Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-02T20:14:14.564958+00:00

Наа Молӌағ: Азых Чоох

Наа Молӌағ: Азых Чоох

1. Наа Молӌағ

1. Сӧстік

2. Карталар

Наа Молӌағ

Наа Молӌағ

1. Сӧс Алны

1. Азых Чоох

Сӧс Алны

Сӧс алны

Аарлығ хығырығӌылар!

Сірернің алныңарда хакас тіліне тілбестелген Наа Молӌағ. Наа Молӌағнаң Пурунғы Молӌағ пір кинде полып, тилекейде иң хығырылчатхан Худайның (Ызых) Пічии алай ба Библия полча.

Наа Молӌағ – ол 27 кинденің чыындызы полча. Андар тӧрт Чахсы Хабар, Худай илӌілерінің чуртастарынаңар кинде, Илӌілернің пічіктері паза Ухаанӌыларның Азых Чооғы киріл парғаннар. Грек тілінең «Евангелие» сӧс «Чахсы Хабар» тіп тілбестелче. Іди Иисус Христос Позының ӱгредиин адап салған, сах ідӧк Наа Молӌағның пастағы тӧрт киндезі адалча. Анда евангелисттер Матфей, Марк, Лука паза Иоанн Иисус Христостың чуртазынаңар паза иткен киректерінеңер, Аның ӱгредиинеңер паза Ол иткен хайхастардаңар, Аның ӧлімінеңер паза тірілгенінеңер чоохтапчалар.

Худай илӌілерінің чуртастарынаңар киндеде Иисус Христостаңар Чахсы Хабар хайди тарадылғаннаңар чоохталча. Пу киндеде Христос киртінізінің пастағы чылларында полған киректернің изерезі кӧзіділчеткеннеңер, ол тархынның тың аарлалчатхан киречізі полча. Анда илӌілернің кӱстенізі сылтаанда, Иисус Христостаңар хабар тиксі-тилекейге хайди тарадылғаннаңар чоохталча.

Наа Молӌаға ідӧк Павелнің, Петрның, Иоанның паза илӌілернің пасхалары даа Христос тӧрееннең 1-ғы чӱс чылында пасхан 21 пічии кірген. Полған на пічік кемге-де, христиан ӧмелеріне алай алынӌа кізілерге адалып, пазыл парғаннар.

Наа Молӌағның халғанӌы киндезі, Илӌілернің Азых Чооғы, ухаанӌы ниме. Аны хығырары оой ла нимес. Анда тилекейнің тархынында Худай полғанының чазыдын асчатхан кӧп омалар пар. Пу киндеде ідӧк Худай тилекейні чарғылирдаңар паза пу чир-чарыхтың орнына «наа тигірнең наа чир» тіп адалчатхан артых, мӧгі хан-чир килерінеңер чоохталча.

Наа Молӌағны тілбестирінде тузаланылчатхан сын пічіктердеңер

Наа Молӌағ пурунғы грек тілінең пазыл парған. Ол кӧп хати холнан хобырылған. Прай ла грек пічіктері пір тӧӧй ниместер. Че пасхалалчатхан орыннарның кӧп сабазы сағыс хоостыра тың на ырабинчалар. Пурунғы пасха пічіктернең тиңни Наа Молӌағның пічиинде андағ киліспес орыннар асхынахтар.

Хакас тіліне тілбестег орыс Синод тілбестиине тӧстенче. Піс пілчеткен иң артых пічіктер пірее чирлерде Синод тілбестиинең пасхалалчалар. Хығырығӌыларға грек пічіктерінең пасхалалчатхан андағ орыннар страницаның алтында паза кинденің соондағы таблицаларда чарыда чоохталчалар.

Синод тілбестии удаа таныс грек пічіктерінің пірдеезіне тӧстенминче. (Сағамғы Синод тілбестеглері андағ орыннарны курсивнең алай тӧрткіл скобкаларнаң таныхтапчалар. Че пірееде пір дее хайди таныхтабинчалар). Андағ оңдайларда хакас тілбестии грек пічиин хооп, Синод тілбестиинең пасхалалчатханына сноскаларда ӱндеспинче.

Пу киндее хоза сығарылған нимелер

Кинденің соонда сӧстік табарзар. Анда хакас тілбестиинде тузаланылчатхан паза чарыда чоохтиры киректелчеткен сӧстерні таап аларзар. Сӧстікте пирілчеткен сӧстернің ӱстӱнде мындағ «#» підір пазылых полча. Кинденің соонда, тізең, Наа Молӌағ тузындағы Палестин паза Чағынғы Іскеркі чирлернің карталары, ідӧк Библия тузында полған киректернің орыннарының сомнары кӧзіділ парғаннар.

Хакас тіліне тілбестегдеңер

Тілбестег чахсы синде иділерінің ӱчӱн паза сын грек пічиинің сағызын хыйыстырбастың ӱчӱн, Библияны тілбестепчетсе, хайзы-пірсі сыныхтағлар хайди даа иділедірлер. Хакас тілбестегде, грек пічиин чарытчатса, Библияны тілбестеӌең институттың пасха даа тоғыстарында чіли, пу тоғыста тілбесчілер чоннар аразында алылған оңдайларны хыйыстырбасха кӱстенчелер. Піске грек пічиинің пасха-пасха оңдайли чарыдылчатхан орыннарының тілбестеге пірсін не аларға киліскен, пасхазын (грек пічиинің чарыдылчатхан олох орнын) сноскаа кир салғабыс.

Наа Молӌағ ікі муңӌа чыл мының алнында пазыл парған. Ол сыынаң аны чӱзерлеп улуғ-кічіг тіллерге тілбестеп салғаннар. Амды ол санға хакас тілі кірібӧк парды. Худай Пічии хакас тіліне тілбестелгеннең кӧп ле тус иртпеді – пу проектке он чыл азыра ла. Пу тустың аразына Библияны тілбестеӌең институтнаң Марктың Чахсы хабары (1995), Луканың Чахсы Хабары, Худай илӌілерінің чуртастары (1999), Иоанның Чахсы Хабары, Иоанның пічіктері паза Азых чоох Киндезі (2004), тӧрт Чахсы Хабар (2007) тілбестеліп, сынағ оңдайынаң сығарыл парғаннар.

Библияны тілбестеӌең институт Наа Молӌағны хакас тіліне тілбестир тоғыста кӧп чыллар изере араласхан тілбесчілерге паза редакторларға, ідӧк пу тілбестегні чарыхха сығарарына хабасхан прай кізілерге алынӌа алғызын читірче.

Библияны тілбестеӌең институт

Азых Чоох

Азых Чоох

1. Иоанның Азых Чооғы

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

Иоанның Азых Чооғы

Иоанның Азых чооғы

Пу кинденің авторына кемні санирында аймах кибірлер пар. Оларның аразында тӧртінӌі Чахсы Хабарны паза Наа Молӌағның ӱс пічиин пасхан Иоанн илӌіні Азых пічіктің авторына санапчатхан кибір иң алғым тараан. Иоанн пу киндені Домициан хағанның тузында Патмос олтырыхсар ызылған туста наа эраның 90 чылларында пасхан полар. Ол хаған позын, Худайны чіли, улуғлирын хысхан паза христианнарны айағ чох сӱрген. Пасха кибір илӌі Иоанны нимес, анынаң адас кізіні кинденің авторына санапча.

Пу кинде Пурунғы Молӌағдағы ухаанӌыларның кибірін узаратча. Олар чарых, ундулбас омаларнаң тилекейнің тархыны тоозыларынаңар паза тӱгенӌізінде чахсы чабалны чиңіп аларынаңар чоохтааннар.

Пу киндедегі хабар иң пурнада Кічіг Азияның (сағамғы Тӱрк чирінің) Христос киртіністіг тигірибіне айланча. Ол сӱрдіртчеткен чонға соңар полар нимее ізеніс тӧрітчеткен нандырығ пирче: Иисус Христос хатап пу чирге айланып, Худайдаң паза Аның чонынаң тоғыр турыбысханнарны саңай чиніп алар паза Позына киртістіг кізілерге тӱгенмес сыйых пирер. Кинде христиан тигірибіне сыынчатхан чой ӱгретчілердең китендіріп пазыл парған.

1

Сӧс алны

1^1Пу – Иисус Христос асхан азых чоох. Аны Худай, тӱрчедең ниме пол парарын Позының нымысчыларына кӧзіт пирзін тіп, Иисус Христосха пирген. Иисус Христос, пу азых чоохты ангелі пастыра Позының нымысчызына, Иоаннға, ызып, кӧзіт пирген+. 2Иоанн прай кӧрген нимелерні – Худайның сӧзін паза Иисус Христостаңар киречілесті – киречілеен+. 3Мында пазылған нимелернің толар тузы чағдапча. Аннаңар пу ухаанӌыластың сӧстерін хығырчатхан кізі часкалығ, пу сӧстерні исчеткен, анда пазылған нимелерні толдырчатхан кізілер дее часкалығлар+.

Читі тигірибге чолабит

4-5Мин, Иоанн, Асий чиріндегі[*] читі тигірибге чолабит ысчам. Полған, полчатхан паза килер Худайдаң, Аның ӱлгӱ сіреезінің алнындағы читі хуттаң, паза сын Киречідең – Иисус Христостаң паарсас паза амыр хоных сірерге ползын. Ол ӧлімнең тірілгеннернің Пастағызы паза чир ӱстӱндегі ханнарның Ханы полча. Ол піске хынған паза Позының ханынаң пісті чазыхтарыбыстаң арығлаан+. 6Ол пісті Худайының, Позының Пабазының, ханнары паза абыстары иткен. Ағаа сабланыс паза ӱлгӱ нинӌе-нинӌе чӱс чылға ползын! Аминь+. 7Мына! Ол пулуттарынаң хада килир. Аны полған на кізі кӧр салар, Аны кіреске хазаан кізілер дее кӧр саларлар. Прай чир ӱстӱндегі чоннар Аның алнында сыхтирлар. Ана іди полар. Аминь!

– 8Мин Альфа паза Омега[*], пасталғаны паза тоозылғаны полчам, – тіпче полған, полчатхан паза килер ӧӧркі Чайаачы, Прай нимедең кӱстіг Худай.

Иоанн Патмос олтырыхта

9Мин, Иоанн, сірернің харындазыңарбын, Иисус Христосха киртініп, Худайның ӱлгӱзі алтында, чобағларда паза сыдазығда сірернең хадабын. Худай сӧзінеңер паза Иисус Христостаңар киречілеенім ӱчӱн, Патмос олтырыхта ызығда полғам+. 10Позырахта, Худай кӱнінде, Худай Худының кӱзі мағаа тол парыбысхан, анаң кистімде, пырғы тартхан осхас, ӧтіг ӱнні ис салғам:

– Мин Альфа паза Омега, пастағызы паза халғанӌызы полчам+. 11Син ниме кӧрчезің, аны пічікке пас салып, Асий чиріндегі читі тигірибге: Ефес, Смирна, Пергам, Фиатир, Сардис, Филадельф паза Лаодик саарларзар ызыбыс.

12Кемнің ӱні миннең чоохтасча тіп, кӧрерге хылчаңнаам.

Кӧрзем, читі алтын чарытхы. 13Читі чарытхының ортызында, тізең, Кізі Оолғына тӧӧй, узун кӧгенек кис салған, кӧксіне теере чалбах алтын хурнаң хурчан салған кізі турча+. 14Аның састары ах тӱк паза хар осхас ахтар. Аның харахтары чалыннапчатхан от ла чіли кӧйчелер+. 15Аның азахтары ізіг песте хайылдырып урылған хола осхастар, Аның ӱні, тізең, хорлап ахчатхан суғларның суулазы осхас. 16Ол оң холында читі чылтыс тутча паза ікі сари чітіг хылыс Аның ахсынаң сыхча. Аның сырайы кӱнӧрткідегі кӱн чіли чалтырапча+. 17Мин, Аны кӧр салып, азахтарынзар ӧліг ле кізі чіли тӱскем. Ол, минзер оң холын салып, теен:

– Хорыхпа! Мин пастағызы паза халғанӌызы полчам+. 18Мин тірігбін! Мин ӧліг полғам, амды, тізең, хаӌан даа тірігбін. Аминь. Минде чир тӱбінің паза ӧлімнің клӱстері пар+. 19Аннаңар ниме кӧрчеткеніңні, ниме полчатханын паза мының соонда ниме поларын пас сал. 20Минің оң холымдағы читі чылтыстың паза читі чарытхының тании мындағ: читі чылтыс – читі тигірибнің ангеллері, син кӧрген читі чарытхы, тізең, читі тигіриб полча.

2

Ефестегі тигірибге пічік

2^1«Ефестегі тигірибнің ангеліне пас пир:

Оң холында читі чылтыс тутчатхан паза читі алтын чарытхы аразында пас чӧрчеткен Иисус піди тіпче:+
2Сірернің киректеріңні, аар тоғыстарыңны паза сыдасханнарыңны пілчем. Хомай кізілерні кӧр полбинчатханнарыңны, илӌілер тіп аданчатхан кізілерні сыныхтап, оларның чой полчатханнарын ілезіне сығарғаныңарны даа пілчем+. 3Сірер сыдас полчазар, Минің адым ӱчӱн кӧп чобағлар кӧргезер, че майыхпаазар. 4Че сірердең тоғыр чооғым парох. Сірер постарыңның пастағы хыныстарыңны ундуп салғазар. 5Хайди тӧбін тӱс парғаннарыңны сағысха киріп, пыросыныңар. Пыросынып, пастап иткен киректеріңні идіңер. Іди пыросынмазар, тӱрчедең сірерзер киліп, чарытхыңарны орнынаң хыйа ідібізербін. 6Че, николаиттернің итчеткен киректерін хырт кӧрчеткеннерің чахсы. Мин дее оларны хырт кӧрчем.

7Истіп пілчеткен кізі, Худай Худы тигіриблерге ниме тіпчеткенін, иссін.

Чиңіс тутхан кізее Худай садының ортызында ӧсчеткен чуртас ағазының чистегін чіп кӧрерге пирербін»+.

Смирнадағы тигірибге пічік

8«Смирнадағы тигірибнің ангеліне пас пир:

Ӱреп, хатап тірілген, Пастағызы паза Халғанӌызы полчатхан Иисус піди тіпче:+
9Сірернің киректеріңерні, чобааңарны паза хызылчатханыңарны пілчем. Андағ даа полза, сірер пайзар! Постарын иудейге сананчатхан кізілер сірерні хайди сӧклепчеткеннерін дее пілчем. Сынында олар сайтан кізілері+. 10Сірерге тӱзер хыйаллардаң хорыхпаңар. Кӧрерзер, сайтан, сірерні сыныхтирға тіп, хай піреелеріңні харибге чаап салар. Сірер он кӱн ирееленерзер. ӧдірттеечетсер, Мағаа киртінерін тастабаңар, анаң Мин сірерге чуртастың сабланыс таниин – веногын, пирербін+.

11Истіп пілчеткен кізі, Худай Худы тигіриблерге ниме тіпчеткенін, иссін.

Чиңіс тутханнарға ікінӌі ӧлім хорғыстығ нимес!»+

Пергамдағы тигірибге пічік

12«Пергамдағы тигірибнің ангеліне пас пир:

Ікі саринаң чітіг хылыстың Ээзі піди тіпче:+
13Сірернің киректеріңні, сайтанның ӱлгӱ сіреезі полчатхан орында чуртапчатханнарыңны паза Минің алныма ізестіг турысханнарыңны пілчем. Анда, сайтанның чирінде, Минің сын киречім Антипаның ӧдірт салған кӱннерінде дее Мағаа киртінерінең хыйа полбааннарыңны даа пілчем. 14Че сірердең тоғыр кӧмес чооғым парох. Сірернің араңарда ухаанӌы Валаамның[*] ӱгредиинӌе парчатхан кізілер парлар. Хаӌан-да, Валаамның ӱгредиине тӧстеніп, Валак хан Израильнің чонын чазых чуртасха кирген. Іди ол чон, пасха худайларға салылған тайығ чиизін чіп, оралызып, ай пораан чуртаан+. 15Сірернің араңарда Мин хыртыстанчатхан николаиттернің ӱгредиинӌе парчатхан кізілер парлар+. 16Пыросыныңар! Пыросынмазар, Мин, тӱрчедең сірерзер киліп, хылыс осхас тілімнең оларнаң чаалазарбын+.

17Истіп пілчеткен кізі, Худай Худы тигіриблерге ниме тіпчеткенін, иссін.

Чиңіс тутхан кізее тигірдең тӱскен чазырған тамахты[*] чирге пирербін. Мин ағаа наа ат-сола пазыл парған ах тасты пирербін. Аны алған кізідең пасха ол ат-соланы пірдеезі пілбинче»+.

Фиатирдағы тигірибге пічік

18«Фиатирдағы тигірибнің ангеліне пас пир:

От чіли чалыннапчатхан харахтығ паза холадаң урылған осхас азахтығ Худай Оолғы піди тіпче:+
19Сірернің киректеріңні, хынызыңарны, тоғынғаныңарны, киртінізіңерні, прай нимее сыдасханыңарны паза халғанӌы киректерің пастағызынаң кӧп полчатханын пілчем. 20Че сірердең тоғыр кӧмес чооғым парох. Сірер позын ухаанӌаа сананчатхан Иезавель[*] ипчідең тоғыр полбинчазар. Ол ипчі Минің нымысчыларымны, оралыстығ оңдайнаң чуртирға, пасха худайларға салылған тайығ ас-тамахты чирге ӱгредіп, алаахтырча+. 21Мин ағаа чӧреечі хылиин тастирға тус пиргем, че ол пыросынарға хынминча+. 22Ол ипчінің чолына кіріп, оралыс чӧрген кізілер пыросынмазалар, Мин оларны илбек чобаға кирербін. Ол ипчіні, тізең, чадыға кир саларбын. 23Мин аның палаларына ӧлім ызарбын. Кізілер чӱректерінің паза сағыстарының сыныхтағӌызы полчатханымны прай тигіриблер піліп аларлар. Сірерге, полғаныңарға ла, иткен киректерің хоостыра тӧлеп пирербін+.

24Сірерге, тізең, ол ипчінің ӱгредиинӌе полбин, сайтанның „тирең чазыттары“ тіп адалчатхан нимені пілбеен Фиатирдағы кізілерге, чоохтапчам: „Мин сірерге пасха аар-чӱк артпаспын“. 25Че сағам, Мин килгенӌе, позыңардағы ла нимелерні хайраллаңар+. 26Чиңіс тутхан паза Минің киректерімні тооза толдырған кізее чоннарнаң устаӌаң ӱлгӱ пирербін+. 27Ол, тізең, тимір тайахнаң чоннарны хадарар; олар, той ідістер чіли, чара чачырирлар. Сах іди Мин Пабадаң ӱлгӱ алғам. 28Чиңіс тутхан кізее, тізең, иртенгі чылтысты пирербін.

29Истіп пілчеткен кізі, Худай Худы тигіриблерге ниме тіпчеткенін, иссін»+.

