Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-02T20:07:49.250246+00:00

Наа Молӌағ: Илҷілернің

Наа Молӌағ: Илҷілернің

1. Наа Молӌағ

1. Сӧстік

2. Карталар

Наа Молӌағ

Наа Молӌағ

1. Сӧс Алны

1. Илҷілернің

Сӧс Алны

Сӧс алны

Аарлығ хығырығӌылар!

Сірернің алныңарда хакас тіліне тілбестелген Наа Молӌағ. Наа Молӌағнаң Пурунғы Молӌағ пір кинде полып, тилекейде иң хығырылчатхан Худайның (Ызых) Пічии алай ба Библия полча.

Наа Молӌағ – ол 27 кинденің чыындызы полча. Андар тӧрт Чахсы Хабар, Худай илӌілерінің чуртастарынаңар кинде, Илӌілернің пічіктері паза Ухаанӌыларның Азых Чооғы киріл парғаннар. Грек тілінең «Евангелие» сӧс «Чахсы Хабар» тіп тілбестелче. Іди Иисус Христос Позының ӱгредиин адап салған, сах ідӧк Наа Молӌағның пастағы тӧрт киндезі адалча. Анда евангелисттер Матфей, Марк, Лука паза Иоанн Иисус Христостың чуртазынаңар паза иткен киректерінеңер, Аның ӱгредиинеңер паза Ол иткен хайхастардаңар, Аның ӧлімінеңер паза тірілгенінеңер чоохтапчалар.

Худай илӌілерінің чуртастарынаңар киндеде Иисус Христостаңар Чахсы Хабар хайди тарадылғаннаңар чоохталча. Пу киндеде Христос киртінізінің пастағы чылларында полған киректернің изерезі кӧзіділчеткеннеңер, ол тархынның тың аарлалчатхан киречізі полча. Анда илӌілернің кӱстенізі сылтаанда, Иисус Христостаңар хабар тиксі-тилекейге хайди тарадылғаннаңар чоохталча.

Наа Молӌаға ідӧк Павелнің, Петрның, Иоанның паза илӌілернің пасхалары даа Христос тӧрееннең 1-ғы чӱс чылында пасхан 21 пічии кірген. Полған на пічік кемге-де, христиан ӧмелеріне алай алынӌа кізілерге адалып, пазыл парғаннар.

Наа Молӌағның халғанӌы киндезі, Илӌілернің Азых Чооғы, ухаанӌы ниме. Аны хығырары оой ла нимес. Анда тилекейнің тархынында Худай полғанының чазыдын асчатхан кӧп омалар пар. Пу киндеде ідӧк Худай тилекейні чарғылирдаңар паза пу чир-чарыхтың орнына «наа тигірнең наа чир» тіп адалчатхан артых, мӧгі хан-чир килерінеңер чоохталча.

Наа Молӌағны тілбестирінде тузаланылчатхан сын пічіктердеңер

Наа Молӌағ пурунғы грек тілінең пазыл парған. Ол кӧп хати холнан хобырылған. Прай ла грек пічіктері пір тӧӧй ниместер. Че пасхалалчатхан орыннарның кӧп сабазы сағыс хоостыра тың на ырабинчалар. Пурунғы пасха пічіктернең тиңни Наа Молӌағның пічиинде андағ киліспес орыннар асхынахтар.

Хакас тіліне тілбестег орыс Синод тілбестиине тӧстенче. Піс пілчеткен иң артых пічіктер пірее чирлерде Синод тілбестиинең пасхалалчалар. Хығырығӌыларға грек пічіктерінең пасхалалчатхан андағ орыннар страницаның алтында паза кинденің соондағы таблицаларда чарыда чоохталчалар.

Синод тілбестии удаа таныс грек пічіктерінің пірдеезіне тӧстенминче. (Сағамғы Синод тілбестеглері андағ орыннарны курсивнең алай тӧрткіл скобкаларнаң таныхтапчалар. Че пірееде пір дее хайди таныхтабинчалар). Андағ оңдайларда хакас тілбестии грек пічиин хооп, Синод тілбестиинең пасхалалчатханына сноскаларда ӱндеспинче.

