а-Нчва й-Псы Дауыт йшӀала йхӀвахьатӀ Иисус дызкӀуашыз зырцуз ЙахӀуда йпхыцӀа шцушыз. Ауи а-ГӀвыра цӀабыргхара атахъын![+] 17ЙахӀуда хӀара дхӀыуа заджвын, хӀкъвырльыкъвхара далахъвын. 18(Ачвгьара йхаз ахъазла йгӀайыртыз ахчала ауи архъа йхвгӀатӀ. Ауаъа ауи йхъа цӀахьыла йнархата дкӀашван дагӀвкъьа́тӀ, йуацӀаква зымгӀва гӀатышвттӀ. 19Иерусалим абзазагӀвчва зымгӀва йырдыртӀ ауи, ауи йгӀалцӀла архъагьи дара рыбызшвала Акелдама[*]-хӀва йахьырцӀатӀ, датшата йхӀхӀвапӀта «Ща зкӀну архъа».)[+] 20ЙаныпӀщтӀ а-Псалтир:

«ЙтачвгвачвыргӀатӀ ауи йтдзы,
ауи ахӀата дымбзазахыргӀатӀ ауаъа заджвгьи».

Датшагьи:

«ЙкӀрагӀатӀ датша заджвы ауи йгыларта».

21Ауи йгӀалцӀла ауи йтарала ЙхӀыхвиту Иисус хӀара данхӀыцыз ауи агӀамта шабгу йхӀыцныкъвуз дрыуата заджвы дгӀалхӀхра атахъыпӀ хӀара, 22йгӀалхӀхуаш ЙахӀйа Иисус адзытщра данахъищт йгӀашӀарышвта а-Нчва Ауи ажвгӀванд дхъайгылхнацӀкӀьара йхӀыцныкъвуз йакӀвпӀ. ЙгӀалхӀхуашгьи хӀара дхӀапшта Ауи йгӀабзагылхра йаквшахӀатхаз заджв йакӀвзара атахъыпӀ[+].

23ГӀвыджь рыхьызква гӀархӀватӀ: Усыфи (Бар-Саба-хӀвагьи Йуст-хӀвагьи йыпхьун ауи[*]) Матыйи[+]. 24ЙгӀайззаз ныхӀвауа йалагатӀ:

– ЙхӀыхвиту, Уара йудыритӀ дасузлакӀгьи йгвы йту! ДгӀахӀырба арат агӀвыджь дрыуата заджвы, Уара йгӀалухыз[+] 25ари апостол къвырльыкъвхара апны, йъайквнагаз йцаз ЙахӀуда йтарала Уара йуапостолхуш.

26УацӀыхъван чӀвы дрышвтӀ, ачӀвы Матый йыквшван, ауи ажвизыгӀв апостолчва дрыларпхьадзатӀ.

### 2


А-Нчва й-Псы йгӀалбгӀара

1Агвадз ацӀагахра агвыргъьахъв[†] амш[*] ангӀадза, ауат зымгӀва тшазыркӀкӀытӀ[+]. 2Ауаъа зынла апшачвгьа ангӀасуа йгӀахъыцӀуа абжьы ажвгӀванд ахьыла бжьыкӀ гӀагатӀ. Ауи абжьы ауат зыгӀвначӀваз атдзы шабгаз гӀанарчвытӀ. 3Ауат амца абызква йрапшта зджьакӀ рбатӀ, ауат тшагӀвыршшан, закӀы-закӀ дасузлакӀгьи йпны йгӀашӀастӀ[+]. 4Ауат зымгӀва а-Нчва[†] й-Псы[†] йгӀайырчвын, йапшым абызшваквала йчважвауа йалагатӀ. Ауи алшара ауат а-Псы йгӀариттӀ[+].

5Ауи агӀан Иерусалим йаъан йапшым адунай акъральква йгӀартыцӀыз а-Нчва йыдкӀылаз айахӀудаква. 6Ауат йгӀархъыцӀуаз абжьы уагӀа жвпӀара ду гӀазнаддатӀ, йауа швхӀвузтын дзачӀвызлакӀгьи йджьайщун ауат йара йыбызшва црила йшчважвуз анигӀарыз.

7Ауат йыргӀаз мчыта йджьарщан йазцӀгӀатӀ: «Галил йгьауамма щта арат уыжвжвы йчважвауа ауагӀаква зымгӀва? 8ЙшпагӀгӀауа щта хӀара дзачӀвызлакӀгьи хӀъагӀадрийыз акъральква рыбызшваквала ауат шчважвауа? 9ХӀара йхӀылапӀ Парфия йауугьи, Мидия йауугьи, Элам йауугьи, Месопотамия йауугьи, ЙахӀудашта йауугьи, Кападокия йауугьи, Понт йауугьи, Асия адгьылшта йауугьи, 10Фригии Памфилии йрыуугьи, Мсыр йауугьи, Ливия апны Кирена йаду адгьылква йрыквбзазауагьи, Рим абзазагӀвчвагьи, 11айахӀудаквагьи аджьут дин тшадызкӀылызгьи, Крит йауугьи агӀарыпквагьи… ХӀара зымгӀвадзугьи йагӀгӀитӀ ауат хӀара хӀыбызшваквала а-Нчва йуыс дудздзаква йшрыквчважвауа!»[+]

12Ауатква зымгӀва джьарщауа, ъанквынра рылата ауат азаджв азаджв йызцӀгӀун: «ЙачӀвыйищтӀ ауи йгӀаныцӀуа?»

13АзджьакӀгьи ауат йрылахъыччун: «Ауат ачагӀыр шӀа кьахв днараутӀ!»


Петр йгӀачважвара

14Ауаъа Петр ажвизыгӀв дрыцта дгӀагылын, быжьдула ауагӀа тшырзынайырхатӀ:

– СуагӀахъалагӀвчви Иерусалим абзазагӀвчва зымгӀви! ЗымгӀва гӀашвгвынгӀвра ахъазла швгватшныта йсхӀвауа швгӀаздзыргӀвы. 15ШвгӀващитӀ швара арат ауагӀаква кьахв рымата йъашвпхьадзауа: ужвы амш асахӀат ахпа рахӀа гьнамдзастӀ[*]. 16Ауаса араъа йгӀаншауа а-Нчва апигӀамбар Йоъел ййырхӀватӀ:

17«ЙцӀыхъвахауа амшква, – йхӀвитӀ а-Нчва, –
ауагӀаква зымгӀва дрыквсчвуштӀ Сара с-Псы.
ПигӀамбаражва рхӀвуштӀ швпачвакви швыпхӀчвакви, уахӀйа[†] рызгӀайуаштӀ швара швычкӀвынчва, швлыгажвквагьи апхызква рбуштӀ.
18Ауат амшква рпны
слыгнадзараквагьи сыгӀвнакъвытнадзараквагьи йрыквсчвуштӀ с-Псы,
ауатгьи пигӀамбаражва рхӀвуштӀ.
19АхӀаракӀыла, ажвгӀванд апны, агӀальаматраква гӀасырбуштӀ Сара,
ацӀахьыла, адгьыл апны, адыргаква гӀасырбуштӀ:
аща, амца йгьи йхъачылуа алгӀва[+].
20Амара лащцарахуштӀ,
амыз щахуштӀ, йгӀатамылскӀва
ЙхӀыхвиту[†] йдудздзу йгьи ртшхъвара зму йымш.
21ЙхӀыхвиту йыхьызла йшӀтыта тшизыназырхауа дзачӀвызлакӀгьи Ауи дгӀащаквйырхуштӀ».

22– Израиль ахъачваква! ШвгӀаздзыргӀвы Назарет йауу Иисус йуысла йшвасхӀвуа: ауыс мчдзаквала, агӀальаматраквала йгьи адыргаквала а-Нчва швара швпахь даквшахӀатхатӀ Ауи Иисус дшгӀайщтийыз, швара швхъатала йшыжвдыруа апшта, ауат зымгӀва швара швылаквала йшыжвбуз а-Нчва Ауи йшйыйрычпаз. 23Ауи, згвы йтулагьи запхъалапшралагьи а-Нчва йызцӀабыргу, швара амаджьусиква[*] рнапӀквала ачӀвымыгъквала аджьуар дкӀыдшвыркӀылын дшвщытӀ[+]. 24Ауаса а-Нчва дгӀабзайыргылхтӀ Ауи, апсра агъарра дачвгӀайырхвитхын, йауа швхӀвузтын апсра йгьалымшатӀ Ауи дгӀашӀанакӀныс[+].

25Абар Дауыт Ауи йуысла йхӀвауа:

«ЙанакӀвызлакӀгьи дызбун Сара ЙхӀыхвиту спахьла:
Ауи сагъьма напӀ ахьыла даъапӀ,
закӀгьи сачвымшвара ахъазла сара.
26Ауи йгӀалцӀла сгвы гвыргъьарала йырчвыпӀ,
гвыргъьара ажвапӀ сшӀа йгӀатыцӀуа,
съапӀкътлапӀкъквагьи тшпсырщуштӀ сангвыгъауа.
27Щта йгьгӀанужьуашым Уара Сара спсы апсчва рдунай апны,
Уара у-Цкьагьи[†] ахъвади абгӀара гьиуырбушым.
28Уара йсуырдыртӀ Сара абзазара йазцауа амгӀваква,
гвыргъьарала сгӀауырчвуаштӀ Уара ушӀахъа анызбара»[+].

29Сайщчваква! Сашврыхвит сара схъагвы аквыта йшвасхӀвныс хӀабаду хъара Дауыт дпсыта дшыцӀарцӀахыз. ЙахьчӀва хӀымшдза йгӀащаквхатӀ ауи йдамра[+]. 30Ауаса ауи дпигӀамбарын йгьи йдыруан: а-Нчва ныха йхӀватӀ Дауыт йпаштыхӀчӀварта дшыквчӀвуш ауи йтынха. 31Дауыт йбун апхъахькӀьала йыншуш, даквчважвун Христос[†] дшгӀабзагылхуашыз, а-Нчва Ауи апсчва рдунай апны дгьгӀанимыжьтӀ, йъапӀкътлапӀкъквагьи адамра йгьтамбгӀатӀ. 32А-Нчва абарауи Иисус дгӀабзайыргылхтӀ, ауи хӀаквшахӀатпӀ хӀара зымгӀва. 33А-Нчва Ауи ажвгӀванд дхъайгылын йагъьмала дйырчӀватӀ, Аба дызлайыргвыгъаз а-Нчва й-Псгьи Ауи дйыйтын, Ауи хӀара дгӀахӀыквичватӀ. Швара уыжвжвы йыжвбауи йыжвгӀауи а-Нчва Иисус йыйрычпатӀ[+]. 34Дауыт Иисус йапшта ажвгӀванд дгьхъамылтӀ, ауаса ауи йхӀватӀ:

«ЙхӀыхвиту Йсыхвиту йайхӀвтӀ:
Сагъьмала угӀачӀва,[+]
35Сара Уара уагъачва
ущаргвыцӀаква йгӀарыцӀасцӀанцӀкӀьара».

36– Ауи акӀвпӀта багъьата йырдырыргӀатӀ Израиль ауагӀа зымгӀва а-Нчва амшӀджьуар йкӀыдшвыркӀылыз Иисус ЙхӀыхвитута йгьи йгӀалихта ЗымгӀвадырхъадата дшичпаз.

37АуагӀаква ауи аныргӀа ргвква йрыцӀалын, Петри анахьанат апостолчви[†] йрархӀвтӀ:

– ЙхӀчпара атахъыйищтӀ, хӀайщчваква[+]?

38Петр джьауап айтхтӀ:

– ШвыгвнахӀква тшырзыжвдырх, швыгвнахӀква швызгӀвара ахъазла швыуа дзачӀвызлакӀгьи Иисус Христос йыхьызла адзытщра[†] дахъысыргӀатӀ. Ауи агӀан швара йгӀашвадзуштӀ а-Нчва йсогӀа – Ауи й-Псы Цкьа[+]. 39Швара швакӀвпӀщтӀ ауи а-Нчва йазйыргвыгъаз, швсабикви йхъаруи ракӀвпӀщтӀ, ЙхӀыхвиту, хӀара хӀ-Нчва йызшӀитуаш зымгӀва ракӀвпӀщтӀ.

40Петр датшагьи ажва щардала йгӀайыздзыргӀвуаз йхӀвуз хъадйырцӀун йаквгӀазшӀитуа:

– Тшачвышвхча ари абанпара пхада!

41Ауи йхӀваз йадгылыз адзытщра йахъысуан. Ауи атшын Иисус йызхъазцӀаз рпхьадзара хынзыкьыгӀв раъарагӀвыла йалахӀатӀ.


Иисус йызхъазцӀауа рбзазара

42Ауат багъьата апостолчва рарыпхьара йадкӀылан, айщчвара ацзакӀыра рылан, ачӀахъва акъвыртшуан[*] йгьи йныхӀвун. 43ДасузлакӀгьи йгвы ашвари ачвыкӀьазызри гӀаташвун, йауа швхӀвузтын а-Нчва апостолчва щардата йдирычпун агӀальаматракви адыргакви.

44Иисус йызхъазцӀуз зымгӀвагьи ракъыль аквшвун, йрымаз зымгӀвагьи йацырчӀвын[+]. 45Ауат рымлыкви рхӀапчыпкви ртиуанта, ахча кӀара йазыбжаз зымгӀвагьи йырхъаршун. 46Ансимшгьи ауат зымгӀва а-Нчва йтдзы апшцӀа йпшцӀалуанта, ауаъа йаъан, рпынква йанцахрызгьи ачӀахъва акъвыртшуанта, ргвква гӀатгвыргъьгӀауа, цӀабыргыра рылата йчун, 47а-Нчва йыхьыз рхӀвауа. АуагӀа зымгӀва ауат бзита йырзаъан. ЙхӀыхвиту йгӀайхчузгьи ансимшгьи ауат йгӀарылайцӀун.

### 3


Петр аныкъвадыкъва рыцхӀа дйырбзихахитӀ

1Тшынла зны асахӀат йажвбата[*], аныхӀвара йагӀамтата[*] Петри ЙохӀани а-Нчва[†] йтдзы йпшцӀалныс йцун. 2Ауи агӀамта йаквшвауата ауаъа дгӀаргтӀ дгӀадриищтара йтлачуз гӀвычӀвгӀвыскӀ. Ауи ансимшгьи Йпшдзадзу-хӀва йызпхьуз а-Нчва йтдзы агвашв дазгӀаргуанта ауи адзхъа дгӀанырыжьуан. Ауи агӀвычӀвгӀвыс а-Нчва йтдзы апшцӀа йпшцӀалуаз ауагӀаква факърахъвыша гӀайыртныс дрыхӀвун[+]. 3Петри ЙохӀани а-Нчва йтдзы апшцӀа йпшцӀалныс штшаздрыхӀазыруаз аниба, ауи ауатгьи дрыхӀватӀ факърахъвыша гӀайыртныс. 4Петри ЙохӀани ауи рылаква йыквыркӀтӀ йпшын, Петр йхӀватӀ:

– УгӀахӀпшы хӀара!

5АгӀвычӀвгӀвыс йылапш ауат рахьыла йнайырхатӀ, закӀ гӀайыртныс дазпшуа. 6Ауаса Петр йхӀватӀ:

– Рызнагьи хьапщгьи сара йгьсымам, ауаса йсыму уыститӀ уара. Назарет йауу Иисус йыхьызла угӀагылта уныкъва!

7Петр ауи йагъьма напӀы йкӀын дгӀагылныс дицхърагӀатӀ, йарасахӀат ауи йщаргвыцӀакви йщакъвалкви багъьахатӀ[+]. 8Аныкъвадыкъва дгӀащтӀчӀван дныкъвауа далагатӀ. Ауи ауат дрыцта а-Нчва йтдзы апшцӀа дпшцӀалтӀ, ауаъа ауи агвыргъьара йгӀалихын, дныкъвун йгьи дхъапалуан а-Нчва дйыртшхъвауа[+]. 9АуагӀаква зымгӀва ауи дшныкъвуз, а-Нчва дшйыртшхъвуз рбатӀ. 10Ауат ауи Йпшдзадзу а-Нчва йтдзы агвашв йадзхъачӀвата факърахъвыша йахӀвуз шйакӀвыз анырдыр, ауи йызнийыз мчыта йджьарщатӀ.


Сольман йгалерея апны Петр йгӀачважвара

11АрыцхӀа Петри ЙохӀани дгьыркъвымцӀуазтӀ, ауат ъаныз Сольман йгалерея-хӀва йапхьун, ауагӀаква зымгӀва ауи арыцхӀа дджьарщан гӀврала ауаъа йгӀайззатӀ[+]. 12Ауи аниба, Петр ауагӀаква тшырзынайырхатӀ:

– Израиль ауагӀаква, йачӀвыйа ауи зджьашвщауа? ЙачӀвыйа швара ауаса швызгӀахӀпшуа, ари агӀвычӀвгӀвыс хӀылшарали а-Нчва хӀъайыдкӀылу йгӀалцӀли дныкъвауа дхӀчпахызшва? 13Ибрахим, ИсхӀакъ йгьи Йакъвып р-Нчва, хӀапхъанчӀвиква р-Нчва Йара й-Лыг[†][*] Иисус йыхьыз йыргатӀ. Пилат Ауи дгӀайырхвитхра йтахъызтӀхӀва, Ауи швйайжьатӀ швара[+]. 14Ауаса швара й-Цкьу йгьи й-ГӀвцӀабыргу швйыдымгылуата, швахӀван агӀвщгӀвы дшвызгӀайырхвитхтӀ[+]. 15Абзазара ГӀазшаз дшвщытӀ швара, ауаса а-Нчва ауи апсчва дгӀарылиган дгӀабзайыргылхтӀ, хӀаргьи ауи хӀаквшахӀатпӀ. 16Ари агӀвычӀвгӀвыс йыжвбауа, зымгӀвагьи бзита йыжвдыруа йызгӀвадара гӀащаквзыргылхыз Иисус йыхьыз акӀвпӀ. Иисуси Ауи йгӀахӀитуа азхъацӀари ракӀвпӀ швара йшыжвбуз ари дзырбзихахыз.

17Ужвы, хӀайщчва, сара йыздыритӀ, ауи швара швунашвачпагӀвчва рапшта мдыршала йшшвчпаз[+]. 18Йара ауаса акӀвпӀ а-Нчва йшйырхъйаз апигӀамбарква зымгӀва щарда цӀуата йдйырхӀваз: Ауи ЗымгӀвайырхъадата йгӀалихыз агӀазаб шипыру.

19Ауи акӀвпӀта швыгвнахӀква тшырзыжвдырхта а-Нчва йахьыла швгӀахъынхӀвых, Ауи швыгвнахӀква гӀашвкӀнихра ахъазла! 20Йгьи ЙхӀыхвиту[†] йакӀвйыршуш агӀаршӀыцхра агӀамтаква ангӀаталра, Ауи дшвзагӀайщтиуаштӀ йшвызгӀалихыз ЗымгӀвархъада – Иисус. 21Ауаса Иисус ажвгӀванд апны дгӀанхара атахъыпӀ, а-Нчва йыпигӀамбар цкьаква[†] щардадза цӀуата йдйырхӀвата йызлагӀайыргвыгъаз ангӀащаквйыргылхуаш агӀамта гӀадзанадзыкӀьара[+]. 22Муса йхӀватӀщтӀ: «ЙхӀыхвиту, швара шв-Нчва, сара дсапшта а-ПигӀамбар дшвызйыргылуаштӀ. Ауи швара дшвыуа заджвыпӀ. Ауи йгӀашвайхӀвуа зымгӀва шваздзыргӀвы[+]. 23Ауи а-ПигӀамбар йзымдзыргӀвуа дзачӀвызлакӀгьи а-Нчва йуагӀа дрылихуаштӀ». 24Ауат амшква йрыквчважватӀ анахьанат апигӀамбарква зымгӀвагьи: СымгӀильгьи ауи йыщтагӀайта пигӀамбаражва зхӀвузгьи. 25А швара апигӀамбарква швырпачвапӀ, а-Нчва швабачва дызларгвынгӀвыз ангӀалра шватынхапӀ. Ауи Ибрахим йайхӀвтӀ: «Уара утынха адгьыл ауагӀахъаква зымгӀва рыхъазла аныхӀва-ныпхьара гӀайгуаштӀ».

26А-Нчва Йара й-Лыг даншвызйыргыл, апхъапхъа Ауи швара дшвзынайщтитӀ, швара швиныхӀва-ныпхьарныс, швара швыуа дзачӀвызлакӀгьи йычвгьара уысква дгӀаркъвыцӀныс ахъазла.

### 4


Петри ЙохӀани рхӀаквым рхитӀ

1Петри ЙохӀани ауагӀа йъадзарачважвуз, ауат йгӀарыдгылтӀ ашогьанква, а-Нчва[†] йтдзы ахчагӀвчва рунашвачпагӀв йгьи асаддукейква[*][+]. 2Ауат йалкӀгӀата йзыргвыжвкӀыз Петри ЙохӀани ауагӀа анадрыпхьуз, Иисус дпсыта дшгӀабзагылхыз апшта Ауи йыщтацагӀвчвагьи йанпсра йшгӀабзагылхуаш йъарархӀвуаз акӀвын. 3Ауат Петри ЙохӀани ркӀын йъахъвлахьаз йгӀалцӀла щымтадза ахчагӀвчва йрырттӀ[+]. 4ЩардагӀвы йыргӀаз ахабар йазхъарцӀан, Иисус йызхъазцӀауа рпхьадзара хвынзыкьыгӀв раъарагӀвы йнадзатӀ.

5ЙащтагӀайуаз атшын аунашвачпагӀвчва, ахӀбачва йгьи а-Хабза арыпхьагӀвчва[†] айззатӀ Иерусалим апны. 6Ауаъа йаъан ашогьанхъада ХӀанан, Кайаф, ЙохӀан, Александр йгьи ашогьанхъада йыжвлара йауаз зымгӀва[+]. 7Ауат йыркӀыз аквта йтадыргылын, йырцӀгӀауа йалагатӀ:

– Зымчла йа зыхьызла йшвчпайа швара ауи[+]?

8Ауаъа Петр а-Нчва й-Псыла дырчвыта ауат йрайхӀвтӀ:

– АуагӀа рунашвачпагӀвчви ахӀбачви![+] 9Швара йахьчӀва аныкъвадыкъва йзыхӀхаз абзира ахъазла джьауап хӀшвыркӀуазтын, ауи дшхӀырбзихахыз ауысла швгӀахӀцӀгӀузтын,[+] 10шваргьи Израиль ауагӀа зымгӀвагьи йыжвдырыргӀатӀ. Ари агӀвычӀвгӀвыс уыжвжвы згӀвадата швпахь дызгылу швара амшӀджьуар йкӀыдшвыркӀылта, а-Нчва апсчва йгӀарылигата йгӀабзайыргылхыз Назарет йауу Иисус Христос[†] йыхьыз абзирала акӀвпӀ. 11Иисус йакӀвпӀ

«Швара, ауыхвагӀвчва, йжвымуыз,
зымгӀва рацкӀыс йхъадахаз а-ХӀахъв»[+].

12Датша заджвы йпынгьи хӀгӀазхчуш гьаъам! Датша хьзыкӀгьи а-Нчва ауагӀа йгьгӀаримттӀ ажвгӀванд ацӀахь хӀара тшыхӀхчарныс хӀылзыршуш[*]![+]

13ЗымгӀвагьи Петри ЙохӀани ргвымшвара рбан, йгӀаргвынгӀвытӀ ауат йшапхьахьам йгьи тшгӀалызмыркӀькӀьуаз йшуагӀаз. Ауат апхъапхъа ауи джьарщатӀ, ауаса уацӀыхъван йгӀаргвалашвахуан ауат Иисус йшйыцыз. 14Петри ЙохӀани йдырбзихата йрыдзхъагылаз агӀвычӀвгӀвыс дырбунта, ауаъа йалагылаз ауи йызладымгылуашыз закӀгьи гьрымамызтӀ[+]. 15Ауаъа унашва рчпан апостолчва[†] зныкӀ ахъазла йджвылырщтын, асинедрион[*] йалаз дара-дара йайкьангьашуа йалагатӀ.

16– ЙачӀвыйа йырзыхӀхуш хӀара арат ахъачваква? – рхӀвун ауат. – Иерусалим абзазагӀвчва зымгӀва йгӀаргвынгӀвытӀ ауат гӀальаматра дудздза шырчпаз, хӀаргьи ауи гьхӀызрымцуам. 17Ауаса ауи ахабар рахӀагьи гъагъата ауагӀа йрыламылра ахъазла, ауат хӀыршвата унашва рзыхӀчпара атахъыпӀ Иисус йыхьыз ауи ахӀата йаквымчважвахырныс.

18Ауат йатаркӀвах унашва рчпан апостолчва гӀардылтӀ, Иисус йыхьызла йчважварныс йгьи йадрыпхьарныс йшадымрыхвитуа рархӀвтӀ. 19Ауаса Петри ЙохӀани ауат джьауап рырттӀ:

– Йщаквшвыргыл швара, йтамамума а-Нчва йпахь швара рыцӀа йайхӀата хӀшвыздзыргӀвныс а-Нчва йацкӀыс[+]? 20ЙгьхӀылшум щта хӀара йыгӀбази йыгӀгӀази хӀаквымчважварныс.

21Ауат апостолчва дыршварныс ргвыгъата йрачважван йгӀауырщтхтӀ, лшара гьырмаутӀ ауат рхӀаквым рхарныс, йауа швхӀвузтын ауагӀа зымгӀва йгӀаншаз ахъазла а-Нчва йыхьыз дыртшхъвун[+]. 22Щта ауи агӀальаматра зызнийыз агӀвычӀвгӀвыс сквш гӀвынгӀважва райхӀа дыртан.


АзхъацӀагӀвчва рныхӀвара

23Петри ЙохӀани ангӀауырщтх, дара рчӀвква йрызгӀайхын ашогьанхъадакви ахӀбачви йгӀарархӀвыз зымгӀва рархӀвхтӀ. 24Ауат ауи аныргӀа, йацшӀакӀта рбжьы дырдууын, а-Нчва тшизынадырхауа йырхӀватӀ:

– ХӀызнапӀыцӀу! Уара йгӀаушатӀ ажвгӀвандгьи, адгьылгьи, атенгьызгьи, ауат рпны йбзазауа зымгӀвагьи. 25А-Нчва й-Псыла Уара Дауыт, хӀаба йгьи Уара улыг, йуырхӀватӀ:

«ЙызгвыжвкӀыз ачӀвыйа ауагӀахъаква,
амаджьусиквагьи амцыра йзатазхъвыцхуазйа?
26ТшгӀащтӀырхтӀ адгьыл паштыхӀква,
аунашвачпагӀвчвагьи йайззан
ЙхӀыхвиту[†] йпшӀагылтӀ,
йпшӀагылтӀ Ауи йгӀалихыз ЗымгӀвархъадагьи».

27– Щта цӀабыргыта ари акъала апны тшадыркӀылтӀ Ироди[*] Понтий Пилати, амаджьусикви Израиль ауагӀи Уара у-Лыг[†] цкьа,[†] ЗымгӀвархъадата йгӀалухыз Иисус йпшӀагылныс[+]. 28Ауат йырчпатӀ Уара уымчли угвапхарали йлухыз. 29Ужвы, ЙхӀыхвиту, ауат рыршвараква уырпшыта, йрылырша Уара улыгчва дара йгвымшвата Уара уажва рхӀварныс. 30Уара у-Лыг цкьа Иисус йыхьызла унапӀы раута ачымазагӀвква рбзиха, адыргакви агӀальаматракви чпа!

31Ауат анныхӀва, йъаныз ашӀыпӀа алакацан, зымгӀвагьи а-Нчва й-Псы[†] йгӀайырчвын, йгвымшвата а-Нчва йажва рхӀвауа йалагатӀ[+].


Иисус йызхъазцӀауа рацзакӀыри рацацхърагӀари

32ЩардагӀвыта Иисус йызхъазцӀаз зымгӀвагьи гвылагьи псылагьи йазакӀын. Заджвгьи йгьйымпхьадзузтӀ йымлыкв йара йхъатала йчӀвыта, ауаса ауат йрымаз зымгӀвагьи йацырчӀвын[+]. 33А-Нчва йгӀаритыз амч дудздзала йаквшахӀатхун апостолчва ЙхӀыхвиту Иисус йгӀабзагылхра, а-Нчвагьи ауат зымгӀва хӀальальта йылпха рзынайырдзун. 34КӀара дазыбжата заджвгьи дгьрыламызтӀ ауат, йауа швхӀвузтын адгьыли тдзи змаз ауат ртиуанта, йгӀартнырхуаз ахча гӀаргуанта, 35апостолчва йрыртуан. Ауат ахчаква дасу дыззыбжаз йгӀаквырхуанта йыршун. 36Ажва ахъазла, даъан Кипр дауата левиткӀ Усыф-хӀва йыхьызта; апостолчва ауи Бар-Наба[*]-хӀва йыпхьун, ауи йгӀаныцӀитӀ «узыргвышхвауа апа»[+]. 37Ауи рхъакӀ йыман, ауи архъа йтйын, йгӀатнихыз ахча гӀайгын апостолчва йриттӀ.

### 5


ХӀанании Сапфири

1ХӀанания йыхьызта гӀвычӀвгӀвыскӀ, йпхӀвыс Сапфирагьи дйыцта йымлыкв йтйын, 2ауаса ауи йгӀатныцӀыз ахча йауата хъвыкӀ йпхӀвысгьи йшылдыруаз йхъа йазгӀанижьтӀ. Ауи йгӀанхаз ахча йган апостолчва[†] йриттӀ. 3Петр ауи йайхӀвтӀ:

– ХӀанания, йшпал ауаса, иблис[†] дгӀауайгӀайта, а-Нчва[†] й-Псы[†] мцы йаухӀвныс, архъа йутйыз йгӀатнухыз ахча ахъвыкӀ къаучӀвахныс? 4Щта адгьыл ануымтйысыз уара йучӀвын, ауи йгӀатнухыз ахчагьи уара йучӀвын. Ауи апш уыс угвы йызтаукӀыйа уара? АуагӀаква гьракӀвым уара мцы заухӀвыз, а-Нчва йакӀвпӀ.

5ХӀанания ауат ажваква анигӀа, дкӀахӀан дпсытӀ. Ауи здырыз зымгӀвагьи мчыта йшватӀ. 6РыцӀа йайцӀбачваз апсы агьабын йыкӀвдыршан, дтшкӀарырган дыцӀарцӀатӀ.

7ХсахӀаткӀ раъара анцӀы ауи йпхӀвыс ауаъа дгӀайтӀ. Ауи йгӀаншаз гьлымдыруазтӀ. 8Петр ауи дылцӀгӀатӀ:

– ЙгӀасахӀв сара, бхъацӀи бари зпхьадзара ари аъара йнадзауа ахчала адгьыл швтйыма?

– Щта, – лхӀватӀ ауи, – ари аъарала йхӀтйытӀ.

9Петр ауи йлайхӀвтӀ:

– ЙачӀвыйа швара ЙхӀыхвиту[†] й-Псы Цкьа[†] дшвырхъвыхныс швзангӀалыз? Абан ашвла ащтабыжьква гӀагитӀ. БхъацӀа дыцӀазцӀата йгӀахъынхӀвыхыз йрыщтабыжьпӀ ауат. Ауат баргьи бджвылыргуштӀ.

10Йара ауи алахъвгӀахъасра апхӀвыс дкӀахӀан ауи йщапӀква дрыдзхъашватӀ, ауыгьи дпсытӀ. Ауат апхӀвыс дджвылырган, лхъацӀа йыдзхъа дыцӀарцӀатӀ. 11Акьльиса[*] шабгугьи ауи згӀаз зымгӀвагьи ашвара дудздза гӀарылашватӀ.


Адыргакви агӀальаматракви

12А-Нчва апостолчва ауагӀа рпны дырги гӀальаматри щардата йдирычпун. ЙхӀыхвиту йызхъазцӀуз ангӀалын Сольман йгалерея апны йгӀайззалун[+]. 13Дара йрыуамыз заджвгьи гвы гьизымчпузтӀ ауат дгӀарылалныс, ауаса ауагӀа ауат хвду рзырбун. 14ЙхӀыхвиту йызхъазцӀуз рыцӀа-рыцӀа йщардагӀвхун, ахъачваквагьи апхӀвысквагьи ауат йгӀарылахӀун. 15Ауи акӀвпӀта, ауагӀаква ачымазагӀвква аурамква йгӀарбжьаргун, ауат апхабльакви аджьаргьанкви йрыквырцӀун, Петр данагӀвсуа йыхвага ауат йгӀархьысгӀвацара ахъазла[+]. 16Иерусалим йаргваныз акытква йгӀартыцӀуанта уагӀа щардагӀв гӀайуан. Ауат ачымазагӀвкви аджьын квайчӀваква злази гӀаргуан, ауат зымгӀва дырбзихахуан.


Апостолчва гвымхарала рцӀыхъва йтагылитӀ

17Ашогьанхъади асаддукейква ргвып йалаз ауи йуагӀаква зымгӀви цныхчылрала йырчвын[+]. 18Ауат рунашвала апостолчва ркӀын, ажвлара ранбахта йтадрышвтӀ[+]. 19Ауаса ЙхӀыхвиту ймальаъыкь уахъынлата ашв гӀайтӀын, ауат анбахта[†] йгӀатидахтӀ[+].

20– Швцата, а-Нчва йтдзы апшцӀа апны швгыл, – йхӀватӀ ауи, – йрашвхӀв ауагӀаква ари Абзазара шӀыц[*] ахабар зымгӀва.

21Ауат амальаъыкь йыздзыргӀвытӀ, щымтадза а-Нчва йтдзы апшцӀа апны йадрыпхьауа йалагатӀ. Ашогьанхъади ауи йаргванкви гӀайын асинедрион йалаз (Израиль ауагӀа рахӀбачва зымгӀва) гӀазшӀырттӀ йгьи акъвырльыкъвхагӀвчва рщтитӀ анбахта йгӀатырдата апостолчва гӀардныс. 22АкъвырльыкъвхагӀвчва цан, анбахта апны заджвгьи дгьырмаутӀ. Ауат гӀахъынхӀвыхын асинедрион йалу йрархӀвтӀ:

23– Анбахта агвашв багъьата йаркӀыпӀ, агвашв йапырагылапӀ ахчагӀвчва, ауаса анбахта ауацӀа хӀантал, ауаъа заджвгьи дгьхӀмаутӀ.

24Ауат йрыздзыргӀвыз а-Нчва йтдзы ахчагӀвчва рунашвачпагӀвгьи ашогьанхъадаквагьи йыргӀаз ззыргара гьрымдыруазтӀ, йгӀаншаз гьгӀаргвнымгӀвуазтӀ. 25Ауаъа заджв дгӀайын ауат йрайхӀвтӀ:

– Анбахта йташврышвыз ахъачваква а-Нчва йтдзы апшцӀа йпшцӀагылата ауагӀа адрыпхьитӀ.

26Ауаъа ахчагӀвчва рунашвачпагӀв ахчагӀвчва йыцта дцан апостолчва асинедрион йгӀайдтӀ. Амч гьгӀадымрысабаптӀ ауат, йауа швхӀвузтын ауагӀа хӀахъвыла йгӀахӀыспӀхӀва йшвун[+].

27Апостолчва гӀардылын асинедрион йалу рпахь йдыргылтӀ. Ашогьанхъада ауат йрайхӀвтӀ:[+]

28– Ауи ахьызла йашврыпхьарныс закӀытагьи швшахӀымрыхвитуа швахӀхӀвтӀ швара, ауаса швара Иерусалим шабгу шварыпхьарала йшвырчвытӀ, ауи апны швгӀанымхахуата Ауи а-ГӀвычӀвгӀвыс йпсра апны хӀара хӀшвыркъванчитӀ[+].

29Петри анахьанат апостолчви джьауап артхтӀ:

– ХӀара а-Нчва рыцӀа йайхӀата хӀйыздзыргӀвра атахъыпӀ ауагӀаква рацкӀыс![+] 30ХӀара хӀабачва р-Нчва Иисус дгӀабзайыргылхтӀ, Ауи швара дшвщытӀ ацӀла дкӀыдшвыркӀылын. 31Ауаса а-Нчва Ауи дхъайгылын, йагъьмала дйырчӀватӀ, АпхъагылагӀвта йгьи ГӀахчагӀвыта, Израиль лшара атра ахъазла агвнахӀква тшырзыдырхра[†] йгьи агвнахӀква рзыргӀвара. 32Ауи йаквшахӀату хӀари а-Нчва йыздзыргӀвуа йгӀаритыз а-Нчва й-Пси ракӀвпӀ[+].

33Ауат ажваква асинедрион йалу мчыта йдыргвыжвкӀын, апостолчва щра рыквырцӀарныс ртахъхатӀ[+]. 34Ауаса ауаъа асинедрион йалу йрыуа заджву, а-Хабза арыпхьагӀв,[†] ауагӀа зымгӀва хвы ззырбауа афарисей Гамалиэль дгӀагылтӀ. Ауи унашва йчпатӀ апостолчва зныкӀ ахъаз йджвылырдарныс[+]. 35УацӀыхъван ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– Израиль ахъачваква! Бзита швазхъвыц швара йырзыхара атахъу арат ахъачваква. 36Щарда мцӀуата араъа Тевда́-хӀва заджв дгӀаншатӀ, йара дшгӀвычӀвгӀвыс дудздзаз йрыбагъьун ауи. УагӀата пщышвыгӀв раъарагӀвы ауи йцӀыхъва йтагылтӀ. Ауаса ауи данырщы, йыщтацагӀвчва зымгӀва амцӀбгъьыжвхын, закӀгьи гьгӀанымхахтӀ. 37УацӀыхъван, ауагӀа рахъгӀвылгӀара анакӀвшуз, Галил йауаз ЙахӀуда дгӀаншан, уагӀа щардагӀв йара йахьыла йхъикъьалтӀ. Ауи агӀвычӀвгӀвысгьи даладзтӀ, йыщтацагӀвчвагьи амцӀыцӀхтӀ[+]. 38Ауи йгӀалцӀла абар ужвы швара йшвасхӀвуаш: йныжвыжь арат ауагӀаква, йаушвщтх. Ауат рмуради руыси ауагӀаква рахьыла йгӀайуазтын, ауат рзымырхъйауата йхъвашуштӀ. 39Ауаса ауат а-Нчва йахьыла йгӀайуазтын, ауат швара швгьрайгӀайуашым. Ауаса йалуазтын швара а-Нчва йпшӀагылуа швакӀвызлуштӀ!

Ауи йхӀваз йадгылтӀ асинедрион йалу. 40Ауат апостолчва гӀазшӀыртхын, унашва рчпатӀ ауат рбкъарныс. УацӀыхъван Иисус йыхьызла йчважварныс йшахвитым атарархӀвхын йгӀауырщтхтӀ. 41Апостолчва асинедрион йалу йгӀаркъвыцӀхтӀ, йгвыргъьауа Иисус йыхьыз анысла ауат йъагӀарквнадыргаз ауи апш напахъыхра[+]. 42Ансимшгьи а-Нчва йтдзы апшцӀа апынгьи рпынква йанаъазгьи йгьашӀадымрысуазтӀ ауат арыпхьара, Иисус а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада шйакӀву ауысла а-Хабар бзи[†] рхӀвун.

### 6


АбыжьгӀв цхърагӀагӀвчва ргӀалхра

1АпхьагӀвчва рпхьадзара рыцӀа-рыцӀа йалахӀауа йанджвыквыл амшква рагӀан, грек бызшвала йчважвуз аджьутква[*] ашӀыпӀа джьутква рыхъазла йтхӀаусыхауа йалагатӀ. Ауат йырхӀвун ансимшы арызкъы аныршуз, дара рчвзабаква йрыквшвуз рхъвы шрырымтуаз[+]. 2Ауи йгӀалцӀла ажвыгӀвыгӀв апостолчва[†] апхьагӀвчва зымгӀва гӀазырддан йырхӀватӀ:

– Йгьатахъым хӀара а-Нчва[†] йажвала акъвырльыкъвхара гӀаныгӀыжьта, айшваква рхъгӀвара хӀазынхарныс. 3ХӀайщчваква, швара йшвыуата зыхьыз бзирала йырхӀвауа, а-Нчва й-Псыли уасаражврали йырчву быжьгӀвы гӀалшвхта, ауи ауыс ауат рыхъвда йыквхӀцӀапӀ. 4Ауаса хӀара аныхӀвари ажва къвырльыкъв азыхари йапхӀымкъьауа йакӀвхӀыршуштӀ.

5Ауи ажвлара зымгӀвагьи йыргвапхан, йгӀалырхтӀ азхъацӀарали а-Нчва й-Псыли йырчвыз агӀвычӀвгӀвыс Стефан, Филип, Прохор, Никанор, Тимон, Пармен йгьи Антиохия йауаз, айахӀудара йтаржьыз Николай[+]. 6Ауат апостолчва йддырбатӀ, апостолчва ныхӀван, ауат рнапӀква рыквырцӀатӀ[*].

7А-Нчва Йажва рыцӀагьи хъарата йгун, Иерусалим апны апхьагӀвчва рпхьадзара ласыта йалахӀун, айахӀуда шогьанквагьи[†] щардагӀвыта Иисус йазхъацӀара йаздзыргӀвуа йцатӀ[+].


Стефан йкӀра

8Стефан, а-Нчва йылпхали йымчли йырчвыз агӀвычӀвгӀвыс, ауагӀа рпны агӀальаматракви адырга дудздзакви йчпун. 9Ауаса йгӀаншатӀ зджьакӀы йгӀадырхвитхыз[*] р-Синагога[†] йалаз (ауаъа йцун акъалаква Кирени Александрии, адгьылштаква Киликии Асии йгӀартыцӀхыз), ауат Стефан йгӀайамакӀуа йалагатӀ. 10Ауаса Стефан данчважвуз а-Нчва й-Псы[†] ауи йгӀайылайцӀатӀ ауат зпшӀагылныс йрылымшушыз ауасаражвра[+]. 11Ауаъа ауат мадза-мадза зджьакӀы йрангӀалтӀ араса йырхӀварныс: «ХӀара йыгӀгӀатӀ Стефан йшихӀвуз Муси а-Нчви йырпшӀагылуа ажваква, ауи дшгӀасхуз»[+].

12Ауат ауагӀагьи, ахӀбачвагьи, а-Хабза арыпхьагӀвчвагьи[†] ацӀадырсыгьтӀ. Ауат Стефан йгӀайгвыквстӀ дыркӀын, асинедрион дгӀардтӀ. 13Ауат йгӀардыз амцшахӀатква араса йырхӀватӀ:

– Ари агӀвычӀвгӀвыс шӀас йымамкӀва хӀара хӀ-Нчва йтдзы цкьи а-Хабзи дырпшӀагылуа дчважвитӀ[+]. 14ХӀара хӀхъатала йыгӀгӀатӀ ауи йшихӀвуз Назарет йауу Иисус-хӀва йызпхьауа хӀара хӀ-Нчва йтдзы шпитшуаш[+], Муса йгӀахӀитыз хӀцӀасква шипсахуаш[+].

15Асинедрион йалу зымгӀва йгватшныта Стефан йпшуан, ауат йырбун ауи йшӀахъа амальаъыкь йшӀахъа йшапшыз[*].

### 7


Стефан йгӀачважвара

1УацӀыхъван ашогьанхъада Стефан дицӀгӀатӀ:

– Ауаса акӀвма йшаъадзу?

2Стефан джьауап айтхтӀ:

– ХӀайщчвакви хӀабачви! ШвгӀасыздзыргӀвы сара. ХӀара хӀаба Ибрахим Месопотамия апны данбзазуз, ХӀаран дымцахскӀва, ауи дйызгӀайтӀ а-Нчва[†] акӀкӀара гӀальаматла дкӀвыршата. 3Ауи Ибрахим йайхӀвтӀ: «Укъральи узаъачви гӀаныжьта йъазысхӀвауа адгьыл уца»[*]. 4Ибрахим ахалдейква ркъраль гӀанижьын, ХӀаран дквачтӀ. Йаба данпсы амщтахь, а-Нчва ауи ауаъа дгӀатищтын, ужвы швара швъабзазауа акъраль дйырквачтӀ. 5А-Нчва ауи тынхакӀгьи гьйыйымттӀ араъа, йщапӀтыпнадзара йгӀацӀанакӀуа адгьыл гьйыйымттӀ. Ауаса ауи агӀан Ибрахим саби дшйымамызгьи а-Нчва ауи дйыргвыгъатӀ йара йымщтахь йаргьи йтынхачвагьи адгьыл ритныс. 6А-Нчва ауи ауаса йайхӀвуан: «Уара утынхачва йгӀвымахата адгьыл хама гӀамырдуштӀ, ауат лыгта йырчпуштӀ, сквш пщышв руацӀа ачвгьара рчхӀуштӀ. 7Ауаса Сара рхӀаквым схуштӀ ауат зырлыгуаш ауагӀа». А-Нчва йхӀватӀ: «УадыргӀвана ауат ауаъа йгӀатыцӀхуаштӀта, ари ашӀыпӀа апны Сара къвырльыкъв сзырхуштӀ»[*]. 8Ауи Ибрахим йзичпатӀ апӀытӀачвапкъра ауасйат. Ибрахим ИсхӀакъ дйабахатӀ, ауи дгӀадрита агӀмышкӀы анца, йпӀытӀачва пикъытӀ. ИсхӀакъ Йакъвып дйабахатӀ, Йакъвыпгьи хӀара йхӀабадучва хъарата жвыгӀвыгӀв гӀайхъшатӀ.

9Абадучва хъараква Усыф йцныхчылын Мсыр апны дыртйытӀ. Ауаса ауи а-Нчва дйыцын, 10йрыцхӀагӀаква зымгӀва дгӀаршӀигатӀ. Ауи Усыф уасаражвра йылайцӀатӀ, дицхърагӀан афараон, Мсыр рыпаштыхӀ йзаъаща бзи йквнайыргатӀ. Афараон Усыф Мсыргьи йара йыпшцӀа йпшцӀаз зымгӀвагьи дырхъадата дичпатӀ. 11УацӀыхъван Мсыри КанагӀани рпны амли арыцхӀагӀа дудздзи гӀаншан, хӀабадучва хъараква йырфуш гӀарауныс гьрылымшахуазтӀ. 12Йакъвып Мсыр апны тшыгӀвра аъата йанигӀа, хӀабадучва хъараква ауаъа йщтитӀ йапхъахауата. 13Ауат ауаъа йгӀванхауата йангӀай, Усыф йайщчваква тшырзагӀахъитӀтӀ, афараонгьи йдыртӀ Усыф йзаъачва руыс. 14Ауи амщтахь Усыф йаба Йакъвыпи йзаъачва зымгӀви йрыщтайщтитӀ, ауат хынгӀважви жвыхвыгӀв йнадзун. 15Йакъвып Мсыр дцатӀ, ауаъа ауыгьи хӀара хӀабадучва хъараквагьи псытӀ. 16Ауат рхъвадиква Шехем йырган, Шехем апны Ибрахим рызнала ХӀамор йпачваква рпны йхвгӀаз адамра йтарцӀатӀ[*].

17А-Нчва Ибрахим дызлайыргвыгъаз анхъйуш агӀамта гӀаргванхапхьадза, Мсыр апны хӀуагӀа рпхьадзара йалахӀун. 18Ауаса йакӀвшун Мсыр апны Усыф дзымдыруаз датша фараонкӀ ахъара йкӀындзыкӀьа. 19Ауи жьыхьра йыламкӀва хӀуагӀа гӀазаб дйырбун, мурад гвымха йымата апсра йахъвичӀвуан, йазадицалуанта рсабипшкаква кӀадйыррышвуан.