3

Сардистегі тигірибге пічік

3^1«Сардистегі тигірибнің ангеліне пас пир:

Худайның читі худын паза читі чылтысты тутчатхан Иисус піди чоохтапча: Мин сірернің киректеріңні пілчем. Сірердеңер тіріглер тіп чоохтасчалар, че сірер ӧлігзер+. 2Худайымның алнында сірернің иткен киректеріңнің турыстығ полғанын кӧр таппинчам. Аннаңар сиргек полыңар паза пасхаларына, ӧлімге чағдап парғаннарға, кӱс киріңер. 3Нимені искезер паза алып алғазар, аны сағысха киріңер, аны хайраллаңар паза пыросыныңар. Сынап сірер сиргек полбазар, Мин, оғыр ла чіли, кинетін килербін, хай туста килгенімні сірер сизінмин дее халарзар+. 4Че сірернің анда, Сардис саарда, постарының кип-азахтарын кірлебеен кізілер парлар. Олар Миннең хада ах кип-азахтығ чӧрерлер, олар ағаа турыстығлар нооза+. 5Чиңісчі ах кип-азахтығ полар, Мин аның адын чуртас пічиинең хаӌан даа сии тартпаспын. Пабамның паза ангеллернің алнында аннаңар киречілирбін+.

6Истіп пілчеткен кізі, Худай Худы тигіриблерге ниме тіпчеткенін, иссін»+.

Филадельфтегі тигірибге пічік

7«Филадельфтегі тигірибнің ангеліне пас пир: Ол асхан нимені пірдеезі чаап полбас, Ол чапхан нимені дее пірдеезі ас полбас, Давид ханның клӱзін тутчатхан Сын паза Ах-арығ Иисус піди тіпче: 8Мин сірернің киректеріңні пілчем. Мына кӧріңер, сірерге ізік ас пиргем, аны пірдеезі чаап полбас. Пілчем, кӱзіңер асхынах, че сірер сӧстерімні хайраллаазар паза Мағаа киртінерінең хыйа полбаазар. 9Піс иудейлербіс тіп чоохтанчатхан кізілер сынында андағ ниместер, че сайтанда чой кізілер, ана оларны азахтарыңзар тӱзірербін, олар, тізең, сірерге хынчатханымны піліп аларлар+. 10Сыдамах полыңар тіп пирген чахиимны хайраллааныңар ӱчӱн, Мин дее сірерні сидік сыныхтағ тузынаң хайраллирбын. Ол сыныхтағ, чир ӱстӱндегі чоннарны сыныхтирға тіп, прай тилекейге ызылар+. 11Мин тӱрчедең килербін. Чиңіс танииңарны – венокты, пірдеезі оғырлап парыбыспазын тіп, нинӌе пар нимеңерні пик тудыңар+. 12Чиңіс тутхан кізіні Мин Худай храмында тірег ит саларбын, ол, тізең, храмнаң пір дее сых полбас. Мин ол тірегде Худайымның адын, Позымның наа адымны паза Худайымның саарының – наа Иерусалимнің адын пас саларбын! Пу саар, тізең, тигірдең, минің Худайымнаң, тӱзер+.

13Истіп пілчеткен кізі, Худай Худы тигіриблерге ниме тіпчеткенін, иссін»+.

Лаодиктегі тигірибге пічік

14«Лаодиктегі тигірибнің ангеліне пас пир:

Ады Аминь полчатхан орта паза сын Киречі, Худай чайаан нимелернің Пазы піди чоохтапча:+
15Сірернің киректеріңні пілчем. Сірер соох таа, ізіг дее нимессер. Соох алай ізіг полған ползар, хайдағ чахсы поларӌых. 16Че сірер ізіг дее, соох таа нимессер, чылығзар ла, аннаңар Мин сірерні, кирексібин, суғны чіли тӱкӱрібізербін. 17Сірер тіпчезер: „Мин пайбын, пайып пардым, мағаа пір дее ниме кирек чоғыл“. Че постарыңның хайдағ часка чох айастығ, тіленӌік, харах чох паза чалаас полчатханнарыңны сизінминчезер+. 18Аннаңар чӧп пирчем сірерге Миннең садып аларға: кӧйчеткен отнаң арығлалған алтынны пайир ӱчӱн; ах кип-азахты, кизіп алып, уйадыстығ хуба чалаазыңарны чабар ӱчӱн; имніг сӱрткіні, харахтарыңны сӱртіп, кӧрер ӱчӱн+. 19Кемге Мин хынчам, аны, пырозын ілезіне сығарып, хатығлапчам. Аннаңар, кӱстеніп, пыросыныңар+. 20Мына Мин, ізік алнында турып, тохлатчам. Кем, ӱнімні ис салып, ізік ас пирер, Мин, андар кіріп, аннаң хада азыранарбын, ол даа Миннең хада азыранар+. 21Чиңіс тутхан кізее ӱлгӱ сіреемде Позымнаң хада одырар оңдай пирербін, Мин дее іди, чиңіс тудып, Пабамнаң хада Аның ӱлгӱ сіреезіне одырғам+.

22Истіп пілчеткен кізі, Худай Худы тигіриблерге ниме тіпчеткенін, иссін»+.

4

Тигірде пазырғаны

4^1Анаң мин, ӧӧр харах тастап, тигірде азыл парған ізікті кӧр салғам, пырғы табызы осхас, алындох искен ӱн, тізең, мағаа теен:

– Сых пеер, мин сағаа, мының соонаң ниме пол парарын кӧзіт пирербін+.

2Пір саңай Худайның Худы мағаа тол парыбысхан, тигірде, тізең, ӱлгӱ сіреезі турған, анда Кем-де одырчатхан+. 3Ол ӱлгӱ сіреезінде Одырчатханы аарлығ яшма паза сердолик тастар чіли чалтырапчатхан. Ӱлгӱ сіреезінің ибіре изумруд осхас тигір хуры полған. 4Ол ӱлгӱ сіреезінің ибіре чибіргі тӧрт ӱлгӱ сіреезі. Анда ах кип-азахтығ чибіргі тӧрт ах сағал, пастарына алтын венок кис салып, одырған+. 5Иң ӧӧн ӱлгӱ сіреезінең чалыннар сағылысчатханнар, кӱгӱрт кӱзӱрепчеткен паза табыстар истілчеткеннер. Ӱлгӱ сіреезінің алнында читі чарытхы кӧйче. Ол Худайдаң сыххан читі хут+. 6Ӱлгӱ сіреезінің алнында кристалл осхас сӱлейке талай.

Ӱлгӱ сіреезінің ортызында паза ибіре тӧрт аң. Аңнарның алныларында паза арғаларында харахтар+. 7Пастағы аң ала парысха тӧӧй полған, ікінӌізі – пуғаӌахха, ӱзінӌізі – кізі сырайлығ, тӧртінӌізі, тізең, учухчатхан хара хусха тӧӧй полған. 8Тӧрт аңның полғанының на ибіре алтылар ханат паза істі-тастында харахтар полғаннар. Ол аңнар хараа-кӱнӧрте тохтабин хысхырысчалар:

– Ах-арығ, ах-арығ, ах-арығ ӧӧркі Чайаачы,

Прай нимедең кӱстіг Худай!

Ол полған, пар паза килер!

9Аңнар ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан, хаӌан даа тіріг Худайға сабланыс, аарлас паза алғыс сӧстерін хысхырчатхан туста, 10чибіргі тӧрт ах сағал, ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худайның алнында, тӱңдере тӱзіп, хаӌан даа тіріг Худайға пазырчалар. Постарының веноктарын, Аның ӱлгӱ сіреезінің алнына салып, чоохтапчалар:

– 11Ӧӧркі Чайаачы,
Пу тилекейде прай ниме Синнең
паза Синің кӧңніңӌе чайалғаннаңар,

Син сабланысха, аарласха паза ӱлгее турыстығзың+.

5

Пічік паза Хураған

5^1Анаң мин ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худайның оң холында ікі саринаң пазыл парған паза читі таңманаң чаба пазылған пічікті кӧр салғам+. 2Мин кӱстіг ангелні кӧр салғам. Ол хысхырып сурған:

– Кем, пу таңмаларны суурып, пу пічікті азыбызарға турыстығ?

3Че тигірде дее, чир ӱстӱнде дее, чир алтында даа, ол пічікті азып, аның істінзер кӧрібізер кізі табылбаан. 4Ол пічікті азып, анда пазылған нимені хығырарға турыстығ кізі табылбаанына мин тың ылғаам. 5Андада ах сағалларның пірсі мағаа теен:

– Ылғаба! Кӧр, Иуданың[*] сӧӧгіне кірчеткен Давидтің[*] тӧлінең сыххан ала парыс чиңіс тутты. Аның, читі таңманы суурып, пу пічікті азар ӱлгӱзі пар+.

6Андада мин ӱлгӱ сіреезінің ортызында турчатхан Хурағанны кӧр салғам. Ол тайыға соғылған малға тӧӧй полған. Ол пайаағы тӧрт аңның паза ах сағалларның аразында турған. Хурағанның читі мӱӱзі паза читі харағы пар полған. Ол харахтар Худайның прай чир ӱстӱне ызылған читі худы полған+. 7Хураған, пас парып, ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худайның оң холынаң пічікті алып алған. 8Ол аны алып алғанда, тӧрт аң паза чибіргі тӧрт ах сағал Хурағанның алнында тӱңдере тӱскеннер. Оларның полғанының на холында хомыс паза тадылығ чыстығ оттығ алтын чірче полған. Ол тадылығ чыстығ оттар ах-арығ кізілернің Худайны сабландырчатхан сӧстернең пазырғанын таныхтапчалар+. 9Олар, Аны махтап, наа сарын сарнап сыхханнар:

– Син тайыға салылғазың, Син пісті Позыңның ханыңнаң
полған на сӧӧктең, аймах тіллердең, аймах чоннардаң, аймах тӧллердең
сыххан кізілерні Худайға, садып алып, пиргезің

Аннаңар Син, пу пічікті алып,
аның таңмаларын суурыбызарға турыстығзың!+

10Син пісті Худайның ханнары паза абыстары ит салғазың,

Олар чир ӱстӱнде ӱлгӱ тударлар!+

11Анаң мин ах сағалларның, пайаағы аңнарның паза ӱлгӱ сіреезінің ибіре кӧп ангеллерні кӧргем паза оларның ӱннерін искем. Ангеллернің саны нинӌе-нинӌе муң полған+. 12Олар ӧтіг ӱннең чоохтанғаннар:

– Тайыға соғылған Хураған
ӱлгӱні, ис пайны, пілісті, кӱсті,
аарласты, сабланысты паза алғасты алып аларға турыстығ!+

13Анаң мин тигірдегі, чир ӱстӱндегі, чир алтындағы паза талайдағы прай тіріг нимелернің хысхырысчатханнарын ис салғам:

– Ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худайға паза Хурағанға
алғас, аарлас, сабланыс паза ӱлгӱ
хаӌан даа ползын!+

14Анаң тӧрт аң теен:

– Аминь!

Ах сағаллар, тӱңдере тӱзіп, пазырғаннар+.

6

Алты таңманы суурғаны

6^1Анаң Хурағанның читі таңманың пастағызын суурыбысханын кӧр салғам. Соонаң тӧрт аңның пірсінің, кӱгӱрт чіли кӱзӱреп, чоохтанғанын ис салғам:

– Кил паза кӧр!+

2Мин ах атты кӧр салғам! Атха мӱнген кізі ух-чаалығ паза чиңісчее пирілчеткен веноктығ полған. Ол, чиңісчі чіли, чиңіс тударға сыххан.

3Хураған ікінӌі таңмазын суурыбысханда, ікінӌі аңның чоохтанғанын ис салғам:

– Кил паза кӧр!

4Анаң чигрен ат сых килген. Атха мӱн салған кізее, удур-тӧдір ӧдіріссіннер тіп, амыр хоныхты чир ӱстӱнең чох идібізерге ӱлгӱ пирілген. Ідӧк ағаа улуғ хылыс пирілген+.

5Хураған ӱзінӌі таңмазын суурыбысханда, ӱзінӌі аңның чоохтанғанын ис салғам:

– Кил паза кӧр!

Мин хара атты кӧр салғам. Атха мӱнген кізі холында весы тудын салтыр. 6Анаң тӧрт аңның аразынаң истілчеткен ӱнні ис салғам:

– Пір ле хиникс[*] пуғдай алай ба ӱс ле хиникс ас пір динарийге, пір кӱннің чал ахчазына. Олива хайахтың паза хызыл арағаның паазын алыстырба!+

7Хураған тӧртінӌі таңмазын суурыбысханда, тӧртінӌі аңның чоохтанғанын ис салғам:

– Кил паза кӧр!

8Мин пора тӱктіг атты кӧр салғам. Атха мӱнген кізінің ады «Ӧлім» полған. Аның соонӌа «Чир тӱбі» тіп аттығ ниме парған. Чир ӱстӱнің тӧртінӌі чардығында – кізілерні хылыснаң, ӧзӧгіснең, ағырығларнаң паза ачын аңнарнаң чох идерге – ӱлгӱ пирілген ағаа.

9Хураған пизінӌі таңмазын суурыбысханда, тайығ салӌаң орынның алтында Худай сӧзін киречілееннері ӱчӱн ӧдірткен кізілернің хуттарын кӧр салғам+. 10Олар тың хысхырысханнар:

– Ах-арығ, сын Хан Худай! Ноға амға теере пістің ӧлімібіс ӱчӱн, чир ӱстӱнде чуртапчатхан кізілердең ӧс алып, оларны чарғылабинчазың+?

11Оларның полғанына ла ах узун кӧгенек пирілген. Оларох чіли ӧдірт салар арғыстарының паза харындастарының саны толғанӌа, амырап, кӧмес сахтап аларға чахығ пирілген+.

12Хураған алтынӌы таңмазын суурыбысханда, чир ӱстӱнің уғаа тың тітіри тӱскенін кӧр салғам. Кӱн хара кӧгенек чіли харал парыбысхан, ай, тізең, пӱкӱлее, хан чіли, хызыл пол парыбысхан+. 13Тигірдегі чылтыстар, ағастың читіре пыспаан чистектері улуғ чилге тоолапчатхан чіли, чирге тӱс парғаннар. 14Тигір, чаӌын чіли, тӱріл парыбысхан, прай тағлар, олтырых чирлер, тізең, постарының орыннарынаң тибіреп парыбысханнар+. 15Чирнің ханнары, пиглері, чааӌылар пастыхтары, пайлар паза ӱлгӱдегілер, хуллар паза пос чуртапчатханнар – прай кізілер тағлар ӧзеннерінде паза хуюларда чазынғаннар. 16Олар тағларға паза хайаларға хысхырғаннар:

– Пістің ӱстӱбіске иңзеріліңер, ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худайның паза Хурағанның ӧкпеленізінең пісті чазырыбызыңар!+

17Аның ӧкпеленӌең илбек кӱні чит килді нооза. Кем ағаа сыдас полар?

7

Чоннар Худайның алнында

7^1Анаң мин тӧрт ангелні кӧр салғам. Олар, чирнің тӧрт пулиинда турып, чил чирзер дее, талайзар даа, пір ағасха даа ӱбӱрбезін тіп, чирнің тӧрт чилін тутханнар. 2Тіріг Худайның таңмазын тудын салған пасха пір ангелні кӧр салғам. Ол, іскерде чоғар кӧдіріліп ала, чирге паза талайға ӱрег идерге пирілген ӱлгӱліг тӧрт ангелге тыыда хысхырыбысхан:

– 3Пістің Худайыбыстың нымысчыларының хамахтарына таңмалар турғызыбысханӌа, чирге дее, талайға даа, ағастарға даа ӱрег итпеңер!+

4Мин іди таңмалатханнарның санын ис салғам. Оларның саны 144 муң кізі полған, олар Израильнің прай тӧллерінің кізілері полғаннар. 5Іди Иуданың тӧлінең 12 муң кізі, Рувимнің тӧлінең 12 муң кізі, Гадтың тӧлінең 12 муң кізі, 6Асирнің тӧлінең 12 муң кізі, Неффалимнің тӧлінең 12 муң кізі, Манассийнің тӧлінең 12 муң кізі, 7Симеонның тӧлінең 12 муң кізі, Левийнің тӧлінең 12 муң кізі, Иссахарның тӧлінең 12 муң кізі, 8Завулонның тӧлінең 12 муң кізі, Иосифтің тӧлінең 12 муң кізі, Вениаминнің тӧлінең 12 муң кізі таңмалатхан.

9Анаң кӧрзем, ӱлгӱ сіреезінің паза Хурағанның алнында санап тоосча чох кӧп чон турча. Олар полған на чоннаң, полған на тілдең, полған на сӧӧктең, полған на тӧлдең сыххан кізілер полғаннар. Олар ах кӧгенектіг полғаннар, холларында, тізең, пальма ағастың салааларын тудын салтырлар. Олар тыыда хысхырысханнар:

–+
10Арачыланызыбыс ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худайыбыстаң паза Хурағаннаң килче!+

11Прай ангеллер, ӱлгӱ сіреезінің, ах сағалларның паза тӧрт аңның ибіре турып, ӱлгӱ сіреезінің алнында тӱңдере тӱзіп, Худайға пазырып ала, чоохтан турғаннар:

–+
12Аминь! Алғас паза сабланыс! Піліс паза алғыс! Аарлас, ӱлгӱ паза кӱс пістің Худайыбыста хаӌан даа ползын! Аминь!

–+
13Кемнер пу ах кӧгенектіг кізілер? Хайдаң олар килгеннер? – тіп сурған ах сағалларның пірсі миннең.

– 14Син позың пілчезің, – тіп нандырғам.

– Олар илбек чобағдаң сыхханнар, – теен ол мағаа андада. – Постарының кӧгенектерін Хурағанның ханында чууп, оларны ағартып алғаннар+. 15Аннаңар олар, амды Худайның ӱлгӱ сіреезінің алнында турып, Аның храмында хараа-кӱнӧрте пазырчалар. Ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худай оларнаң хада полар. 16-17Ӱлгӱ сіреезінің ортызында турчатхан Хураған, оларны хадарып, тіріг хара суғзар ал чӧрер. Аннаңар олар паза ӧзӧкпестер, сухсабастар, кӱн паза хайдағ даа ізіглер оларны ӧртебестер. Худай, тізең, оларның полған на харах чазын чызыбыс турар+.

8

Читінӌі таңманы суурғаны

8^1Хураған читінӌі таңмазын суурыбысханда, тигірде пірее чарым часча сымзырых турыбысхан+. 2Худайның алнында турчатхан читі ангелні кӧр салғам. Ангеллерге читі пырғы пиріл партыр+.

3Пасха пір ангел, пас киліп, холында алтын кадильница тудын салып, тайығ салӌаң орынның хыринда тур салған. Ағаа прай ах-арығ кізілернің Худайны сабландырчатхан сӧстерінең хада кӧп тадылығ чыстығ от пирілген. Ағаа ол отты ӱлгӱ сіреезінің алнында турчатхан тайығ салӌаң алтын орынзар сал саларға кирек полған+. 4Ах-арығ кізілернің Худайны сабландырчатхан сӧстерінең хада оттың ызы ангелнің холынаң Худайзар кӧдірілген+. 5Анаң ангел, кадильницаны алып, аны тайығ салӌаң орындағы ізіг кӧстернең толдырып, чир ӱстӱнзер тастабысхан. Андада чир ӱстӱнде табыстар истіліп, тигір кӱзӱреп, чалыннап, чир тітіри тӱскен+.