Пу киндее хоза сығарылған нимелер

Кинденің соонда сӧстік табарзар. Анда хакас тілбестиинде тузаланылчатхан паза чарыда чоохтиры киректелчеткен сӧстерні таап аларзар. Сӧстікте пирілчеткен сӧстернің ӱстӱнде мындағ «#» підір пазылых полча. Кинденің соонда, тізең, Наа Молӌағ тузындағы Палестин паза Чағынғы Іскеркі чирлернің карталары, ідӧк Библия тузында полған киректернің орыннарының сомнары кӧзіділ парғаннар.

Хакас тіліне тілбестегдеңер

Тілбестег чахсы синде иділерінің ӱчӱн паза сын грек пічиинің сағызын хыйыстырбастың ӱчӱн, Библияны тілбестепчетсе, хайзы-пірсі сыныхтағлар хайди даа иділедірлер. Хакас тілбестегде, грек пічиин чарытчатса, Библияны тілбестеӌең институттың пасха даа тоғыстарында чіли, пу тоғыста тілбесчілер чоннар аразында алылған оңдайларны хыйыстырбасха кӱстенчелер. Піске грек пічиинің пасха-пасха оңдайли чарыдылчатхан орыннарының тілбестеге пірсін не аларға киліскен, пасхазын (грек пічиинің чарыдылчатхан олох орнын) сноскаа кир салғабыс.

Наа Молӌағ ікі муңӌа чыл мының алнында пазыл парған. Ол сыынаң аны чӱзерлеп улуғ-кічіг тіллерге тілбестеп салғаннар. Амды ол санға хакас тілі кірібӧк парды. Худай Пічии хакас тіліне тілбестелгеннең кӧп ле тус иртпеді – пу проектке он чыл азыра ла. Пу тустың аразына Библияны тілбестеӌең институтнаң Марктың Чахсы хабары (1995), Луканың Чахсы Хабары, Худай илӌілерінің чуртастары (1999), Иоанның Чахсы Хабары, Иоанның пічіктері паза Азых чоох Киндезі (2004), тӧрт Чахсы Хабар (2007) тілбестеліп, сынағ оңдайынаң сығарыл парғаннар.

Библияны тілбестеӌең институт Наа Молӌағны хакас тіліне тілбестир тоғыста кӧп чыллар изере араласхан тілбесчілерге паза редакторларға, ідӧк пу тілбестегні чарыхха сығарарына хабасхан прай кізілерге алынӌа алғызын читірче.

Библияны тілбестеӌең институт

Илҷілернің

Илҷілернің

1. Худай Илӌілерінің Чуртастары

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

Худай Илӌілерінің Чуртастары

Худай илӌілерінің чуртастары

Пу киндені Павел илӌінің чолӌызы паза ӱзінӌі Чахсы Хабарның авторы имӌі Лука пасхан тіп, саниры кибірге кір парған. Кинденің пастағы чардығы (1–8 пастағлар) Христос илӌілерінің ӱгредии сылтаанда Иерусалимде, Иудей паза Самар чирлерінде христианнар саны айныда хозыл сыхханын кӧзітче (наа эраның 30 чыллары). Ікінӌі чардых (9–28 пастағлар) Чахсы Хабарның Палестин чирінең озарых чуртаан еврей чонының чирінзер, грек культуразының кіннерінзер, Рим хағанадының ордазына читіре тараанынаңар чоохтапча. Иліг кӱн пайрамында Иисусха киртінчеткен чонға тӱскен Худай Худы, Христос киртіністіг тигірибні позының соонӌа апарарын, аны хада-пірге тудындыртарын узаратхан.

Ол туста (наа эраның 40–60 чылларында) пасха чоннарны Христос киртінізіне ӱгредерінде иң ӧӧн кізі Павел илӌі полған. Итсе, аның алнында пу киртініске ол тың тоғырланған. Ол Чағынғы Іскеркі чирлерӌе чӧріп, Христостың ӱгредиин чарлаан. Грециязар кис парыбысханда, тізең, ағаа позы Лука киртістіг полысчы полыбысхан.

