Библийа ушаклара дейни
http://ibt.org.ru/bible
Библийа ушаклара дейни Библийадан ресимни аннатмаклар чевирили гагауз дилинӓ
Хазырлайаннар: Борислав Арапович хем Вера Маттелмӓки

Редколегийа: М. Васильева, А. Десницкий, Е. Калинина, Н. Манзиенко (баш редактор), А. Сучилина

Чевириӂи: Петри Чеботар
Редактор: Иванна Банкова
Теологийа редактору: Виталий Войнов

Бу кийат хазирланды ен илкин оннар ичин, ким хенез башлээр танышмаа Айозлу Йазыйлан.


ISBN 978-5-93943-160-6



Copyrighted: © Институт перевода Библии, Москва, 2010; Илӱстрацийалари кулланмак ичин изин алынди © Standard Publishing

Институт перевода Библии
Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru
назад
закрыть

Библийа ушаклара дейни

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2010

БИБЛИЙА УШАКЛАРА ДЕЙНИ

Библийадан ресимни аннатмаклар чевирили гагауз дилинӓ

Хазырлайаннар: Борислав Арапович хем Вера Маттелмӓки

Редколегийа: М. Васильева, А. Десницкий, Е. Калинина, Н. Манзиенко (баш редактор), А. Сучилина

Чевириӂи: Петри Чеботар

Редактор: Иванна Банкова

Теологийа редактору: Виталий Войнов

Бу кийат хазирланды ен илкин оннар ичин, ким хенез башлээр танышмаа Айозлу Йазыйлан.

ISBN 978-5-93943-160-6

Дӱшӱнмеклӓр ичин:

ibt_inform@ibt.org.ru

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Илӱстрацийалари кулланмак ичин изин алынди

© Standard Publishing

ӦНСӦЗ

Паалы окуйуӂулар!

Сизин ӧнӱнӱздӓ – гагауз дилинӓ чевирили Библийа ушаклара дейни. 1983 йылда чыкты бу кийадын илк басымы рус дилиндӓ. Ондан сора о чевирилди 35 дилӓ хем типарланды топтан 8 милиона йакын тиражлан.

Илкин Библийа ушаклара дейни хазырландыйды кӱчӱк окуйуӂулар ичин. Ама, ачан белли олду, ани бу кийады дайма окуйэрлар бӱӱк инсаннар да, 1990 йылдан беери бу кийат башлады чыкмаа еклентилериннӓн, аники генишленсин окуйуӂуларын сайысы. Ачан кийат хазырланарды Христозун Дуумасынын 2000-ӂи йыл дӧнӱмӱнӓ рус дилиндӓ, бӱтӱн текст дӱзелдилди. О ениленмиш Библийа ушаклара дейни койулду гагаузчайа бу чевиринин темелинӓ.

Библийа аннатмаларына гечеӂейкӓн, илкин сӧлейелим биркач лаф, не о Библийа. Она чок керӓ деерлӓр Кийатларын кийады. Нечин?

Биринӂи себеп, Библийа – диил сырадан бир кийат. О – Аллахын Сӧзӱ инсаннара, да онуштан Библийайа деерлӓр Айозлу Йазы. Ама бӧлӓ бир ад нышаннамээр, ки инсан пай алмамыш Библийанын йазылмасында. Ону йазмышлар Айоз Духлан долу пророклар, псалмаӂылар, апостоллар... Да шинди онун сайфаларындан биз ишидериз диил саде Аллахын Ачыкламасыны, ама о инсаннарын дири сеслерини, ким бу ачыкламайы каблетмиш, корумуш хем бизӓ етиштирмис. Библийада йок хазыр ӂуваплар хербир соруша, ама онда вар темел фикирлӓр Аллахын хем инсанын арасында илишкилӓр ичин, насыл Аллахтан сапан инсан вар насыл генӓ дӧнсӱн Аллахлан илишкийӓ.