Пырғылар

6Читі пырғылығ читі ангел пырғы тартарға тимненібіскен.

7Пастағы ангел пырғы тартыбысхан. Чалыннап кӧйчеткен от паза миндір ханнаң арали чирзер чаап сыхханнар. Ағастарның ӱзінӌі чардығы паза кӧк от прай кӧй парған.

8Ікінӌі ангел пырғы тартыбысхан. Улуғ тағ осхас кӧйчеткен ниме талайзар тасталған паза талайның ӱзінӌі чардығы хызыл хан пол парған+. 9Піди талайда чуртапчатхан тыннығ нимелернің ӱзінӌі чардығы ӧл парған, пар чох керіптернің ӱзінӌі чардығы, тізең, кӧй парған.

10Ӱзінӌі ангел пырғы тартыбысхан. Ағын суғларның ӱзінӌі чардығынзар чалыннап кӧйчеткен чарытхы осхас улуғ чылтыс тигірдең тӱс парған+. 11Ады ол чылтыстың Ачығ полған. Аннаңар суғларның ӱзінӌі чардығы ачығ пол парған. Ол суғлар ачығ полғаннаңар, чир ӱстӱндегі чоннарның аразында кӧп кізі ӧл парған.

12Тӧртінӌі ангел пырғы тартыбысхан. Кӱннің ӱзінӌі чардығы, айның ӱзінӌі чардығы, чылтыстарның даа ӱзінӌі чардығы хырылып, чарыхтың ӱзінӌі чардығы пӱлес пол парыбысхан. Іди кӱнӧрткінің паза хараазының ӱзінӌі чардығы чарии чох пол парған.

13Мында мин тигірӌе пӧзік учухчатхан ангелні кӧр салғам паза аның тыыда хысхырчатханын ис салғам:

– Тӱрчедең халғанӌы ӱс ангелнің пырғылары тапсир! Олардаң чир ӱстӱнде чуртапчатхан чоннарға хыйал, хыйал, хыйал!

9

Пизінӌі пырғы тапсааны

9^1Пизінӌі ангел пырғы тартыбысхан. Мин тигірдең чирзер тӱс парған чылтысты кӧр салғам. Ол чылтысха тӱбі чох чирнің клӱзі пирілген полған+. 2Чылтыс тӱбі чох чирні азыбысханда, андартын, улуғ пестең чіли, ыс сых килген. Ол ысха тигір паза кӱн харал парғаннар. 3Ол ыстаң чир ӱстӱне сарысхалар сыххлап килгеннер. Оларға скорпионнарның кӱзі осхас кӱс пирілген. 4Оларға чирнің кӧк одын, ӧзімін, ағазын ӱредерге чарадылбаан, че хамағында Худай таңмазы чох кізілерні ле сағарға чарадылған+. 5Сарысхаларға кізілерні, ӧдірбин, пис ай иреелирге чарадылған. Оларға сахтырған кізілер, скорпионнарға сахтырған чіли, тың ирееленедірлер. 6Ол кӱннерде кізілер ӧлімні тілирлер, че аны таппастар паза ӧл парарға сағынарлар, че ӧлім олардаң тизібізер.

7Ол сарысхалар чааға тимнел парған аттарға тӧӧй полғаннар. Оларның пастарында алтын веноктарға тӧӧй нимелер полғаннар, чӱстері, тізең, кізі сырайлары осхас полғаннар. 8Оларның састары ипчілернің састарына тӧӧй полғаннар, тістері, тізең, ала парыстың тістері осхас полғаннар. 9Оларның хуйахтары тимір осхас полғаннар, ханаттарын сабынчатсалар, тізең, чааға парчатхан кӧп хаңаалығ аттар чіли нызырасханнар. 10Оларның, скорпионнарни осхас, сахчаң іңеліг хузурухтар полған. Ол хузурухтарда кізілерні пис ай сахчаң кӱс полған. 11Оларның ханы тӱбі чох чирнің ангелі полған. Аның ады еврей тілінде Аваддон, грек тілінде, тізең, Аполлион полған. Аполлион «ӧдірігӌі» теені полча.

12Пір хыйал ирт парыбысты, че мына ікінӌі хыйал киліп одыр+.

Алтынӌы пырғы тапсааны

13Алтынӌы ангел пырғы тартыбысхан. Мин Худайның алнында турчатхан тайығ салӌаң алтын орынның тӧрт мӱӱзі аразынаң сыхчатхан ӱнні ис салғам. 14Ол ӱн пырғы тутчатхан алтынӌы ангелге теен:

– Илбек Евфрат суғның хазында палғат салған тӧрт ангелні позыдыбыс!+

15Іди, чоннарның ӱзінӌі чардығын чох ит саларға тіп, тӧрт ангелні, пу тусха, пу кӱнге, пу айға паза пу чылға тимде тудып, позыдыбысханнар. 16Оларның чалаң чааӌыларының саны 200 миллион полған. Мин оларның саннарын искем. 17Мин пу аттарны паза чааӌыларны тӱзімдегі ле чіли кӧргем. Чааӌыларның хуйахтары чалыннапчатхан от осхас хызыл, аарлығ гиацинт тас осхас кӧгілбей паза сера осхас сарығ полғаннар. Аттарның пастары ала парыстарни осхас полғаннар, паза ахсыларынаң чалын, ыс паза сера сыххан. 18Чалын, ыс паза сера – пу ӱс чобағ, оларның ахсыларынаң сығып, чоннарның ӱзінӌі чардығын чох ит салғаннар. 19Ол аттарның кӱзі ахсыларында паза хузурухтарында полған. Олар чылан пазы осхас устығ хузурухтығ полғаннар. Олар кізілерге хузурухтары пастарынаң сайбағ иткеннер.

20Кізілернің халғаннары, тізең, ол палығлардаң ӱребееннері, постарының иткен киректерінең хыйа полбааннар. Олар алтыннаң, кӱмӱстең, холадаң, тастаң паза ағастаң кирткен худайларына паза айналарына ідӧк ле пазыр турғаннар. Ол худайлар кӧрбиндеечелер, испиндеечелер, пас чӧрбиндеечелер+. 21Ол кізілер кізі ӧдірерін, сыбырағ, тӧлкі киректерін, чӧреечі хылыхтарын паза оғырлирын тастабааннар+.

10

Холында пічік тудын салған ангел

10^1Анаң мин тигірдең тӱсчеткен уғаа кӱстіг ангелні кӧр салғам. Ол позы пулутнаң прай туу тартыл парған полған, аның пазының ӱстӱнде, тізең, тигір хуры чараан. Аның сырайы кӱн осхас, азахтары чалыннап кӧйчеткен ағас осхас полғаннар+. 2Ангел позының холында азых пічігес тутхан. Ол оң азағынаң талайға, сол азағынаң чирге пас салған. 3Ол, ала парыс орлаан чіли, чоон табыснаң тың хысхырыбысхан. Ол хысхырыбысханда, тигір читі хати кӱзӱреен. 4Читі кӱгӱрт кӱзӱреен соонда, мин пазарға тимнен салғам, че тигірдең: «Читі кӱгӱрт искіргенін чазытта тут, аны пічікке паспа», – тіп чоохтанған ӱнні ис салғам+. 5Анаң азахтарынаң талайда паза чирде турчатхан ангел, оң холын тигірзер кӧдірібізіп, 6-7тигірні паза андағы прай нимелерні, чирні паза андағы прай нимелерні, талайны паза андағы прай нимелерні чайап салған паза хаӌан даа тіріг Чайаачының адынаң сӧс пирген:

– Паза тус полбас! Читінӌі ангел пырғызын тартар кӱннерде Худай Позының нымысчы ухаанӌыларына искірген чазыт пӧгінін толдырар+.

8Анаң тигірдең мағаа истілген ӱн, пазох миннең чоохтазып, теен:

– Парып, талайда паза чирде турчатхан ангелнің холынаң азых пічігесті алып ал.

9Ангелзер пас киліп, аннаң, пічігесті мағаа пирібіссін тіп, сурынғам.

– Мыны, алып, чібіс. Ол синің істіңде ачығ, ахсыңда, тізең, мӧӧт осхас тадылығ полар, – теен мағаа ангел.

10Мин, ангелнің холынаң пічігесті алып алып, чібіскем. Ахсымда ол мӧӧт осхас тадылығ полған, азырыбысханымда, тізең, істімде ол ачығ пол парған. 11Анаң ол мағаа теен:

– Сағаа кӧп чоннардаңар, тӧллердеңер, тіллердеңер паза ханнардаңар хатабох ухаанӌылирға килізер.

11

Ікі киречі

11^1Анаң мағаа узун тайах осхас синеӌең ағас пирілген паза чоохталған:

– Пар, Худай храмын паза тайығ салӌаңны синебіс, пазырарға килген кізілерні дее санабыс+. 2Че храм сиденінің істін синебе. Ол Худай пілбинчеткен чоннарға пирілген. Олар ызых саарны 42 ай типсирлер+. 3Мин Позымның ікі киречіме кӱс пирербін, олар, хара кӧгенек кизіп, 1260[*] кӱн ухаанӌылирлар.

4Ол киречілер – чир ӱстӱнің Худайының алнында турчатхан ікі олива ағазы паза ікі чарытхы. 5Пірее кізі ол киречілерні хомзындырарға харасса, оларның ахсыларынаң чалыннығ от сых киліп, ыырӌыларын чох идібізер. Пірее кізі оларны хомзындырарға итсе, ағаа ӧл парарға килізер. 6Ухаанӌылапчатхан туста наңмыр чағбазын тіп, оларға тигірні чабызарға ӱлгӱ пирілген. Оларға хынған сай, суғларны ханға айландырып, чирдегілерні аймах ағырығларнаң, саайларнаң чох идерге ӱлгӱ пирілген+.

7Олар ухаанӌылирын тоос салзалар, тӱбі чох чирдең аң сых килер. Ол пу киречілернең харбазар, анаң оларны чиңіп, ӧдір салар+. 8Оларның сӧӧктері илбек саарның орамазында чадарлар. Ол саар, позының адынаң адалбин, ӧнетін «Содом»[*] алай «Египет»[*] тіп адалған. Анда Хан-пигібіс хазаттырт салған. 9Аймах чоннарның, тӧллернің, тіллернің паза уйаларның кізілері оларның сӧӧктерінзер ӱс кӱн чарым кӧрерлер, сӧӧктерні, тізең, чыырға чаратпастар. 10Пу ікі ухаанӌы чир ӱстӱндегі кізілерні иреелееннер, аннаңар кізілер оларның ӧліміне ӧрінерлер, ӱлӱкӱннирлер, удур-тӧдір сыйлазарлар. 11Че ӱс кӱн чарым ирт парғанда, Худайдаң килген паза чуртас пирчеткен хут пу киречілерзер кір парған. Олар, тізең, тур килгеннер. Оларны кӧр турчатхан кізілер уғаа тың хорых парғаннар. 12Пу ікі киречее тигірзертін ӧтіг ӱн истілген:

– Ӧӧрлеңер пеер!

Олар, пулутха кіріп, тигірзер кӧдіріл парыбысханнар. Оларның ыырӌылары пу нимені прай кӧргеннер+. 13Олох туста чир тың тітіри тӱскен, саарның онынӌы чардығы иңзеріл парған. Чир тітіреенге читі муңӌа кізі ӧл парған. Пасхалары, тың хорых парып, Тигірнің Худайын саблааннар+.

14Ікінӌі хыйал ирт парыбысты, че мына ӱзінӌі хыйал табырах киліп одыр+.

Читінӌі пырғының тапсааны

15Читінӌі ангел пырғы тартыбысханда, тигірде ӧтіг ӱннер истіле тӱскеннер:

– Чир ӱстӱ ӧӧркі Чайаачыбыстың паза Аның Мессийінің хан-чирі пол парды. Мессий, тізең, хаӌан даа ӱлгӱ тудар!+

16Худайның алнындағы ӱлгӱ сіреелерінде одырчатхан чибіргі тӧрт ах сағал, тӱңдере тӱзіп, Худайға пазырғаннар+. 17Олар чоохтанғаннар:

– Ӧӧркі Чайаачы, Син полған, полчатхан паза килер

Прай нимедең кӱстіг Худайыбыссың.
Илбек ӱлгӱні алып,
Хан полыбысханың ӱчӱн,
Сині алғыстапчабыс+.
18Худайы чохтар чабаллан сыхханнар,
Синің дее ӧкпеленер тузың читті,
ӧліглерні чарғылир тузың читті.
Позыңның нымысчыларыңны, ухаанӌыларыңны,
ах-арығ кізілеріңні,

Сині улуғлапчатхан олаңай паза саблығ кізілерні
сыйыхтир тузың читті.

Чирні чох итчеткен кізілерні чох идер тузың читті+.

19Андада тигірде Худайның храмы азыл парған. Храмда Аның молӌағлығ абдыразы кӧрін килген. Тигір чалыннап, табыстар истілгеннер, кӱгӱрт кӱзӱреп, чир тітіри тӱскен, улуғ миндір чаап сыххан+.

12

Ипчі паза сыр чылан

12^1Мына тигірде илбек танығ кӧрін килген – кӱнні кис салған ипчі кізі. Аның азахтарының алтында ай полған, пазында, тізең, он ікі чылтыстаң иділген венок. 2Ол ипчі тойлығ полған, тӧрідер алнында, ирееленіп, тың хысхырған.

3Анаң тигірде пасхох танығ кӧрін килген – читі пастығ, он мӱӱстіг паза пастарында читі короналығ улуғ хызыл сыр чылан+
4Ол хузуриинаң тигірдегі чылтыстарның ӱзінӌі чардығын чирзер кӱребіскен. Ипчі пала таап алзох, ол паланы азырыбызарға тіп, сыр чылан тойлығ ипчінің алнында турған. 5Ипчі чир ӱстӱндегі чоннарны тимір ӱлгӱ тайағынаң устаӌаң оол паланы таап алған. Пала тӧреендӧк, аны Худайзар, ӱлгӱ сіреезінің хыринзар, хаап чӧрібіскеннер+. 6Ол ипчі, тізең, хуу чазызар чӱгӱр парыбысхан. Анда Худай аны 1260 кӱн азырир орын тимнеп салған+.

Улуғ ангел Михаил

7Тигірде чаа пасталыбысхан. Пір саринда улуғ ангел Михаил паза аның ангеллері, паза пір саринда, тізең, сыр чылан позының ангеллерінең хада олардаң тоғыр чааласхан+. 8Че сыр чылан ангеллерінең хада чиңдірт салған, аннаңар тигірде оларға орын паза чох полған. 9Ол илбек сыр чылан – пурунғы чылан полған, аны диавол алай сайтан тіп адапчалар. Прай чир ӱстӱндегі чоннарны алаахтырчатхан сыр чылан позының ангеллерінең хада чирзер тастатхан+.

10Тигірде мин ӧтіг ӱн ис салғам:

– Амды Худайыбыстың арачыланызы, кӱзі, хан-ӱлгӱзі паза Аның Мессийінің ӱлгӱзі чиде тӱсті! Худайның алнында харындастарыбысты хараа-кӱнӧрте пыролапчатхан сайтанны аңдарыбыстылар! 11Олар сайтанны Хурағанның ханынаң паза постарының киречіленіс сӧзінең чиңіп алғаннар. Олар постарының тыннарын даа айабааннар, ӧлімнең дее тиспееннер+. 12Ӧрініңер зе тигірдегілер! Чирде паза талайда чуртапчатханнарға хыйал полар, сайтан оларзар тӱсті нооза! Позының тузының асхынах халғанын піліп, ол улуғ ӧкпеде!

Сыр чыланның чабалланғаны

13Сыр чылан, позының чирге тастатханын кӧр салып, оолахты тӧріткен ипчіні сӱріс сыххан. 14Сыр чыланнаң тизіп, хуу чазыда тимнелген орынзар учух парыбыссын тіп, ипчее улуғ хара хустың ікі ханады пирілген. Анда ол ипчіні ӱс чыл чарымӌа азырир полғаннар+. 15Ол ипчіні ағыс парыбызарға тіп, сыр чылан позының ахсынаң ахчатхан суғны позыдыбысхан. 16Че чир ол ипчее полыс пирген. Чир, ахсын азыбызып, сыр чылан позытхан суғны азырыбысхан. 17Сыр чылан, ол ипчее уғаа чабалланыбызып, Худайның чахиин толдырчатхан паза Иисус Христостаңар киречіленісті хайраллапчатхан ипчінің пасха палаларынаң тоғыр чаалазарға парыбысхан.

13

Талайдаң сыххан аң

13^1Мин, талай хазында тур салып, талайдаң читі пастығ паза он мӱӱстіг аңның сыхчатханын кӧр салғам. Мӱӱстерінде он корона полған паза пастарында Худайны сӧклепчеткен аттар пазыл парғаннар+. 2Мин кӧрген аң чохыр аңа тӧӧй полған. Азахтары абани, ахсы ала парысти осхас полған. Сыр чылан ағаа позының кӱзін, позының ӱлгӱ сіреезін паза позының илбек ӱлгӱзін пирібіскен+. 3Ол аңның пір пазының, пастап ӧлім палығлығ осхас полып, соонаң чазыл парғанын кӧр салғам. Чир ӱстӱндегі прай чоннар, ол аңа хайхап, аның соонӌа парғаннар. Анаң ол аңа ӱлгӱ пирген сыр чыланға пазырғаннар. 4Олар, ол аңа пазырып, чоохтанғаннар:

– Пу аңа тӧӧй пасха тіріг ниме пар ба ни? Кем аннаң харбазарға тідінер?

5Ол аңа махтанчатхан паза Худайны хырысчатхан ахсы пирілген паза 42 ай хайынарға ӱлгӱ пирілген+. 6Ол аң Худайны, Аның адын, Аның полчатхан орнын паза тигірдегі прай чуртағӌыларны сӧклирге ахсын асхан. 7Ағаа ідӧк ах-арығ кізілернең чаалазарға паза оларны чиңерге чарадылған. Ағаа полған на тӧлнең, чоннаң, тілнең паза сӧӧкнең устирға ӱлгӱ пирілген+. 8Чир ӱстӱндегі чуртас пічиине аттары пазылбаан прай кізілер ол аңа пазырарлар. Ол чуртас пічии чир ӱстӱ чайалар алнындох пазыл парған паза тайыға салылған Хурағанни полған+.

9Истіп пілчеткен кізі, иссін!+
10Кем пасхаларын, хул идіп, пазынча, ол позы хул полар. Кем хылыснаң кізілерні ӧдірче, ол позы хылыснаң ӧдіртер. Ах-арығ кізілер сыдамах паза сын киртіністіг поларға киректер+.

