Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-02T20:12:17.285813+00:00

Наа Молӌағ: Еврейлерге

Наа Молӌағ: Еврейлерге

1. Наа Молӌағ

1. Сӧстік

2. Карталар

Наа Молӌағ

Наа Молӌағ

1. Сӧс Алны

1. Еврейлерге

Сӧс Алны

Сӧс алны

Аарлығ хығырығӌылар!

Сірернің алныңарда хакас тіліне тілбестелген Наа Молӌағ. Наа Молӌағнаң Пурунғы Молӌағ пір кинде полып, тилекейде иң хығырылчатхан Худайның (Ызых) Пічии алай ба Библия полча.

Наа Молӌағ – ол 27 кинденің чыындызы полча. Андар тӧрт Чахсы Хабар, Худай илӌілерінің чуртастарынаңар кинде, Илӌілернің пічіктері паза Ухаанӌыларның Азых Чооғы киріл парғаннар. Грек тілінең «Евангелие» сӧс «Чахсы Хабар» тіп тілбестелче. Іди Иисус Христос Позының ӱгредиин адап салған, сах ідӧк Наа Молӌағның пастағы тӧрт киндезі адалча. Анда евангелисттер Матфей, Марк, Лука паза Иоанн Иисус Христостың чуртазынаңар паза иткен киректерінеңер, Аның ӱгредиинеңер паза Ол иткен хайхастардаңар, Аның ӧлімінеңер паза тірілгенінеңер чоохтапчалар.

Худай илӌілерінің чуртастарынаңар киндеде Иисус Христостаңар Чахсы Хабар хайди тарадылғаннаңар чоохталча. Пу киндеде Христос киртінізінің пастағы чылларында полған киректернің изерезі кӧзіділчеткеннеңер, ол тархынның тың аарлалчатхан киречізі полча. Анда илӌілернің кӱстенізі сылтаанда, Иисус Христостаңар хабар тиксі-тилекейге хайди тарадылғаннаңар чоохталча.

Наа Молӌаға ідӧк Павелнің, Петрның, Иоанның паза илӌілернің пасхалары даа Христос тӧрееннең 1-ғы чӱс чылында пасхан 21 пічии кірген. Полған на пічік кемге-де, христиан ӧмелеріне алай алынӌа кізілерге адалып, пазыл парғаннар.

Наа Молӌағның халғанӌы киндезі, Илӌілернің Азых Чооғы, ухаанӌы ниме. Аны хығырары оой ла нимес. Анда тилекейнің тархынында Худай полғанының чазыдын асчатхан кӧп омалар пар. Пу киндеде ідӧк Худай тилекейні чарғылирдаңар паза пу чир-чарыхтың орнына «наа тигірнең наа чир» тіп адалчатхан артых, мӧгі хан-чир килерінеңер чоохталча.

Наа Молӌағны тілбестирінде тузаланылчатхан сын пічіктердеңер

Наа Молӌағ пурунғы грек тілінең пазыл парған. Ол кӧп хати холнан хобырылған. Прай ла грек пічіктері пір тӧӧй ниместер. Че пасхалалчатхан орыннарның кӧп сабазы сағыс хоостыра тың на ырабинчалар. Пурунғы пасха пічіктернең тиңни Наа Молӌағның пічиинде андағ киліспес орыннар асхынахтар.

Хакас тіліне тілбестег орыс Синод тілбестиине тӧстенче. Піс пілчеткен иң артых пічіктер пірее чирлерде Синод тілбестиинең пасхалалчалар. Хығырығӌыларға грек пічіктерінең пасхалалчатхан андағ орыннар страницаның алтында паза кинденің соондағы таблицаларда чарыда чоохталчалар.

Синод тілбестии удаа таныс грек пічіктерінің пірдеезіне тӧстенминче. (Сағамғы Синод тілбестеглері андағ орыннарны курсивнең алай тӧрткіл скобкаларнаң таныхтапчалар. Че пірееде пір дее хайди таныхтабинчалар). Андағ оңдайларда хакас тілбестии грек пічиин хооп, Синод тілбестиинең пасхалалчатханына сноскаларда ӱндеспинче.

Пу киндее хоза сығарылған нимелер

Кинденің соонда сӧстік табарзар. Анда хакас тілбестиинде тузаланылчатхан паза чарыда чоохтиры киректелчеткен сӧстерні таап аларзар. Сӧстікте пирілчеткен сӧстернің ӱстӱнде мындағ «#» підір пазылых полча. Кинденің соонда, тізең, Наа Молӌағ тузындағы Палестин паза Чағынғы Іскеркі чирлернің карталары, ідӧк Библия тузында полған киректернің орыннарының сомнары кӧзіділ парғаннар.

Хакас тіліне тілбестегдеңер

Тілбестег чахсы синде иділерінің ӱчӱн паза сын грек пічиинің сағызын хыйыстырбастың ӱчӱн, Библияны тілбестепчетсе, хайзы-пірсі сыныхтағлар хайди даа иділедірлер. Хакас тілбестегде, грек пічиин чарытчатса, Библияны тілбестеӌең институттың пасха даа тоғыстарында чіли, пу тоғыста тілбесчілер чоннар аразында алылған оңдайларны хыйыстырбасха кӱстенчелер. Піске грек пічиинің пасха-пасха оңдайли чарыдылчатхан орыннарының тілбестеге пірсін не аларға киліскен, пасхазын (грек пічиинің чарыдылчатхан олох орнын) сноскаа кир салғабыс.

Наа Молӌағ ікі муңӌа чыл мының алнында пазыл парған. Ол сыынаң аны чӱзерлеп улуғ-кічіг тіллерге тілбестеп салғаннар. Амды ол санға хакас тілі кірібӧк парды. Худай Пічии хакас тіліне тілбестелгеннең кӧп ле тус иртпеді – пу проектке он чыл азыра ла. Пу тустың аразына Библияны тілбестеӌең институтнаң Марктың Чахсы хабары (1995), Луканың Чахсы Хабары, Худай илӌілерінің чуртастары (1999), Иоанның Чахсы Хабары, Иоанның пічіктері паза Азых чоох Киндезі (2004), тӧрт Чахсы Хабар (2007) тілбестеліп, сынағ оңдайынаң сығарыл парғаннар.

Библияны тілбестеӌең институт Наа Молӌағны хакас тіліне тілбестир тоғыста кӧп чыллар изере араласхан тілбесчілерге паза редакторларға, ідӧк пу тілбестегні чарыхха сығарарына хабасхан прай кізілерге алынӌа алғызын читірче.

Библияны тілбестеӌең институт

Еврейлерге

Еврейлерге

1. Еврейлерге Пічік

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

Еврейлерге Пічік

Еврейлерге пічік

Иң пурунғы тустардаң пасти Христос ӱгредиин істесчеткеннер, пу пічіктің авторы позын адабааннаңар, аның кем полғанынаңар сурығда пір чӧпке килбееннер.

Піреезі авторға Павел илӌіні санапчалар. Че пазылғанынаң паза сағыс оңдайынаң пу пічік Павелнің пасха пічіктеріне тӧӧй нимес. Пасха істезігӌілер аның авторына Павелнің хабасчыларының, Варнаванаң Аполлостың, піреезі полған полар тіп, санапчалар, хайзылары пасха кізілерні адабохчалар. Пурунғыдох Христос ӱгредиинің пір ӱгретчізі теен полған: «Тигіриб „Мин аны пасхам“ тіп поларӌых».

Пічіктің адалғаны паза киречілес оңдайы аның еврей христианнарға пазылғанын кӧзітче. Оларның тигіриблері хайда орныхханы пілдізі чоғыл – Римде, Иерусалимде, Александр-саарда алай пірее пасха орында ба. Пічік наа эраның 60–70 чылларында пазылған полар.

Авторның ӧӧн пӧгіні – Христос киртінізі, иудейлернинең тиңнестіре, артых полчатханын кӧзідері. Ол оңдайнаң автор, пічиин адапчатхан кізілерні Христосха киртіністе пик ползыннар паза аар тустар килібіссе, иудаизмге айлан парбазыннар тіп, тимнеп саларға харасча. Пурунғы тустарда ухаанӌылар паза ангеллер кізілерге Худай хабарын чарлааннар. Амды, тізең, Худай Оолғы Христостың, сын-чахсы Абыстың паза олох туста сын-чахсы Толығның тузы читті.

Христостың Позын тайыға салғаны киртінчеткеннерні саңайға чазыхтаң ахтабысхан.

Христоснаң хада поларына кізі Ағаа киртінгенінең пастыра читче. Пурунғы Молӌағдағы кӧп кізі, постарының ізеністерінің толғанын кӧргелекке дее, ідӧк христианнар, киртіністері ӱчӱн сӱрдірзелер дее, Худайға киртінген чіли, Христосха киртінерге киректер.

1

Худай Оолғының пастыра чоохтапча

1^1Худай пурунғыдаң ала ӧң-пазы оңдайларнаң ӧбекелерібіске ухаанӌылар пастыра кӧп хати чоохтанған. 2Пу халғанӌы кӱннерде, тізең, Ол піске Оолғының пастыра чоохтаан. Худай Оолғын прай нименің ээзі полар тіп чарат салған паза Аның пастыра тилекейні чайап салған+. 3Оолғы – Пабазының сабланызының чарии полып, Аның сын Позының омазы полча. Ол Позының кӱстіг сӧзінең тиксі-тилекейні орнында тутча. Ол, пісті чазыхтарыбыстаң ахтабызып, тигірде илбек Худайның оң саринда одыр салған+.

Худай Оолғының илбегі

4Худай Ағаа ангеллердең хай син пӧзік ат пирген, олох син Ол Позы даа ангеллердең пӧзік+. 5Худай ангеллерге пірдеезіне хаӌан даа тібеен: «Син минің Оолғымзың. Пӱӱн Мин Сині тӧріттім». Піди дее тібеен: «Мин ағаа Паба поларбын. Ол, тізең, Минің Оолғым полар»+. 6Хаӌан Худай Позының тун Оолғын ах-чарыхсар ысханда, теен: «Прай Худай ангеллері Ағаа пазырзыннар». 7Ангеллердеңер, тізең, Худай теен: «Худай ангеллерні чиллер осхас итче, нымысчыларны чалын осхас итче». 8Позының Оолғынаңар, тізең, Худай теен: «Худай, Синің хан-ӱлгӱң тӱгенмес. Кізілернең орта устирзың. 9Син орта нимее хынчазың, чабал нимені, тізең, хырт кӧрчезің. Аннаңар Худай, синің Худайың, сині таллаан паза сағаа арғыстарыңнаң пӧзік ӧріністі сыйлаан». 10Худай паза піди теен: «Хан-пиг, син пастап чирні тӧстеп салғазың, анаң Позыңның холыңнаң тигірні чайап салғазың. 11Чир-чалбах таа, тигір дее чох пол парар, Син, тізең, хаӌан даа поларзың. Олар, иргі кип-азах чіли, изел парарлар. 12Син оларны, чорғанны чіли, пӱктебізерзің, олар даа, кип-азах алыстырылғанни, алыстырыл парарлар. Че Син алыспинчазың, Синің кӱннерің дее тӱгенминче». 13Худай ангеллернің пірдеезіне хаӌан даа тібеен: «Синің ыырӌыларыңны азааң алтына сал пирбеенімӌе, Минің оң саримда одыр»+. 14Ангеллер Худайның нымысчылары ла. Олар арачылан халар кізілернің нымызына чӧрерге турғызыл парғаннар.

2

Пістің илбек арачыланызыбыс

2^1Аннаңар піс, саба чолға кірібіспес ӱчӱн, пісті ӱгреткен нимее ӧнетін хайығ саларға кирекпіс. 2Пістің ӧбекелерібіске ангеллернің пастыра пирілген ӱгредігнің Сӧзі сын полтыр. Аны сайбааны паза испеені сыбыра орта хатығлатхан. 3Аннаңар андағ илбек арачыланысты хыйа идіп, хатығластаң хайди осчаң поларбыс. Пу арачыланыстаңар пастап Хан-пиг Позы чарлаан полған. Аны искен кізілер, тізең, піске пу ӱгредігнің сын полчатханын кӧзіткеннер. 4Ағаа хоза Худай, хайхастарны, танығларны паза аймах-пасха таңнастығ киректерні киречілес идіп, Худай Худының сыйыхтарын Позының кӧңнінӌе ӱлестірген+.

Пісті арачыланысха ағылчатхан Иисус

5Худай ангеллерні килер наа чуртас оңдайынаң устирға турғыспаан. Піс аннаңар чоохтапчабыс+. 6Худай Пічиинде хайда-да аннаңар піди чоохталча: «Худай! Кемдір ол, кізі, Син аннаңар сағынарға? Алай кемдір ол, Кізі Оолғы, Син Аннаңар сағыссырирға? 7Син аны ангеллердең тӧбін тӱрчеге ле турғысхазың. Син, аны сабланысха паза аарласха чазап салып, Синің холың чайаан прай нимені Аның ӱлгӱзіне кир салғазың. 8Син прай нимені Аның азаа алтына тастаазың». Мында «прай нимені Аның азаа алтына» тіп чоохталча. Анзы Аның холына кірбеен ниме халбаанын таныхтапча. Че сағам піс прай ниме Аның ӱлгӱзінде полчатханын кӧрбинчебіс+. 9Че піс Иисусты кӧрчебіс. Худай, кізілерге паарсап, Иисусты оларның прайзының ӱчӱн ӧлерге ысхан. Аннаңар Аны ангеллердең тӧбін ӱр нимеске ле турғысхан. Иисус ирееленісте ӱрееннеңер, тізең, Худай Аны сабланысха паза аарласха чазап салған+.