Кинде Павелнің Римде чаптырт салғанынаң тоозылча. Пурунғы христиан тархынӌыларының искіріглері хоостыра Павел чарғы ирткен соонда позыдылып, Римнең кидеркі чирлерӌе чӧріп, Чахсы Хабарны хатап тарат сыххан. Че нинӌе-де чыл пазынаң Рим ӱлгӱлері аны хатап харибге чаптырып, Христос киртіністіг полчатханының ӱчӱн, ӧлімге чарғылап салғаннар.

1

Сӧс алны

11-2Аарлығ Феофил, мин пастағы киндемні пас салдым. Анда Иисустың, иң пастағы кӱнінең сығара тигірзер ӧӧрлеп парыбысхан кӱніне теере, прай иткен киректерінеңер паза нимее ӱгреткенінеңер пас пиргем. Ӧӧрлеп парыбызар алнында, Иисус Худай Худы кӱзінең Позының таллап алған илӌілеріне чахығлар пирген+. 3Тоозылған соонда, Иисус оларның алнында ӧӧн позынаң тіріге тура тӱскен. Хырых кӱн аразында кӧп аймах-пасха ізестіг киречілестернең хати-хати киліп, Худай хан-ӱлгӱзінеңер чоохтаан+. 4Іди Ол, илӌілерні чыып алып, чахығ пирген:

– Иерусалимнең парбаңар, че Пабамның пирген сӧзінің толарын сағыңар, анзын мин сірерге чоохтаан полғам+. 5Иоанн суғнаң кіреске тӱзірген, сірер, тізең, хай пірее кӱн мының соонаң Худай Худынаң кіреске тӱзерзер+.

Иисустың тигірзер ӧӧрлеп парыбысханы

6Ана андада илӌілер, хада чыылызып алып, Иисустаң сурғаннар:

– Хан-пигібіс! Син сағамох Израильге ӱлгӱзін айландырчазың ма+?

7Иисус, тізең, оларға нандырған:

– Хаӌан паза хайди поларын Пабам Позының ӱлгӱзінең турғысхан, сірерге оларның хаӌан поларын пілерге кирек чоғыл+. 8Че Худай Худы сірерге тол парза, кӱс алынарзар, андада сірер Иерусалимде дее, прай Иудей чирінде дее, Самар чирінде дее, чирнің хыринда даа Минің киречілерім поларзар+.

9Іди чоохтанып, Иисус оларныңох кӧзіне тигірзер кӧдіріле халған, пулут, тізең, Аны оларға кӧрінмес иде чабысхан+. 10Аның тигірзер ӧӧрлеп парыбысханын кӧр турчатхан аразында, кинетін оларның алныларында ах кип-азахтығ ікі ирен тура тӱзіп,+
11тееннер:

– Галилей чирінің кізілері! Нимее сірер тигірзер кӧр турзар? Пу сірердең тигірзер алдыра ӧӧрлеп парыбысхан Иисус. Аның хайди ӧӧрлеп парыбысханын кӧрдіңер, Ол олох оңдайнаң нандыра айлан килер+.

Иуданың орнына табылған кізі

12Андада илӌілер Иерусалимнең Суббота кӱннің чолы синӌе ырахта[*] турчатхан Елеон тағдаң Иерусалимзер нандыра айлан килгеннер. 13Пётрнаң Иаков, Иоаннаң Андрей, Филиппнең Фома, Варфоломейнең Матфей, Алфейнің Иаков оолғынаң Симон Зилот паза Иаковтың харындазы Иуда[*] айлан киліп, ӱстӱндегі хадылзар кіріп, анда халғаннар+. 14Олар, хай піреелері ипчілерінең хада, ідӧк Иисустың іӌезі Мария паза Аның харындастары прайзы, удаа хада чыылызып, сурынып, пазырӌаңнар+.

15Ана ол кӱннерде Пётр, ӱгренӌілернің аразында турып алып, чоохтанған. 16(Ол чыылығда пір чӱс чибіргіӌе кізі полған.)

– Харындастар! Худай Худы Иудадаңар, Иисусты хаап алғаннарның устағӌызынаңар, Худай Пічиинде Давидтең пастыра ухаанӌылаан полған. Ол ухаанӌылас тол парарға кирек полған+. 17Иуда піснең хада полған, ол даа пу тоғысха таллалған полған+.