Чирдең сыххан аң

11Анаң мин чир алтынаң сыхчатхан пасха аңны кӧр салғам. Аның хурағанни осхас ікі мӱӱзі пар полған, ол аң сыр чылан чіли чоохтанған. 12Чирдең сыххан аң, талайдаң сыххан аңның прай ӱлгӱзінең тузаланып, аның алнындох хайынча. Прай чир ӱстӱндегілерні, тізең, талайдағы ӧлім палии чазыл парған аңа пазырарға кӱстепче. 13Ол илбек хайхастар итче: прай кізілернің кӧзіне чалыннап кӧйчеткен отты даа тигірдең чирзер тӱзірче+. 14Ол чир ӱстӱндегі кізілерні талайдаң сыххан аңның алнында иділӌең хайхастарынаң алаахтырча. Хылыснаң сала ӧдіртпеен, че ам даа тіріг пастағы аңның омазын хоостап саларға кізілерге чоохтапча+. 15Пастағы аңның хоосталған омазы чоохтан ползын тіп, паза ағаа пазырбаан полған на кізіні ӧдір ползын тіп, чирдең сыххан аңа ол оманы тірілдірӌең кӱс пирілген. 16Чирдең сыххан аң прай кізілерні, саблығ паза олаңай кізілерні, пайларны паза чохтарны, хулларны паза пос чуртастығларны оң холларына алай хамахтарына таңма турғыстырып аларға кӱстепче. 17Андағ таңма чох кізі пір дее ниме сат полбас паза ал полбас. Ол таңмада аңның ады алай аңның адын таныхтапчатхан сан полча.

18Анзы кӱлӱк сағыс кирексіпче. Кем хыйға, ол аңның санын санап, таап алзын. Ол сан пір кізінің адын таныхтапча – 666.

14

Сион тағдағы сарын

14^1Мында мин Хурағанның Сион тағда турчатханын кӧр салғам. Аннаң хада 144 муң кізі полған. Оларның хамахтарында Хурағанның паза аның Пабазының аттары пазыл парған полғаннар+. 2Мин кӧп суғлар ахчатхан паза кӱгӱрт кӱзӱрепчеткен осхас ӱнні тигірдең ис салғам. Ідӧк ол ӱн хомыстар хахчатхан кізілернің ӱннеріне тӧӧй полған+. 3Олар ӱлгӱ сіреезінің, тӧрт аңның паза ах сағалларның алнында наа сарынны сарнапчатханнар. Пу сарынны прай чоннардаң толығ тӧлеп алылған 144 муң кізідең пасха пірдеезі сарнап полбаан+. 4Олар постарының чуртастарында, ипчілернең чӧрбин, арығ чуртааннар. Олар, Хураған хайдар парза, андар Аның соонӌа чӧргеннер, Худайның паза Хурағанның тун палалары полып, чирдең толығ тӧлеп алылғаннар+. 5Худайның кӧзіне оларның чоохтарында пір дее чой ниме чох полған, паза олар ах сағыстығ полғаннар.

Ӱс ангел

6Анаң мин, прай чир ӱстӱндегі кізілерге, полған на сӧӧкке, полған на тӧлге, полған на тілге, полған на чонға, хаӌан даа сын Чахсы Хабарны искірерге тіп, тигірӌе пӧзік учухчатхан пасхох ангелні кӧр салғам. 7Ол ӧтіг ӱннең хысхырған:

– Худайның чарғы итчең тузы чит килгеннеңер, Худайны аарлаңар паза сабландырыңар! Тигірні, чирні, талайны паза хара суғларны чайап салған Худайға пазырыңар!

8Аның соонӌа ікінӌі ангел учуххан. Ол хысхырған:

– Иңзерілген! Иңзерілген илбек Вавилон саар! Ол позының хазыр, чӧреечі, хызыл арағазынаң прай чоннарны суғар салған+.

9Оларның соонӌа ӱзінӌі ангел учуххан. Ол тың хысхырған:

– Кем талайдаң сыххан аңа паза хоосталған омазына пазырча, паза кем позының холына алай хамағына аның таңмазын турғыстырып алча,+
10ол тарығыс, хазыр, хызыл арағаны ізер. Ол араға Худайның ӧкпеленіс чірчезіне урылған полған. Аны іскен кізі ах-арығ ангеллернің паза Хурағанның кӧзіне кӧйчеткен серада иреелееннер+. 11Аңа паза аның хоосталған омазына пазырған, ідӧк аның адының таңмазын турғыстырып алған кізілер хараа-кӱнӧрте амыр чуртас пілбестер, паза оларны иреелепчеткен оттың ыстары нинӌе-нинӌе чӱс чылға кӧдіріл турар.

12Ах-арығлар, Худайның чахығларын толдырчатханнар паза Иисустың ізестіг кізілері сыдазарға киректер+.

13Анаң тигірдең чоохтанған ӱнні ис салғам:

– «Амғы тустаң сығара, Хан Худайға киртініп, ӧлім алчатханнар часкалығлар» тіп, пас сал.

– Йа, – тіпче Худай Худы, – олар постарының аар тоғыстарынаң тынанарлар, оларның киректеріне паалағ полар+.

Чирдегі асты кискені

14Мин алнымда ах пулутты кӧр салғам. Ол пулутта Кізі Оолғына тӧӧй Кем-де одырған. Аның пазында алтын венок полған, холында, тізең, чітіг орғах тутхан+. 15Анаң тигірдегі храмнаң пазох пір ангел, сых киліп, пулутта Одырчатханға хысхырған:

– Чирдегі тамах пыс парып, тамах кизер тус чит килгеннеңер, орғағыңны алып, тамах кизерін паста!+

16Аны истіп, пулутта Одырчатханы, чир ӱстӱнӌе орғағынаң саап, тамахты кизібіскен.

17Анаң тигірдегі храмнаң пасхох ангел сых килген. Аның холында чітіг пычах полған.

18Анаң чалыннығ оттың ээзі полчатхан ангел тайығ салӌаң орыннаң сых килген. Ол ангел чітіг пычахтығ ангелге хысхырған:

– Чирдегі виноградтарның чистектері пыс парғаннаңар, чітіг пычағың алып, оларны кизібіс.

19Ангел, пычағынаң чир ӱстӱнӌе саап, виноградты кизібіскен. Аны кизе саап, виноград сӱзӱнін сығара пасчаң улуғ сапчахсар тастабысхан. Ол Худайның ӧкпеленізінің сапчағы полған+. 20Виноград саар тастындағы сапчахта сыға пазылған. Сыға пазылған хан, сапчахтаң азыра ағып, 1600 стадийӌе[*] чайылған паза тирее аттың чӱгеніне читіре кӧдірілген.

15

Читі айах

15^1Мин тигірде пасхох илбек паза хайхастығ танығ кӧр салғам: халғанӌы читі чобағны тутчатхан читі ангелні. Худайның ӧкпеленізі тоозылчатханнаңар, олар халғанӌы чобағ полғаннар+.

2Ідӧк мин чалыннығ отнаң поралас парған сӱлейке талай осхас ниме кӧр салғам. Ол сӱлейке талайның хазында аңны, аның хоостал парған омазын паза аның ады-солазын таныхтапчатхан санны кізілер чиңіп алғаннар. Олар, Худайның хомыстарын тудынып алып, турчалар+. 3Олар Худай нымысчызы Моисейнің паза Хурағанның сарынын сарнапчалар:

– Илбек паза хайхастығ Синің иткен киректерің,
ӧӧркі Чайаачы, Прай нимедең кӱстіг Худай!

Син Ах-арығ кізілеріңнің Ханы!

Синің чолларың орта паза сын!

4Хан Худай, Син не чалғыс ах-арығзың,

Сині аарлабаан паза Сині саблабаан кізі пар ба ни?

Синің чарғыларың азылғаннаңар,

Прай чоннар, киліп, Сағаа пазырарлар.

5Аның соонаң мин тигірде храмның ызых отағының[*] азыл парғанын кӧр салғам+. 6Читі чобағны ағылчатхан читі ангел храмнаң сых килген. Олар арығ паза аппағас кип-азахтығ паза иңнілерінең кӧксілерінӌе кірести хурчан салған алтын хурлығ полғаннар+. 7Анаң тӧрт аңның пірсі читі ангелге читі алтын айах пирглебіскен. Ол айахтарда хаӌан даа тіріг Худайның ӧкпеленізі полған+. 8Храмға Худайның сабланызының паза кӱзінің ызы тол чӧрібіскен. Аның істінзер читі ангелнің читі чобаа, тарап, тоозылбаанда, пірдеезі кір полбинчатхан.

16

Худайның читі айахтағы ӧкпеленізінің тӧгілгені

– 1Парып, Худайның читі айахтағы ӧкпеленізін чир ӱстӱне тӧгібізіңер! – тіп, читі ангелге храмнаң чоохтанчатхан ӧтіг ӱнні ис салғам+.

2Пастағы ангел, парып, айағындағы нимені чир ӱстӱне тӧгібіскен. Тӧгібіскендӧк, аңның таңмазын ал чӧрчеткен паза аның омазына пазырчатхан кізілернің идінде уғаа чабал паза іріңніг палығлар сыххлап килгеннер+.

3Ікінӌі ангел айағындағы нимені талайзар тӧгібіскен. Тӧгібіскендӧк, талайдағы суғ ӧліг кізінің ханы осхас пол парыбысхан. Талайдағы прай тіріг ниме ӧл парған+.

4Ӱзінӌі ангел айағындағы нимені ахчатхан суғларзар паза хара суғларзар тӧгібіскен. Тӧгібіскендӧк, суғлар даа хан пол парғаннар. 5Суғларның ангелінің чоохтанғанын ис салғам:

– Син полған, полчатхан ах-арығ Хан Худайзың! Кізілерні піди чарғылааның орта+. 6Ах-арығ кізілернің паза ухаанӌыларның ханын тӧккеннері ӱчӱн, Син оларға хан ізерге пиргезің. Олар ағаа турыстығлар+.

7Тайығ салӌаң орыннаң чоохтанған ӱнні ис салғам:

– Йа, ӧӧркі Чайаачы, прай нимедең кӱстіг Худай, Синің чарғыларың орта паза сын!+

8Тӧртінӌі ангел айағындағы нимені кӱнзер тӧгібіскен. Кӱнге кізілерні ӧртир ӱлгӱ пирілген. 9Кізілерні сыдасча чох ізіг ӧртеен. Олар, тізең, Худайны сабландырар паза пыросынар орнына, пу чобағларны ысчатхан Худайны харғааннар+.

10Пизінӌі ангел айағындағы нимені аңның ӱлгӱ сіреезіне тӧгібіскен. Ол аңның чирінде харасхы пол чӧрібіскен. Кізілер, ағырығларына сыдаспин, тіллерін ызырынғаннар+. 11Олар тигірдегі Худайны постарының ирееленістері паза палығлары ӱчӱн харғааннар, че постарының чабал киректерін тастабааннар.

12Алтынӌы ангел айағындағы нимені илбек Евфрат суғзар тӧгібіскен. Тӧгібіскендӧк, іскеркідегі ханнарға хуруғ чирӌе чол азылзын тіп, ол суғ соол парған+. 13Анаң мин сыр чыланның ахсынаң, аңның ахсынаң паза чой ухаанӌы аңның ахсынаң ходырлығ пағаларға тӧӧй ӱс чабал хуттың сых килгенін кӧр салғам+. 14Олар – танығлар кӧзітчеткен айналарның хуттары. Хуттар, Прай нимедең кӱстіг Худайның илбек кӱнінде полар чааға чир ӱстӱндегі прай ханнарны чыып аларға тіп, ханнарзар парчалар+.

15«Мына мин, оғыр чіли, кинетін килербін. Чалаас чӧрбес паза уйатха кірбес ӱчӱн, узубинчатхан паза постарының кип-азахтарын тимде тутчатхан кізілер часкалығлар», – тіпче Иисус+.

16Ол хуттар прай ханнарны еврей тілінде Армагеддон тіп адалчатхан орынға чыып алғаннар.

17Читінӌі ангел айағындағы нимені киизер тӧгібіскен. Тигірдегі храмның ӱлгӱ сіреезінең ӧтіг ӱн истілген:

– Толдырыл парды!

18Сах андох тигір чалынни тӱскен, кӱгӱрт кӱзӱреен паза табыстар истіле тӱскеннер. Чир уғаа тың тітіреп сыххан. Кізілер чир ӱстӱнде чуртааннаң сығара, чир пір дее іди тітіребеен полған. Уғаа тың тітіреп сыххан! Уғаа илбек тітірес!+
19Чирнің тітірееніне илбек саар ӱс чара чарыл парыбысхан, прай чоннарның саарлары иңзерілгеннер. Худай илбек Вавилонны даа ундутпаан, тарыныс айағындағы ӧкпеленіс арағазын ағаа ізірткен+. 20Прай олтырыхтар чіт парғаннар, тағлар даа чох пол парғаннар+. 21Кізілернің ӱстӱне тигірдең илбек миндір чаап сыххан. Оларның полғаны пір талант[*] азыра полған полар. Миндірдең тӱскен чобағлар ӱчӱн кізілер Худайны харғааннар. Ол чобағлар хара хорғыстығ полғаннар+.

17

Вавилонға чарғы тӱскені

17^1Холларында айах тудын салған читі ангелнің пірсі, минзер пас киліп, чоохтанған:

– Кил пеер, кӧп суғлар аразындағы саарның, «уғаа чӧреечі ипчінің», чарғыладарын кӧзіт пирербін сағаа+. 2Чир ӱстӱндегі ханнар ол ипчінең оралысханнар паза аның оралысхах арағазын чир ӱстӱнде чуртапчатхан кізілер чоо іскеннер+.

3Анаң, Худай Худының кӱзі мағаа тол парғанда, ангел мині хуу чазызар апарған. Анда мин хып-хызыл аң ӱстӱнде одырчатхан ипчіні кӧр салғам. Ол аңның ӱстӱнде Худайны сӧклепчеткен аттар толдыра пазыл партырлар, ол аң читі пастығ паза он мӱӱстіг полған+. 4Ипчі аарлығ хып-хызыл кип-азахтығ полған паза аарлығ тастарнаң, алтыннаң, нинӌінең чазан салтыр. Аның холында чиркестіг паза чӧреечі тудынғанының кірінең толдырылған алтын чірче полған. 5Ипчінің хамағында чазыт ады-солазы пазыл партыр: «Илбек Вавилон – оралысхах ипчілернің паза чирдегі прай чиркестіг нимелернің инезі». 6Ол ипчі ах-арығ кізілернің паза Иисустың киречілерінің ханын чоо ізініп алған.

Мин, ол ипчіні кӧр салып, уғаа таңнаам+. 7Ангел мағаа теен:

– Нимее син таңнапчазың? Мин сағаа пу ипчінің паза одырчатхан читі пастығ, он мӱӱстіг аңның чазыдын чоохтап пирербін. 8Син кӧрген аң тіріг полған, амды, тізең, ол чоғыл. Тӱрче полза, ол, тӱбі чох чирдең сых киліп, ӧлімге парар. Чир ӱстӱ чайалғандох, пазыл парған чуртас пічиине ады-солалары кірбеен кізілер, аңны кӧр салып, хайхап парарлар. Ол аң тіріг полған, анаң чох пол парған, анаң хатабох сых килер+.

9Мынзы пілісті паза хыйға сағысты кирексіпче. Читі пас ол ипчі одырчатхан читі тӧң полча. 10Оларох читі хан полча. Оларның пизі чат халған, пірсі ам даа ӱлгӱде одырча, паза пірсі, тізең, ам даа килгелек, килзе дее, ӱрге килбес. 11Хаӌан-да тіріг полған, амды, тізең, чох пол парған аң читі ханнаң сыххан сигізінӌізі полча. Ол ӧлімге парар.

12Син кӧрген он мӱӱс постарының ӱлгӱлерін алғалах он хан полча. Че олар аңнаң хада хан-ӱлгӱзін пір часха аларлар+. 13Олар, пір пӧгінніг полып, постарының кӱзін, ӱлгӱзін аңа пирібізерлер. 14Олар Хурағаннаң чаалазарлар, че Хураған оларны утып алар. Ол пиглернің Пигі, ханнарның Ханы полча нооза. Аның хығырған паза таллап алған сын чӱректіг кізілері аннаң хадалар+.

15Анаң ангел мағаа теен:

– Син чӧреечі ипчі одырчатхан суғларны кӧргезің. Ол суғлар чир ӱстӱндегі кізілер, чоннар, сӧӧктер паза аймах тіллер полчалар. 16Син кӧрген аңның он мӱӱзі чӧреечі ипчіні хырт кӧрер. Аны ӱредер, хуба чалаас артызар, аның ит-сӧӧгін, чіп, отта ӧртир+. 17Худай Позының кӧңнін, пір ле кӧңнін толдырар сағысты оларның чӱректеріне салған. Худайның сӧзі толғанӌа, олар ханның ӱлгӱзін аңа пирібізерге кирек полғаннар.

18Син кӧрген ипчі, тізең, чир ӱстӱндегі ханнарның ханы полчатхан илбек саар.

18

Вавилонның иңзерілгені

18^1Аның соонда тигірдең тӱсчеткен пазох пір ангелні кӧр салғам. Ағаа илбек ӱлгӱ пирілген полған, прай чир ӱстӱ аның сабланызы пызыңнаанына чараан. 2Ол тың ӧтіг ӱннең хысхырған:

– Иңзерілді! Иңзерілді Вавилон – илбек саар! Ол айналарның чурты, полған на чабал хуттың турлаа, полған на кірліг, чіксістіг хустың уйазы. Ол позының хатығ суғдыр арағазынаң прай чоннарны суғар салған+. 3Чир ӱстӱндегі ханнар аннаң оралысханнар паза аның илбек пайына чир ӱстӱндегі садығӌылар пайааннар+.

4Анаң мин тигірзертін пасхох ӱнні ис салғам:

– Чоным минің,
пу саарның чазых чуртазына араласпас ӱчӱн,
аннаң хада чобағларға кірбес ӱчӱн,
аннаң сығыбыс.
5Аның чазыхтары тигірге теере ӱӱл парғаннар,

Худай, тізең, аның сайбағларын сағыста тутхан+.

6Нинӌе ол саар сірерге пирген,
анӌох ағаа читір пиріңер!

Аның киректері ӱчӱн
ікі хати артых читір пиріңер!

Ол сірерге тимнеен чірчее ікі хати хатығ араға
ағаа ур пиріңер!
7Нинӌе ол позы чырғаан паза сабланған,
анӌох чобағ паза ирее ағаа читір пиріңер.
Ол позының істінде махтанча:
«Хан ипчі полып одырчам,
ӧкіс ипчі нимеспін,
чобағ кӧрбеспін!»
8Аны чарғылапчатхан Хан Худай кӱстігдеңер,
ағаа пір кӱннің аразында
ӧлім, сыхтас, ӧзӧгіс чиде тӱзер,
позы, тізең, ӧртте кӧйер, – теен ол ӱн+.

9Аннаң хада оралызып паза чырғап чуртаан чир ӱстӱндегі ханнар, аның, кӧйіп, ысталчатханын кӧріп, ағаа ылғазып, сыхтазарлар. 10Олар, аның ирееленчеткенінең хорығып, оортахта турып, ылғазарлар: «Хыйал, хыйал сағаа, илбек Вавилон, пик паза пай саар! Пір ле час аразына сағаа чарғы чит килді!»