20Ауи агӀамта йаквшвауата Муса дгӀадритӀ, зджьара йгӀанымхахуата дсаби пшдзан, а-Нчва ауи дигвапхун. ХымызкӀ руацӀа ауи йаба йтдзы апны дрыгӀзатӀ, 21йани йаби царта рырымтхуата ауи дангӀаджвылддырга, афараон йпхӀа длыдылкӀылын лара лпа йапшта дгӀадзынлыргылтӀ. 22Мсыр ауасаражвра зымгӀва йдырдыртӀ Муса, ауи дымчын ажва апынгьи ауыс апынгьи. 23Ауи сквш гӀвынгӀважва анихъыцӀ, йащчва уагӀахъалагӀвчва, Израиль апачва йбарныс йгвы йгӀанагтӀ. 24Зны Мсыр йауаз бзазагӀвкӀ ауат дрыуата заджвы жьыхьра йыламкӀва дшибкъуз аниба, Муса йара йуагӀахъалагӀв дйылалын ауи йща йхахтӀ – ауи йгвы йгӀасыз дищытӀ. 25Муса дхъвыцуан йуагӀа йшгӀаргвынгӀвуашыз а-Нчва йара дызгӀайщтийыз ауат гӀайхчарныс шакӀву, ауаса ауат ауи гьгӀаргвнымгӀвытӀ. 26Анахьани атшын ауи йбатӀ ауат дара-дара шайсуаз. Ауат агвниргӀвыхра йтахъыта, ауи йхӀватӀ: «Ахъачваква! ШващчвапӀщтӀ швара! ЙачӀвыйа швара азаджв азаджв йгвы швзасуа?» 27Ауаса зуагӀахъалагӀв дызбкъуз агӀвычӀвгӀвыс Муса дгӀайыгван йхӀватӀ: «ДзачӀвыйа уара унашвачпагӀвта йгьи хӀаквымхагӀвта хӀара хӀпны узыргылыз? 28МомкӀва саргьи сущра утахъума уара йацы амсыр дшущыз апшта?» 29Муса ауи анигӀа, дырдан Мидйан[*] адгьыл хамата дыквбзазарныс дцатӀ. Ауаъа ауи гӀвпачва гӀайхъшатӀ.

30Сквшы гӀвынгӀважва рымщтахь акъвым апны, Синай абыхъв йачвыхъарамкӀва а-Мальаъыкь[†] Муса тшыййырбатӀ амыгъ йбылуаз амцабызква дрылата. 31Муса ауи аниба йджьайщатӀ. Ауи дапшныс рыцӀа аргваныта даннаскӀьа, ЙхӀыхвиту[†] йбжьы гӀагатӀ: 32«Сара уапхъанчӀвиква р-Нчва сакӀвпӀ, Ибрахим, ИсхӀакъ йгьи Йакъвып р-Нчва сакӀвпӀ». Муса ашвара йгӀалихын дкӀьазызуан, гвы гьизымчпузтӀ йылапш хъахьыла йнайырхарныс. 33ЙхӀыхвиту ауи йгӀайайхӀвтӀ: «Усандальква ахъых, йауа ухӀварыквын уызквгылу адгьыл цкьапӀ[†][*]. 34Сара йызбатӀ Мсыр апны суагӀа агӀазаб йшацӀу, йызгӀатӀ ауат ргврымбыжьква, йгьи сгӀалбгӀатӀ ауат гӀасхчарныс. Уца щта, усщтиитӀ уара Мсыр».

35Йара ауи Муса йакӀвын ауат араса йызхӀвата йгӀаздымгылыз: «ДзачӀвыйа уара унашвачпагӀвта йгьи хӀаквымхагӀвта узыргылыз?» Ауи йакӀвпӀ а-Нчва амгъымца йылагылата йгӀайыз а-Мальаъыкь йцхърагӀарала унашвачпагӀвта йгьи гӀархвитыгӀвта йщтийыз. 36Муса ауат Мсыр йгӀатидахтӀ, агӀальаматракви адыргакви йчпауа, Мсыр, атенгьыз Къапщы атшпы рпны йгьи сквшы гӀвынгӀважва руацӀа акъвым апны. 37Йара ауи Муса йакӀвпӀ Израиль йтынхачва йразхӀвыз: «А-Нчва дшвзагӀайщтиуаштӀ швара сара дсапшта ПигӀамбар, Ауи швара дшвыуа заджвызлуштӀ»[+]. 38Ауи йакӀвпӀ акъвым апны йгӀазиддаз Израиль ауагӀа йрыцыз. Ауаъа акӀвпӀ ауи Синай абыхъв апны а-Мальаъыкь йари хӀара хӀабачви дъагӀарачважваз. Ауаъа ауи ажва бзанкъвгагаква[*] гӀайахвтӀ, ауат хӀара йгӀахӀитхныс ахъазла.

39Ауаса хӀапхъанчӀвиква Муса йыздзыргӀвныс гьрымуытӀ. Ауат ауи йгьйыдымгылтӀ, Мсыр йхъынхӀвыхныс йхӀвапсауа йалагатӀ. 40Ауат ХӀарун[*] йархӀвтӀ: «ХӀапхъа йгылата хӀзырцуш анчваква хӀзычпа хӀара, йауа ухӀварыквын хӀара йгьхӀыздырам ауи Муса, Мсыр хӀгӀатыздахыз, йызнийыз». 41Ауи агӀан ауат ахӀвыс[*] напӀылагӀатрышвт ахьапщ йгӀалырхын йырчпатӀ, ауи аидол къвырманыпхата[†] йазырган, ахӀвыс напӀылагӀатрышвт апахь гвыргъьахъв рчпатӀ. 42Ауаъа а-Нчва ауат рахьыла йызыкв гӀайырхатӀ, айачӀваква рыр квырмыш азырчпарныс йгӀанижьтӀ, ауаса йаныпӀ апигӀамбарква ргӀвыра апны:

«Израиль ауагӀаква! ЙсызгӀажвгмищтӀ Сара асогӀакви
акъвырманыпхакви сквшы гӀвынгӀважва руацӀа акъвым апны?
43Швара йшвыцынкъвыжвгун Молох йчатыр,
швара швынчвахъвыра Рефан[*] йыйачӀва
йгьи швквырмыш зквнашвыргауа анапӀлачпара квпшыраква йгӀатшврышвтыз.
Ауи йгӀалцӀла Сара швсырквачуаштӀ швара Вавилон ацкӀысгьи йхъарата».

44ХӀара хӀапхъанчӀвиква йрыман акъвым апны ашахӀат ачатыр[*]. А-Нчва Муса унашва йзичпатӀ ауи йшййырбаз апшта йчпарныс. 45ХӀапхъанчӀвиква йащтагӀайуаз рабанпара ЙахӀошугӀа Нун йпа[*] драпхъагылагӀвта йъагӀайыз адгьыл ачатыргьи рыцгӀаргтӀ, а-Нчва хӀапхъанчӀвиква рапхъала ауаъа йбзазуз ауагӀахъаква ауи адгьыл йаныквица. Ауи ачатыр хӀара йхӀыман апаштыхӀ Дауыт йымшква рпныдза. 46Дауыт а-Нчва йпахь алпха гӀайаутӀ. Дауыт хвитнагӀа дахӀватӀ Йакъвып й-Нчва[*] йыхъазла бзазарта йуыхварныс, 47ауаса Сольман йзиуыхватӀ Ауи атдзы. 48Ауаса ЗымгӀварацкӀысйхӀаракӀу ауагӀаква йыруыхвауа атыдзква рпны дгьбзазум! Абар ауи ауыс йазихӀвауа апигӀамбар:[+]

49«АжвгӀванд Сара ЗымгӀвайырхъаду йсчӀвартапӀ,
адгьыл Сара йсщапӀквыргылыртапӀ!
ЙамгӀан тдзыйа швара йсызшвуыхвуш Сара?
– йхӀвитӀ ЙхӀыхвиту. –
Йаъазларныс йабауаш Сара сыхъазла атшпсщарта?
50Сара йгьснапӀыммищтӀ ауат зымгӀва гӀазшаз?»

51Зыгвква а-Нчва дыртам, злымхӀаква ацӀабырг тамылуа швуагӀа айрышпӀ швара! Швара йанакӀвызлакӀгьи, швапхъанчӀвиква шврапшта, а-Нчва й-Псы[†] швипшӀагылапӀ! 52– АпигӀамбарква йрыуата зцӀыхъва гвымхарала йтамгылда швапхъанчӀвиква? АгӀвцӀабырг дшгӀайуаш зхӀвуз рщытӀ ауат, ужвы швара швакӀвпӀ Ауи йайжьаз йгьи дызщыз![+] 53А-Нчва амальаъыкьква йгӀадирыгыз а-Хабза[†] гӀашвахвын, ауи гьшвмырхъйахтӀ швара.


Стефан йщра

54Ауи аныргӀа, ауат агвыжвкӀра йгӀалырхын рпыцква абадрыфтӀ[+]. 55Стефан а-Нчва й-Псыла дырчвыта йылапш ажвгӀванд ахьыла йаннайырха йбатӀ а-Нчва йкӀкӀара гӀальаматла дкӀвыршата, Ауи йагъьмалагьи Иисус йшгылаз.

56– ШвпшыстӀ, – йхӀватӀ ауи, – сара йызбитӀ тшагвызхыз ажвгӀванди а-Нчва йагъьмала йгылу ГӀвычӀвгӀвыс Пи![+]

57Ауаъа ауат зымгӀва рлымхӀаква рчӀыгвын, быжьду гӀархъыцӀуа ауи йыжвылтӀ. 58Ауат Стефан ддырхӀвхӀвауа акъала далырган, хӀахъвыла йысуа йалагатӀ. АшахӀатква рхъахьквцӀа чгӀвычаква Шауль[*]-хӀва йызхьзу агӀвычӀвгӀвыс шӀа йщапӀква йрыдзхъата йгӀанырыжьтӀ[+]. 59Стефан хӀахъвыла йанйысуаз дныхӀвун:

– ЙхӀыхвиту Иисус, йнахв сара спсы![+]

60Щамхъаша дгылын ауи быжьдула дшӀтытӀ:

– ЙхӀыхвиту, рхӀаквым уымхан ауат ари агвнахӀ ахъазла!

Ауат ажваква йхӀван ауи дпсытӀ[+].

### 8

1Шауль ари агӀвщра абгата даквразын.


Шауль гвымхарала а-Кьльиса ацӀыхъва дтагылтӀ

Ауи амш йгӀашӀарышвта Иерусалим апны мчыта азхъацӀагӀвчва зымгӀва рцӀыхъва йтагылтӀ. Апостолчва[†] ракӀвмызтын зымгӀвагьи ЙахӀудашти Шомроншти[†] рыштаква рпны йамцӀыкъьатӀ[+]. 2Ауаса а-Нчва[†] багъьата йыдкӀылаз ауагӀаква Стефан дыцӀарцӀан, ргвы дыцӀалуа дырчӀвыуан. 3Шаульгьи гвымхарала Иисус йызхъазцӀуз ауагӀаква зарар ду дирадзун. Ауи тдзыкӀ дгӀаджвылцӀырквын датша тдзыкӀ днашылхуамца, ахъачвакви апхӀвыскви дйыркӀуанта, анбахта[†] йтадйыррышвуан.


Шомроншта апны Филип йуазхӀвара

4Ауи акӀвпӀта ауат йамцӀыкъьаз, зчӀварта-гылартаква йыртырцаз ауагӀаква йъацалакӀгьи а-Хабар Бзи[†] драргамуан[+]. 5Филип Шомроншта акъала хъада дцан, ауаъа а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада йуыс даквчважвун[+]. 6АуагӀа жвпӀара ауи йхӀвуз йгватшныта йаздзыргӀвуан, ауат йырбун ауи йчпуз адырга гӀальаматква, 7йауа швхӀвузтын щардагӀвы йрылаз аджьын квайчӀваква йчӀвагӀгӀуа йгӀарылцӀхуан, апкъыуакви атлачакви щардагӀвыта йбзихахуан[+]. 8Ауи акъала гвыргъьара дудздза тан.


АхъвымгарачпагӀв ЩамгӀвын

9Ауи акъала апны ЩамгӀвын-хӀва йыхьызта гӀвычӀвгӀвыскӀ дтан. ЗныкӀ ахъазла ауи дхъвымгарачпагӀвын, Шомроншта абзазагӀвчва йджьарщун ауи йылшараква. Ауи гӀвычӀвгӀвыс дудздзата тшипхьадзун. 10АуагӀаква зымгӀва хвыцгьи дугьи ауи джьащахъвата дырбауа йыздзыргӀвуан, арасагьи йзырхӀвун:

– Ари агӀвычӀвгӀвыс а-Нчва Йымч Дудздза-хӀва йызпхьауа йакӀвпӀ.

11Ауи джьащахъвата дзырбуз йчпуз ахъвымгара щарда цӀуата ауагӀаква йъарымагӀальаматыз акӀвын. 12Ауаса Филип а-Нчва й-Хъа́ра[†] йгьи Иисус, а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада йыхьыз руысла а-Хабар Бзи анираргам, зымгӀвагьи, апхӀвысквагьи ахъачваквагьи, Филип адзытщра[†] йахъищтуа далагатӀ. 13ЩамгӀвын йхъатала ауи йазхъайцӀан, Филип ауи адзытщра дахъищттӀ. ЙъакӀвызлакӀгьи ауи Филип йыщта дтагылата дныкъвун, йджьайщауа Филип йдыргакви йгӀальаматра дудздзакви[+].

14Иерусалим апны апостолчва Шомроншта ауагӀаква а-Нчва йажва шнарахвыз аныргӀа, Петри ЙохӀани ауаъа йырщтитӀ[+]. 15Ауат ауаъа йцан, йныхӀвун, а-Нчва йажва тшадызкӀылшӀыцыз а-Нчва й-Псы[†] дгӀарадзара ахъазла[+]. 16Щта ауат дрыуата заджвгьи а-Нчва й-Псы дгьизгӀамылбгӀасызтӀ, ЙхӀыхвиту[†] Иисус йыхьызла ауат адзытщра йахъысгӀвацахьан[+]. 17УацӀыхъван Петри ЙохӀани рнапӀква ауат йрыквырцӀатӀ, даргьи а-Нчва й-Псы дгӀарадзатӀ[+]. 18Апостолчва ауат рнапӀква анрыквырцӀа а-Нчва й-Псы дшрызгӀалбгӀаз ЩамгӀвын йбан, ауи апостолчва ахча рызгӀайгын дрызгӀайтӀ, 19араса йхӀвауа:

– Саргьи йгӀасылашвцӀа ауи йапшу амч снапӀы зквсцӀауа а-Нчва й-Псы дйызгӀалбгӀауата.

20Ауаса Петр джьауап айттӀ:

– Уахчаквагьи уаргьи адзгӀа швызгӀайыргӀатӀ, а-Нчва йсогӀа ахчала йхвгӀа йауашта йанупхьадзауазара! 21Йгьуымам уара хӀара хӀуыс апны хъвгьи хвитнагӀагьи! Щта йбитӀ а-Нчва уара угвы шпӀайу. 22Ауи ачвгьара йапщылу уыгвнахӀква тшырзыдырхта, ЙхӀыхвиту уйызныхӀва, Ауи уара угвы йтаукӀыз узиргӀварныс ахъазла. 23Йауа ухӀвузтын сара йызбитӀ уара ацныхчылра квайчӀвала ушырчву йгьи агвнахӀ апшвахӀвквала ушшӀахӀву.

24ЩамгӀвын джьауап айтхтӀ:

– ЙхӀыхвиту швизныхӀва сыхъазла, йсзышвхӀваз йауата закӀгьи сара йсызнымира ахъазла.

25Петри ЙохӀани ауаъа ЙхӀыхвиту йажва йаквшахӀатхун йгьи йырхӀвун. УацӀыхъван ауат Иерусалимла йджвыквылхтӀ, йанымгӀвайсхуаз шомрон кыт щарда рпны а-Хабар бзи рхӀвун.


Аэфиоп гӀвачв йтшазынархара

26УацӀыхъван ЙхӀыхвиту ймальаъыкь Филип йайхӀвтӀ:

– Тшадгалта Иерусалим утыцӀта акъабльала Газадза йцауа амгӀва уыквыл[*]. (Ужвы ауи амгӀвала йгьныкъвахуам.)[+]

27Ауи акӀвпӀта Филип тшадигалын дджвыквылтӀ. Ауи агӀамта йаквшвауата йпны дцахуан аэфиоп гӀвачв,[†] аэфиоп кандака, датшата йхӀхӀвапӀта аэфиопква рпаштыхӀ-пхӀвыс, лчыннкъвгагӀв, ауи лкӀазна йахъпшылуаз. Ауи Иерусалим апны квырмышчпара даъан. 28Ужвы ауи йпны дцахуан. Йуандыр чӀарачӀа даквчӀвата ауи апигӀамбар ЙышгӀайхӀу йгӀвыра дапхьун. 29А-Нчва й-Псы Филип йайхӀвтӀ:

– Ари ауандыр чӀарачӀа уазцата, ауи уадзхъагылта уца[+].

30Филип ауандыр чӀарачӀа дазыгӀвын йгӀатӀ ауи йаквчӀваз апигӀамбар ЙышгӀайхӀу йгӀвыра дшапхьуз.

– ЙгӀаугвынгӀвума уызпхьауа? – дазцӀгӀатӀ Филип.

31– ЙшпагӀасгвынгӀвуаш йгӀасгвынзыргӀвуаш заджвы даъамкӀва? – джьауап гӀайтхтӀ ауи, Филип ауандыр чӀарачӀа даквчӀвата йара дйыдзхъачӀварныс дирайгватӀ.

32Ауи дызпхьуз а-ГӀвыра йауу ари ашӀчӀвара акӀвын:

«Зпсыхъвда пыркъуаш ауаса́ дапшта бжьыкӀгьи гӀайхъымгауа ддырцун ауи,
алассагӀвы йпахь йгылу асыс бжьыкӀгьи шгӀахъымгауа апшта,
Йаргьи йшӀа гьгӀахъйымтӀуазтӀ.
33Ауи йыхв надыркъвын, ахӀаквымхара ацӀабыргыра дахвитымкӀва дырчпатӀ.
Ушпарыквчважвуш Ауи йтынхачва,
Ауи йбзазара адгьыл йанакъвыргауазара».

34АгӀвачв Филип дицӀгӀатӀ:

– СуыхӀвахитӀ йгӀасаухӀвныс, дзачӀвыйа араъа апигӀамбар дызквчважвауа, йхъа акӀвма, момкӀва датша заджвы йакӀвма?

35Ауаъа Филип а-ГӀвыра ари ашӀчӀвара апны далаган Иисус йуысла а-Хабар Бзи ауи йайхӀвтӀ[+]. 36-37ЙшымгӀвайсуазымцара ауат дзыкӀ йазаргванхатӀ.

– Упшы, абар адзы, – йхӀватӀ агӀвачв. – Йаъума швхӀаусыгӀва сара адзытщра сахъызымщтуаш?[*]

38АгӀвачв унашва йчпан, ауандыр чӀарачӀа гӀашӀадрыстӀ. Ауат агӀвыджьгьи, Филипгьи агӀвачвгьи, адзы йталтӀ. Ауаъа Филип ауи адзытщра дахъищттӀ. 39Ауат адзы йангӀатыцӀх, ЙхӀыхвиту й-Псы Филип зынла дщтӀихын дигатӀ, агӀвачвгьи ауи ахӀата ауи дгьйымбахтӀ. Ауи дгвыргъьауа амгӀвайсра атаджвыквицӀахтӀ. 40Филип Азот[*] акъала апны дгӀаншахтӀ. А-Хабар Бзи йхӀвун ауи акъалакви акыткви зымгӀва дангӀарыкӀвшуз, ауасамца Кесария днадзатӀ.

### 9


Шауль Иисус йызхъайцӀитӀ

1Шауль апхъала апшта чвгьарала дырчвын, ЙхӀыхвиту[†] йапхьагӀвчва псрала йыршвун ауи. Ауи ашогьанхъада йпны дгӀайын,[+] 2ауи дйыхӀватӀ Дамаск асинагогаква йырзынарху асальамшвъа гӀайыйтныс, Иисус й-МгӀва[†] йыквгылу[*], хъачвагьи пхӀвысгьи, йызгӀауа зымгӀва гӀайкӀыта Иерусалим йгӀайдныс хвитнагӀа йымазлара ахъазла.

3Ауаъа ауи дшымгӀвайсуаз, Дамаск дазаргванхахьата, зынла ажвгӀвандла лашаракӀ гӀайыквкӀкӀатӀ[+]. 4Ауи дкӀахӀата адгьыл даныквшва заджвы йбжьы йгӀатӀ:

– Шауль, Шауль, йачӀвыйа уара сцӀыхъва уызтагылу?

5– ЙумагӀныйа уара, ЙхӀыхвиту? – дазцӀгӀатӀ Шауль.

– Сара уара зцӀыхъва гвымхарала утагылу Иисус сакӀвпӀ, – джьауап гӀайтхтӀ Ауи. 6– УгӀагылта акъала уца, ауаъа уара йгӀауархӀвуаштӀ йучпара атахъу.

7Шауль йыццуз ахъачваква закӀгьи рзымхӀвахуата йгылан: ауат абжьы ргӀатӀ, ауаса заджвгьи дгьрымбатӀ. 8Шауль дгӀагылхтӀ, ауаса ауи йылачваква ангӀахъитӀых, закӀгьи гьйымбахуазтӀ. Ауи йнапӀы ркӀын Дамаск дгӀардтӀ. 9ХымшкӀ руацӀа ауи длашвын, закӀгьи гьйымфузтӀ йгьи йгьйымыжвуазтӀ.

10Ауи агӀан Дамаск апны ХӀанания-хӀва йыхьызта Иисус йапхьагӀвкӀ дбзазун. ЙхӀыхвиту ауи уахӀйа[†] йзыгӀайщтийын йайхӀвтӀ:

– ХӀанания!

– Щта, ЙхӀыхвиту, – джьауап айттӀ ауи[+].

11ЙхӀыхвиту ауи йайхӀвтӀ:

– Райша зхьзу аурам уцата, ЙахӀуда йтдзы апны Тарс[*] йауу, Шауль-хӀва йызхьзу агӀвычӀвгӀвыс уизыпшгӀата дгӀау. Ауи ужвы дныхӀвитӀ,[+] 12ауи йылаква йырбахра ахъазла йызгӀайта знапӀы гӀайыквызцӀаз ХӀанания-хӀва йызхьзу агӀвычӀвгӀвыс а-Нчва[†] дыййырбатӀ.

13ХӀанания джьауап айттӀ:

– ЙхӀыхвиту, сара щардагӀвы йгӀасархӀвтӀ ауи агӀвычӀвгӀвыс йуыс, Иерусалим апны ауи Уара уыгӀвычӀвгӀвыс цкьаква[†] чвгьара щарда шырзихаз. 14Араъагьи ауи дызгӀайыз ашогьанхъадаква йгӀайыртыз ахвитнагӀала Уара уыхьызла йшӀтуа зымгӀва йкӀыта йшӀайхӀварныс акӀвпӀ.

15Ауаса ЙхӀыхвиту ауи йайхӀвтӀ:

– Уца, йауа ухӀварыквын ауи агӀвычӀвгӀвыс дскъвырльыкъвхагӀвта дгӀалсхтӀ, сыхьыз рзынайырдзуштӀ ауи амаджьусикви ауат рпаштыхӀкви, йгьи Израиль йпачваква. 16Схъатала йсырбуштӀ ауи Сара схъкъьачӀвыла гӀазабта йхътшуш зъара йнадзауагьи[+].

17Ауи йгӀалцӀла ХӀананиягьи дцан, ауи атдзы днашылтӀ, йнапӀква Шауль йыквицӀан йхӀватӀ:

– Саща Шауль, уара араъа уангӀайуаз йубаз ЙхӀыхвиту Иисус сузыгӀайщтитӀ сара, уара уылаква йырбахныс, а-Нчва й-Псы[†] угӀайырчвныс рыхъазла[+].

18Ауаъа зынла Шауль апслачва ачва йашӀырпшыта йылаква хъызгӀвуз закӀы гӀарпыршвтхызшва, йылаква йырбахтӀ. Ауи дгӀагылын адзытщра[†] дахъыстӀ. 19УацӀыхъван ауи дчан, йымчгьи гӀащаквгылхтӀ.


Дамаск апны Шауль йуаз

Ауаъа Шауль апхьагӀвчва дрыцта мышквакӀ Дамаск дтан, 20ауи зынла асинагогаква рпны Иисус а-Нчва й-Па шйакӀву йраргамуа далагатӀ. 21Ауи йыздзыргӀвуаз зымгӀвагьи йджьарщунта йырхӀвун:

– Ауи гьйакӀвмызма щта Иерусалим апны ари ахьызла йшӀтуаз хъызщгӀуз, ауи гьйакӀвымма щта ауат зкӀыта, йшӀазхӀвата ашогьанхъадаква йрыззырцарныс ахъазла араъа йгӀайыз?

22РыцӀа-рыцӀа йымчхун Шауль йуазхӀвара, ауи Иисус а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада шйакӀву анйырцӀабыргуаз, Дамаск йтабзазуз айахӀудаква ргвква алагӀваласра ртайцӀун[+].

23ЙгьмачӀым ауи амщтахь мшыта йагӀвсыз, ауаъа айахӀудаква мурадта йырчпатӀ Шауль дырщныс[+]. 24Ауаса Шауль йыхъазла йбергьыльхатӀ ауат йара дырщныс бзы шацӀарцӀаз. АйахӀудаква ауи дырщныс ахъазла уахъгьи тшынгьи акъала агвашв адзхъа йчӀапщун. 25Ауаса Шауль йапхьагӀвчва уахъынлата амартан дтадырчӀван, акъала асарыйа йамаз акӀынхӀара дгӀакӀылырщтын, дгӀакӀнырыжьтӀ.


Шауль Иерусалим апны

26Шауль Иерусалим дгӀайхын, Иисус йапхьагӀвчва тшрыдикӀылныс ацӀыхъва дтагылтӀ. Ауаса ауат зымгӀва ауи йчвшвун, йауа швхӀвузтын ауат йгьхъарымцӀузтӀ ауыгьи дшапхьагӀвыз. 27Ауаса Бар-Наба ауи йыцикӀын, апостолчва[†] дрызйырцатӀ. Ауаъа ауи ауат йрайхӀвтӀ Шауль амгӀвала дшцузымца ЙхӀыхвиту дибата дшгӀайачважваз, ауи Дамаск апны гвымшвара йылата Иисус йыхьызла ауазква шихӀвуз[+]. 28Абарауаса Шауль зныкӀ ахъазла ауат дрыцын, Иерусалим апны хвитта дныкъвун, гвымшвара йылата ЙхӀыхвиту йыхьызла ауазква йхӀвун. 29Запыт драчважвун йгьи драмакӀуан ауи грек бызшвала йчважвуз айахӀудаква. Ауат ауи дырщырныс ацӀыхъва йтагылан[+]. 30Ащчваква ауи анырдыр, Шауль Кесария ддырцатӀ, ауаъагьи дгӀатырдан Тарс дырщтитӀ[+].

31Ауи агӀамта йаквшвауата ЙахӀудашта, Галил йгьи Шомроншта[†] шабгу рпны Иисус йызхъазцӀуз рыхъазла амамыр щаквгылтӀ. АзхъацӀагӀвчва зымгӀва радкӀылара багъьахун йгьи йазхӀун, ЙхӀыхвиту йахьыла швара рылата йбзазун ауат, а-Нчва й-Псы йахьылагьи гвырбзира гӀарадзун.


Эней йырбзихахра

32Йара Петр акъалаква ангӀамидуз, Лидда[*] йтабзазауа а-Нчва йыгӀвычӀвгӀвыс цкьаквагьи дрызцатӀ. 33Ауаъа ауи Эней-хӀва йызхьзыз гӀвычӀвгӀвыскӀ дйынйатӀ, ауи дпкъыуахан агӀсквша руацӀа дгӀамгылуа ачварта дылан. 34Петр ауи йайхӀвтӀ:

– Эней! Иисус Христос[†] уйырбзихахитӀ уара. УгӀагылта ачварта ныхх.

Йара ауи алахъвгӀахъасра йаквшвауата Эней дгӀагылхтӀ[+]. 35Лидди Шарони[*] рбзазагӀвчва зымгӀва ауи дшбзихахыз анырба, ЙхӀыхвиту тшизынадырхатӀ.


Табита лгӀабзагылхра

36Йаффа апны Табита-хӀва йлыхьызта апхьагӀвкӀ даъан (ауи лыхьыз «газель» гӀаныцӀитӀ). Ауи йанакӀвызлакӀгьи бзира лхун, арыцхӀачвагьи дырцхърагӀун. 37Ауи агӀамта йаквшвауата ауи дчмазагӀвхан дпсытӀ. Ауи лпсхъа ркӀвабан, ахъахь пещ апны йщтӀарцӀатӀ. 38Лидда Йаффа йгьачвыхъарам. АпхьагӀвчва Петр Лидда даъата йаныргӀа, гӀвыджь йзырщтитӀ йыхӀварныс:

– Ласыта хӀпны угӀай!

39Петр дгӀагылын, ауат дрыццатӀ. Йаннадза, ауи ахъахь пещ дхъардылтӀ. Ауи йгьагьара ачвзабаква зымгӀва гӀайззатӀ. Ауат шчӀвыуазымца ауи йдырбун Газель данбзаз йырзылдзахыз аъахвтанкви ахъахьквцӀа чгӀвычакви. 40Петр зымгӀва апещ йгӀагӀвнищттӀ, щамхъаша дгылын, дныхӀватӀ. УацӀыхъван ауи апсхъа ахьыла тшгӀацайырпан, йхӀватӀ:

– Табита, бгӀагылх!

Ауи лылаква гӀахъылтӀытӀ, Петр дылбан дгӀахъчӀвалтӀ[+]. 41Ауи йнапӀы лйыркӀытӀ дылцхърагӀан, лщапӀква дгӀарыквйыргылтӀ. Ауи амщтахь ауи ачвзабакви анахьанат азхъацӀагӀвчви гӀазшӀитын, Табита дшбзу дйырбатӀ[+]. 42Ауи ауыс Йаффа шабгула йбергьыльхан, уагӀа щардагӀв ЙхӀыхвиту Иисус йызхъарцӀатӀ.

43Ауи амщтахьгьи Йаффа апны йгьмачӀым мшыта дъадзатаз Петр, ауи ачвачпагӀв ЩамгӀвын йпны дсасуан.

### 10


Петри Корнелии

1Кесария апны Корнелий-хӀва йыхьызта гӀвычӀвгӀвыскӀ даъан, ауи Италия-хӀва йызпхьуз архъв апны дцентурионын. 2Корнелийгьи йтгӀачва зымгӀвагьи а-Нчва[†] йыдкӀылан, йгьи Ауи йчвшвун[*]. Ауи йгвы аущтта арыцхӀачва дырцхърагӀун, йахъйымрыпауата а-Нчва дйыхӀвун[+]. 3Зны асахӀат ажвбаквакӀ рапшта[*] Корнелий ауахӀйа гӀайадзатӀ. Ауи йалыргата дибатӀ а-Нчва ймальаъыкь дйызгӀашылта йшгӀайайхӀвыз:

– Корнелий![+]

4Ауи мчыта дшвауа ауи йылапш йыквикӀтӀ дипшын, йхӀватӀ:

– ЙачӀвыйа, зпӀатӀу дуу?

Амальаъыкь джьауап айттӀ:

– Уара уныхӀваракви арыцхӀачва ушырцхърагӀауи рхабар а-Нчва йзынадзатӀ, Ауи йгвы угьтыцӀуам уара[+]. 5Ахъачваква Йаффа йщтита Петр-хӀва йызпхьауа ЩамгӀвын дгӀазшӀдрыт. 6Ауи зтдзы атенгьыз йатшпынгылу ачвачпагӀв ЩамгӀвын йпны дсаситӀ[+].

7Амальаъыкь данджвылцӀх, Корнелий йгӀазшӀиттӀ йыгӀвлыгчви йара йхъатачӀв хъвдаквцӀараква зырхъйуз а-Нчва йыдкӀылаз арыгӀви. 8Ауи ауат йгӀаншаз зымгӀва гӀаргвниргӀвын, Йаффа йщтитӀ.


Петр йгӀайадзаз ауахӀйа

9ЙащтагӀайуаз атшын щыбжьанквакӀ рапшта, Корнелий йзагӀайщтийыз ауагӀаква акъала йаназаргванха, Петр атдзакв дхъалтӀ дныхӀварныс[*][+]. 10Ауи дымлащийын, дчаныс йтахъхатӀ. Арызкъы ъадзармацӀауаз, Петр аныхӀвара йылашыкӀьын адарауыщ даланахӀватӀ[*]. 11Ауи йбатӀ ажвгӀванд штшагвнахыз, квны асхъа дукӀ йашӀырпшыта закӀы адгьылла йшгӀакӀнылуаз, ауи апщхъатакӀлагьи зджьакӀы йрымазшва. 12Ауи асхъа йамгван йапшымыз ахӀайуан пщщапӀыкӀква, йкӀвыруа апсауышвхӀаква йгьи апссгӀачӀвква. 13УацӀыхъван абжьы ауи йгӀайнахӀвтӀ:

– УгӀагыл, Петр, йщыта йфа.

14– Амаль гьамам ауи счпарныс, ЙхӀыхвиту![†] – джьауап айттӀ Петр. – Сара зынгьи йгьсымфатӀ хӀарамкӀгьи йа пӀайкӀгьи.

15Ауаъа йгӀванхауата абжьы ауи йгӀайнахӀвтӀ:

– А-Нчва хӀальальта йпхьадзаз хӀарам-хӀва уампхьан.

16Ауаса хын йыншан, зынла асхъа ажвгӀванд йхъалхтӀ.


Петр Корнелий йпны дцитӀ

17Петр адарауыщ даналанахӀва йбаз йамагӀну гӀайгвнымгӀвуа дшчӀвазымца, Корнелий йгӀайщтийыз ауагӀаква ЩамгӀвын йтдзы ъану йазцӀгӀан, агвашв йгӀадгылтӀ. 18Ауат рбыжьква дута Петр-хӀва йызпхьауа ЩамгӀвын ауаъа дсасуазтын йазцӀгӀун. 19Петр йбаз дазхъвыцыркӀвун а-Нчва й-Псы[†] ауи йангӀайайхӀв:

– УпшыстӀ, хыгӀв хъачва узыпшгӀитӀ уара[+]. 20Угылта цӀахьы укӀныл. ХъагвыгӀвбаракӀгьи гӀауыламшвауата ауат урыцца, йауа ухӀварыквын Сара йузынасщтитӀ ауат.

21Петр цӀахьы дкӀнылын, ауат ахъачваква йрайхӀвтӀ:

– Сара сакӀвпӀ швара швыззыпшгӀауа. Йзапш швхӀаусыгӀвайа йгӀазлыцӀыз швара араъа швгӀайра?

22Ауат джьауап арттӀ:

– Ацентурион Корнелий, агӀвцӀабырги а-Нчва йчвшвауи, айахӀуда уагӀахъа зымгӀва хвы ззырбауа ахъацӀа, амальаъыкь цкьа[†] йахьыла унашва гӀайадзатӀ йпны уирайгвата уажва даздзыргӀвырныс[+].

23Ауаъа Петр ауат атдзы йнайдылын йрысастӀ.


Петр Корнелий йпны даъапӀ

ЙащтагӀайуаз атшын Йаффа йауу ащчваквакӀ йыцицӀан Петр ауат дрыцта дджвыквылтӀ. 24ЙащтагӀайуаз атшын ауи Кесария днадзахьан. Корнелий йзаъачви йыгӀвзачва аргванкви гӀазиддан, ауат дрызпшуан. 25Петр дангӀай, Корнелий ауи дипылтӀ, йщапӀква тшрыцӀайрышвын, квырмыш йзичпатӀ[+]. 26Ауаса Петр ауи дгӀайыргылын йайхӀвтӀ:

– УгӀагыл, сара схъаталагьи сгӀвычӀвгӀвыспӀ.

27Петр, Корнелий дйачважваумцара, атдзы днашылын, йбатӀ ауаъа уагӀа щардагӀв шгӀайззахьу. 28Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– Швара бзита йыжвдыритӀ хӀхабзала айахӀуда дшахвитым ахамаква дрыщтаныкъварныс, ауат ртыдзква дырнашылныс[*]. Ауаса а-Нчва йсйырбатӀ сара гӀвычӀвгӀвыскӀгьи дхӀарамта, дпӀайта дспхьадзара шатахъым. 29Абарауи йгӀалцӀла акӀвпӀ сара йансыщтанай, закӀзаджвыкӀлагьи сапшӀамгылуата сызгӀайыз. Ужвы швара сшвазцӀгӀитӀ: «ЙачӀвыйа швара сызгӀазшӀышвтыз?»

30Корнелий джьауап айттӀ:

– ХымшкӀ рапхъала[*], йара ари агӀамта йаквшвауата, асахӀат ажвба[*] йалалхьата сара спны саъата сныхӀвун, ауаъа зынла спахь дгӀагылтӀ йалалкӀкӀгӀауа ачгӀвычаква зшвыз хъацӀакӀ. 31«Корнелий, – йхӀватӀ ауи, – уара уныхӀваракви арыцхӀачва ушырцхърагӀауи рхабар а-Нчва йгӀатӀ, Ауи йгвы йгьтыцӀуам уара ууыс бзиква. 32Ауи акӀвпӀта, ахъачваква Йаффа йщтита Петр-хӀва йызпхьауа ЩамгӀвын дгӀазшӀдрыт. Ауи зтдзы атенгьыз йатшпынгылу ачвачпагӀв ЩамгӀвын йпны дсаситӀ». 33Сара зынла ахъачваква узынасщтитӀ, бзипӀ уара уъагӀайыз. Ужвы хӀара зымгӀва араъа а-Нчва йпахь хӀгылапӀ, йхӀтахъыпӀ хӀаздзыргӀвырныс ЙхӀыхвиту уара йухӀварныс унашвата йгӀаузичпаз зымгӀва.

34Петр дчважвауа далагатӀ:

– Ужвы сара йгӀасгвынгӀвитӀ а-Нчва цӀабыргыта алых-алацӀа шимчпауа, 35ауаса уагӀахъипхьадза рпны Ауи йгвапхауа Йара йчвшвауа йгьи ацӀабырг зчпауа шйакӀву! 36Швара йыжвдыритӀ а-Нчва йчӀву Ажва Израиль ауагӀа йшырзищтийыз, а-Нчва дызцу амамыр ауысла а-Хабар Бзи[†] шыййырхӀваз Иисус Христос,[†] ауагӀаква зымгӀва Йрыхвиту. 37Швара йыжвдыритӀ Галил йгӀашӀарышвта ЙахӀудашта шабгула йакӀвшаз агӀаншараква, ЙахӀйа ауагӀа йуазла йызквгӀазшӀитыз адзытщра[†] ахъысра амщтахь. 38Швара йыжвдыритӀ а-Нчва Йара й-Пси Амчи зхьищыз Назарет йауу Иисус йуыс. ЙыжвдыритӀ Ауи дшныкъвуз йъакӀвызлакӀгьи бзира йхауа, ашитан йымчхъара йацӀаз зымгӀва йырбзихахуа, йауа швхӀвузтын А-Нчва Ауи дйыцын[+]. 39ХӀара хӀрыквшахӀатпӀ ЙахӀудашти Иерусалими рпны Иисус йчпаз зымгӀва. АцӀла дкӀыддыркӀылын дырщытӀ Ауи. 40Ауаса йхымшкӀхуз а-Нчва Ауи дгӀабзайыргылхын, ауагӀаква дырбауата дгӀайщтитӀ. 41Ауаса ауагӀа зымгӀва гьракӀвым Ауи дыззагӀайщтийыз, пасата а-Нчва йгӀалихыз ашахӀатква, датшата йхӀхӀвапӀта хӀара хӀакӀвпӀ дыззагӀайщтийыз. ХӀара Ауи хӀйыцта хӀчатӀ йгьи хӀыжвтӀ, Ауи дангӀабзагылх амщтахь. 42Ауи унашва гӀахӀзичпатӀ хӀара а-Хабар Бзи ауагӀа йрахӀхӀвырныс, хӀаквшахӀатхарныс Ауи шйакӀву абзачви апсчви йыр-ХӀаквымхагӀвта а-Нчва йазалихыз[+]. 43АпигӀамбарква зымгӀва аквшахӀатхитӀ Ауи йызхъазцӀауа дзачӀвызлакӀгьи Ауи йбзирала йыгвнахӀква шйызгӀвауа[+].


Амаджьусиква а-Нчва й-Псы дрызгӀалбгӀатӀ

44Петр ауи дшаквчважваркӀвуз, зынла ауи й-Хабар Бзи йаздзыргӀвуаз зымгӀва а-Нчва й-Псы дрызгӀалбгӀатӀ. 45Петр йыцгӀайыз зпӀытӀачва пыркъыз Иисус йызхъазцӀуз йджьарщатӀ а-Нчва й-Псы дсогӀата амаджьусиквагьи дъарыквчваз, 46йауа швхӀвузтын ауат йыргӀатӀ амаджьусиква йбергьльымыз абызшваквала йшчважвуз, а-Нчва йыхьыз шдыртшхъвуз. Ауаъа Петр йчважвара атаджвыквицӀахтӀ:

47– ХӀара дшхӀызгӀалбгӀаз апшта ауат ауагӀаквагьи а-Нчва й-Псы дрызгӀалбгӀатӀ, аджвырагӀв йылшушма ауат адзытщра йанахъысуа йашӀайкӀныс[+]?

48Ауи унашва йчпатӀ ауат адзытщра йахъысныс Иисус Христос йыхьызла. Ауи амщтахь ауат Петр йыхӀватӀ датшагьи мшквакӀ ауат рпны дгӀанхарныс[+].

### 11


Иерусалим апны Петр йгӀачважвара

1ЙахӀудашта йтабзазуз апостолчви[†] айщчвакви йыргӀатӀ амаджьусиквагьи а-Нчва[†] йажва шнарахвыз ауыс. 2Петр Иерусалим дангӀайх, зпӀытӀачва пыркъыз Иисус йызхъазцӀуз ауи йгӀайтшпнырхӀвауа йалагатӀ:[+]

3– Уара зпӀытӀачва прымкъыз[*] ахъачваква рпны унашылын, урыцчатӀ ауат![+]

4Петр ауаъа йащтацауата йгӀаншаз ауат йрайхӀвуа далагатӀ:

5– Сара Йаффа акъала саъата сныхӀвун, – йхӀватӀ ауи. – Ауи агӀамта сара адарауыщ саланахӀван, йызбатӀ: ажвгӀванд йгӀакӀнылуан асхъа дукӀ пщхъатакӀла йкӀныхӀата. Ауи сара спны йгӀакӀнылтӀ[+]. 6Ауи санамгвапш йызбатӀ йапшымыз ахӀайуан пщщапӀыкӀкви ашвыркви, йкӀвыруа апсауышвхӀаква йгьи апссгӀачӀвква. 7УацӀыхъван сара йсзынархаз абжьы згӀатӀ: «Угыл, Петр, йщыта йфа». 8Ауаса сара джьауап асттӀ: «Амаль гьамам ауи счпарныс, ЙхӀыхвиту![†] Зынгьи сара йгьсшӀасымцӀатӀ хӀарамкӀгьи пӀайкӀгьи». 9АжвгӀвандла йгӀагуз абжьы йгӀванхауата йгӀаснахӀвтӀ: «А-Нчва цкьата[†] йпхьадзауа пӀай-хӀва уампхьан»[+]. 10Абарауаса хын йыншан, уацӀыхъван асхъа ажвгӀванд йхъалхтӀ. 11Йара ауи агӀамта йаквшвауата сзыгӀвназ атдзы йгӀадгылтӀ Кесария йгӀатыцӀта сыхъазла йгӀарщтийыз ахыгӀв хъачва. 12А-Нчва й-Псы[†] йгӀасайхӀвтӀ сымкьангьашуата ауат срыццарныс. Арат ацыгӀв ащчвагьи сара йсыццатӀ. Ауи сызшӀызтыз ахъацӀа йтдзы хӀнашылтӀ хӀара[+]. 13Ауи йгӀахӀйырдыртӀ йпны амальаъыкь дыгӀвнагылата дшибаз. Амальаъыкь ауи йгӀайайхӀвтӀ: «Йаффа апны Петр-хӀва йызхьзу ЩамгӀвын ауагӀаква йзыщтита дгӀазшӀдрыт[+]. 14Ауи йгӀауайхӀвуаштӀ уаргьи утыдзра шабгугьи швгӀазхчуш йамагӀну». 15Сара счважвауа саналага, хӀара дшхӀызгӀалбгӀаз апшта, ауатгьи апхъапхъа а-Нчва й-Псы дрызгӀалбгӀатӀ[+]. 16Ауаъа сара йгӀасгвалашвахтӀ ЙхӀыхвиту йажваква: «ЙахӀйа дзыла адзытщра[†] йахъищтуан, ауаса швара а-Нчва й-Псыла адзытщра швахъысуаштӀ»[+]. 17Ауи акӀвпӀта, а-Нчва хӀара, ЙхӀыхвиту Иисус Христос[†] йызхъазцӀаз йгӀахӀитыз йара ауи асогӀа ауатгьи йанритзара, а-Нчва сипырасныс суыс йыквума сара[+]?

18Ауат ауи йаназдзыргӀвы, тшщаквыркӀыхын, ауи йгьипшӀамгылхтӀ, а-Нчва йыхьызгьи дыртшхъван, йырхӀватӀ:

– Ауаса йанаъазара, а-Нчва амаджьусиквагьи согӀата йриттӀ рыгвнахӀква тшырзырдырхта абзазара гӀарадзарныс!


Антиохия апны азхъацӀагӀвчва райззара

19Стефан данырщы амщтахь зцӀыхъва гвымхарала йтагылта йамцӀырцаз Иисус йызхъазцӀуз Финикия, Кипр йгьи Антиохия рпныдза йнадзатӀ. ЙъакӀвызлакӀгьи ауат а-Нчва йажва рхӀвун, ауаса ауи зархӀвуаз айахӀудаква йырхъазын[+]. 20Ауаса ауат йрыуата зджьакӀы, Кипри Кирени йрыуаз, Антиохия йгӀайын, ЙхӀыхвиту Иисус йуысла а-Хабар Бзи[†] агрекквагьи йрархӀвуа йалагатӀ. 21ЙхӀыхвиту йымч ауат йрыцын, щардагӀвы Иисус йызхъарцӀан, ЙхӀыхвиту тшизынадырхатӀ.

22Ауи ахабар Иерусалим азхъацӀагӀвчва райззара апныдза йнадзатӀ. Ауаъа дтырщтын Бар-Наба Антиохия дырщтитӀ[+]. 23Бар-Наба ауаъа днадзата а-Нчва йылпха аниба, дгвыргъьауа ауат зымгӀва аквгӀазшӀитуан ЙхӀыхвиту йзынарху разцӀабыргра рыгвква йыртата йынкъвыргарныс. 24Бар-Наба дгӀвычӀвгӀвыс бзийын, а-Нчва й-Псыли а-Нчва йызхъацӀарали дырчвыта, датшагьи уагӀа щардагӀв дырцхърагӀан, ауат ЙхӀыхвиту йызхъацӀара йазгӀайтӀ[+]. 25УацӀыхъван Бар-Наба Тарс дцатӀ, ауаъа Шауль дгӀайауырныс ахъазла[+]. 26Ауи дангӀайау, Антиохия дгӀайдтӀ. Сквшы абгакӀ ауат Антиохия азхъацӀагӀвчва райззараква йрылалуан, уагӀа щардагӀв йырцхърагӀатӀ. Антиохия апны акӀвпӀ апхьагӀвчва йапхъахауата кьристан-хӀва йрыпхьауа йъалагаз.