10Чуртасты чайап салған паза прай нимее тын кирген Худай орта иткен. Ол, Иисусты ирееленістері пастыра сынап, Аның толдыра киртістіг полчатханын кӧрген. Иисус кізілерні сабланыстығ арачыланысха ағылча нооза+. 11Чазыхтаң арығлапчатхан Иисус кізі полча, чазыхтаң арығланчатханнары даа – кізілерӧк[*]. Аннаңар оларны харындастар тіп адирға Ағаа уйадыстығ нимес+. 12Ол Худайға тіпче: «Харындастарыма Синің адың чарлабызарбын. Оларның чыылығларында Сині сарыннаң сабландырарбын». 13Ол ідӧк тіпче: «Худайға ізенербін» паза «Мин мынабын, мағаа Худай пирген палалар даа мына». 14Пу палалар ит-ханнығ кізілер полчатханнаңар, Иисус таа оларох осхас: кізі ит-ханында килген. Ол анзын кізілерні ӧлімге ағылӌаң кӱзі пар сайтанны Позының ӧлімінең чиңіп алар ӱчӱн иткен+. 15Ол оңдайнаң ӧлерінең хорыхчатханнаңар чуртастары тооза хулда чӧрген кізілерні пос иткен. 16Пілдістіг нооза Иисус ангеллерге нимес, че Авраамның тӧліне полысча. 17Аннаңар Иисусха, Худайның алнында сын паза чағбан чӱректіг иң улуғ абыс полар ӱчӱн, Авраам тӧлі осхас поларға кирек. Прай ол ниме Худайдаң кізілернің чазыхтарын тастабызардаңар сурынып алар ӱчӱн полған+. 18Иисус, Позы даа сынатырған паза ирееленген ӱчӱн, амды сынатырчатхан кізілерге полыс полар+.

3

Иисус Моисейдең улуғ

3^1Ах-арығ харындастар, пісті дее Худай тигірзер хығыртхан! Худай пістің киртінізібістің иң улуғ Абызы поларға тіп ысхан Иисустаңар сағынчадыңар. 2Моисей Худайның туразындағы тоғысха киртістіг полған чіли, Иисус таа Аны ысханға киртістіг полған. 3Тураны пӱдірген кізі пӱдір салған туразынаң артых сабланысха турысча. Иисус таа ідӧк Моисейнің сабланызынаң артых сабланысха турысча. 4Ноо даа тураны кем-де пӱдір салған. Худай, тізең, прай нимені пӱдір салған. 5Моисей, Худайның чонына полызып, киртістіг нымысчы полған. Аның пастыра Худай соонаң полар нимедеңер чарлаан. 6Христос, тізең, Худайның Оолғы полып, Худайның туразынаң устирға турғызыл парған. Піс – Аның туразыбыс, сынап, тӱгеде махачы тудынчатсабыс паза Худайға ізенізібіснең махтанзабыс.

Худай пирчеткен тынанӌаң орын

7Аннаңар Худай Худы піди тіпче: «Пӱӱн Худайның ӱнін исчетсеңер, 8тас чӱректіг полбаңар. Ӧбекелерің, хуу чазыда сынатхан туста Мағаа удурласханда, андағ полғаннар. 9Олар хырых чыл изере мин иткен киректерні кӧргеннер. Андағ даа полза, Мині сыныхтааннар паза Минің тыстанызымны сынааннар. 10Аннаңар Мин, пу тӧлге тарынып, теем: „Чӱректері Миннең ырап ла одырча, Минің чолларымны олар пілбинчелер“. 11Пу тӧлге ӧкпем кӧдіріл парып, сӧс пиргем: „Мин пирчеткен тынанӌаң орынға олар хаӌан даа кірбестер“».

12Харындастар! Чӱректерің чабал, сын нимес полбазын, тіріг Худайыбыстаң хыйа парбазын тіп, сизініңер. 13Чазых сірерні чолдаң хыйыстырыбызып, ӧчес пол парбастарың ӱчӱн, кӱннің сай удур-тӧдір кӧңнілерің кӧдірізіңер. Іди Худай Пічиинде «пӱӱн» тіпчеткен тус иртіскенӌе итчедіңер. 14Піс Христоснаң хада тоғынчабыс. Сынап пастабох алған чуртасты ікінӌілес чох читіре хайраллап халзабыс, іди ле пол турар. 15Худай Пічиинде чоохталча нооза: «Пӱӱн Худайның ӱнін исчетсеңер, тас чӱректіг полбаңар. Ӧбекелерің, хуу чазыда сынатхан туста Мағаа удурласханда, андағ полғаннар».

16Худайның ӱнін истіп, Ағаа удурласхан кізілер кемнер полғаннар? Моисей Египеттең сығарған кізілернің прайзы полған нимес пе зе? 17Кем Худайны хырых чыл ӧкпелендірген? Чазых ит салып, сӧӧктері хуу чазыда чат халған кізілер полбаан ма ол? 18Кемні Худай «Мин пирчеткен тынанӌаң орынға олар хаӌан даа кірбестер» тіп харғап салған? Ағаа удурласханнарны нимес пе зе? 19Ам піс кӧрчебіс: олар Худай молӌаан орынға киртініс чохтарынаңар кір полбааннар.

4

4^1Худай піске тынағ пирерін молӌаан. Аннаңар, піреелерің аны ал полбин халбас ӱчӱн, сизіктіг полыңар+. 2Піске дее, Моисейнең хада парғаннарға чіли, Чахсы Хабар читірілген. Че олар искен нимені посха албааннар, киртінмееннер. Аннаңар оларға ол хабар туза полбаан. 3Піс, киртінчеткеннер, Худай молӌаан тынағны алчабыс. Худай, тилекей чайалғанда, прай тоғызын ит салған даа полза, піди теен: «Пу тӧлге ӧкпем кӧдіріл парып, сӧс пиргем: „Мин пирчеткен тынанӌаң орынға олар хаӌан даа кірбестер“»+. 4Худай Пічиинде хайда-да чоохтал парған нооза: «Читінӌі кӱнінде Худай, прай Позының тоғызын ит салып, тынанған». 5Че олох туста піди чоохталча: «Мин пирчеткен тынанӌаң орынға олар хаӌан даа кірбестер». 6Пу Чахсы Хабарны пурнада искен кізілер, Худайның чооғын испееннеңер, пу тынаға чит полбастар. Аннаңар пасха кізілерге тынағ ал полӌаң оңдай пар+. 7Худай, наа кӱн чарлап, аны «Пӱӱн» тіп адап салған. Кӧп тус ирткен соонаң Худай анзын Давид ханның пастыра чарлаан. Алында чоохталған полған: «Пӱӱн Худайның ӱнін истіпчетсеңер, тас чӱректіг полбаңар».

8Иисус Навин оларға Худай молӌаан тынағ пирген полза, аның соонда пасха кӱннеңер чоохталбасчых. 9Аннаңар Худайның чонына Худай тынанған осхас тынағ пирілер. 10Худай молӌаан тынағны алған кізілер, Худай Позының тоғызынаң тынанған чіли, постарының тоғыстарынаң тынанып алғаннар. 11Пу тынағ орнына кірер ӱчӱн, прай ниме идерге кӱстенееңер. Моисейнең хада чӧргеннер чіли, чоох испес полбааңар.

12Худайның сӧзі тіріг паза позының тоғызын ит парча. Ол ікі сари чітіділген хылыстаң даа чітіг. Ол, тирең ӧтіп, кізінің тынын худынаң, сӧӧктерін, тізең, чіліңнерінең чар полар. Ол туйух сағыстарны даа, чӱректің чазыт хынығыстарын даа чарғылапча+. 13Худайдаң пір дее ниме чазыр полбассың. Прай чайалған ниме Аның хараа алнында паза Ағаа азых. Аның алнында піс иткен киректерібіс ӱчӱн нандырығ тударбыс.

Иисус пістің иң улуғ абызыбыс

14Пістің Иң улуғ абыс Худай Оолғы Иисус пар. Аның тигірдегі Худайның алнында даа турыбызар оңдайы пар. Аннаңар пістің киртінізібіске пик тудыныңар+. 15Читпестерібіске чӱрексібес иң улуғ абыс нимес ол. Пістің прайзыбызох чіли, Ол сынатхан, че чазыхха кірбеен+. 16Аннаңар піске паарсазы толдыра Худайның алнына тідімніг килерге чарир. Анда хызылчатхан тузыбыста піске полыс пирер ӱчӱн, Худай піске ӧлӌей паза паарсас пирер+.

5

5^1Кізілернің санынаң табылған ноо даа иң улуғ абыс оларның ӱчӱн Худайның нымызына чӧрерге турғызыл парған. Ол, Худайға сыйыхтар салып, кізі чазыхтары ӱчӱн тайығ итче+. 2Ол иң улуғ абыстың читпестері пар. Аннаңар ол, пілістері читпинчеткен паза алӌаастар итчеткен кізілерге айап, ӧкпезін читірбинче+. 3Позының читпестері пардаңар, тізең, ағаа пасхаларының на чазыхтары нимес, че позының даа чазыхтары ӱчӱн тайығ идерге кирек+. 4Пос кӧңнінӌе пірдеезі иң улуғ абыс пол полбас. Ааронны таллаан чіли, иң улуғ абысты Худай таллир.

5Ол оңдайнаң Христос таа иң улуғ абыстың сабланызын паза адын Позы албаан. Че Худай Ағаа теен: «Син Минің Оолғымзың. Пӱӱн Мин Сині тӧріттім»+. 6Худай Пічиинің паза пір орнында Худай тіпче: «Син хаӌан даа Мелхиседек осхас абыс поларзың»+. 7Иисус чир ӱстӱнде чӧргенде, пазырып ала, харах чазын тӧгіп, оорлап, Худайны алдаан. Аның Иисусты ӧлімнең ал халар оңдай полған нооза. Иисус, Худайны улуғлап, Аның чооғын искен, аннаңар Худай Аның алданызын ис салған+. 8Че Иисус Худайның Оолғы полза даа, Ол ирееленістің пастыра чоох истерге ӱгреніп алған+. 9Хаӌан Ол кирек тиміне чит парғанда, Аның чооғын исчеткен кізілерге мӧгі арачыланыс пирӌең оңдай полған+. 10Худай, тізең, Аның, Мелхиседек осхас, иң улуғ абыс полыбысханын чарлаан.

Киртіністі тастабаңар

11Анзынаңар мин сірерге кӧп чоохтап поларӌыхпын. Сірер истерге арғаастанчатханнаңар, анзын сірерге оңарылдыра чоохтирға сидік+. 12Сірерге постарыңа ӱгретчі полыбызарға тус читкіӌе полған. Че Худай сӧзі чоохтапчатхан олаңай нимелерге сірерні ам даа ӱгредерге кирек. Пасха оңдайнаң чоохтаза, улуғ кізі чіпчеткен чиистің орнына сірер ам даа сӱтнең не азыранчазар+. 13Сӱтнең азыранчатханы ыңааӌах полча. Андағ кізі чахсынаң чабалны талластыр полар ба за. 14Хатығ чиис улуғ кізілерге пиріледір. Олар кӧпті кӧргеннеңер, чахсыны чабалдаң талластыр пілчелер+.

6

6^1Христостаңар ӱгредігнің пастағларын ӱзӱрбин, пик киртіністіг кізілерге килістіре чоохха кірееңер. Аннаңар, киртіністің тӧстеен хатап салбин, Худайға кирек чох киректерні тастирдаңар паза киртінеріне айланардаңар ӱгретпееңер+. 2Кіреске тӱзерінеңер, кізілернің пастарына хол салардаңар, ӧліглер тірілерінеңер паза тӱгенӌі кӱннің чарғызынаңар чоохтаспааңар+. 3Итсе, Худай пирзе, анзын даа чоохтазарбыстар. 4Пірее кізілер киртіністерінең хыйа парчалар. Олар Худайның чариинаң чарыдыл парған полғаннар. Олар тигірдең тӱскен сыйыхты сынааннар, оларның істілерінде Худай Худы полған+. 5Олар Худай сӧзі чахсы полчатханын чуртастарында постары кӧргеннер, Худай ӱлгӱзінің кӱзін сизінгеннер. 6Че олар киртіністерін тастабысханнар. Андағ кізілерні Худайға хатап айландырӌаң оңдай чоғыл. Олар, Худайның Оолғын хатап кіреске хазап, Аны уйатха сухчалар нооза. 7Наңмыр кӧп хати суғлаан чир, анда тоғынчатхан кізілерге тузалығ ӧзімнер ӧскіріп, Худайның алғызын алча. 8Че пуртах отнаң хазалӌыхтар сығарчатхан чир пір дее нимее чарабинча. Андағ чирні Худай харғапча. Ол ӧртке чох иділер+.

9Хынғаннарым! Піс піди тіпчеткен дее ползабыс, сірерні андағ ниместер тіп ізенчебіс. Піс сірернің арачыланысха тудынчатханнарыңны пілчебіс. 10Худай саба идер чоғыл. Ол сірернің хайди тоғынғаннарыңны паза Позына хайди хынғаннарыңны ундутпас. Сірер Худайға хынчатханнаңар, пасха ах-арығ кізілерге полысхазар паза полысчазар нооза+. 11Мындағ кӱстеністі сірернің полғаны ла тӱгенӌізіне теере кӧзітсін тіп сағынчабыс. Андада прай ізенчеткен нимелерің толар+. 12Піс, сірерні арғаастанмазыннар, че киртінчеткен паза прай нимее тыстанчатхан кізілерге кӧӧксіннер тіп, сағынчабыс. Андағ кізілер Худай молӌаан нимені аладырлар+.

Худайның ізестіг сӧс пиргені

13Худай Авраамға сӧс пирчеткенде, киречее Позы Позын турғысхан. Позынаң улуғ пірдеезі чох полған нооза+. 14Худай теен: «Мин сині алғирбын паза кӧп тӧл сағаа пирербін». 15Авраам, тыстанаачызы ӱчӱн, Худай молӌаан нимее читкен. 16Кізілер молӌапчатсалар, постарынаң улуғны киречее хығыртчалар. Ноо даа таласты молӌағнаң тоозадырлар. 17Худай кізілерге молӌағ пирген. Ол даа Аның молӌаа хайди даа толарын кізілерні пілзіннер тіп сағынған. Аннаңар Ол пу молӌағларның киречізіне Позы Позын турғысхан. 18Худайның киречілезі паза молӌаа алызар чоғыллар. Оларны пиріп, Худай чойлан полбас. Аннаңар піс, пу ізеніске килген чон, аның толарына кӧмес тее ікінӌілебинчебіс. 19Пу ізеніс піске пик паза ізестіг керіп кӧспезі осхас полча. Ол ізеніс пісті Худай храмының кӧзеңезі кистіндегі иң ызых орынзар апарча+. 20Иисус, піске чол азып, андар кірген. Ол, Мелхиседек осхас, тӱгенмес тустарға иң улуғ абыс полыбысхан+.