11Чир ӱстӱндегі садығӌыларның ниме-нооларын пірдеезі паза садызып албинчатханнаңар, олар ол саарға, ылғап, сыхтазарлар. 12Оларның алтыннарын, кӱмӱстерін, аарлығ тастарын, нинӌілерін, аймах аарлығ истерін паза торғыларын, аймах тадылығ чыстығ ағастарын, слон сӧӧгінең иткен полған на ниме-нооны, аарлығ ағастаң, чистең, тимірдең паза мрамордаң иткен аймах ниме-нооларын, 13корицаларын, фимиамнарын, мироларын, ладаннарын, арағаларын паза олива хайахтарын, уннарын, пуғдайларын, малларын, хойларын, аттарын, ікі тегілектіг хаңааларын, хулларын паза чаада холға кір парғаннарны пірдеезі паза албинча. 14Олар саарға тіпчелер:

– Син хынчатхан нимелер паза чоғыллар. Синің прай пайың паза сабланызың синнең хыйа парыбысханнар. Син оларны паза таппассың.

15Прай пу нимелерні сатхан паза аның сылтаанда пайаан садығӌылар, саарның ирееленчеткенінең хорығып, ырахта турып, ылғап, сыхтазарлар:

– 16Хыйал, хыйал, аарлығ кип-азахтығ, алтыннаң, аарлығ тастарнаң паза нинӌілернең чазанған илбек саарға! 17Пір ле час аразына мындағ пай ниме чох пол парды.

Прай керіптернің устағӌылары, прай керіптерде чӱс чӧрчеткеннер, прай талайӌылар паза талайда садығ итчеткеннер ырахтаң кӧр турғаннар. 18Аның кӧйчеткен ызын кӧріп, олар хысхырысханнар:

– Пу илбек саарға тӧӧй саар паза пар ба ни?

19Олар пастарына кӱл тоолатханнар паза, ылғап-сыхтап, хысхырғаннар:

– Хыйал, хыйал сағаа, илбек саар, прай керіптіг кізілер синің аарлығ ниме-нооларыңа пайааннар! Пір ле час аразына син ээн халдың! 20Пу саарның ӧлгеніне ӧрініңер тигірдегілер, Худайның илӌілері, ухаанӌылар! Ол саар сірерге хомай иткен ӱчӱн, Худай ағаа чарғызын читірді!

21Пір кӱстіг ангел, улуғ теербен тазы синӌе тасты хаап, талайзар тастап, теен:

– Мындағох кӱснең тасталар илбек Вавилон саар паза аны пірдеезі кӧр таппас. 22Хомыста ойнапчатханнар, сарнапчатханнар, хобырах паза пырғы тартчатханнар синде паза хаӌан даа истілбестер. Ус чон паза оларның иткен нимелері хаӌан даа синде полбастар, теербен тартханнары даа истілбес. 23Синің садығӌыларың чир ӱстӱнің пиглері полғаннар. Прай чоннар синің хайхастығ нимелеріңе чӧндірткеннер, аннаңар синде, илбек саар, чарытхыларның чарыпчатханы паза кӧрінмес, хоных хончатхан чииттернің ӱннері паза истілбес. 24Ӧдірткен ухаанӌыларның, ах-арығларның паза прай чир ӱстӱндегілернің тӧгілген ханы пу саарда табылған+.

19

Аллилуй! – Худайны сабландырыңар!

191-2Аның соонда мин тигірде уғаа кӧп чонның хысхырчатханына тӧӧй ӧтіг ӱнні ис салғам:

– Хан Худайыбыстың чарғылары орта паза сын полчатханнаңар, Аллилуй! Ағаа арачыланыс, сабланыс, аарлас паза кӱс ползын. Ол чир ӱстӱн чӧреечі хылығынаң ардатхан уғаа чӧреечі ипчіні – саарны – чарғылаан. Худай Позының нымысчыларының ханы ӱчӱн аннаң ӧс алған++.

3Анаң пазох хысхырғаннар:

– Аллилуй! Аның ызы хаӌан даа тохтабин кӧдірілче!+

4Андада чибіргі тӧрт ах сағал паза тӧрт аң, тӱңдере тӱзіп, ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худайға пазырғаннар:

– Аминь! Аллилуй!+

Хурағанның тойы

5Ӱлгӱ сіреезінең табыс истілген:

– Худайның прай нымысчылары, прай Аны улуғлапчатханнар, саблығ паза олаңай кізілер, пістің Худайыбысты сабландырыңар!

6Кӧп саннығ чонның табызы осхас, кӧп суғларның суулазы осхас, улуғ кӱгӱрттің табызы осхас ӱннің чоохтанчатханын ис салғам:

– Аллилуй! Ӧӧркі Чайаачы, Прай нимедең кӱстіг Худай Хан полыбысты!+
7Хурағанның тойы чит килгеннеңер, ӧрінееңер паза кӧглееңер! Аны сабландырааңар! Аның алчатхан хызы чазан салды+. 8Ол хысха чарых паза арығ кӧгенек пирілген. (Андағ кӧгенек ах-арығ кізілернің орта киректерін таныхтапча!)

–+
9Пас сал: Хурағанның тойына хығыртылғаннар часкалығлар! – теен мағаа ангел.

– Пу Худайның сын сӧстері! – тіп хосхан соонаң.

10Андада мин, аның азағына тӱзіп, ағаа пазырарға иткем, че ол мағаа теен:

– Мыны идерге чарабас! Мин дее синӧк осхас паза Иисустың киречілері полчатхан харындастар осхас Худайның нымысчызыбын. Худайға пазыр!

Ухаанӌылас худы Иисустаңар киречілес полча+.

Ах аттығ чалаң

11Тигірнің азылчатханын кӧр салғам. Мына ах ат! Ағаа мӱн салған кізінің ады-солазы Сын паза Ізестіг полған. Ол сын чарғылапча паза чаа апарча. 12Аның харахтары кӧйчеткен чалын осхас полғаннар паза пазында кӧп короналар полған. Аның пазылған паза аннаң пасха пірдеезі пілбинчеткен ады-солазы пар полған+. 13Ол ханға ӧл пол парған кип-азахтығ полған паза Аның ады – «Худай Сӧзі»+. 14Аның соонӌа ах аттығ, ах паза арығ кип-азахтығ тигір чааӌылары парғаннар. 15Аның ахсынаң чоннарны хырӌаң чітіг хылыс сыхчатхан. Ол тимір тайахнаң чоннарны хадарча паза Прай нимедең кӱстіг Худайның тарыныс паза ӧкпеленіс арағазын сыға пасчаң сапчахты типсепче+. 16Аның кибінде паза пудында «Ханнарның Ханы паза пиглернің Пигі» тіп пазыл парған.

17Кӱнде турчатхан пір ангелні кӧр салғам. Тигірӌе пӧзік учух чӧрчеткен прай хустарға ӧтіг ӱннең хысхырыбысхан:

– Пеер учуғыңар! Худайның улуғ ас-тамахтығ тойына чыылыңар! 18Сірер ханнарның, чааӌылар пастыхтарының паза чааӌыларның, аттарның паза чалаңнарның, прай пос чурттығларның паза хулларның, олаңай паза саблығ кізілернің ит-сӧӧктерін хахлирзар!

19Анаң, Чалаңнаң паза Аның чааӌыларынаң чаалазарға тіп, аңның, чир ӱстӱндегі ханнарның паза оларның чааӌыларының чыылыс парғаннарын кӧр салғам+. 20Анаң аң паза чой ухаанӌы туттыр салғаннар. Ол чой ухаанӌы, аңның алнында хайхастар идіп, аңның таңмазын турғыстырып алғаннарны паза аның омазына пазырғаннарны алаахтырған полған. Ол ікӧлең кӧйчеткен сералығ кӧлзер тірігеӧк тастатхан+. 21Чааӌылары, тізең, ах аттығ Чалаңның ахсынаң сыхчатхан хылысха хырдырғаннар. Прай хустар, оларның ит-сӧӧктерін хахлап, тосханнар+.

20

Пір муң чыл

20^1Мин тигірдең тӱсчеткен ангелні кӧр салғам. Аның холында тӱбі чох чирнің клӱзі паза чоон ілӌірбе полған+. 2Ол ангел диавол паза сайтан полчатхан сыр чыланны, пурунғы чыланны, пір муң чылға ілӌірбее палғап салған+. 3Ол сыр чылан пір муң чыл ирткенӌе чоннарны паза алаахтыр полбазын тіп, ангел аны тӱбі чох чирзер кире тастабысхан. Аны андар чаап салып, таңма турғыс салған. Аның соонда аны ӱр нимеске позыдарға кирек полар.

4Мин ӱлгӱ сіреелерін паза чарғылаӌаң ӱлгӱ пирілген кізілернің анда одырчатханнарын кӧр салғам. Олар, Иисустаңар паза Худай сӧзінеңер киречілееннері ӱчӱн, мойныларын ӱзе саптырған кізілернің хуттары полғаннар. Олар аңа паза аның омазына пазырбааннар, хамахтарына алай холларына аның таңмазын турғыстырбааннар. Олар тіріл килгеннер паза Христоснаң хада пір муң чыл ӱлгӱ тутханнар+. 5Ӧліглернің пасхалары, тізең, пір муң чыл иртпеенде, тірілбееннер. Мынзы, тізең, пастағы тіріліс. 6Пастағы тірілісте чуртас алып алғаннары часкалығ паза ах-арығ поларлар. Ікінӌі ӧлім оларға пір дее ниме ит полбас. Андағлар Худайның паза Христостың абыстары поларлар паза Аннаң хада пір муң чыл ӱлгӱ тударлар+.

Сайтанны чарғылааны

7Пір муң чыл ирт парза, сайтанны пиктегдең позыдыбызарлар. Ол пазох чирнің тӧрт сариндағы чоннарны, Гог паза Магог[*] чоннарын алаахтырарға паза оларны чааға чыырға сығар. Ол талай хазындағы хумның саны синінӌе чоннарны чыып алар. 8Олар, чир чалбаана сығып, Худайның чонының турлаан паза Худайның хынчатхан саарын ибірібіскеннер+. 9Че ол туста чалыннығ от, тигірдең, Худайдаң, тӱзіп, оларны хырыбысхан+. 10Оларны алаахтырған сайтан кӧйчеткен сералығ кӧлзер тастатхан. Андарох аң паза чой ухаанӌы тастаттыртханнар. Анда олар хараа-кӱнӧрте хаӌан даа иреелен турарлар+.

Халғанӌы чарғы

11Анаң мин ах ӧңніг илбек ӱлгӱ сіреезін паза анда одырчатхан Худайны кӧр салғам. Тигірнең чир Аннаң тискеннер. Оларға мында орын чох полған. 12Мин ӱлгӱ сіреезінің алнында турчатхан ӧл парған саблығ паза олаңай кізілерні кӧр салғам. Пічіктер азылғаннар. Анаң пасха пічік, чуртас пічии, азылған. Ӧліглер пічіктерде пазыл парған хоостыра постарының иткен киректері ӱчӱн чарғылатханнар+. 13Талай позындағы ӧліглерні пирібіскен, ӧлім паза Чир тӱбі постарының ӧліглерін ідӧк пирібіскеннер. Полғаны ла позының иткен киректері хоостыра чарғылатхан+. 14Анаң ӧлім паза Чир тӱбі кӧйчеткен кӧлзер тастатханнар. Кӧйчеткен кӧл – ол ікінӌі ӧлім. 15Кемнің ады-солазы чуртас пічиинде пазылбаан полған, ол кӧйчеткен кӧлзер тастатхан+.

21

Наа тигір паза наа чир

21^1Анаң мин наа тигірні паза наа чирні кӧр салғам. Алындағы тигір паза алындағы чир, тізең, чох пол парғаннар, талай даа паза чоғыл+. 2Мин, Иоанн, тигірдең Худайдаң тӱсчеткенін, ызых саар, наа Иерусалимні, кӧр салғам+. 3Тигірдең ӧтіг тапсаан ӱнні ис салғам:

– Мына Худайның одаа, Худай аны кізілер аразында турғыс салар. Анда Ол кізілернең хада чуртир. Ол кізілернің Худайы полар паза кізілер Аның чоннары поларлар. 4Худай оларның полған на харах чазын чызыбызар. Алындағы прай нимелер ирт парғаннаңар, ӧлім дее, ылғас таа, сыхтас таа паза ағырығлар даа чох пол парарлар+.

5Ӱлгӱ сіреезінде одырчатхан Худай чоохтанған:

– Мин прай наа нимелерні чайапчам!

Анаң мағаа хосхан:

– Пас сал! Пу сӧстер сын паза орта+.

6Анаң Ол мағаа теен:

– Толдырыл парды! Мин Альфа паза Омега, Пасталғаны паза Тоозылғаны полчам! Сухсапчатхан кізее тіріг хара суғдаң тикке суғ пирербін+. 7Чиңіс тутхан кізі пу нимелерні алып алар. Мин аның Худайы поларбын, ол Минің оолғым полар+. 8Че хортыхтарға, киртініс чохтарға, чабал хылыхтығларға, кізі ӧдірчеткеннерге, оралысхахтарға, сыбырағӌыларға, сын нимес худайларға пазырчатханнарға паза прай чойларға кӧйчеткен сералығ кӧлде орын полар. Мынзы – ікінӌі ӧлім+.

Наа Иерусалим

9Халғанӌы читі чобағның читі айағын тутчатхан читі ангелнің пірсі, минзер пас киліп, теен:

– Парааң, мин сағаа Хурағанның алчатхан хызын кӧзіт пирербін+.

10Анаң Худай Худының кӱзі мағаа тол парғанда, ол Хут мині илбек паза пӧзік тағ ӱстӱнзер апар салған. Апар салып, тигірдең, Худайдаң, тӱсчеткен ызых, илбек Иерусалим саарны кӧзіткен+. 11Ол Худайның пызыңнапчатханына чараан, аның чарии, тізең, аарлығ тастар паза кристалл осхас яшма чіли сағылысханнар. 12Саарның ибіре он ікі хаалхалығ, улуғ паза пӧзік хана полған. Полған на хаалха хыринда ангел турған, ол хаалхаларда Израиль чонының он ікі тӧлінің аттары пазыл парғаннар. 13Іскеркіде ӱс хаалха, алтынзархыда ӱс хаалха, ӱстӱнзархыда ӱс хаалха паза кидеркіде ӱс хаалха полған. 14Саарның ханазы он ікі тӧстіктіг полған, ол тӧстіктерде Хурағанның он ікі илӌізінің аттары пазыл парған+. 15Миннең чоохтасхан ангелнің пу саарны, аның хаалхаларын паза ханаларын синеӌең алтын тайағы пар полған+. 16Саар тӧрт пулуңнығ полған, аның узуны паза чалбаа тиң полғаннар. Ангел тайағынаң саарны синебіскен. Аның узуны он ікі муң стадий[*] полған. Саарның узуны, чалбаа паза пӧзии прай тиң полғаннар. 17Ангел хананы синеен. Ол хананың чалбаа, кізі синінең саназа, 144 сығанахча чалбах полған. Ангел ол синнең тузаланған. 18Хана яшма тіп аарлығ таснаң, позы саар, тізең, сӱлейке осхас арығ алтыннаң пӱдірілген. 19Саарның ханазының тӧстігі аймах аарлығ тастарнаң чазалған: пастағы тӧстігі – яшманаң, ікінӌізі – сапфирнең, ӱзінӌізі – халцедоннаң, тӧртінӌізі – изумруднаң, 20пизінӌізі – агатнаң, алтынӌызы – сердоликнең, читінӌізі – хризолитнең, сигізінӌізі – беррилнең, тоғызынӌызы – топазнаң, онынӌызы – хризопразнаң, он пірінӌізі – гиацинтнең, он ікінӌізі – аметистнең. 21Он ікі хаалха – он ікі нинӌінең: полған на хаалха – алынӌа нинӌінең. Саарның ӧӧн орамы – сӱлейке осхас арығ алтыннаң.

22Ӧӧркі Чайаачы, Прай нимедең кӱстіг Худай паза Хураған – Саарның храмы полчалар. Пасха храм мин кӧрбеем. 23Саарны Худайның сабланызы чарытчатханнаңар, ағаа кӱн дее, ай даа чарии кирек чоғыл. Аның чарытхызы, тізең, Хураған+. 24Чоннар Аның чариинда чуртирлар, чир ӱстӱндегі ханнар, тізең, постарының прай аарлығ нимелерін андар ағыларлар. 25Кӱнӧрте саарның хаалхалары пір дее чабылбастар, хараа, тізең, анда полбас. 26Чоннарның прай ис-пайын паза сабланызын андар ағыл пирерлер. 27Пеер пір дее кірліг ниме паза пір дее уйадыстығ ниме итчеткен чой кізі кірбес. Пеер Хурағандағы чуртас пічиинде пазыл парған на кізілер кірерлер.

22

Чуртас суу

22^1Анаң ангел мағаа Худайның паза Хурағанның ӱлгӱ сіреезінең ахчатхан, кристалл осхас чарых, чуртастың арығ ағын суун кӧзіт пирген. 2Саарның ӧӧн орамының ортызынӌа ахчатхан суғның ікі саринда чуртас ағазы ӧскен. Ол ағас чылда он ікі хати чистек пирче, полған на айның позының нимізі полӌаң. Ағастың пӱрлері, тізең, чоннарны имнирге чараӌаңнар+. 3Ол саарда пір дее харғатхан ниме паза полбас. Анда Худайның паза Хурағанның ӱлгӱ сіреезі полар. Худайның нымысчылары Ағаа тоғынарлар. 4Олар Худайның сырайын кӧрерлер, оларның хамахтарында, тізең, Аның ады пазыл парар+. 5Анда хараа паза полбас. Кізілерге чарытхы алай кӱн чарии пір дее кирек чох полар. Ӧӧркі Чайаачы – Худай оларны чарыдар нооза. Олар хаӌан даа ӱлгӱ тударлар+.

6Ангел мағаа чоохтанған:

– Пу сӧстер – сын паза орта. Худайның ухаанӌыларының ӧӧркі Чайаачызы, Худай, тӱрчедең ниме пол парарын Позының нымысчыларына кӧзідерге тіп, Позының ангелін ысхан+.

Иисустың килгені

7«Мына, тӱрчедең килербін! Пу пічікте пазыл парған ухаанӌыластың сӧстерінӌе чуртапчатхан кізі часкалығ», – тіпче Иисус Христос+.

8Мин, Иоанн, мыны кӧргем паза искем. Истіп, кӧріп алып, пу нимені кӧзітчеткен ангелге пазырарға тіп, аның азағына тӱскем+. 9Че ангел мағаа теен:

– Чох, чарабас мыны идерге! Мин синӧк осхас, синің ухаанӌы харындастарың осхас, пу пічікте пазылған сӧстерӌе чуртапчатхан прай кізілер осхас, нымысчыбын. Худайға пазыр!