27Ауи агӀамта йаквшвауата Иерусалим йгӀатыцӀын Антиохия йгӀайтӀ пигӀамбарквакӀ[+]. 28Ауат дрыуата заджвы, Агаб-хӀва йыхьызта, а-Нчва й-Псы дгӀайыргвышхван йхӀватӀ аурым империя шабгула мла чвгьа шыншушыз, ауи ншатӀ Клавдий[*] данунашвачпагӀвыз агӀан[+]. 29Ауи йгӀалцӀла Антиохия апхьагӀвчва мурадта йырчпатӀ дасузлакӀгьи йылшауа йгӀаквхта ЙахӀудашта йтабзазауа ращчваква цхърагӀара рзырщтиныс. 30Ауаса йырчпатӀ даргьи, ауат йгӀазыркӀкӀыз ахчаква Бар-Наби Шаульи йырган, ЙахӀудашта ахӀбачва йрырттӀ.

### 12


Йакъвып йпсри Петр йкӀри

1Дара ауат агӀамтаквакӀ рапшта апаштыхӀ Ирод[*] азхъацӀагӀвчва райззара йалу рызджьакӀ йкӀытӀ, ауат чвгьара рзихарныс ахъазла. 2Ауи унашва йчпатӀ гьатала ЙохӀан йаща Йакъвып дырщныс[+]. 3Ауи йаниба айахӀудаква[*] ауи йшыргвапхаз, ауи Петргьи ддиркӀытӀ. Ауи АчӀахъва амщаква ргвыргъьахъв[*] анакӀвшуз йыншатӀ. 4Петр дыркӀын, анбахта[†] дтадырчӀватӀ. Ауи дырхчарныс пщкьазукӀ азалырхтӀ, кьазуипхьадза пщыгӀв арыгӀвчва алата. Ирод йгвы йтан а-ПасахӀ[†] амщтахь Петр ауагӀа рпахь йхӀаквым йхарныс[+]. 5Петр дырхчауа анбахта дтачӀван, азхъацӀагӀвчва райззара йалазгьи ауи йыхъазла гвыла-псыла а-Нчва[†] йызныхӀвун.

6Ауахъ, йуачӀвхуз Ирод ауи ауагӀа рпахь дйыргылта йхӀаквым йхушын, Петр агӀварыгӀвчва дырбжьата, ауат гӀвпшвахӀвкӀла дрыдшӀахӀвалта дычван, анбахта анашылыртагьи гӀвхчагӀвчвакӀ йырхчун. 7Ауаъа зынла ЙхӀыхвиту[†] ймальаъыкь дгӀаншан, анбахта ауацӀа алашара йгӀатнаркӀкӀгӀатӀ. Амальаъыкь Петр йдзакӀьала дихьысын, дгӀайыршӀыхатӀ.

– УгӀагыл ласыта! – йхӀватӀ ауи, ауаъа апшвахӀвква Петр йнапӀква йгӀарымшвттӀ[+].

8Амальаъыкь ауи йайхӀвтӀ:

– Уымъа гӀауыцӀархъата, усандальква ахъацӀа.

Петр ауатква йчпатӀ.

– УхъахьчгӀвыча ушвыцӀата, сцӀыхъва угӀатагылта угӀай, – йхӀватӀ амальаъыкь.

9Петр амальаъыкь йцӀыхъва дтагылата анбахта дгӀатыцӀтӀ. Ауи йгьгӀайгвнымгӀвуазтӀ амальаъыкь йчпуз зымгӀва цӀабыргыта йшыншуз. Ауи йгвы йшгӀанагуаз ауатква йара пхызла йбауата акӀвпӀ. 10Ауат ахчагӀвчва йапхъахуз рчӀапщарта йагӀвстӀ, уацӀыхъван йгӀвбахуз ачӀапщартагьи йагӀвсын, акъала уызлаталуаз айха гвашв йнадгылтӀ. Агвашв йара-йара ауат рпахь тшгӀанатӀын, ауат гварцӀтӀ. Ауат урамкӀ ангӀамырда, амальаъыкь зынла ауи дикъвыцӀхтӀ[+]. 11Петр тшангӀайдырх йхӀватӀ:

– Ужвы сара цӀабыргыта йыздыритӀ ЙхӀыхвиту Йара ймальаъыкь дгӀайщтита Ирод сшгӀайнапӀыцӀихыз йгьи айахӀуда уагӀа зызпшуаз ачвгьара сшачвихчаз.

12Ауи ангӀайгвынгӀвы, Петр Марк-хӀвагьи йызпхьуз ЙохӀан йан Мария лпны дцатӀ, ауаъа йныхӀварныс уагӀа щардагӀв гӀайззатӀ[+]. 13Петр атарашв данас, Рода-хӀва йызпхьуз агӀвнакъвыт дгӀаджвылцӀтӀ. 14Ауи Петр йбжьыла дылдырхын, агвыргъьара йгӀалцӀла атарашв шгӀалтӀуашызгьи лхъаштылын, атдзы днаххылхтӀ, Петр атарашв адзхъа дшгылу лхӀварныс.

15– Бакъыль бхътыцӀма! – хӀва йгӀалархӀвтӀ ауи.

Ауаса ауи йылхӀваз дгьахъымсуазтӀ.

– Ауи ймальаъыкь[*] йакӀвпӀ ауи, – йщаквдыргылтӀ ауат[+].

16Ауи агӀамта Петр атарашв датагӀасхуан. ЙцӀыхъвахауата ауат атарашв гӀартӀыта ауи данырба, зджьара йгӀанымхахуата йджьарщатӀ. 17Петр ауат закӀгьи шрымхӀвушыз йнапӀыла йдйырбан, йрайхӀвтӀ ауи ЙхӀыхвиту анбахта дшгӀатидахыз.

– ЙрашвхӀв ауи ауыс Йакъвыпгьи[*] анахьанат айщчваквагьи, – йхӀван ауи, ауат дыркъвыцӀын датша зджьара дцатӀ[+].

18Ащымта арыгӀвчва алагӀваласрата йгӀарылашваз гьмачӀмызтӀ, заджвгьи йгьйымдыруазтӀ Петр йызнийыз. 19Ирод ауи дизыпшгӀун, ауаса ауи йгьйылымшатӀ ауи дгӀайауныс, ауи ахчагӀвчва мчыта дырцӀгӀан, йара йунашвала ауат рхӀаквым рхарныс йдырцатӀ.


АпаштыхӀ Ирод йпсра

УацӀыхъван Ирод ЙахӀудашта дтыцӀын Кесария дцатӀ, гӀамтакӀ ауацӀа ауаъа даъан. 20Ирод Тири Сидони[*] рбзазагӀвчва дрызгвыжвкӀтӀ, абзазагӀвчвагьи дара-дара агвынгӀвын, ауи йпны йгӀайтӀ. АпаштыхӀ йыпшцӀа йапегвалыз Бласт дгӀарцхърагӀарныс даддыргылын, ауат апаштыхӀ йангӀалхырныс йахӀватӀ, йауа швхӀвузтын ауат апаштыхӀ йадгьылштаква йгӀарыквигуз арызкъы аламкӀва дара ррызкъы йгьырзымхъузтӀ. 21Анйара анакӀвшушыз амш азалырхтӀ. Ирод апаштыхӀ чгӀвычаква йшвыта йыпаштыхӀчӀварта дыквчӀван, ауат тшгӀарзынайырхан, дгӀарачважватӀ. 22АуагӀа бзазагӀвчва быжьдула йалалцӀыргӀауа йалагатӀ:

– Ари абжьы зчӀву дгьгӀвычӀвгӀвысым, ари абжьы зчӀву а-Нчва йакӀвпӀ!

23ЙарасахӀат ЙхӀыхвиту ймальаъыкь Ирод апсхы гӀайыквйыршватӀ, йауа швхӀвузтын ауи а-Нчва йыхьыз гьимыртшхъватӀ. Ирод ахваква дырфан дпсытӀ.

24Ауи агӀамта йаквшвауата а-Нчва Йажва рыцӀагьи тшамцӀнахуан, йазхӀун[+].


Бар-Наби Шаульи къвырльыкъвхара йырщтитӀ

25Бар-Наби Шаульи рыхъвда йгӀаквырцӀаз ауыс дырхъйан, Иерусалим йгӀатыцӀхын, Антиохия йцахтӀ[*], ауат Марк-хӀва йызпхьуз ЙохӀангьи ауаъа дрыцдырцатӀ[+].

### 13

1Антиохия азхъацӀагӀвчва райззара апны йаъан апигӀамбаркви арыпхьагӀвчви: Бар-Наба, Нигер[*]-хӀва йызпхьуз ЩамгӀвын, Кирена йауаз Лукий, МенахӀем (ауи дансабийыз атетрарх Ирод дйыцрыгӀзатӀ) йгьи Шауль[+]. 2Зны ауат ЙхӀыхвиту[†] къвырльыкъв анизырхуз йгьи йанурычуаз, а-Нчва[†] й-Псы[†] йхӀватӀ:

– Бар-Наби Шаульи йшвыркӀьыда, Сара ауат зквгӀазшӀыстыз ауыс ахъазла[+].

3Аурычри аныхӀвари йанрылга ауат Бар-Наби Шаульи рнапӀква рыквырцӀан, йгӀауырщттӀ.


Кипр апны акъвырльыкъвхара

4А-Нчва й-Псы йщтийыз Бар-Наби Шаульи Селеукия[*] йталтӀ, ауаъа йтыцӀын ауат Кипрдза[*] йдзцатӀ. 5Ауат Саламин йаннадза, ауаъа айахӀуда синагогаква[†] рпны а-Нчва йажва ауагӀа йрыларгун. ЙохӀан Маркгьи ауат дрыцын йгьи дырцхърагӀун[+]. 6Ауат адзыгӀвбжьа шабгаз гӀамырдан Пафос[*] йнадзатӀ. Ауаъа ауат дгӀарынйатӀ Бар-Иисус-хӀва йызхьзыз йахӀудакӀ, ауи дуыдын[*] йгьи дымцпигӀамбарын[+]. 7Ауи апроконсул Сергий Павел йаргванква дрыуан, акъыль ду змаз дгӀвычӀвгӀвысын. Апроконсул а-Нчва й-Хабар даздзыргӀвныс йтахъхан, йпны йгӀазшӀиттӀ Бар-Наби Шаульи. 8Ауаса Элима-хӀвагьи йызпхьуз ауыд (ауи йыхьыз йгӀаныцӀуан «уыд»), ауат дырпшӀагылан, ауи апроконсул Иисус йшйызхъайымцӀушыз дащтан. 9Ауаъа Шауль, йара ауи йакӀвын Павел, а-Нчва й-Псыла дырчвыта райшата Элима дишӀапшын[+] 10йхӀватӀ:

– Иблис[†] йпа, йамгӀан гӀвцӀабыргыразлакӀгьи йагъу, мцыла йырчву йгьи напа змам! УгьакъвымцӀуашмищтӀ уара зынгьи ЙхӀыхвиту йымгӀва райшаква ррыхъвахъвара? 11Ауаса абар ЙхӀыхвиту йнапӀы уара йгӀаупшӀагылтӀ, уара улашвхуштӀта, гӀамтакӀ ауацӀа амара алашара гьубахуашым.

Ауаъа зынла алащцара жвпӀа ауи дхънагӀватӀ, ауи йнапӀы зкӀыта дзырцушыз заджвы дизыпшгӀауа, аныла-арыла дыдпалуа дгӀанхатӀ. 12Ауаъа апроконсул йгӀаншаз аниба, ЙхӀыхвиту йуысла арыпхьара йымагӀальаматхан, ЙхӀыхвиту Иисус йызхъайцӀатӀ.


Павели Бар-Наби Писидия Антиохия апны

13Пафос йтыцӀын Павели ауи йымгӀвалагӀвчви Памфилия апны йаныргӀалу Перга апныдза йдзцатӀ[*]. Ауаъа ЙохӀан ауат кӀайрышвын, Иерусалим дхъынхӀвыхтӀ[+]. 14Перга йтыцӀын ауат Писидия апны Антиохия йцатӀ. Асабша атшын ауат асинагога йцан, ауаъа йчӀватӀ. 15А-Хабзи а-ПигӀамбаркви йрыуу ашӀчӀвараква йанрыпхьа, асинагога аунашвачпагӀвчва ауат рыхъазла йгӀаддырхӀватӀ:

– Ащчваква, швара ауагӀаква ргвышхвага ажва кӀара рашвхӀвуашызтын – йрашвхӀв[+].

16Павел дгӀагылтӀ, ауагӀаква мчважвахра ахъазла йнапӀы йчпан, йхӀватӀ:

– Израиль йпачвакви а-Нчва йчвшвауа зымгӀви, швгӀасыздзыргӀвы сара! 17Израиль ауагӀа р-Нчва хӀара хӀапхъанчӀвиква гӀалихтӀ. Ауи ауагӀа Мсыр йанаъаз хӀагӀата йщтӀихын, йнапӀы мчла ауат ауаъа йгӀатидахтӀ. 18Сквшы гӀвынгӀважва раъара Ауи ауат акъвым апны йчхӀатӀ[*]. 19КанагӀан апны Ауи быжьуагӀахъакӀ хъищгӀан, ауат радгьыл хӀара хӀапхъанчӀвиква тынхата йгӀариттӀ.

20Сквшы пщышви гӀвынгӀважви жваба раъара йакӀвшаз уыспӀ ауи. УацӀыхъван апигӀамбар СымгӀиль йагӀамтадза а-Нчва ауат ахӀаквымхагӀвчва гӀариттӀ. 21УацӀыхъван ауагӀа а-Нчва паштыхӀ дгӀаритныс йанйыхӀва, БенйаминргӀа рыжвлара йауаз Киш йпа Шауль ауат дгӀариттӀ. Шауль сквшы гӀвынгӀважва руацӀа унашва рхъицӀатӀ ауат. 22Ауи амщтахь а-Нчва Шауль днихын, Дауыт паштыхӀта дичпатӀ. А-Нчва ауи араса дйыквшахӀатхатӀ: «Сара дгӀасаутӀ Йишай йпа Дауыт, ари агӀвычӀвгӀвыс Сара сгвы дацчпапӀ, ауи Сара стахъыраква зымгӀва йырхъйуштӀ».

23А-Нчва, хӀшйыргвыгъаз апшта, Дауыт йтынхачва дрыуата Израиль дрызгӀайдтӀ а-ГӀащаквырхагӀвы, Иисус. 24Иисус йгӀайра апхъала ЙахӀйа Израиль ауагӀа зымгӀва аквгӀазшӀиттӀ адзытщра[†] йахъысныс рыгвнахӀква штшырзырдырхуа йадамыгъата[+]. 25Йкъвырльыкъвхара даналгуз, ЙахӀйа йхӀвун: «Сара йсмагӀныта йшвпхьадзауайа швара? Сара гьсакӀвым швара швыззпшуа. Ауаса абар сара дсыщтагӀайитӀ Ауи. Сара Ауи йсандальшӀахӀвагаква рыртӀларагӀвацагьи гьсквнагум»[+][+].

26ХӀайщчваква, Ибрахим йтынхачва йгьи швара дшвыуата а-Нчва йзаджвыра хвы азызбауа! АгӀащаквырхара ауысла ари а-Хабар хӀара йхӀзагӀайщтитӀ а-Нчва! 27Иерусалим абзазагӀвчви ауат рунашвачпагӀвчви Ауи дш-ГӀащаквырхагӀву гьрымдыртӀ, ауат Ауи щра йыквырцӀан, ауыла ауат ансисабшагьи йгӀазпхьауа апигӀамбарква ражваква дырхъйатӀ[+]. 28Ауат Ауи йпны щра злайыквырцӀушыз къванчагӀакӀгьи гьырмаутӀ, ага ауаса йаъазтынгьи ауат Пилат Ауи щра йыквцӀара атахъыта щаквыргылра найдрахвтӀ[+]. 29Ауат Ауи йуысла а-ГӀвыра йаныз зымгӀва андырхъйа, Ауи амшӀджьуар дгӀакӀыдырххын, адамра дтарцӀатӀ[+]. 30Ауаса а-Нчва Ауи апсчва дгӀарылиган дгӀабзайыргылхтӀ[+]. 31Ауи амщтахьгьи мыш щарда руацӀа Ауи йыцта Галил йгӀатыцӀта Иерусалим йгӀайыз Ауи дырбатӀ. Ауат ужвы ауагӀа рпахь Ауи йшахӀатпӀ[+].

32Ужвы швара йнашвахӀхӀвитӀ ауи а-Хабар Бзи:[†] а-Нчва хӀапхъанчӀвиква злайыргвыгъаз шйырхъйаз. 33А-Нчва ауи йырхъйатӀ атынхачва рыхъаз, хӀара хӀыхъаз, Иисус дангӀабзайыргылх, йгӀвбахауа апсалом йшану апшта:

«Уара Сара с-Па уакӀвпӀ,
йахьчӀва Сара угӀасритӀ Уара».

34А-Нчва Ауи дшгӀабзайыргылхуашыз, Ауи зынгьи дшимырбгӀушыз руысла абар Ауи йхӀваз:

«Сара йшвыстпӀ швара Дауыт дызласыргвыгъаз йцӀабыргу аныхӀва-ныпхьара цкьаква»[†].

35Датша зджьара апны Ауи йхӀвитӀ:

«Уара у-ГӀвыцкьа йгьиуырбушым абгӀара адунай»[+].

36Дауыт йынцӀра шабгаз а-Нчва ймурад къвырльыкъв азихатӀ. Дауыт адунай йхӀваджьын, ауи йапхъанчӀвиква ъацӀу апны дыцӀарцӀахтӀ, ауи йхъвади бгӀахтӀ[+]. 37Ауаса а-Нчва йгӀабзайыргылхыз йхъвади гьымбгӀахтӀ.

38-39Ауи акӀвпӀта, йыжвдыр щта, айщчваква, хӀара йхӀраргамитӀ агвнахӀква зымгӀва зыргӀвауа Ауи шйакӀву. Муса й-Хабзала йузымгӀвауа агвнахӀквагьи Ауи йрызйыргӀвитӀ. Ауи йбзирала Иисус йызхъазцӀауа дзачӀвызлакӀгьи йкъванчагӀа шабгу йхъырхитӀ[+]. 40Ауи йгӀалцӀла тшышвхча йшвызнымирныс ахъазла апигӀамбарква йырхӀваз:

41«Абар, швапшы, алакъырдчпагӀвчва!
Йджьашвщата швхъаква щтӀашвцӀа!
Йауа швхӀвузтын швара швымшква рпны сара йсчпуштӀ ауи апш,
ауи швара йгӀашвархӀвыргьи,
зынзаджвыкӀгьи йгьазхъашвымцӀарызтӀ».

42Павели Бар-Наби асинагога йангӀагӀвныцӀхуаз, ауат хъылпахъыхла йгӀарыхӀватӀ йащтагӀайуа асабша атшынгьи йара ауи ауыс йырзаквчважварныс. 43ЙгӀайззаз анамцӀыцӀхуаз айахӀудакви аджьут дин йталыз а-Нчва йчвшвуз ауагӀакви щардагӀвыта Павели Бар-Наби йрыццатӀ. АгӀвыджь ауат йрачважвун, ауат йхъаддырцӀун апхъахькӀьалагьи а-Нчва йбзирахара йазхъарцӀауа йбзазара шатахъыз[+].

44ЙащтагӀайуаз асабша акъала абзазагӀвчва зымгӀва ухӀва йауашта йгӀайззатӀ ЙхӀыхвиту йажва йаздзыргӀвныс. 45АйахӀудаква[*] ауи аъара уагӀа щардагӀв гӀайззата йанырба, ацныхчылра гӀарылашван, Павел йыхв надыркъвуа, йхӀвуз йапшӀагылуа йалагатӀ[+]. 46Ауаса Павели Бар-Наби йгвымшвата йырхӀватӀ:

– А-Нчва й-Хабар швара апхъапхъа йшвызгӀагӀгра атахъын. Ауаса ауи швара шванадымгылуазара, зынгьи йапымкъьауа абзазара[†] швара йшвквнагамкӀва йаншвпхьадзауазара, хӀара амаджьусиква тшырзынахӀырхуштӀ[+]. 47Ауи акӀвпӀ ЙхӀыхвиту унашвата йхӀзичпаз. Ауи йхӀватӀ:

«Сара усчпатӀ Уара анахьанат ауагӀахъаква рыхъазла лашарата,
Уара адгьыл ацӀыхъвадза ауагӀаква зымгӀва агӀахчага рзынауырдзарныс ахъазла»[+].

48Амаджьусиква ауи аныргӀа, йгвыргъьун йгьи ЙхӀыхвиту й-Ажва дыртшхъвун, зынгьи йапымкъьауа абзазара йазалхыз зымгӀвагьи Иисус йызхъарцӀатӀ.

49ЙхӀыхвиту й-Ажва ауи адгьылшта шабгула тшамцӀнахуан.

50АйахӀудаква зыхьыз гуз атгӀачваква йрыуаз а-Нчва йчвшвуз апхӀвыскви акъала ахъачва апхъакви ацӀадырсыгьын, Павели Бар-Наби гвымхарала рцӀыхъва йтадыргылын, рышта йтырцатӀ. 51Ауаъа ауат рщапӀква йыркӀныз асаба кӀадырпӀлан[*], Иконий йцатӀ[+]. 52АпхьагӀвчвагьи гвыргъьарали а-Нчва й-Псыли йырчвын[+].

### 14


Иконий апны

1Иконий апны Павели Бар-Наби, йшырцӀасхаз апшта, айахӀуда синагога[†] йнашылын, ауаъа ауи аъара кьангьаш алахымкӀва йчважвунта, йахӀудати гректи щардагӀвы Иисус йызхъарцӀатӀ[+]. 2Ауаса ауат йрызхъазцӀарныс йадымгылыз айахӀудаква амаджьусиква ацӀадырсыгьын, ауат айщчваква йырзымдзыргӀвыхуа, ауат рчвымыгъта йырчпатӀ. 3Ауи акӀвпӀта Павели Бар-Наби ауаъа гӀамта бзидздза йаъан. Ауат гвымшвата ЙхӀыхвиту[†] йуыс йаквчважвун, ЙхӀыхвитугьи а-Нчва[†] йбзирахара ауысла ауат йырхӀвуз ауаз йрыбагъьун ауат рнапӀквала йдирычпуз агӀальаматраквали адырга джьащахъваквали[+]. 4Акъала абзазагӀвчва рхъвыцщаквала тшагӀвыршатӀ: азджьакӀ айахӀудаква йрыцыркӀуан, азджьакӀгьи – апостолчва.[†][+] 5Ауаса амаджьусикви айахӀудакви рунашвачпагӀвчва йрыцта амч гӀадрысабапныс, ауат хӀахъвыла йрысныс аныртахъха, 6ауат йырдырын йырдатӀ. Ликаония акъалаква Листра, Дерба йгьи ауат раргванква рпны[+] 7а-Нчва й-Хабар Бзи[†] ахӀвара атаджвыквырцӀахтӀ.


Листра апны

8Листра дтабзазун йщапӀква йымхъвахуа гӀвычӀвгӀвыскӀ, ауи дгӀадриищтарагьи дтлачун, зынгьи дгьнымкъвасызтӀ[+]. 9Ауи Павел йхӀвуз даздзыргӀвуан. Павелгьи ауи дйыхъвлапшын йбатӀ ауи йшйылаз арбзихахра йахъвушыз азхъацӀара[+].

10– УщапӀква райшата урыквгыл! – йбжьы дута йайхӀвтӀ ауи аныкъвадыкъва.

Ауахьауыгьи дгӀагӀвыцӀкъьан, дныкъвауа далагатӀ[+]. 11АуагӀаква Павел йчпаз рбан, ликаон бызшвала йцӀыруа йалагатӀ:

– ХӀара йхӀызгӀалбгӀатӀ гӀвычӀвгӀвыс турасы йтагылата анчваква́![+]

12Ауат Бар-Наба Зевс-хӀва йыпхьатӀ, Павелгьи – Гермес-хӀва, йауа швхӀвузтын айхӀарала йчважвуз ауи йакӀвын[*]. 13Акъала уаналцӀрыз Зевс йныхӀварта гылан, ауи амаджьуси диннкъвгагӀв акъала агвашв йазгӀайцтӀ ачвква, йазгӀайгтӀ ашвтракьакьаква[*], ауии ауагӀи йыртахъын ауат къвырман[†] рзырщныс. 14Апостолчва Бар-Наби Павели ауи аныргӀа, рчгӀвычаква акъврыжвжван[*], ауагӀа жвпӀара йрылаххын йцӀыруа йалагатӀ:

15– Ахъачваква, тшщаквшвкӀы, йшвчпауа ачӀвыйа швара? Швара швапшта хӀаргьи хӀгӀвычӀвгӀвыспӀ! ХӀара йшвызгӀагӀгтӀ швара а-Хабар Бзи. ХӀара йхӀтахъыпӀ швара ауи магӀны змам ауыс швакъвыцӀта[*] а-Нчва бза тшизынашвырхарныс, Ауи йакӀвпӀ йгӀазшаз ажвгӀванди адгьыли, атенгьызи ауат рпны йаъу зымгӀви. 16ЙагӀвсыз агӀамтаква рагӀан Ауи уагӀахъипхьадза айрыхвитуан дара рымгӀвала йцарныс. 17Ауаса ауи агӀангьи Ауи йхъа даквшахӀатхун, бзира йхауа, йанагӀамту ажвгӀвандла кви тшыгӀври швызгӀалбгӀайыжьуа, рызкъы гӀашвитуа, швара швыгвква гвыргъьарала йырчвуа[+].

18Ауат ажваквала ауат гӀалахӀва ауагӀа жвпӀара йгӀаргвындыргӀвытӀ дара рнысла къвырман рымщныс.

19Ауаса уацӀыхъван Антиохии Иконии йгӀартыцӀта йгӀайыз айахӀудаква ауагӀа жвпӀара дара рахьыла йгӀадрыхътӀ. Павел ахӀахъвквала йыстӀ, ауи дпсыдзырщан ддырхӀвхӀвауа акъала дтыргатӀ. 20Ауаса апхьагӀвчва Павел дангӀакӀвдырша, ауи дгӀагылын, акъала дгӀайхтӀ. ЙащтагӀайуаз атшын Павели Бар-Наби Дерба йцатӀ.


Апостолчва Шам Антиохия йгӀайхтӀ

21Ари акъала апны ауат а-Хабар Бзи драргамуан, апхьагӀвчва щардагӀвгьи ауат йгӀарыдгылтӀ. Ауи амщтахь ауат Листра йгӀахъынхӀвыхтӀ, ауаъа йгӀатыцӀхын Иконий йгьи Писидия Антиохия йгӀайхтӀ. 22Ауаъа ауат апхьагӀвчва рыгвква дрыбагъьун, йдыргвышхвун Иисус йызхъацӀара апны азцӀабыргра рылата йгӀанхарныс.

– ЛахьаквцӀара щарда хӀырхъысра атахъыпӀ хӀара а-Нчва й-Хъа́ра[†] хӀалалра апхъала, – рхӀвун ауат.

23Павели Бар-Наби азхъацӀагӀвчва райззарапхьадза апны ахӀбачва алырхуан, аныхӀвари аурычри рымщтахь ауат йзызхъарцӀаз ЙхӀыхвиту йанаматта йырчпун[+]. 24Ауи амщтахь ауат Писидия йалсын Памфилия йгӀайтӀ. 25Перга апны Ажва драргамын, ауат Атталия йгӀайтӀ. 26Атталия йгӀатыцӀхын ауат Шам Антиохия йгӀадзцахтӀ. Араъа ауат а-Нчва йылпха йацӀата ауи апхъала йдырхъйуз ауыс надырдзахтӀ[+]. 27Шам Антиохия йангӀайх, ауат азхъацӀагӀвчва райззара шабгу гӀазырддан, ауат а-Нчва йдирычпаз зымгӀва ауысла ахабар рархӀвтӀ, йрархӀвтӀ а-Нчва амаджьусиква рыхъазла Иисус йызхъацӀара ашв шгӀайтӀыз. 28Ауаъа ауат апхьагӀвчва йрыцта гӀамта бзидздза йаъан.

### 15


Иерусалим апны анйара

1ЙахӀудашта йгӀатыцӀын азхъацӀагӀвчваквакӀ Антиохия йгӀайтӀ, ауат айщчваква адрыпхьауа йалагатӀ:

– Муса йщаквйыргылыз апӀытӀачвапкъра йапщылу ацӀас швмырхъйузтын, а-Нчва[†] швгьгӀайхчушым швара.

2Ауи акъыльаквымшваракви амакӀыра мчкви гӀарыланацӀатӀ ахъатакӀла ауати ахъатакӀлагьи Павели Бар-Наби. Ауаъа Павели Бар-Наби датшагьи айщчваквакӀ рыцта рыхъвда йыквырцӀатӀ Иерусалим йцата ауи ауыс апостолчви[†] ахӀбачви йрыдыргалта йаквчважварныс. 3АзхъацӀагӀвчва райззара ацхърагӀара гӀарадзан, йджвыквылтӀ ауат, Финикии Шомроншти[†] йанрылсуаз амаджьусиква Иисус йшйызхъарцӀаз йаквчважвун. Иисус йызхъазцӀуз айщчваква зымгӀва ауи ахабар гвыргъьара ду гӀарыланацӀун.

4Иерусалим йангӀай, ауат йгӀарпылтӀ азхъацӀагӀвчва райззара йалаз ауагӀаква, апостолчва йгьи ахӀбачва. Даргьи ауат йрархӀвтӀ а-Нчва уыста йдирычпаз зымгӀва. 5Ауаса Иисус йызхъазцӀаз афарисейква ргвып йаланакӀуаз зджьакӀы йырхӀвун амаджьусиква апӀытӀачвапкъра йахъыщтра, ауат Муса й-Хабза дырхъйара шатахъу.

6Апостолчви ахӀбачви айззатӀ ауи ауыс йалапшныс. 7Аквчважвара ауыра амщтахь Петр дгӀагылын йхӀватӀ:

– ХӀайщчваква! ГӀамта щарда ахъыцӀхьатӀ а-Нчва хӀара зымгӀва дхӀыуата сара сгӀалихищтара а-Хабар Бзи[†] ажва амаджьусиква йрасхӀвныс, ауат Иисус йызхъарцӀара ахъазла[+]. 8АуагӀаква рыгвква йдыритӀ а-Нчва, Ауи даквшахӀатхитӀ Иисус йызхъазцӀаз амаджьусиквагьи шйыдикӀылуа, ауатгьи хӀара хӀапшта а-Нчва й-Псы[†] согӀата дритын[+]. 9Ауи хӀгьалихуам ауатгьи хӀаргьи, йауа швхӀвузтын Иисус йызхъацӀарала Ауи ауат ргвквагьи йрыцкьатӀ[+]. 10Щта йачӀвыйа швара а-Нчва дызшвырхъвыхуа, апхьагӀвчва рыхъвда апсынч хъашвцӀаныс аншвтахъызара, ауи нкъвыгӀгарныс хӀапхъанчӀвиквагьи хӀаргьи йанхӀылымшазара? 11ЙхъахӀцӀитӀщтӀ хӀара ауат хӀрапшта хӀаргьи агӀахчара ЙхӀыхвиту[†] Иисус йбзирахарата йшгӀахӀадзауа.

12Ауаъа ауагӀа жвпӀара зымгӀва тшщаквыркӀын Бар-Наби Павели амаджьусиква рпны а-Нчва йдирычпаз адыргакви агӀальаматракви руысла йырхӀвуз йаздзыргӀвуа йалагатӀ. 13Ауат йырхӀвуз йаналга, Йакъвып[*] йхӀватӀ:

– ХӀайщчваква, швгӀасыздзыргӀвы сара![+] 14ЩамгӀвын[*] йгӀахӀайхӀвтӀ хӀара а-Нчва йапхъахауата амаджьусиква дшрайгвыгӀвыз, ауат Йара йыхьыз нкъвызгауа уагӀата йшгӀалихыз. 15Ауи йаквшвитӀ апигӀамбарква йырхӀваз ажваквагьи, ауи а-ГӀвыра йаныпӀ:

16«УацӀыхъван Сара сгӀахъынхӀвыхта
Дауыт йчатыр ащъа йкӀахӀаз сыргылхуаштӀ.
Сара йгӀащаквсыргылхуаштӀ ауи акьыптаражвква,
Сара йсуыхвахуаштӀ ауи.
17-18Ауи асхъан сыхьыз нкъвызгауа анахьанат ауагӀаквагьи, амаджьусиква зымгӀвагьи
ЙхӀыхвиту йзыпшгӀуштӀ,
йауа швхӀвузтын Сара ауат аквгӀазшӀысттӀ сыхьыз нкъвызгауа уагӀата йалныс.
Ауаса йхӀвитӀ ЙхӀыхвиту,
щардадза цӀуата йызраргамыз ауи ауыс».

19Ауи йгӀалцӀла сара йшспхьадзауала, а-Нчва йахьыла тшыназырхауа амаджьусиква баргвыра рзыгӀанхӀыршара гьатахъым хӀара. 20Ауаса хӀара ауат сальамшвъа рзыхӀщтита йдхӀырдырра атахъыпӀ ауат амаджьуси нчвахъвыраква йырзырщуа акъвырман рызкъы йъапӀайхауа йгӀалцӀла йшрымфуш, апхадара штшарымтуаш, йырхъварауа арахв ажьы шхӀараму[*], ащагьи рызкъыта йупхьадзара шатахъым[*]. 21Щта Муса й-Хабза щарда цӀуата йъакӀвызлакӀгьи йбергьльыпӀ, асинагогаква рпынгьи сабшипхьадза рбжьы хъырцӀитӀта йапхьитӀ.


Анйара апны йщаквдыргылыз

22Ауи амщтахь апостолчви ахӀбачви азхъацӀагӀвчва райззара зымгӀва йрыцта йщаквдыргылтӀ дара йрыуата зджьакӀы гӀалырхта Павели Бар-Наби йрыцырцӀата Антиохия йырщтиныс. Ауат йгӀалырхтӀ Бар-Саба-хӀва йызпхьуз ЙахӀуди Сили. Ауат агӀвыджь айщчваква рпны йунашвачпагӀвын. 23Ауат йддыргатӀ ари йапшу асальамшвъа:

«Апостолчви ахӀбачви сальам нашвархитӀ Антиохия, Шам йгьи Киликия рпны йаъу амаджьусиква йрыуу хӀайщчваква зымгӀва!

24НахӀва-гӀахӀвата хӀара йхӀзагӀадзатӀ хӀпны йнатыцӀта йшвызнайыз зджьакӀы ражваквала швара гврыдзра шнашвыларцӀаз, швакъыльла йшвзалмыргаз щарда швшандырйаз, ауаса хӀара ауат закӀгьи гьрыхъвдаквхӀымцӀатӀ. 25Ауи йгӀалцӀла хӀара зымгӀвагьи хӀагвынгӀвын, хӀара йхӀыуата зджьакӀы гӀалхӀхтӀ, ауат бзи йыгӀбауа Бар-Наби Павели йрыцта йшвзынахӀщтитӀ. 26Ауат назцхӀцӀаз агӀвыджь рбзазара йгӀанйуз ашварагӀвара йампшуата ЙхӀыхвиту Иисус Христос[†] къвырльыкъв йзырхитӀ. 27Ауи акӀвпӀта швара йшвзынахӀщтиитӀ ЙахӀуди Сили, ауат ражваквала йдырцӀабыргуаштӀ хӀсальамшвъа йану. 28Ауи йгӀалцӀла а-Нчва й-Пси хӀари йщаквхӀыргылтӀ швара датша борч нашвыквхӀмырхӀарныс арат йащтагӀайуа ракӀвмызтын:[+] 29амаджьуси нчвахъвыраква йырзырщуа акъвырман рызкъы швшӀашвымцӀан, ащи йырхъварауа арахв ажьи швымфан, апхадара швылшвх[*]. Абарат швырхъйузтын, швара бзита швбзазуштӀ.

АзгӀвадара швымазтӀ!»

30Ауат йырщтийыз мгӀва[†] йыквылын Антиохия йгӀайтӀ. Ауаъа ауат ажвлара азырддан, асальамшвъа рырттӀ. 31Ауи йапхьан, зымгӀвагьи ажва ргвышхвагаква йрайгвыргъьатӀ. 32ЙахӀуди Сили даргьи пигӀамбарын, ргӀачважвараквала айщчваква рыгвква дырбзиуан йгьи йдыргвышхвун[+]. 33-34ГӀамтакӀ йаъан ауат ауаъа, уацӀыхъван айщчваква мамыр шырзыртахъу рархӀвын йгӀазщтийыз рпны йырщтихтӀ[*]. 35Павели Бар-Наби Антиохия апны йгӀанхатӀ, ауаъа ауат анахьанат айщчва щардагӀв йрыцта ауагӀа адрыпхьун йгьи ЙхӀыхвиту йажва драргамуан[+].


Павели Бар-Наби ракъыльаквымшвара

36ГӀамтакӀ анахъыцӀ Павел Бар-Наба йайхӀвтӀ:

– Унай ЙхӀыхвиту йажва ъахӀраргамыз акъалакви акыткви зымгӀва рпны хӀайщчваква хӀрызцапӀта, ауат руысква шакӀвшауа хӀапшыпӀ.

37Бар-Наба Марк-хӀвагьи йызпхьуз ЙохӀангьи дгӀайыцицӀара йтахъын[+]. 38Ауаса Павел йгьитахъымызтӀ дара Памфилия апны йгӀанызжьыз, йгӀарыхъвдаквырцӀаз ауыс архъйара апны йгӀарцымхърагӀаз агӀвычӀвгӀвыс дйыцнайахвырныс[+].

39Ауи ауысла ауат ракъыльаквымшвара ауи аъара йдууынта, ауат акъвыцӀра атахъхатӀ. Бар-Наба Марк дйыцицӀан, ахъвахӀла Кипр йдзцатӀ. 40Павелгьи мгӀвалагӀвта Сила дгӀалихын, мгӀва дыквылтӀ. Айщчваква ауи ЙхӀыхвиту йбзирахара данаматхарныс йызныхӀвахьан[+]. 41Павел Шами Киликии дрылстӀ, азхъацӀагӀвчва райззараква йрыбагъьауа.

### 16


Тимофей Павели Сили дрыцылитӀ

1Павел Дерба дцатӀ, ауаъа дтыцӀын Листра дцатӀ. Ауаъа Тимофей-хӀва йыхьызта апхьагӀвкӀ дбзазун.

Тимофей йан Иисус Христос[†] йызхъазцӀуз дйахӀуда пхӀвысын, йаба дгрекын. 2Листри Иконии рпны айщчваква Тимофей бзита йыквшахӀатхун. 3Павел Тимофей дйыцицӀата мгӀва[†] дыквылныс йтахъхатӀ. Ауат ашӀыпӀаква рпны йбзазуз айахӀудаква рнысла Павел Тимофей йпӀытӀачва пикъытӀ, йауа швхӀвузтын зымгӀвагьи йырдыруан Тимофей йаба дшгрекыз. 4КъалакӀ йа кыткӀ йтыцӀырквын датша къалакӀ йа кыткӀ йталуамца, Павели ауи йымгӀвалагӀвчви Иисус Христос йызхъазцӀуз аквгӀазшӀыртуан Иерусалим апны апостолчви[†] ахӀбачви йнарахвыз ащаквыргылра дырхъйарныс[+]. 5Иисус йызхъацӀара апны йбагъьахун азхъацӀагӀвчва райззараква, мшипхьадзагьи Иисус йызхъазцӀуз рпхьадзара йалахӀун[+].


Павел Македония йауу агӀвычӀвгӀвыс уахӀйата дйызгӀайитӀ

6Ауат Фригии Галатии йрылстӀ, йауа ухӀварыквын а-Нчва[†] й-Псы[†] йгьайымрыхвиттӀ ауат а-Нчва йажва драргамырныс Асия апровинция апны[+]. 7Мисия агӀвына йаназынадза, ауат Битуния йцаныс ацӀыхъва йтагылтӀ, ауаса Иисус й-Псы ауат гьамырхвиттӀ. 8Ауи йгӀалцӀла ауат Мисия йалсын Троада йцатӀ[+]. 9Ауахъ Павел уахӀйа[†] йызгӀайтӀ: Македония дауата гӀвычӀвгӀвыскӀ йара йпахь дгӀагылтӀ. Ауи агӀвычӀвгӀвыс дгылата ауи хъылпахъыхла дгӀайыхӀвун:

– Македония угӀайта угӀахӀцхърагӀа хӀара!

10Ауи ауахӀйа йгӀайра аниба амщтахь хӀара[*] зынла ацӀыхъва хӀтагылтӀ Македония хӀцарныс. ХӀара багъьата йхъахӀцӀун ауаъа а-Нчва хӀзызшӀитыз а-Хабар Бзи[†] ауат рпны йхӀраргамырныс шакӀву.


Лидия Иисус йызхъалцӀитӀ

11Троада апны хӀара ахъвыхӀ хӀаквчӀван Самотраке ахьыла райшата хӀдзцатӀ, ауаъа хӀтыцӀын анахьани атшын Неаполь хӀдзцатӀ. 12Неаполь хӀтыцӀын аурым колония йгьи Македония ауахьауи ахъвы магӀны зму акъала Филип хӀцатӀ. Ауаъа мышквакӀ хӀаъан хӀара. 13Асабша атшын хӀара акъала агвашвкӀ хӀгварцӀын, аныхӀвара ахъазла йауаш шӀыпӀа аъата йъаквхӀырпшуаз адзыгӀв атшпы хӀазцатӀ. ХӀара хӀчӀван, ауаъа йгӀайззаз апхӀвысква хӀрачважвауа хӀалагатӀ. 14Ауат дрыуата азаджв Лидия-хӀва йлыхьызын, ауи Тиатира акъала дауан, асхъа къапщаквыршв тлапӀаква лтиуан. Лидия а-Нчва йзаджвыкӀу хвы йзылбун йгьи дйыздзыргӀвуан, ЙхӀыхвитугьи[†] ауи лгвы азагӀахъитӀтӀ Павел йхӀвуз йазхъалцӀарныс[+]. 15Ауи лпны йбзазузи лари адзытщра[†] йанахъыс, ауи хӀара лпны хӀайгварныс кӀасхъыхла дахӀватӀ.

– Швара сара цӀабыргыта ЙхӀыхвиту йызхъасцӀауата йшвпхьадзузтын, швнайта спны швсасы, – араса дгӀахӀыхӀвумца йылхӀвуз хӀадлыргылтӀ ауи хӀара[+].


Павели Сили анбахта йтадырчӀвитӀ

16ХӀара аныхӀварта хӀанцуз зны амгӀва апны дгӀахӀынйатӀ ащтанчӀв апсы[*] злаз агӀвнакъвыт. Ауи йгӀаншуш ъалдыруаз йгӀалцӀла хъахӀара ду рызгӀалгуан лыпшвымаква. 17АгӀвнакъвыт Павели хӀари хӀцӀыхъва дтагылата дцӀыруа дгӀайуан:

– Арат ауагӀаква ЗымгӀварацкӀысйхӀаракӀу а-Нчва йкъвырльыкъвхагӀвпӀ! Ауат швара швыхъаз йдраргамитӀ швгӀазхчуш амгӀва!

18Мыш щарда руацӀа ауи ауаса йылчпун, Павел ауат зымгӀва аникъычӀ, тшацайырпан апсы йайхӀвтӀ:

– Иисус Христос йыхьызла унашва узысчпитӀ: угӀалылцӀ ауи!

Йара ауи алахъвгӀахъасра апсы ауи дгӀалылцӀхтӀ. 19Ауи лыпшвымаква рхъахӀара йзайгвыгъуз шырчвыдзыз ангӀаргвынгӀвы, Павели Сили гӀаркӀын акъала аунашвачпарта йадзхъаз акъьакъьара ахьыла йдырхӀвхӀватӀ. 20Ауат акъала аунашвачпагӀвчва рпны йгӀардын йырхӀватӀ:

– Арат ауагӀаква йахӀудапӀ, ауат йгӀархъшахъыцӀитӀ хӀыкъала апны йаъу ахабзамыгӀвхъгараква. 21Ауат хӀара, аурымква, йгӀахӀахвра йгьи йхӀырхъйара атахъым ацӀасква гӀахӀыларгитӀ[+].

22АуагӀа жвпӀара Павели Сили зладыркъванчуз йацыркӀтӀ, аунашвачпагӀвчва унашва рчпатӀ ауат дыртӀлата лабала йрысныс. 23Ауат мчыта йырбкъан, анбахта[†] йтадрышвтӀ, анбахта ахчагӀвы унашва йзырчпатӀ ауат йгватшныта йчӀапщарныс. 24Ауи апш унашва ангӀайадза, ахчагӀвы ауат ауацӀа такӀырта йнайдылтӀ, рщапӀквагьи апшвахӀвква рхъайцӀатӀ.

25ЦӀыхквтаквакӀ рапшта Павели Сили ныхӀвун йгьи а-Нчва йыртшхъвага ашваква рхӀвун, анбахта йтачӀваз анахьанат ауагӀаква ауат йрыздзыргӀвуан. 26Ауаъа зынла адгьыл ауи аъара мчыта йцӀсын, анбахта ащатаква алакацатӀ. Ашвква зымгӀва тшгӀартӀытӀ, анбахта йтачӀваз зымгӀва рщапӀква злашӀахӀваз апшвахӀвква шӀчӀвчӀван йкӀашватӀ[+]. 27Анбахта ахчагӀвы дгӀашӀыхата анбахта ашвква зымгӀва штӀыз аниба, йгьата дамцӀасын тшищхныс йаквикӀтӀ, йауа ухӀварыквын анбахта йтачӀваз зымгӀва йырдадзищатӀ ауи[+]. 28Ауаса Павел ауи быжьдула дизыцӀырныс дахадзатӀ:

– Ухъа йакӀвым азумхан! ХӀара зымгӀва араъа хӀаъапӀ!

29АхчагӀвы унашва йчпатӀ амза адыркӀныс, анбахта днаххылын, дкӀьазызуа Павели Сили рпахь тшкӀайрышвтӀ[+]. 30Ауи ауат гӀаджвылидан дырцӀгӀатӀ:

– Сыпшвымаква, йсчпара атахъыйа сара а-Нчва сгӀайхчара ахъазла[+]?

31Ауат ауи джьауап гӀайырттӀ:

– ЙхӀыхвиту Иисус йызхъацӀата, уаргьи утыдзрагьи Ауи швгӀайхчуштӀ.

32Ауаъа ауат ауыгьи йтдзы йыгӀвнабзазуз зымгӀва рыхъазлагьи ЙхӀыхвиту йажва драргамтӀ. 33Ауахъ йара ауи асахӀат йаквшвауата анбахта ачӀапщагӀвы ауат рхвыртаква йджвджваныс анбахта йгӀатидатӀ, йаргьи йтдзы йыгӀвнабзазуз зымгӀвагьи зынла адзытщра йахъырщттӀ[+]. 34Ауи Павели Сили йпны йырцатӀ, ауат рыхъазла айшва хъигӀватӀ. Ауи йаргьи йтдзы йыгӀвнабзазуз зымгӀвагьи а-Нчва йъайызхъарцӀаз йайгвыргъьун[+].

35ЙащтагӀайуаз атшын акъала аунашвачпагӀвчва ркъвырльыкъвхагӀвчва анбахта йырщтитӀ унашва рзырчпан:

– Ауат ауагӀаква гӀашвырхвитх.

36Анбахта ахчагӀвы Павел йайхӀвтӀ:

– АунашвачпагӀвчва унашва рчпатӀ швара швгӀадырхвитхныс! Амамыр швыцта швджвыквылхныс швылшаргӀатӀ!

37Ауаса Павел акъала аунашвачпагӀвчва ркъвырльыкъвхагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– Ауат хӀхӀаквым рымхауата ауагӀа рпахь хӀырбкъатӀ, хӀара хӀшурым къральыгӀву йампшуата, анбахтагьи хӀтадырчӀватӀ. Ужвы ауат мадза-мадза хӀара анбахта хӀызгӀатырщтхуа заджвгьи йдмырдырныс ахъазла акӀвма? Момо! Ауат дара гӀайыргӀатӀта хӀгӀатырщтхыргӀатӀ[+].