18(Че ол, хомай кирек ӱчӱн алған ахчаа чир садып алып, анда аңдарылғанда, иді чара тӱзіп, істі-харны прай тастына чайылған. 19Пу нимедеңер хабар Иерусалимнің прай чуртағӌыларына тараан, ол чир оларның тілінең Акелдама тіп адалча, анзы «ханнығ чир» теені полча.)+

20Ырлар киндезінде, тізең, пазыл парған: «Туразы ээн-хоол ползын, пірдеезі анда чуртабазын», ідӧк: «ол идер полған киректі пірее пасхазы итсін».

21Амды піске пірее пасха кізі хозыларға кирек. Ол кізі Иисус Хан-пигібіс, піснең хада полып, чоохтасчаң тустардаң ала, сыбыра пістің арабыста хаданаң хада чӧргеннернің пірсі поларға кирек. 22Ідӧк ол кізі, Иоанның кіреске тӱзіргенінең пастади Иисустың тигірзер ӧӧрлеен кӱніне теере, піснең хада полып, Иисустың тірілгеніне киречі полғаннарның пірсі поларға кирек+.

23Чоох Ікі кізідеңер парған: Варсава тіп адалчатхан паза Иуст тіп солалатчатхан, Иосифтеңер паза Матфийдеңер+.

24Чыылығдағылар, Худайға пазырып алып, тееннер:

– Хан Худай, Син прайзының чӱреен пілчезің, пу ікі кізінің хайзын таллап алдың, кӧзіт+. 25Иуданың, позының чолынӌа парып, халғыс салған тоғысха ӱлӱзін паза илӌінің орнын кем алзын?

26Ӱлӱс тастаанда, ӱлӱс Матфийге тӱс парған, андада аны он пір Илӌінің санына хосханнар.

2

Худай Худының тӱскені

2^1Иліг кӱн пайрамында[*] илӌілер прайлары пір турада хада пір сағыстығ полғаннар+. 2Улуғ чил килчеткен осхас суум-саам тигірдең кинетін истіліп, тураа прай тол парған. 3Анаң чалыннап кӧйчеткен от тіллері осхас нимелер чайылып, полған на кізее теңеннер+. 4Прайларына Худай Худы тол парған, олар, тізең, Хут пиргенни аймах-пасха тіллернең чоохтас сыхханнар+.

5Иерусалимде, тізең, Худай кибірліг паза чирнің пасха-пасха чоннарынаң сыххан иудейлер полғаннар. 6Ол суум-саам пол килгенде, чон чыылыс килген, анаң искен, тың ӱрӱк парған. Полған на кізі, илзілернің аның тілінең чоохтанчатханнарын.

– 7Пу чоохтасчатханнар прайзы Галилей чирінеңнер ниместер бе зе? – тіп чапсып, хайхааннар прайзы. – 8Хайди за піс полғаныбыс ла позыбыстың тӧреен тілібісті истіпчебіс. 9Піс – Парфий, Мидий, Елам, Месопотам, Иудей, Каппадок, Понт, Асий[*], 10Фригий, Памфилий, Египет чирлеріндегілербіс; Ливий чиріндегі Кириней саарға чағын чатчатхан чардыхтарының чуртағӌыларыбыс; Рим саардаң килген иудейлербіс паза иудей кибірліг пол парған Римдегі кізілербіс; 11Крит паза Арав чиріндегілербіс; че піс истіпчебіс, хайди олар Худайның илбек киректерінеңер пістің тіллерібіснең чоохтанчалар!+

12Прайзы, тізең, хайхап, ӱрӱгіп, удур-тӧдір сурастырғлаан:

– Мынзы чи ниме теені полӌаң?

13Пасхалары, тізең, кӱліп, тееннер:

– Олар тадылығ арағаны иртіре ізініп алғаннар+.

Пётрның чооғы

14Андада Пётр, он пір илӌінең хада тура хонып, оларға тыыда чоохтанған:

– Иудей нанӌылар паза прайзыңар, кем Иерусалимде чуртапча! Мынзын сірерге пілдістіг иде чоохтап пирим, сӧстерімні истіп алыңар: 15Сірер оларны изірік тіп сағынчазар, че олар изірік ниместер, сағам ӱс час иртен не[*] нооза. 16Пу ниме прай ухаанӌы Иоилнің чоохтааны хоостыра полча:

17«Халғанӌы кӱннерде, тіпче Худай,
Мин Позымның Худымны полғанына ла чай пирем.
Сірернің оол-хыстарың ухаанӌылирлар;
чиит ооллар кӧрінӌектер кӧрерлер;
апсахтар тӱстер тӱзирлер.