10Анаң ол мағаа хоза теен:

– Пу пічіктің ухаанӌы сӧстерін чаппа. Тус чағыннап килді, нооза+. 11Кем сын ниме итпинче, ідӧк ле сын ниме итпезін; кем хомай нимелер идіп чуртапча, ідӧк ле чуртап парзын. Че кем сын ниме итче, ідӧк сын ниме итсін; кем ах-арығ кізі полча, ідӧк ах-арығ ползын+.

12«Мына, Мин тӱрчедең килербін! Сыйых Минде, Мин аны полған на кізее киректері хоостыра тӧлирбін+. 13Мин Альфа паза Омега, Пастағызы паза Халғанӌызы, Пасталғаны паза Тоозылғаны полчам»+.

14Худайның чахығларын толдырчатхан кізілер часкалығлар. Олар чуртас ағазынаң азыранарға паза саарзар хаалхаларӌа кірерге турыстыра поларлар+. 15Саар тастында адайлар[*], сыбырағӌылар, оралысхахтар, ӧдірігӌілер, тайма худайларға пазырчатханнар, чой ниме идерге хынчатхан паза итчеткен полған на кізі халарлар.

–+
16Мин, Иисус, мыны сірерге тигіриблерде киречілир ӱчӱн, Позымның Ангелімні ызыбысхам. Мин Давид ханның чилегезі паза тӧлібін. Мин иртенгі чарых чылтыспын+.

17Худай Худы паза ирге парчатхан хыс тіпчелер:

– Кил!

Мыны искен кізі, ідӧк тізін:

– Кил!

Сухсапчатхан кізі килзін. Ізері килчеткен кізі чуртас пирчеткен суғны тикке алзын!+

18Пу пічіктің ухаанӌы сӧстерін искен прай кізілерні сизіндірчем: кем пу сӧстерге пірее ниме хозыбызар, ағаа даа Худай пу пічікте пазылған чобағларны хос пирер. 19Кем пу ухаанӌы пічіктең пірее ниме алып алар, Худай, ол кізінің ады-солазын чуртас пічиинең сығара сии тартыбызып, ухаанӌы пічікте пазыл парған аның алғастарда аралазар паза ызых саарда чуртир ӱлӱзін нандыра алып алар.

20Прай пу нименің Киречізі тіпче:

– Йа, Мин, тӱрче полза, килербін!

Аминь, іди ползын! Кил Иисус, Хан-пигібіс!+

21Иисус Христостың, Хан-пигібістің, паарсазы сірерде прайзыңарда ползын. Аминь.

* 1:4 Асий чирі – Рим империязына кірчеткен чир, амғы Турцияның кидеркі чирі.

* 1:8 «Альфа паза Омега» грек алфавидінің пастағы паза халғанӌы букваларының аттары.

* 2:14 Валаамнаңар кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Саннар» (Числа) кинде (22– 24 ).

* 2:17 «Тамах» – манна тіп адалчатхан чиис полча. Худай Израиль чонына маннаны хуу чазыда ӧзӧкчеткеннерінде пирген. Мыннаңар кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Сығыс» (Исход) 16 .

* 2:20 Иезавель – Фиатирдағы тигірибдегі ипчінің ады. Че пу ат Пурунғы Молӌағда Израиль ханының ипчізінің ады полған. Ол ипчі уғаа чабал, хара хорғыстығ хылыхтығ полған. Кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Ханнардаңар» (Царств) 3-ӌі кинде 16:31; 18:4 паза «Ханнардаңар» 4-ӌі кинде 9:22 .

* 5:5 Иуда Иаковтың 12 оолғының пірсі. Аның сӧӧгінең Мессий сығар полған.

* 5:5 Иуданың сӧӧгінең сыххан Давид Худайның иң хынчатхан Израиль ханы полған. Аның тӧлінең Мессий сығар полған.

* 6:6 Хиникс – гректерде пір килограммға килісче.

* 11:3 1260 – пу сан 42 айға алай ӱс чыл чарымға тиңнелче. Кӧр: Иоанның азых чооғы 12:6; 12:14; 13:5.

* 11:8 Содом – Худай пу саарны анда чуртапчатхан чоннарның чазыхтары ӱчӱн чох идібіскен. Пу саардаңар Пурунғы Молӌағдағы «Пасталғар» (Бытие) кинде 19 .

* 11:8 Египет – Худай чонының хул полып чуртапчатхан чирі. Пу нимедеңер кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Сығыс» (Исход) кинде 1– 13 .

* 14:20 Пір стадий гректерде 185 метрге килісче. Аннаңар 1600 стадий 296 километрге килісче.

* 15:5 Отах – Пурунғы Молӌағда кӧс чӧрчеткен Израиль чоны тигіриб орнына улуғ отахта пазырӌаңнар. Худай анда полчатханы таныхталча.

* 16:21 Пір талант – гректерде 45 килограммға килісче.

* 20:7 Пурунғы Молӌағдағы «Иезекииль ухаан чоохтары» киндезінде (38–39) Гог Магог чирінің ханының ады полча.

* 21:16 Он ікі муң стадий – ол сағамғы туста ікі муң километрге тиңнелче.

* 22:15 «Адайлар» – пу сӧс чӧреечі кізілерні таныхтапча.

+ 1:1 Аз.ч. 22:6
+ 1:2 Ин 19:35
+ 1:3 Аз.ч. 22:7, Аз.ч. 22:10

+ 1:4 Аз.ч. 3:1, Аз.ч. 4:5, Аз.ч. 5:6, Ин 3:11, 1 Тим 6:13, Илҷ 26:23, 1 Кор 15:20, Кол 1:18, 1 Пет 1:18-19

+ 1:6 1 Пет 2:9, Аз.ч. 5:10, Аз.ч. 20:6, 1 Пет 4:11, Иуд 1:24-25, Аз.ч. 5:13

+ 1:9 Мк 10:39
+ 1:10 Аз.ч. 4:2
+ 1:13 Аз.ч. 15:6
+ 1:14 Аз.ч. 2:18, Аз.ч. 19:12
+ 1:16 Евр 4:12, Аз.ч. 19:15, Мф 17:2
+ 1:17 Мф 28:4, Аз.ч. 2:8, Аз.ч. 22:13

+ 1:18 Рим 6:9, Рим 14:9, Аз.ч. 9:1, Аз.ч. 20:1

+ 2:1 Аз.ч. 1:13, Аз.ч. 1:16

+ 2:2 2 Кор 11:13, 1 Ин 4:1

+ 2:7 Мф 11:15, Мк 4:9, Лк 8:8, Аз.ч. 3:6, Аз.ч. 3:13, Аз.ч. 3:22, Аз.ч. 13:9, Аз.ч. 3:5, Аз.ч. 21:7, Лк 23:43, 2 Кор 12:4, Аз.ч. 22:2

+ 2:8 Аз.ч. 1:17-18
+ 2:9 Иак 2:5, 2 Кор 8:9, Аз.ч. 3:9
+ 2:10 Аз.ч. 12:11, Иак 1:12, Аз.ч. 3:11
+ 2:11 Аз.ч. 2:7, Аз.ч. 20:6, Аз.ч. 21:8
+ 2:12 Аз.ч. 1:16

+ 2:14 2 Пет 2:15, Илҷ 15:29, 1 Кор 8:10, 1 Кор 10:19

+ 2:15 Аз.ч. 2:6

+ 2:16 2 Фес 2:8

+ 2:17 Аз.ч. 2:7, Ин 6:48-50, Аз.ч. 3:12, Аз.ч. 19:12

+ 2:18 Аз.ч. 1:14-15
+ 2:20 Аз.ч. 2:14
+ 2:21 2 Пет 3:9, 2 Пет 3:15
+ 2:23 Мф 16:27
+ 2:25 Аз.ч. 3:11
+ 2:26 Аз.ч. 12:5, Аз.ч. 19:15, Аз.ч. 22:16
+ 2:29 Аз.ч. 2:7

+ 3:1 Аз.ч. 1:4-5, Аз.ч. 1:16, Рим 1:15, Еф 2:1, Еф 2:5, Кол 2:13, 1 Тим 5:6

+ 3:3 Мф 24:43-44, 2 Пет 3:10, 1 Фес 5:2, Аз.ч. 16:15

+ 3:4 Иуд 1:23, Аз.ч. 6:11, Аз.ч. 7:9, Мф 10:11, Мф 22:8, Илҷ 13:46

+ 3:5 Аз.ч. 2:7, Аз.ч. 21:7, Лк 10:19, Мф 10:32

+ 3:6 Аз.ч. 2:7
+ 3:9 Аз.ч. 2:9
+ 3:10 2 Пет 2:9, 1 Кор 10:13

+ 3:11 Аз.ч. 22:7, Аз.ч. 22:12, Аз.ч. 22:20, Аз.ч. 2:25

+ 3:12 Аз.ч. 2:7, Аз.ч. 2:17

+ 3:13 Аз.ч. 2:7

+ 3:14 Кол 1:15, Кол 1:18, 1 Кор 14:16, 2 Кор 1:20

+ 3:17 1 Кор 4:8, Ин 9:39-41
+ 3:18 Аз.ч. 16:15
+ 3:19 Евр 12:5-6
+ 3:20 Лк 12:36, Ин 14:23
+ 3:21 Ин 16:33, Мк 16:19, Мф 19:28, Лк 22:30
+ 3:22 Аз.ч. 2:7
+ 4:1 Аз.ч. 1:10
+ 4:2 Аз.ч. 1:10,
+ 4:4 Аз.ч. 3:4

+ 4:5 Аз.ч. 8:5, Аз.ч. 11:19, Аз.ч. 16:18, Аз.ч. 1:4-5,

+ 4:6 Аз.ч. 15:2,
+ 4:11 Аз.ч. 5:12,
+ 5:1 Аз.ч. 10:4, Аз.ч. 22:10
+ 5:5 Аз.ч. 22:16,

+ 5:6 Ин 1:29, Ин 1:36, 1 Пет 1:19, Илҷ 8:32-33, Аз.ч. 1:4-5

+ 5:8 Аз.ч. 8:3-4

+ 5:9 Аз.ч. 14:3, Аз.ч. 7:9, Аз.ч. 11:9, Аз.ч. 14:6, Аз.ч. 14:3-4

+ 5:10 1 Пет 2:9, Аз.ч. 1:6
+ 5:11 Лк 2:13
+ 5:12 Аз.ч. 4:11

+ 5:13 1 Пет 4:11, Иуд 1:24-25, Аз.ч. 1:6, Аз.ч. 7:12

+ 5:14 Аз.ч. 4:10

+ 6:1 Аз.ч. 5:1, Аз.ч. 4:7, Аз.ч. 14:2, Аз.ч. 19:6

+ 6:4 Мк 13:8
+ 6:6 Аз.ч. 7:3
+ 6:9 Аз.ч. 20:4
+ 6:10 Лк 18:7, 2 Фес 1:6, Аз.ч. 19:2
+ 6:11 Аз.ч. 3:4
+ 6:12 Мк 13:8, Аз.ч. 11:13,
+ 6:14 Аз.ч. 16:20
+ 6:16 Лк 23:30
+ 7:3 Аз.ч. 14:1, Аз.ч. 22:4
+ 7:9 Аз.ч. 3:4
+ 7:10 Аз.ч. 12:10, Аз.ч. 19:1
+ 7:11 Аз.ч. 4:6
+ 7:12 Аз.ч. 5:13-14

+ 7:14 Мф 24:21, Евр 9:14, Аз.ч. 19:8, Аз.ч. 22:14

+ 7:17 Ин 10:11, Аз.ч. 21:4
+ 8:1 Аз.ч. 5:1
+ 8:2 Мф 18:10-11
+ 8:3 Аз.ч. 5:8
+ 8:4 Илҷ 10:4
+ 8:5 Аз.ч. 4:5
+ 8:8 Аз.ч. 11:6
+ 8:10 Аз.ч. 9:1

+ 9:1 Лк 10:18, Аз.ч. 8:10, Аз.ч. 12:8-9, Аз.ч. 1:18

+ 9:4 Аз.ч. 7:2-4
+ 9:12 Аз.ч. 11:14
+ 9:14 Аз.ч. 16:12
+ 9:20 1 Кор 10:20,
+ 9:21 Аз.ч. 21:8, Аз.ч. 22:15
+ 10:1 Аз.ч. 4:3, Аз.ч. 1:15-16
+ 10:4 Аз.ч. 5:1, Аз.ч. 22:10
+ 10:7 Аз.ч. 11:15
+ 11:1 Аз.ч. 21:15
+ 11:2 Лк 21:24, Аз.ч. 12:6, Аз.ч. 13:5
+ 11:6 Аз.ч. 8:8
+ 11:7 Аз.ч. 9:1,
+ 11:12 Аз.ч. 4:1, 1 Фес 4:17
+ 11:13 Аз.ч. 6:12
+ 11:14 Аз.ч. 8:13, Аз.ч. 9:12

+ 11:15 Мф 24:31, Аз.ч. 10:7, Лк 1:33, 1 Кор 15:24

+ 11:16 Аз.ч. 4:4
+ 11:17 Аз.ч. 1:4, Аз.ч. 16:5
+ 11:18 Аз.ч. 20:12
+ 11:19 Аз.ч. 15:5, Аз.ч. 16:21
+ 12:3 Аз.ч. 13:1, Аз.ч. 17:3, Аз.ч. 17:12
+ 12:5 Аз.ч. 2:27, Аз.ч. 19:15
+ 12:6 Аз.ч. 11:3, Аз.ч. 13:5
+ 12:7 Иуд 1:9
+ 12:9 Аз.ч. 20:2, Лк 10:18, Ин 12:31

+ 12:11 Аз.ч. 15:2, Лк 14:26, Ин 12:25, Аз.ч. 2:10

+ 12:14 Аз.ч. 13:5
+ 13:1 Аз.ч. 12:3
+ 13:2 Лк 4:6
+ 13:5 Аз.ч. 11:2, Аз.ч. 12:6
+ 13:7 Аз.ч. 11:7, Аз.ч. 12:17
+ 13:8 Аз.ч. 3:5
+ 13:9 Аз.ч. 2:7
+ 13:10 Аз.ч. 14:12

+ 13:13 Мк 13:22, Аз.ч. 16:13, Аз.ч. 19:20, Лк 9:54

+ 13:14 Мф 24:24, Мк 13:22, 2 Фес 2:9
+ 14:1 Евр 12:22, Аз.ч. 3:12, Аз.ч. 7:3-4
+ 14:2 Аз.ч. 1:15, Аз.ч. 6:1
+ 14:3 Аз.ч. 5:9
+ 14:4 2 Кор 11:2, Иак 1:18, 2 Фес 2:13
+ 14:8 Аз.ч. 18:2
+ 14:9 Аз.ч. 13:15
+ 14:10 Аз.ч. 14:10, Аз.ч. 20:10
+ 14:12 Аз.ч. 13:10
+ 14:13 Аз.ч. 20:6
+ 14:14 Аз.ч. 1:13
+ 14:15 Мк 4:29
+ 14:19 Аз.ч. 19:15
+ 15:1 Аз.ч. 16:1, Аз.ч. 17:1, Аз.ч. 21:9
+ 15:2 Аз.ч. 4:6, Аз.ч. 12:11, Аз.ч. 13:17
+ 15:5 Аз.ч. 11:19
+ 15:6 Аз.ч. 1:13
+ 15:7 Аз.ч. 4:6
+ 16:1 Аз.ч. 15:1,
+ 16:2 Аз.ч. 13:16,
+ 16:3 Аз.ч. 8:8-9
+ 16:5 Аз.ч. 1:4, Аз.ч. 11:17,
+ 16:6 Мф 23:35, Аз.ч. 18:24,
+ 16:7 Аз.ч. 6:9
+ 16:9 Илҷ 12:23
+ 16:10 Аз.ч. 13:2,
+ 16:12 Аз.ч. 9:14,
+ 16:13 Аз.ч. 12:3, Аз.ч. 13:11
+ 16:14 Мк 13:22, Аз.ч. 13:13

+ 16:15 Мф 24:43-44, 2 Пет 3:10, 1 Фес 5:2, Аз.ч. 3:3, Аз.ч. 3:18

+ 16:18 Мк 13:19
+ 16:19 Аз.ч. 14:10
+ 16:20 Аз.ч. 6:14
+ 16:21 Аз.ч. 11:19
+ 17:1 Аз.ч. 15:1, Аз.ч. 21:9,
+ 17:2 Аз.ч. 14:8
+ 17:3 Аз.ч. 12:3
+ 17:6 Аз.ч. 16:6
+ 17:8 Аз.ч. 9:1, Аз.ч. 11:7
+ 17:12 Аз.ч. 12:3
+ 17:14 1 Тим 6:15, Аз.ч. 19:16,
+ 17:16 Аз.ч. 18:8
+ 18:2 Аз.ч. 14:8,
+ 18:3 Аз.ч. 17:2,
+ 18:5 Йона 1:2
+ 18:8 Аз.ч. 17:16
+ 18:24 Мф 23:35, Аз.ч. 16:6, Аз.ч. 17:6
+ 19:1 Аз.ч. 7:10
+ 19:2 Аз.ч. 6:10
+ 19:3 Аз.ч. 14:11, Аз.ч. 18:9
+ 19:4 Аз.ч. 4:4
+ 19:6 Аз.ч. 1:15, Аз.ч. 6:1,
+ 19:7 Мф 22:2, Мф 25:10, Аз.ч. 21:2
+ 19:8 Аз.ч. 7:14
+ 19:10 Илҷ 10:25-26, Аз.ч. 22:8-9
+ 19:12 Аз.ч. 1:14, Аз.ч. 2:17
+ 19:13 Ин 1:1

+ 19:15 Аз.ч. 1:16, Аз.ч. 2:27, Аз.ч. 12:5, Аз.ч. 14:19-20

+ 19:19 Аз.ч. 16:16
+ 19:20 Аз.ч. 13:11-15, Аз.ч. 16:13,
+ 19:21 Аз.ч. 1:16
+ 20:1 Аз.ч. 9:1
+ 20:2 Аз.ч. 12:9
+ 20:4 Мф 19:28, Аз.ч. 6:9, Аз.ч. 13:12-16,

+ 20:6 Аз.ч. 2:11, Аз.ч. 14:13, Аз.ч. 21:8, Аз.ч. 1:6

+ 20:8 Аз.ч. 16:14
+ 20:9 Аз.ч. 11:5
+ 20:10 Аз.ч. 19:20
+ 20:12 Мф 16:27
+ 20:13 Илҷ 24:15
+ 20:15 Мф 13:42, Мф 13:50
+ 21:1 2 Пет 3:13, Аз.ч. 20:11
+ 21:2 Гал 4:26, Евр 12:22, Аз.ч. 19:7
+ 21:4 Аз.ч. 7:17,
+ 21:5 2 Кор 5:17

+ 21:6 Аз.ч. 1:6, Аз.ч. 22:13, Ин 4:10, Ин 7:37

+ 21:7 Аз.ч. 2:7, Аз.ч. 3:5, Мф 25:34, 2 Кор 6:18

+ 21:8 1 Кор 6:9-10, Гал 5:19-21, Аз.ч. 22:15, Аз.ч. 2:11, Аз.ч. 20:6

+ 21:9 Аз.ч. 15:1, Аз.ч. 17:1
+ 21:10 Аз.ч. 17:3
+ 21:14 Еф 2:20
+ 21:15 Аз.ч. 11:1
+ 21:23 Аз.ч. 22:5
+ 22:2 Аз.ч. 2:7

+ 22:4 Мф 5:8, 1 Ин 3:2, Евр 12:14, Аз.ч. 7:3-4

+ 22:5 Аз.ч. 21:23
+ 22:6 Аз.ч. 1:1
+ 22:7 Аз.ч. 3:11, Аз.ч. 1:3
+ 22:8 Аз.ч. 19:10
+ 22:10 Аз.ч. 10:4, Аз.ч. 1:3
+ 22:11 2 Тим 3:13
+ 22:12 Мф 16:27
+ 22:13 Аз.ч. 1:8, Аз.ч. 21:6
+ 22:14 Аз.ч. 7:14

+ 22:15 1 Кор 6:9-10, Гал 5:19-21, Аз.ч. 21:8

+ 22:16 Аз.ч. 5:5, Аз.ч. 2:26

+ 22:17 Аз.ч. 21:2, Аз.ч. 21:9, Ин 7:37, Аз.ч. 21:6

+ 22:20 1 Кор 16:22

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=XKS

Сӧстік

Сӧстік

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. И

6. К

7. Л

8. М

9. О

10. П

11. С

12. Т

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ч

17. Ы

Абыс – Иерусалимдегі Храмның тоғынӌызы. Еврейлернің киртінізінде абыстар Худайға тайығ иртірчелер. Моисей Чахии хоостыра абыстарға Моисейнің харындазы Ааронның на тӧлінең сыххан кізілер турғызылчалар. Абыстар он ікі пӧлікке чарылӌаңнар. Полғаны ла Храмда пір чылда ікі ле хати ікілер неделя тоғынӌаң.