38АкъвырльыкъвхагӀвчва ауи ауыс акъала аунашвачпагӀвчва йрархӀвхтӀ. Ауат Павели Сили йшурым къральыгӀвчву аныргӀа, ашвара гӀарылалтӀ. 39Ауат гӀайын: «ЙхӀызшвыргӀвах», – хӀва Павели Сили гвыхътӀыла йрархӀвтӀ, анбахта йгӀатырщтхын, йрыхӀватӀ акъала йтыцӀхныс[+]. 40Ауат анбахта йангӀатыцӀх, Лидия лпны йцатӀ. Ауаъа ауат айщчваква йрынйан, ауат рыгвква дырбзитӀ. Ауи амщтахь ауат мгӀва йыквылхтӀ[+].

### 17


Тесалоника апны акъвырльыкъвхара

1Амфипольи Аполлонии йрылсын, ауат Тесалоника йгӀайтӀ, араъа айахӀуда синагога[†] аъан. 2Павел, йшицӀасхаз апшта, асинагога дцатӀ, ауаъа йащтацауата хсабшакӀ айахӀудаква йыцта а-ГӀвыра далачважватӀ,[+] 3йгӀаргвынйыргӀвуа йгьи йрыбагъьауа Христос,[†] а-Нчва[†] йгӀалихыз ЗымгӀвархъада, гӀазаб щарда анихътшара амщтахь, а-Нчва апсчва дгӀарылигата дшгӀабзайыргылхуашыз.

– Иисус-хӀва зыхьыз швыхъазла йсраргамуа а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада йакӀвпӀ, – йхӀвун Павел[+].

4Ауат йырхӀвуз хъаддырцӀатӀ йахӀудаквакӀ йырхъазымкӀва а-Нчва йзаджву хвы йзызбуз грек щардагӀвгьи зыхьыз гуз пхӀвыс щардагӀвгьи. Ауат зымгӀва Павели Сили тшгӀарыдыркӀылтӀ. 5Ауаса анахьанат айахӀудаква ауат йгӀарцныхчылтӀ, акъала акъьакъьара апны йгӀараута йгӀарыцырцӀаз ауагӀа гвымха-шӀымхакви дари акъала апны батакъвыта тарцӀатӀ. Ауат хвырчвхӀва Йасон йтдзы йазыгӀвтӀ, Павели Сили гӀараута ауагӀа рпахь йгӀадыргылра ртахъыта. 6Ауат ауаъа йангӀармау, Йасони айщчваквакӀи акъала знапӀыцӀаз рпны йдырхӀвхӀватӀ.

– Арат ауагӀаква адунай шабгула амыгӀвхъгараква гӀандыршитӀ, ужвы ауат хӀпынгьи йгӀайтӀ, – хӀва йцӀыруан ауагӀа жвпӀара, 7– Йасон ауат йпны йгӀайрайгватӀ. Ауат зымгӀва аимператор йунашва мыгӀвхъыргитӀ, Иисус-хӀва йызпхьауа датша паштыхӀ даъата йырхӀвитӀ[+].

8АуагӀа жвпӀари акъала знапӀыцӀази ауи аныргӀа, гвыгӀвмыгӀвра гӀарылашватӀ. 9Ауат Йасони анахьанати ахча пшцӀацӀа гӀарыквырхын йгӀауырщтхтӀ.


Берея апны акъвырльыкъвхара

10Ауахъ гӀаталтӀ акӀвын, айщчваква Павели Сили Берея йырщтитӀ. Ауаъа йаннадза, ауат айахӀуда синагога йцатӀ. 11Берея абзазагӀвчва Тесалоника абзазагӀвчва рацкӀыс ргвква рыцӀа йхътӀын. АзыгӀальаматра ду рылата йаздзыргӀвуан ауат Павел йгӀарайхӀвуаз, ансимшгьи а-ГӀвыраква[†] дырхъвыхуан йыргӀаз атамамра гӀаддырдырра ахъазла. 12Ауи йгӀалцӀла ауат йрыуата щардагӀвы Иисус йызхъарцӀатӀ, Иисус йызхъарцӀатӀ зыхьыз гуз грек пхӀвыс щардагӀвгьи грек хъачва щардагӀвгьи. 13Ауаса Тесалоника апны айахӀудаква йанырдыр Берея апны Павел а-Нчва йажва шираргамуа, ауат ауаъа йцан ауагӀа жвпӀара ацӀадырсыгьуа йгьи йдыргвыжвкӀуа йалагатӀ. 14Айщчваква зынла Павел атенгьыз атшпыла дырщтитӀ, ауаса Сили Тимофеи акъала апны йгӀанхатӀ. 15Павел дназдасуаз ауи йыцта Афиныдза днадырдзатӀ, уацӀыхъван ауат Сили Тимофеи йрызцауа Павел йунашва зныз йсальамшвъа рымата йгӀахъынхӀвыхтӀ. Ауи асальамшвъа апны Павел йгӀвуан ауат ласыта йпны йшгӀайуашыз.


Афины апны Павел йкъвырльыкъвхара

16Павел йымгӀвалагӀвчва дъадзарызпшуаз Афины дтаныкъвун, ауи йпсы ацӀанарбкъалуан араъа йаныргӀалыз амаджьуси нчвахъвыраква рстатуяква ъащардаз. 17Ауи йгӀалцӀла асинагога апны ауи драчважвун айахӀудакви а-Нчва хвы йзызбуз агреккви. Ансимшгьи ауи драчважвун акъала акъьакъьара апны йгӀайынйузгьи. 18Ауи йгӀайамакӀуан Эпикур йыщтацагӀвчви[*] астоиккви[*] рапхьартаква йрыуаз философквакӀгьи. АзджьакӀ азцӀгӀун:

– ЙачӀвыйа ауи ажвамырчӀва йхӀварныс йтахъу?

Датша зджьакӀы йырхӀвун:

– Ауи анчва хамаква дрыквчважвауазшва йаъапӀ, – йауа швхӀвузтын Павел йраргамуан Иисуси агӀабзагылхри[*] руысла а-Хабар Бзи.[†] 19Ауат Павел днарахвтӀ Ареопаг[*] ддырцан, йгӀайыхӀватӀ:

– ЙгӀахӀахӀв хӀара, йамгӀан арыпхьара шӀыцйа уара йакӀвуыршауа? 20Уара йухӀвауата йыгӀгӀауа зымгӀва шӀыцрапӀ йгьи гӀвымарапӀ хӀара хӀыхъазла, хӀаргьи йыгӀдырныс хӀтахъыпӀ ауат йырмагӀну.

21(Афины абзазагӀвчви ауаъа йтаз ахамакви рыхъазла рыцӀа йгвыпшыхьтарысга бзийыз ачважвари шӀыцракӀ аздзыргӀври ракӀвын.)

22Павелгьи Ареопаг аквта дтагылын йхӀватӀ:

– Афины абзазагӀвчва! Сара зымгӀвалагьи йызбитӀ швара дарадза адин швшазаргвану. 23Йауа швхӀвузтын сара сгӀакӀвшан, сгватшныта швара квырмыш ззышвчпауа швыцкьаква сырпшытӀ. Ауи апны йгӀанымхахуата сара йгӀасаутӀ араса йызныз акъвырманщырта: «ЙБЕРГЬЛЬЫМ АНЧВА ЙЫХЪАЗЛА». Ауи йбергьльым а-Нчва, ймагӀну шшвымдыруагьи швара хвы ззыжвбауа, швара швыхъазла дсраргамитӀ. 24А-Нчва, адунайи ауи йыкву зымгӀви гӀазшаз, ажвгӀванди адгьыли Йрыхвиту йакӀвпӀ. Ауи ауагӀаква рнапӀквала йыруыхваз аныхӀвартаква рпны дгьбзазум[+]. 25Ауи дгьазыбжам агӀвычӀвгӀвыс напӀква йгӀайыртныс йрылшауа йауата закӀгьи. Ауи йакӀвпӀщтӀ ауагӀаква зымгӀвагьи бзазара, псыпнкъвгара, анахьанат зымгӀвагьи гӀарызтыз. 26Ауи гӀвычӀвгӀвыскӀ агӀвычӀвгӀвара зымгӀва гӀайхъшахъищттӀ, ауат ауагӀаква адгьыл шабгу йыквынцӀра ахъазла, ауаъа Ауи зымгӀва рыхъазлагьи йрыбергьыльтӀ йанбзазуш агӀамти рбзазарта агӀвынакви. 27Ауат зымгӀвагьи а-Нчва йзичпаз ауагӀаква Йара йзыпшгӀарныс, Йара дрылархӀварныс йгьи дгӀарауныс рылшарныс ракӀвын, Ауи хӀара дхӀыуата дзачӀвызлакӀгьи дшичвыхъарамгьи. 28Щта «Ауи хӀйылата хӀара хӀбзазитӀщтӀ, хӀымгӀвайситӀщтӀ йгьи хӀаъапӀщтӀ»[*], йара ауи рхӀватӀ швуысагӀвчваквакӀгьи: «Щта хӀаргьи Ауи йыжвла хӀакӀвпӀ»[*].

29– ХӀара а-Нчва йыжвла анхӀакӀвзара, хӀхъвыцра гьатахъым Ауи агӀвычӀвгӀвыс йыршӀыйара апны йшйылшауа апшта хьапщла, рызнала йа хӀахъвыла йгӀайырбауа атурасы йакӀвта. 30Ауи акӀвпӀта, амдырра агӀамтаква хъатакӀла йгӀанижьитӀта, а-Нчва ужвы ауагӀаква зымгӀва унашва рзичпитӀ йъакӀвызлакӀгьи агвнахӀква тшырзырдырхныс. 31Йауа швхӀвузтын Ауи йгӀалихтӀ амш хӀаквымхара цӀабыргыла адунай ахӀаквым анихуш, йхӀаквымхагӀвхуш ГӀвычӀвгӀвысгьи дгӀалиххьатӀ. АуагӀаква зымгӀва рыхъазла а-Нчва ауи йырцӀабыргтӀ Ауи апсчва дгӀарылигата дангӀабзайыргылх![+]

32Ауат апсчва дгӀарылгата дгӀабзаргылхра ауыс аныргӀа, ауат йрыуата азджьакӀ ауи йалахъыччатӀ, азджьакӀгьи йырхӀватӀ:

– Датша зны хӀуыздзыргӀвыпӀ уара ауи ауысла.

33Ауаъа Павел ауат дгӀаркъвыцӀхтӀ. 34Ага ауаса йаъазтынгьи уагӀаквакӀ Павел йгӀайыдгылын, Иисус йызхъарцӀатӀ. Ауат йрыуан Ареопаг йалаз Дионисий, Дамарида зхьзыз апхӀвыс датшагьи.

### 18


Коринт апны акъвырльыкъвхара

1Ауи амщтахь Павел Афины дтыцӀын Коринт дцатӀ. 2Ауаъа ауи дгӀайынйатӀ Акила-хӀва йызхьзыз, Понт йауаз айахӀуда. Ауи щарда мцӀуата йпхӀвыс Прискилагьи дйыцта Италия дгӀатыцӀын дгӀайтӀ, йауа швхӀвузтын аимператор Клавдий унашва йчпатӀ айахӀудаква зымгӀва Рим йтыцӀныс[*]. Павел ауат рпны дгӀайтӀ[+]. 3Павели ауати йара ъачӀвагӀакӀла йынхун: ауат ачатырква рчпун, ауи йгӀалцӀла Павел ауат дрыцынхарныс дгӀанхатӀ. 4Ансисабшагьи ауи асинагога апны айахӀудакви агреккви драмакӀуан, ауат Иисус йшйызхъарцӀуш дащтата[+].

5Македония йгӀатыцӀта Сили Тимофеи ангӀай, Павел йагӀамта зымгӀва ажва ауаз йазалихтӀ, ауи айахӀудаква рыхъазла даквшахӀатхун Иисус а-Нчва[†] йгӀалихыз ЗымгӀвархъада шйакӀву. 6Ауаса ауат ауи йгӀайпырасуа йгьи йыхв надыркъвуа йаналага, ауи йчгӀвычаква асаба гӀаркӀнирпӀлан[*], ауат йрайхӀвтӀ:

– Швара швхъатала швакӀвпӀ швыдзра апны йкъванчу! Сара снапа цкьапӀ,[†] сара ужвы амаджьусиква рпны сцитӀ[+].

7Павел асинагога дгӀагӀвныцӀхын, ауи йадзхъагылаз Титий Йуст зхьзыз, а-Нчва хвы йзызбуз агӀвычӀвгӀвыс йтдзы днашылтӀ.

8Асинагога аунашвачпагӀв Криспгьи ауи йтдзы йыгӀвнабзазуз зымгӀвагьи ЙхӀыхвиту[†] Иисус йызхъарцӀатӀ. Павел йыздзыргӀвуаз Коринт абзазагӀвчва йрыуата щардагӀвы ЙхӀыхвиту Иисус йызхъарцӀан, адзытщра[†] йахъырщттӀ[+].

9Зны уахъынлата ЙхӀыхвиту Павел уахӀйа[†] йзыгӀайщтийын йгӀайайхӀвтӀ:

– Уымшван! УашӀамсуата учважва. 10Йауа ухӀвузтын Сара уара суыцпӀ, заджвгьи уара зарар гьгӀаузихушым. Ари акъала апны Сара йсчӀву ауагӀаква щардагӀвыпӀ.

11Павел ауаъа сквшыкӀи бжакӀи дтан, ауагӀаква а-Нчва йажва йайрыпхьауа.

12Галион[*] Ахайа провинция данаунашвачпагӀвыз, айахӀудаква дара-дара ангӀалтӀ тшгӀащтӀырхын, Павел йгвыквсын, ахӀаквымхарта ддырцатӀ. 13Ауат ауи ддыркъванчауа йалагатӀ:

– Ари агӀвычӀвгӀвыс ауагӀаква а-Нчва хвы йзырбауа йшибжьауа а-Хабза[†] хӀшабжьауа йгьапшым.

14Павел йшӀа хъитӀныс дахамдзаскӀва, Галион айахӀудаква тшырзынайырхатӀ:

– Ауи хабза мыгӀвхъгаракӀла йа чвгьарахаракӀла дшвыркъванчазарквын, сара щата сымазлушын швтхӀаусыхара салапшныс. 15Ауаса араъа ауыс зкву арыпхьара, ахьызква йгьи швара шв-Хабза ракӀвпӀта, ауат ауысква швара-швара йалшвырга. Сара йгьстахъым ауат йрапшу ауысква рпны схӀаквымхагӀвхарныс[+].

16Йаргьи ауат ахӀаквымхарта йгӀаджвылицатӀ. 17Ауаъа ауат зымгӀва асинагога аунашвачпагӀв Состен дгӀаркӀын, ахӀаквымхарта апахь дырбкъатӀ, ауаса Галион ауи хабартагьи йгьйымбатӀ.

18Датшагьи мыш щарда Коринт даъан Павел. Ауи амщтахь ауи айщчваква «бзила»-хӀва йрайхӀвын, Прискили Акили йыцта ахъвыхӀла Шамла йдзцатӀ. АхъвыхӀла йдзцара апхъала Павел Кенхрей апны йхъабра йсатӀ, йауа швхӀвузтын ауи апхъала зны ауыла а-Нчва дйыргвыгъахьан[*][+]. 19Ауат Эфес йнадзатӀ, ауаъа Павел Прискили Акили дыркъвыцӀтӀ, йара асинагога дцан, ауаъа айахӀудаква драчважвун[+]. 20Ауат ауи хъылпахъыхла йгӀайыхӀвун гӀамтакӀла ауат рпны дгӀанхарныс, ауаса ауи йгьйымуытӀ.

21– Сара сгӀахъынхӀвыхуаштӀ, а-Нчва йхӀвузтын, – йхӀван, Павел ауат йыргвыгъатӀ даныркъвыцӀхуаз йгьи ахъвыхӀла Эфес дгӀатыцӀхтӀ.

22Ауи ахъвыхӀ дгӀакӀныцӀхтӀ Кесария апны, Иерусалим дгӀайтӀ, ауаъа йаныргӀалыз азхъацӀагӀвчва райззара йалаз сальам райхын, Антиохия дцатӀ. 23Антиохия апны гӀамтакӀ даъан, ауаъа дгӀатыцӀын Павел Галатии Фригии дрылстӀ, апхьагӀвчва рыгвква йрыбагъьауа[+].


Эфес апны Аполос йкъвырльыкъвхара

24Ауи агӀамта йаквшвауата Эфес дгӀайтӀ Александрия[*] йгӀатадрийыз, Аполос-хӀва йызхьзыз айахӀуда, гӀальма змаз, ачважвара йазычпаз, а-ГӀвыраква[†] бзита йыздыруаз дгӀвычӀвгӀвысын ауи[+]. 25ЙхӀыхвиту й-МгӀва[†] йдырдыртӀ ауи, йпсы гвжважвауа, йхъауйырцӀауа дчважвун, тамамта Иисус йуыс йайрыпхьун, йара ЙахӀйа йдзытщра ахӀа йымдырызтӀхӀва[+]. 26Асинагога апны Аполос гвымшвата Иисус дйыквчважвауа далагатӀ. Прискили Акили ауи йанйыздзыргӀвы, хъатакӀла днадрыскӀьан, рыцӀа тамамта ауи йгӀайгвындыргӀвытӀ ЙхӀыхвиту й-МгӀва[*][+]. 27Аполос Ахайа ддзцаныс йтахъын, айщчваквагьи, ауи ддыргвышхвауа, ауаъа йбзазауа апхьагӀвчва Аполос дшдрайгвуш йахӀвауа сальамшвъа ргӀвытӀ. Ауи ауаъа данца, цхърагӀара ду дирадзатӀ а-Нчва йылпхала Иисус йызхъазцӀаз ауагӀаква. 28ЙхътӀу амакӀраква рпны Аполос айахӀудаква йырхӀвуз закӀылагьи дгьадымгылуазтӀ, а-ГӀвыраквала кьангьаш алахымкӀва йрыбагъьун ауи Иисус а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада шйакӀву[+].

### 19


Павел Эфес апны йкъвырльыкъвхара

1Аполос Коринт данаъаз йаквшвауата, Павел ащхъа шӀыпӀаква амидан, Эфес дгӀайтӀ. Ауаъа ауи апхьагӀвчваквакӀ дрынйатӀ[+].

2– А-Нчва[†] й-Псы[†] дгӀашвадзама швара Иисус йанйызхъашвцӀа? – дрызцӀгӀатӀ ауи ауат.

– ХӀара йара йгьхӀымгӀатӀ а-Нчва й-Псы даъата, – джьауап арттӀ ауат.

3Ауаъа Павел дазцӀгӀатӀ:

– ЙамгӀан дзытщрайа щта швара швызхъысыз?

– ЙахӀйа йдзытщра, – джьауап арттӀ ауат[+].

4Павел йхӀватӀ:

– ЙахӀйа агвнахӀква тшырзыдырхра[†] ахъазла адзытщра[†] йахъищтуан. Ауи ауагӀа аквгӀазшӀитуан йара йымщтахь йгӀайуаш, датшата йхӀхӀвапӀта Иисус йызхъарцӀарныс[+].

5Ауат ауи аныргӀа, ЙхӀыхвиту[†] Иисус йыхьызла адзытщра йахъыстӀ[+]. 6Павелгьи ауат йнапӀква анрыквицӀа, а-Нчва й-Псы ауат дрызгӀакӀнылтӀ. Ауаъа ауат йрымдыруаз абызшваквала йчважвауа, апигӀамбаражваква рхӀвауа йалагатӀ[+]. 7Ауат зымгӀва шалу жвыгӀвыгӀв раъарагӀвы йнадзун.

8Павел хымызкӀ руацӀа асинагога дцумца дгвымшвата дчважвун, ауи ауагӀаква йрайхӀвуан а-Нчва й-Хъа́ра[†] ауыс, ауи ауыс йгӀайыздзыргӀвуаз йхъадйырцӀун[+]. 9Ауаса ауат йрыуата зджьакӀы йайрышхан, ауи хъарцӀарныс гьрымуазтӀ, зымгӀва йшыргӀуз Иисус й-МгӀва[†] дырджьун. Ауаъа Павел ауат дыркъвыцӀтӀ. Ауи апхьагӀвчва йыркӀьыдан, ансимшгьи ауат Тиран йапхьарта[*] апны драчважвун. 10Ауаса гӀвысквша йакӀвшатӀ ауыс, Асия апровинция йбзазуз айахӀудакви агреккви зымгӀва ЙхӀыхвиту йажва ргӀун.


Скеуа йпачваква

11А-Нчва Павел йыйрычпун йгӀанымшасыз агӀальаматраква. 12Павел данынхуз йынкъвигуз акӀаскви апрапсакви ачымазагӀвква йырзыгарагӀваца азынахъун ауат рызгӀвакви йрылаз аджьын квайчӀвакви рылцӀхра ахъазла[+]. 13ЙгӀамдуз йахӀуда ъазагӀвазаквакӀгьи аджьын квайчӀваква злаз йанрылырцуз ЙхӀыхвиту Иисус йыхьыз рхӀвауа йалагатӀ:

– Павел дызквчважвауа Иисус йыхьызла унашва швзысчпитӀ[+].

14(Ауи рчпун айахӀуда шогьанхъада[†] Скеуа йбыжьгӀв пачвагьи.)

15Ауаса аджьын квайчӀва ауат джьауап гӀариттӀ:

– Иисус дыздыритӀ сара, Павелгьи сара сыхъазла дбергьльыпӀ, а швара йшвмагӀныйа[+]?

16Аджьын квайчӀва дызуацӀаз агӀвычӀвгӀвыс ауат ауи аъара мчыта дыргвыквсын, зымгӀвагьи драйгӀайтӀ, ауатгьи атдзы йгӀаджвылкъьатӀ, йкъьатӀамазта йгьи ахвыртаква рныта. 17Эфес йтабзазуз зымгӀва – айахӀудаквагьи агрекквагьи – ауи рдыртӀ. Ауат ашвара гӀарылалын, ЙхӀыхвиту Иисус йыхьыз пӀатӀу ду аквырцӀауа йалагатӀ. 18Иисус йызхъазцӀаз йрыуата щардагӀвы гӀайуанта, йцӀарымкӀуата руысква Павел йзагӀахъыртӀуан. 19Ауи апхъала хъвымгара зчпуз щардагӀвгьи рхъвымгарачпага швъабыгъьрышаква азыргган, зымгӀва йшырбуз йырблытӀ. Ауат йырблыз ашвъабыгъьрышаква зымгӀва рыхв анырпхьадза, драхма[†][*] зыкь гӀвынгӀважви жваба йнадзатӀ. 20Абарауаса мчыта, гъагъата йгьи дахӀвра алата тшауацӀнахуан ЙхӀыхвиту йажва[+].


Эфес апны ахӀальабальыкъра

21Ауат зымгӀва рымщтахь Павел йгвы йтайкӀытӀ Македонии Ахайи дрылста Иерусалим дцарныс.

– Иерусалим санцара амщтахь Римгьи збара атахъыпӀ, – йхӀвун ауи.

22Ауи Македония йщтитӀ йыгӀвцхърагӀагӀвчва, Тимофеи Эрасти, йара гӀамтакӀдза Асия апровинция апны дгӀанхатӀ[+].

23Ауи агӀамта йаквшвауата ЙхӀыхвиту й-МгӀва ахъкъьачӀвыла тшгӀащтӀыхра ду гӀаншатӀ. 24Дмитрий зхьзыз агӀвычӀвгӀвыс, арызна уысквала аъаза, Артемида лныхӀварта арызна квпшыраква йчпун. Ауыла ауи аъазаква лшара ритуан ймачӀымкӀва хъахӀара радзарныс. 25Ауи ауати ауат йрапшыз аъазакви гӀазиддан йрайхӀвтӀ:

– Ахъачваква, швара йыжвдыритӀ ари анхара хӀара хъахӀара бзи шгӀахӀнатуа. 26Ауаса швара йыжвбитӀ йгьи йыжвгӀитӀ ари Павел араъа Эфес апны йахъазымкӀва Асия апровинция шабгула ухӀва йауашта уагӀа щардагӀв йхӀваз шхъадйырцӀаз йгьи йшйыргӀващаз. Ауи йхӀвитӀ напӀыла йырчпауа анчваква закӀзаджвыкӀлагьи йшынчвам. 27Ауи шварагӀвара ъагӀаннаршауа хӀара хӀъачӀвагӀа чва гвымха ахърысра апны йгьахъазым, ауи хӀара хӀынчва дудздза Артемида лныхӀвартагьи магӀныкӀгьи амахымкӀва йачпуштӀ. Асия апровинция шабгугьи адунай шабгугьи хвы ззырбауа лара анчвагьи йцӀыхъвахауата закӀгьи дашӀысхымкӀва дачпуштӀ ауи!

28Ауи аныргӀа ауат гвыжвкӀын йцӀыруа йалагатӀ:

– ДдудздзапӀ Эфес апны квырмыш ззырчпауа Артемида!

29ДукӀ йнамихуата акъала шабгу алагӀваласуа йалагатӀ. АуагӀаква Павел йымгӀвалагӀвчва, Македония йауаз Гайи Аристархи дырхӀвхӀвауа зымгӀвагьи ацзакӀыра рылата атеатрла йтрыстӀ[+]. 30Павел ауагӀа дрызцара йтахъын, ауаса апхьагӀвчва ауи йчпаныс дгьадымрыхвиттӀ. 31Апровинция аунашвачпагӀвчва йрыуата Павел йыгӀвзачваз зджьакӀынадзара Павел хъылпахъыхла йшйыхӀвауа ахабар гӀаддрыгтӀ ауи атеатр апны дгӀанымшарныс.

32Агврыдзра гӀарылашватӀ ауаъа йгӀайззаз, йауа швхӀвузтын азджьакӀ йцӀыруа закӀ рхӀвун, азджьакӀгьи йцӀыруа датша закӀы рхӀвун. АйхӀарагӀв йара йгьрымдыруазтӀ араъа йызгӀайыз. 33Араъа йгӀаншауа йдырхӀварныс ртахъыта, йыцӀагвумца ауагӀа жвпӀара дгӀарылырщттӀ Александр – айахӀудаква ракӀвпӀ ауи зчпаз. Александр йнапӀы йчпатӀ ауагӀа тшщаквыркӀырныс йаквгӀазшӀитуа, дгӀачважвата ауат рпахь йхъа йырзахвара йтахъыта. 34Ауаса зымгӀвагьи ауи дшйахӀудаз анырдыр, йацшӀакӀта йцӀыруа йалагатӀ:

– ДдудздзапӀ Эфес йауу Артемида!

ГӀвсахӀаткӀ раъара йцӀрытӀ ауат. 35Ауаъа ауагӀа рпахь дгӀагылтӀ акъала аунашвачпарта апны ашвъаква агвынзыргӀвуаз анхагӀвы. Ауи ауат щаквикӀын йхӀватӀ:

– Эфес абзазагӀвчва! Щта йгьбергьльымма адунай шабгула Эфес акъала йшахчауа йдудздзу Артемида лныхӀварти ажвгӀвандла йгӀакӀашваз ауи лквпшыри? 36Ауи заджвгьи дгьамакӀуам. Ауи йгӀалцӀла швара тшщаквшвкӀыхра, йанымгӀалуа шшвымчпуш шващтазлара атахъыпӀ. 37Швара арат ауагӀаква араъа йгӀажвдтӀ, ауат дрыуата заджвгьи аныхӀварта дшачвымгъычызгьи, хӀынчва лыхв шнаймыркъвызгьи. 38Дмитрии анахьанат аъазакви аджвырагӀв тхӀаусыхара рызрымазтын, ауи ахъазла хӀпны йаъапӀ хӀаквымхартагьи унашвачпагӀвчвагьи. Азаджв азаджв дызлашвыркъванчауа ауаъа йнажвгныс йшвылшитӀ. 39Швара ужвыгьи азцӀгӀара кӀара швымазтын, хабзала йакӀвшауа айззара апны швалапшра атахъыпӀ. 40ШварагӀварапӀ йахьчӀва йакӀвшауа агӀаншараква рымщтахь хӀара атшгӀащтӀыхра ахъкъьачӀвыла хӀдыркъванчарныс, ауыс ауаса йалуазтын, хӀара йгьхӀымазлушым хӀхъа злахӀырзахвахуаш, йауа швхӀвузтын ари айззара акӀвхӀыршарныс хӀара швхӀаусыгӀва гьхӀымам.

Ауат ажваква рымщтахь ауи йгӀайззаз ауагӀаква амцӀищтхтӀ.

### 20


Павел Греции Македонии рпны дцитӀ

1АларпӀатӀараква анщаквчӀвах, Павел апхьагӀвчва азиддатӀ, ауат йыргвышхватӀ, «бзила»-хӀва йрайхӀвын Македония ахьыла дджвыквылтӀ[+]. 2Йапшым ашӀыпӀаква данрылсуаз, Павел Иисус йызхъазцӀуз щардала драчважвун, агвышхвара ауат йрылайцӀун. Греция дангӀай, 3ауи ауаъа хымызкӀ дтан. Ауи ахъвыхӀла Шам ддзцаныс йгвы йантайкӀы, айахӀудаква ауи йгӀайгвыквсныс тшдрыхӀазыртӀ. Ауи анидыр, ауи Македония далста Шам дхъынхӀвыхныс щаквйыргылтӀ[+]. 4Ауи йыцын Берея йауу Пир йпа Сопатер, Тесалоника йауу Аристархи Секунди, Дерба йауу Гай, Тимофей, ауат ракӀвымкӀвагьи Асия апровинция йауу Тихики Трофими[+]. 5Ауат апхъала йцан, Троада апны йхӀызпшуан[+]. 6Щта хӀара а-ЧӀахъва амщаква ргвыргъьахъв амщтахь Филип хӀтыцӀын хъвыхӀла хӀдзцатӀ, хвымшкӀ анцӀы Троада апны ауат хӀырзынадзатӀ. Ауаъа хӀара быжьмышкӀы хӀтан[+].


Эвтих йгӀабзаргылхра

7Амчыбыжь йапхъахуз амш апны[*] хӀара хӀайззатӀ ачӀахъва акъвтшра ахъазла[*]. ЙащтагӀайуаз атшын Павел дджвыквылхра атахъын, ауи йгӀалцӀла ауи ауырата цӀыхквта надзанадзыкӀьара апхьагӀвчва драчважватӀ. 8ХӀара хӀъайззаз ахъахь пещ апны мза щарда кӀкӀун. 9Эвтих зхьзыз ачкӀвын ахъышв дкӀылачӀван. Павел ауырата дъачважвуз йгӀалцӀла, Эвтих ачва даланахӀван, дшычваз йхпахауа аэтаж ахъышв дкӀылшвтын дкӀашватӀ. Ауи дангӀащтӀырх, дшпсыз рбатӀ. 10Павел цӀахьы дгӀабгъалын, ачкӀвын дйыквщтӀалын тшйыкӀвйыршатӀ.

– Швыгвква акъвшвмырпын, – йхӀватӀ Павел, – ауи дгӀабзагылхтӀ!

11Павел хъахьы дхъалхын, ачӀахъва гӀакъвитшытӀ йфан, шарпныдза датачважвахын, уацӀыхъван дджвыквылхтӀ. 12АчкӀвынгьи дбзата йпны ддырцахтӀ, зымгӀвагьи ауи дарадза йайгвыргъьатӀ.


Троада йгӀашӀарышвта Милетдза аныкъвара

13ХӀара Павел хӀизымпшуата ахъвыхӀ хӀаквчӀван, Ас акъала хӀдзцатӀ, ауаъа Павелгьи ахъвыхӀ дгӀаквчӀварныс хӀгвы йтан. Павел йара ауаса дхӀангӀалтӀ, йауа швхӀвузтын ауи Асдза абарахъала щапӀыла дымгӀвайсныс йтахъын. 14Ас апны ауи хӀара дгӀахӀпылтӀ, хӀаргьи ауи ахъвыхӀ дгӀаквхӀырчӀван, Митилена акъала ахьыла хӀдзцатӀ. 15АхъвыхӀла ауаъа хӀгӀатыцӀын, йащтагӀайуаз атшын хӀара Хиос адзыгӀвбжьа хӀгӀадзатӀ. Датшагьи мышкӀы анца, Самос адзыгӀвбжьа хӀнадгылтӀ хӀара, ауи амщтахь мышкӀы анца Милет акъала хӀнадзатӀ. 16Асия апровинция апны дымкъварныс ахъазла, Павел йщаквйыргылтӀ Эфес дагӀвста ддзцарныс, йауа швхӀвузтын ауи дара дгвжважвун йгьи йтахъын, йзахъвдаквыцӀуазтын, Агвадз АцӀагахра агвыргъьахъв[†] амш йаквшвауата Иерусалим днадзарныс[+].


Павел Эфес ахӀбачва рпахь дгӀачважвитӀ

17Милет апны Павел ахабарргагӀв Эфес дищтитӀ азхъацӀагӀвчва райззара ахӀбачва йпны йшгӀайуаш райхӀвныс. 18АхӀбачва ангӀай, ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– Швара йыжвдыритӀ сара Асия апровинция сгӀайищтара йапхъахуз амш йгӀашӀарышвта араъа швара швпны сшбзазауа[+]. 19Сара ъасара сылата, сыладзква гӀатрыжжы ЙхӀыхвиту[†] къвырльыкъв йзысхун, айахӀудаква сара чвгьарала йъасыщтаныкъвуз йгӀалцӀла ахьантаракви архъвыхракви гӀасыквхӀауа. 20Швара швыхъазла магӀны змата йгьи файда злата йспхьадзуз йауата закӀгьи гьбыжьсымрышвттӀ сара ауазква аншвасхӀвуаз, ауагӀа рпахь йгьи швпынква рпны швара шванасрыпхьуз. 21Сара айахӀудаквагьи агрекквагьи хъылпахъыхла срыхӀвун ауат рыгвнахӀква тшырзырдырхта а-Нчва[†] тшизынадырхарныс йгьи ЙхӀыхвиту Иисус йызхъарцӀарныс. 22Абар ужвы а-Нчва й-Псы[†] сазадицалын, сара Иерусалим сцитӀ, йгьсыздырам сара ауаъа йсызниуаш. 23Йздыруа закӀыпӀ: къалипхьадза апны а-Нчва й-Псы дсзаквшахӀатхитӀ сара анбахти арыцхӀагӀакви шсызпшуа[+]. 24Ауаса сара хабартагьи йгьызбум сбзазара. ЙсылйыршазаджвыкӀыргӀатӀ а-Нчва сара сымгӀви ЙхӀыхвиту Иисус сыхъвда йгӀаквицӀаз акъвырльыкъвхари рцӀыхъва йнасырдзарныс – а-Нчва йбзирахара ауысла а-Хабар Бзи[†] саквшахӀатхарныс.

25Абар ужвы сара йыздыритӀ швара, а-Хъа́ра ауыс зыхъазла йсраргамуаз зымгӀва, дшвыуата заджвгьи сара слакта зынгьи йшйымбахуаш. 26Ауи йгӀалцӀла сара йахьчӀва йшвасхӀвитӀ: сара заджвзаджвыкӀгьи йща гьскӀным, 27йауа швхӀвузтын сара йцӀасымкӀуата йшвасхӀвуан швара а-Нчва ймурад. 28Швхъагьи а-Нчва й-Псы унашвачпагӀвта швыздйыргылыз ахӀвыча шабгугьи швгватшныта швырхъпшыл швара. Йшвхча а-Нчва йызхъазцӀауа райззара. – Ауи Йара й-Па йща ахвла йгӀайахвтӀ. 29Сара йыздыритӀ швара саншвылцӀхра аквыджьма чвгьадзаква гӀашвылалта ахӀвыча жьыхь шырзырымбуш[+]. 30Йара шваранадзара швпынгьи ацӀабырг ацазкӀуаш ауагӀаква гӀаншуштӀ, апхьагӀвчва дара рыщтала йцарныс йхънадрыхныс ахъазла. 31Ауи йгӀалцӀла швгватшнызла, йшвгвыншвкӀыл сара хысквша йналу шӀас сымамкӀва, уахъгьи тшынгьи, сыладзква гӀахъххылуа швара швыуа дзачӀвызлакӀгьи пасанацӀкӀьа ахабар шшвсырдыруаз.

32Ужвы швара а-Нчва йанамати Ауи йбзирахара дудздза а-Хабари шврыцӀасцӀитӀ. Ауи йахъазыпӀ швара швазхъацӀара зрыбагъьарныс йгьи а-Нчва Йара йуагӀа цкьа[†] рпны атынха швара йгӀашвнатныс лшарата йызчпауа[+]. 33Сара йгьстахъымызтӀ заджвзаджвыкӀ йпынгьи рызнагьи, хьапщгьи, чгӀвычагьи гӀасахвныс. 34Швара швхъатала йыжвдыритӀ снапӀквала йшгӀасынхуз сара сыззыбжуи сымгӀвалагӀвчва ззыбжуи[+]. 35Йсчпуз зымгӀвала швара швапхата йшвсырбун айгвыгӀвра ду хӀылата хӀынхумца хӀара амчымхъаква хӀырцхърагӀара шатахъу, йхӀхъмаштылуа ЙхӀыхвиту Иисус йажваква: «ЙангӀауыртуа ацкӀыс йанрутуа рыцӀа йузымшырапӀ»[+].

36Араса йхӀван Павел зымгӀва дрыцта щамхъаша дгылын дныхӀватӀ[+]. 37ЗымгӀвагьи чӀвыуа Павел тшйыкӀвдыршунта ба йархӀвуан. 38Ауат йалкӀгӀата йызрынашхыйуз ауии дари зынзаджвыкӀгьи йшабамбахуашыз гӀазныцӀуаз ауи йажваква ракӀвын. УацӀыхъван ауат Павел ахъвыхӀдза днардастӀ.

### 21


Иерусалимдза амгӀвайсра

1Ауат хӀаныркъвыцӀх, хӀара атенгьыз хӀхъылын, райшата Кос адзыгӀвбжьа ахьыла хӀнадзцатӀ. Анахьани атшын хӀара Родос адзыгӀвбжьа хӀазынадзатӀ, ауаъа хӀтыцӀын Патара акъала хӀдзцатӀ. 2Ауаъа хӀара Финикия йдзцушыз хъвыхӀкӀ гӀахӀаутӀ, ауи хӀаквчӀван хӀатадзцахтӀ. 3Кипр хӀагӀвдзцатӀ хӀара, ауи армала йгӀаныгӀжьын, Шам ахьыла хӀдзцатӀ. Тир акъала хӀазынадзатӀ, йауа швхӀвузтын хӀхъвыхӀ хӀатлакӀ ауаъа йгӀанырхра атахъын. 4Тир апны хӀара апхьагӀвчва гӀахӀауын, ауат рпны быжьмышкӀы хӀаъан. АпхьагӀвчва апхъахькӀьала йгӀаншуш ауысла а-Нчва[†] й-Псы[†] йажва гӀарадзан, ауат Павел йархӀвуа йалагатӀ Иерусалим дымцарныс[+]. 5Ауаса агӀамта ангӀадза, хӀара хӀатаджвыквылхтӀ. АпхьагӀвчва зымгӀва, ауат рпхӀвыскви рсабикви акъала хӀгӀалырдан хӀгӀардасхтӀ, атшпы апны хӀара щамхъаша хӀгылын хӀныхӀватӀ[+]. 6Ауат «бзила»-хӀва йрахӀхӀвын, хӀара ахъвыхӀ хӀаквчӀватӀ, даргьи рпны йцахтӀ.

7Адзцара атаджвыквхӀцӀахын, Тир хӀтыцӀын Птолемаида акъала хӀцатӀ. Ауаъа хӀара айщчваква сальам рахӀхын, мышкӀы ауат хӀрыцын. 8ЙащтагӀайуаз атшын хӀара мгӀва[†] хӀатаквылхтӀ. Кесария хӀнадзан, ауаъа абжьыгӀв цхърагӀагӀвчва йрыуаз[*], а-Хабар Бзи[†] ауазхӀвагӀв Филип хӀйызнашылын, ауи йпны хӀгӀашӀастӀ[+]. 9Ауи тахӀа йымцасыз, пигӀамбарра злаз пщгӀвы пхӀчва йыман[+]. 10Ауаъа хӀшаъазымца мыш щарда анахъыцӀ амщтахь, ЙахӀудашта дгӀатыцӀын Агаб-хӀва йызхьзыз апигӀамбар дгӀайтӀ[+]. 11Ауи хӀара дгӀахӀыдгылын, Павел йымъа гӀайыбгъихтӀ, ауыла йщапӀкви йнапӀкви шӀайхӀван, йхӀватӀ:

– А-Нчва й-Псы йхӀвитӀ: «Араса айахӀудаква Иерусалим апны дшӀархӀвата амаджьусиква дрыртуаштӀ ари амъа зчӀву ахъацӀа».

12Ауи аныгӀгӀа, хӀаргьи ауаъа йауазгьи Павел хъылпахъыхла хӀйыхӀвауа хӀалагатӀ Иерусалим дымцаныс[+]. 13Ауаса Павел ауат джьауап риттӀ:

– ЙачӀвыйа швара швызчӀвыуа, сгвы зпшвтшуа? Сара сырзыхӀазырпӀ Иерусалим апны сшӀархӀвара йахъазымкӀва, ауаъа ЙхӀыхвиту[†] Иисус йнысла спсрагьи[+].

14Ауи йхӀваз дшахъымсхуашыз ангӀахӀгвынгӀвы, хӀара хӀашӀасхтӀ, закӀзаджвыкӀ акӀвпӀ йхӀхӀвахыз:

– ЙхӀыхвиту йшигвапхауа апшта йыншарагӀатӀ.

15Ауи амщтахь хӀара тшадыгӀгалын, Иерусалимла хӀджвыквылтӀ. 16Кесария йауаз апхьагӀвчваквакӀ хӀара йхӀыцнаджвыквылтӀ. Ауат хӀара щарда цӀуата йапхьагӀвхаз, Кипр йауаз Мнасон йпны хӀдырцатӀ, хӀаргьи ауаъа хӀгӀашӀастӀ.


Йакъвып Павел дйайкьангьашитӀ

17ХӀара Иерусалим хӀаннадза, айщчваква пхата хӀдрайгватӀ. 18ЙащтагӀайуаз атшын Павел хӀара дхӀыцта Йакъвып йпны хӀцатӀ. Ауаъа ахӀбачва зымгӀва аъан[+]. 19Павел ауат сальам райхын, йауацӀыхта даквчважватӀ амаджьусиква рпны ауи йкъвырльыкъвхарала а-Нчва йыйрычпаз. 20Ауат ауи аныргӀа, а-Нчва йыхьыз дыртшхъватӀ. Ауи амщтахь ауат Павел йархӀвтӀ:

– ХӀаща, уара йубитӀ айахӀудаква йрыуата Иисус йызхъазцӀаз зджьара йгӀанымхахуата йшщардагӀву, ауат зымгӀвагьи айгвыгӀвра ду алата а-Хабза[†] дырхъйитӀ. 21Уара ууысла ауат йхъаддырцӀаз уара амаджьусиква йрылата йбзазауа айахӀудаква зымгӀва Муса й-Хабза йшакъвыцӀуаш йаурыпхьауата, рпачваква рпӀытӀачваква шпрымкъуаш, даргьи хӀара хӀцӀасквала йшымбзазушла урайкьангьашуата ракӀвпӀ. 22Щта йхӀчпара атахъыйа? Ауат, ажва гьалам, йыргӀуштӀ уара ушгӀайыз ауыс. 23Ауи йгӀалцӀла йуахӀхӀвуаш чпа. А-Нчва дзыргвыгъаз гӀвычӀвгӀвыста пщыгӀв хӀылапӀ хӀара. 24Ауат нахвта швацыта атшрыцкьара цӀас швахъыс, ахча рзытита ауат рхъабраква рсарныс лшарата йырзычпа. Ауи агӀан зымгӀвагьи йырдыруаштӀ уара ууысла йныкъвауа ахӀвансхӀванква шцӀабыргым йгьи уара ухъатала а-Хабзала ушбзазауа[+]. 25Иисус йызхъазцӀаз амаджьусиква йырзынархата йнахӀахвыз ащаквыргылра ауысла ауат йырзыгӀыгӀвтӀ: ауат анчвахъвыраква йырзырчпауа акъвырман, аща, йырхъварауа арахвква ржьы рызкъыта йырпхьадзара гьатахъым, йгьи апхадара йакъвыцӀра атахъыпӀ[+].

26ЙащтагӀайуаз атшын Павел ауат ахъачваква найахвын, ауат дрыцта атшрыцкьара цӀас дахъыстӀ. Ауи амщтахь ауи а-Нчва йтдзы апшцӀа дпшцӀалын, ахабар дйырдыртӀ атшрыцкьара йазалху агӀамта аналгуш, ауат дасузлакӀгьи йыхъазла къвырман[†] анырчпуш.


Павел дыркӀитӀ

27АбыжьмышкӀ[*] алганыс мачӀкӀ ахӀа гӀанымхахуата Асия апровинция йауаз йахӀудаквакӀ Павел а-Нчва йтдзы апшцӀа адзхъа дызбахьаз, ауагӀа жвпӀара зымгӀва ацӀадырсыгьын, ауи дгӀаркӀытӀ 28араса йцӀыруа:

– Израиль ахъачваква! ШвгӀахӀцхърагӀа! Ари агӀвычӀвгӀвыс йакӀвпӀ хӀуагӀахъа, хӀ-Хабза йгьи хӀ-Нчва йтдзы дгӀарпшӀагылуата йъакӀвызлакӀгьи зымгӀва азрыпхьауа. Ауи йаццауата ужвы хӀ-Нчва йтдзы апшцӀа йгӀапшцӀайдатӀ ауи агрекква, ауыла ауи ари а-Нчва йшӀыпӀа йырпӀайтӀ[+].

29(Ауи апхъала ауат Иерусалим акъала апны Павел Эфес йауу Трофим дйыцта дырбан, Павел ауыгьи а-Нчва йтдзы апшцӀа дгӀапшцӀайдадзырщатӀ.)[+]

30Акъала шабгаз алагӀваласра гӀарылашватӀ, ауагӀа ласыта йгӀалаххытӀ. Павел дгӀаркӀын, а-Нчва йтдзы апшцӀа дгӀапшцӀырхӀватӀ, зынла а-Нчва йтдзы апшцӀа агвашв адыркӀытӀ. 31Ауат Павел дырщныс ацӀыхъва йъадзатагылаз, Иерусалим шабгу алагӀваласра шгӀарылалыз ахабар аурым архъв рунашвачпагӀв йзынадзатӀ. 32Ауи зынла арыгӀвчваквакӀи центурионквакӀи[†] гӀайыцицӀан, ауагӀа жвпӀара дырзыгӀвтӀ. АйахӀудаква архъв рунашвачпагӀви ауи йырыгӀвчви анырба, Павел йбкъара ашӀадрыстӀ. 33Архъв рунашвачпагӀв ауат дрыдгылын Павел ддиркӀытӀ, унашва йчпан ауи гӀвпшвахӀвкӀла дшӀадйырхӀватӀ. Ауи ауагӀа дырцӀгӀун йыркӀыз ймагӀну йгьи ауи йчпаз руысла[+]. 34АуагӀа жвпӀара йалагылаз рызджьакӀ йцӀыруа закӀ рхӀвун, рызджьакӀгьи датша закӀы рхӀвун. Абыжьква ъадууыз йгӀалцӀла ауи ацӀабырг гӀаййырдырныс гьйылымшатӀ, ауаъа ауи унашва йчпатӀ Павел ар рыкъала[*] ддырцарныс[+]. 35Ауат ахъалырта йаназынадза, ауагӀа жвпӀара ауи аъара мчыта йажвысылын, арыгӀвчва Павел рнапӀквала дыргара атахъхатӀ. 36УагӀа щардагӀв ауат рцӀыхъва йтагылан йцӀыруа:

– Щра йыквцӀара атахъыпӀ ауи!


Павел ауагӀа тшырзынайырхитӀ

37Ар рыкъала атшкӀаралырта апахьбырг Павел архъв рунашвачпагӀв йайхӀвтӀ:

– ЗакӀ уасхӀв йауашма уара?