7

Мелхиседек Авраамнаң улуғ

7^1Мелхиседек[*] Салим саарның ханы паза Ӧӧркі Худайның абызы полған. Авраам, кӧп ханнарны чиңіп, айланчатханда, Мелхиседек аны, удурлап, алғаан. 2Авраам ағаа чаада утып алған аниинаң онынӌы чардығын пирген. Мелхиседек ат «арығ чӱректіг кізілернің ханы» паза «амыр хоныхтың ханы» теенін таныхтапча. «Салим» – ол «амыр хоных» теені нооза. 3Мелхиседектің паба-іӌезі, ӧбекелері кем полғаны пілдізі чоғыл. Аның тӧреенінеңер дее, ӱреенінеңер дее пір дее ниме пілбинчебіс. Ол, Худай Оолғыох чіли, саңайға абыс полып халған.

4Кӧріңер, Мелхиседек хайдағ илбек кізі полған. Авраам даа, израиль чонының илбек пабазы, позының чаа аниинаң онынӌы чардығын ағаа пир салған. 5Прай чон Авраамның тӧлінең сыххан полза даа, че Левийнің абыс полчатхан оолларына Моисей Чахии хоостыра чонның парызынаң онынӌы чардығын аларға чарадылча. 6Мелхиседек, Левийнің тӧлі полбинчатса даа, Авраамның чаа аниинаң онынӌы чардығын алған. Іди идібізіп, ол Худайның молӌаан алған Авраамны алғабысхан+. 7Улии кічиин алғидыр. Анзында ікінӌілес чоғыл. 8Парыстың онынӌы чардығын чыыпчатхан еврей абыстары ӧлерӧк кізілер. Онынӌы чардығын чыыпчатхан Мелхиседек, тізең, олардаң улуғ – аннаңар тӱгенмес хоныхтығ тіп чоохталча нооза. 9Аннаңар чонның парызының онынӌы чардығын алчатхан Левийнің ооллары постарының Авраам ӧбекелерінің пастыра Мелхиседекке онынӌы чардығын пиргеннер тирге чарир. 10Мелхиседек Авраамға тоғасхан туста Левий тӧреелек тее полған. Че ол Авраамның ӱрен-тӧлінде полған.

Иисус абыс Левийнің тӧлінең сыххан абыстардаң улуғ

11Моисей Чахии абыстарны Левийнің тӧлінең турғысхан. Ол абыстар Худайның пӧгінін толдыр полған ползалар, Худайға Ааронның оолларының[*] орнына Мелхиседек осхас абысты турғызары нимее киректелерӌік? 12Абыстарны алыстырғанда, Моисей Чахиин даа алыстырарға кирек. 13Абыс тіпчеткен Хан-пигібіс Левийнің сӧӧгінең полбаан. Аның сӧӧгінең сыххан кізілернің пірдеезі тайыӌаң орында хайынмаан. 14Хан-пигібіс Иуданың тӧлінең сыхханын піс пілчебіс. Моисей, абыстардаңар чоохтап, Иуданың сӧӧгін адабаан+. 15Абыстарны табардаңар чахығ алыс парғаны, Мелхиседек осхас, пасха абыс сыхханы хоостыра улам чахсы кӧрінче. 16Хан-пиг, кізі чахығлары хоостыра нимес, че мӧгі чуртас пирчеткен кӱске тӧстеніп, абыс полыбысхан. 17Худай Пічиинде аннаңар киречілес пар: «Син хаӌанға даа Мелхиседек осхас абыс поларзың»+. 18Абыстардаңар пурунғы чахығ, кӱзі паза тузазы чохтаңар, хыйа иділген+. 19Моисей Чахии пісті Худайға кӧні ағылбаан. Че амды пісті Худайға чағдатчатхан артых ізеніс пирілген. Аннаң пастыра піс Худайға чағдапчабыс+.

20Худай, Хан-пиг хаӌан даа абыс полар тіп, молӌаан. 21Андағ молӌағ пасха абыстарға пірдеезіне пирілбеен. Иисусха, тізең, Ол піди тіп молӌаан: «Хан Худай молӌаан паза пирген сӧсті сайбабас: „Син хаӌан даа Мелхиседек осхас абыс поларзың“»+. 22Худай сӧс пирген. Аннаңар иң артых молӌағ сынында тоғынарына Иисус киртістіг киречі полча+. 23Абыстар, тустары чидіп, ӧл парӌаңнар, оларның орныларына пасхалары турғызылӌаңнар. Аннаңар турғызылған абыстар кӧп полған. 24Че Иисус саңайға абысха турғызыл парған. Аның абыс полары тӱгенмес. 25Аннаңар Ол Худайға Позының пастыра килчеткеннерні хаӌан даа арачылап полар. Иисус, олардаңар Худайдаң сурынары ӱчӱн, тӱгенмес хоныхтығ полар+. 26Иисус піске иң килістіре улуғ абыс полча: ах-арығ, чабалы чох, пырозы чох. Ол чазыхтығлардаң арон турча паза Ағаа тигірдең пӧзік орын пиріл парған+. 27Иисусха, пасха абыстарға чіли, кӱннің сай тайығ идерге кирек чоғыл. Олар аны пастап постарының, анаң кізілернің чазыхтары ӱчӱн итчедедірлер. Ол, тізең, прайзының ӱчӱн пір хати паза хаӌанға даа Позын тайыға пир салған+. 28Моисей Чахии абыстарға олаңай, читпестері пар кізілерні турғысчаң. Че Моисей Чахииның соонда пирілген молӌағ хаӌан даа прай чахсы нименің толымы полчатхан Оолғын турғыс салған+.

8

Иисус пістің иң улуғ абызыбыс

8^1Піс чоохтапчатхан нименің ӧӧні мындағ: тигірде Илбек Худайның оң саринда одырчатхан иң улуғ абызыбыс пар+. 2Ол иң ызых орындағы иң улуғ абыс полча. Ол орын, тізең, кізі холы нимес, Хан Худай пӱдірген сын ызых отах полча+.

3Полған на иң улуғ абыс Худайға сыйыхтар ағыладыр, тайығ идедір. Аннаңар пістің дее иң улуғ абызыбыстың ағылӌаң нимезі поларға кирек+. 4Мында, чир ӱстӱнде, Моисей Чахиинда чоохталчатхан тайығларны итчеткен абыстар парлар. Аннаңар пістің иң улуғ абызыбыс чир ӱстӱнде чуртаан полза, ол абыс пол полбасчых. 5Че хаӌан Моисей ызых отах пӱдірерге итчеткенде, Худай ағаа теен: «Прай нимені, мин сағаа тағда кӧзіткен оңдайӌа иділзін тіп, сыныхтабыс тур». Аннаңар чирдегі абыстар, тигірдегізіне кӧӧгіп, хобырғаннарына ла килісче+. 6Амды Худай Иисусты чирдегі абыстарның тоғыстарынаң артых тоғысха таллап алған. Моисейге Худай пирген Молӌағның хыринда Иисус пирген Молӌағ кізілерге артых нимелерге ізеніс пирче нооза+.

7Пастағы Молӌағның читпестері полбаан полза, ікінӌізі киректелбесчік+. 8Че Худай, Позының чонында читпес сарин кӧріп, теен: «Израильнең Иуданың чонына Наа Молӌағ пирер кӱннер чидіп одырлар, – тіпче Хан Худай.+
9Пу Молӌағ алындағызынаң, Мин ӧбекелеріңні Египеттең чидектеп сығарған тустағызынаң, пасха. Олар андағы Молӌағны толдырбааннаңар, Мин оларны позымнаң хыйа иткем. 10Хан Худай ідӧк тіпче: Килер кӱннерде Израиль чонына пирӌең Молӌаам мындағ полар: Минің чахығларымны оларның сағыстарына сиир саларбын, чӱректерінде пас саларбын. Мин оларның Худайы поларбын, олар, тізең, Минің чоным поларлар. 11Андада оларның прайлары, иң кічиинең иң улиина теере, Мині пілерлер. Аннаңар кізі кізее алай харындас харындазына „Худайны пілеріне чол ас пирим“ тирге кирек чох полар. 12Мин оларның пыроларын тастирбын, оларның чазыхтарын паза чабал киректерін ундут саларбын». 13Мыны Худай «Наа Молӌағдаңар» теен. Анзы алындағы Молӌағ иргілен парғанын киречілепче. Иргілен парған ниме, тізең, табыраанӌа чох иділ парча.

9

Чирде паза тигірде пазырары

9^1Пастағы Молӌағда Худайға хайди пазырардаңар чоохталған. Аның хоостыра ызых отах турғызылған. 2Анда «ызых орын» полған. Ол орында чарытхылар полған паза Худайға салылған халастығ стол турған. 3Кӧзеңе кистінде «иң ызых орын» тіп адалчатхан пӧлік полған. 4Анда тадылығ чыстығ отты ӧртеӌең алтын чайындылығ орын полған паза алтын тастылығ сундух турған. Сундухта манналығ алтын ідіс, Ааронның хаӌан-да пӱрленібіскен тайағы паза Молӌағ пазылған чалбах тастар чатханнар. 5Сундухтың ӱстӱнде ханаттығ ікі ангел иділ парған. Оларның аразында Худай позының сабланызында кӧрін парӌаң. Ангеллернің ханаттары Худай чонның чазыхтарын тастаӌаң орынны кӧлеӌеңнер. Че сағам анзын изерістіре чоохтиры кирек чоғыл.

6Ызых отахта прай ниме піди иділік полған. Абыстар кӱннің сай, постарының тоғызын идерге тіп, пастағы улуғ отахха кірӌеңнер. 7Ікінӌі отахха, тізең, пір чылда пір хати иң улуғ абыс ла кірӌең. Ол андар соххан малның ханын кир салӌаң. Ол хан, позын паза оңнабин халып, сайбағ иткен ӱчӱн, чазыхха кір парған кізілерні арығлаӌаң+. 8Пу кибірлер пастыра Худай Худы, пастағы ызых отах турғанӌа, иң ызых орынзар чол азылбазын піске кӧзітче+. 9Ол ызых отах пістің тустың омазы полча. Пу туста ағылған сыйыхтар паза иділген тайығлар оларны итчеткен кізіні арығ чӱректіг итпинчелер+. 10Моисей Чахииның чарадығлары чиилчеткен, ізілчеткен нимелердеңер, аймах чууныстардаңар чоохтапчалар. Олар ідӧк кізінің істін алыстырбинчатхан чахығлардаңар чоохтапчалар. Олар Худай прай нимені наа оңдайнаң идібізер тусха теере пиріл парғаннар+. 11Че Христос, киліп, піске сооңар полар чахсы нимелернің иң улуғ абызы полыбысхан. Позының тоғызын итчеткен ол ызых отах кізі холынаң пӱдірілген ызых отахтаң хай-хай артых. Ол пу чирде турбинча нооза+. 12Христос иң ызых орынға кіргенде, ӧскілернің алай пызоларның ханын хада албаан. Че Позының ханынаң пір хати андар кіріп, пісті хулдаң саңайға позытхан. 13Ӧртеен хазыраның ойбазынаң поралалған ӧскілернең пуғаларның ханы, Чахығ хоостыра Худайның алнында чазыхтығ кізілерге чачырадылып, оларны арығлапчатхан полза, 14андада Христостың ханы хай син артых арығлап полар. Ол Позы пір пыро чох полчадып, Худай Худының пастыра Позын тайыға Худайға пирінген. Амды Ол пісті, ӧлімге ағылчатхан киректердең арығлап, тіріг, сын Худайның нымысчылары поларға ӱгрет салар+.

15Аннаңар піске Наа Молӌағны пирген кізі Христос полча. Ол кізілернің пастағы Молӌағның тузында иткен сайбағлары ӱчӱн ӧл парған. Аның сылтаанда Худай мӧгі чуртас аларға хығыртхан кізілерге молӌаан нимені пирче+. 16Кізінің хумартхы сӧзі[*] толдырылар ӱчӱн, ол кізі ӧл парарға кирек. 17Кізі тірігде, аның хумартхы сӧзі кӱзіне кірбеен полча. 18Аннаңар, пастағы Молӌағ алылчатханда, хан киректелген. 19Моисей пастап Чахииның чарадығларын чонға чарлаан. Анаң пызоларның паза ӧскілернің ханын алып, суғнаң порабысхан. Аның соонда хызыл ӧңе сырлалған тӱкті паза иссоп ағастың салаазын алып, ханнығ суға ӧллеп, чонға паза Чахығ киндезіне чачыратхан. 20Анзын идіп ала, ол теен: «Пу хан Худай сірерні толдырзыннар тіп чахаан Молӌағның киречізі полча». 21Пуох ханнаң ызых отахха паза анда тузаланылчатхан ідістерге чачырадыбысхан. 22Моисей Чахии хоостыра прай даа ниме ханнаң арығлалча. Чазых таа, хан тӧгілзе ле, позыдылча.

Христостың тайии чазыхтаң арығлапча

23Тигірдегіні сомнапчатхан нимелер малның ханынаң арығлаларға кирек полғаннар. Че тигірдегізі сын позы аннаң артых тайығ киректепче+. 24Христос, тигірдегізін сомнапчатхан, кізі холы иткен иң ызых отахха кірбеен. Ол, амды пістің ӱчӱн Худайның алнында турызарға тіп, тигірге кірген+. 25Кізілернің абызы позының ханын нимес иң ызых орынзар пір чылда пір хати кирӌең. Че Христосха Позын тайыға хати-хати саларға кирек чоғыл. 26Іди киректелген полза, Ағаа, чир пӱткеннең ала, кӧп хати ирееленерге килізерӌік. Ағаа, тізең, чазыхты чох идер ӱчӱн, Позын тайыға пиріп, тӱгенӌі кӱннерде пір ле хати килерге киректелген+. 27Полған на кізее, пір хати ӧліп, Худайның чарғызында турарға киліс парча+. 28Христос таа ідӧк, кӧп чонны чазыхтаң арығлабызар ӱчӱн, Позын пір хати тайыға салған. Ікінӌізін ол, чазыхтаң арығлабызарға тіп нимес, че Аны сағыпчатханнарны арачылир ӱчӱн килер+.