18Мин ирен дее, ипчі дее нымысчыларыма ол кӱннерде Худымны чайам,
олар, тізең, ухаанӌылирлар.

19Ӧӧр тигірде хайхастар,
алтында чирде, тізең, танығлар кӧзідербін:

хан, чалыннығ от паза ыс полар+.

20Хан Худайның саблығ паза илбек кӱні чидер алнында
кӱн хап-харасхы, ай, тізең, хан пол парар+.

21Андада Хан Худайны адынаң адап хығырған кізінің полғаны ла арачылан халар»+.

22Израильдегілер, пу сӧстерні истіп алыңар: Назареттең сыххан Иисус Худайның кізізі полғанын Худай позы сірернің араңарда Аннаң пастыра иділген кӱстернең, хайхастарнаң паза танығларнаң киречілеен. Сірер анзын постарың даа пілчезер+. 23Худайның кӧңні паза азынада пӧгінгені хоостыра сірер Иисусты хаап алғазар, анаң Моисей Чахиинаң чараспинчатхан кізілер пастыра Аны, кіреске позығнаң хазап, ӧдір салғазар+. 24Че Худай Иисусты, ӧлімнің хуӌаанаң позыдып, тірілдіріп алған. Ӧлімнің Аны позында тудып алӌаа чох полған нооза+. 25Давид тее Аннаңар теен:

«Мин Хан Худайымны хаӌан даа позымның алнымда кӧргем.

Мині ікі сағыстанмазын тіп, Ол минің оң саринда поладыр.

26Аннаңар чӱрееме ӧрініс толған,
чооғым даа чалахай полған,
позым, тізең, ӱреп тее парзам, ізеністе амырирым.

27Син мині чир тӱбінде халғыспассың нооза,
позыңның ах-арығ нымысчыңа чирде чызирға пирбессің.

28Син мағаа чуртас чолын піліп аларға оңдай пиргезің,

Син, миннең хада полып, мині ӧрініснең толдырарзың»+.

29Харындастар! Пістің ӧбекебіс Давидтеңер сірерге чалтанмин чоохтирға кирекпін. Ол ӱреп парған, анаң аны чыып салғаннар. Аның чатчатхан чирі амға теере мында піснең хада+. 30Ол ухаанӌы полған, аннаңар ол Худайның позына «Тӧліңнең Мессийні ӧӧн позынаң таллап алып, ӱлгӱ сірееңе одырт салам» тіп, аасхынып сӧс пиргенінеңер пілген. 31Ол, Мессийнің тірілерінеңер, Аның Худы чир тӱбінде халбазынаңар паза Сӧӧгінің чызыбазынаңар азынада чоохтаан полған. 32Мына пу Иисусты Худай тірілдірген, анзына піс прайзыбыс киречілербіс. 33Ол, Худайның оң саринзар кӧдіріліп, пирерге адалған Худай Худын, Пабазынаң алып, амды, сірер кӧргенни паза искенни, ӱстӱбіске чайыбысты+. 34Давид тигірзер ӧӧрлебеен, че ол позы чоохтаан:

«Хан Худай Хан-пигіме теен:+
35Ыырӌыларыңны азааң алтына салғанымӌа,
Оң саримда одыр».

36Аннаңар, Израильнің прай чоны, чахсы піл: Худай Аны – сірер хазаан Иисусты – Хан-пиг паза Мессий ит салған.

37Кізілернің, ол сӧстерні истіп, чӱректері ачаан. Олар Пётрға, пасха даа илӌілерге чоохтанғаннар:

– Харындастар, амды піс ниме идибіс+?

38Пётр, тізең, оларға теен:

– Полғаныңар ла, чазыхтарыңнаң хыйа полып, чазыхтарыңны позыттыртып алар ӱчӱн, Иисус Христостың адынаң кіреске тӱзіңер. Андада Худай Худын тикке аларзар+. 39Худайның пирген сӧзі сірерни полча, ідӧк палаларыңни паза прай ырахтағыларни полча, прайзыни, кемні Худай Позынзар хығырча+.