Авраам – пу сӧс еврей тілінең «кӧп кізінің пабазы» тіп тілбестелче. Ол Худай таллап алған кізі полған. Худай Авраамны сӧбірезінең хада, пос чирінең сығып, ыраххы Ханаан чирінзер кӧс парыбызарға хығырған. Худай, аннаң хада чӧптезіг идіп, аны кӧп саннығ чонның адазы ит саларға молӌаан (Пастағлар 12– 22 ). Іди Авраам израиль чонының ӧбекезі полыбысхан. Авраам еврейлерге постарын Худай таллап алғанын таныхтапчатхан кізі полған (Ин 8:33, 39).

Адам – (пурунғы еврей тілінең «кізі» тіп тілбестелче) – Ева ипчізінең хада Худайның пастағы чайап салған кізізі. Пастап олар райда (Едем садта) чуртааннар, че соонаң Худай чахиин сайбабызып, ол оңдайнаң чазых ит салғаннар. Ол сыынаң тӧллері чазыхтығ чуртааннар, чазыхтың ӱчӱн хатығлас, тізең, ӧлім полған. Наа Молӌағда Иисус Христос «халғанӌы Адам» тіп адалған (1 Кор 15:45). Пастағы Адамнаң пастыра тилекейге чазых паза ӧлім кіргеннер. Че Христос чир-чалбахха паарсас, пыро тастирын паза ахтаныс ағылған (Рим 5:12; 1 Кор 15:22).

Азых чоох – Анзы Худайның пірее кізее Позының кӧңнін азып, кӧзіткені полча. Ол анзын ӧң-пазы оңдайнаң идедір: піреезінзер кӧні Позы килче, кемзер-де ангеллерін ызыбысча, кемге-де Позының кӧңнін тӱсте паза кӧспекнең ас пирче.

Айналар – Сайтанның, ӧӧн айнаның, нымысчылары полчатхан чабал хуттар. Айналар, кізізер кіріп, аны тың иреелепчелер. Сағызын хомай итчелер, аймах ағырығларнаң ағыртчалар паза кізіні хомай киректерні итіртчелер, Иисус Христос, айналарға хаптырған кізілерні имнеп, айналарны сығара сӱрібіс турған. Иисустың ӱгренӌілері ідӧк имнеӌеңнер.

Албан чығӌаңнар – Палестинде орындағы чонның санынаң Рим хағанадының хазна чыындызына албан чыыпчатхан кізі. Албан чығӌаңнар Худайға киртінминчеткен Рим ӱлгӱзіне тоғынчатханнаңар, еврейлер оларны хырт кӧрӌеңнер. Ағаа хоза албан чыыпчатхан кізілер ахчаны, постарына халғызарға тіп, пастыхтарға киректелгеннең кӧп чығӌаңнар.

Алғас – пу сӧстің Наа Молчағда мындағ оңнағлар: 1) пірее кізее Худай Позы паарсазын читіргені алай чахсы иткені (Еф 1:3); 2) пірее кізінің пасха кізее Худайдаң паарсазын читір пирерге, чахсы ит пирерге сурынғаны – сӧстерінең (Рим 12:14) алай хол салып (Мк 10:16). Алғастаң тоғыр-пасха ниме харғас полча.

Аминь – «андағ ползын» теенін таныхтапчатхан еврей сӧзі. Пу сӧс пазырыс соонда чоохталӌаң. Ідӧк Наа Молӌағның хай-пірее грек пічіктерінде кинделернің соонда пазыладыр.

Ангел – пу сӧс грек тілінең «илӌі» алай «хабар ағылған» тіп тілбестелче. Ангеллерні Худай чайаан. Олар, Худайға нымысчы полып, кізілерге полысчалар.

Антихрист – грек тілінең «Христостың ыырӌызы» тіп тілбестелче. Антихрист – прай чабал нимелерні таныхтапча. Ол чир ӱстӱне Христостаң тоғыр чаалазарға сыға салча паза Христосха чох итіртче (кӧр Аз.ч.). Иоанн илӌі антихристтеңер паза антихристтердеңер піди пасча: «Антихрист тилекейге килерінеңер сірер искезер. Амды кӧп антихристтер сых килгеннер…» (1 Ин 2:18). Антихристтер олар Христостаңар Библиядағы ӱгредігні саба оңдайнаң апарчатхан чой ӱгретчілер.

Арығ чӱректіг кізі – Худай Пічиинде (Библияда) Худай чахығларын толдырып чуртирға кӱстенчеткен прай кізілерні іди адапчалар. Ол кізілер Моисей Чахиин толдыр полбастарын пілінзелер дее, олох туста Худай постарына чазыхтардаң позыдар Арачылағӌыны ызарына киртінгеннер.

Асий чирі – Римнің холында полған Кічіг Азияның кидеркі сариндағы аймах (сағамғы Тӱрк чирінің чардығы). Азия континентінең алӌаастабасха кирек.

Ах-арығ – кӧр «ызых».

Ах сағал – Наа Молӌағ киндеде пу сӧс саардағы тигіриб устапчатхан кізіні алай кізілерні таныхтапча. Ол, Худай паза тигірибдегілер таллап алған кізі, прай саринаң ах хылыхтығ паза пик киртіністіг кізі.

Вавилон – сағамғы Ирактың чирінде турған саар. Христос тӧрирінең 600 чӱс чыл азындыра вавилондағылар Иудей чирін чаалап алғаннар, Иерусалим саарны паза Храмны иңзер салғаннар. Иудей чуртағӌыларынаң кӧп чон 70 чыл Вавилон хан-чирінде пазығда полғаннар. Наа Молӌағ Вавилоннаңар чоохтапчатса, чазыхты паза Худайға, Аның чонына тоғырланчатхан кӱстерні таныхтапча.

Галилей чирі – Палестин чирінің алтынзархы чардығы. Анда кӧбізі иудей нимес кізілер чуртапчатханнаңар, пасха чон (язычниктер) чирі тіп адаӌаңнар. Иудей чирінің паза Галилей чирінің аразында Самар чирі полған. Иисус Позының ӱгредіглерінің кӧбізін Галилей чирінде искірӌең.

Давид – Иуданың сӧӧгінең сыххан Израильнің иң саблығ ханы. Ол Пурунғы Молӌағдағы Ырлар киндезінің авторларының пірсі. Амыр паза сын чуртасха кӱстеніп, Давид Худайның кӧңнін толдырған. Аның ӱчӱн Худай, ағаа сыйых идіп, Израиль ханнары хаӌан даа Давидтің тӧлінең сығарлар тіп молӌаан. Еврей ухаанӌылары тиксі-тилекейнің ханы, анынаң сын оңдайнаң устап парар Мессий Давидтің тӧлінең полар тіп киречілееннер.

Динарий – Римнің холындағы чирлерде тузаланылған кӱмӱс ахча. Пір динарий пір кізінің пір кӱнге тоғынып алған чал ахчазына тиңнелче.

Иаков (ИЗРАИЛЬ) – еврейлернің ӧбекезі, Исаактың оолғы, Авраамның пархазы. Ікіс харындазы Исавтың туңмазы. Иаков Исавтың соонаң тӧреен дее полза, че Худай аны таллап алғаннаңар, Иаков тун паланың ӱлӱзін алып алған. Аның он ікі оолғынаң (оларның аттары Рувим, Симсон, Левий, Иуда, Дан, Пеффалим, Гад, Асир, Иссахар, Завулон, Иосиф, Вениамин) еврей чонының он ікі сӧӧгі сыххан. Иаковха Худай пирген «Израиль» атнаң Иаковтың тӧлі полчатхан еврейлер паза Худай оларға пирген хан-чир адал сыхханнар.

Иліг кӱн пайрамы (Тросин) – еврейлернің киртінізі хоостыра Пасханың иліг кӱн соонда таныхталчатхан тоңас чыырына чарыдылған пайрам. Пурунда еврейлер, пу пайрам тузында Иерусалимде Худайға пазырып аларға тіп, Израильнің парчан пулуңнарынаң паза пасха хан-чирлерінең чыылыс парӌаңнар. Пу пайрам кӱнінде Христостың ӱгренӌілеріне Худай Худы тӱс килген соонда олар таныс нимес тіллернең чоохтас сыхханнар (Илӌ 2).

Илӌі – іди піс «апостол» грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧс грек тілінең «ӧнетін чахығнаң алай хабарнаң ызылған кізі» тіп тілбестелче. Иисус Христос, Позының ӱгренӌілерінің аразынаң он ікі кізіні таллап, оларны илӌілер тіп адаан. Оларға ӧнетін чахығ пирілген: Арачылағӌыдаңар Чахсы Хабарны чонға читір пирерге. Пу он ікі илӌідең пасха соонаң даа илӌілер полғаннар. Кӧзідімге алза, Матфий (Илӌ 1:15-26) паза Павел (Гал 1:1).

Иуда – Наа Молӌағда мындағ атты пір ле кізі ал чӧрбинче. Оларның аразында ӧӧн кізілер: 1) Иаковтың оолларының пірсі, Израиль тӧстеен пір сӧӧктің пазы. Иуданың адынаң хоостыра тӧлі иудейлер тіп адал сыхханнар (Наа Молӌағда пу сӧснең прай еврейлерні адидырлар), олар орныххан Израиль хан-чирінің аймағы, тізең, Иудей чирі тіп адал парған. Иуданың тӧлінең Израильнің илбек ханы Давид паза Аның тӧлі Иисус Христос полғаннар. Давид тее паза Иисус таа Иудей чирінің пір саарында, Вифлеемде тӧрееннер. 2) Христосты садыбысхан ӱгренӌізі Симонның Искариот Иудазы. 3) Иуда Хан-пиг Иисус Христостың туңмазы. Иуданың пічиин ол пасхан поларға айабас.

Иудей чирі – Израиль хан-чирінің ӱстӱнзархы аймағы. Алында пір полған Израиль хан-чирі сайбал парған соонда Иудей чирі тіп Ӱстӱнзархы хан-чирні адап сыхханнар. Кӧр ідӧк Иуда.

Иудейлер – иң пастап іди Иуданың сӧӧгінең сыххан кізілерні адаӌаңнар (кӧр Иуда). Соонаң пу сӧснең ідӧк еврейлерні паза израиль кізілерні адап сыхханнар. Итсе «иудейлер» сӧснең чонны нимес, киртініс пірігізін адидырлар. Иоанн пасхан Чахсы Хабарда удаа еврейлернің киртіністе устағ-пас полчатхан кізілерні адапчалар.

Кип-чоох – пу ӱгредігліг чоох. Анда Чахсы Хабардаңар, Худайдаңар паза Худай хан-чирінеңер піліс пирілче. Ол чазыт оңдайнаң чоохталчатхан киректі исчеткен кізілерні сағынарға ӱгретче.

Кізі Оолғы – Чахсы Хабар киндеде Иисус Позын іди удаа аданӌаң. Пу сӧстер Пурунғы Молӌағ киндеде ухаанӌы Даниилнің киндезінде учурапча. Анда Худай тӱгенӌі чылда Кізі Оолғына аарлас, сабланыс паза ӱлгӱ пирер тіп чоохталча. Анзы Кізі Оолғының ідӧк Мессий-Арачылағӌы полчатханын кӧзітче. Еврей тілінең пу олаңай ла «кізі» тіп сӧсті таныхтапча.

Кірес – Рим хағанадында Иисус Христостың тузында иң аар сайбағ ит салған ӧлімге чарғылатхан кізілерні анынаң пастыра чох итчеңнер. Ол азаа чирге хазалған, харчи сабылған ағастығ, чазаан тӧге полған. Кіреске хазатыртып ӧдірткені тың иреелестіг паза уйадыстығ саналӌаң.

Кіреске тӱскені (сомдырғаны) – пу кибір кізі, суға патыра кіріп, арығлал парчатханын таныхтапча. Еврейлер пу кибір хоостыра постарын арығланӌаңнар паза храмда тузаланчатхан ідіс-хамысты арығлаӌаңнар. Иисустың тузында Иоанн кізілерні, чазыхтарынаң хыйа полчатханын таныхтап, суғда кіреске тӱзірген. Соонаң пу кибірнең христианнар тигірибі тузалан сыххан.

Левиттер – Олар абыс полбазалар даа, храмда Худайны кӧглернең саблирында, тайыға салылчатхан малны тимнирінде полысчаңнар. Аннаң пасха олар Моисей Чахиин ӱгреніп, чонға таратчаңнар. Левиттер поларға Израиль чонының он ікі сӧӧгінің пірсін тӧстеен Иаковтың Левий оолғының на тӧліне чарадылӌаң.

Мессий-Христос – еврей тілінең пу сӧсті тілбестезе, «Худай таллаан» алай «Худай сӱрткен» тіп оңнирға чарир. «Мессий» сӧс грек тілінең «Христос» полар. Пурунғы Молӌағның тузында, абыстарға, ханнарға паза хай пірее ухаанӌыларға пастарын хайахнаң сӱртіп, турғысчаңнар. Аннаңар Мессий ідӧк «турғызылған» тіп тілбестелче. Мессий – ол Худай ысхан кізі, Арачылағӌы-хан. Аның килерінеңер Пурунғы Молӌағның кинделерінде чоохталча. Иисустың тузында еврейлер Мессийнің килерін сағааннар. Ол, киліп, оларны римляннарның ӱлгӱзінең позыдыбызар паза чир ӱстӱнде Худай хан-ӱлгӱзін турғызыбызар тіп киртінгеннер.

«Минмін» – иудей тілінең «Яхве». Худай, Позын Моисейге кӧріндіртіп, піди аданған. Аның соонаң Ол Моисейні Израиль чонын Египет холынаң осхырарға ысхан. Пу сӧс иудейлерге уғаа ызых полғаннаңар, аны адирға даа чарадылбаӌаң. Пу сӧстің орнына «Хан-пиг» сӧснең тузаланӌаңнар. Пурунғы Молӌағ киндезін грек тіліне пурунғыда тілбестеенде, «Яхве» сӧсті «Минмін» тіп тілбестееннер. Иоанн пасхан Чахсы Хабар киндезінде Иисус Позынаңар іди удаа чоохтанӌаң.

Моисей – ол Израиль чонының иң илбек устағӌызы. Худай аны израиль чонын Египет холынаң осхырарға таллап алған. Моисей, еврейлерні піріктіріп, оларға Худай пирген чахығларны читір пирерге кирек полған. Ол израиль чонын тӧстеп салып, аны Худай молӌаан чирзер апарған. Израиль чоны Моисей пирген чахығлары хоостыра чуртаан паза ағаа киртінген. Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезін Моисейни тіп санапчалар.

Моисей Чахии – ол Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезінде пазылған чахығлар. Ол кинделерде тилекейнің чайалғанынаңар, пастағы кізілернің чазых иткенінеңер чоохталча. Аннаң андар еврей чоны хайдаң сыхханынаңар, хайди Худай еврейлерні Египет холынаң позытханынаңар паза Палестин чирін оларға пиргенінеңер пазылча. Ағаа хоза ол кинделерде Худай пурунғы еврей чонына пирген чахығлар полар. Иң ӧӧні – он чахығ, аннаң даа пасха чахығлар паза кибірлер. Аннаңар ол пастағы пис киндені пӱкӱлее «Чахығ» тіп адапчалар. Пірееде прай Пурунғы Молӌағ киндезін «Чахығ» тіп адапчалар. Ол Чахығдағы ӧӧн чарадығларны Худай Моисейдең пастыра пиргеннеңер, ол чахығларны «Моисей Чахии» тіп адапчалар.

Молӌағ – («чахығ», «чӧптезіг») – Библияда Худайның Позының кӧңнінӌе кізілернең молӌасханы ӧӧн орында турча. Молӌағ алылчатса, ноо даа сари позының ниме идерін пӧгініп, молӌағ пирче. Синай тағда Худай Моисейдең пастыра прай еврей чонынаң молӌас салған. Ол молӌағны «Пурунғы Молӌағ» тіп адапчалар. Худай еврейлерні алғирға паза прай ыырӌылардаң арачылирға молӌап салған. Олар даа, постарының саринаң Худайға киртістіг поларға, Аның чахығда пазыл парған кӧңнін толдырарға киректер. Ухаанӌылар Худайның паза кізілернің аразында Наа Молӌағ полардаңар чоохтаан полғаннар. Наа Молӌағ Иисус Христостың тӧгілген ханынаң пик киречілел парған (1 Кор 11:25).

Мӧгі чуртас – Худай Пічиинде (Библияда) пу пір дее тоозылбинчатхан чуртасты ла нимес, че пу чир ӱстӱ чох пол парза, Худай хан-чирінде пір дее чобағ паза сағыссырас чох чуртас поларын таныхтапча. Ол чуртасты алғаны – Худай иң улуғ сыйых пиргеніне саналча. Андағ чуртасты Худай Иисус Христос Арачылағӌаа киртінгені пастыра пирче. Ағаа киртінминчеткен кізілер мӧгі чуртас ал полбинчалар. Оларны «геенна» – кӧйчеткен кӧл – сағыпча. Олар Худайға пір дее чағын пол полбастар.