10

10^1Моисей Чахии сын нименің киртістіг омазы даа полбаан. Ол килер чахсы нименің кӧлегі ле полған. Чахығ хоостыра кізілер чылдаң чылға пір тӧӧй тайығлар итчеңнер. Че анзы тайығ итчеткен кізілерні артых итпинче+. 2Тайығ иткені кізілерні чазыхтарынаң пір хати сынап арығлабысчатхан полза, олар андада, постарын пыро чох тіп санап, тайығларны паза итпесчіктер. 3Сынында, тізең, чылның сай иділчеткен тайығлар кізілерні чазыхтарынаңар сағындырғаннар. 4Пуғаларның паза ӧскілернің ханы кізілерні чазыхтарынаң арығлап полбас нооза. 5Аннаңар Иисус, тилекейзер парчатханда, Худайға теен: «Син сыйыхтарны паза тайығларны киректебинчезің. Че син мині кізі ит-ханнығ поларға тимнеп салғазың. 6Син кізілернің, чазыхтаң арығланарға идіп, тайығ орнында малны ӧртепчеткеннерін дее, тайығ итчеткеннерін дее кӧңніңе албинчазың. 7Андада Мин теем: „Мин мынабын. Миннеңер Моисей Чахиинда пазылғаны хоостыра, Худай, Мин Синің кӧңніңні толдырарға парирбын“». 8Иисус пастап теен: «Син кізілернің чазыхтардаң арығланар ӱчӱн малны ӧртепчеткеннерін паза тайығ итчеткеннерін кӧңніңе албинчазың». Прай пу тайығлар Моисей Чахии хоостыра иділчелер. Андағ даа полза, Ол іди теен. 9Анаң Иисус теен: «Мин мынабын, Худай, синің кӧңніңні толдырарға парирбын». Анзы Моисей Чахии хоостыра иділчеткен тайығларны чох итчеткенін, оларның орнына Христостың тайиин турғысчатханын таныхтапча. 10Иисус Христос Худай Аннаң киректеен нимені иткен. Аннаңар Иисус Христостың иді-ханы пір хатап тайыға салылғанынаң піс прайзыбыс чазыхтаң арығланчабыс+.

11Полған на абыс, кӱннің-таңда храмда тоғынып ала, кӧп хати олох ла тайығларны идедір. Че ол тайығлар кізілерні чазыхтаң арығлап полбинчалар. 12Христос, тізең, чазыхтар ӱчӱн пір ле тайығ иткен. Аның салған тайии саңайға даа читче. Анзын ит салғанда, Ол Худайның оң саринда одыр салған[*]+. 13Анда одыра, Иисус Позының ыырӌыларын Худай Аның азаа алтына сал пирерін сағыпча+. 14Пір ле тайығ идіп, Христос чазыхтаң арығланчатханнарны саңайға сулу толдыра кізілер ит салған. 15Худай Худы анзын киречілепче. Ол піди тіпче: 16«Хан Худай теен: Килер кӱннерде оларға пирӌең Молӌаам мындағ полар: „Минің чахығларымны оларның чӱректерінде пас саларбын, оларның сағыстарына сиир саларбын. 17Оларның чазыхтарын паза чабал киректерін, тізең, паза сағыста тутпаспын“»+. 18Чазыхтар позыдылчатсалар, тайығ идері паза киректелбинче.

Худайға чағын полыңар

19Харындастар! Иисус Христостың тӧгілген ханы піске иң ызых орынзар тідімніг кірерге чаратча. Ол піске наа чол, чуртас пирчеткен чол ас пирген+. 20Пу чол кӧзеңе кистінзер, иң ызых орынзар апарча. Ол чолны Иисус Христос Позының иді-ханын тайыға салғанынаң асхан+. 21Амды Худайның прай ибінең устапчатхан пістің илбек Абызыбыс пар. 22Худайға азых чӱректіг, пик киртіністіг килееңер. Чӱреебісті кірліг сағыстардаң арығлап, идібісті арығ суғнаң чууп алып, Ағаа чағдааңар+. 23Пістің чоохтапчатхан ізенізібіске пик тудынааңар. Сӧс пирген Худайға піске киртінерге чарир нооза+. 24Удур-тӧдір полызызааңар, хынарға паза чахсы киректер идерге кӧӧктірізееңер. 25Хай піреелері итчеткен чіли, чыылығларыбысты тастабааңар. Хан-пигібістің килер кӱні чағдапчатханын пілчеткенібісте, кӧңнілерібісті уламох кӧдірізееңер+.

26Сынны піле-тура, чазыхта чуртирға хынчатсабыс, пісті чазыхтаң арығлап алӌаң тайығ чоғыл+. 27Андада піске Чарғы кӱнін паза Худайға тоғырланчатханнарны чох итчеткен чалынны, хорығып ала, сахтиры ла халча. 28Моисей Чахиин сайбаан кізідеңер ікі-ӱс киречі чоохтаза, ол кізіні айағ чох ӧдірібісчеңнер. 29Андағ полза, Худайның Оолғын нимее салбинчатхан кізілернең ниме полар? Олар молӌағны таңмалапчатхан паза чазыхтардаң арығлаан ханның тӧгілгенін аарлабинчалар. Олар паарсах Худай Худын сӧклепчелер+. 30Піс піди теен Худайны пілчебіс: «Мин ӧс аларбын. Мин оларға нандыр пирербін, тіпче Хан Худай». Ол паза піди теен: «Хан Худай позының чонын чарғылир»+. 31Тіріг Худайның холына кір парары хорғыстығ+. 32Алындағы тусты сағысха киріңер. Худай чарии сірерге урыл парғанда, сірер, ирее кӧп тее кӧрген ползар, уттырбаазар. 33Сірерге кізілернің кӧзіне кӱлгеннер, хыйыхтааннар, пірееде ідӧк хыйыхтатчатхан кізілерге чӧлег поларға киліскен. 34Сірер мағаа, пиктегде полғанымда, полысхазар паза ис-пайыңар пыластырғаннарыңда, ӧрінгезер: сірернің тигірде аннаң артых, хаӌан даа тоозылбас пайыңар парын пілгезер нооза+. 35Сірернің тідімніг тудынызыңар илбек сыйыхха турызар. Андағох ла полыңар. 36Худайның кӧңнін толдырар паза Ол сірерге молӌаан нимені алар ӱчӱн, тыстаныс кирек. 37Худай Пічиинде чоохталча нооза: «Тӱрче поларынаң килӌең Худай килібізер. Ол орайлатпас. 38Арығ чӱректіг кізі киртіністің сылтаанда чуртир. Че ол Миннең хыйа полыбысса, Мин ағаа чӧпсінмеспін»+. 39Піс хыйа айланыбысчатханнар паза ӧлім алчатханнар санынаң нимеспіс. Піс, худыбысты арачылап алар ӱчӱн, пик киртінчебіс.

11

Киртініс ниме полчатханнаңар

11^1Киртініс – ол ізенген нименің хайди даа толарын ікінӌілебинчеткені паза кӧрінмес нимелернің сынында поларын чахсы пілчеткені полча+. 2Пістің ӧбекелерібіс киртіністері ӱчӱн Худайның кӧңніне кіргеннер. 3Тиксі-тилекей Худайның сӧзі хоостыра пӱт парған. Анзын піс киртінізібіс пастыра ізестіг пілчебіс. Піс кӧрчеткен ниме харахха кӧрінмес нимедең пӱт парған+. 4Авель Худайға киртінген. Аннаңар аның тайии Каиннинең артых полған. Авельнің киртінізін кӧріп, Худай аның арығ чӱректіг полчатханын киречілеен. Аннаңар Худай аның тайиин алған. Авель ӧл тее парған полза, аның киртінізі пӱӱнгі кӱнге теере піске кӧзідім полча+.

5Енох Худайға киртінген. Ол, ӧлім кӧрбин, пу чирдең чіт чӧрібіскен. Пірдеезі аны таап полбаан. Аны Худай Позынзар ал парыбысхан. Че Худай Пічиинің киречілезі хоостыра, Худай аны Позынзар алғалахтох, Енох Худайның кӧңніне кірген полған. 6Киртінізі чох кізілернің пірдеезі Худайның кӧңніне кірбес. Худайзар килчеткен кізілер Аның парына паза Худайны тілепчеткеннер Ағаа сыйыхтадарларына ізенерге киректер.

7Ной Худайға киртінген. Худай хайдағ ниме поларын сизіндіргенде, Ной анзын пос хараанаң кӧргелек тее полза, Худайның чооғын истіп, керіп пӱдір салған. Ол керіпте позын паза сӧбірезін ал халған. Пу оңдайнаң Ной тилекейні чарғылаан. Ол, киртінгеннеңер, ахтатхан.

8Авраам Худайға киртінген. Аннаңар Худай ағаа, позының чирін тастап, молӌаан чирзер парарға теенде, Худайның чооғын искен. Ол, хайдар даа парчатханын пілбин, чӧрібіскен. 9Худай молӌаан чирге киліп, ол анда пасха хан-чирінің кізізі чіли чуртаан. Че андағ даа полза, ол киртінген. Ол анда отахта чуртаан. Исаакнаң Иаков таа ідӧк чуртааннар. Оларға прайзына Худай молӌаа пирілген полған нооза. 10Авраам Худайның сағызы хоостыра паза Аның кӱзінең пӱткен пик тӧстегліг саар поларын сағаан+.

11Сарра Худайға киртінген. Аннаңар ол, тӧл кӧрбес тее полған полза, позында пол парып, частығда пала таап алған. Ол Худай молӌаана киртінерге чарир тіп пілген. 12Аннаңар пала кӧрбес частығ Авраамнаң кӧп тӧл тараан. Аның тӧлі, тигірдегі чылтыстар, талай хазындағы хум осхас, кӧп саннығ полған+. 13Піс чоохтапчатхан пу кізілер, Худайға киртініп ала, ӧл парғаннар. Олар Худай молӌаан нимені сахтап полбааннар. Молӌаан нимелерні ырахтын на кӧріп, ӧрінгеннер. Олар постарын пу чирге килген пасха чонмыс тіп санааннар+. 14Іди сананчатхан кізілер чир-суғларын тілепчеткеннерін киречілепчелер. 15Тастап парыбызарға киліскен чирлерінеңер ле сағынған ползалар, олар андар айланарӌыхтар. 16Че олар артых, тигірдегі, чирні тілееннер. Аннаңар Худайға, олар Аны постарының Худайы тіп адапчатсалар, уйадыстығ нимес. Худай оларға саар тимнеп пирген нооза.

17Авраам Худайға киртінген. Худай, аны сыныхтап, Исаак оолғын тайыға салдыртханда, Авраам Аның чооғын толдырарға тимде полған. Худай Авраамға кӧп тӧл молӌаан, Авраам, тізең, чалғыс оолғын даа тайыға саларға тимде полған+. 18Худай, тізең, ағаа піди теен полған: «Мин молӌаан тӧлің Исаактаң тарир». 19Авраам, Худайға киректелзе, Исаакты ӧліглердең тірілдір полар тіп сағынған. Аннаңар, пасхали чоохтаза, Исаак ағаа ӧліглердең нандыра пиріл парған+.

20Исаак Худайға киртінген. Аннаңар ол, Иаковнаң Исавты алғап, килер тустарда кӧп ниме поларын молӌаан.

21Иаков Худайға киртінген. Аннаңар ӱрир алнында ол Иосифтің оолларының полғанын на алғабысхан. Ол, тайағына тіреніп, Худайға пазырған.

22Иосиф Худайға киртінген. Аннаңар ӱрир алнында, Израиль чоны Египеттең парыбызарын чоохтап, позының сӧӧгін хада апарыбызарға сурынған.

23Моисейнің іӌе-пабазы Худайға киртінгеннер. Аннаңар аны тӧрееннең ӱс айға читіре чазырғаннар. Олар, аның пасхаӌыл пала полғанын кӧріп, ханның час палаларны ӧдірерге пирген чахиинаң хорыхпааннар+. 24Моисей Худайға киртінген. Аннаңар ол, ӧс парғанда, позын фараон хызының палазы аданарға хынминыбысхан. 25Ол иртісчеткен чазыхтың тадиин алғанӌа, Худай чонынаң хада иреені кӧрерін таллап алған+. 26Ол Христости осхас ирееленістерні Египеттің прай пайынаң артых тіп санаан. Ол Худайның пирер сыйиин кӧрген нооза+. 27Моисей, ханның хазырланарынаң хорыхпин, киртінгені хоостыра Египеттең сығыбысхан. Кӧрінмес Худайны кӧрген чіли, нандыра айланмасха пик пӧгін салған. 28Киртінізі хоостыра Пасха тіп адалчатхан кибір идіп, ізіктерні ханнаң таңмалап салған. Ӧлім ағылчатхан Ангел, ханны кӧр салып, Израильнің тун оол палаларын ӧдірбеен. 29Киртінізі хоостыра чонынаң хада, Хызыл талайның тӱбі азыл парғанда, хуруғ чирӌе кис парыбысхан. Сӱріс килген Египет чааӌылары, ідӧк кизерге идіп, талайда пат парғаннар.

30Израиль чоны Худайға киртінген. Аннаңар Иерихон саарның ханаларын читі хати ибірібізіп, оларның иңзеріл парғанын кӧр салған. 31Чӧреечі Раав Худайға киртін парған. Аннаңар ол китеге чӧрчеткен Израиль кізілерін амырнаң удурлаан паза аның соонаң киртінерге хынмаан кізілернең хада ӧдірт салбаан+.

32Хоза пірее ниме чоохтирға кирек пе? Гедеоннаңар, Варактаңар, Самсоннаңар, Иеффайдаңар, Давидтеңер, Самуилдеңер паза ухаанӌылардаңар чоохтирға тус чоғыл. 33Олар Худайға киртінгеннер. Аннаңар хан-чирлерні чиңеннер, Худайның кӧңніне кірчеткен нимелер иткеннер паза Худай оларға молӌаан нимені алғаннар. Олар ала парыстарның аастарын чаба тутханнар, 34хазыр кӧйчеткен оттарны ӱзӱрібісчеңнер, хылыстаң ӧлерінең арачыланып алӌаңнар. Оларның кӱс чоғы кӱске айлан парӌаң. Олар кӱстіг полып, чаалазығларда пасха хан-чирлерінің сиріглерін утып алӌаңнар. 35Ипчілер Худайға киртін парып, ӧл парған туған-чағыннарын тіріг айландырып алӌаңнар. Пасхалары, постарын харибдең позыдарынаң тоғыр саап, ирееледіп, тоозылғаннар. Олар, артых чуртасха тірілдірерлеріне ізеніп, іди иткеннер. 36Паза пасхаларын, иреелеп, соғып, палғап, харибге одыртчаңнар+. 37Оларны тастарнаң чоо чаалаӌаңнар, игееснең чара игеӌеңнер, иреелеӌеңнер, хылыснаң ӧдірӌеңнер. Олар истебеен хой, ӧскі теерізін кис чӧрӌеңнер, хызылӌаңнар, оларны сӱрӌеңнер, хыйыхтаӌаңнар. 38Пу тилекей андағ кізілерге турыстығ нимес. Олар хуу чазыларзар, тағларзар тизіп, кӧңдей хайаларда, оймахтарда чазынып чуртап чӧргеннер. 39Олар киртіністерін ізестіг киречілееннер. Че Худай молӌаан нимені оларға пирбеен. 40Худай піске хайдағ-да артых ниме пӧгін салған. Худай оларны, піс чох иң артығына чидіп албазыннар тіп, іди иткен+.