40Пётр, кӧп пасха сӧстернең дее киречілеп, чӧптеп, чоохтанған:

– Пу ардап парған тӧлдең арачыланыңар.

41Аның сӧзін кӧңнілеріне киргеннері кіреске тӱскеннер, іди ол кӱн ӱс муңа чағын кізі хозылған. 42Олар, тӧреміл илӌілернің ӱгредіглерінде полып, тоғазығларда аралазып, хада чиис чіп[*], пазыр турӌаңнар.

Пастағы киртінчеткеннернің чыылығлары

43Полған на кізінің істінде чочыс полған; илӌілер пастыра кӧп хайхастар паза танығлар Иерусалимде иділгеннер. 44Прай киртінчеткеннер хада полғаннар, пар нимелерін дее хада тудынғаннар+. 45Олар, чуртаан чирлерін паза ниме-нооларын садып, прайзына хызыхчатхан сині хоостыра ӱлееннер. 46Кӱннің сай олар храмда хаданаң хада полӌаңнар, тураларында даа, чіӌең ниме тимнеп, ачых-чарых паза арығ чӱректіг азыранӌаңнар. 47Олар Худайны саблаӌаңнар, кізілер дее оларға хынӌаңнар. Хан Худай, тізең, кӱннің сай арачыланғаннарны тигірибге хос салып одырған.

3

Пётрның пас чӧрбинчеткен кізіні имнеені

3^1Пірсінде Пётрнаң Иоанн тоғыс часта[*], пазырӌаң туста, храмзар парчатханнар. 2Тӧрееннең пас чӧрбинчеткен кізіні дее, храмзар кірчеткеннердең кілензін тіп, кӱннің сай храмның Сіліг тіп адалчатхан ізии хыринзар, ағыл киліп, одырт салӌаңнар+. 3Ол кізі, храмзар кір париған Пётрнаң Иоанны кӧр салбинаң, олардаң кілен сыххан. 4Пётрнаң Иоанн андар хази кӧрібіскеннер, анаң Пётр теен:

– Кӧрдек, піссер!

5Ол, тізең, пуларзар, пірее ниме алып аларына ізеніп, харах албин кӧрген. 6Че Пётр теен:

– Минде кӱмӱс тее, алтын даа чоғыл, че позымда пар нимені пирчем: Назареттегі Иисус Христостың адынаң, турып, пас чӧр!+

7Анаң аны, оң холынаң хаап, турғызыбысхан. Кинетін ол кізінің азах уйалары пик пола халғаннар+. 8Ол, тура хонып, пас чӧр сыххан, анаң, сегіріп ала паза Худайны махтап ала, оларнаң хада храмзар кір килген+. 9Прай чон, тізең, аның пас чӧрчеткенін паза Худайны махтапчатханын кӧрген. 10Кізілер, храмның Сіліг ізии хыринда одырӌаң паза кіленӌең кізіні танып салып, аның хайдағ пол парғанын кӧріп, ӱрӱгіп, хайхасханнар.

Пётрның храмдағы чооғы

11Чазылып алған пас чӧр полбаӌаң кізі Пётрдаң паза Иоаннаң хыйа парбинчатханда, прай чон, хайхазып ала, оларзарох, Соломонның колоннадазы[*] тіп адалчатхан орынзар алдыра, чӱгӱріс килген+. 12Мыны кӧріп, Пётр чонға піди чоохтанған:

– Израиль кізілері! Ноға мынзына таңнапчазар? Постарындағы кӱснең алай улуғ киртіністерінең аны чӧрер иде имнеп алдылар тіп піссер кӧрчезер бе? 13Авраамнаң Исаактың паза Иаковтың Худайы, пістің пабаларыбыстың Худайы Позының Нымысчызын[*] – сірер садыбысхан паза позыдарға итчеткен Пилаттың кӧзіне постарыңнаң хыйа идібіскен Иисусты – саблаан+. 14Че сірер, Ах-арығ паза Орта полчатханын постарыңнаң хыйа идіп, ӧдірігӌіні пирерге сурынғазар+. 15Чуртастың Пастығын, тізең, ӧдір салғазар. Худай Аны ӧліглер аразынаң тірілдірген, анзына піс киречілербіс. 16Иисустың адына киртініс ӱчӱн, Аның ады пу сірер кӧрчеткен паза таныпчатхан кізінің саан кирді. Аннаң килчеткен киртініс, тізең, ағаа прайзыңарның кӧзіне хазыхтаныс пирді.