– Грек бызшва удырума уара? – дазцӀгӀатӀ ауахьауи. 38– Йшаъула, уара гьуакӀвым ауи амсыр, дукӀ мцӀуата хӀальабальыкъ щтӀызхта, пщынзыкьыгӀв гӀвщыгӀвчва[*] акъвым йзырцаз?

39Павел джьауап айттӀ:

– Сара Киликия апны йаныргӀалу Тарс йауу сйахӀудапӀ, мгӀан зму акъала сакъральыгӀвпӀ. Хъылпахъыхла суыхӀвитӀ уара, сарыхвит ауагӀа срачважварныс[+].

40Ауи данайрыхвит, Павел ахъалырта дыквгылын, йнапӀы йчпан ауагӀа тшщаквыркӀныс дрыхӀватӀ. БжьыкӀгьи мгахуа йандауышваха, ауи джьут бызшвала ауагӀа быжьдула драчважватӀ[*]:

### 22

1– ХӀащчвакви хӀабачви! ШвгӀаздзыргӀвы сара схъа схчауата йшвасхӀвуаш.

2Ауат ауи арамей бызшвала дчважвауата йаныргӀа, бжьыкӀгьи гӀархъымгахуа тшщаквыркӀытӀ. Йаргьи йхӀватӀ:

3– Сара сйахӀудапӀ, Киликия апны йаныргӀалу Тарс сгӀатадритӀ, ауаса сара ари акъала апны Гамалиэль сгӀадзынйыргылтӀ, тамамта ауи сара сазибжьатӀ хӀабачваква р-Хабза. ЙахьчӀва швара дзачӀвызлакӀгьи сшвапшта, сара айгвыгӀвра ду сылата а-Нчва[†] къвырльыкъв йзысхун[+]. 4Сара гвымхарала рцӀыхъва стагылан йгьи абзазара рхӀваджьынцӀкӀьа гӀазаб дсырбун ЙхӀыхвиту[†] Иисус й-МгӀвала[†] йцуз, ахъачваквагьи апхӀвысквагьи шӀасхӀвунта анбахта[†] йтасырчӀвун[+]. 5Ауи йаквшахӀатпӀ ашогьанхъади ахӀбачва райкьангьашыгӀвчва гвып йрылу зымгӀви. Ауат ракӀвпӀ сара Дамаск йту айщчваква йырзынарху асальамшвъаква гӀасызтта, ауаъа сызщтийыз, ауаъа йаъу Иисус йызхъазцӀуз айахӀудаква шӀасхӀвата ауат рхӀаквым рхарныс ахъазла Иерусалим йгӀаздныс[+].

6– АмгӀва сшыквыз, щыбжьанквакӀ рапшта Дамаск саназаргванха, йсымдырдзакӀва сзырлашвуаз алашара ажвгӀвандла йгӀакӀкӀатӀ[+]. 7Сара скӀахӀан йгӀасачважвуз абжьы згӀатӀ: «Шауль! Шауль! ЙачӀвыйа уара Сара сцӀыхъва гвымхарала уызтагылу?» 8Сара сазцӀгӀатӀ: «ЙумагӀныйа Уара, ЙхӀыхвиту?» Ауи джьауап айттӀ: «Сара зцӀыхъва гвымхарала утагылу Назарет йауу Иисус сакӀвпӀ». 9Сара сымгӀвалагӀвчва алашара рбатӀ, ауаса сара йгӀасачважвуз йбжьы ауат йгьгӀаргвнымгӀвытӀ. 10Сара сазцӀгӀатӀ: «ЙхӀыхвиту, йсчпуш ачӀвыйа сара?» ЙхӀыхвиту йхӀватӀ: «УгӀагылта Дамаск уца. Ауаъа уара йучпара атахъыта йупыру зымгӀва заджвы йгӀауайхӀвуаштӀ». 11Сара сымгӀвалагӀвчва снапӀква ркӀын Дамаск сгӀардтӀ, йауа швхӀвузтын ауи алашара акӀкӀара ауи аъара йымчынта сарлашвтӀ сара. 12-13ХӀанания-хӀва йызхьзу гӀвычӀвгӀвыскӀ, гватшныта а-Хабза[†] зырхъйауа, ауаъа йбзазауа айахӀудаква зымгӀва пӀатӀу зквырцӀауа, ауи дсызгӀайтӀ сыдзхъа дгӀагылын, йхӀватӀ: «ХӀаща Шауль, уылаква йырбахыргӀатӀ!» Йара ауи алахъвгӀахъасра апны сара сгӀвылакӀ хъстӀыхын, ауи агӀвычӀвгӀвыс дызбатӀ[+]. 14Ауи йхӀватӀ: «ХӀабачва р-Нчва йшпасаркӀваз угӀалихтӀ уара, Ауи йгвапхара удырырныс ахъазла, АгӀвцӀабырг дубарныс, Ауи йгӀайшӀыцӀуа Йара йбжьы угӀарныс рыхъазла. 15Йауа ухӀварыквын ауагӀаква зымгӀва рыхъазла уара йубаз йгьи йугӀаз урыквшахӀатхуштӀ[+]. 16Ужвы уымнакӀгӀакӀхын! УгӀагылта адзытщра[†] уахъыс, уыгвнахӀква укӀных, Ауи йыхьызла ушӀтыта»[+].

17– УацӀыхъван сара Иерусалим сгӀахъынхӀвыхтӀ, сара а-Нчва йтдзы апшцӀа апны санныхӀвуз адарауыщ саланахӀватӀ[+]. 18ЙхӀыхвиту дызбатӀ сара, Ауи йгӀасайхӀвтӀ: «Ласыта Иерусалим утыцӀ, йауа ухӀвузтын Сара суысла уара уызквшахӀатхауа араъа йгьнарахвуашым». 19Сара джьауап асттӀ: «ЙхӀыхвиту, арат ауагӀаква йырдыритӀ сара синагогакӀ[†] сгӀагӀвныцӀырквын датша синагогакӀ сыгӀвналуамца сшныкъвуз, Уара йуызхъазцӀауа гӀаскӀыта йсбкъарныс ахъазла. 20Уара ушахӀат Стефан данырщуаз, сара ауаъа сгылата ауи йацскӀуан, сара ауи дызщуаз рчгӀвычаква счӀапщун»[+]. 21Ауаъа ЙхӀыхвиту йгӀасайхӀвтӀ: «Уца, йауа ухӀвузтын Сара уара хъарата амаджьусиква рпны усщтиитӀ».


Павели аурымква рырхъв аунашвачпагӀви

22Арат ажваква йхӀванадзыкӀьара ауагӀа жвпӀара Павел йыздзыргӀвуан, ауаса араъа ауат цӀыруа йалагатӀ:

– Адгьыл агвахъахь даныхра атахъыпӀ ауи! Ауи йгьиквнагам дбзазарныс!

23Ауат цӀыруан рхъахь чгӀвычаква аныла-арыла йдыруышвуа, асаба хъарпсалуан. 24Аурымква рырхъв рунашвачпагӀв унашва йчпатӀ Павел ар рыкъала дтардата, дырбкъата азцӀгӀараква йыздыргылныс йгьи йгӀаддырдырныс ауагӀа жвпӀара ауи ауаса йызгӀайыквцӀыруаз. 25Ауаса Павел дырбкъарныс ахъазла дзымпӀатӀаухуата даншӀархӀва, ауи йыдзхъагылаз ацентурион йайхӀвтӀ:

– Щта аурым къральыгӀв йхӀаквым йшаквнагауа апшта йшвымхауата дшвбкъарныс хвитнагӀа швымума[+]?

26Ацентурион ауи анигӀа, дцан, архъв рунашвачпагӀв йайхӀвтӀ.

– Йучпарныс утахъыйа уара? Ауи агӀвычӀвгӀвыс дурым къральыгӀвпӀ, – йхӀватӀ ауи.

27Архъв рунашвачпагӀв Павел дйызцан, дйызцӀгӀатӀ:

– ЙгӀасахӀвстӀ, уара уыурым къральыгӀвума?

– Щта, – джьауап айттӀ ауи.

28Ауаъа архъв рунашвачпагӀв йхӀватӀ:

– Сурым къральыгӀвхара ахъазла сара ахча щарда аквсрыдзтӀ[*].

– А сара урым къральыгӀвта сгӀадритӀ, – джьауап айттӀ Павел.

29Зынла Павел дызбкъара атахъыз арыгӀвчва ауи йгӀайкъвыцӀхтӀ. Архъв рунашвачпагӀвгьи аурым къральыгӀв апшвахӀвквала дшшӀадйырхӀваз анидыр, ашвара гӀайылашватӀ[*].


Павел асинедрион апны

30ЙащтагӀайуаз атшын архъв рунашвачпагӀв айахӀудаква Павел дызладыркъванчауа тамамта йгӀаййырдырра йтахъыта, ауи дызлашӀахӀваз апшвахӀвква гӀадирыртӀлан, унашва йчпатӀ ашогьанхъадакви асинедрион зымгӀви азырддарныс. Ауи амщтахь архъв рунашвачпагӀв Павел дйырцан, ауат рпахь дйыргылтӀ.

### 23

1Павел асинедрион йалакваз дрыхъвлапшын йхӀватӀ:

– ХӀайщчваква! ЙахьчӀва амшдза сара а-Нчва[†] йпахь снапа цкьата[†] сбзазун.

2Ауаъа ашогьанхъада ХӀанания[*] Павел йыдзхъа йгылаз ауагӀаква унашва рзичпатӀ ауи йшӀа йшасуашыз[+]. 3Павел ауи йайхӀвтӀ:

– А-Нчва дгӀауысуаштӀ уара, хӀаш гӀазквырчваз абльын[*]! Уара араъа учӀвапӀ сара схӀаквым а-Хабзала[†] йухарныс, ауаса уара а-Хабза мыгӀвхъугитӀ сара йгӀасысныс унашва анучпауа!

4Павел йыдзхъагылаз ауагӀаква йгӀайархӀвтӀ:

– Йшпагьиучпа уара гвы а-Нчва йшогьанхъада йыхв науыркъвныс?

5Павел джьауап айттӀ:

– ХӀайщчваква, сара йгьсымдыртӀ ауи дшшогьанхъадаз, йахӀвитӀщтӀ а-ГӀвыра: «Гвымхата уйыквымчважван ууагӀахъа рхъада».

6Павел йдыруан ауат рызджьакӀ шсаддукейыз, рызджьакӀгьи шфарисейыз, ауи йгӀалцӀла ауи быжьдула асинедрион йалаз йрайхӀвтӀ:

– ХӀайщчваква, сара сфарисейпӀ, афарисейква сырпапӀ. Сара схӀаквым зырхауа апсчва ргӀабзагылхра съайгвгъауа акӀвпӀ[+].

7Ауи ауаса йанихӀва, афарисейкви асаддукейкви амакӀыра гӀарбжьашван, айззара йалаз гӀвгвыпкӀта тшыршатӀ, 8йауа швхӀвузтын асаддукейква йырхӀвитӀ гӀабзагылхрагьи, мальаъыкьгьи,[†] джьынгьи шаъам. Ауаса афарисейква ауат зымгӀва йрыдгылитӀ[+]. 9Абыжь дуква гӀащтӀыцӀтӀ, афарисейква йрыуата а-Хабза арыпхьагӀвчваквакӀ[†] гӀагылын, ртара йгӀатыцӀуа йамакӀуан:

– ГвымхаракӀгьи гьйылыгӀбгӀум хӀара ари агӀвычӀвгӀвыс. ЙачӀвыйа щта йалу ауи аджьын йа амальаъыкь дгӀайачважвазтын?

10АмакӀыра ауи аъара йымчхан, архъв рунашвачпагӀв Павел хъвы-хъвы дакъвыржвжвапӀхӀва дшван, арыгӀвчва унашва рзичпан, мчыла ауи ауат дгӀарнапӀыцӀырхын ар рыкъала дтардахтӀ.

11ЙащтагӀайуаз ауахъ ЙхӀыхвиту[†] Павел йаргван дгӀагылын йхӀватӀ:

– Угвы уымрыдзын! Иерусалим апны Сара ушсыквшахӀатхаз апшта, ужвы Рим апынгьи усыквшахӀатхара атахъыпӀ[+].


Павел мадза-мадза гвымхара йыщтанкъвыргитӀ

12Ащымта йахӀудаквакӀ мадза-мадза йгӀайззан, ныха рхӀватӀ Павел дырщындзыкӀьа йымчаныс йгьи йымыжвныс. 13Ауи мадза-мадза гвымхарала йцӀыхъва йтагылыз гӀвынгӀважвагӀвы йрайхӀан. 14Ауат ашогьанхъадакви ахӀбачви йрызцан, йырхӀватӀ:

– ХӀара ныха хӀхӀватӀ Павел дхӀщындзыкӀьа рызкъыкӀгьи хӀшӀахӀымцӀарныс. 15Ауи акӀвпӀта, швари асинедриони архъв рунашвачпагӀв швйыхӀвата Павел дгӀадшврыд, ауи йуыс рыцӀа цӀолата йалыргара атахъызшва йаъапӀ швхӀвата. ХӀара хӀхӀазырызлуштӀ, ауи араъа дгӀамдзаскӀва дшхӀщуаш апшта.

16Ауат мадза-мадза ауи йцӀыхъва гвымхарала йшгӀатагылыз Павел йахща лпа йгӀатӀ. Ауи ар рыкъала дталын, ауи ауыс Павел йайхӀвтӀ. 17Ауаъа Павел ацентурионква рыуа заджвы дгӀазшӀитын, йайхӀвтӀ:

– Ари ачкӀвын архъв рунашвачпагӀв йпны дырца, йауа ухӀвузтын магӀны зму закӀы ауи йайхӀвуаштӀ.

18Ацентурион ачкӀвын архъв рунашвачпагӀв дйызйырцан йайхӀвтӀ:

– Йдыргъарыз Павел сызшӀитын, дгӀасыхӀватӀ ари ачкӀвын упны дгӀаздныс. Ауи магӀны зму закӀы гӀауайхӀвуаштӀ уара.

19Архъв рунашвачпагӀв ачкӀвын йнапӀы йкӀытӀ хъатакӀла днайрыскӀьан, дйызцӀгӀатӀ:

– ЙачӀвыйа уара йгӀасаухӀвныс утахъу?

20АчкӀвын йхӀватӀ:

– АйахӀудаква йщаквдыргылтӀ йгӀауыхӀварныс уачӀвы Павел асинедрион дуырцарныс, ауи йуыс рыцӀа цӀолата йалдыргарныс ртахъызшва. 21Ауаса уара ауи йазхъауымцӀан, йауа ухӀвузтын гӀвынгӀважвагӀвы райхӀа йыцӀачӀвата ауи йызпшитӀ. Ауат ныха рхӀватӀ рызкъыкӀгьи ршӀарымцӀарныс ауи дырщындзыкӀьа. Ауат ужвы хӀазырта йгылапӀ, ауат рахӀвара ануырхъйушгӀваца акӀвпӀ йзызпшуа.

22Архъв рунашвачпагӀв ачкӀвын дгӀауищтхтӀ араса йыхъвда йыквицӀан:

– Заджвгьи йауымхӀвын уыжвжвыбырг сара йгӀасаухӀвыз.


Павел Кесария дырщтиитӀ

23Ауи амщтахь архъв рунашвачпагӀв, гӀвцентуриончва гӀазшӀитын, ауат унашва рзичпатӀ:

– Йхъвлата хсахӀаткӀ анцара[*], Кесария йцуш арыгӀвчвата гӀвышвыгӀв, тшыгӀвта хынгӀважви жвагӀвы йгьи быжьпыгьнкъвгагӀвыта гӀвышвыгӀв шврыхӀазыр. 24Атшква йызшврыхӀазыр Павел, ауи ашварагӀвара далашвмыршвауата ашӀыпӀаунашвачпагӀв Феликс дизыжвга[+].

25УацӀыхъван ауи ари йапшу асальамшвъа йгӀвытӀ:

26«Клавдий Лисий йахьыла йнатыцӀуата,

зпӀатӀу хӀаракӀу ашӀыпӀаунашвачпагӀв Феликс йызцауата.

Сальам науасхитӀ уара.

27Ари агӀвычӀвгӀвыс айахӀудаква дгӀаркӀын, ауат ауи дырщныс тшазадыргалуан, ауаса сара арыгӀвчва сыцта сахадзан ауи апсра дгӀашӀызгатӀ, йауа ухӀвузтын сара йгӀассырдыртӀ ауи дшурым къральыгӀву[+]. 28Ауат ауи дызладыркъванчауа здырныс стахъыта, сара ауи ауат рсинедрион дсырцатӀ[+]. 29ЙшгӀацӀцӀызла, ауи дызладыркъванчауа ауат р-Хабза йапщылу йамакӀыру азцӀгӀараква ракӀвпӀ, щра злайквнауыргуш йа анбахта[†] дызлатауырчӀвуш закӀгьи гьйымчпатӀ ауи[+]. 30Ауи акӀвымкӀвагьи ауи дырщныс ргвы йтата мадза-мадза йцӀыхъва йштагылыз ангӀасархӀв, ауи зынла уара упны днасщтитӀ. Ауи дзыркъванчауа ауагӀаква унашва рзысчпатӀ дызладыркъванчауа уара йнауыдыргалныс»[+].

31АрыгӀвчва, аунашва дырхъйауата, Павел дрыцырцӀан уахъынлата тшыла Антипатрида акъала дыргатӀ. 32Анахьани атшын ауат Павел атшыгӀвчва йыцырцӀан, мгӀва[†] датаквырцӀахтӀ, даргьи Иерусалим йтагылу ар рыкъала йгӀахъынхӀвыхтӀ. 33АтшыгӀвчва Кесария йаннадза, асальамшвъагьи Павелгьи ашӀыпӀаунашвачпагӀв йырттӀ. 34АшӀыпӀаунашвачпагӀв асальамшвъа дапхьан, Павел дйызцӀгӀатӀ ауи дъауу апровинция йамагӀну. Павел Киликия дшауу анидыр,[+] 35ауи йхӀватӀ:

– Сара уара суыздзыргӀвуаштӀ уыркъванчагӀвчва араъа йангӀайра, – йгьи унашва йчпатӀ Павел йхъпшылуа Ирод йтыдзсарыйа апны ддраъазларныс[*].

### 24


Павел ддыркъванчитӀ

1ХвымшкӀ анахъыцӀ ашогьанхъада ХӀанания ахӀбачваквакӀгьи ауакьыль[*] Тертулгьи йыцта Кесария йгӀайтӀ, Павел дызладыркъванчауа ауыс ашӀыпӀаунашвачпагӀв йуатыкв йтаргарныс[+]. 2-3Павел дангӀардыл, Тертул ауи дйыркъванчауа далагатӀ:

– ЗпӀатӀу хӀаракӀу Феликс! Уара уыунашва хӀацӀата хӀара ауырата гӀамта мамыр хӀалата хӀбзазитӀ. Уара ухъарапшра абзирала хӀуагӀа рыхъазла магӀны зму апсахраква гӀаншатӀ. ХӀара йъакӀвызлакӀгьи йгьи йанакӀвызлакӀгьи дарадза ауат хӀырзыразта йрыцхӀкӀитӀ. 4ХӀара йгьхӀтахъым гӀамта щарда уара йгӀауыквхӀхырныс, ауи йгӀалцӀла гвыхътӀыла хӀуыхӀвитӀ уара йуцӀасу агвчӀагӀв азуымата хӀахӀвара айшыс уаздзыргӀвныс. 5Ари атынчра мыгӀвхъызгауа хъацӀата дхӀпхьадзитӀ хӀара, ауи адунай шабгула айахӀудаква ртшгӀащтӀыхраква дыргӀаджвыквцӀагӀвпӀ. Ауи аназарей секта[*] дахъадапӀ[+]. 6-7Ауи а-Нчва[†] йтдзы арпӀайранадзара дащтан, ауи йгӀалцӀла хӀара ауи дхӀкӀытӀ[*][+]. 8Ауи азцӀгӀараква анйызуыргылра, уара ухъаталагьи зымгӀва удырныс уылшуштӀ ауи дызлахӀыркъванчауа йамагӀну.

9Тертул йыцгӀайыз айахӀудаква ауи Павел дызлайыркъванчауа йацыркӀтӀ, ауыс зкву йара ауи шакӀву дрыбагъьатӀ.


Павел йхъа йхчауата Феликс йпахь дгӀачважвитӀ

10АшӀыпӀаунашвачпагӀв Павел напӀы йзичпан, ауи далагатӀ тшызлайхчушыз ачважвара:

– Сара йыздыритӀ уара сквшы щарда руацӀа хӀкъраль апны хабзала ахӀаквымхара шакӀвуыршауа, ауи йгӀалцӀла сара ауи сайгвыргъьауа йджвыквсцӀитӀ схъа ахчара. 11Уара уыхъазла йгьбаргвым шахӀат гӀауауырныс сара квырмышчпара Иерусалим сгӀайищтара жвыгӀв мышкӀ йшрайхӀам. 12СыркъванчагӀвчва сгьрымбатӀ сара а-Нчва йтдзы апшцӀа апынгьи асинагогаква йа акъала датша зджьара рпынгьи заджвы сйамакӀуата йа ауагӀа ацӀасырсыгьуата. 13Ауат йгьрылшум сара ужвы йгӀасыдырцӀауа аркъванчараква уара упахь йгӀадырцӀабыргныс. 14Сара йуасхӀвитӀ уара: ауат секта-хӀва йызпхьауа а-МгӀва[†] съалацауа йгӀалцӀла сара квырмыш йзысчпитӀ хӀапхъанчӀвиква р-Нчва. Сара а-Хабза[†] йаквшвауи а-ПигӀамбарква рпны йануи зымгӀвагьи йрызхъасцӀитӀ. 15СыркъванчагӀвчва срапшта, саргьи а-Нчва сйыквгвыгъитӀ – сайгвгъитӀ агӀвцӀабыргкви йцӀабыргым агӀвычӀвгӀвыскви ргӀабзагылхра. 16Ауи йгӀалцӀла сара йсылшауа зымгӀвала сащтапӀ снапа йанакӀвызлакӀгьи йшцкьазлуш а-Нчви ауагӀи рпахь[+].

17– Сара сквшы щарда рымщтахь съанымыз Иерусалим сгӀайтӀ суагӀа ахча садакъа рыстныс йгьи а-Нчва йыхьызла акъвырманыпха гӀазгныс. 18Ауат цӀасла атшрыцкьара анакӀвсыршуз йгӀасынйатӀ сара а-Нчва йтдзы апшцӀа апны. Ауаса ауагӀа жвпӀарагьи гьаъамызтӀ ауаъа, хӀальабальыкъракӀгьи гьаъамызтӀ[+]. 19Ауаса Асия апровинция йауу йахӀудаквакӀ ауаъа сырбатӀ. Абарауат ракӀвпӀ упахь йгӀагылта сара сзыркъванчара атахъу, ауат ауи рчпаныс щата рымазтын. 20Йа араъа йаъу рхъатала йырхӀварагӀатӀ сара йсхабзамыгӀвхъгарата йгӀарауыз синедрион[†] апны азцӀгӀараква ангӀасыздыргылуаз. 21Йалныс ауаштӀ сара скъванчахарныс ауаъа араса съацӀрыз: «ЙахьчӀва швара швпахь схӀаквым зырхауа апсчва ргӀабзагылхра ауыс акӀвма!»[+]

22Ауыла ЙхӀыхвиту[†] й-МгӀва агагӀв рацкӀыс бзита йыздыруаз Феликс ахӀаквымхара алачӀвара хъигӀвахтӀ.

– Швара швуысла щаквыргылра насахвуаштӀ сара архъв рунашвачпагӀв Лисий дангӀайра, – йхӀватӀ ауи.

23Ауи ацентурион унашва йзичпатӀ Павел дырхчауа ддраъазларныс, ауаса хвитнагӀа мачӀкӀгьи йыртныс, йгьи ауи йыгӀвзачва адрыхвитныс дыззыбжула йайгвыгӀвныс.


Павел Кесария апны ахчагӀвчва йхъпшылитӀ

24МышквакӀ анахъыцӀ Феликс, Друсила-хӀва йызхьзыз ййахӀуда хъапщылагьи дйыцта, йгӀайын, унашва рчпатӀ анбахта[†] йтачӀваз Павел дрызгӀардырныс, ауи Иисус а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада йызхъацӀара ауысла йыздзыргӀвырныс ахъазла. 25Ауаса Павел агӀвцӀабыргыра, щаквкӀыра злу абзазара, апхъахькӀьала йаъазлуш ахӀаквымхара дрыквчважвауа даналага, Феликс дшван йхӀватӀ:

– ЙахьчӀва ауи азынахъитӀ! Уца, ауаса санахадзара угӀазшӀыстуаштӀ[+].

26Ауаса ауи йаццауата Феликс мадза-мадза дгвыгъун Павел йара ахча пшцӀацӀа гӀайыйтырныс, ауи йгӀалцӀла запыт унашва йчпун дгӀадирыдуанта, ауи дйачважвун.

27ГӀвысквша цатӀ, Феликс йтарала Поркий Фест дшӀыпӀаунашвачпагӀвхатӀ. АйахӀудаква тшыргвайырпхара ахъазла Феликс Павел анбахта дгьгӀатимщтхтӀ.

### 25


Павел аимператор йхӀаквымхара йтахъыпӀ

1Апровинция апны йъанатӀала анхара джвыквицӀата хымшкӀ анцӀы, Фест Кесария дтыцӀын Иерусалим дцатӀ. 2Ашогьанхъадакви рыцӀа йбергьльыз айахӀуда хъачвакви ауи йгӀайыдыргалтӀ Павел дызладыркъванчуз. 3Ауат айрышта Фест йыхӀвун йбзирахара гӀадирадзата, Павел Иерусалим дгӀадирыдныс. Ауат дара амгӀва апны ламбартакӀ йыцӀачӀвата ауи дырщныс ргвыгъан[+]. 4Фест джьауап айттӀ:

– Павел Кесария апны дырхчауа анбахта[†] дтачӀвапӀ, саргьи схъатала дукӀ йнамихуата ауаъа саъазлуштӀ. 5Швара швунашвачпагӀвчва сыцнайыргӀатӀта, ауи гвымхара кӀара йчпазтын ддыркъванчаргӀатӀ.

6АгӀмышкӀыкӀ, жвамшкӀ йрайхӀамкӀва ауи ауат руысква алйыргун, уацӀыхъван Фест Кесария дгӀайхтӀ. ЙащтагӀайуаз атшын, ауи ахӀаквымхагӀв чӀварта дтачӀван, унашва йчпатӀ Павел дгӀардырныс. 7Павел дангӀанша, Иерусалим йгӀатыцӀта йгӀайыз айахӀудаква ауи йгьагьара йгылын, ддыркъванчауа йалагатӀ, мыгӀвхъгара ду щарда ауи йыквырцӀун, ауаса ауат дырцӀабыргырныс гьрылымшузтӀ. 8Щта Павел тшихчауата йхӀватӀ:

– Сара закӀылагьи сгькъванчам айахӀуда Хабза йазынархата, а-Нчва[†] йтдзы йазынархата, аимператор йзынархата.

9Фест айахӀудаква тшыргвайырпхара йтахъын, ауи йгӀалцӀла Павел дицӀгӀатӀ:

– Уадгылума уара Иерусалим уцарныс, ауаъа саргьи саъата уызладыркъванчауала ухӀаквым рхарныс. 10Павел джьауап айттӀ:

– Сара аимператор йхӀаквымхара апахь сгылапӀ, ауи араъа сара схӀаквым йхара атахъыпӀ. Сара айахӀудаква гвымхаракӀгьи гьырзысымхатӀ, ауи уаргьи бзита йудыритӀ. 11Сара скъванчазтын, апсра сквнагузтын, сара схӀазырпӀ спсырныс. Ауаса айахӀудаква йгӀасыдырцӀаз аркъванчараква мцызтын, ауи агӀан заджвгьи дгьахвитым бзибашала сара ауат сритныс. Сара сазгылапӀ аимператор йхӀаквымхара!

12ЙайкьангьашыгӀвчва данрачважва, Фест йраргамтӀ:

– Аимператор йхӀаквымхара уаназгылазара, аимператор йпны уцуштӀ[+].


Павел апаштыхӀ Агрипа йпахь

13МышквакӀ анахъыцӀ Фест дызхъырцӀаз йъанатӀа ахьызла йайхӀвахӀвныс Кесария йгӀайтӀ апаштыхӀ Агрипа[*] Бернике[*] дйыцта. 14Ауат ауаъа мышквакӀ йъадзаныз, Фест апаштыхӀ йайхӀвтӀ Павел йуыс:

– Араъа гӀвычӀвгӀвыскӀ даъапӀ, Феликс анбахта йгӀатайжьыз. 15Сара Иерусалим санаъаз, айахӀуда шогьанхъадакви[†] ахӀбачви ауи къванчагӀара йыдырцӀатӀ. Ауат ахӀватӀ ауи йхӀаквым рхарныс. 16Щта сара ауат йрасхӀвтӀ аурымква йшырцӀасым агӀвычӀвгӀвыс йыркъванчагӀвчва дырнымйаскӀва йгьи йхъа йхчарныс лшара ймадзаскӀва датша зджьакӀы дрыртныс. 17Ауат сара йсыцта араъа йгӀайтӀ, саргьи датша гӀамтакӀ йазыщтӀасымцӀауата йащтагӀайуаз атшын ахӀаквымхагӀв йчӀварта стачӀватӀ, унашва счпан, ауи агӀвычӀвгӀвыс дгӀадсрыдтӀ. 18Ауат ауи йгьагьара йгӀалагылын, сара йызквсырпшуаз чвгьарахаракӀлагьи ауи дгьрызмыркъванчатӀ. 19Ауаса ауат амакӀыра рызбжьан дара рдин ауысли Иисус-хӀва йпсхьаз заджвы йырпщылаз азцӀгӀараквали, Иисус дпсыта йгьимхӀвузтӀ Павел, ауи дбзата акӀвын йшихӀвуз[+]. 20Сара ауи ауыс шалсыргушыз ъазымдыруаз йгӀалцӀла, ауи сицӀгӀатӀ: «Иерусалим уцата, ауаъа ухӀаквым рхарныс уадгылуашма?» – схӀван. 21Ауаса Павел дазгылтӀ йуыс аимператор далапшныс, саргьи унашва счпатӀ ауи аимператор дизысщтинадзыкӀьара анбахта дгӀатазжьырныс.

22Агрипа Фест йайхӀвтӀ:

– Схъатала ауи агӀвычӀвгӀвыс сйыздзыргӀвырныс стахъыпӀ.

– Йара уачӀвы уйыздзыргӀвыпӀ, – джьауап айттӀ Фест.

23ЙащтагӀайуаз атшын Агрипи Берники йчӀарачӀата, архъвква рунашвачпагӀвчви зыхьыз гуз акъала абзазагӀвчви рыцта алачӀварта зал йнашылтӀ. Фест йунашвала Павел дгӀардылтӀ. 24Фест йхӀватӀ:

– АпаштыхӀ Агрипи хӀара йхӀыцта араъа йгӀайззаз зымгӀви! Швара дыжвбитӀ швпахь йгылу агӀвычӀвгӀвыс, йахӀуда щардагӀв йызтхӀаусыхатӀ ауи Иерусалим апынгьи, араъа, Кесария апынгьи, «ауи ахӀата ауи дбзазара гьатахъыхым» – хӀва йцӀыруа[+]. 25Сара схъатала ауи апсра йквнауыргушта дызлакъванчу гьызбум. Ауаса ауи зпӀатӀу хӀаракӀу аимператор йхӀаквымхара дъазгылыз йгӀалцӀла, сара схъатала йщаквсыргылтӀ ауи Рим дсщтирныс[+]. 26Ауаса сара йалыргата йгьсыздырам зпӀатӀу хӀаракӀу аимператор йзызгӀвуаш. Ауи йгӀалцӀла ауи швара дшвызгӀаздтӀ, йалкӀгӀата уара, апаштыхӀ Агрипа, ауи йуыс шваналапшра, йызгӀваш здырырныс ахъазла. 27Сара сшазхъвыцуала, йгьангӀалуам йыркӀыз агӀвы дызладыркъванчауа гӀаумырбауата зджьара дущтирныс.

### 26

1– Уара лшара уымапӀ ухъа ухчауа угӀачважварныс, – йхӀватӀ Агрипа.

Ауаъа Павел йнапӀы гӀащтӀихын, йхъа злайхчуш ачважвара джвыквицӀатӀ:[+]

2– АпаштыхӀ Агрипа! Сара йгӀасдахӀвтӀ йахьчӀва уара упахь йъасылшауа айахӀудаква рыркъванчараква зымгӀва тшырчвысхчарныс. 3Йауа ухӀвузтын уара зымгӀва йрапхъата бзидздзата йудыритӀ айахӀуда цӀасквагьи йамакӀыру азцӀгӀараквагьи. Ауи йгӀалцӀла суыхӀвитӀ уара чхӀара уылата йсхӀвауа угӀаздзыргӀвырныс.

4АйахӀудаква зымгӀва бзита йырдыритӀ счкӀвынхъа йгӀашӀарышвта Иерусалим апны суагӀа срылата сара сбзазара шакӀвшуз. 5Ауат щарда цӀуата сырдыритӀ сара, йыртахъхарыквын йрылшуштӀ йаквшахӀатхарныс сара фарисейта[†] сшбзазуз, хӀара хӀдин апны рахӀа йтӀкӀьийу анархара йалаз сшрыуаз[+]. 6Щта йахьчӀва сара ахӀаквымхара апахь сгылапӀ а-Нчва[†] хӀапхъанчӀвиква злайыргвыгъаз съайгвгъауа ахъазла. 7Ауи аргвыгъара архъйара йайгвгъитӀ хӀуагӀахъа ржвыгӀв жвларакӀ, уахъгьи тшынгьи айрышта а-Нчва квырмыш йзырчпауа. Ауи агвыгъара ахъазла, апаштыхӀ, айахӀудаква сара сдыркъванчитӀ[+]. 8ЙачӀвыйа швара йхъацӀауачвата йызшвпхьадзауа а-Нчва апсчва шгӀабзайыргылхуа?

9Саргьи йсборчта йспхьадзун Назарет йауу Иисус йыхьыз йшсылшауала сапшӀагылныс. 10Ауи акӀвын сара уыста йсхуз Иерусалим апны. Ашогьанхъадаква сыхъвда йгӀаквырцӀан, сара Иисус йыщтацагӀвчва йрыуата щардагӀвы анбахта[†] йтасырчӀватӀ. Ауат щра анрыквырцӀуз, сара ауат рщырныс ахъазла сбжьы сыргун[+]. 11Сара запыт ауат асинагогаква рпны лабала йсбкъун, ауат дара разхъацӀара йакъвыцӀныс йазадсцалуан[*]. Сара ауат ауи аъара мчыта срызгвыжвкӀын, акъала хаманадзараква рпынгьи рцӀыхъва гвымхарала стагылуан[+].

12– Зны ауи амурад спахь йгылата Дамаск сцун, ашогьанхъадаква рымчхъари рхъвдаквцӀари сымата[+]. 13СшымгӀвайсуаз, о апаштыхӀ, щыбжьанквакӀ рапшта ажвгӀвандла йгӀакӀнылуаз алашара збатӀ, амара ацкӀыс мчыта йгӀакӀкӀун ауи. Саргьи сымгӀвалагӀвчвагьи йгӀахӀыквкӀкӀатӀ ауи. 14ХӀара зымгӀвагьи хӀкӀахӀан, джьут бызшвала йгӀасачважвуз абжьы згӀатӀ: «Шауль, Шауль! ЙачӀвыйа уара сцӀыхъва гвымхарала уызтагылу? БаргвыпӀ уара уыхъазла щапӀыла алаба цӀара уахъапарныс[*]». 15Сара сазцӀгӀатӀ: «ЙхӀыхвиту,[†] йумагӀныйа уара?» «Сара уара гвымхарала зцӀыхъва утагылу Иисус сакӀвпӀ, – джьауап гӀайттӀ ЙхӀыхвиту. – 16Ужвы угӀагылхта ущапӀква урыквгылх! Сара сызгӀайыз уара Сара ускъвырльыкъвхагӀвта йгьи уара Сара сшубази йусырбуши уыршахӀатта усыргылныс акӀвпӀ. 17Сара уырчвысхчуштӀ уара ууагӀахъи Сара уара уыззысщтиуа амаджьусикви. 18Уара ауат рылаква гӀахъутӀра, алащцара йгӀалудата алашара йылаудара, Иблис[†] йымчхъара йгӀацӀудата а-Нчва йзынауырхара атахъыпӀ. УацӀыхъван Сара ауат рыгвнахӀква рызсыргӀвуштӀ йгьи йъасызхъарцӀаз йгӀалцӀла а-Нчва йуагӀа рпны дара рхъвы радзуштӀ».

19– АпаштыхӀ Агрипа, ауи йгӀалцӀла акӀвпӀ сара ажва аламкӀва ажвгӀванд уахӀйа[†] йгӀасадзаз сзаздзыргӀвыз. 20Сара апхъапхъа уазажва засхӀвуаз Дамаск йаъу ракӀвпӀ, уадыргӀвана Иерусалими ЙахӀудашта шабгуи рпны йаъу, ауи амщтахь амаджьусиква йрасхӀвуан сара уазажва. ЙъакӀвызлакӀгьи сара ауат аквгӀазшӀыстуан рыгвнахӀква тшырзырдырхта а-Нчва йахьыла тшынадырхарныс йгьи руысквала рыгвнахӀква штшырзырдырхуа йаквшахӀатхарныс[+]. 21Ауи йгӀалцӀла айахӀудаква а-Нчва йтдзы апшцӀа апны сгӀаркӀын, сырщныс йащтан[+]. 22Ауаса а-Нчва йахьчӀва амшдза сара дгӀасцхърагӀитӀ, абар сара араъа сгылата ахвыцкви адудздзакви срыквшахӀатхитӀ. АпигӀамбаркви Муси йыншушта йырхӀваз йайхӀата закӀгьи гьсхӀвум сара, 23абар ауи: а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада агӀазабква йбара йгьи йапхъахауата апсчва дгӀарылцӀта дгӀабзагылхра атахъын, алашара ахабар хӀуагӀагьи амаджьусиквагьи йрайхӀвырныс ахъазла[+].

24Ауи ауаса йхӀвауа йхъа анихчуз, Фест ауи быжьдула дапикъьатӀ:

– Уакъыль ухътыцӀтӀ уара, Павел, апхьара щарда уара акъыльыдара уазнарцатӀ!

25Павел джьауап айттӀ:

– Хвду зму Фест, сара сакъыль гьсхътымцӀтӀ, ауаса йсхӀвауагьи цӀабыргыпӀ акъыльгьи ацӀапӀ. 26АпаштыхӀ ауи зымгӀва йдыритӀ, ауи йгӀалцӀла сара йсылшитӀ хвитта ауи йасхӀвныс. Сара йхъасцӀитӀ ауи йауата закӀгьи ауи йшагӀвимщтыз, йауа швхӀвузтын ауи йкъачӀваху дунай гъыцӀаракӀ апны гьакӀвым йъакӀвшуз. 27АпаштыхӀ Агрипа, апигӀамбарква йрызхъауцӀума уара? ЙыздыритӀ йшрызхъауцӀауа.

28– ГӀамта айшысла кьристанта сучпарныс утахъыпӀ уара! – Агрипа Павел йайхӀвтӀ.

29Павел джьауап айттӀ:

– Сара а-Нчва сйызныхӀвитӀ уара йухъазымкӀва, йахьчӀва йгӀасыздзыргӀвуа зымгӀвагьи гӀамта айшысла йа гӀамта ауырала йкьристанхарныс, арат апшвахӀвквала йшӀахӀвамкӀва, анахьанат зымгӀвала сара йсапшхарныс[+].

30АпаштыхӀ дгӀагылхтӀ, ауи йыцта йгӀагылхтӀ ашӀыпӀаунашвачпагӀв йгьи Бернике, ауат йрыцта йчӀваз анахьанатгьи гӀагылхтӀ. 31Ауат гӀаджвылцӀхтӀ азаджв азаджв йайхӀвуа:

– Ари агӀвычӀвгӀвыс закӀгьи гьйымчпатӀ, ауи апсра йа анбахта йквназыргуш[+]. 32– ДгӀархвитх йауашзарын ауи йара аимператор йпны ахӀаквымхара дазгыламзарквын, – хӀва Агрипа Фест йайхӀвтӀ[+].

### 27


Павел Рим йазцауа амгӀва дыквылитӀ

1ХӀара Италия хӀшцушыз анщаквдыргыл, Павели йкӀыта йызхъпшылуаз ауагӀакви аимператор йырхъв йауу, Юлий зхьзу ацентурион йхчарныс йыхъвда йыквырцӀатӀ[+]. 2ХӀара Асия апровинция апортква йрыдсылра атахъыз, Адрамитен апорт йауаз ахъвыхӀ хӀаквчӀван, адзцара джвыквхӀцӀатӀ. ХӀара дхӀыцын Тесалоника йауаз амакедон хъацӀа Аристарх[+]. 3ЙащтагӀайуаз атшын хӀара Сидон апорт хӀадгылтӀ. Юлий Павел бзита дизаъан йгьи дайрыхвиттӀ ауи йынбжьагӀвчва дрызцарныс, ауат ауи дыззыбжула йгӀайайгвыгӀвныс ахъазла. 4Сидон хӀтыцӀын, атенгьыз хӀатахъылхтӀ хӀара, Кипр апшахъыцхӀартала хӀагӀвстӀ хӀара, йгӀахӀпшӀахуа апша хӀанымйара ахъазла. 5Киликии Памфилии ртшпква хӀрыгӀвстӀ йхътӀу атенгьыз амыгӀдан, Ликия апны Мира акъала хӀадгылтӀ. 6Ауаъа ацентурион Александрия йгӀатыцӀта Италия йцуз ахъвыхӀ гӀайауын, хӀара ауи хӀаквйырчӀватӀ[+]. 7Мыш щарда руацӀа хӀара псайспадза апхъала хӀнаскӀьун, йцӀыхъвахауата, абаргвыраква хӀрынйауамца, Книд акъала хӀнадзатӀ. Апша хӀара йъахьлатахъыз ахъатала хӀдзцарныс йъахӀылнамыршуз йгӀалцӀла, апшахъыцхӀарта хъатала Салмоне апхьхвхварта ахьыла хӀара Крит хӀадгылтӀ. 8Атшпы хӀачвыхъарамкӀва гӀалахӀва хӀнаскӀьумца, хӀара хӀазынадзатӀ «АхъвыхӀадгылырта бзиква»-хӀва йызхьзу ашӀыпӀа, акъала Ласай йачвыхъарамкӀва.

9ХӀара гӀамта щарда ъахӀрыдзыз йгӀалцӀла ужвы адзцара шварагӀварахатӀ, йауа швхӀвузтын айахӀуда дзын урычрагьи[†][*] агӀвсхьатӀ. Павел ауат пасанацӀкӀьа ахабар дйырдыртӀ:

10– Ахъачваква, сара йшазызбауала, апхъахькӀьала хӀдзцара ашварагӀвара дуи абаргвыракви йырпщылапӀ, ахъвыхӀи ауи йану ахӀатли рыхъазла йахъазымкӀва, хӀара хӀбзазара ахъазлагьи.

11Ацентурион Павел дйыздзыргӀвра атарала, ахъвыхӀ аунашвачпагӀви ауи зчӀвызи злагӀайайкьангьашыз далацатӀ. 12Ауи ахъвыхӀадгылырта агъныцӀсра йгьаквыргӀапсымызтӀ, ауи йгӀалцӀла айхӀарагӀв йщаквдыргылтӀ Фойникдза йдзцата, ауаъа йыгъныцӀсныс. Фойник Крит апны йхъвыхӀадгылыртан, ауи акъабльа-мараташварти алагъь-мараташварти пшаква рыхъазла йхътӀыран.


Атенгьыз апны апшачвгьа

13Акъабльа пша ласы ангӀас, ахъвыхӀнкъвцагӀвчва ауи дара йыртахъу акӀвдзырщатӀ, апырсал[*] гӀахъаргылын, Крит атшпы йачвыхъарамкӀва йнадзцатӀ. 14ГӀамта тшыткӀ анца, адзыгӀвбжьа ахьыла йгӀастӀ Эвракилон-хӀва йызпхьауа алагъь-мараташварта апша мчдза. 15Ауи апша йара йапшӀагылата йзымдзцахуаз ахъвыхӀ йамцӀастӀ. Ауаъа хӀара атолкъвынкви апши хӀъаргузла хӀдзцауа хӀалагатӀ. 16ХӀара Кауда адзыгӀвбжьа хвыц апшахъыцхӀарта хъатала хӀанагӀвдзцуз, абаргвыра дуква хӀырхъысуамца, ахъвыхӀ акӀьанджьа гӀахӀхчаныс хӀылшатӀ. 17Ауи акӀьанджьа ахъвыхӀ йангӀахъагӀгыл, ахъвыхӀнкъвцагӀвчва аканатква ахъвыхӀ йыцӀырщтын, акӀьанджьа гӀанадыркӀын йшӀархӀвахтӀ. Сирт апхартшахъва дзыгъгъара йыквнахӀварныс йшван, ауат йдзцауа апырсал атенгьыз йтадрышвтӀ. Ауат рхъвыхӀ апша йъахьлагузла йдзцаркӀвун. 18Апшачвгьа ахъвыхӀ ауи аъара мчыта йаруышвуанта, йащтагӀайуаз атшын ангӀатал, ауат ахъвыхӀ йаныз ахӀатла адзы йтадрышвуа йалагатӀ[+]. 19ЙхымшкӀхуз ауат дара рнапӀквала адзы йтарпсатӀ ахъвыхӀ анцӀага-аныхгаква. 20Мыш щарда руацӀа марагьи йачӀвагьи гьаъахымызтӀ, апшачвгьа тшгьщаквнамкӀыхуазтӀ. Ауи агӀамта йгӀашӀарышвта заджвгьи тшизыхчушта йгьхъайымцӀахуазтӀ. 21АуагӀаква щарда цӀуата йгьымчасызтӀ. Ауаъа Павел ахъвыхӀ йанчӀвалаз дгӀарылагылын йхӀватӀ:

– Ахъачваква, швара скьангьашажва шваздзыргӀвыта, Крит атшпы швгӀакъвыцӀра гьатахъымызтӀ, ауи агӀан хӀара ари ашварагӀвари абаргвыракви хӀгьырнымйушызтӀ. 22Ауаса ужвы мчыта сшвыхӀвитӀ швара: швыгвква кӀашвымрыхӀан! швара дшвыуата заджвгьи дгьаладзуашым, ауаса ахъвыхӀ аладзуаштӀ. 23Йауа швхӀвузтын йахъа сара сызчӀву йгьи квырмыш ззысчпауа а-Нчва[†] йгӀайщтийыз амальаъыкь спахь дгӀагылтӀ[+]. 24Ауи йгӀасайхӀвтӀ: «Павел, уымшван. Уара аимператор йпахь угылра атахъыпӀ. Уара ухӀатырла йуыцта йдзцауа зымгӀвагьи а-Нчва йылпхала согӀата йриттӀ абзазара»[+]. 25Ауи акӀвпӀта швымшван, ахъачваква! Йауа швхӀвузтын сара а-Нчва йгвра згитӀ. Ауи йшгӀасайхӀвыз апшта зымгӀва ншуштӀ. 26ХӀара дзыгӀвбжьакӀ атшпы тшыквнахӀырхӀвара атахъыпӀ[+].