Икинӂи себеп, Библийа бӱтӱн дӱннедӓ ен чок окунан хем чевирилӓн кийаттыр. Ачан чыкты типар машинасы, онда илк басылан кийат олду Библийа. Бӱӱн дӱннейин саде ен узак кӧшелериндӓ вар насыл булмаа инсаннары, ангылары бишей ишитмемишлӓр бу кийат ичин. Библийа йада онун кими кысымнары чевирили пек чок диллерӓ. Христианнар гӧрерлӓр Библийада кенди инан сызынтысыны хем йашамак куралларыны. Диндӓн узак инсаннар да дайма данышэрлар Библийа сӱжетлеринӓ хем сӱретлеринӓ. Хербир музейдӓ биз разгелериз картиналара хем скулптуралара Библийадакы темалара гӧрӓ, ангыларында гӧстерили Авраам, Давид, Марийа-Кыз, Христос. Библийанын сайфаларындан тӱрлӱ диллерӓ гирдилӓр чок лафлар хем демеклӓр, ниӂӓ дейелим, «Нойун гемиси», «гӧммӓ талантыны ер ичинӓ», «сев йанындакы инсаны».

Хем ӱчӱнӂӱ себеп, Кийатларын кийады – Библийа – герчектӓн топлу чок кийаттан, ангылары йазылмыш башка-башка вакытларда. Библийа бӧлӱнер ики пайа: Ески Бааланты хем Ени Бааланты. Ески Баалантынын кийатлары йазылмышлар Христозун Дуумасындан чок илери евелки чыфыт дилиндӓ хем бир пайы арамей дилиндӓ. Ески Баалантыдакы аннатмак башлээр чак дӱннӓ курулмасындан хем ачыклээр, насыл Аллах курмуш дӱннейи хем йаратмыш инсаны, насыл инсан атылмыш Аллахтан да хесапламыш йашамаа Онсуз. Ама Аллах айырмамыш инсаны кенди севгисиндӓн хем бакымындан. О херзаман ӂувап едӓрмиш оннара, ким данышармыш Она. Дӱннейин хепси халкларындан О сечмиш бир халк, Израил, да йапмыш онуннан Бааланты (сайылэр, аннашма). Аллахын сечмӓ халкын историйасы Ески Баалантынын баш темасыдыр.

Ески Баалантыйа гирерлӓр тӱрлӱ кийатлар. Бирилери аннадэрлар Израилин историйасы ичин, онун ӧндерӂилери хем пророклары ичин, башка халклар ичин хем евелки заманда олан бӱӱк ишлӓр ичин. Буннара деерлӓр историйа кийатлары. Ӧбӱр кийатларда, ангыларына денилер пророклук кийатлары, пророклар кызгын лафларлан урэрлар инсаннарын ӱзӱнӓ дооруйу, чаарэрлар халкы, атылмасын кенди Аллахындан, хем сӧлеерлӓр, не ишлӓр олаӂэклар гелеӂек вакытларда. Ески Баалантыда вар поэтикалы кийатлар да, дейелим, Псалтыр – тӱркӱ чалмак хем дуа кийады; вар кийатлар, ангыларын сайфалары етиштирдилӓр бизӓ евелки аарифлерин сӧледиклерини (дейелим, Пилдалар).

Ески Баалантыйы йазмышлар биркач ӱз йыл ичиндӓ тӱрлӱ авторлар, да онуштан онун кийатлары кимикерӓ бензӓмеерлӓр бири-биринӓ. Ама оннары хепсини баалээр бир фикир: Аллах хич бирзаман бракмээр инсаны, еер инсан атылмарса Аллахтан.