17Итсе-де, харындастар, мин пілчем: сірер дее, пастыхтарың даа, пілізіңер чох полғаннаңар, анзын Иисусха иткезер+. 18Худай, Мессийге ирееленерге килізерінеңер, ухаанӌылары пастыра хаӌанох чарлаан полған, амды, тізең аны, толдыр салған. 19Чазыхтарың тасталзын тіп, пыросыныңар паза Худайзар айланыңар. 20Худай тыныңарға нааӌыланӌаң кӱс пирзін, ідӧк таллап пирген Иисус Христосты сірерге ыс пирзін. 21Худайның хас-хаӌанох чуртаан ах-арығ ухаанӌылары пастыра искірген нимелерінің прайзы тол парар тусха теере, Иисус тигірде поларға кирек+. 22Моисей пабаларға чоохтаан: «Ӧӧркі Чайаачы, сірернің Худайыңар, харындастарың аразынаң сірерге минӧк осхас Ухаанӌыны турғыс пирер. Ол ниме дее чоохтаза, сірер аның чооғын ис турыңар+. 23Ол Ухаанӌының чооғын испеен полған на кізі, чоннаң сӱрдіріп, чох иділер». 24Самуилдең пастади аның соонда даа чоохтанған ухаанӌыларның прайзы пу кӱннердеңер искірген. 25Сірер ухаанӌыларның паза Худай Авраамға, «Синің тӧлің пастыра чир ӱстӱндегі прай тӧллер алғас аларлар» тіп, пирген молӌағны алған пабаларның палаларызар. 26Худай, сірерні алғир ӱчӱн, полғаныңарны ла чабал киректеріңнең оортах идіп, иң пурун сірерзер Позының Нымысчызын, Иисусты, тірілдіріп, ысхан.

4

Илӌілерні харибге чапханы

4^1Пётрнаң Иоанн кізілерні ӱгретчеткен туста оларзар абыстар, храмдағы хадағӌылар пастығы паза саддукейлер пас килгеннер+. 2Олар илӌілернің чонны ӱгретчеткеннеріне паза, Иисузох чіли, ӧліглер тірілердеңер чоохтап чӧрчеткеннеріне хылыхтанғаннар. 3Анаң илӌілерні тудып алғаннар, че иир полғаннаңар, иртенге теере харибге чаап салғаннар+. 4Че ол чоохты искеннернің аразында кӧп кізі киртініп пастаан. Андағ кізілернің саны пис муңа чағын полған.

5Пазағы кӱн оларның пастыхтары, ах сағаллар паза Моисей Чахии пілігӌілері Иерусалимзер парарға тыхтан сыхханнар. 6Анна улуғ абыс, паза Кайафа, Иоанн, Александр паза олардаң даа пасха улуғ абыстар сӧӧгінең сыхханнар даа анда полғаннар+. 7Пётрнаң Иоанны постарының алнында турғызып алып, сурғаннар:

– Хайдағ кӱснең алай кемнің адынаң сірер анзын иттіңер+?

Пётрның Ӧӧркі Чарғыдағы чооғы

8Андада Пётр, Худай Худынаң тол чӧрібізіп, оларға теен:

– Чон пастыхтары паза Израильнің ах сағаллары!+
9Ағырығ кізее чахсы иткенібіс ӱчӱн паза аның хазыхтанып алған оңдайы ӱчӱн нандырығ киректепчетсеңер,+
10піліңер, прай Израиль чоны даа пілзін: Назареттең сыххан Иисус Христостың адынаң имнедібіс. Сірерге кіреске хазадып ӧдірткен, анаң Худайға ӧлімнең тірілдірткен Иисус аны, хазых идіп, азахха турғысты.