12

Худай хынчатхан кізіні хатығлапча

12^1Прай пу киречі полчатхан, толдыра киртіністіг кізілер пістің ибіре кӧп. Аннаңар, харығ полчатхан нимені хыйа тастап, пісті тутчатхан чазыхтаң позааңар, чарысчатхан чолыбысты ізестіг иртібізееңер+. 2Иисусха кӧрееңер. Ол пістің киртінізібісті пастабызып, аны толдыра итче. Аны сағыпчатхан ӧріністі Иисус пілген. Че пастап, Ол уйаттаң хорыхпин, кіресте ирее кӧрген. Амды, тізең, Ол Худайның оң саринда одырча+. 3Ағаа нимені иртерге киліскенін сағысха алыңар. Чазыхтығ чонға хыйыхтадып, хайди ирееленген. Анзы сірерге, кӧңніңерні тӱзірбин, махачы тудынарға полыссын.

4Сірерге хан тӧгілгенӌе чазыхнаң кӱрезерге киліскелек+. 5Алай Худай сірерні, Позының оолларын чіли, часхарғанын ундут салғазар ба? «Оолғым, Хан Худайның тӱзеткеніне хайбин полба, Ол сині хатығлапчатса, кӧңніңні тӱзірбе. 6Худай хынчатхан кізіні тӱзетче паза „оолғым“ теен кізіні сохча». 7Хан Худайның тӱзеткеніне сыдапчатсаңар, піліңер, ол сірерні, Позының оолларын чіли, іди тӱзетче. Пабазы тӱзетпеен пала пар ба+? 8Ноо даа паба-іӌе палаларын тӱзедедір. Аннаңар, Худай сірерні тӱзетпинчетсе, сірер Аның ооллары нимессер, сурас палаларзар. 9Паба-іӌебіс пісті тӱзеткеннерінде, піс оларны улуғлаабыс. Улам тигірдегі Пабабыстың чооғын истерге паза ол оңдайнаң чуртас аларға кирекпіс. 10Пістің паба-іӌебіс пос хынғанни ӱр нимеске ле тӱзет салӌаңнар. Худай, тізең, піске туза идіп, Позы осхас ах-арығ поларыбыс ӱчӱн, пісті тӱзетче. 11Пісті тӱзетчетселер, піс ӧрінминчебіс, че хомзынчабыс. Соонаң, тізең, тӱзетірген кізі, арығ чӱректіг пол парза, ол сыйыхха амыр хоныхты алар. 12Аннаңар тӱс парған холларыңны кӧдірібізіңер, пос пол парған чӱллеріңні хатырыбызыңар. 13Кӧні чолларӌа чӧрінер: ахсапчатхан кізі частыхпазын, че айдас пол парзын.

Худайның кӧңніне кірер ӱчӱн хайди чуртирға

14Прайзынаң хада ынағ чуртирға, ах-арығ поларға кӱстеніңер. Іди полбаза, Хан Худайны пірдеезі кӧрбес+. 15Кӧріңер, Худайның паарсазынаң сірернің пірдеезі хал парбазын. Сірернің араңарда ачығ тамырлар ӧс парбазын. Олар ӧсчеткен чирлерде кӧп кізі ооларына оох парча+. 16Араңарда чӧреечі алай Худайны улуғлабинчатхан кізі пол парбазын. Исав осхас кізілер пір азырал ӱчӱн улуғ оолның ӱлӱзін орнастырыбызарға тимделер+. 17Сірер пілчезер, соонаң ол пабазының алғазын аларға сағынған. Че иділ парған нимені тӱзет полбаан. Харах чазын тӧгіп ала пабазына алданған даа полза, хыйа тасталған.

Пурунғы паза Наа Молӌағ.

18Сірер чалыннап кӧйчеткен Синай тағзар, чыплама харасхызар, пӱрӱңкізер, хазыр чилге чағдабаазар. 19Пырғы табызына, хазыр ӱнге дее килбеезер. Израиль чоны, ол ӱнні ис салғанда, аны паза испеске тіп алданған. 20Олар «Мал даа пу таға чағдаза, тастарнаң чааладарға кирек» тіп чоохталчатхан чахығдаң хорыхханнар. 21Прай пу нименің хорғыстығ кӧріміне сыдаспин, Моисей теен: «Хорығып, халтырапчам». 22Сірер, тізең, Сион тағзар, Тіріг Худайның саарынзар чит килгезер. Сірер кӧп ангеллер полчатхан тигірдегі Иерусалимзер килгезер+. 23Худайның тун палаларының тигірибінзер килгезер. Оларның аттары тигірде пазыл парғаннар. Сірер прай кізілернің Чарғыӌызы полчатхан Худайзар паза толдыра чахсы, арығ чӱректіг кізілерінзер килгезер+. 24Сірер Наа Молӌағны пирген Иисуссар паза ханының чачырадызына килгезер. Аның ханы Худайдаң пыро тастирдаңар сурынча. Ол хан Авельнің ӧс алардаңар сурынчатхан ханынаң тың хысхырча+. 25Кӧріңер зе, сірерзер айланчатхан Худайдаң тӧдір полбаңар. Худайның пу чирдегі чахығларын чоохтапчатхан Моисейні истерге хынмаан кізілер хатығлас чох халбааннар. Піс тее, тигірдең чоохтапчатхан Худайны испезебіс, улам хызааннадарбыс+. 26Ол туста Аның ӱні чирні сілігібіскен. Ам, тізең, Ол сӧс пирген: «Чирні ле нимес, тигірні дее ам даа хатап сілігібізербін». 27«Ам даа хатап» теені прай чайаан нименің сілігіліп, чох иділерінеңер ізестіг киречілепче. Андада сілік полбас ла ниме чат халар. 28-29Піс изелбес хан-чирін алчабыс. Аннаңар алғыстап пілееңер. Алғыстап ала, Худайның кӧңніне килістіре Аның нымызына чӧрееңер. Пістің Худайыбыс прай нимені чох итчеткен чалын осхас. Аннаңар Аны улуғлааңар паза Аннаң хорығааңар.

13

Тӱгенӌі ӱгредіг чоох

13^1Удур-тӧдір, харындастар чіли, хынызыңар+. 2Иб-чуртыңарға чол чӧрчеткен кізілерні кирчедіңер. Піреелері, іди идіп, постары даа пілінмин халып, ангеллерні аалӌы иттірлер+. 3Харибдегі кізілердеңер сағыныңар. Постарың пиктегде полған чіли, оларға сағыссыраңар. Ирееленчеткен кізілердеңер сағыныңар. Оларға, постарың ідӧк ирееленген чіли, айаңар+. 4Ирепчі палғалызын аарлаңар. Ирлері дее, ипчілері дее киртістіг поларға киректер. Оралысха паза чӧрееске сабылғаннарны Худай позы чарғылапча+. 5Ахчаа сабылбаңар, пар нимее чӧпсініңер. Худай Позы теен, хайза: «Сині халғыспаспын, сині тастабаспын»+. 6Аннаңар піске тідімніг чоохтанарға чарир: «Худай мағаа полысча. Мағаа пір дее нимедең хорығарға кирек чоғыл. Ыырӌы мағаа хайдағ чабал ниме ит полар?» 7Устағӌыларыңнаңар сағыныңар. Олар сірерні Худайның сӧзіне ӱгреткеннер. Олар хайди чуртаанын паза ӱреенін сағынып, олар киртінген чіли киртініңер+. 8Иисус алыспинча: киӌее хайдағ полған, пӱӱн дее, хаӌан даа андағох. 9Ӧң-пасха паза пасхаӌыл ӱгредіглерге сірерні сын чолдаң апарыбызарға пирбеңер. Ниме чирге алай чібеске тіп чоохтапчатхан ӱгредіглер нимес, Худай паарсазы чӱректеріңні пик итсін. Андағ ӱгредіглернең айғасчатхан кізілер олардаң пір дее туза албинчалар+. 10Иерусалимдегі храмның абыстарына пістің тайиибыстаң алған малның идін чирге чарабас. 11Кізілернің чазыхтарының ӱчӱн иң улуғ абыс тайыға салылған малның ханын иң ызых орынзар апарӌаң. Малның иді, тізең, аал тастында ӧртелӌең. 12Аннаңар Иисус таа саар тастында ӧлген. Іди Ол Позының ханынаң кізілерні ахтаан+. 13Саар тастынзар сығааңар паза Ағаа кӧрерге киліскен уйатты хада ӱлезееңер+. 14Мында, чир ӱстӱнде, піске сыбыра чуртаӌаң саар чоғыл. Піс пӱдірілер саарны тілепчебіс. 15Иисустың пастыра Худайны сыбыра сабландырааңар. Піс Худайның адын саблирбыс. Анзы аастаң сыххан пістің тайиибыс полар. 16Кізілерге чахсы идерге ундубаңар. Удур-тӧдір полызызыңар. Іди иткені Худайның кӧңніне кірчеткен тайығ полча нооза. 17Устағӌының чооғын истіңер, ол теен нимені идіңер. Оларға сірернің ӱчӱн Худайның алнында нандырығ тударға кирек. Аннаңар олар сірернің арачыланызыңардаңар сыбыра сағынчалар. Оларның чооғын иссеңер, олар тоғыстарын ӧрініп ала итчедерлер. Чоох испезеңер, тоғыстарын мӧңіссіреп ала идерлер. Анзы сірернің тузаңарға полбас.

Сурыныстар паза алғастар

18Пістің ӱчӱн пазырыңар. Піс хаӌан даа орта идерге кӱстенчебіс. Аннаңар пістің сағыстарыбыс пісті чарғылабинчалар+. 19Худай мині сірерзер табырах нандыра ыссын тіп, улам тың пазырыңар. 20-21Иисус Худайның мӧгі Молӌаан Позының ханынаң таңмалабысхан. Ол оңдайнаң Ол Позының хойларының Илбек хадарӌызы полыбысхан. Амыр пирчеткен паза Иисусты тірілдірібіскен Худай сірерні ноо даа чахсы кирекке пик итсін. Чахсы киректер идіп, сірер Аның кӧңнін толдырчазар. Ол, тізең, Иисус Христостың пастыра сірерде тоғыс апарып, Позының кӧңніне кірер иде сірерні алыстырча. Иисусха хаӌан даа сабланыс ползын! Аминь+.

Тӱгенӌі сӧстер

22Харындастар, мин сірерге пасхан сӧстерні чӱректеріңе алыңар тіп сурынчам. Пу пічиим тың узун нимес нооза. 23Піліңер, Тимофей харындазыбыс харибдең сыхты. Ол пу чағында минзер килзе, мин, сірернең тоғазарға парчатсам, аны хада алып аларбын+. 24Сірернің устағӌыларыңа паза прай ах-арығ кізілерге изен читіріңер. Италий чиріндегі харындастар сірерге изен читірчелер. 25Сірерге прайзыңарға Худай паарсазы ползын. Аминь.

* 2:11 Пу стихты піди дее оңарарға чарир: «Чазыхтаң арығлапчатхан Иисусты паза чазыхтаң арығланчатхан кізілерні хайзын даа пір Паба чайап салған».

* 7:1 Мелхиседек – кӧр: Пурунғы Молӌағның «Пастағлар» (Бытие) киндезі.

* 7:11 Аарон Левийнің тӧлінең полған. Иң улуғ абыстарны Ааронның на сӧбірезінең табарға чарадылӌаң.

* 9:16 Грек тілінде «хумартхы сӧс» паза «молӌағ» теенін пір сӧс таныхтапча.

* 10:12 Пу стихты ідӧк піди оңарарға чарир: «Христос, тізең, чазыхтар ӱчӱн пір ле тайығ иткен. Анзын ит салғанда, Ол Худайның оң саринда саңайға одыр салған».