Ораза – чиис чібин, пірееде ідӧк суғ даа іспин чӧргені. Пурунғы Молӌағ хоостыра еврейлер пу кибірге тудынӌаңнар. Улам чазыхтарын тастирға сурынған туста алай Худайға ӧнетін сурыныстарнаң айланчатса. Чахсы Хабарда Иисус хырых кӱн ораза тутхан тіп пазылча. Матфей пасхан Чахсы Хабарда (6:16-18) Иисус оразаны хайди тудардаңар чоохтапча.

Отахтар турғысчаң пайрам – иудейлернің Египеттең Худай пирген чирзер 40 чыл парған тусха чарыдылған пайрам. Пу 40 чыл аразында олар хуу чазыда чӧріп, отахтарда чуртааннар. Ол чорыхты таныхтап, еврейлер чылның сай пайрам тузында пір нидиле отахтарда чуртапчалар.

Пасха тіп ӱлӱкӱн – пу сӧс еврей тілінең «хыринӌа парарға» алай ба пасха тузазында «айабызарға» тіп тілбестелче. Пу ӱлӱкӱнні чыл сай часхыда таныхтапчалар. Израиль чонын Египет холынаң Худай осхырғанын піди хумартхылапчалар. Египет ханы еврейлерні позыдыбыссын тіп, Худай Позының ангелін Египеттегі кізілернің тун палаларын паза малларның пастағы тӧлін ӧдірібізерге ысхан. Ангел, еврейлерге теңмин, хыринӌа ирт парыбысхан. Еврейлер постарының тураларын хураған ханынаң таңмалап салғаннар. Аннаңар оларның тун палалары тіріг халғаннар. Аны сағысха киріп, пу ӱлӱкӱнде тайыға хурағанны салчалар. Анаң ол хурағанны тооза чіпчелер. Пір кизек тее итті ікінӌі кӱннің ииріне артызарға чарабас.

Пасха худайлығлар – постарының сағыстары хоостыра еврейлер «пасха худайлығлар» тіп Чалғыс Худайға киртінминчеткен, Худай таллаан чоннаң полбинчатхан прай еврей нимес чонны адааннар. Пірее тілбестеглерде «пасха чоннар» алай «прай пасха чоннар» тіп пазылча. Еврейлер пасха худайлығларны арығ нимес чонға санап, оларнаң палғалыс тутпасха кӱстенӌеңнер.

Сабланыс – Библияда «Худайның сабланызы» теені Худайның тиксі ӱлгӱзін тутчатханын паза Аның илбегін таныхтапча. Пірее тустарда Худайның сабланызы израиль чонының алнында тың чарып, ыс-от полып кӧрін килӌең.

Саддукей – Иисустың тузында еврейлернің аразындағы иң кӱстіг киртініс чӧрімі. Саддукейлернің илеедезі Ӧӧркі Чарғаа кірӌеңнер, оларның санынаң иң улуғ абыстар даа сыхчаң полған. Фарисейлерӧк чіли, олар Моисей Чахиина хатығ тудынӌаңнар. Итсе, саддукейлер, фарисейлердең пасхалалып, Худай Пічиинің кинделерінең Моисей пасхан пастағы пис киндені ле орта тіп санааннар. Ӧліглер тірілерінеңер Моисей Чахиинда пазылбаан тіп санапчатханнаңар, олар анзына киртінмеӌеңнер.

Сайтан – пу «ыырӌы» тіп сӧсті таныхтапча. Ол Худай чайап салған хут полча. Анаң ол хут Худайдаң тоғыр пол сығып, позының соонӌа кӧп ангеллерні апарған. Ол ангеллерні соонаң айналар тіп адап сыхханнар. Сайтан, кізілерні чазых идерге кӧӧктіріп, Худайның пай пӧгіннерінең тоғыр полча. Иоанның Азых чооғында сайтанның чиңдіргенінеңер паза аның чох иділгенінеңер чоохталча.

Самарлар – іди Самар чирінде чуртапчатхан чонны адаӌаңнар. Ол чон, иудейлерӧк чіли, Моисей пирген чахығӌа чуртааннар паза постарын, пурунғы израиль чонының тӧлі тіп, санаӌаңнар. Че самарларның ӧбекелері, израиль чонынаң сыххан даа ползалар, пасха худайларға пазырӌаңнар. Аннаңар иудейлер, оларны киртіністері хоостыра кірліглерге санап, оларға чағын полбаӌаңнар.

Синагога – іди еврейлер постарының Худайға пазырӌаң ибін адаӌаңнар. Олар, пеер суббота сай чыылызып, Худай Пічиин паза молитваларны хығырӌаңнар. Иисустың тузында еврейлер чуртапчатхан кӧп саарларда синагогалар полӌаңнар. Синагогада чыылысхан кізілернің полған на постаң кізізі Худай Пічиинең кизекті хығыр пирӌең.

Синай – Чир ортызындағы талайның (Средиземнай талай) ӱстӱнзархы саринда, сағамғы Египеттің чирінде турчатхан тағ. Пу тағда Худай Моисейнең чоохтазып, еврей чонынаң молӌас салған (чӧпке кірген).

Соломон – Давидтің оолғы, Израиль ханы, кӱлӱгі илбек кізі. Аның тузында Израиль хан-чирі ӧңненген. Иерусалимде Худай храмын пӱдір салған (аның алнында еврейлер Худайға ызых отахта пазырӌаң полғаннар).

Сомнаан худайлар (Тӧстер) – іди еврейлер ибіркі чоннарның, худай идіп, пазырчатхан омалығ тӧстерні адаӌаңнар.

Суббота – еврейлернің «шавват» сӧзінең пӱткен. Ол «тынағ кӱні» теені полча. Худай анынаң чирні чайап тоосханын таныхтаан. (Пастағлар 2:2-3 ). Моисей Чахиинда, пу пір дее тоғыс итпеӌең кӱн тіп, хатығлап чоохталча (Сығыс 20:8-11 ). Иисус Позын «Суббота ээзі» тіп адаан (Лк 6:5) паза пу пір дее ниме итпес кӱн нимес, че чахсы киректер итчең кӱн тіп ӱгреткен.

Сӱннет – Худайның иудейлерге пирген чахииның таңмазы. Худайның паза еврейлернің пабазы Авраамның аразындағы чӧптезіг хоостыра полған на ир пала пу кибір оңдайын иртерге кирек полған. Худайның израиль чонынаң Синай тағдағы молӌаанда Ол пу кибірні толдырарға хатап чахаан. Пу чахығ хоостыра ир кізінің алнының кизек теерізі кизілӌең. Пу кибір мусульманнарда парох.

Тайығ – Худай Пічиинде (Библияда) тайығ пастағызынаң сығара адалча. Худайны улуғлап пастағы тайығ иткен кізілер Адамнаң Еваның ооллары Каиннең Авель полчалар (Пастағлар 4 ). Моисей Чахии еврейлерге аймах тайығларны идерін чоохтап салған. Олар ӧӧнінде ікі пасха полғаннар: чазыхтары ӱчӱн паза алғас тайығлары. Тайыға хай пірее маллардаң паза хустардаң, алай чахсы чыстығ оттардаң салӌаңнар. Тайыға салған ит алай тамах чардыхти ӧртелӌең, чардыхти левиттерге паза абыстарға чииске пиріл парӌаң. Наа Молӌағда прай кізілернің чазыхтары ӱчӱн тӱгенӌі тайығ Иисус Христос полыбысхан.

Тайығ салӌаң орын – Еврейлернің Моисей Чахии хоостыра итчеткен тайығларының орны. Моисей Чахии хоостыра пасха орыннарда тайығ саларға чарадылбаӌаң. Иисустың тузында ол орын Иерусалимдегі храмда полған. Тайыға салылчатхан мал храм алнындағы сиден істінде соғылӌаң. Тайып ӧртеен тадылығ чыстығ оттар, тізең, храм істіндегі кӧзеңенің алнында ысталӌаңнар.

Тигіриб – пу сӧс храмны алай тураны таныхтабинча. Церковь алай тигіриб – ол киртінчеткен кізілернің чыылығлары. Наа Молӌағ киндеде Христосха киртінчеткеннернің полған на саардағы чыылығларын іди адаӌаңнар.

Тигір хан-чирі – кӧр Худай хан-чирі.

Тус сананызы – пурунғы еврейлернің алты сағат иртеннең алты сағат иирге теере кӱнӧрткізі саналӌаң. Кӱн хонызынаң кӱн сығызына теере хараа саналӌаң (6 сағат иирдең 6 сағат иртенге теере). Наа Молӌағ тузында хараағы тус тӧрт хадаға чарылӌаң, кӱнӧрткі тус, кӱн сығызынаң кӱн хонызына теере он ікі сағатха пӧлілӌең. Ӱзінӌі сағат 9 сағат иртенге килісче, алтынӌы сағат – 12-ке, читінӌі сағат – 13-ке, тоғызынӌы сағат – 15-ке, онынӌы сағат – 16-та, он пірінӌі сағат – 17-те, ӱс сағат хараа – 21 сағатха килісчең.

Тӱгенӌі кӱн – пу сӧстер Христостың чир ӱстӱнзер хатап килер тузын таныхтапчалар. Ол туста прай ӧлген кізілер тіріл киліп, прайзы Худайға чарғылаттырарлар.

Ухаанӌы – Худайның сӧзін истіп, ол сӧсті чонға читірчеткен кізілерні іди адапчалар. Ухаанӌылар кізілерні Худайны аарлирға, Аның кӧңнін толдырарға, Ағаа чағыннирға, хынарға паза чабал ниме итпеске ӱгретчеңнер. Еврейлернің кӧп ухаанӌылары Худайдаң искен сӧстерні пічікке пасчаңнар. Ол пічіктер Пурунғы Молӌағ киндезінделер.

Фарисейлер – Иисустың тузындағы еврейлернің киртініс чӧрімі. Фарисейлер Моисей Чахиин паза кибірлерні уғаа хатығ тутчаңнар. Оларны чон аразында тың улуғлаӌаңнар. Олар постары даа уғаа киртінчеткеннерінең паза сын оңдайнаң чуртапчатханнарынаң поғдархаӌаңнар. Иисус оларны, Моисей Чахиин хыйыстырбааны хыныстаң паза паарсастаң артых тіп, санапчатханнары ӱчӱн хомайлан. Иисус оларны хомайлааннаңар паза олар Аны Мессий поларға килістіре кӧрбееннеңер, Фарисейлер Аны ӧлімге пир салғаннар.

Хайхас – чир-чайаанның чуртас оңдайын алыстырчатхан Худайның кӱзі. Іди Худай кӱзінең чазылбас ағырығлар даа чох пол парчалар, ӧлген кізілер дее тіріл килчелер паза пасха даа хайхастар иділчелер. Андағ хайхастарны ідӧк «танығлар» тіп адаӌаңнар. Худай Пічиинде (Библияда) анзы, Худайдаңар киречілеп, ӧӧн орында полча. Іди «танығлар» алай ба хайхастар кізілерге ле полыспинчалар, ідӧк Худай пар полчатханын таныхтапчалар. Иисус итчеткен хайхастар Аның Мессий полчатханын киречілееннер.

Хан-пиг, Хан Худай – іди піс «куриос» тіп грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧстің ікі ӧӧн тании полған: 1) грек тілінде алында даа, сағам даа пасха кізізер иптіг айланғаны полча. 2) Пурунғы Молӌағны хығырчатхан еврейлер Худайны, чайыдып, Адонай (пиг, ээзі) адаӌаңнар. Пурунғы Молӌағ грек тіліне тілбестелчеткенде, еврейлер «Адонай» сӧсті тузаланған орында гректер «Куриос» пасчаңнар. Іди пу сӧс Наа Молӌаға «Худай» сӧсті таныхтап, кірген. Хакас тілбестеенде «Хан Худай» сӧстер орных парғаннар. Иисусты адап, тізең, Хан-пиг адапчабыс. Иисус сынында Худай Оолғы паза Худай полза даа, Наа Молӌағны тілбестепчетсе, Аны Хан Худай адирға чарадылбинча. Анзы тигіриб чоны Иисустың Худай полчатханын, Ол ӧлімнең тіріл килгенде ле, піліп алғаннаң палғалыстығ. Наа Молӌағның авторлары Иисусты «Куриос» тіп адапчатханнары олар Аны сынында Худайға санапчатханнарын пазох хатап киречілепче.

Храм – ол Иерусалим саардағы ызых иб. Еврейлер мында ла Худайға тайығ салӌаңнар паза ӱлӱкӱннерде чыылысчаңнар. Храмны иң пастап пістің эраның алнындағы 10 векте еврейлернің илбек ханы Соломон пӱдірген. Ол храмны пістің эраның алнында 586 чылда Вавилон азымахчылары иңзергеннер. Иисустың тузындағы храмны иудей ханы Илбек Ирод пӱдірген полған. Храмның туразы ибіре галереялар пӱдірілген полған. Галереялар храм ибіре полған чирні пӧліктерге чарғаннар (кинденің соондағы схеманы кӧріңер). Храм галереяларында кізілер кӧп чыылыс парӌаңнар. Иисус ухаанӌылаан хоостыра тӱрче поларынаң, ол тіріл килген соонда, пістің вектегі 70 чылда ол храмны римляннар иңзер салғаннар. Ол храмны, паза нааӌылабин, амға теере пӱдірбееннер.

Худай Пічии – аны піс амды Пурунғы Молӌағ киндезі тіп адапчабыс. Иисустың тузында еврейлер аны Худай Пічии тіӌеңнер. Анда Моисей Чахии, ухаанӌыларның кинделері паза Пічіктер полғаннар. Соонаң Наа Молӌағ киндезін ідӧк адап сыхханнар. Сағам христианнар Библияның прай кинделерін Худай Пічии тіп адапчалар.

Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі – Наа Молӌағда Худай хан-чирі теені ікі танығлығ: 1) ол орынны таныхтапча. 2) ол Худай ӱлгӱзін таныхтапча. Аннаңар пістің тілбестегде сағысты орта читірерге артых чарапчатхан – «хан-чирі» алай «хан-ӱлгӱзі» – сӧстернең ікі оңдайли тузаланчабыс.

Худай Худы – Ол Иисус Христосты кіреске тӱзірчеткен туста тӱскен (Мф 3:16) паза Ағаа кӱс пирген (Мф 12:8). Худай Худы, Иисус тигірзер ӧӧрлебіскенде, чирге, киртінчеткен кізілерге полызарға, оларны часхарарға паза кӱс пирерге тіп, ызылған (Ин 16:5). Иисус Худай Худынаң тоғыр иткен чазых тасталбас теен (Мф 12:31-32). Худай Худы киртінчеткен кізілерде чуртапча (Рим 8:9). Худай Пічии (Библия) киртіністіг кізілерні Худай Худынаң тол парарға сыбыра хығырча (Еф 5:19).

Худай Хурағаны – Пурунғы Молӌағ киндезінде хурағанны тайыға салӌаңнар тіп чоохталча. Ӧӧнінде, Пасха тіп ӱлӱкӱнде. Наа Молӌағ киндезінде Иисус Христосты «Худай Хурағаны» тіп адаӌаңнар. Иисусты иң пастап іди кіреске тӱзірӌең Иоанн адаан. (Ин 1:36). Ол Иисусты Худай хынчатхан, Аны Худайның пӧгінін толдырчатхан кізее санаан. Иисустың кірестегі ӧлімі соонда, «Худай Хурағаны» сӧс наа ниме таныхтап сыххан. Іди Худай Оолғын адап сыхханнар, Ол Позының тынын, кізілерні чазыхтарынаң арачылирға тіп, тайыға пирібіскен.

Чазых – анзы Худайны испеені паза Аның чахиин сайбапчатханы, Худайға удурласчатханы, Аны Хан-пиг тіп адабинчатханы полча. Иң пастағы чазыхты пастағы кізілер Адамнаң Ева идібіскеннер.

Чир тӱбі – Ол ӧліг кізілернің орны. Анда Христосха киртінмеен кізілернің хуттары ӧлім соонда полчалар. Анаң «тӱгенӌі кӱн» читсе, олар тіріл киліп, Худайға чарғылаттырарлар.

Чир ӱстӱ, чир-чалбах – пу сӧс чир-чайанны, кізілерні, мал-хусты, прай тіріг нимені таныхтапча. Че Иоанн илӌінің пічиинде пу сӧске наа сағыс пирілче. Анзы чир ӱстӱндегі прай чабал кӱстерні, Худайға паза Христосха тоғырланчатхан нимелерні таныхтапча. Ідӧк Худайны пілбинчеткен паза Худайға тоғыр полчатхан кізілерні таныхтапча.

Ызых, Ах-арығ – Пурунғы Молӌағда ӧӧнінде Худайға ла килістіре танығ. Иерусалим храмында Иң ызых орын Хан Худай Позының чонынаң хада полчатхан орын полған. Андар абыстар пастығына чылда пір ле хати кірерге чарадылӌаң. Кірер алнында ағаа, ӧнетін тайығ идіп, позын арығланып аларға кирек полған. Ызых нимелер Худайни полғаннар. Наа Молӌағда Иисус Христосха киртініс пастыра Аның ханынаң чазыхтарынаң арығланып алған кізілерні ах-арығ тіп адапчалар. Іди олар Худайға чағдирға оңдай алғаннар (Евр 9). Андағ кізілер Худайның холындалар, аннаңар ах-арығ кізілер тіп адалчалар.

Карталар

Библияда чоохталчатхан орыннарның сомнары паза карталар

Table of Contents

Наа Молӌағ: Азых Чоох

Наа Молӌағ

- Сӧс Алны

- Азых Чоох

- Иоанның Азых Чооғы
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22

Сӧстік

- Абыс
- Авраам
- Адам
- Азых чоох
- Айналар
- Албан чығӌаңнар
- Алғас
- Аминь
- Ангел
- Антихрист
- Арығ чӱректіг кізі
- Асий чирі
- Ах-арығ
- Ах сағал
- Вавилон
- Галилей чирі
- Давид
- Динарий
- Иаков (ИЗРАИЛЬ)
- Иліг кӱн пайрамы (Тросин)
- Илӌі
- Иуда
- Иудей чирі
- Иудейлер
- Кип-чоох
- Кізі Оолғы
- Кірес
- Кіреске тӱскені (сомдырғаны)
- Левиттер
- Мессий-Христос
- «Минмін»
- Моисей
- Моисей Чахии
- Молӌағ
- Мӧгі чуртас
- Ораза
- Отахтар турғысчаң пайрам
- Пасха тіп ӱлӱкӱн
- Пасха худайлығлар
- Сабланыс
- Саддукей
- Сайтан
- Самарлар
- Синагога
- Синай
- Соломон
- Сомнаан худайлар (Тӧстер)
- Суббота
- Сӱннет
- Тайығ
- Тайығ салӌаң орын
- Тигіриб
- Тигір хан-чирі
- Тус сананызы
- Тӱгенӌі кӱн
- Ухаанӌы
- Фарисейлер
- Хайхас
- Хан-пиг, Хан Худай
- Храм
- Худай Пічии

- Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі

- Худай Худы
- Худай Хурағаны
- Чазых
- Чир тӱбі
- Чир ӱстӱ, чир-чалбах
- Ызых, Ах-арығ

Карталар