АхъвыхӀалахъвашара

27Йжвипщхуз ауахъ ангӀатал, апшачвгьа йынкъвнацуз хӀхъвыхӀ Адриатика атенгьыз[*] амнадаркӀвун. ЦӀыхквтаквакӀ рапшта ахъвыхӀнкъвцагӀвчва йрылархӀватӀ хӀара адгьыл хӀшазаргванхуз. 28Ауат ацӀолара ршван, йшгӀацӀцӀызла ацӀолара къвлач гӀважва[*] йнадзатӀ, мачӀкӀ йкӀьасата йаныршва, ацӀолара жвыхв къвлачкӀ[*] йнадзатӀ. 29АхъвыхӀнкъвцагӀвчва ахӀахъвква йрыдкъьалныс йачвшвун, даргьи ахъвыхӀцӀыхъвала пырсалта пщба атенгьыз йтарыжьтӀ, йныхӀвауа ласыта йшаныс. 30Ауат ахъвыхӀ йгӀакӀныцӀта йшырдушыз йащтан, даргьи атшыхчага кӀьанджьа гӀакӀнырыжьуа йалагатӀ, ауи анырчпуз ауат ахъвыхӀпынцӀа апны апырсалква кӀнырыжьуазшва тшырчпун.

31Павел ацентуриони арыгӀвчви йрайхӀвтӀ:

– Арат ауагӀаква ахъвыхӀ апны йгӀанымхарыквын, швхъаква гьшвзыхчушым швара.

32Ауаъа арыгӀвчва акӀьанджьа зкӀуаз аканатква пыркъын, ауи атенгьыз йташватӀ.

33-34Шарпны аннадза, Павел зымгӀвагьи чарныс йаквйыргвышхвауа далагатӀ.

– Абар жвипщ мышкӀ цӀитӀта швара ачарагьи швтахъымкӀва швашӀамсуата йакврыгъвгъву аъаща швтагылапӀ, закӀгьи гьшвымфастӀ, – йхӀватӀ ауи. – Ауи йгӀалцӀла сшвыхӀвитӀ швара, швча, швхъаква аншвхчауа ауи гӀашвцхърагӀуштӀ. Швара швыуа заджвгьи йхъа хъвыцкӀгьи гьгӀалшвтуашым[+].

35Ауи йхӀван, Павел ачӀахъва гӀайахвтӀ, ауат зымгӀва рпахь дгылата ауи ахъазла а-Нчва дшизыразу йхӀватӀ, йгӀакъвитшын йфауа далагатӀ[+]. 36ЗымгӀвагьи ауи ргвква гӀащтӀнахын, йчауа йалагатӀ. 37АхъвыхӀ йаквчӀваз зымгӀва хӀшалаз гӀвышви хынгӀважви жвицыгӀв хӀнадзун. 38АуагӀаква йнахъанадзыкӀьара йанча, ауат ахъвыхӀ дрыласра ахъазла, атшыгӀвра атенгьыз йтарпсун.

39Йанша ахъвыхӀнкъвцагӀвчва дара рыхъазла йбергьльымыз адгьыл нарбатӀ. Ауаса ауат зтшпы пхартшахъваз адзбжьага нарбан, йщаквдыргылтӀ йрылшузтын ахъвыхӀла ауаъа йбжьалта, ахъвыхӀ атшпы йаддыргылырныс. 40Ауат апырсалква пыркъын, атенгьыз йтадрышвтӀ. АхъвыхӀнкъвцагӀвчва апскъы ачвыргъвква[*] гӀадыртӀлатӀ, апра хвыц апша злагӀасуаз ахъатала йщтӀырхын, ахъвыхӀ атшпыла йдрыдзцатӀ. 41Ауаса ауат рхъвыхӀ йаквнахӀвхӀваз апхартшахъва ауыра йыквхан, йгьзымпӀатӀаухтӀ. АхъвыхӀпынцӀа цӀолата апхартшахъва йылащщын, йгьымцӀсыхуазтӀ, ахъвыхӀцӀыхъвагьи атолкъвынква гӀадкшалуамца йдрыхъвашун. 42АрыгӀвчва йкӀыта йызхъпшылуаз ауагӀаква йырщныс ртахъын, ауат атшпыдза йдзцата йымырдарныс ахъазла. 43Ауаса ацентурион Павел дгӀащаквижьныс йтахъын, ауи йгӀалцӀла арыгӀвчва щаквикӀытӀ. Ауи унашва йчпатӀ йзыдзцуз зымгӀва рапхъа адзы йтапата атшпыла йдзцарныс[+]. 44Анахьанат агъвкви ахъвыхӀ ахъвкви тшырцрархӀвата абарахъадза йнадзара атахъын. Абарауаса зымгӀвагьи йабга-йызгӀвадата абарахъа йазынадзатӀ.

### 28


Мальта адзыгӀвбжьа апны

1ХӀара тшангӀащаквыгӀыжь, йгӀагӀдыртӀ ауи адзыгӀвбжьа Мальта-хӀва йшапхьуз. 2АдзыгӀвбжьа абзазагӀвчва йгӀанымшаскӀва пхата хӀдрайгватӀ хӀара. Ауат мца дукӀ ацӀырхъыйын, хӀара зымгӀвагьи ауаъа хӀызшӀырттӀ, йауа швхӀвузтын ква гӀаквауа йалагатӀ йгьи дарадза йхьтан. 3Павел къваца бжьакӀ гӀайхъвшвата амца йанаквицӀуз, амца тшачвызхчуз уау зшӀу ащтанчӀвыкӀ акъвацаква йгӀарылкӀвырын, ауи йнапӀы тшгӀаланарпатӀ. 4АдзыгӀвбжьа абзазагӀвчва ауи йнапӀы йгӀакӀахвхвуз ащтанчӀв анырба, азаджв азаджв йайхӀвхуа йалагатӀ:

– Кьангьаш гьалам ари агӀвычӀвгӀвыс дшыгӀвщгӀву: ауи тшгӀащаквижьын атенгьыз дгӀатыцӀтӀ, ауаса аквнага йанзырйауа анчва ауи дгьалымрыхвиттӀ бзата дгӀанхарныс. 5Ауаса Павел ащтанчӀв амца йалайрышвтӀ, ауи зараркӀгьи гьизнамхатӀ[+]. 6АуагӀаква азпшуан ауи дгӀачуа даналагуш йа зынла дкӀахӀата данпсуаш. Ауат ауырата йазпшытӀ, ауаса ауи закӀгьи йызнымиуата йанырба, рхъвыцща рпсахтӀ, ауи дынчвахъвырата йырпхьадзауа йалагатӀ[+]. 7Ауи ашӀыпӀа йачвыхъарамкӀва Публий зхьзыз адзыгӀвбжьа аунашвачпагӀв йырхъаква аныргӀалын. Ауи дгӀахӀайгвыргъьауа хӀирайгватӀ хӀара, хымшкӀ ауи йпны хӀсасытӀ. 8ЙшгӀацӀцӀызла, Публий йаба дчмазагӀвыта ачварта дылан, ауи ашыраблыри ауацӀагӀври гӀазаб йдырбун. Павел ауи дйызнашылтӀ, дныхӀван, йнапӀква ауи йыквицӀан дйырбзихахтӀ[+]. 9Ауаса йанынша амщтахь адзыгӀвбжьа анахьанат ачымазагӀвква зымгӀва ауи йызгӀайуанта йырбзихахуан. 10Ауат хӀара пӀатӀу ду хӀыквырцӀатӀ, атенгьыз хӀхъылхныс тшанадыгӀгалуаз, хӀыззыбжаз зымгӀва гӀахӀырттӀ


Павел Рим дгӀайитӀ

11ХымызкӀ анахъыцӀ Александрия йауу, адзыгӀвбжьа апны йыгъныцӀсыз ахъвыхӀла атенгьыз хӀхъылтӀ хӀара. Анчва-гӀвазаква Кастори Поллукси[*] рыхьыз нкъвнагун ауи ахъвыхӀ, ахъвыхӀпынцӀа ауат рстатуяквала йрыпшдзан[+]. 12ХӀара Сиракус акъала хӀадгылын, ауаъа хымшкӀ хӀаъан. 13Ауаъа хӀтыцӀын, Регий акъала хӀадгылтӀ. ЙащтагӀайуаз атшын акъабльа пша гӀасуа йалаган, гӀвымшкӀла Путеоли акъала хӀнадзатӀ. 14Ауаъа хӀара айщчваква гӀахӀаутӀ, ауат хӀдрайгватӀ мчыбжьыкӀ хӀрыцызларныс.

УацӀыхъван хӀара йцӀыхъвахауата Рим хӀнадзатӀ. 15Ауаъагьи айщчваква хӀара хӀшгӀайуашыз ргӀан, йгӀахӀпылырныс йгӀайтӀ, азджьакӀ Апий Фор акъалачкӀвын, азджьакӀ ХсасыртакӀ акъалачкӀвын рпны. Павел ауат аниба, а-Нчва[†] дшизыразу йхӀван, йгвы бзихатӀ. 16ХӀара Рим хӀнадзан, Павел дадрыхвиттӀ кӀьыдата дбзазарныс, ауи дызхчуз арыгӀв заджвыкӀ дйыцта.


Павел Рим апны йкъвырльыкъвхара

17ХымшкӀ анцӀы, Павел зымгӀва рацкӀыс йгӀарылхӀвуз Рим айахӀудаква йпны йгӀазшӀиттӀ. Ауат ангӀайзза, ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– ХӀайщчваква, сара Иерусалим апны сыркӀын, аурымква сгӀарнапӀыцӀадыршватӀ, хӀуагӀи хӀапхъанчӀвиква рцӀаскви сырпшӀагылуата закӀгьи шсымчпазгьи. 18Аурымква сара йгӀасцӀгӀан, сгӀауырщтхныс ртахъын, йауа швхӀвузтын сара щра зласквнауыргуш къванчагӀакӀгьи гьсыдым[+]. 19Ауаса айахӀудаква ауи йъадымгылыз йгӀалцӀла, сара аимператор йхӀаквымхара сазгылра атахъхатӀ, ауи зсчпазгьи сара суагӀа кӀарала йсыркъванчарныс гьакӀвым. 20Ауи йгӀалцӀла сара йахьчӀва швара швгӀазшӀысттӀ швызбарныс йгьи сшвачважварныс. Йауа швхӀвузтын Израиль зайгвыгъауа а-ГӀащаквырхагӀвы йъайызхъасцӀауа акӀвпӀ сара арат апшвахӀвквала сызшӀахӀву.

21Ауат ауи йгӀайархӀвтӀ:

– ЙахӀудашта йгӀатыцӀта уара ууысла хӀара сальамшвъакӀгьи гьгӀахӀмадзатӀ, ауаъа йгӀатыцӀта йгӀайыз айщчваквагьи уара ууысла гвымхаракӀгьи гьгӀахӀмархӀвтӀ. 22Ауаса хӀара йхӀтахъын уара ухъатала ауи ушазхъвыцуа хӀаздзыргӀвырныс, йауа ухӀвузтын азхъацӀара ауи анархара ауысла йъакӀвызлакӀгьи амакӀыра мчква гӀаншитӀ.

23Павели ауати ангӀалын, йазалырхыз амш агӀан ауи дъабзазуз ауагӀа рахӀагьи йщардагӀвыта йгӀайтӀ. Щымта йгӀашӀарышвта хъвлапныдза Павел ауат йгӀаргвынйыргӀвытӀ а-Нчва й-Хъа́ра[†] ауыс йгьи ауат шахӀатта йрызйыргылуан Иисус йуысла Муса й-Хабзи а-ПигӀамбарква ргӀвыракви йырну ажваква[+]. 24АзджьакӀ ауи йхъадйырцӀатӀ, азджьакӀгьи йгьхъарымцӀатӀ. 25Ауат дара-дара акъыльаквымшвара гӀарылашватӀ, ауат цахуа йалагатӀ Павел арат ажваква анихӀва:

– А-Нчва й-Псы[†] тамамта апигӀамбар ЙышгӀайхӀу швабачва рыхъазла ййырхӀватӀ:[+]

26«Арат ауагӀа рпны уцата йрахӀв:
швара швлымхӀаквала швдзыргӀвуаштӀ, ауаса зынгьи йгьгӀашвгвынгӀвуашым,
швара швылаквала швпшуаштӀ, ауаса зынгьи йгьыжвбушым.
27Йауа швхӀвузтын арат ауагӀа ргвква жвпӀахатӀ.
Ауат гӀалахӀва рлымхӀаквала йыргӀитӀ,
рылаквагьи хъыргӀватӀ ауат.
Ауи йгӀалцӀла ауат рылаквала йырбазарквын,
рлымхӀаквала йыргӀазарквын,
ауат ргвквала йгӀаргвынгӀвызарквын
йгьи Сара тшгӀасзынадырхазарквын, ауи агӀан Сара ауат срайъазарын»[+].

28-29– Ауи акӀвпӀта, йыжвдырра атахъыпӀ: ауагӀаква ргӀахчара ауысла а-Нчва й-Хабар амаджьусиква йырзищтитӀ. Ауат ауи йаздзыргӀвуаштӀ![*][+]

30Ауи амщтахьгьи Павел абгата гӀвысквша Рим дтабзазатӀ багьандала йгӀайахвыз атдзы дыгӀвната, ауаъа йрайгвун ауи йызгӀайуаз зымгӀва. 31Дгвымшвата йгьи пырас йымамкӀва даквчважвун ауи а-Нчва й-Хъа́ра йгьи ЙхӀыхвиту[†] Иисус Христос[†] йуыс йайрыпхьун[+].

## АгӀагвныргӀвыга ажвар

### АгӀагвныргӀвыга ажвар

АгӀагвныргӀвыга ажвар


А

Б

Г

ГӀ

Д

ДЖЬ

Ж

З

И

Й

КЪ

Л

М

Н

П

С

Т

У

Ф

Х

Ц

Ч

Ш


АгӀагвныргӀвыга ажвар

### Агвадз ацӀагахра агвыргъьахъв

Агвадз ацӀагахра агвыргъьахъв – АйахӀудаква ргвыргъьахъв хъадаква йрыуапӀ. Ауи ПасахӀ агвыргъьахъв амщтахь мыш гӀвынгӀважви жваба анахъыцӀрыз, агвадз ацӀагахра йаналгарыз йаквшвауата йдырхапӀун. Асквш апны ахымшкӀ йрыуа закӀын ауи, зтшын айахӀуда хъачваква зымгӀва Иерусалим йцата ауи агвыргъьахъв андырхапӀара анатахъыз. Швапшы АтыцӀра 34:22, ЛевиргӀа 23:15-16, ЙгӀвбахауа а-Хабза 16:9-11. Ауи агвыргъьахъв атшын Христос йапхьагӀвчва а-Нчва й-Псы дрызгӀалбгӀатӀ.

### АгвнахӀква тшырзыдырхра

АгвнахӀква тшырзыдырхра – агӀвычӀвгӀвыс йара йтахъырала йчпаз амыгӀвхъгара, йылцӀыз ахальатӀ тшанырзидырхуа, ауи йбзазара гвнахӀ алахымкӀва а-Нчва дйыцта йакӀвшарныс анитахъу.

### Адзытщра

Адзытщра – агӀвычӀвгӀвыс адзы дтщра йапщылу аритуал, ауи аргамта агвнахӀква тшырзыдырхра йаквшахӀатхитӀ.

### Адзытщра ахъыщтра

Адзытщра ахъыщтра – а-Кьристан кьлиса апны йапхъахауа йгьи йхъададзу ацӀас. Адзытщра ахъыщтрала агӀвычӀвгӀвыс Христос дйыдгылитӀ.

### Ажвакъвыш

Ажвакъвыш – бжьагажви уасаражври злу агӀахӀвахра айшыс.

### Анбахта

Анбахта – йыркӀуаз ауагӀаква ъатадырчӀвуз атутанакъ.

### Апостол

Апостол – Иисус йгӀалихыз, йаргвану йапхьагӀвчва йрыуа заджву. Апостолта Иисус йгӀалихыз жвыгӀвыгӀв йнадзун, ауат ажвыгӀвыгӀв Ауи йщтийыгӀвчва ракӀвын.

### АхӀаквымхара Амш

АхӀаквымхара Амш – а-Нчва ауагӀаква йрыквихауа йцӀыхъвахауа ахӀаквымхара, ауи мурадта йамапӀ агӀвычӀвгӀвыс цӀабыргкви агвнахӀчкви гӀарыбергьыльра, агӀвычӀвгӀвыс цӀабыргква рыртшхъвагаква гӀарыбергьыльра, агвнахӀчквагьи тазыр рыквцӀара. Амсылманква рпны Къаймат Амш. Урышвла Судный День.

### БагӀал-Забул

БагӀал-Забул – аджьын квайчӀваква рхъада, Иблис.

### А-Гвыргъьахъв Хабар

А-Гвыргъьахъв Хабар – Евангелие; Инджьыль. Ари а-Хабар йгӀанахӀвитӀ а-Нчва заджвы дшгӀайщтийыз й-Хъа́ра унашва ахъицӀарныс. А-Нчва йгӀайщтийыз агӀвычӀвгӀвыс ЗымгӀвайырхъаду Иисус йакӀвпӀ. А-Хъа́ра йаланакӀитӀ Иисус а-Нчва йгӀайщтийыз ЗымгӀвархъада шйакӀву йадгылуа ауагӀаква зымгӀва. Ауи акӀвымкӀвагьи швапшы Хабар Бзи.

### ГӀащаквыжьыгӀв

ГӀащаквыжьыгӀв – ГӀахчагӀвы, ГӀащаквырхагӀвы, а-Нчва йыхьызпӀ.

### ГӀвачв

ГӀвачв – йдырхъваз агӀвычӀвгӀвыс. Йъадырхъвуз йгӀалцӀла агӀвачвква апхӀвысква йрыщтаныкъварныс гьрылымшузтӀ, ауат йрыуата азджьакӀ апаштыхӀ йпны йпшцӀан.

### ГӀвнакъвыт

ГӀвнакъвыт – 1) лыгта аунагӀва йыгӀвназ апхӀвыс; 2) абайа пшвыма хъацӀа-пхӀвысра зыщтанкъвигуз, йунагӀва йыгӀвназ алыг пхӀвыс, аунагӀва апны ауи лгыларта абайа пшвыма йпхӀвысдза лгыларта ацкӀыс йнакъвын.

### ГӀвшӀыпс

ГӀвшӀыпс – чвазгӀва зхьуа, йырбзихах йамуа агӀвычӀвгӀвыс.

### А-ГӀвыраква

А-ГӀвыраква – гӀвыра 39 гӀазцӀазкӀуа йапхъахуз а-Библия йазкӀкӀрапӀ ауат. Ауи йаланакӀитӀ Муса пигӀамбар йгӀвыра тынхаква (Таурат), Дауыт йпсаломква (Забур), апаштыхӀ Сольман йажвакъвышква йгьи йапшым апигӀамбарква ргӀвыраква. А-Уасйат Ажвдза-хӀва йапхьитӀ ауи.

### ГӀвычӀвгӀвыс Па

ГӀвычӀвгӀвыс Па – Христос йтитулква йрыуа закӀыпӀ, ауи апигӀамбар Данель йгӀвыра йазцитӀ (Данель 7:13-14 ). Христос ауи атитул йанакӀвызлакӀгьи йхъа йазынархата йгӀайрысабапуан. Ауыла ауи гвынгӀвырата йчпун Данель йгӀвыра апны йгӀазквчважвауа Йара шйакӀву – Ауи ауагӀахъаква зымгӀва дшыр-Хъаду, Ауи й-Хъа́ра зынгьи йшапымкъьуш.

### Динарий

Динарий – ахча хьзыпӀ, ачрын мышкӀы йгӀайынхуз гӀацӀанакӀитӀ.

### Драхма

Драхма – грек ахча хъвашапӀ.

### ДжьахӀанам

ДжьахӀанам – УагӀахъа щарда йрапшта, а-Уасйат ШӀыц гӀамтаква рагӀан йбзазуз аджьутква йшырпхьадзузла, агӀвычӀвгӀвыс данпсрыз ауи йпсы апсчва рдунай йазцахуан, ауаъа ауи адгьыл даныквбзазуз йхаз даквчважвахуан. АгвнахӀчква ауаъа ахӀаквым рызпшуан. Ауи йаццауата ауат йгьрымдырсызтӀ агӀвцӀабыргква рыртшхъвага ъагӀарквнадыргауа джьанатгьи шаъаз.

### Джьуар

Джьуар – Аурымква щра зквырцӀуз агъыччва, амуртатква йгьи атшгӀащтӀыхыгӀвчва амшӀ джьуар йкӀыддыркӀылуан. Ауи зымгӀва рацкӀыс ныбыжьхӀванра мчы злаз псран. Зынзамыза аурымква щра зквырцӀуз ауагӀаква азадырцалуанта, амшӀ джьуар ахъвква йъарщуашыз ашӀыпӀадза йддыргун. Аджьуар акьристанра йадамыгъахатӀ ӀV асквшышв агӀан. Ауи агӀан амшӀ джьуар зхӀаквым рхуз ауагӀаква рщра апны йгьгӀадымрысабапхуазтӀ.

### Джьын квайчӀва

Джьын квайчӀва – адунай анахьани ахъата апсауышвхӀа чвгьа. Аджьын квайчӀваква Иблис къвырльыкъв йзызхауа инсанпӀ, зынзамыза ауат агӀвычӀвгӀвыс рунашва дацӀарцӀитӀта, дара йыртахъу ауи йдрычпитӀ.

### ЖвгӀванд

ЖвгӀванд – а-Нчва йчӀварта-гыларта ъану, ажва «а-Нчва» атарала запыт йгӀадрысабапитӀ.

### Зынгьи йапымкъьауа абзазара

Зынгьи йапымкъьауа абзазара – А-Уасйат ШӀыц апны араса йызпхьауа зынгьи йапымкъьауата адгьыл аквбзазара гьакӀвым, а-Нчва дуыцта нашхыйарадъа адунай шӀыц апны абзазара гӀальамат акӀвпӀ. АзхъацӀагӀвчва рыхъазла ауи йапшу абзазаща хӀдунай апынгьи йгӀалагитӀ, ауаса а-Нчва ауи йапшу абзазара азхъацӀагӀвчва согӀата йцӀыхъвахауата йанритуа ауат радгьыл бзазара йаналгара акӀвпӀ.

### Иблис

Иблис – ашитанква рхъада йыхьыз, ауи а-Нчва дйагъапӀ йгьи аджьын квайчӀваква друнашвачпагӀвпӀ. БагӀал-Забул-хӀвагьи йыпхьитӀ ауи. Ауи йаццауата йашӀшвырпшы шитан.

### ЙхӀаракӀу ашогьанкъвырльыкъвхагӀв

ЙхӀаракӀу ашогьанкъвырльыкъвхагӀв – аджьутква ршогьан хъада. А-Хабза апкъ йтагылата ауи азаджв йакӀвын цӀасквакӀ зырхъйарныс зылшуз, ажва ахъазла, а-Нчва й-Тдзы ауацӀа рыцӀа йцкьаз апещ йнашылныс йахвитыз ауи йхъазын.

### ЙхӀыхвиту

ЙхӀыхвиту – АтакӀра щарда рпны йшцӀасхазла, ауи ажва а-Нчва Муси Израиль абзазагӀвчви тшызладйырдырыз ХьзыпӀ (АтыцӀра 3:14-15 ), ауи ахӀваща тамам хӀара йгьхӀыздырам. А-ГӀвыраква рпны апигӀамбарква ажва ЙхӀыхвиту згӀадрысабапуа Израиль ауагӀа р-Нчва анахьанат ауагӀахъаква рымц нчвахъвыраква дрыладмыргӀващарныс ахъазла акӀвпӀ.

### Къвырман

Къвырман – Израиль абзазагӀвчва а-Нчва ахӀайуанква къвырманта йзырщуан, ахӀайуанква къвырманта йызщуаз ашогьангӀвацаква ракӀвын: ауат ахӀайуан рщуан, уацӀыхъван ахӀайуан йырщуаз йауата хъвыкӀ йа ауи шабгаз акъвырманщырта апны йырбылуан, йгӀанхуз ажьы ашогьанкви ауагӀакви йырфа йауан. А-Нчва йхӀвун акъвырман йара шӀыпӀакӀ апны йщра шатахъыз: Иисус йыгӀамта агӀан акъвырман аныхӀварта апны йырщуан. АхӀайуанква ракӀвымкӀва къвырманта йгӀаргуан ачӀахъва, ачагӀыр, амасхва шша, йапхъахауата йгӀашӀырхуаз ашвырква. Акъвырманква гьапшымызтӀ, къвырманипхьадза йалкӀгӀу йара амагӀны аман: къвырман а-Нчва йыхьызла йырщуан рыгвнахӀква ршвахныс ахъазла, а-Нчва йшизыразу гӀадырбарныс ахъазла. Ауи йапшыз акъвырман анырщуаз а-Нчви агӀвычӀвгӀвыси йацчауазшва йгӀаныцӀуан.

### Къвырманщырта

Къвырманщырта – къвырман ъарщуаз, а-Нчва согӀа ъайыртуаз ашӀыпӀа.

### ЛевиргӀа

ЛевиргӀа – Израиль ажвыгӀв жвларакӀ йрыуа закӀын, адин уысква рыдынхалра апны ашогьанква йырцхърагӀарныс а-Нчва йазалихтӀ.

### Лыг

Лыг – датша гӀвычӀвгӀвыскӀ йчӀву агӀвычӀвгӀвыс.

### Маджьуси

Маджьуси – йджьутым ауагӀаква араса йрыпхьун.

### Мальаъыкь

Мальаъыкь – ангел; адунай анахьани ахъата аинсан цкьа, а-Нчва йпны къвырльыкъв йхитӀ, а-Нчва йажва гӀазирыгта йгӀайщтийыз гӀаныцӀитӀ.

### МгӀва

МгӀва (Иисус й-МгӀва) – Иисус йарыпхьара йацызкӀуаз ауагӀаква рпычӀв адкӀылара йызларыпхьуз; Иисус йыщтацагӀвчва рбзазаща турасы.

### Нчва

Нчва – АгӀвыра цкьаква ратакӀра апны ХӀгӀазшаз йыхьыз гӀазырбауа ажва атахъыпӀ. Абаза бызшва йанбызшва байазара, хӀара йщаквхӀыргылтӀ хӀатакӀра апны анахьанат абызшваква йгӀархъшаз ажваква АлахӀ (агӀарып бызшва) йгьи Бог (урышв бызшва) гӀахӀымрысабапырныс. Ауат ртарала хӀара йгӀахӀрысабапитӀ абаза бызшва йара йачӀвдзу ажва Нчва, ага ауи апхъанчӀви заман агӀан амаджьусира йапщылазтынгьи. ХӀатакӀра апны ауи ажва ХӀгӀазшаз гӀаныцӀитӀ.

### А-Нчва й-Тдзы

А-Нчва й-Тдзы – Храм; Иерусалим апны а-Нчва й-Тдзы цкьа.

### А-Нчва й-Хъа́ра (а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва, а-ЖвгӀванд а-Хъа́ра)

А-Нчва й-Хъа́ра (а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва, а-ЖвгӀванд а-Хъа́ра) – А-Нчва й-Хъа́ра йгӀанарбитӀ а-Нчви ауагӀакви разазаъаща. АуагӀаква а-Нчва дара р-ПаштыхӀ йапшта дырпхьадзата, ауи амщтахь ауаса йзаъата йбзазарныс ауитӀ. Ари адунай апны а-Хъа́ра гьабгазлушым Иисус дгӀахъынхӀвыхынцӀкӀьа. Ауаса а-Нчва й-Хъа́ра ауи апхъахькӀьала йаъазлуш йгьахъазым, ауи йъакӀвызлакӀгьи йаъапӀ ауагӀаква а-Нчва йгӀайщтийыз ЗымгӀвархъада Иисус йъайыдгылуа.

### НыхӀварта

НыхӀварта – амаджьусиква рхрам.

### ПасахӀ

ПасахӀ – Пасха, аджьутква ркалендарь апны рахӀа мгӀан ду зму мшыпӀ. Ауи атшын ауат йгӀаргвалашвахитӀ а-Нчва руагӀахъа гӀащаквижьта Мсыр йшгӀатидахыз. Апсуа бызшва апны Амшап «Пасха».

### Проконсул

Проконсул – аурым империя апны унашвахъцӀара ъанатӀан. Апроконсулква аурым шӀыпӀаква унашва рхъырцӀун. Ауат аурым хъадаква йалырхуаз аконсулква рхъвдаквцӀараква дырхъйун.

### Псы

Псы – агӀвычӀвгӀвыс йъапӀкътлапӀкъква зымгӀва йрыуам ахъвы.

### Сабша

Сабша – аджьут ажва шаббат йгӀахъшахъыцӀтӀ, йгӀаныцӀдзауала «йбыжьбахауа амш». Ауи а-Нчва аджьутква йырзичпаз аунашва апкъ йтата тшпсщара мшыта йгьи гвыргъьахъв мшыта йырпхьадзитӀ. Абаза сабша аджьут бызшва йгӀашӀыркӀгӀаз ажвапӀ.

### Саддукей

Саддукей – адин унашвачпагӀвчва ргвып. Ауатгьи политика хъгал рыман. Ауат агӀвычӀвгӀвыс йгӀабзаргылхра йгьазхъарымцӀузтӀ, йгьи ауи ауысла афарисейква йрамакӀуан.

### Саркьа

Саркьа – чагӀыр чвкъьа, урышвла «уксус».

### Синагога

Синагога – а-Нчва йажва йаздзыргӀвырныс йазалху аджьутква райззарта.

### Синедрион

Синедрион – ЙхӀаракӀу айкьангьашырта айахӀудаква рпны. Ауи хынгӀважвижвагӀвы алан: ашогьанква, ахабзадырыгӀвчва йгьи зхъгал дууыз анахьанат ауагӀаква. А-Синедрион апны адин уысква йырхъазымкӀва анахьанат ауысквагьи йрылапшуан. Ауи айкьангьашырта аурым унашвачпагӀвчва руатыкв йгӀатанагун айахӀуда уагӀахъа йырзынархаз ауысква. Ауи йархъйун йхӀаракӀу ахӀаквымхарта ахачӀвква. Ауасйат ШӀыц агӀамтаква рагӀан асинедрион ащаквыргылраква аурым унашвачпагӀвчва йдрыбагъьара атахъын.

### Тетрарх

Тетрарх – аурым адгьылшта аунашвачпагӀв, ауи йчынла аимператор йацкӀыс днакъвын.

### Уасйат

Уасйат – 1) а-Нчви ауагӀи рангӀалра, 2) а-Библия ахъвы (а-Уасйат ШӀыц, а-Уасйат Ажвдза).

### УахӀйа

УахӀйа – уыла йгӀащтӀнамхуа, йнымшас закӀы уыла йгӀацӀалта архъвыхра. Ауи уыла йгӀацӀалуа уанычвам йгӀаншитӀ, апхызква уанычву йгӀаншитӀ. АлагӀацӀалраквагьи апхызквагьи апигӀамбаражва узыгӀадырдзарныс рылшитӀ. Ауат запыт а-Нчва йтахъыра гвныгӀвхвыта йырчпитӀ.

### Урычра

Урычра – чгара-хӀвагьи йырхӀвитӀ, урышвла «держать пост».

### Фарисей

Фарисей – адин унашвачпагӀвчва ргвып. Ауат багъьата а-Уасйат Ажвдза ахабзаква йрыдкӀылан, агӀвычӀвгӀвыс йгӀабзаргылхра йазхъарцӀун, ауи ауысла асаддукейква йрамакӀуан.

### Хабар Бзи

Хабар Бзи – швапшы а-Гвыргъьахъв Хабар.

### А-Хабза

А-Хабза – а-Нчва Муса пигӀамбар йзагӀайщтита йгӀахӀитыз а-Хабза, урышвла Закон Божий.

### А-Хабза арыпхьагӀв

А-Хабза арыпхьагӀв – Муса й-Хабза бзита йыздыруаз агӀвычӀвгӀвыс. Ауи а-Хабза ахъигӀвылгӀун, ауи ййырдыруан, ауи йгӀаныцӀуи йшгӀаурысабапуаши щаквйыргылуан, ауат йрыццауата а-Хабза ауагӀа йдйырдыруан. АйахӀуда жвлара рпны а-Хабза арыпхьагӀвчва пӀатӀу ду рыквырцӀун, йгьмачӀымызтӀ ауат мчхъарата йрымаз.

### Христос

Христос – Христос (грекла); МашиахӀ (джьутла); МасихӀ (гӀарыпла) – йгӀаныцӀдзауала «йызхьырщыз» (АпхъанчӀви Израиль апны акъвырльыкъвхара йапщылаз ашогьанква, апигӀамбарква йгьи апаштыхӀква амасхва шша рхьырщуан). А-Нчва апигӀамбарква йгӀарайхӀвын аджьутква йыргвыгъатӀ адгьыл дшгӀайщтиуаш МашиахӀ – Израиль ауагӀа гӀазхчуш йгьи йанакӀвызлакӀгьи адгьыл ауагӀахъаква унашва рхъызцӀуш ЗымгӀвархъада. Иисус йыгӀамтаква рагӀан аджьутква йакврыгъвгъвата а-Нчва йызлагӀайыргвыгъаз а-ГӀархвитыгӀв йгӀайра йазпшуан.

### Центурион

Центурион – урым арыгӀвта швгӀвы рхъада.

### Цкьа

Цкьа – ари ажвала йапхьитӀ йазалхта а-Нчва йыхъазла йдыркӀьыдаз зымгӀва: а-НыхӀварта, а-Нчва йзалху акъвырльыкъвхагаква, а-Нчва квырмыш йзызчпауа ауагӀаква. Ауат ракӀвымкӀвагьи ауи ажва йгӀаныцӀитӀ ахъатачӀв цкьара хӀаракӀи агӀвычӀвгӀвыс йгви йпси рыргӀапсща пшдзи.

### ЧгӀвычажв

ЧгӀвычажв – йанджьабуз йыршвырцӀунта рхъаква ахъвасатхӀва рыквырпсун.

### ШвахчӀвгӀазкӀкӀгӀвы

ШвахчӀвгӀазкӀкӀгӀвы – аурым империя ахъазла ашвахчӀвква гӀазызкӀуаз, ауагӀа ауат рчвымыгъын.

### Шитан

Шитан – швапшы Иблис.

### Шогьан

Шогьан – а-НыхӀварта къвырманта йырщуашыз гӀадызгалуаз, анахьанат аборчква зырхъйуз адин къвырльыкъвхагӀв. ХӀарун йтынхачва йырхъазын йшогьанхуз. Ашогьанква унашва рхъицӀун ашогьанхъада.

### Шомрон

Шомрон – 1) Иерусалим алагъь хъатала йаныргӀалу акъала; 2) араъа йтабзазуз йызларыпхьуз. Ашомронкви аджьуткви агъара рызбжьан.

Агвадз ацӀагахра агвыргъьахъв – АйахӀудаква ргвыргъьахъв хъадаква йрыуапӀ. Ауи ПасахӀ агвыргъьахъв амщтахь мыш гӀвынгӀважви жваба анахъыцӀрыз, агвадз ацӀагахра йаналгарыз йаквшвауата йдырхапӀун. Асквш апны ахымшкӀ йрыуа закӀын ауи, зтшын айахӀуда хъачваква зымгӀва Иерусалим йцата ауи агвыргъьахъв андырхапӀара анатахъыз. Швапшы АтыцӀра 34:22, ЛевиргӀа 23:15-16, ЙгӀвбахауа а-Хабза 16:9-11. Ауи агвыргъьахъв атшын Христос йапхьагӀвчва а-Нчва й-Псы дрызгӀалбгӀатӀ.

АгвнахӀква тшырзыдырхра – агӀвычӀвгӀвыс йара йтахъырала йчпаз амыгӀвхъгара, йылцӀыз ахальатӀ тшанырзидырхуа, ауи йбзазара гвнахӀ алахымкӀва а-Нчва дйыцта йакӀвшарныс анитахъу.

Адзытщра – агӀвычӀвгӀвыс адзы дтщра йапщылу аритуал, ауи аргамта агвнахӀква тшырзыдырхра йаквшахӀатхитӀ.

Ажвакъвыш – бжьагажви уасаражври злу агӀахӀвахра айшыс.

Анбахта – йыркӀуаз ауагӀаква ъатадырчӀвуз атутанакъ.

Апостол – Иисус йгӀалихыз, йаргвану йапхьагӀвчва йрыуа заджву. Апостолта Иисус йгӀалихыз жвыгӀвыгӀв йнадзун, ауат ажвыгӀвыгӀв Ауи йщтийыгӀвчва ракӀвын.

БагӀал-Забул – аджьын квайчӀваква рхъада, Иблис.

А-Гвыргъьахъв Хабар – Евангелие; Инджьыль. Ари а-Хабар йгӀанахӀвитӀ а-Нчва заджвы дшгӀайщтийыз й-Хъа́ра унашва ахъицӀарныс. А-Нчва йгӀайщтийыз агӀвычӀвгӀвыс ЗымгӀвайырхъаду Иисус йакӀвпӀ. А-Хъа́ра йаланакӀитӀ Иисус а-Нчва йгӀайщтийыз ЗымгӀвархъада шйакӀву йадгылуа ауагӀаква зымгӀва. Ауи акӀвымкӀвагьи швапшы Хабар Бзи.

ГӀвачв – йдырхъваз агӀвычӀвгӀвыс. Йъадырхъвуз йгӀалцӀла агӀвачвква апхӀвысква йрыщтаныкъварныс гьрылымшузтӀ, ауат йрыуата азджьакӀ апаштыхӀ йпны йпшцӀан.

ГӀвшӀыпс – чвазгӀва зхьуа, йырбзихах йамуа агӀвычӀвгӀвыс.

А-ГӀвыраква – гӀвыра 39 гӀазцӀазкӀуа йапхъахуз а-Библия йазкӀкӀрапӀ ауат. Ауи йаланакӀитӀ Муса пигӀамбар йгӀвыра тынхаква (Таурат), Дауыт йпсаломква (Забур), апаштыхӀ Сольман йажвакъвышква йгьи йапшым апигӀамбарква ргӀвыраква. А-Уасйат Ажвдза-хӀва йапхьитӀ ауи.

ГӀвычӀвгӀвыс Па – Христос йтитулква йрыуа закӀыпӀ, ауи апигӀамбар Данель йгӀвыра йазцитӀ (Данель 7:13-14 ). Христос ауи атитул йанакӀвызлакӀгьи йхъа йазынархата йгӀайрысабапуан. Ауыла ауи гвынгӀвырата йчпун Данель йгӀвыра апны йгӀазквчважвауа Йара шйакӀву – Ауи ауагӀахъаква зымгӀва дшыр-Хъаду, Ауи й-Хъа́ра зынгьи йшапымкъьуш.

Динарий – ахча хьзыпӀ, ачрын мышкӀы йгӀайынхуз гӀацӀанакӀитӀ.

Драхма – грек ахча хъвашапӀ.

ДжьахӀанам – УагӀахъа щарда йрапшта, а-Уасйат ШӀыц гӀамтаква рагӀан йбзазуз аджьутква йшырпхьадзузла, агӀвычӀвгӀвыс данпсрыз ауи йпсы апсчва рдунай йазцахуан, ауаъа ауи адгьыл даныквбзазуз йхаз даквчважвахуан. АгвнахӀчква ауаъа ахӀаквым рызпшуан. Ауи йаццауата ауат йгьрымдырсызтӀ агӀвцӀабыргква рыртшхъвага ъагӀарквнадыргауа джьанатгьи шаъаз.

Джьын квайчӀва – адунай анахьани ахъата апсауышвхӀа чвгьа. Аджьын квайчӀваква Иблис къвырльыкъв йзызхауа инсанпӀ, зынзамыза ауат агӀвычӀвгӀвыс рунашва дацӀарцӀитӀта, дара йыртахъу ауи йдрычпитӀ.

ЖвгӀванд – а-Нчва йчӀварта-гыларта ъану, ажва «а-Нчва» атарала запыт йгӀадрысабапитӀ.

Зынгьи йапымкъьауа абзазара – А-Уасйат ШӀыц апны араса йызпхьауа зынгьи йапымкъьауата адгьыл аквбзазара гьакӀвым, а-Нчва дуыцта нашхыйарадъа адунай шӀыц апны абзазара гӀальамат акӀвпӀ. АзхъацӀагӀвчва рыхъазла ауи йапшу абзазаща хӀдунай апынгьи йгӀалагитӀ, ауаса а-Нчва ауи йапшу абзазара азхъацӀагӀвчва согӀата йцӀыхъвахауата йанритуа ауат радгьыл бзазара йаналгара акӀвпӀ.

Иблис – ашитанква рхъада йыхьыз, ауи а-Нчва дйагъапӀ йгьи аджьын квайчӀваква друнашвачпагӀвпӀ. БагӀал-Забул-хӀвагьи йыпхьитӀ ауи. Ауи йаццауата йашӀшвырпшы шитан.

ЙхӀыхвиту – АтакӀра щарда рпны йшцӀасхазла, ауи ажва а-Нчва Муси Израиль абзазагӀвчви тшызладйырдырыз ХьзыпӀ (АтыцӀра 3:14-15 ), ауи ахӀваща тамам хӀара йгьхӀыздырам. А-ГӀвыраква рпны апигӀамбарква ажва ЙхӀыхвиту згӀадрысабапуа Израиль ауагӀа р-Нчва анахьанат ауагӀахъаква рымц нчвахъвыраква дрыладмыргӀващарныс ахъазла акӀвпӀ.

Къвырман – Израиль абзазагӀвчва а-Нчва ахӀайуанква къвырманта йзырщуан, ахӀайуанква къвырманта йызщуаз ашогьангӀвацаква ракӀвын: ауат ахӀайуан рщуан, уацӀыхъван ахӀайуан йырщуаз йауата хъвыкӀ йа ауи шабгаз акъвырманщырта апны йырбылуан, йгӀанхуз ажьы ашогьанкви ауагӀакви йырфа йауан. А-Нчва йхӀвун акъвырман йара шӀыпӀакӀ апны йщра шатахъыз: Иисус йыгӀамта агӀан акъвырман аныхӀварта апны йырщуан. АхӀайуанква ракӀвымкӀва къвырманта йгӀаргуан ачӀахъва, ачагӀыр, амасхва шша, йапхъахауата йгӀашӀырхуаз ашвырква. Акъвырманква гьапшымызтӀ, къвырманипхьадза йалкӀгӀу йара амагӀны аман: къвырман а-Нчва йыхьызла йырщуан рыгвнахӀква ршвахныс ахъазла, а-Нчва йшизыразу гӀадырбарныс ахъазла. Ауи йапшыз акъвырман анырщуаз а-Нчви агӀвычӀвгӀвыси йацчауазшва йгӀаныцӀуан.

Лыг – датша гӀвычӀвгӀвыскӀ йчӀву агӀвычӀвгӀвыс.

Мальаъыкь – ангел; адунай анахьани ахъата аинсан цкьа, а-Нчва йпны къвырльыкъв йхитӀ, а-Нчва йажва гӀазирыгта йгӀайщтийыз гӀаныцӀитӀ.

МгӀва (Иисус й-МгӀва) – Иисус йарыпхьара йацызкӀуаз ауагӀаква рпычӀв адкӀылара йызларыпхьуз; Иисус йыщтацагӀвчва рбзазаща турасы.

Нчва – АгӀвыра цкьаква ратакӀра апны ХӀгӀазшаз йыхьыз гӀазырбауа ажва атахъыпӀ. Абаза бызшва йанбызшва байазара, хӀара йщаквхӀыргылтӀ хӀатакӀра апны анахьанат абызшваква йгӀархъшаз ажваква АлахӀ (агӀарып бызшва) йгьи Бог (урышв бызшва) гӀахӀымрысабапырныс. Ауат ртарала хӀара йгӀахӀрысабапитӀ абаза бызшва йара йачӀвдзу ажва Нчва, ага ауи апхъанчӀви заман агӀан амаджьусира йапщылазтынгьи. ХӀатакӀра апны ауи ажва ХӀгӀазшаз гӀаныцӀитӀ.

А-Нчва й-Хъа́ра (а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва, а-ЖвгӀванд а-Хъа́ра) – А-Нчва й-Хъа́ра йгӀанарбитӀ а-Нчви ауагӀакви разазаъаща. АуагӀаква а-Нчва дара р-ПаштыхӀ йапшта дырпхьадзата, ауи амщтахь ауаса йзаъата йбзазарныс ауитӀ. Ари адунай апны а-Хъа́ра гьабгазлушым Иисус дгӀахъынхӀвыхынцӀкӀьа. Ауаса а-Нчва й-Хъа́ра ауи апхъахькӀьала йаъазлуш йгьахъазым, ауи йъакӀвызлакӀгьи йаъапӀ ауагӀаква а-Нчва йгӀайщтийыз ЗымгӀвархъада Иисус йъайыдгылуа.

ПасахӀ – Пасха, аджьутква ркалендарь апны рахӀа мгӀан ду зму мшыпӀ. Ауи атшын ауат йгӀаргвалашвахитӀ а-Нчва руагӀахъа гӀащаквижьта Мсыр йшгӀатидахыз. Апсуа бызшва апны Амшап «Пасха».

Псы – агӀвычӀвгӀвыс йъапӀкътлапӀкъква зымгӀва йрыуам ахъвы.

Сабша – аджьут ажва шаббат йгӀахъшахъыцӀтӀ, йгӀаныцӀдзауала «йбыжьбахауа амш». Ауи а-Нчва аджьутква йырзичпаз аунашва апкъ йтата тшпсщара мшыта йгьи гвыргъьахъв мшыта йырпхьадзитӀ. Абаза сабша аджьут бызшва йгӀашӀыркӀгӀаз ажвапӀ.

Саддукей – адин унашвачпагӀвчва ргвып. Ауатгьи политика хъгал рыман. Ауат агӀвычӀвгӀвыс йгӀабзаргылхра йгьазхъарымцӀузтӀ, йгьи ауи ауысла афарисейква йрамакӀуан.

Синагога – а-Нчва йажва йаздзыргӀвырныс йазалху аджьутква райззарта.

Синедрион – ЙхӀаракӀу айкьангьашырта айахӀудаква рпны. Ауи хынгӀважвижвагӀвы алан: ашогьанква, ахабзадырыгӀвчва йгьи зхъгал дууыз анахьанат ауагӀаква. А-Синедрион апны адин уысква йырхъазымкӀва анахьанат ауысквагьи йрылапшуан. Ауи айкьангьашырта аурым унашвачпагӀвчва руатыкв йгӀатанагун айахӀуда уагӀахъа йырзынархаз ауысква. Ауи йархъйун йхӀаракӀу ахӀаквымхарта ахачӀвква. Ауасйат ШӀыц агӀамтаква рагӀан асинедрион ащаквыргылраква аурым унашвачпагӀвчва йдрыбагъьара атахъын.

Уасйат – 1) а-Нчви ауагӀи рангӀалра, 2) а-Библия ахъвы (а-Уасйат ШӀыц, а-Уасйат Ажвдза).

УахӀйа – уыла йгӀащтӀнамхуа, йнымшас закӀы уыла йгӀацӀалта архъвыхра. Ауи уыла йгӀацӀалуа уанычвам йгӀаншитӀ, апхызква уанычву йгӀаншитӀ. АлагӀацӀалраквагьи апхызквагьи апигӀамбаражва узыгӀадырдзарныс рылшитӀ. Ауат запыт а-Нчва йтахъыра гвныгӀвхвыта йырчпитӀ.

Урычра – чгара-хӀвагьи йырхӀвитӀ, урышвла «держать пост».

Фарисей – адин унашвачпагӀвчва ргвып. Ауат багъьата а-Уасйат Ажвдза ахабзаква йрыдкӀылан, агӀвычӀвгӀвыс йгӀабзаргылхра йазхъарцӀун, ауи ауысла асаддукейква йрамакӀуан.

Хабар Бзи – швапшы а-Гвыргъьахъв Хабар.

А-Хабза – а-Нчва Муса пигӀамбар йзагӀайщтита йгӀахӀитыз а-Хабза, урышвла Закон Божий.