+ 1:2 1 Пет 1:20, Мк 12:7, Ин 1:3, 1 Кор 8:6, Кол 1:16

+ 1:3 2 Кор 4:4, Кол 1:15, Мк 16:19, Илҷ 7:55-56, Рим 8:34

+ 1:4 Еф 1:21, Флп 2:9
+ 1:5 Илҷ 13:32-33, Евр 5:5,
+ 1:13 Евр 10:13
+ 2:4 Илҷ 2:22, Илҷ 2:43
+ 2:5 Евр 1:6
+ 2:8 1 Кор 15:25

+ 2:9 Ин 8:54, Ин 17:1, 1 Пет 1:21, 2 Пет 1:17

+ 2:10 Рим 11:36, Евр 5:9

+ 2:11 Евр 13:12, Мф 28:10, Мк 3:35, Ин 20:17, Рим 8:29

+ 2:14 Ин 1:14, 1 Ин 4:2, 2 Ин 1:7, 1 Тим 3:16, 1 Ин 3:8, 1 Кор 15:54-55

+ 2:17 Флп 2:7
+ 2:18 Лк 22:28
+ 4:1 Евр 12:15
+ 4:3 Евр 3:11
+ 4:6 Евр 3:19
+ 4:12 Еф 6:17, Аз.ч. 1:16
+ 4:14 Евр 2:17-18, Еф 4:10, Евр 7:26

+ 4:15 Лк 23:41, Ин 8:46, 1 Пет 2:22, 1 Ин 3:5, 2 Кор 5:21

+ 4:16 Еф 3:12, Евр 10:19
+ 5:1 Евр 8:3
+ 5:2 Евр 7:28
+ 5:3 Евр 7:27
+ 5:5 Ин 8:54, Илҷ 13:32-33, Евр 1:5
+ 5:6 Евр 7:17, Евр 7:21
+ 5:7 Мф 26:39, Мк 14:35, Лк 22:41,
+ 5:8 Рим 5:19, Флп 2:8
+ 5:9 Евр 2:10
+ 5:11 2 Пет 3:16
+ 5:12 1 Пет 2:2, 1 Кор 3:1-2
+ 5:14 Еф 4:13
+ 6:1 Евр 9:14

+ 6:2 Илҷ 8:17, Илҷ 19:4-5, Илҷ 10:42, Илҷ 17:31

+ 6:4 Евр 10:29
+ 6:8 Мф 13:7, Мф 3:12
+ 6:10 Мф 10:42

+ 6:11 Рим 5:2-5, 2 Кор 1:22, 2 Кор 5:5, Еф 1:14

+ 6:12 Евр 13:7
+ 6:13 Лк 1:73-75
+ 6:19 Евр 9:7
+ 6:20 Евр 4:14, Евр 8:1, Евр 9:24-25
+ 7:6 Рим 4:3, Гал 3:16
+ 7:14 Мф 1:3, Лк 3:3
+ 7:17 Евр 5:6
+ 7:18 Рим 8:3, Гал 4:9
+ 7:19 Евр 9:9, Евр 10:1
+ 7:21 Евр 5:6
+ 7:22 Евр 6:11
+ 7:25 1 Ин 2:1, Рим 8:34
+ 7:26 Еф 4:10, Евр 4:14
+ 7:27 Евр 5:3, Евр 9:12, Евр 10:10
+ 7:28 Евр 5:2
+ 8:1 Мк 16:19, Евр 1:3
+ 8:2 Евр 9:24
+ 8:3 Евр 5:1, Еф 5:2
+ 8:5 Кол 2:17, Евр 10:1,
+ 8:6 2 Кор 3:6, Евр 9:15
+ 8:7 Евр 7:11
+ 8:8 Евр 10:16-17, Лк 22:20, 2 Кор 3:6
+ 9:7 Евр 6:19
+ 9:8 Евр 10:20
+ 9:9 Евр 7:19, Евр 10:1
+ 9:10 Мк 7:4
+ 9:11 Евр 7:27, Евр 10:10

+ 9:14 1 Пет 1:18-19, Евр 6:1, Аз.ч. 7:14, 1 Ин 1:7, Еф 5:26

+ 9:15 Евр 8:6, 2 Тим 1:1, Тит 1:2
+ 9:23 Евр 8:5
+ 9:24 Евр 8:2
+ 9:26 1 Ин 3:5, 1 Пет 3:18
+ 9:27 Мф 16:27

+ 9:28 1 Пет 2:24, 1 Пет 3:18, Тит 2:13, Илҷ 1:11, 1 Фес 4:16-18

+ 10:1 Кол 2:17, Евр 8:5, Евр 7:19, Евр 9:9

+ 10:10 Мф 26:26, 1 Кор 11:24, Евр 7:27, Евр 9:9

+ 10:12 Мк 16:19, Евр 1:3
+ 10:13 Евр 1:13
+ 10:17 Евр 8:10-12
+ 10:19 Еф 3:12, Евр 4:16
+ 10:20 Евр 9:8, Ин 14:6

+ 10:22 Ин 13:8, 1 Кор 6:11, Еф 5:26, Тит 3:5

+ 10:23 Евр 4:14, 1 Кор 1:9, 1 Фес 5:24, 2 Фес 3:3

+ 10:25 Илҷ 2:42, Рим 13:11, 1 Кор 3:13
+ 10:26 Мк 3:29, 1 Ин 5:16
+ 10:29 Евр 6:4-6
+ 10:30 Рим 12:19
+ 10:31 Лк 12:5

+ 10:34 Мф 25:36, Мф 5:12, Мф 6:20, Мф 19:21, 1 Пет 1:4, Кол 1:5

+ 10:38 Рим 1:17, Гал 3:11
+ 11:1 Рим 8:24, 2 Кор 4:18
+ 11:3 2 Пет 3:5
+ 11:4 Мф 23:35, 1 Ин 3:12
+ 11:10 Евр 12:22, Аз.ч. 21:2
+ 11:12 Рим 4:19,
+ 11:13 Мф 13:17, Лк 10:24,
+ 11:17 Рим 9:7
+ 11:19 Рим 4:17-19
+ 11:23 Илҷ 7:20
+ 11:25 1 Ин 2:17
+ 11:26 Евр 13:13
+ 11:31 Мф 1:5, Иак 2:25
+ 11:36 Мф 21:35, Мк 16:18
+ 11:40 Флп 3:12, Евр 12:23
+ 12:1 1 Кор 9:24

+ 12:2 Евр 2:10, Лк 24:26, Флп 2:8, Мк 16:19, Евр 1:3

+ 12:4 1 Тим 4:10
+ 12:7 Аз.ч. 3:19
+ 12:14 Мф 5:8
+ 12:15 Евр 4:1,
+ 12:16 Евр 13:4,

+ 12:22 Гал 4:26, Аз.ч. 14:1, Аз.ч. 21:2, Иуд 1:14

+ 12:23 Лк 10:20, Флп 3:12, Евр 11:40
+ 12:24 Евр 8:6, Евр 9:15, 1 Пет 1:2,
+ 12:25 Евр 2:3

+ 13:1 Ин 13:34, 1 Пет 1:22, 2 Пет 1:7, Рим 12:10, 1 Фес 4:9

+ 13:2 1 Пет 4:9,
+ 13:3 Мф 25:36, Евр 10:34
+ 13:4 1 Кор 7:38, 1 Кор 6:9

+ 13:5 Мф 6:19, Мф 6:25, 1 Тим 3:1, 1 Тим 6:7-9,

+ 13:7 Евр 6:12
+ 13:9 Кол 2:16
+ 13:12 Мф 21:39, Мк 12:8
+ 13:13 1 Пет 4:14, Евр 11:26

+ 13:18 Еф 6:19, 1 Фес 5:25, 2 Фес 3:1, Илҷ 23:1, Илҷ 24:16

+ 13:20 Рим 15:33, Ин 10:11, 1 Пет 5:4,

+ 13:23 Илҷ 16:1

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=XKS

Сӧстік

Сӧстік

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. И

6. К

7. Л

8. М

9. О

10. П

11. С

12. Т

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ч

17. Ы

Абыс – Иерусалимдегі Храмның тоғынӌызы. Еврейлернің киртінізінде абыстар Худайға тайығ иртірчелер. Моисей Чахии хоостыра абыстарға Моисейнің харындазы Ааронның на тӧлінең сыххан кізілер турғызылчалар. Абыстар он ікі пӧлікке чарылӌаңнар. Полғаны ла Храмда пір чылда ікі ле хати ікілер неделя тоғынӌаң.

Авраам – пу сӧс еврей тілінең «кӧп кізінің пабазы» тіп тілбестелче. Ол Худай таллап алған кізі полған. Худай Авраамны сӧбірезінең хада, пос чирінең сығып, ыраххы Ханаан чирінзер кӧс парыбызарға хығырған. Худай, аннаң хада чӧптезіг идіп, аны кӧп саннығ чонның адазы ит саларға молӌаан (Пастағлар 12– 22 ). Іди Авраам израиль чонының ӧбекезі полыбысхан. Авраам еврейлерге постарын Худай таллап алғанын таныхтапчатхан кізі полған (Ин 8:33, 39).

Адам – (пурунғы еврей тілінең «кізі» тіп тілбестелче) – Ева ипчізінең хада Худайның пастағы чайап салған кізізі. Пастап олар райда (Едем садта) чуртааннар, че соонаң Худай чахиин сайбабызып, ол оңдайнаң чазых ит салғаннар. Ол сыынаң тӧллері чазыхтығ чуртааннар, чазыхтың ӱчӱн хатығлас, тізең, ӧлім полған. Наа Молӌағда Иисус Христос «халғанӌы Адам» тіп адалған (1 Кор 15:45). Пастағы Адамнаң пастыра тилекейге чазых паза ӧлім кіргеннер. Че Христос чир-чалбахха паарсас, пыро тастирын паза ахтаныс ағылған (Рим 5:12; 1 Кор 15:22).

Азых чоох – Анзы Худайның пірее кізее Позының кӧңнін азып, кӧзіткені полча. Ол анзын ӧң-пазы оңдайнаң идедір: піреезінзер кӧні Позы килче, кемзер-де ангеллерін ызыбысча, кемге-де Позының кӧңнін тӱсте паза кӧспекнең ас пирче.

Айналар – Сайтанның, ӧӧн айнаның, нымысчылары полчатхан чабал хуттар. Айналар, кізізер кіріп, аны тың иреелепчелер. Сағызын хомай итчелер, аймах ағырығларнаң ағыртчалар паза кізіні хомай киректерні итіртчелер, Иисус Христос, айналарға хаптырған кізілерні имнеп, айналарны сығара сӱрібіс турған. Иисустың ӱгренӌілері ідӧк имнеӌеңнер.

Албан чығӌаңнар – Палестинде орындағы чонның санынаң Рим хағанадының хазна чыындызына албан чыыпчатхан кізі. Албан чығӌаңнар Худайға киртінминчеткен Рим ӱлгӱзіне тоғынчатханнаңар, еврейлер оларны хырт кӧрӌеңнер. Ағаа хоза албан чыыпчатхан кізілер ахчаны, постарына халғызарға тіп, пастыхтарға киректелгеннең кӧп чығӌаңнар.

Алғас – пу сӧстің Наа Молчағда мындағ оңнағлар: 1) пірее кізее Худай Позы паарсазын читіргені алай чахсы иткені (Еф 1:3); 2) пірее кізінің пасха кізее Худайдаң паарсазын читір пирерге, чахсы ит пирерге сурынғаны – сӧстерінең (Рим 12:14) алай хол салып (Мк 10:16). Алғастаң тоғыр-пасха ниме харғас полча.

Аминь – «андағ ползын» теенін таныхтапчатхан еврей сӧзі. Пу сӧс пазырыс соонда чоохталӌаң. Ідӧк Наа Молӌағның хай-пірее грек пічіктерінде кинделернің соонда пазыладыр.

Ангел – пу сӧс грек тілінең «илӌі» алай «хабар ағылған» тіп тілбестелче. Ангеллерні Худай чайаан. Олар, Худайға нымысчы полып, кізілерге полысчалар.

Антихрист – грек тілінең «Христостың ыырӌызы» тіп тілбестелче. Антихрист – прай чабал нимелерні таныхтапча. Ол чир ӱстӱне Христостаң тоғыр чаалазарға сыға салча паза Христосха чох итіртче (кӧр Аз.ч.). Иоанн илӌі антихристтеңер паза антихристтердеңер піди пасча: «Антихрист тилекейге килерінеңер сірер искезер. Амды кӧп антихристтер сых килгеннер…» (1 Ин 2:18). Антихристтер олар Христостаңар Библиядағы ӱгредігні саба оңдайнаң апарчатхан чой ӱгретчілер.

Арығ чӱректіг кізі – Худай Пічиинде (Библияда) Худай чахығларын толдырып чуртирға кӱстенчеткен прай кізілерні іди адапчалар. Ол кізілер Моисей Чахиин толдыр полбастарын пілінзелер дее, олох туста Худай постарына чазыхтардаң позыдар Арачылағӌыны ызарына киртінгеннер.

Асий чирі – Римнің холында полған Кічіг Азияның кидеркі сариндағы аймах (сағамғы Тӱрк чирінің чардығы). Азия континентінең алӌаастабасха кирек.

Ах-арығ – кӧр «ызых».

Ах сағал – Наа Молӌағ киндеде пу сӧс саардағы тигіриб устапчатхан кізіні алай кізілерні таныхтапча. Ол, Худай паза тигірибдегілер таллап алған кізі, прай саринаң ах хылыхтығ паза пик киртіністіг кізі.

Вавилон – сағамғы Ирактың чирінде турған саар. Христос тӧрирінең 600 чӱс чыл азындыра вавилондағылар Иудей чирін чаалап алғаннар, Иерусалим саарны паза Храмны иңзер салғаннар. Иудей чуртағӌыларынаң кӧп чон 70 чыл Вавилон хан-чирінде пазығда полғаннар. Наа Молӌағ Вавилоннаңар чоохтапчатса, чазыхты паза Худайға, Аның чонына тоғырланчатхан кӱстерні таныхтапча.

Галилей чирі – Палестин чирінің алтынзархы чардығы. Анда кӧбізі иудей нимес кізілер чуртапчатханнаңар, пасха чон (язычниктер) чирі тіп адаӌаңнар. Иудей чирінің паза Галилей чирінің аразында Самар чирі полған. Иисус Позының ӱгредіглерінің кӧбізін Галилей чирінде искірӌең.

Давид – Иуданың сӧӧгінең сыххан Израильнің иң саблығ ханы. Ол Пурунғы Молӌағдағы Ырлар киндезінің авторларының пірсі. Амыр паза сын чуртасха кӱстеніп, Давид Худайның кӧңнін толдырған. Аның ӱчӱн Худай, ағаа сыйых идіп, Израиль ханнары хаӌан даа Давидтің тӧлінең сығарлар тіп молӌаан. Еврей ухаанӌылары тиксі-тилекейнің ханы, анынаң сын оңдайнаң устап парар Мессий Давидтің тӧлінең полар тіп киречілееннер.

Динарий – Римнің холындағы чирлерде тузаланылған кӱмӱс ахча. Пір динарий пір кізінің пір кӱнге тоғынып алған чал ахчазына тиңнелче.

Иаков (ИЗРАИЛЬ) – еврейлернің ӧбекезі, Исаактың оолғы, Авраамның пархазы. Ікіс харындазы Исавтың туңмазы. Иаков Исавтың соонаң тӧреен дее полза, че Худай аны таллап алғаннаңар, Иаков тун паланың ӱлӱзін алып алған. Аның он ікі оолғынаң (оларның аттары Рувим, Симсон, Левий, Иуда, Дан, Пеффалим, Гад, Асир, Иссахар, Завулон, Иосиф, Вениамин) еврей чонының он ікі сӧӧгі сыххан. Иаковха Худай пирген «Израиль» атнаң Иаковтың тӧлі полчатхан еврейлер паза Худай оларға пирген хан-чир адал сыхханнар.