Ени Бааланты йазылмыш евелки урум дилиндӓ Христозун Дуумасындан сора I-ӂи асирин икинӂи пайында. О аннадэр о ишлӓр ичин, ангылары йокмуш олдуу не озамана кадар, не ондан сора: Иисус Христозун, Аллахын Оолунун, йашамасы, ӧлӱмӱ хем дирилмеси ичин, Онун курдуу Клисенин илк адымнары ичин. Бу олмушларын ӧзӱнӱ биркач лафлан ачыклады евангелист Иоан: «Бӧлӓ Аллах севди дӱннейи, ани верди Кенди Бириӂик Оолуну, ки херкези, ким Она инанэр, ӧлмесин, ама йашасын дивеч» (Иоан 3:16).

Бунун ичин хабер хакына Ии хаберди, урумӂа сӧленер «Евангелийа». Кӓр бӧлӓ денилер Ени Баалантынын илк дӧрт кийадына – оннар бӱтӱн дӱннейин христианнары ичин ен паалы кийатлар, нечин дейни оннар аннадэрлар Иисус Христозун ердӓ йашамасы ичин, ачыклээрлар Онун ишлерини хем ӱӱретмесини. О кийатлары йазмышлар евангелистлӓр Матфей, Марк, Лука хем Иоан. Бу кийатлардан сора гидӓн Апостолларын йаптыкларыны йазмыш евангелист Лука. О аннадэр илк христианнар ичин хем насыл оннар тӱрлӱ касабаларда хем падишахлыкларда Христоза инанманын тоомнарыны екӓрмишлӓр, йарадарак бӱтӱн дӱннейин Клисесини.

Ени Баалантыйа таа гирерлӓр апостол Павлинин хем кими башка апостолларын (сайылэр, Иисус Христозун ӱӱрениӂилерин, ангыларыны О йоллады Ии Хабери насаат етмӓӓ) илк христианнара йолланылма кийатлары. Оннарда булунэр дин насаатлары хем сӧленер, насыл лӓӓзым йашасын христиан. Бӱӱн дӓ, ачан гечти май ики бин йыл, бу кийатлар ескимедилӓр хем вар насыл ӱӱретсиннӓр шиндики инсаннары чок ишлерӓ.

Ени Баалантынын битки кийады, Иоанын Ачыкламасы (урумӂа «Апокалипсис»), – бир пророклук кийады. О аннадэр битки вакытлар ичин, историйанын биткиси ичин. Бу кийат долу умутлан: несой да белалар гелмесӓн инсаннарын башына, бир керӓ оннар битеӂеклӓр. Бу дӱннӓ кайбелеӂек, онун еринӓ гелеӂек таа ии хем дивеч дӱннӓ, ангысына Библийада денилер «ени гӧк хем ени ер» (Ачыкламак 21:1).

Бизим кийадымыза Библийа ушаклара дейни гирдилӓр Библийа текстлериндӓн аннатмалар хем доорудан цитаталар. Айозлу Йазынын текстлеринӓ баалы ачыкламалар верили хербир бӧлӱмӱн биткисиндӓ йада скобкаларда. Кийадын чекетмесиндӓ вар сӧзлӱк, нередӓ ачыкланэр лафлар, ангылар сиирек кулланылэрлар бӱӱнкӱ гагаузчада.

Бу кийады хазырлайаннарын ӧнӱндӓ дурарды зор сорулар. Ангы бӧлӱмнери айырмаа Библийадан? Нейи кысалтмаа, нейи вермӓӓ окуйуӂулара бӱтӱннӓ? Некадар уйгун ӂуваплар биз булабилдик бу сорулара – окуйуӂулар кантарласын. Ӧлӓ дӓ, бӧлӓ дӓ бу кийада гирди бӱтӱн Библийадакы зенгинниклерин кӱчӱӂӱк бир пайы. Умут едериз, ки гагауз дилиндӓ Библийа ушаклара дейни олаӂэк чойуна илк адым Аллахын Сӧзӱнӓ гӧтӱрӓн йолда – о йолда, ангысынӂа вар насыл гитмӓӓ ӧмӱр бойу.

БИБЛИЙАЙЫ ЧЕВИРӒН ИНСТИТУДУН ЗААМЕТЧИЛЕРИ