А-Хабза арыпхьагӀв – Муса й-Хабза бзита йыздыруаз агӀвычӀвгӀвыс. Ауи а-Хабза ахъигӀвылгӀун, ауи ййырдыруан, ауи йгӀаныцӀуи йшгӀаурысабапуаши щаквйыргылуан, ауат йрыццауата а-Хабза ауагӀа йдйырдыруан. АйахӀуда жвлара рпны а-Хабза арыпхьагӀвчва пӀатӀу ду рыквырцӀун, йгьмачӀымызтӀ ауат мчхъарата йрымаз.

Христос – Христос (грекла); МашиахӀ (джьутла); МасихӀ (гӀарыпла) – йгӀаныцӀдзауала «йызхьырщыз» (АпхъанчӀви Израиль апны акъвырльыкъвхара йапщылаз ашогьанква, апигӀамбарква йгьи апаштыхӀква амасхва шша рхьырщуан). А-Нчва апигӀамбарква йгӀарайхӀвын аджьутква йыргвыгъатӀ адгьыл дшгӀайщтиуаш МашиахӀ – Израиль ауагӀа гӀазхчуш йгьи йанакӀвызлакӀгьи адгьыл ауагӀахъаква унашва рхъызцӀуш ЗымгӀвархъада. Иисус йыгӀамтаква рагӀан аджьутква йакврыгъвгъвата а-Нчва йызлагӀайыргвыгъаз а-ГӀархвитыгӀв йгӀайра йазпшуан.

Центурион – урым арыгӀвта швгӀвы рхъада.

Цкьа – ари ажвала йапхьитӀ йазалхта а-Нчва йыхъазла йдыркӀьыдаз зымгӀва: а-НыхӀварта, а-Нчва йзалху акъвырльыкъвхагаква, а-Нчва квырмыш йзызчпауа ауагӀаква. Ауат ракӀвымкӀвагьи ауи ажва йгӀаныцӀитӀ ахъатачӀв цкьара хӀаракӀи агӀвычӀвгӀвыс йгви йпси рыргӀапсща пшдзи.

Шогьан – а-НыхӀварта къвырманта йырщуашыз гӀадызгалуаз, анахьанат аборчква зырхъйуз адин къвырльыкъвхагӀв. ХӀарун йтынхачва йырхъазын йшогьанхуз. Ашогьанква унашва рхъицӀун ашогьанхъада.

Шомрон – 1) Иерусалим алагъь хъатала йаныргӀалу акъала; 2) араъа йтабзазуз йызларыпхьуз. Ашомронкви аджьуткви агъара рызбжьан.

* 1:1-4 Теофил – ари ахьыз грек бызшвала йгӀаныцӀитӀ «а-Нчва бзи дызбауа».

+ 1:3 Руыс. 1:1

* 1:5 Ирод – ауи хӀысквшпхьадзара апхъала асквшква 40 йгӀашӀарышвта а-4-дза ЙахӀудашта йапаштыхӀыз Ирод Дудздза йакӀвпӀ. ЙахӀудашта йахъазымкӀва ауи Шомронштагьи Галилгьи унашва рхъицӀун.

* 1:5 Иерусалим а-Нчва йтдзы апны ауысхара ХӀарун йтынхачва ркьазу 24 йырхъашан. (швапшы 1 АсквшгӀвыраква 24:1-19 ).

* 1:5 Шогьан – йбжахъаштылта абаза бызшва йгӀалахаз ажвапӀ, «священник» гӀаныцӀитӀ, тдзахьызтагьи йаъапӀ. АтакӀраквакӀ рпны апсуа ажва апщагӀвы «священник» гӀадрысабаптӀ.

* 1:5 Джьут бызшвала АхӀарон.

+ 1:5 Мат. 2:1,

+ 1:13 Руыс. 10:4

+ 1:15 Лк. 7:28, Лк. 7:33,

* 1:17 Ахьыз Ильйас аджьут хьзы ЭлихӀу йгӀахъшахъыцӀтӀ. АпигӀамбар Ильйас дызлардыруаз йчпуз агӀальаматра дудздзаква ракӀвпӀ. Ауи йаццауата ауагӀаква йхъарцӀун Малаки йпигӀамбаражва (Малаки 4:5-6 ): а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада йгӀайра апхъала Ильйас адгьыл дшгӀахъынхӀвыхуаш.

+ 1:17 Мат. 11:14, Мат. 17:12-13,

* 1:19 Джьабраъиль – ари ахьыз аджьут хьыз Габраъель йгӀахъшахъыцӀтӀ. Аджьут хьыз ахъвы ъель «Нчва» гӀаныцӀитӀ, ауи аджьут хьызква Элиша, ЭлишебагӀ ауасамцара рпынгьи йалапӀ.

* 1:24-25 ЙгӀанакӀдзауа: «тшылдзатӀ».

+ 1:26 Мат. 2:23, Мат. 1:16

* 1:31 Иисус – аджьутква рыбызшвала ауи «ЙешуагӀ»-хӀва акӀвпӀ йшбыжьгауа, йгьи йгӀаныцӀитӀ «ЙХӀУХӀ (ЙхӀыхвиту) хӀгӀайхчитӀ».

+ 1:31 Мат. 1:20

* 1:33 Йакъвып йтдзы-хӀва (Йакъвып йтынхачва-хӀва) Израиль ауагӀа йрыпхьун. Йакъвып жвыгӀвпачвакӀ йыман, ауат ажвыгӀвпачва Израиль йрыжвларата жвыгӀв гӀархъшатӀ (А-Нчва Йакъвып датша хьзыкӀ йыхьицӀатӀ – Израиль).

+ 1:35 Мат. 18:20, Мат. 14:33

* 1:42 ЙныхӀва-ныпхьу – ажвыра зхьыз ажвапӀ, «благословенный» гӀаныцӀитӀ.

+ 1:48 Лк. 11:27

* 1:59 ЙагӀмышкӀхуз апны – а-Нчва й-Хабза йшгӀанахӀвузла, апӀытӀачвапкъра йагӀмышкӀхуз апны йакӀвдыршун (Абзазара 17:12 ).

* 1:69 Ауи йгӀаныцӀитӀ «зымч дуу а-ГӀащаквыжьыгӀв»; (Псалтир 17:3 ). АчӀвгӀва амчхъари акъаруи йырдамыгъан (швапшы, ажва ахъазла, 1 АпаштыхӀыгӀваква 2:10; ЙырамихӀу 48:25; МикӀа 4:13 ).

+ 1:69 Руыс. 3:21,

+ 1:76 Лк. 7:26, Лк. 20:6, Мат. 3:3,

+ 1:77 Лк. 3:3

* 1:78 Ауи йгӀаныцӀитӀ а-Нчва йгӀалихыз ауагӀа зызпшуаз ЗымгӀвархъада (р-ПаштыхӀ) йгӀайра.

+ 1:79 Мат. 4:16

+ 1:80 Лк. 3:2

• 2:1 Мат. 1:18-25

* 2:1 Август – хӀысквшпхьадзара апхъала 27 асквш йгӀашӀарышвта хӀысквшпхьадзара апны 14 асквшдза Урым империя даунашвачпагӀвын.

+ 2:1 Руыс. 5:37

* 2:2 Йшаъула, хӀысквшпхьадзара апхъала 11 асквш йгӀашӀарышвта 4 асквшдза ари йапхъахуз ауагӀа рахъгӀвылгӀара Шам апны йанакӀвшуз, Квириний дчыннкъвгагӀвын йа дарунашвачпагӀвын. ХӀысквшпхьадзара апны 6 асквш йгӀашӀарышвта 9 асквшдза йгӀванхауата ауагӀа рахъгӀвылгӀара анакӀвшуз, ауи дурым шӀыпӀа унашвачпагӀвын.

+ 2:4 Лк. 1:26-27,

+ 2:9 Руыс. 12:7

* 2:11 ГӀахчагӀвы – йашӀшвырпшы ЙышгӀайхӀу 43:11; ХӀошегӀа 13:4.

* 2:11 Христос – а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада (ПаштыхӀ).

+ 2:11 Мат. 1:21,

+ 2:14 Лк. 19:38

+ 2:19 Лк. 2:51

* 2:22 А-Хабзала (швапшы ЛевиргӀа 12:2-8 ) апхӀвыс лтшрыцкьара па данлаурыз амщтахь й-40-хуз амш йалгун.

* 2:37 Йа: «Сквшы пщынгӀважви пщба руацӀа дчвзабан ауи».

+ 2:37 Руыс. 13:2, Руыс. 14:23

* 2:38 Иерусалим агӀархвитхра – Араъа ауи йгӀаныцӀитӀ: «Израиль агӀащаквырхара, Израиль агвнахӀкви аурым кӀыгӀвчви йырчвыхчара».

+ 2:39 Мат. 2:23, Лк. 1:26-27

+ 2:50 Лк. 9:45, Лк. 18:34

+ 2:51 Лк. 2:19

* 2:52 ЙашӀшвырпшы: 1 АпаштыхӀыгӀваква 2:26.

• 3:1 Мат. 3:1-12,

* 3:1 Итурея, Трахонит шӀыпӀа, Абилинея – ауат ауыжвгӀанчӀви Ливани Шами радгьылштаква рпны йаныргӀалын.

+ 3:1 Лк. 13:1, Лк. 23:1, Лк. 9:7

* 3:2 Асквшква 14 йгӀашӀарышвта 37-дза Тиберий дурым императорын. Асквшква 26 йгӀашӀарышвта 36-дза Понтий Пилат ЙахӀудашта апны дурым шӀыпӀаунашвачпагӀвын. Ирод Антипа, Филип (Ирод Дудздза йпа) йгьи Лисаний хъахьыла йгӀашӀырпхьадзаз ашӀыпӀаква йрунашвачпагӀвын. ХӀанан дшогьанхъадан асквшква 6 йгӀашӀарышвта 15-дза, ауи амщтахьгьи ауи йхъгал гьичвымдзтӀ. Ауи йымхӀв Кайаф ауи аъанатӀа асквшква 18 йгӀашӀарышвта 36-дза йынкъвигатӀ.

+ 3:2 Мат. 26:3, Лк. 1:63, Лк. 1:80,

* 3:3 АгвнахӀква тшырзыдырхра – ауи йгӀаныцӀитӀ агӀвычӀвгӀвыс а-Нчва йпахь йыгвнахӀква тшырзидырхта йыкъазщи йбзазащи йпсахра шатахъу.

+ 3:7 Мат. 12:34, Мат. 23:33

+ 3:8 Лк. 16:24,

+ 3:9 Лк. 13:9, Мат. 7:19

+ 3:10 Руыс. 2:37, Руыс. 16:30

+ 3:11 Мат. 25:35,

+ 3:14 Лк. 19:8

+ 3:17 Мат. 13:30

+ 3:20 Мат. 11:2, Мат. 14:1-12,

• 3:21 Мат. 3:13-17,

+ 3:21 Руыс. 7:56

+ 3:22 Лк. 9:35,

• 3:23 Мат. 1:1-17

+ 3:32 Рут 4:18-22

• 4:1 Мат. 4:1-11,

+ 4:2 Мат. 21:18

* 4:4 Лука й-Инджьыль анапӀлагӀвыраквакӀ йрылапӀ арат ажваква: «ауаса а-Нчва йажвипхьадзалагьи дбзазитӀ».

• 4:14 Мат. 13:53-58,

+ 4:16 Мат. 2:23, Лк. 2:39

* 4:17 Швъабыгъьрыша – йдрышуз апхъанчӀви гӀвыра; свиток.

* 4:18 ЙгӀасхьищтӀ – ахьыщра йапщылу айахӀуда цӀасла агӀвычӀвгӀвыс акъвырльыкъвхара дазалырхуан. Ауи йапшу ахьыщра рквнадыргун апаштыхӀква, апигӀамбарква йгьи айахӀуда шогьанква.

+ 4:23 Мат. 11:23,

* 4:26 Царефат – ауыжвгӀанчӀви къраль Ливан адгьыл апны йаныргӀалыз кытын. Ауи агӀан ауаъа йбзазун а-Нчва йызхъазымцӀуз ауагӀахъаква.

+ 4:31 Мат. 4:13

+ 4:32 Мат. 7:28-29

* 4:33 Йцкьам апсы – нечистый дух.

+ 4:34 Мат. 8:29, Лк. 8:28, Руыс. 19:15

+ 4:35 Лк. 9:42, Руыс. 8:7

• 4:38 Мат. 8:14-17,

+ 4:41 Мат. 12:16,

+ 4:42 Лк. 5:16

• 5:1 Мат. 4:18-22,

* 5:1 Генисарет агвал – Галил агвал йгьи Тибер агвал-хӀвагьи йапхьун ауи.

+ 5:1 Мат. 14:34,

+ 5:10 Мат. 13:47

• 5:12 Мат. 8:1-4,

* 5:12 Йа: чвазгӀва зхьуаз гӀвычӀвгӀвыскӀ.

+ 5:14 Мат. 9:30, Мат. 17:9, Лк. 17:14

+ 5:16 Мат. 14:23, Лк. 4:42

• 5:17 Мат. 9:1-8,

+ 5:17 Лк. 6:19, Лк. 8:46

+ 5:20 Мат. 8:10, Лк. 7:48

+ 5:21 Мат. 26:65,

• 5:27 Мат. 9:9-17,

+ 5:29 Лк. 19:6

+ 5:30 Лк. 15:2

+ 5:32 Лк. 15:7,

• 5:33 Мат. 9:14-17,

+ 5:33 Мат. 11:2, Лк. 11:1, Лк. 18:12

+ 5:34 Мат. 25:1-13,

+ 5:35 Лк. 17:22

• 6:1 Мат. 12:1-14,

* 6:2 АйахӀудаква ртшыгӀвра йауата хъвыкӀ арыцхӀачва рыхъазла йгӀанырыжьра атахъын. Ауи акӀвымкӀвагьи а-Хабза хвитнагӀа гӀаунатуан ахама йырхъа апны ачхъаква напӀыла йгӀахъучӀвчӀварныс, ауи гъычрата йгьрымпхьадзузтӀ (швапшы ЛевиргӀа 23:22; ЙгӀвбахауа а-Хабза 23:25 ). Афарисейква Иисус йапхьагӀвчва зладыркъванчуз ауат ачхъаква гӀахъырчӀвчӀвата напӀыла йъадыркъвчӀуаз гьакӀвым, ауи динла йантшпсщара мшыз, сабшата йъарчпуз акӀвын.

* 6:4 АчӀахъва цкьа – ауат 12 чӀахъвакӀ йнадзун, ауат ачӀахъваква сабшипхьадза ачатыр цкьа йыгӀвнарцӀун, уацӀыхъван а-Нчва йтдзы ангӀанша, ауаъа йыгӀвнарцӀун, йажвуаз ачӀахъваква ашогьанква йрыртуан (швапшы АтыцӀра 25:30; ЛевиргӀа 24:5-9 ).

+ 6:7 Лк. 14:1, Лк. 20:20

+ 6:9 Лк. 14:3

• 6:12 Мат. 10:1-4,

+ 6:14 Мат. 16:18,

* 6:15 Зелот – «чӀыдахъвыла уыскӀ йазцӀабыргу», Израиль аурым оккупация йапшӀагылуа адин-политика гвып йрылу.

+ 6:15 Мат. 9:9

* 6:16 Муртат – ауыс йа ауагӀа йрайжьаз агӀвычӀвгӀвыс.

+ 6:16 Лк. 22:47

• 6:17 Мат. 4:23

+ 6:19 Лк. 5:17, Лк. 8:46

* 6:20 АрыцхӀаква – йшаъула, ауи йгӀаныцӀитӀ згвыгъараква зымгӀва а-Нчва йахьыла йназырхауа ауагӀаква (йашӀшвырпшы Матай 5:3).

+ 6:23 Руыс. 5:41,

+ 6:24 Мат. 6:2,

• 6:27 Мат. 5:38-48

+ 6:28 Лк. 23:34, Руыс. 7:60,

+ 6:31 Мат. 7:12

+ 6:36 Мат. 5:7

• 6:37 Мат. 7:1-5

+ 6:39 Мат. 15:14

+ 6:40 Мат. 10:24,

• 6:43 Мат. 7:17-20, Мат. 12:33-35

+ 6:45 Мат. 15:18,

• 6:46 Мат. 7:24-27

+ 6:46 Мат. 7:22, Мат. 25:11,

• 7:1 Мат. 8:5-13

+ 7:4 Руыс. 10:2

+ 7:13 Мат. 20:34

* 7:14 Апхабльа – йпсыз агӀвычӀвгӀвыс дызквырцӀата анышвынтара дызларгауа апхабльа-хӀва йапхьитӀ.

+ 7:14 Лк. 8:54

+ 7:16 Мат. 21:11

• 7:18 Мат. 11:2-19

+ 7:24 Лк. 3:2

+ 7:26 Мат. 14:5, Мат. 21:26

+ 7:28 Лк. 1:15

+ 7:29 Лк. 3:12

+ 7:33 Мат. 3:4, Лк. 1:15

+ 7:34 Лк. 5:30

* 7:35 ЙапшымкӀва йгӀаргвынгӀвитӀ ари ауыса, ажва ахъазла: 1) ауасаражвра ацӀабырг ауи йадкӀылу рбзазара апны йубитӀ; 2) ауаса ауасаражвра цӀабыргы йара ахъа йгьапшӀагылхуам. Ауи акӀвымкӀвагьи, азджьакӀ йшырпхьадзауала, уасаражвра-хӀва араъа йызпхьауа Йара Иисус йакӀвпӀ (йашӀшвырпшы: Ажвакъвышква 8:22-23; 1 Коринт абзазагӀвчва 1:24 ).

• 7:36 Мат. 26:6-13,

+ 7:39 Лк. 15:2

+ 7:41 Мат. 18:28

+ 7:42 Мат. 6:14,

+ 7:48 Лк. 5:20

+ 7:50 Лк. 8:48, Лк. 17:19, Лк. 18:42,

+ 8:1 Лк. 4:43

+ 8:2 Лк. 23:49, Мат. 27:56, Лк. 24:10,

+ 8:3 Лк. 24:10

• 8:4 Мат. 13:1-9,

+ 8:8 Мат. 11:15,

• 8:9 Мат. 13:10-23,

+ 8:10 Мат. 19:11,

+ 8:11 Руыс. 8:4

+ 8:14 Мат. 6:25,

+ 8:16 Мат. 5:15, Лк. 11:33

* 8:17 Аргам – ймадзахым, йбергьыльхаз ауыс, агӀаншара.

+ 8:17 Мат. 10:26, Лк. 12:2

• 8:19 Мат. 12:46-50,

+ 8:19 Руыс. 1:14,

• 8:22 Мат. 8:23-27,

+ 8:22 Мат. 8:18,

• 8:26 Мат. 8:28-34,

* 8:26 НапӀлагӀвыраквакӀ рпны: Гадарашта.

* 8:27 Дамра – апхъанчӀви нышвынтара; апхъанчӀви уагӀахъаква рпсчва ахӀатшпква йгьи абыхъвква рпны йгӀатырчвуаз ахӀатшпква йыртарцӀун.

+ 8:28 Лк. 4:34

* 8:30 Легион – арыгӀвта 6000-гӀв злаз аурым ры апны адкӀылара.

* 8:31 ЦӀгӀва змам агӀвадыгь – Адгьыл цӀолата уыцӀалырквын, ахӀаквымхара амш йазпшуа апсчви аджьын квайчӀвакви ъаныз араса йапхьун.

+ 8:35 Лк. 10:39

+ 8:37 Лк. 5:8, Руыс. 16:39

• 8:40 Мат. 9:18-26,

+ 8:41 Лк. 13:14, Руыс. 13:15, Руыс. 18:8

+ 8:46 Лк. 5:17, Лк. 6:19

+ 8:48 Лк. 7:50,

+ 8:51 Лк. 9:28

+ 8:54 Руыс. 3:7, Руыс. 9:41, Лк. 7:14

• 9:1 Мат. 10:5-15,

+ 9:1 Лк. 6:12-16

* 9:5 Зкърар бзийыз айахӀудаква анахьанат акъральква йгӀартыцӀхта йангӀайхуаз, рщапӀква асаба ркӀындырпӀлахуан, ауыла ауат аритуал пӀайра ркӀнырххуазшва йырбун. Абарауи дара айахӀудаква йырзынархата йанырчпуз, ауат амаджьусиква йрапшта йырпхьадзун.

+ 9:5 Руыс. 13:51

• 9:7 Мат. 14:1-12,

* 9:7 Ауи Ирод Антипа йакӀвпӀ, Ирод Дудздзи ашомрон пхӀвыс Малтаки дырпан. Ауи Галили Перайи унашва рхъицӀатӀ хӀысквшпхьадзара апхъала 4 асквш йгӀашӀарышвта хӀысквшпхьадзара 39 асквшдза.

+ 9:7 Лк. 3:1, Лк. 9:19

+ 9:9 Лк. 3:19-20, Лк. 23:8

• 9:10 Мат. 14:13-21,

+ 9:10 Лк. 9:2

• 9:18 Мат. 16:13-19,

+ 9:19 Лк. 9:7,

* 9:20 А-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада – Христос гӀаныцӀитӀ.

+ 9:20 Лк. 22:67,

• 9:21 Мат. 16:20-28,

+ 9:22 Лк. 17:25, Лк. 18:33, Лк. 24:7,

+ 9:23 Мат. 10:38-39, Лк. 14:27

+ 9:25 Лк. 12:20

+ 9:27 Лк. 21:32,

• 9:28 Мат. 17:1-8,

+ 9:28 Лк. 8:51

* 9:35 ЙгӀвбахауа а-Хабза 18:15; Псалтир 2:7; ЙышгӀайхӀу 42:1. Иисус йпны йагӀбитӀ хӀара ауат апигӀамбаражваква зымгӀва шцӀабыргхаз: Ауи Муса хӀызлайыргвыгъаз д-ПигӀамбарпӀ, йгьи ЗымгӀвадырхъадапӀ (Израиль дры-ПаштыхӀпӀ), йгьи «ГӀазаб збауа а-Нчва ди-ЛыгпӀ».

+ 9:35 Лк. 23:35,

• 9:37 Мат. 17:14-18,

+ 9:42 Лк. 4:35

• 9:43 Мат. 17:22-23,

+ 9:44 Лк. 9:22, Лк. 18:32-33

+ 9:45 Лк. 2:50, Лк. 18:34

• 9:46 Мат. 18:1-5,

+ 9:48 Мат. 10:40, Лк. 10:16,

+ 9:49 Мат. 7:22, Мат. 12:27, Руыс. 19:13,

+ 9:50 Лк. 11:23

+ 9:51 Лк. 24:51, Руыс. 1:9

+ 9:52 Мат. 10:5

* 9:53 Ашомронкви айахӀудакви щарда цӀуата агъара рызбжьан.

* 9:55-56 …ауат ауи йгьайымрыхвиттӀ – НапӀлагӀвыраквакӀ рпны араъа йащтагӀайитӀ: «йгьи йхӀватӀ: „Швара йгьшвыздырам йзапш псу швара швызчӀву. ГӀвычӀвгӀвыс Па дызгӀайыз агӀвычӀвгӀвыс псква тихныс гьакӀвым, ауат гӀайхчаныс акӀвпӀ“».

• 9:57 Мат. 8:19-22

* 9:59 Йапхъахуз асквшышв агӀан агӀвычӀвгӀвыс данпсрыз ауи йхъвади сквшыкӀ ауацӀа ахӀатшпы йыцӀан. Ауи агӀамта амщтахь, ахъвади йауата бгӀвымкӀва закӀгьи ангӀанымхахрыз, абыгӀвква аурна йтарцӀунта йыцӀарцӀахуан. Ари ауыса арасагьи йатакӀ йауаштӀ: «ЙхӀыхвиту, сарыхвит саба йпны сгӀанхарныс, ауи данпсра дыцӀасцӀахныс йсылшарныс ахъазла».

• 10:1 Мат. 10:7-16

* 10:1 АпхъанчӀви напӀлагӀвыраквакӀ рпны «хынгӀважви жвыгӀвыгӀв».

+ 10:2 Мат. 9:37-38,

+ 10:3 Мат. 10:16

* 10:6 ЙгӀаныцӀдзауала: «амамыр апа».

+ 10:11 Руыс. 13:51

• 10:13 Мат. 11:20-24

+ 10:16 Мат. 10:40, Мат. 25:45,

+ 10:17 Руыс. 5:16, Руыс. 8:7, Руыс. 16:18, Руыс. 19:12

* 10:19 Аххъша – араъа йгӀазквчважвауа уау зшӀу аскорпион акӀвпӀ.

+ 10:19 Руыс. 28:3-5

* 10:20 Швыхьызква ажвгӀвандква йъарынгӀвылгӀу – АуагӀаква йазхъарцӀун ажвгӀванд апны йшаъу а-Нчва агӀвцӀабыргква рыхьызква зницӀауа акьтап (швапшы: Филип абзазагӀвчва 4:3; Аджьутква 12:23; ЙохӀан ййырбаз 13:8 датшагьи).

• 10:21 Мат. 11:25-27, Мат. 13:16-17

+ 10:23 Мат. 13:16-17

+ 10:25 Лк. 18:18

+ 10:27 Мат. 22:37,

* 10:31 Ашогьан – йбжахъаштылта абаза бызшва йгӀалахаз ажвапӀ, «священник» гӀаныцӀитӀ, тдзахьызтагьи йаъапӀ; абаза атакӀраквакӀ рпны апсуа ажва апщагӀвы «священник» гӀадрысабапитӀ.

* 10:32 Левит – ашогьан йцхърагӀагӀв; йара ажва леви Израиль ажвлара леви рыхьыз йгӀахъшахъыцӀтӀ.

* 10:33 Шомрон – ашомронква йалапсата йгӀаншаз уагӀахъан. Израиль йалагъь жвларата жваба йгьи Ассирия империя анахьанат ашӀыпӀаква йгӀартыцӀыз йыртынхачван ауат. Ауат цӀабыргыта йырпхьадзауа а-ХвгӀвыракӀ ракӀвпӀ, а-ГӀвыра анахьанат акьтапква йгьрызхъарцӀум. Ашомронкви айахӀудакви щарда цӀуата агъара рызбжьан.

* 10:35 Динарий – урым ахча жвгъайпӀ, ачрын мышкӀы йгӀайынхуз гӀацӀанакӀитӀ.

+ 10:39 Лк. 8:35

+ 10:41 Лк. 12:25

• 11:1 Мат. 6:9-15, Мат. 7:7-11

+ 11:1 Мат. 11:2,

* 11:2 ЙгӀайыргӀатӀ Уара у-Хъара – НапӀлагӀвыраквакӀ рпны арасагьи йацырцӀитӀ: «ЙыншарагӀатӀ уара угвапхара адгьыл апынгьи ажвгӀванд апны йшыншауа апшта».

* 11:4 НапӀлагӀвыраквакӀ рпны арасагьи йацырцӀитӀ: «ХӀичвыхча хӀара ачвгьахагӀвы», йа «ХӀачвыхча хӀара ачвгьара».

+ 11:4 Мат. 26:41

* 11:5 ЙгӀанакӀдзауала: Швыуа дызмуда нбжьагӀв, цӀыхквта заджв дзызгӀайта йгӀайазхӀвуаш: «НбжьагӀв, хчӀахъвакӀ псарчӀвыта йгӀасыт»?

* 11:8 Йа: «…йынбжьагӀв дъампхащу йгӀалцӀла». Ари акӀвпӀ ажвакъвыш йгӀаныцӀуа: агӀвычӀвгӀвыс йпха йхъырымхра ахъазла йызлагӀайыхӀвауа анйырхъйауазара, а-Нчва йтахъыра рахӀагьи йдупӀ Йара йсабиква злагӀайыхӀвауа йырхъйарныс.

+ 11:10 Мат. 18:19, Мат. 21:22,

+ 11:13 Мат. 12:34, Руыс. 2:38

• 11:14 Мат. 12:22-30, Мат. 12:43-45,

+ 11:15 Мат. 9:34, Мат. 10:25

* 11:19 ЙгӀанакӀдзауала «швпачваква».

+ 11:19 Лк. 9:49, Руыс. 19:13

+ 11:23 Лк. 9:50

* 11:27 ЙгӀанакӀдзауала: «ЙырзымшырапӀ Уара уынкъвызгуз амгва йгьи Уара узырчуз акӀыкӀаква!»

+ 11:27 Лк. 1:48

• 11:29 Мат. 12:38-42, Мат. 16:1-4,

* 11:30 АпигӀамбар Инус йтурых апигӀамбарква ргӀвыраква йырныпӀ. АпигӀамбар Инус хымшкӀы апслачва ду ауацӀа дтан, ауи амщтахь а-Нчва гӀальаматта дгӀайырхвитхтӀ. Ауи атурасы Иисус адамра хымшкӀы дтата уацӀыхъван дшгӀабзагылхуашыз йапхъан (Матай 12:40).

* 11:31 Акъабльа апаштыхӀпхӀвыс – датшата йхӀхӀвапӀта Шыба апаштыхӀпхӀвыс (Шыба: ауыжвгӀанчӀви къабльа-мараташарта Аравия). Ауии апаштыхӀ Сольмани ранйара аныпӀ 3 АпаштыхӀыгӀваква 10:1-13 апны.

+ 11:31 Мат. 12:6

+ 11:32 Инус 3:6-9.

+ 11:32 Ин. 3:5

• 11:33 Мат. 6:22-23

+ 11:33 Мат. 5:15, Лк. 8:16

• 11:37 Мат. 23:1-36, Лк. 20:45-47

+ 11:42 Лк. 18:12

+ 11:43 Лк. 14:7, Лк. 20:46

* 11:46 ЙгӀаныцӀдзауала: «рымачв заджвыкӀлагьи ауат йгьырхьысуам».

+ 11:48 Руыс. 7:51-52

+ 11:49 Мат. 21:35

* 11:51 АйахӀудаква рпны а-ГӀвыра йаланакӀуа агӀвыраква ращтацаща датшан. Ауи апкъ йтагылата агӀвыраква йрыншвалыз йгӀаквхта йгӀахӀахвырквын, апигӀамбар Закьарыйа йщра йцӀыхъвахуз щран (2 АсквшгӀвыраква 24:20-22 ). Абель йщра адгьыл апны йапхъахуз щран (Абзазара 4:1-10 ).

+ 11:54 Лк. 20:20

+ 12:1 Мат. 16:6,

* 12:2 Ари ажважвпӀ. Матай апны 10:26-27 ари ажважв датша контексткӀ йалагылапӀ.

+ 12:2 Мат. 10:26, Лк. 8:17

• 12:4 Мат. 10:17-20, Мат. 10:28-33

* 12:5 Грекла: «геена». Агрек ажва «геена» аджьут ажва «гехӀином» йгӀахъшахъыцӀтӀ. Абаза «джьахӀанамгьи» аджьут ажва йазцитӀ.

* 12:6 ЙгӀанакӀдзауала: «гӀвассарийкӀла».

+ 12:7 Мат. 6:26, Мат. 12:12

+ 12:9 Мат. 25:12,

+ 12:10 Мат. 12:31-32,

• 12:13 Мат. 6:19-21, Мат. 6:25-34

+ 12:24 Мат. 10:31, Мат. 12:12

* 12:25 Йа: «зуырт мачхъвынцӀа заджвыкӀ ззалархӀуш?»

+ 12:28 Мат. 8:26, Мат. 14:31, Мат. 16:8

+ 12:32 Лк. 22:29

+ 12:33 Мат. 19:21, Лк. 18:22

• 12:35 Мат. 24:45-51

* 12:42 Апегвал – апшвыма байа йымлыкв унашва ахъызцӀуз агӀвычӀвгӀвыс.

+ 12:43 Мат. 25:21,

+ 12:45 Мат. 25:5

• 12:49 Мат. 10:34-36

+ 12:51 Руыс. 14:4

• 12:54 Мат. 5:25-26, Мат. 16:2-3

* 12:58 ДауагӀв – зхӀаквым рхауа йпшӀагылу агӀвычӀвгӀвыс.

* 13:1 ЙгӀаныцӀдзауала: «Пилат ауат рща къвырманта йырщыз аща йалайрычӀватӀ».

+ 13:1 Лк. 3:1, Лк. 23:1

* 13:4 АбатагӀа – акъала апны йыруыхвуз ачӀапщарта хӀагӀа.

+ 13:6 Мат. 21:19,

+ 13:7 Мат. 7:19, Лк. 3:9

+ 13:10 Мат. 4:23,

+ 13:14 Лк. 8:41, Руыс. 13:15, Руыс. 18:8,

+ 13:15 Лк. 14:5

• 13:18 Мат. 13:31-33,

+ 13:19 Мат. 17:20, Лк. 17:6,

* 13:21 ХсатакӀ – Усыф Флавий йшипхьадзузла, сатакӀ 12 литркӀ гӀацӀанакӀуан. Ауаса йанаъазара хсатакӀ литр 36 раъара (шылата килограмм 23) йнадзун.

• 13:22 Мат. 7:13-14, Мат. 7:21-23

+ 13:25 Мат. 25:11-12

+ 13:28 Мат. 8:12

+ 13:29 Мат. 8:11,

+ 13:30 Мат. 19:30, Мат. 20:16,

• 13:31 Мат. 23:37-39

* 13:31 Ирод – Галил аунашвачпагӀв. Швапшы 9:7 агӀагвныргӀвыга.

+ 13:31 Лк. 3:1, Лк. 9:7

* 13:32 Ауи ашвыр – ЙгӀаныцӀдзауала: «ауи абага». Амараташварта традицияла абага ахӀайльара йадамыгъапӀ, АмарагӀацӀцӀырта апны абага аргвымхари аларыхъвашари йырдамыгъапӀ.

+ 13:34 Руыс. 7:52, Рут 2:12,

+ 13:35 Лк. 19:38

+ 14:1 Лк. 6:7, Лк. 20:20

* 14:2 Дзлачыра – згӀва хьзы; водянка.

+ 14:3 Мат. 12:10,

+ 14:5 Лк. 13:15

+ 14:7 Лк. 11:43

+ 14:11 Мат. 23:12, Лк. 18:14

* 14:12 …щымтачара йа щыбжьанчара… – Ауат агӀамтаква рагӀан ауагӀаква йырцӀасын амш ауацӀа гӀван йчарныс: щымтали амш йгӀвбахауа аъарагӀвшара апни.

• 14:15 Мат. 22:1-10

• 14:25 Мат. 10:37-38

+ 14:27 Мат. 16:24, Лк. 9:23

* 14:32 КӀьыкӀва – ангӀалра уыс зыхъвда йыквырцӀата зджьара йырщтиуаз агӀвычӀвгӀвыс.

+ 14:34 Мат. 5:13,

+ 14:35 Мат. 11:15, Лк. 8:8,

• 15:1 Мат. 18:12-14

+ 15:2 Лк. 5:30, Лк. 19:7

+ 15:7 Лк. 5:31-32

* 15:16 Ъарама – «стручок»

* 15:22 Йымачв аъатлын хъашвцӀа – Ауи апа йхвитнагӀаква шгӀащаквдыргылхыз йаквшахӀатхитӀ.

* 16:8 Алашара асабиква – а-Нчва Йара йлашара а-Хъа́ра йазалихыз ауагӀаква.

+ 16:10 Мат. 25:21, Лк. 19:17

+ 16:13 Мат. 6:24

• 16:14 Мат. 11:12-13

+ 16:16 Мат. 3:2, Лк. 4:43, Мат. 11:12-13

+ 16:17 Мат. 5:18

* 16:18 Датша заджвы пхӀвыста дгӀазгхуа – Ари ажванахъа апны агватра хъада хъацӀи пхӀвыси ралыцӀхра ауыс гьакӀвым, йгӀванхауата апхӀвысгӀагра акӀвпӀ йыззынарху. Иисус араъа йгӀаликӀгӀауа ахъацӀа йджьауапкӀра акӀвпӀ, ауи агӀамта ахъазла ауи йнымшас уысын.

+ 16:18 Мат. 5:32, Мат. 19:19

+ 16:22 Мат. 18:10, Руыс. 12:15

+ 16:23 Мат. 11:23, Мат. 8:11

+ 16:24 Лк. 3:8

+ 16:29 Руыс. 26:22, Руыс. 28:23

+ 16:31 Мат. 28:11-15,

• 17:1 Мат. 18:6-7, Мат. 18:21-22

+ 17:1 Лк. 22:22

+ 17:3 Мат. 18:15

+ 17:4 Мат. 6:14

* 17:6 АмаракӀва – ацӀла йахьызпӀ.

+ 17:6 Мат. 17:20, Лк. 13:19

+ 17:12 Лк. 5:11,

+ 17:14 Мат. 8:4, Лк. 5:14

+ 17:16 Лк. 5:12,

+ 17:19 Лк. 7:50,

• 17:20 Мат. 24:23-28, Мат. 24:37-41

+ 17:20 Лк. 19:11, Руыс. 1:6

+ 17:22 Лк. 5:35,

+ 17:23 Лк. 21:28

+ 17:25 Лк. 9:22

* 17:32 Лут йпхӀвыс Сыдом дгӀатырдазтӀхӀва, ауи лгвы ауаъа йгӀанылыжьуаз ахьыла йаъан. Ларгьи абарауи даквыдзтӀ (Абзазара 19:23-26 ).

+ 17:33 Мат. 10:39

* 17:35-36 НапӀлагӀвыраквакӀ рпны 36 ауысагьи алапӀ: «ГӀвыджь архъа йаъазтын, азаджв а-Нчва дйыцйырцуштӀ, анахьани дгӀанижьуаштӀ».

+ 18:1 Лк. 21:36,

+ 18:9 Лк. 16:15

+ 18:10 Руыс. 3:1

+ 18:11 Мат. 6:5

* 18:12 Датшата йхӀхӀвапӀта, сагьыт, ауи агӀан асагьыт зыртуаз а-Нчва йтдзы анхагӀвчва ракӀвын.

+ 18:12 Лк. 5:33, Лк. 11:42

+ 18:14 Мат. 23:12, Лк. 14:11

• 18:15 Мат. 19:13-15,

+ 18:17 Мат. 18:3

• 18:18 Мат. 19:16-30,

+ 18:18 Лк. 10:25

+ 18:22 Лк. 12:33

+ 18:28 Лк. 5:11

+ 18:29 Лк. 14:26

• 18:31 Мат. 20:17-19,

+ 18:33 Лк. 9:22, Лк. 24:7,

+ 18:34 Лк. 2:50, Лк. 9:45

• 18:35 Мат. 20:29-34,

* 18:38 Дауыт й-Па – Христос йтитулква йрыуа закӀыпӀ. АпигӀамбаражваква рыпкъ йтагылата, йзызпшуаз Христос (датшата йхӀхӀвапӀта йцӀабыргу ЗымгӀвархъада йгьи а-ГӀархвитыгӀв) апаштыхӀ Дауыт дитынхазара атахъын (швапшы ЙышгӀайхӀу 11:1-5; ЙырамихӀу 23:5-6 ).

+ 18:38 Мат. 22:42, Лк. 1:32

+ 18:42 Лк. 7:50,

+ 19:7 Лк. 5:30, Лк. 15:2

+ 19:8 Лк. 3:14

+ 19:9 Лк. 3:8,

• 19:11 Мат. 25:14-30

+ 19:11 Лк. 17:20, Руыс. 1:6

* 19:13 Мина – апхъанчӀви грек жвгъай. Датшата йхӀхӀвапӀта дзачӀвызлакӀгьи минакӀ йыквшватӀ. МинакӀ йгӀацӀанакӀуан нхара мшыта швкӀы рынхашахӀакъ.

+ 19:17 Лк. 16:10

+ 19:26 Мат. 13:12

+ 19:27 Мат. 22:7, Лк. 20:16

• 19:28 Мат. 21:1-11,

+ 19:29 Руыс. 1:12

* 19:35 Иисус атшада даквчӀвата Иерусалим дталтӀ, амамыр йазгылу йгьи намыс зму апаштыхӀ дйапшта. Ауи агӀан апаштыхӀква агьата рымата, айсыга тшы йаквчӀвата акӀвын Иерусалим йшталуаз.

+ 19:39 Мат. 21:15-16

+ 19:44 Лк. 21:6

• 19:45 Мат. 21:12-17,

• 20:1 Мат. 21:23-27,

+ 20:2 Руыс. 4:7

+ 20:4 Лк. 3:3

+ 20:5 Лк. 7:30

+ 20:6 Лк. 7:26, Лк. 9:8

• 20:9 Мат. 21:33-46,

+ 20:12 Лк. 11:48-49

+ 20:13 Мат. 3:17,

+ 20:16 Руыс. 13:46

• 20:19 Мат. 22:15-22,

+ 20:20 Лк. 6:7, Лк. 14:1, Лк. 11:54

+ 20:22 Мат. 17:24-25

+ 20:23 Лк. 12:1

• 20:27 Мат. 22:23-33,

* 20:27 Саддукей – адин унашвачпагӀвчва ргвып. Ауат йрыуата щардагӀвы шогьанын, ауи йгӀалцӀла асаддукейква политика хъгал рыман. Ауат агӀвычӀвгӀвыс йгӀабзаргылхра йгьазхъарымцӀузтӀ, йгьи ауи ауысла афарисейква йрамакӀуан.

+ 20:27 Руыс. 23:8

+ 20:40 Мат. 22:46

• 20:41 Мат. 22:41-46,

+ 20:41 Лк. 1:32, Лк. 18:38

+ 20:42 Руыс. 2:34-35

+ 20:46 Лк. 11:43

+ 21:1 Мат. 27:6,

• 21:5 Мат. 24:1-14,

+ 21:6 Лк. 19:44

+ 21:11 Руыс. 11:28,

+ 21:12 Руыс. 4:3, Руыс. 17:6, Руыс. 18:12, Руыс. 24:1, Руыс. 25:6

+ 21:15 Руыс. 6:10

+ 21:18 Руыс. 27:34

• 21:20 Мат. 24:15-21,

* 21:20 АрхъвыхыгӀвчва райхӀарагӀв йацыркӀитӀ Иерусалим ауысла й-20-хауа ауыса йгӀашӀарышвта й-24-хауа ауысадза йану 70-хуз асквш агӀан йшцӀабыргхаз. Ауи агӀан аурымква аимператор Веспасиан йпа Тит драпхъагылагӀвта акъала аладрыхъвашатӀ.

+ 21:23 Мат. 27:25,

• 21:25 Мат. 24:29-31,

+ 21:25 Руысква 2:19-20;

* 21:26 ХӀагай 2:6, 21 . Араъа йызквчважвауа ажвгӀванд йалу айачӀваква, амара йгьи амыз ракӀвпӀ.

• 21:29 Мат. 24:32-35,

+ 21:32 Лк. 9:27

+ 21:36 Мат. 25:13, Лк. 18:1,

+ 21:37 Мат. 21:23, Мат. 26:55

• 22:1 Мат. 26:1-5, Мат. 26:14-16,

+ 22:6 Руыс. 1:16

• 22:7 Мат. 26:17-25,

• 22:14 Мат. 26:26-30,

* 22:20 ЙашӀшвырпшы АтыцӀра 24:8; Аджьутква 9:18-20 .

+ 22:22 Руыс. 2:23

• 22:24 Мат. 18:1-5, Лк. 9:46-50

+ 22:26 Мат. 20:26,

+ 22:27 Мат. 20:28,

+ 22:29 Лк. 12:32

* 22:30 Йа: «рхӀаквым швхуштӀ».

+ 22:30 Мат. 19:28,

• 22:31 Мат. 26:31-35,

+ 22:33 Руыс. 12:4

+ 22:35 Лк. 9:3, Лк. 10:4

+ 22:36 Матай 26:51-53; Лука 22:49-51;

• 22:39 Мат. 26:36-46,

+ 22:40 Мат. 6:13

+ 22:42 Мат. 6:10

+ 22:43 Мат. 4:11,

• 22:47 Мат. 26:47-56,

+ 22:47 Руыс. 1:16

+ 22:49 Лк. 22:38

* 22:52 Йа: «стшгӀащтӀыхыгӀвума».

+ 22:53 Лк. 20:1,

• 22:54 Мат. 26:57-58, Мат. 26:69-75,

+ 22:61 Лк. 22:34

• 22:63 Мат. 26:67-68,

• 22:66 Мат. 26:59-66,

+ 22:69 Руыс. 7:56,

+ 22:71 Мат. 9:3,

• 23:1 Мат. 27:1-2, Мат. 27:11-14,

* 23:1 Пилат – хӀысквшпхьадзара апны асквш 26 йгӀашӀарышвта асквш 36-дза ЙахӀудашта апны аурым шӀыпӀаунашвачпагӀв.

+ 23:1 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Руыс. 3:13, Руыс. 4:27,

* 23:2 Иисус дзыркъванчуз йачвымпхащауата амц йыдырцӀун. Ауат Ауи аимператор йшвахчӀв ршварныс ауагӀа гьайрыхвитуам-хӀва йыдырцӀазтӀхӀва, Иисус аимператор йшвахчӀвква швара атахъыпӀ-хӀва акӀвын йхӀвуз.

+ 23:2 Руыс. 17:7, Лк. 20:25

+ 23:3 Мат. 2:2

* 23:7 Ирод – датшата йхӀхӀвапӀта Ирод Антипа, Ирод Дудздза йпа; Галили Переи друнашвачпагӀвын хӀысквшпхьадзара апхъала 4-хуз асквш йгӀашӀарышвта хӀысквшпхьадзара асквш 39-дза.

+ 23:7 Лк. 3:1, Лк. 9:7

+ 23:8 Лк. 9:9

• 23:13 Мат. 27:15-26,

* 23:16-17 НапӀлагӀвыраквакӀ 17 ауысагьи аларцӀитӀ: «Йшаъазла, агвыргъьахъв йадахӀвуата ауи йыркӀыз дрыуата заджвы дауищтхра атахъын». ЙашӀшвырпшы Матай 27:15; Марк 15:6 .

* 23:18 Ауи ахьыз йгӀаныцӀитӀ «аба йпа».

• 23:26 Мат. 27:32-44,

+ 23:29 Лк. 21:23

* 23:31 Араъа Иисус ацӀла йачӀва дашӀырпшра йгӀаныцӀитӀ Ауи йцӀабыргыра, ацӀла гӀвагьи йгӀанарбитӀ агвнахӀчква раъаща. Ари ауыса райшата агӀвыра АпигӀамбарква йазынархапӀ (швапшы ЙыхӀазыхъел 20:45–21:7 ).

* 23:33 Йшаъула, ауи атоба ауаса йзапхьауа аквпшырала агӀвычӀвгӀвыс хъабыгӀв йъашӀырпшу акӀвпӀ.

+ 23:34 Руыс. 7:60,

+ 23:35 Лк. 9:35,

+ 23:41 Лк. 23:4,

• 23:44 Мат. 27:45-56,

* 23:44 Датшата йхӀхӀвапӀта, щыбжьан йазаргванта.

* 23:44 Датшата йхӀхӀвапӀта, атшын асахӀат ахпадза.

* 23:45 А-Нчва йтдзы апны йаъан апрапсала йдыркӀьыдауа Ацкьа йацкьу апещ. Апрапса акъвжвара йгӀаныцӀитӀ Иисус Христос йпсрала хӀара хӀыхъазла а-Нчва йыдгылырта штшгӀахънатӀуа.

+ 23:46 Руыс. 7:59

+ 23:48 Лк. 18:13

+ 23:49 Лк. 8:2

• 23:50 Мат. 27:57-61,

• 24:1 Мат. 28:1-10,

* 24:1 АйахӀудаква рпны амчыбыжь амтшаша йгӀалагун.

* 24:4 ГӀвыджь – датшата йхӀхӀвапӀта гӀвмальаъыкькӀ (швапшы 24:23).

+ 24:7 Лк. 9:22, Лк. 18:33,

+ 24:10 Лк. 8:2-3

+ 24:20 Руыс. 2:23

+ 24:27 Руыс. 8:35

+ 24:30 Лк. 9:16

• 24:36 Мат. 28:16-20, Руыс. 1:6-8

* 24:37 НапӀах – призрак, адунай зхӀваджьыз агӀвычӀвгӀвыс йпсы.