Иліг кӱн пайрамы (Тросин) – еврейлернің киртінізі хоостыра Пасханың иліг кӱн соонда таныхталчатхан тоңас чыырына чарыдылған пайрам. Пурунда еврейлер, пу пайрам тузында Иерусалимде Худайға пазырып аларға тіп, Израильнің парчан пулуңнарынаң паза пасха хан-чирлерінең чыылыс парӌаңнар. Пу пайрам кӱнінде Христостың ӱгренӌілеріне Худай Худы тӱс килген соонда олар таныс нимес тіллернең чоохтас сыхханнар (Илӌ 2).

Илӌі – іди піс «апостол» грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧс грек тілінең «ӧнетін чахығнаң алай хабарнаң ызылған кізі» тіп тілбестелче. Иисус Христос, Позының ӱгренӌілерінің аразынаң он ікі кізіні таллап, оларны илӌілер тіп адаан. Оларға ӧнетін чахығ пирілген: Арачылағӌыдаңар Чахсы Хабарны чонға читір пирерге. Пу он ікі илӌідең пасха соонаң даа илӌілер полғаннар. Кӧзідімге алза, Матфий (Илӌ 1:15-26) паза Павел (Гал 1:1).

Иуда – Наа Молӌағда мындағ атты пір ле кізі ал чӧрбинче. Оларның аразында ӧӧн кізілер: 1) Иаковтың оолларының пірсі, Израиль тӧстеен пір сӧӧктің пазы. Иуданың адынаң хоостыра тӧлі иудейлер тіп адал сыхханнар (Наа Молӌағда пу сӧснең прай еврейлерні адидырлар), олар орныххан Израиль хан-чирінің аймағы, тізең, Иудей чирі тіп адал парған. Иуданың тӧлінең Израильнің илбек ханы Давид паза Аның тӧлі Иисус Христос полғаннар. Давид тее паза Иисус таа Иудей чирінің пір саарында, Вифлеемде тӧрееннер. 2) Христосты садыбысхан ӱгренӌізі Симонның Искариот Иудазы. 3) Иуда Хан-пиг Иисус Христостың туңмазы. Иуданың пічиин ол пасхан поларға айабас.

Иудей чирі – Израиль хан-чирінің ӱстӱнзархы аймағы. Алында пір полған Израиль хан-чирі сайбал парған соонда Иудей чирі тіп Ӱстӱнзархы хан-чирні адап сыхханнар. Кӧр ідӧк Иуда.

Иудейлер – иң пастап іди Иуданың сӧӧгінең сыххан кізілерні адаӌаңнар (кӧр Иуда). Соонаң пу сӧснең ідӧк еврейлерні паза израиль кізілерні адап сыхханнар. Итсе «иудейлер» сӧснең чонны нимес, киртініс пірігізін адидырлар. Иоанн пасхан Чахсы Хабарда удаа еврейлернің киртіністе устағ-пас полчатхан кізілерні адапчалар.

Кип-чоох – пу ӱгредігліг чоох. Анда Чахсы Хабардаңар, Худайдаңар паза Худай хан-чирінеңер піліс пирілче. Ол чазыт оңдайнаң чоохталчатхан киректі исчеткен кізілерні сағынарға ӱгретче.

Кізі Оолғы – Чахсы Хабар киндеде Иисус Позын іди удаа аданӌаң. Пу сӧстер Пурунғы Молӌағ киндеде ухаанӌы Даниилнің киндезінде учурапча. Анда Худай тӱгенӌі чылда Кізі Оолғына аарлас, сабланыс паза ӱлгӱ пирер тіп чоохталча. Анзы Кізі Оолғының ідӧк Мессий-Арачылағӌы полчатханын кӧзітче. Еврей тілінең пу олаңай ла «кізі» тіп сӧсті таныхтапча.

Кірес – Рим хағанадында Иисус Христостың тузында иң аар сайбағ ит салған ӧлімге чарғылатхан кізілерні анынаң пастыра чох итчеңнер. Ол азаа чирге хазалған, харчи сабылған ағастығ, чазаан тӧге полған. Кіреске хазатыртып ӧдірткені тың иреелестіг паза уйадыстығ саналӌаң.

Кіреске тӱскені (сомдырғаны) – пу кибір кізі, суға патыра кіріп, арығлал парчатханын таныхтапча. Еврейлер пу кибір хоостыра постарын арығланӌаңнар паза храмда тузаланчатхан ідіс-хамысты арығлаӌаңнар. Иисустың тузында Иоанн кізілерні, чазыхтарынаң хыйа полчатханын таныхтап, суғда кіреске тӱзірген. Соонаң пу кибірнең христианнар тигірибі тузалан сыххан.

Левиттер – Олар абыс полбазалар даа, храмда Худайны кӧглернең саблирында, тайыға салылчатхан малны тимнирінде полысчаңнар. Аннаң пасха олар Моисей Чахиин ӱгреніп, чонға таратчаңнар. Левиттер поларға Израиль чонының он ікі сӧӧгінің пірсін тӧстеен Иаковтың Левий оолғының на тӧліне чарадылӌаң.

Мессий-Христос – еврей тілінең пу сӧсті тілбестезе, «Худай таллаан» алай «Худай сӱрткен» тіп оңнирға чарир. «Мессий» сӧс грек тілінең «Христос» полар. Пурунғы Молӌағның тузында, абыстарға, ханнарға паза хай пірее ухаанӌыларға пастарын хайахнаң сӱртіп, турғысчаңнар. Аннаңар Мессий ідӧк «турғызылған» тіп тілбестелче. Мессий – ол Худай ысхан кізі, Арачылағӌы-хан. Аның килерінеңер Пурунғы Молӌағның кинделерінде чоохталча. Иисустың тузында еврейлер Мессийнің килерін сағааннар. Ол, киліп, оларны римляннарның ӱлгӱзінең позыдыбызар паза чир ӱстӱнде Худай хан-ӱлгӱзін турғызыбызар тіп киртінгеннер.

«Минмін» – иудей тілінең «Яхве». Худай, Позын Моисейге кӧріндіртіп, піди аданған. Аның соонаң Ол Моисейні Израиль чонын Египет холынаң осхырарға ысхан. Пу сӧс иудейлерге уғаа ызых полғаннаңар, аны адирға даа чарадылбаӌаң. Пу сӧстің орнына «Хан-пиг» сӧснең тузаланӌаңнар. Пурунғы Молӌағ киндезін грек тіліне пурунғыда тілбестеенде, «Яхве» сӧсті «Минмін» тіп тілбестееннер. Иоанн пасхан Чахсы Хабар киндезінде Иисус Позынаңар іди удаа чоохтанӌаң.

Моисей – ол Израиль чонының иң илбек устағӌызы. Худай аны израиль чонын Египет холынаң осхырарға таллап алған. Моисей, еврейлерні піріктіріп, оларға Худай пирген чахығларны читір пирерге кирек полған. Ол израиль чонын тӧстеп салып, аны Худай молӌаан чирзер апарған. Израиль чоны Моисей пирген чахығлары хоостыра чуртаан паза ағаа киртінген. Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезін Моисейни тіп санапчалар.

Моисей Чахии – ол Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезінде пазылған чахығлар. Ол кинделерде тилекейнің чайалғанынаңар, пастағы кізілернің чазых иткенінеңер чоохталча. Аннаң андар еврей чоны хайдаң сыхханынаңар, хайди Худай еврейлерні Египет холынаң позытханынаңар паза Палестин чирін оларға пиргенінеңер пазылча. Ағаа хоза ол кинделерде Худай пурунғы еврей чонына пирген чахығлар полар. Иң ӧӧні – он чахығ, аннаң даа пасха чахығлар паза кибірлер. Аннаңар ол пастағы пис киндені пӱкӱлее «Чахығ» тіп адапчалар. Пірееде прай Пурунғы Молӌағ киндезін «Чахығ» тіп адапчалар. Ол Чахығдағы ӧӧн чарадығларны Худай Моисейдең пастыра пиргеннеңер, ол чахығларны «Моисей Чахии» тіп адапчалар.

Молӌағ – («чахығ», «чӧптезіг») – Библияда Худайның Позының кӧңнінӌе кізілернең молӌасханы ӧӧн орында турча. Молӌағ алылчатса, ноо даа сари позының ниме идерін пӧгініп, молӌағ пирче. Синай тағда Худай Моисейдең пастыра прай еврей чонынаң молӌас салған. Ол молӌағны «Пурунғы Молӌағ» тіп адапчалар. Худай еврейлерні алғирға паза прай ыырӌылардаң арачылирға молӌап салған. Олар даа, постарының саринаң Худайға киртістіг поларға, Аның чахығда пазыл парған кӧңнін толдырарға киректер. Ухаанӌылар Худайның паза кізілернің аразында Наа Молӌағ полардаңар чоохтаан полғаннар. Наа Молӌағ Иисус Христостың тӧгілген ханынаң пик киречілел парған (1 Кор 11:25).

Мӧгі чуртас – Худай Пічиинде (Библияда) пу пір дее тоозылбинчатхан чуртасты ла нимес, че пу чир ӱстӱ чох пол парза, Худай хан-чирінде пір дее чобағ паза сағыссырас чох чуртас поларын таныхтапча. Ол чуртасты алғаны – Худай иң улуғ сыйых пиргеніне саналча. Андағ чуртасты Худай Иисус Христос Арачылағӌаа киртінгені пастыра пирче. Ағаа киртінминчеткен кізілер мӧгі чуртас ал полбинчалар. Оларны «геенна» – кӧйчеткен кӧл – сағыпча. Олар Худайға пір дее чағын пол полбастар.

Ораза – чиис чібин, пірееде ідӧк суғ даа іспин чӧргені. Пурунғы Молӌағ хоостыра еврейлер пу кибірге тудынӌаңнар. Улам чазыхтарын тастирға сурынған туста алай Худайға ӧнетін сурыныстарнаң айланчатса. Чахсы Хабарда Иисус хырых кӱн ораза тутхан тіп пазылча. Матфей пасхан Чахсы Хабарда (6:16-18) Иисус оразаны хайди тудардаңар чоохтапча.

Отахтар турғысчаң пайрам – иудейлернің Египеттең Худай пирген чирзер 40 чыл парған тусха чарыдылған пайрам. Пу 40 чыл аразында олар хуу чазыда чӧріп, отахтарда чуртааннар. Ол чорыхты таныхтап, еврейлер чылның сай пайрам тузында пір нидиле отахтарда чуртапчалар.

Пасха тіп ӱлӱкӱн – пу сӧс еврей тілінең «хыринӌа парарға» алай ба пасха тузазында «айабызарға» тіп тілбестелче. Пу ӱлӱкӱнні чыл сай часхыда таныхтапчалар. Израиль чонын Египет холынаң Худай осхырғанын піди хумартхылапчалар. Египет ханы еврейлерні позыдыбыссын тіп, Худай Позының ангелін Египеттегі кізілернің тун палаларын паза малларның пастағы тӧлін ӧдірібізерге ысхан. Ангел, еврейлерге теңмин, хыринӌа ирт парыбысхан. Еврейлер постарының тураларын хураған ханынаң таңмалап салғаннар. Аннаңар оларның тун палалары тіріг халғаннар. Аны сағысха киріп, пу ӱлӱкӱнде тайыға хурағанны салчалар. Анаң ол хурағанны тооза чіпчелер. Пір кизек тее итті ікінӌі кӱннің ииріне артызарға чарабас.

Пасха худайлығлар – постарының сағыстары хоостыра еврейлер «пасха худайлығлар» тіп Чалғыс Худайға киртінминчеткен, Худай таллаан чоннаң полбинчатхан прай еврей нимес чонны адааннар. Пірее тілбестеглерде «пасха чоннар» алай «прай пасха чоннар» тіп пазылча. Еврейлер пасха худайлығларны арығ нимес чонға санап, оларнаң палғалыс тутпасха кӱстенӌеңнер.

Сабланыс – Библияда «Худайның сабланызы» теені Худайның тиксі ӱлгӱзін тутчатханын паза Аның илбегін таныхтапча. Пірее тустарда Худайның сабланызы израиль чонының алнында тың чарып, ыс-от полып кӧрін килӌең.

Саддукей – Иисустың тузында еврейлернің аразындағы иң кӱстіг киртініс чӧрімі. Саддукейлернің илеедезі Ӧӧркі Чарғаа кірӌеңнер, оларның санынаң иң улуғ абыстар даа сыхчаң полған. Фарисейлерӧк чіли, олар Моисей Чахиина хатығ тудынӌаңнар. Итсе, саддукейлер, фарисейлердең пасхалалып, Худай Пічиинің кинделерінең Моисей пасхан пастағы пис киндені ле орта тіп санааннар. Ӧліглер тірілерінеңер Моисей Чахиинда пазылбаан тіп санапчатханнаңар, олар анзына киртінмеӌеңнер.

Сайтан – пу «ыырӌы» тіп сӧсті таныхтапча. Ол Худай чайап салған хут полча. Анаң ол хут Худайдаң тоғыр пол сығып, позының соонӌа кӧп ангеллерні апарған. Ол ангеллерні соонаң айналар тіп адап сыхханнар. Сайтан, кізілерні чазых идерге кӧӧктіріп, Худайның пай пӧгіннерінең тоғыр полча. Иоанның Азых чооғында сайтанның чиңдіргенінеңер паза аның чох иділгенінеңер чоохталча.

Самарлар – іди Самар чирінде чуртапчатхан чонны адаӌаңнар. Ол чон, иудейлерӧк чіли, Моисей пирген чахығӌа чуртааннар паза постарын, пурунғы израиль чонының тӧлі тіп, санаӌаңнар. Че самарларның ӧбекелері, израиль чонынаң сыххан даа ползалар, пасха худайларға пазырӌаңнар. Аннаңар иудейлер, оларны киртіністері хоостыра кірліглерге санап, оларға чағын полбаӌаңнар.

Синагога – іди еврейлер постарының Худайға пазырӌаң ибін адаӌаңнар. Олар, пеер суббота сай чыылызып, Худай Пічиин паза молитваларны хығырӌаңнар. Иисустың тузында еврейлер чуртапчатхан кӧп саарларда синагогалар полӌаңнар. Синагогада чыылысхан кізілернің полған на постаң кізізі Худай Пічиинең кизекті хығыр пирӌең.

Синай – Чир ортызындағы талайның (Средиземнай талай) ӱстӱнзархы саринда, сағамғы Египеттің чирінде турчатхан тағ. Пу тағда Худай Моисейнең чоохтазып, еврей чонынаң молӌас салған (чӧпке кірген).