+ 24:37 Мат. 14:26,

+ 24:45 Руыс. 16:14

+ 24:46 Лк. 24:27

+ 24:48 Руыс. 1:8

+ 24:49 Руыс. 1:8, Руыс. 1:4, Руыс. 2:4

• 24:50 Руыс. 1:9-11

+ 24:50 Мат. 21:17, Лк. 19:29, Руыс. 1:9

+ 24:52 Мат. 28:9

+ 24:53 Руыс. 2:46, Руыс. 3:1, Руыс. 5:21

* 1:1-2 Теофил – ари ахьыз грек бызшвала йгӀаныцӀитӀ «а-Нчва бзи дызбауа».

+ 1:1 Лк. 1:3, Лк. 24:51

+ 1:3 Мат. 28:17, Лк. 24:15-49,

* 1:4 Йа: «Зны ауат гӀазиддан».

+ 1:4 Лк. 24:49

+ 1:5 Лк. 3:3,

* 1:6 Ауи агӀан Израиль Рим аунашва йацӀан. АуагӀа йыргвалан зхъа йахвиту ркъраль гӀащаквдыргылхныс. Ауи лшарата йызчпушыз, ауат йшырпхьадзузла, Дауыт йыжвлара йауата йгӀайуашыз а-Нчва йгӀалихуашыз, айгӀайра гӀатызгушыз ЗымгӀвархъада (ры-ПаштыхӀ) йакӀвын.

+ 1:6 Лк. 17:20, Лк. 19:11

+ 1:8 Руыс. 8:1, Руыс. 8:14, Лк. 24:48-49,

+ 1:11 Мат. 16:27

* 1:12 Датшата йхӀхӀвапӀта километркӀ аъара – айахӀудаква зымгӀва рыхъазла атшпсщари атынчри йырзалхыз асабшамш ауи аъара гӀвагвана гӀамырдарныс йахвитын арабиква (апхьагӀвчва).

* 1:13 ЩамгӀвын Зелот – (швапшы: Лука 6:15), Зелот йгӀаныцӀитӀ закӀы йахъцата йазгылуа, йалныс ауаштӀ ари агӀвычӀвгӀвыс Израиль аурым оккупация йапшӀагылуаз адин-политика гвып дрылазларныс.

+ 1:13 Мат. 10:2-4, Лк. 6:14-16

+ 1:16 Лк. 22:47, Лк. 22:37, Лк. 24:44

* 1:19 Арамей бызшвала «ХӀахъел дыма».

+ 1:19 Мат. 27:8

+ 1:22 Лк. 3:3, Лк. 24:48

* 1:23 Бар-Саба – арамей бызшвала «асабша апа», ауаса йызпхьуз асабша атшын йгӀадриуаз йакӀвпӀ. Йуст (рыцӀа йштамаму Йустус-хӀва акӀвпӀ) – латин бызшвала «йцӀабыргу».

+ 1:23 Руыс. 18:7,

+ 1:24 Руыс. 15:8

* 2:1 ПасахӀ агвыргъьахъв амщтахь мыш гӀвынгӀважви жваба анахъыцӀрыз айахӀудаква йакӀвдыршуз агвадз ацӀагахра агвыргъьахъв.

+ 2:1 Руыс. 20:16

+ 2:3 Мат. 3:11

+ 2:4 Руыс. 4:31, Руыс. 13:52, Лк. 24:49, Руыс. 1:4-5

+ 2:11 Руыс. 6:5, Руыс. 13:43

* 2:15 Датшата йхӀхӀвапӀта щымта асахӀат ажвба.

+ 2:19 Мат. 24:30, Лк. 21:11,

* 2:23 …амаджьусиква рнапӀквала – ЙгӀаныцӀдзауала: «ахабзадаква рнапӀквала», датшата йхӀхӀвапӀта Муса й-Хабза змам, араъа ауат ажваква ззынарху аурымква ракӀвпӀ.

+ 2:23 Лк. 22:22, Лк. 23:33

+ 2:24 Лк. 24:5-6,

+ 2:28 Мат. 7:14, Руыс. 13:35

+ 2:29 Руыс. 13:36

+ 2:33 Руыс. 7:55-56,

+ 2:34 Лк. 20:42-43

+ 2:37 Лк. 3:10, Руыс. 16:30

+ 2:38 Руыс. 10:48, Лк. 11:13, Руыс. 8:15

* 2:42 АуагӀа аджькӀахбаста агӀвыршарныс йгьи а-Нчва йшизыразу рхӀварныс йайззун.

+ 2:44 Руыс. 4:32-37

* 3:1 Датшата йхӀхӀвапӀта атшын асахӀат ахпа.

* 3:1 АныхӀвара йагӀамтата – датшата йхӀхӀвапӀта айахӀуда ныхӀвара «минхӀа» йагӀамтата. Ауат агӀамтаква рагӀан айахӀудаква амш апны хын йныхӀвун: щымта асахӀат а9 (шагӀарит), щыбжьанмщтахь асахӀат а3 (минхӀа) йгьи амараташвамта (магӀариб).

+ 3:2 Руыс. 14:8

+ 3:7 Руыс. 9:41

+ 3:8 Руыс. 14:10

+ 3:11 Руыс. 5:12

* 3:13 Атекст аоригинал апны йгылу ажва «саби»-хӀвагьи «лыг»-хӀвагьи йатакӀ йауитӀ. Ауаса ари ауыса ауи ажва злу ЙышгӀайхӀу 52:13 йапщылу аллюзията йъалуа, ауи аджьут ажвагьи араъа «лыг»-хӀва йъатаркӀуа йгӀалцӀла акӀвпӀ ауи «лыг»-хӀва йзатахӀкӀуа.

+ 3:13 Лк. 23:14,

+ 3:14 Лк. 23:18

+ 3:17 Руыс. 13:27,

+ 3:21 Лк. 1:69-70,

+ 3:22 Мат. 17:5, Руыс. 7:37

* 4:1 Асаддукейква – айахӀудаква раристократ дин гвып, ауат ргвып йрылаз апсчва ргӀабзагылхра аидея йгьадымгылуазтӀ, йгьрызхъарымцӀузтӀ амальаъыкькви аджьын квайчӀвакви.

+ 4:1 Мат. 22:23, Руыс. 23:8

+ 4:3 Лк. 21:12

+ 4:6 Мат. 26:3, Лк. 3:2,

+ 4:7 Лк. 20:2

+ 4:8 Руыс. 6:10, Руыс. 13:9

+ 4:9 Руыс. 3:6-8

+ 4:11 Лк. 20:17,

* 4:12 …датша хьзыкӀгьи гьаъам… тшыхӀхчарныс хӀылзыршуш! – Ахьыз Иисус йгӀаныцӀитӀ «ЙхӀыхвиту хӀгӀайхчитӀ».

+ 4:12 Мат. 1:21

+ 4:14 Руыс. 3:11

* 4:15 Синедрион – айахӀудаква йхӀаракӀу рполитика, рдин йгьи рхӀаквымхара орган. Асинедрион йалан уагӀата 71-гӀв.

+ 4:19 Руыс. 5:29

+ 4:21 Лк. 20:6, Лк. 22:2, Руыс. 5:26

* 4:27 Ирод – датшата йхӀхӀвапӀта Ирод Антипа, Ирод Дудздза йпа; хӀысквшпхьадзара апхъала 4 асквш йгӀашӀарышвта хӀысквшпхьадзара 39 асквшдза ауи Галили Переи унашва рхъицӀатӀ.

+ 4:27 Лк. 23:1, Лк. 23:11, Руыс. 3:13

+ 4:31 Руыс. 2:4, Руыс. 13:52

+ 4:32 Руыс. 2:44

* 4:36 Бар-Наба – арамей бызшвала йгӀаныцӀитӀ «ахъырдзахра апа». Бар-Наба апостол Павел дйымгӀвалагӀвхушын.

+ 4:36 Руыс. 9:27, Руыс. 13:2, Руыс. 15:36,

* 5:11 Араъа Лука йапхъахауата ажва «кьльиса» гӀайрысабапитӀ Христос йапхьагӀвчва радкӀылара даларыпхьара ахъазла.

+ 5:12 Руыс. 3:11

+ 5:15 Руыс. 19:11-12

+ 5:17 Руыс. 4:1, Руыс. 23:8, Руыс. 13:45

+ 5:18 Лк. 21:12, Руыс. 4:3

+ 5:19 Руыс. 12:7-10, Руыс. 16:26

* 5:20 Абзазара шӀыц… – Датшата йхӀхӀвапӀта агӀахчара (арамей бызшва апны йара ажвакӀ йгӀаныцӀитӀ «бзазара» йгьи «гӀахчара»).

+ 5:26 Лк. 20:6, Лк. 22:2, Руыс. 4:21

+ 5:27 Мат. 10:17, Мат. 26:59

+ 5:28 Руыс. 4:17-18, Мат. 27:25

+ 5:29 Руыс. 4:19

+ 5:32 Лк. 24:48,

+ 5:33 Руыс. 7:54

+ 5:34 Руыс. 22:3,

+ 5:37 Лк. 2:2

+ 5:41 Мат. 5:12,

* 6:1 Грек бызшвала йчважвуз аджьутква – йгӀаныцӀдзауала: «аэллинистква».

+ 6:1 Руыс. 9:29

+ 6:5 Руыс. 8:5, Руыс. 21:8, Руыс. 2:11, Руыс. 13:43

* 6:6 РнапӀква рыквырцӀатӀ – Ауи йгӀаныцӀитӀ апостолчва ауат ръанатӀа шдрыбагъьаз, ауат дара рпӀатӀуи рымчхъари шырквнадыргаз (ЙгӀвбахауа а-Хабза 34:9 ).

+ 6:7 Руыс. 12:24, Руыс. 19:20

* 6:9 ЙгӀадырхвитхыз р-Синагога – Йшаъула, араъа йгӀазквчважвауа аджьутква хӀысквшпхьадзара апхъала асквшква 63–61 рагӀан Помпей йырква йдыргъарта уацӀыхъван йгӀадырхвитхыз ракӀвпӀ. ЗакӀы гьазхӀвам ауи асинагога дцарныс йапостолхушыз Павелгьи. Йалныс ауаштӀ ауи йани йаби йгӀадырхвитхыз йрыуахарнысгьи. Ари асинагога апны акъвырльыкъвхара грек бызшвала йакӀвшун.

+ 6:10 Руыс. 4:8, Лк. 21:15

+ 6:11 Мат. 26:59

+ 6:13 Руыс. 21:28

+ 6:14 Лука 21:5-6;

+ 6:14 Мат. 26:61, Мат. 5:17

* 6:15 Амальаъыкь йшӀахъа йшапшыз… – Йшаъула, ауат йырбун ауи йшӀахъа йгӀахъыцӀуаз акӀкӀара. Ауи апш кӀкӀара гӀархъыцӀуан Муси (АтыцӀра 34:29-35 ) Иисуси (Лука 9:29) ршӀахъаквагьи.

* 7:3 Абзазара 12:1. Йалныс ауаштӀ ари аунашва а-Нчва Ибрахим йъайзичпаз ахалдейква р-Ур апны акӀвхарныс, рыцӀа кӀьасата ауи аунашва Ауи ХӀаран апны йатайчпахтӀ.

* 7:7 Абзазара 15:13-14; АтыцӀра 3:12. Арат а-Нчва йажваква цӀабыргхатӀ Муса йуагӀа Мсыр йангӀатидах (АтыцӀра 14 ).

* 7:16 Усыф йбзазара атурых Абзазара 37–50 апны йаныпӀ.

* 7:29 Мидйан – ГӀарыпшта (Аравия) апны адгьылшта ахьыз, абаза Макьа-Мадин йгӀвбахауа ахъвы Мидйан йапщылапӀ.

* 7:33 АмарагӀацӀцӀырта къраль щарда рпны уыжвгӀандзара йщаквгылапӀ ауи апхъанчӀви цӀас: ХӀгӀазшаз йызныхӀвара апхъала рщапӀхъацӀаква ахъырхитӀ.

+ 7:37 Руыс. 3:22

* 7:38 …ажва бзанкъвгагаква… – ЙгӀанакӀдзауала: «ажва бзаква». А-Нчва йуасйат архъйара абзазари агӀахчари гӀаунатитӀ.

* 7:40 ХӀарун – Муса йаща.

* 7:41 АпхъанчӀви гӀамта агӀан абажвра амарагӀацӀцӀырта нчвахъвыраква ахӀвыс аквпшыра рымата йырчпун.

* 7:43 Молох («паштыхӀ») – акынагӀан цӀасла ажвгӀванди амари рынчвахъвыра титул; Рефан – йалныс ауаштӀ ауи Сатурн планета йа Мсыр нчвахъвыразларныс.

* 7:44 АшахӀат ачатыр, йа ауасйат аскиния – Израиль ауагӀа акъвым апны йангӀамдуз йынкъвга йауаз, ачатыр ауацӀа йандыргӀалуаз апщатып. Араъа йгӀахӀрысабапыз ажва апщатып «святилище» апсуа бызшва йгӀашӀхӀкӀгӀатӀ. АшахӀат ачатыр ачпаща йауацӀыхта йаныпӀ АтыцӀра 26 апны.

* 7:45 ЙахӀошугӀа Нун йпа Муса данпсы амщтахь Израиль ауагӀа драпхъагылагӀвхан, КынагӀан гӀайкӀытӀ.

* 7:46 …Йакъвып й-Нчва йыхъазла… – АтакӀра щарда рпны: «Йакъвып йтдзы ахъазла», датшата йхӀхӀвапӀта Израиль ауагӀа рыхъазла.

+ 7:48 Руыс. 17:24

+ 7:52 Мат. 23:37

+ 7:54 Руыс. 5:33

+ 7:56 Руыс. 7:56,

* 7:58 Шауль – джьут бызшвала апостол Павел йыхьыз. Грекла Саул-хӀва йырхӀвитӀ.

+ 7:58 Руыс. 8:1, Руыс. 22:20

+ 7:59 Лк. 23:46

+ 7:60 Лк. 22:41, Лк. 23:34

+ 8:1 Руыс. 22:20, Мат. 10:23

+ 8:4 Руыс. 11:19

+ 8:5 Руыс. 6:5, Руыс. 21:8

+ 8:7 Лк. 4:35,

+ 8:13 Мат. 28:19, Руыс. 16:33, Руыс. 18:8

+ 8:14 Руыс. 1:8

+ 8:15 Руыс. 2:38

+ 8:16 Мат. 28:19, Руыс. 19:5, Руыс. 10:44, Руыс. 11:15

+ 8:17 Руыс. 9:17, Руыс. 19:6

* 8:26 Йа: «Щыбжьан мгӀва уыквыл».

+ 8:26 Руыс. 5:19, Руыс. 10:4, Руыс. 11:13, Руыс. 12:7, Руыс. 27:23

+ 8:29 Руыс. 10:19

+ 8:35 Лк. 24:27

* 8:36-37 НапӀлагӀвыраквакӀ рпны 37-хауа ауыса алапӀ: «Филип йхӀватӀ: „Гвыла-псыла йазхъауцӀузтын, адзытщра уахъыс йауаштӀ“. АгӀвачв йхӀватӀ: „Сара йхъасцӀитӀ Иисус Христос а-Нчва й-Па шйакӀву“».

* 8:40 Азот – апхъанчӀви агӀамта агӀан километр 40-ла Газа уанакъвыцӀра йаныргӀалу Ашдод акъала ауаса йапхьун.

+ 9:1 Руыс. 8:3,

* 9:2 …а-МгӀва йыквгылу… – Акьристанква рхъа йызлапхьуз арат ажва ацгӀайква Апостолчва руысква йырхцӀарапӀ (ЙохӀан 14:6 ).

+ 9:3 Руыс. 22:6-11, Руыс. 26:12-18

+ 9:10 Руыс. 22:12,

* 9:11 Тарс – Асия ЧкӀвын апны йаныргӀалыз аурым адгьылшта Киликия йакъала хъадан, атенгьыз йатшпныз апорт дудздзаква йрыуа закӀын.

+ 9:11 Руыс. 21:39, Руыс. 22:3

+ 9:16 Руыс. 20:23,

+ 9:17 Руыс. 8:17, Руыс. 19:6

+ 9:22 Руыс. 18:28

+ 9:23 Руыс. 20:3, Руыс. 23:30

+ 9:27 Руыс. 4:36, Руыс. 13:2, Руыс. 15:36,

+ 9:29 Руыс. 6:1

+ 9:30 Руыс. 11:25

* 9:32 Лидда – Иерусалим алагъь-мараташвартала километр 40-ла унаскӀьата йаныргӀалу акыт (а-Уасйат Ажвдзи хӀуыжвгӀанчӀви агӀамти рпны – Лод).

+ 9:34 Руыс. 3:6

* 9:35 Шарон – Лидда йгӀашӀарышвта Кармиль ащхъадза тшызрауыз атшп псыхӀва. АпсыхӀва аджьутквагьи амаджьусиквагьи йырбзазартан.

+ 9:40 Мат. 9:25, Руыс. 28:8,

+ 9:41 Руыс. 3:7

* 10:2 А-Нчва дичвшвун – араса йрыпхьун йапшым ауагӀахъаква йгӀарылцӀыз, а-Нчва йзаджвыра йазхъазцӀаз ауагӀаква. Ауаса ауат абгата айахӀудаква рдин йгьтамылсызтӀ, адзытщра йапщылаз ацӀас йгьахъымссызтӀ, а-Хабза йшахӀвуз апшта, апӀытӀачвапкъра цӀасгьи гьынкъврымгузтӀ.

+ 10:2 Мат. 8:10, Лк. 7:4-5

* 10:3 Датшата йхӀхӀвапӀта атшын асахӀат ахпаквакӀ рапшта. Корнелий айахӀуда ныхӀвара «минхӀа» йчпун.

+ 10:3 Руыс. 3:1

+ 10:4 Руыс. 8:26,

+ 10:6 Руыс. 9:43

* 10:9 АмарагӀацӀцӀырта Аргваны апны атыдзква рыквква къьакъьан, ауаъа агваныла йамаз ачвымлала йхъалуан.

+ 10:9 Руыс. 11:5-14

* 10:10 «Адарауыщ даланахӀватӀ» йгӀаныцӀитӀ «атранс даланахӀватӀ».

+ 10:19 Руыс. 8:29

+ 10:22 Лк. 7:4-5

+ 10:25 Руыс. 16:29

* 10:28 Амаджьуси йыщтаныкъвуз аджьут аритуалла дпӀайхауата йырпхьадзун, ауи йгӀалцӀла зкърар бзийыз ауагӀаква амаджьусиква ртыдзква йшырнамшылуашыз, ауат рхӀапчыпква йшырхьымсуашыз, ауат ррызкъы шрымфушыз йащтан.

* 10:30 НапӀлагӀвыраквакӀ рпны: «ПщымшкӀ рапхъала».

* 10:30 Датшата йхӀхӀвапӀта атшын асахӀат ахпа.

+ 10:38 Мат. 3:16, Мат. 4:24, Лк. 13:16

+ 10:42 Руыс. 17:31,

+ 10:43 Лк. 24:27,

+ 10:47 Руыс. 2:4

+ 10:48 Руыс. 2:38

+ 11:2 Руыс. 15:1,

* 11:3 …зпӀытӀачва прымкъыз… – Датшата йхӀхӀвапӀта амаджьусиква.

+ 11:3 Лк. 15:2,

+ 11:5 Руыс. 10:9-32

+ 11:9 Руыс. 10:15

+ 11:12 Руыс. 15:9

+ 11:13 Руыс. 8:26

+ 11:15 Руыс. 10:44

+ 11:16 Руыс. 1:5

+ 11:17 Руыс. 2:38

+ 11:19 Руыс. 8:1

+ 11:22 Руыс. 4:36, Руыс. 9:27, Руыс. 13:1

+ 11:24 Руыс. 6:5

+ 11:25 Руыс. 9:30

+ 11:27 Руыс. 13:1, Руыс. 15:32

* 11:28 Клавдий дурым императорын асквш 41 йгӀашӀарышвта асквш 54-дза.

+ 11:28 Руыс. 21:10, Мат. 24:7, Руыс. 18:2

* 12:1 Ирод, датшата йхӀхӀвапӀта Ирод Агрипа Ӏ, Ирод Дудздза йпа йпа.

+ 12:2 Лк. 5:10,

* 12:3 Датшата йхӀхӀвапӀта айахӀудаква рапхъагылагӀвчва.

* 12:3 АчӀахъва амщаква ргвыргъьахъв – ауи агвыргъьахъв ъадзакӀвшуз абыжьмышкӀ руацӀа чӀахъва амщамкӀва датша чӀахъва рфарныс йгьамуазтӀ (АтыцӀра 12:15-20; 13:3-10; ЛевиргӀа 23:6-8; Апхьадзараква 28:17-25 ).

+ 12:4 Лк. 22:33

+ 12:7 Руыс. 8:26, Руыс. 16:26

+ 12:10 Руыс. 5:19, Руыс. 16:26

+ 12:12 Руыс. 13:5, Руыс. 15:37,

* 12:15 Ауи ймальаъыкь – айахӀудаква йхъарцӀун гӀвычӀвгӀвысипхьадза йара ймальаъыкь-хчагӀвы дшйыму. Иисус даквчважвитӀ асабиква рмальаъыкь-хчагӀвчва руыс (Матай 18:10), ауи йаквчважвитӀ анахьанат апигӀамбарквагьи (Аджьутква 1:14; Псалтир 33:8; 90:11 ).

+ 12:15 Мат. 18:10-11,

* 12:17 Йакъвып – араъа йызквчважвауа ЙхӀыхвиту Иисус йаща йакӀвпӀ.

+ 12:17 Руыс. 15:13, Руыс. 21:18,

* 12:20 Тири Сидони – Финикия акъала хъадаква. АпаштыхӀ ауат дызрызгвыжвкӀыз швхӀаусыгӀвата йамаз гьбергьльым.

+ 12:24 Руыс. 6:7, Руыс. 19:20

* 12:25 НапӀлагӀвыраквакӀ рпны йшанула, араъа араса хӀгӀапхьара атахъыпӀ: «Иерусалим йцахтӀ» йа «Антиохия йцахтӀ».

+ 12:25 Руыс. 11:29-30, Руыс. 12:12

* 13:1 Нигер – латинла «квайчӀва». Африка дъауаз йгӀалцӀла акӀвхарныс ауаштӀ ауи ахьыз ауи йызйыхьырцӀаз. Йалныс ауаштӀ ауи Кирена йауаз ЩамгӀвын йакӀвхарнысгьи (Марк 15:21 ).

+ 13:1 Руыс. 11:27, Руыс. 4:36, Руыс. 11:22, Лк. 3:1

+ 13:2 Лк. 2:37,

* 13:4 Селеукия – Ауи агӀамта апны ауи тенгьыз портын.

* 13:4 Кипр – Адгьылквта тенгьыз апны адзыгӀвбжьа ду, ауи агӀамта йаквшвауата ауи джьут бзидздзагӀв зтабзазуз сенат провинциян. Селеукия утыцӀта Кипрдза километр 96 рахӀа гьбжьам.

+ 13:5 Руыс. 12:12, Руыс. 15:37,

* 13:6 Пафос – Кипр акъабльа-мараташварта тшпы апны йаныргӀалыз акъала, ауи агӀан ауаъа акӀвын йъаныз апроконсул, апровинция аунашвачпагӀв йунашвачпарта.

* 13:6 Дуыдын – Муса й-Хабза ауыдра йанамрыхвитызтӀхӀва, джьутквакӀ а-Хабза йахӀвуз мыгӀвхъыргун. Ари ауыд гӀвхьзыкӀ нкъвигун: Бар-Иисус «Иисус йпа» йгьи Элима «уыд».

+ 13:6 Мат. 7:15

+ 13:9 Руыс. 4:8, Руыс. 6:10

* 13:13 Ауи амщтахь ауат рныкъвара Асия ЧкӀвын (ауыжвгӀанчӀви Турция ахъвы) адгьылштаквала йакӀвшун.

+ 13:13 Руыс. 15:38

+ 13:15 Лк. 8:41, Руыс. 18:8

* 13:18 Йа: «ауат драйгвыгӀвтӀ».

+ 13:24 Лк. 3:3

+ 13:25 Лука 3:16.

+ 13:25 Лк. 3:16,

+ 13:27 Руыс. 3:17, Лк. 24:26-27

+ 13:28 Лк. 23:23

+ 13:29 Лк. 23:53

+ 13:30 Лк. 24:6

+ 13:31 Руыс. 1:3, Лк. 24:48

+ 13:35 Руыс. 2:27

+ 13:36 Руыс. 2:29

+ 13:38 Мат. 1:21,

+ 13:43 Руыс. 2:11, Руыс. 6:5

* 13:45 Датшата йхӀхӀвапӀта Иисус йыдымгылуаз айахӀудаква.

+ 13:45 Руыс. 5:17

+ 13:46 Руыс. 4:30, Мат. 10:11, Мат. 22:8, Руыс. 18:6

+ 13:47 Руыс. 26:23

* 13:51 Зкърар бзийыз айахӀудаква рщапӀква йыркӀныз асаба кӀадырпӀлун, датша къральквакӀ рпны йаъата рпны йангӀайхуаз, ауыла ауат аритуал пӀайра ркӀнырххуата йырпхьадзун. Ауаса ауат анахьанат айахӀудаква йырзынархата ауи анырчпуз, ауат айахӀудаква амаджьусиква йрапшта йырпхьадзун.

+ 13:51 Мат. 10:14, Лк. 9:5

+ 13:52 Руыс. 2:4, Руыс. 4:31

+ 14:1 Руыс. 13:5

+ 14:3 Руыс. 4:30,

+ 14:4 Мат. 10:34, Лк. 12:51

+ 14:6 Мат. 10:23

+ 14:8 Руыс. 3:2

+ 14:9 Мат. 9:2

+ 14:10 Руыс. 3:8

+ 14:11 Руыс. 28:6

* 14:12 Зевси Гермеси – Зевс (латинла Юпитер) апхъанчӀви грек пантеон апны йхӀаракӀу дынчвахъвыран. Гермесгьи (латинла Меркурий) йара ауи апантеон даланакӀуан, ауи анчваква дырхӀвачӀвгӀвыта, ауи йахъазымкӀва ачважваща пшдза данчвата дырпхьадзун.

* 14:13 Ашвтракьакьа – апсуа бызшва йгӀашӀхӀкӀгӀаз ажвапӀ, «венок» гӀаныцӀитӀ.

* 14:14 РчгӀвычаква акъврыжвжван – Ауат рчгӀвычаква закъврыжвжваз ауагӀаква нчвата йпхьадзара гӀасхарата йъащаквдыргылуаз, ауыла а-Нчва цӀабыргы йпшӀагылта гвнахӀ гӀаргуата йъазырбуз ракӀвпӀ.

* 14:15 Датшата йхӀхӀвапӀта аидолква квырмыш рзычпара швакъвыцӀта.

+ 14:17 Мат. 5:45,

+ 14:23 Руыс. 13:2, Руыс. 20:32

+ 14:26 Руыс. 13:3

+ 15:7 Руыс. 10:20

+ 15:8 Руыс. 1:24, Руыс. 10:44, Руыс. 10:47

+ 15:9 Руыс. 11:12,

* 15:13 Йакъвып – Иисус Христос йаща цри (Матай 13:55), Иерусалим апны ауи акьльиса аунашвачпагӀвчва дрыуа заджвын (Агалатква 2:9 ).

+ 15:13 Руыс. 12:17,

* 15:14 ЩамгӀвын – ауи апостол Петр йакӀвпӀ.

* 15:20 Абзазара 9:4; АтыцӀра 34:15-17; ЛевиргӀа 17:10-16; 18:6-23 . Йырхъварауа арахв рызкъыта йпхьадзара затахъымыз ауи аща ъагӀалахуз акӀвпӀ.

* 15:20 НапӀлагӀвыраквакӀ рпны йащтагӀайуа ажваквагьи ацырцӀитӀ: «Дара рхъа йазыртахъым анахьанат йырзырхара шатахъымгьи дхӀырдырра атахъыпӀ».

+ 15:28 Руыс. 15:20

* 15:29 НапӀлагӀвыраквакӀ араъа йащтагӀайуа ажваквагьи ацырцӀитӀ: «Швара швхъа йазышвхара швтахъым анахьанат йырзышвымхан».

+ 15:32 Руыс. 11:27

* 15:33-34 НапӀлагӀвыраквакӀ 34-хауа ауысагьи рылапӀ: «Ауаса Сила дгӀанхарныс йщаквйыргылтӀ, ЙахӀуда Иерусалим дгӀахъынхӀвыхтӀ».

+ 15:35 Руыс. 13:1

+ 15:37 Руыс. 12:12, Руыс. 13:5,

+ 15:38 Руыс. 13:13

+ 15:40 Руыс. 15:32

+ 16:4 Руыс. 15:28-29

+ 16:5 Руыс. 6:7

+ 16:6 Руыс. 18:23

+ 16:8 Руыс. 20:5,

* 16:10 ХӀара – араъа хӀара йхӀзыбитӀ Лука йара йхъатала ари алахъвгӀахъасра йгӀашӀарышвта ауи аныкъвара дшалахъвыз. Лука ауат агӀаншараква дшрылахъвыз хӀзыбитӀ йащтагӀайуа ашӀчӀвараква рпны: 16:10-17; 20:5–21:18; 27:1–28:16.

+ 16:14 Лк. 24:45

+ 16:15 Руыс. 11:14, Руыс. 16:33-34

* 16:16 АщтанчӀв апсы – йгӀанакӀдзауала «Питон апсы». АпхъанчӀви грек шӀалахӀваракӀ йшгӀанахӀвузла, Питон-хӀва йызпхьуз ащтанчӀв дудздза Адельфква раргванква тачв-гвачвта йачпун. Ауи Адельфква йгӀаншуш ъархӀвуз рныхӀварта ачӀапщун, ауаъа ауи Аполлон йщындзыкӀьара йгӀаншуш ахӀвун. УацӀыхъван Питон-хӀва йызпхьуз агӀвычӀвгӀвысква йрылалуаз ащтанчӀв апсы акӀвпӀ.

+ 16:21 Эст. 3:8

+ 16:26 Руыс. 4:31, Руыс. 5:19, Руыс. 12:7, Руыс. 12:10

+ 16:27 Руыс. 12:19

+ 16:29 Руыс. 10:25

+ 16:30 Лк. 3:10, Руыс. 2:37

+ 16:33 Руыс. 11:14, Руыс. 16:15

+ 16:34 Руыс. 18:8

+ 16:37 Руыс. 22:25

+ 16:39 Мат. 8:34

+ 16:40 Руыс. 16:14

+ 17:2 Руыс. 13:5, Руыс. 14:1

+ 17:3 Лк. 24:26-27

+ 17:7 Лк. 23:2

* 17:18 Эпикур йыщтацагӀвчва – Афины апны Эпикур (хӀысквшпхьадзара апхъала асквшква 341–270) йгӀанйыршаз афилософия апхьарта. Ауат рарыпхьара йшгӀанахӀвузла, абзазара магӀныта йаму ауи абзираква угвы рзырчӀвара, анчваква рпахь ахьыгӀи ашвари тшрыуымтра шракӀву.

* 17:18 Астоикква – Китион йауаз Зенон (хӀысквшпхьадзара апхъала асквшква 340–265) йгӀанйыршаз афилософия апхьарта, ауи ахьыз Афины апны йаныргӀалу апортик (Стоа) ахьыз йгӀахъшахъыцӀтӀ. Араъа йайрыпхьун ауи апхьарта гӀанзыршаз. Астоикква йшырпхьадзузла, агӀвычӀвгӀвыс йбзазара мурад хъадата йаму агӀвцӀабыргыра йапщылу ауысква щатата йызму анасып акӀвпӀ.

* 17:18 Иисуси агӀабзагылхри – ажва «гӀабзагылхра» («Анастасис» – грекла) агрекква анчва лыхьыз Анастасия гӀанакӀуазшва йрылархӀварныс ауашын.

* 17:19 Ареопаг – (грекла «Арес йытоба») араса йапхьун айкьангьашыгӀвчва ъагӀайыззуз ашӀыпӀагьи, йара айкьангьашрагьи. Арес (латинла «Марс») агрек йгьи аурым мифология апны айсра анчва йакӀвын.

+ 17:24 Мат. 11:25, Руыс. 7:48

* 17:28 Араъа йаныпӀ хӀысквшпхьадзара апхъала VӀ-V асквшышвква рагӀан йбзазуз Крит йауаз Эпименид йцитата.

* 17:28 Араъа йаныпӀ Киликия йауаз Аратос (хӀысквшпхьадзара апхъала ӀV-ӀӀӀ асквшышвква) йцитата. Ауат йыршӀырпшу асатырква йымапӀ Клеантгьи (хӀысквшпхьадзара апхъала ӀV-ӀӀӀ асквшышвква).

+ 17:31 Мат. 12:36, Руыс. 10:42,

* 18:2 Унашва йчпатӀ… Рим йтыцӀныс. – Аимператор Клавдий ауи аунашва йчпатӀ, турыхдырыгӀвквакӀ йшырпхьадзауала, асквш 41 агӀан Рим йтабзазуз аджьутква рыжвлара акьристан уаз ахъкъьачӀвыла йгӀарылашваз ахӀальабальыкъра йгӀалцӀла. Дион Кассий йширыбагъьузла, Клавдий аджьутква Рим йгьтимцатӀ, ауаса йгьайымрыхвитуазтӀ ауат айззараква акӀвдыршарныс. Клавдий Рим йтицаз ацӀарсыгьыгӀвчва йырхъазын. ЙгьауырамызтӀ ауи аунашва ъадзадырхъйаз.

+ 18:2 Руыс. 11:28

+ 18:4 Руыс. 13:5

* 18:6 ЙчгӀвычаква асаба гӀаркӀнирпӀлан – Зкърар бзийыз айахӀудаква анахьанат акъральква йгӀартыцӀхта йангӀайхуаз, рщапӀква асаба ркӀындырпӀлахуан, ауыла ауат аритуал пӀайра ркӀнырххуазшва йырбун. Абарауи дара айахӀудаква йырзынархата йанырчпуз, ауат амаджьусиква йрапшта йырпхьадзун.

+ 18:6 Руыс. 13:46

+ 18:8 Лк. 8:41, Руыс. 13:15, Руыс. 16:34

* 18:12 Галион – Сенека (хӀысквшпхьадзара апхъала 4-хуз асквш – асквш 65) дйащан, аурым къраль дауысхагӀвын, дфилософ-стоикын йгьи дыгӀвгӀвын, аимператор Нерон дибжьагӀвын. ЙцӀыхъвахуз Нерон Сенекагьи Галионгьи азадицалын атшыщхра йазынайырдзатӀ.

+ 18:15 Руыс. 23:29

* 18:18 Йшаъула ауи аназорейра йапщылаз а-Нчва дыргвыгъара акӀвын. Ауи йапшу а-Нчва дыргвыгъара зчпуз чагӀыр йыжвра йгьи йхъабра йсара гьатахъымызтӀ. Ауи а-Нчва дыргвыгъара йазалхыз агӀамта аналгарыз, агӀвычӀвгӀвыс йхъабра йсун, йкъвырманыпха а-Нчва йтдзы апшцӀа йпшцӀайгун (Апхьадзараква 6:1-21 ).

+ 18:18 Руыс. 18:2,

+ 18:19 Руыс. 19:1, Руыс. 20:16

+ 18:23 Руыс. 16:6

* 18:24 Александрия – Мсыр апны йаныргӀалу апорт къала ду. Ауаъа айахӀуда диаспора дугьи аъан.

+ 18:24 Руыс. 19:1,

+ 18:25 Лк. 3:3, Руыс. 19:3

* 18:26 Аоригинал апны араъа а-Нчва ЙымгӀва-хӀва акӀвпӀ йшану.

+ 18:26 Руыс. 4:30,

+ 18:28 Руыс. 9:22

+ 19:1 Руыс. 18:21

+ 19:3 Руыс. 18:25

+ 19:4 Лк. 3:3,

+ 19:5 Мат. 28:19, Руыс. 8:16

+ 19:6 Руыс. 8:17, Руыс. 9:17, Руыс. 10:46

+ 19:8 Руыс. 4:30,

* 19:9 Йа: «алекцияква йырзалхыз азал апны»

+ 19:12 Руыс. 5:15

+ 19:13 Мат. 12:27, Лк. 9:49

+ 19:15 Лк. 4:34,

* 19:19 Драхма – апхъанчӀви грек рызна жвгъай, ауи ахв ачрын мышкӀы йгӀайынхуз аъара йнадзун. Агрек драхмакӀ аурым динарийкӀ аъара йнадзун.

+ 19:20 Руыс. 6:7, Руыс. 12:24

+ 19:22 Руыс. 16:1

+ 19:29 Руыс. 19:29,

+ 20:1 Руыс. 19:21

+ 20:3 Руыс. 9:23, Руыс. 23:30

+ 20:4 Руыс. 19:29,

+ 20:5 Руыс. 16:8

+ 20:6 Руыс. 12:3

* 20:7 Амчыбыжь йапхъахуз амш – араъа амш амара анташвара йъагӀалагуз айахӀуда календарь щатата йгӀайуазтын, хӀара йшхӀпхьадзауала, айззара асабша хъвлапны йакӀвшатӀ; ауи амш шарпны йгӀашӀарышвта йъагӀалагауа грек календарьызтын, айззара амтшаша хъвлапны йакӀвшатӀ.

* 20:7 Ауи йгӀаныцӀитӀ а-Нчва йгӀалихыз ЗымгӀвархъада йыщтацагӀвчва йацыта рчара. Ауи ачара анакӀвдыршуз Иисус йунашва апкъ йтата ауат ачӀахъва акъвыртшуан, Иисус хӀара хӀыгвнахӀква рхъкъьачӀвыла апсра дшапылыз гӀаргвалашвахуан.

+ 20:16 Руыс. 2:1

+ 20:18 Руыс. 18:19,

+ 20:23 Руыс. 9:16, Руыс. 21:33

+ 20:29 Мат. 7:15,

+ 20:32 Руыс. 14:23,

+ 20:34 Руыс. 18:3

+ 20:35 Мат. 10:8

+ 20:36 Руыс. 21:5

+ 21:4 Руыс. 20:23

+ 21:5 Руыс. 20:36

* 21:8 АбжьыгӀв цхърагӀагӀвчва йрыуаз – швапшы 6:1-5.

+ 21:8 Руыс. 6:5, Руыс. 8:5

+ 21:9 Лк. 2:36, Руыс. 2:17-18

+ 21:10 Руыс. 11:28

+ 21:12 Мат. 16:21-23

+ 21:13 Руыс. 20:24,

+ 21:18 Руыс. 12:17,

+ 21:24 Руыс. 18:18

+ 21:25 Руыс. 15:29

* 21:27 АбыжьмышкӀ – аритуалла атшрыцкьара йазалырхуаз агӀамта (Апхьадзараква 6:9 ).

+ 21:28 Руыс. 6:13,

+ 21:29 Руыс. 20:4

+ 21:33 Руыс. 20:23, Руыс. 21:11

* 21:34 Акъала – Датшата йхӀхӀвапӀта а-Нчва йтдзы алагъь-мараташварта хъатала йаныргӀалыз Антония къала. Ауаъа йаныргӀалын аурым арыгӀвчва зыгӀвназ атыдзкви анбахти.

+ 21:34 Руыс. 19:32

* 21:38 ГӀвщыгӀвчва – ЙгӀаныцӀдзауала: «акъаманкъвгагӀвчва», араса йрыпхьун абджьар змата аурым махъарыхъвара йапшӀагылата йабакӀуаз аджьут экстремистква.

+ 21:39 Руыс. 9:11, Руыс. 22:3

* 21:40 Ауи дызлачважваз йа арамей бызшван, йа апхъанчӀви джьут бызшван.

+ 22:3 Руыс. 9:11, Руыс. 21:39, Руыс. 5:34,

+ 22:4 Руыс. 8:3

+ 22:5 Руыс. 9:1-2

+ 22:6 Руыс. 9:3-6, Руыс. 26:12-18

+ 22:12 Руыс. 9:17

+ 22:15 Руыс. 9:15

+ 22:16 Руыс. 9:18

+ 22:17 Руыс. 9:26

+ 22:20 Руыс. 7:58

+ 22:25 Руыс. 16:37

* 22:28 Аимператор Клавдий йыгӀамта йгӀашӀарышвта акъраль ачыннкъвгагӀвчва рпны ахча пшцӀазцӀуз агӀвычӀвгӀвыс майрата урым къральыгӀвта дырчпун.

* 22:29 АпшвахӀвквала дшшӀадйырхӀваз анидыр, ашвара гӀайылашватӀ – Ауи агӀан швхӀаусыгӀва багъьа уымамкӀва аурым къральыгӀв пшвахӀвла дшӀаухӀварныс хвитнагӀа гьаъамызтӀ.

* 23:2 ХӀанания – дшогьанхъадан асквш 47 йгӀашӀарышвта асквш 59-дза.

+ 23:2 Руыс. 24:1,

* 23:3 Йшаъула, агӀвычӀвгӀвыс «хӀаш гӀазквырчваз абльын» – хӀва йанйыпхьарыз, ауи дшчвалатшычпагӀву гӀанадыркӀуан. Ауаса ауи датшагьи закӀ гӀаныщт йауитӀ: йбагъьазшва йаъу анышв бльын апша ангӀасра йкӀахӀитӀ. Флавий Усыф даквшахӀатхитӀ ХӀанания гвауара злаз, ласы йалашвуз, зъанатӀа зквнамгуз дшгӀвычӀвгӀвысыз.

+ 23:6 Руыс. 4:1,

+ 23:8 Мат. 22:23, Лк. 20:27

+ 23:11 Руыс. 27:23

* 23:23 Датшата йхӀхӀвапӀта асахӀат а21 аннадзара.

+ 23:24 Руыс. 24:3, Руыс. 25:14

+ 23:27 Руыс. 21:32-33, Руыс. 22:27

+ 23:28 Руыс. 22:30

+ 23:29 Руыс. 18:15

+ 23:30 Руыс. 9:23, Руыс. 20:3

+ 23:34 Руыс. 21:39

* 23:35 Ирод Дудздза (хӀысквшпхьадзара апхъала сквшква 73–4) йуыхваз атыдзсарыйа йаман анбахтагьи.

* 24:1 Ауакьыль – йажвыз ажвапӀ, адвокат гӀаныцӀитӀ.

+ 24:1 Руыс. 23:2

* 24:5 Аназарей секта – араса йрыпхьун аджьагӀвагӀвчва Назарет йауаз Иисус йыщтацагӀвчва.

+ 24:5 Лк. 23:2

* 24:6-7 Ауи хӀара дхӀкӀытӀ – НапӀлагӀвыраквакӀ рпны арат ажваква араса йрыщтагӀайитӀ: «Ауи хӀ-Хабзала йхӀаквым хӀхарныс хӀтахъын. Ауаса аурым когорта атрибун Лисий ауи мчыла хӀара дхӀнапӀыцӀихтӀ, унашва йчпан йыркъванчагӀвчва уара йуызгӀайныс».

+ 24:6 Руыс. 21:27-29

+ 24:16 Руыс. 23:1,

+ 24:18 Руыс. 21:26

+ 24:21 Руыс. 23:6

+ 24:25 Руыс. 17:32

+ 25:3 Руыс. 23:12

+ 25:12 Руыс. 23:11

* 25:13 АпаштыхӀ Агрипа – датшата йхӀхӀвапӀта Ирод Агрипа ӀӀ, Ирод Агрипа Ӏ йпа, ауи Абилинея, Итурея, Трахонит адгьылштаква йгьи Галили Переи рыкъалаквакӀ друнашвачпагӀвын.

* 25:13 Бернике – апаштыхӀ Ирод Агрипа Ӏ йпхӀа йгьи Друсила йахща, ауи лыпшдзара ахабар хъара йгун. АпаштыхӀ Ирод Агрипа ӀӀ дйахщан ауи, ауи йаццауата ауи дибзибаран. РыцӀа йкӀьасата ауи Рим йаимператорхушыз Тит дибзибарахатӀ.

+ 25:19 Руыс. 18:15, Руыс. 23:29

+ 25:24 Руыс. 22:22

+ 25:25 Лк. 23:14, Руыс. 23:29

+ 26:1 Мат. 10:18, Руыс. 9:15

+ 26:5 Руыс. 23:6,

+ 26:7 Мат. 19:28,

+ 26:10 Руыс. 8:3

* 26:11 ЙгӀаныцӀдзауала: «йгӀасхарныс».

+ 26:11 Руыс. 9:1

+ 26:12 Руыс. 9:3-6, Руыс. 22:6-11

* 26:14 БаргвыпӀ уара уыхъазла щапӀыла алаба цӀара уахъапарныс – акӀватан йацӀахӀваз ачвква щтахь щапӀыла йгӀакшапхьадза, алаба цӀара йахъадырпумца, йъахьлартахъыз ахъатала йырщтиуан, ари агрек ажважв араъа йгӀаныцӀитӀ агӀвычӀвгӀвыс лшара шйымам йылахь дапшӀагылныс.

+ 26:20 Руыс. 9:20

+ 26:21 Руыс. 21:27, Руыс. 21:30

+ 26:23 Руыс. 13:47

+ 26:29 Руыс. 21:33

+ 26:31 Руыс. 23:29

+ 26:32 Руыс. 25:12

+ 27:1 Руыс. 25:12

+ 27:2 Руыс. 19:29

+ 27:6 Руыс. 28:11

* 27:9 АйахӀуда дзын урычра – йа «АгвнахӀква ррыцкьара амш». А-Хабза апкъ йтагылата ауи агвыргъьахъв айззара, аурычра йгьи атшпсщара йрымшын (ЛевиргӀа 16:29, 31; 23:27-32; Апхьадзараква 29:7 ). АгвнахӀква ррыцкьара амш сентябрь ацӀыхъва – октябрь ахъа йаквшвун. Сентябрь аквтаква рпны йгӀашӀарышвта мартӀ аквтадза атенгьыз хъвыхӀла ухъылныс дарадза йшварагӀварахун, хъвыхӀла атенгьыз апны адзцара абгата йашӀадрысуан ауи агӀамта йаквшвауата апшачвгьаква ъагӀасуаз йгӀалцӀла.

* 27:13 Апырсал «якорь», апсуа бызшва йгӀашӀхӀкӀгӀаз ажвапӀ.

+ 27:18 Ин. 1:5

+ 27:23 Руыс. 8:26

+ 27:24 Руыс. 23:11

+ 27:26 Руыс. 28:1

* 27:27 Адриатика атенгьыз – апхъанчӀви агӀамтаква рагӀан ауи атенгьыз йаланакӀуан ауи ауыжвгӀанчӀви гӀвынаква акъабльала йрыдзхъаз адзквагьи.

* 27:28 Метр гӀважви жвиц раъара.

* 27:28 Метр гӀважви быжьба раъара.

+ 27:34 Лк. 21:18

+ 27:35 Мат. 15:36

* 27:40 Апскъы ачвыргъвква – апсуа бызшва йгӀашӀхӀкӀгӀаз ажвапӀ, «руль» гӀаныцӀитӀ, апскъы ачвыргъвква «рулевые весла».

+ 27:43 Руыс. 27:3

+ 28:5 Лк. 10:19

+ 28:6 Руыс. 14:11

+ 28:8 Руыс. 9:40,

* 28:11 Кастори Поллукси – агрек мифология апкъ йтагылата ауат Зевси Леди йырсабийын, атенгьызамдагӀвчва йырквцӀан. Йалныс ауаштӀ ауат рсуратква ахъвыхӀ апынцӀа йанызларнысгьи.

+ 28:11 Руыс. 27:6

+ 28:18 Руыс. 23:29, Руыс. 26:31-32

+ 28:23 Лк. 24:27

+ 28:25 Мат. 15:7

+ 28:27 Мат. 13:15,

* 28:28-29 НапӀлагӀвыраквакӀ рпны 29 ауыса алагылапӀ: «Ауат ажваква рымщтахь айахӀудаква амцӀыцӀхтӀ, йблыбылуа амакӀыраква рызбжьата».

+ 28:28 Лк. 3:6

+ 28:31 Руыс. 4:29,