Соломон – Давидтің оолғы, Израиль ханы, кӱлӱгі илбек кізі. Аның тузында Израиль хан-чирі ӧңненген. Иерусалимде Худай храмын пӱдір салған (аның алнында еврейлер Худайға ызых отахта пазырӌаң полғаннар).

Сомнаан худайлар (Тӧстер) – іди еврейлер ибіркі чоннарның, худай идіп, пазырчатхан омалығ тӧстерні адаӌаңнар.

Суббота – еврейлернің «шавват» сӧзінең пӱткен. Ол «тынағ кӱні» теені полча. Худай анынаң чирні чайап тоосханын таныхтаан. (Пастағлар 2:2-3 ). Моисей Чахиинда, пу пір дее тоғыс итпеӌең кӱн тіп, хатығлап чоохталча (Сығыс 20:8-11 ). Иисус Позын «Суббота ээзі» тіп адаан (Лк 6:5) паза пу пір дее ниме итпес кӱн нимес, че чахсы киректер итчең кӱн тіп ӱгреткен.

Сӱннет – Худайның иудейлерге пирген чахииның таңмазы. Худайның паза еврейлернің пабазы Авраамның аразындағы чӧптезіг хоостыра полған на ир пала пу кибір оңдайын иртерге кирек полған. Худайның израиль чонынаң Синай тағдағы молӌаанда Ол пу кибірні толдырарға хатап чахаан. Пу чахығ хоостыра ир кізінің алнының кизек теерізі кизілӌең. Пу кибір мусульманнарда парох.

Тайығ – Худай Пічиинде (Библияда) тайығ пастағызынаң сығара адалча. Худайны улуғлап пастағы тайығ иткен кізілер Адамнаң Еваның ооллары Каиннең Авель полчалар (Пастағлар 4 ). Моисей Чахии еврейлерге аймах тайығларны идерін чоохтап салған. Олар ӧӧнінде ікі пасха полғаннар: чазыхтары ӱчӱн паза алғас тайығлары. Тайыға хай пірее маллардаң паза хустардаң, алай чахсы чыстығ оттардаң салӌаңнар. Тайыға салған ит алай тамах чардыхти ӧртелӌең, чардыхти левиттерге паза абыстарға чииске пиріл парӌаң. Наа Молӌағда прай кізілернің чазыхтары ӱчӱн тӱгенӌі тайығ Иисус Христос полыбысхан.

Тайығ салӌаң орын – Еврейлернің Моисей Чахии хоостыра итчеткен тайығларының орны. Моисей Чахии хоостыра пасха орыннарда тайығ саларға чарадылбаӌаң. Иисустың тузында ол орын Иерусалимдегі храмда полған. Тайыға салылчатхан мал храм алнындағы сиден істінде соғылӌаң. Тайып ӧртеен тадылығ чыстығ оттар, тізең, храм істіндегі кӧзеңенің алнында ысталӌаңнар.

Тигіриб – пу сӧс храмны алай тураны таныхтабинча. Церковь алай тигіриб – ол киртінчеткен кізілернің чыылығлары. Наа Молӌағ киндеде Христосха киртінчеткеннернің полған на саардағы чыылығларын іди адаӌаңнар.

Тигір хан-чирі – кӧр Худай хан-чирі.

Тус сананызы – пурунғы еврейлернің алты сағат иртеннең алты сағат иирге теере кӱнӧрткізі саналӌаң. Кӱн хонызынаң кӱн сығызына теере хараа саналӌаң (6 сағат иирдең 6 сағат иртенге теере). Наа Молӌағ тузында хараағы тус тӧрт хадаға чарылӌаң, кӱнӧрткі тус, кӱн сығызынаң кӱн хонызына теере он ікі сағатха пӧлілӌең. Ӱзінӌі сағат 9 сағат иртенге килісче, алтынӌы сағат – 12-ке, читінӌі сағат – 13-ке, тоғызынӌы сағат – 15-ке, онынӌы сағат – 16-та, он пірінӌі сағат – 17-те, ӱс сағат хараа – 21 сағатха килісчең.

Тӱгенӌі кӱн – пу сӧстер Христостың чир ӱстӱнзер хатап килер тузын таныхтапчалар. Ол туста прай ӧлген кізілер тіріл киліп, прайзы Худайға чарғылаттырарлар.

Ухаанӌы – Худайның сӧзін истіп, ол сӧсті чонға читірчеткен кізілерні іди адапчалар. Ухаанӌылар кізілерні Худайны аарлирға, Аның кӧңнін толдырарға, Ағаа чағыннирға, хынарға паза чабал ниме итпеске ӱгретчеңнер. Еврейлернің кӧп ухаанӌылары Худайдаң искен сӧстерні пічікке пасчаңнар. Ол пічіктер Пурунғы Молӌағ киндезінделер.

Фарисейлер – Иисустың тузындағы еврейлернің киртініс чӧрімі. Фарисейлер Моисей Чахиин паза кибірлерні уғаа хатығ тутчаңнар. Оларны чон аразында тың улуғлаӌаңнар. Олар постары даа уғаа киртінчеткеннерінең паза сын оңдайнаң чуртапчатханнарынаң поғдархаӌаңнар. Иисус оларны, Моисей Чахиин хыйыстырбааны хыныстаң паза паарсастаң артых тіп, санапчатханнары ӱчӱн хомайлан. Иисус оларны хомайлааннаңар паза олар Аны Мессий поларға килістіре кӧрбееннеңер, Фарисейлер Аны ӧлімге пир салғаннар.

Хайхас – чир-чайаанның чуртас оңдайын алыстырчатхан Худайның кӱзі. Іди Худай кӱзінең чазылбас ағырығлар даа чох пол парчалар, ӧлген кізілер дее тіріл килчелер паза пасха даа хайхастар иділчелер. Андағ хайхастарны ідӧк «танығлар» тіп адаӌаңнар. Худай Пічиинде (Библияда) анзы, Худайдаңар киречілеп, ӧӧн орында полча. Іди «танығлар» алай ба хайхастар кізілерге ле полыспинчалар, ідӧк Худай пар полчатханын таныхтапчалар. Иисус итчеткен хайхастар Аның Мессий полчатханын киречілееннер.

Хан-пиг, Хан Худай – іди піс «куриос» тіп грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧстің ікі ӧӧн тании полған: 1) грек тілінде алында даа, сағам даа пасха кізізер иптіг айланғаны полча. 2) Пурунғы Молӌағны хығырчатхан еврейлер Худайны, чайыдып, Адонай (пиг, ээзі) адаӌаңнар. Пурунғы Молӌағ грек тіліне тілбестелчеткенде, еврейлер «Адонай» сӧсті тузаланған орында гректер «Куриос» пасчаңнар. Іди пу сӧс Наа Молӌаға «Худай» сӧсті таныхтап, кірген. Хакас тілбестеенде «Хан Худай» сӧстер орных парғаннар. Иисусты адап, тізең, Хан-пиг адапчабыс. Иисус сынында Худай Оолғы паза Худай полза даа, Наа Молӌағны тілбестепчетсе, Аны Хан Худай адирға чарадылбинча. Анзы тигіриб чоны Иисустың Худай полчатханын, Ол ӧлімнең тіріл килгенде ле, піліп алғаннаң палғалыстығ. Наа Молӌағның авторлары Иисусты «Куриос» тіп адапчатханнары олар Аны сынында Худайға санапчатханнарын пазох хатап киречілепче.

Храм – ол Иерусалим саардағы ызых иб. Еврейлер мында ла Худайға тайығ салӌаңнар паза ӱлӱкӱннерде чыылысчаңнар. Храмны иң пастап пістің эраның алнындағы 10 векте еврейлернің илбек ханы Соломон пӱдірген. Ол храмны пістің эраның алнында 586 чылда Вавилон азымахчылары иңзергеннер. Иисустың тузындағы храмны иудей ханы Илбек Ирод пӱдірген полған. Храмның туразы ибіре галереялар пӱдірілген полған. Галереялар храм ибіре полған чирні пӧліктерге чарғаннар (кинденің соондағы схеманы кӧріңер). Храм галереяларында кізілер кӧп чыылыс парӌаңнар. Иисус ухаанӌылаан хоостыра тӱрче поларынаң, ол тіріл килген соонда, пістің вектегі 70 чылда ол храмны римляннар иңзер салғаннар. Ол храмны, паза нааӌылабин, амға теере пӱдірбееннер.

Худай Пічии – аны піс амды Пурунғы Молӌағ киндезі тіп адапчабыс. Иисустың тузында еврейлер аны Худай Пічии тіӌеңнер. Анда Моисей Чахии, ухаанӌыларның кинделері паза Пічіктер полғаннар. Соонаң Наа Молӌағ киндезін ідӧк адап сыхханнар. Сағам христианнар Библияның прай кинделерін Худай Пічии тіп адапчалар.

Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі – Наа Молӌағда Худай хан-чирі теені ікі танығлығ: 1) ол орынны таныхтапча. 2) ол Худай ӱлгӱзін таныхтапча. Аннаңар пістің тілбестегде сағысты орта читірерге артых чарапчатхан – «хан-чирі» алай «хан-ӱлгӱзі» – сӧстернең ікі оңдайли тузаланчабыс.

Худай Худы – Ол Иисус Христосты кіреске тӱзірчеткен туста тӱскен (Мф 3:16) паза Ағаа кӱс пирген (Мф 12:8). Худай Худы, Иисус тигірзер ӧӧрлебіскенде, чирге, киртінчеткен кізілерге полызарға, оларны часхарарға паза кӱс пирерге тіп, ызылған (Ин 16:5). Иисус Худай Худынаң тоғыр иткен чазых тасталбас теен (Мф 12:31-32). Худай Худы киртінчеткен кізілерде чуртапча (Рим 8:9). Худай Пічии (Библия) киртіністіг кізілерні Худай Худынаң тол парарға сыбыра хығырча (Еф 5:19).

Худай Хурағаны – Пурунғы Молӌағ киндезінде хурағанны тайыға салӌаңнар тіп чоохталча. Ӧӧнінде, Пасха тіп ӱлӱкӱнде. Наа Молӌағ киндезінде Иисус Христосты «Худай Хурағаны» тіп адаӌаңнар. Иисусты иң пастап іди кіреске тӱзірӌең Иоанн адаан. (Ин 1:36). Ол Иисусты Худай хынчатхан, Аны Худайның пӧгінін толдырчатхан кізее санаан. Иисустың кірестегі ӧлімі соонда, «Худай Хурағаны» сӧс наа ниме таныхтап сыххан. Іди Худай Оолғын адап сыхханнар, Ол Позының тынын, кізілерні чазыхтарынаң арачылирға тіп, тайыға пирібіскен.

Чазых – анзы Худайны испеені паза Аның чахиин сайбапчатханы, Худайға удурласчатханы, Аны Хан-пиг тіп адабинчатханы полча. Иң пастағы чазыхты пастағы кізілер Адамнаң Ева идібіскеннер.

Чир тӱбі – Ол ӧліг кізілернің орны. Анда Христосха киртінмеен кізілернің хуттары ӧлім соонда полчалар. Анаң «тӱгенӌі кӱн» читсе, олар тіріл киліп, Худайға чарғылаттырарлар.

Чир ӱстӱ, чир-чалбах – пу сӧс чир-чайанны, кізілерні, мал-хусты, прай тіріг нимені таныхтапча. Че Иоанн илӌінің пічиинде пу сӧске наа сағыс пирілче. Анзы чир ӱстӱндегі прай чабал кӱстерні, Худайға паза Христосха тоғырланчатхан нимелерні таныхтапча. Ідӧк Худайны пілбинчеткен паза Худайға тоғыр полчатхан кізілерні таныхтапча.

Ызых, Ах-арығ – Пурунғы Молӌағда ӧӧнінде Худайға ла килістіре танығ. Иерусалим храмында Иң ызых орын Хан Худай Позының чонынаң хада полчатхан орын полған. Андар абыстар пастығына чылда пір ле хати кірерге чарадылӌаң. Кірер алнында ағаа, ӧнетін тайығ идіп, позын арығланып аларға кирек полған. Ызых нимелер Худайни полғаннар. Наа Молӌағда Иисус Христосха киртініс пастыра Аның ханынаң чазыхтарынаң арығланып алған кізілерні ах-арығ тіп адапчалар. Іди олар Худайға чағдирға оңдай алғаннар (Евр 9). Андағ кізілер Худайның холындалар, аннаңар ах-арығ кізілер тіп адалчалар.

Карталар

Библияда чоохталчатхан орыннарның сомнары паза карталар

Table of Contents

Наа Молӌағ: Еврейлерге

Наа Молӌағ

- Сӧс Алны

- Еврейлерге

- Еврейлерге Пічік
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13

Сӧстік

- Абыс
- Авраам
- Адам
- Азых чоох
- Айналар
- Албан чығӌаңнар
- Алғас
- Аминь
- Ангел
- Антихрист
- Арығ чӱректіг кізі
- Асий чирі
- Ах-арығ
- Ах сағал
- Вавилон
- Галилей чирі
- Давид
- Динарий
- Иаков (ИЗРАИЛЬ)
- Иліг кӱн пайрамы (Тросин)
- Илӌі
- Иуда
- Иудей чирі
- Иудейлер
- Кип-чоох
- Кізі Оолғы
- Кірес
- Кіреске тӱскені (сомдырғаны)
- Левиттер
- Мессий-Христос
- «Минмін»
- Моисей
- Моисей Чахии
- Молӌағ
- Мӧгі чуртас
- Ораза
- Отахтар турғысчаң пайрам
- Пасха тіп ӱлӱкӱн
- Пасха худайлығлар
- Сабланыс
- Саддукей
- Сайтан
- Самарлар
- Синагога
- Синай
- Соломон
- Сомнаан худайлар (Тӧстер)
- Суббота
- Сӱннет
- Тайығ
- Тайығ салӌаң орын
- Тигіриб
- Тигір хан-чирі
- Тус сананызы
- Тӱгенӌі кӱн
- Ухаанӌы
- Фарисейлер
- Хайхас
- Хан-пиг, Хан Худай
- Храм
- Худай Пічии

- Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі

- Худай Худы
- Худай Хурағаны
- Чазых
- Чир тӱбі
- Чир ӱстӱ, чир-чалбах
- Ызых, Ах-арығ

Карталар