11Иисус сірерге, пӱдірігӌілерге, нимее салдыртпин, хыйа тастатхан,
че соонаң тура пулиин тударға иң кирек пол парған тас полча.

Арачыланыс Аннаң пасха пірдеезінде чоғыл.

–+
12Кізілерге, позыбысты арачыланарыбыс ӱчӱн, пу чир ӱстӱнде Аннаң пасха пірдеезінің ады адалбаан+.

Пётрнаң Иоанны позытханнары

13Пётрнаң Иоанның махачы тудынчатханнарын кӧріп, оларның, пічікчіл нимес, олаңай кізілер полчатханнарын сизініп, таңнааннар. Олох туста оларда Иисуснаң хада полған кізілерні танааннар. 14Имненіп алған пас чӧр полбаӌаң кізі оларнаң хада турғаннаңар, пір дее ниме тоғыр чоохтан полбааннар+. 15Анаң, илӌілерге Ӧӧркі Чарғыдаң сығыңар тіп, олар постары алынӌа чоохтас сыхханнар:

– 16Хайди идеелер пу кізілерні? Оларның кӧріндіре иде хайхас иткеннерін, Иерусалимде чуртапчатханнарның прайзы пілче. Піс андағ ниме полбаан тіп полбаспыс. 17Че анзы чон аразында аннаң андар тарабас ӱчӱн, оларны, хатығлап, Иисустың адынаң пір дее кізінең чоохтаспазыннар тіп, хызаннап салааңар.

18Анаң, илӌілерні хығыртыбызып, мыннаң мындар Иисустың адынаң чоохтанып, ӱгрет чӧрбеске чахығ пиргеннер. 19Че Пётрнаң Иоанн, оларға нандырып, тееннер:

– Постарың пӧгіңер, Худайның алнында хайзы орта полар: Худайның чооғын искені бе, алай сірерні искені+? 20Піс позыбыс кӧрген паза искен нимелердеңер чоохтабин пол полбинчабыс.

21Ӧӧркі Чарғыдағылар оларны, кізілер кӧзіне хатығлирға тідінмин, хызаннап ла алып, позыдыбысханнар. Прай чон полған ниме ӱчӱн Худайны сабландырған нооза+. 22Хайхастығ имнегнең хазыхтанып алған кізее хырых азыра час полған.

Ӧрініс паза тигірибде пазырғаны

23Илӌілер, позып алғандох, пос кізілерінзер киліп, улуғ абыстарнаң ах сағаллар постарына ниме тееннерін чоохтап пиргеннер. 24Олар, тізең, илӌілерні истіп алып, прайлары хада Худайзар айланып, чоохтанғаннар:

– Тигірнең чирні паза талайны, ідӧк олардағы прай нимелерні чайаан Ээзібіс Худай! 25Син пістің ӧбекебіс паза Позыңның нымысчың Давидтең пастыра Худай Худынаң чоохтаазың:

«Ноға пасха худайлығ чоннар хорылысчалар,
ноға чоннар тик нимені сағын чӧрчелер?

26Хан Худайдаң паза Аның Мессийінең тоғыр чир ӱстӱндегі ханнар кӧдірілгеннер, паза
кнестер піріге чыылысханнар».

– 27Сынап таа, Ирод паза Понтий Пилат, Израиль чонынаң паза иудей ниместернең хада ол саарда чыылызып, Иисустаң, Синің Мессийге таллап алған Ах-арығ Нымысчыңнаң тоғыр полғаннар+. 28Олар холыңнаң кӧңнің азынада пӧгін салған нимелернің прайзын идібізерге чыылысханнар. 29Че сағам, Хан Худай, истек оларның хыӌанчатханнарын, нымысчыларыңа, тізең, Сӧзіңнеңер туртухпин чоохтирға чарат+. 30Син, тізең, Иисустың, Ах-арығ Нымысчының, адынаң кізілерні имнирге паза танығларнаң хайхастар идерге холыңны алнынзар сун.

31Олар пазырарын тоос салғаннарындох, чыылысхан чир чайхала тӱскен. Прайзы, Худай Худынаң тол чӧрібізіп, Худай сӧзін туртухпин чоохтап сыххан+.

Ис-пайны ӱлезіп тузаланғаны

32Худайға киртінгеннер пос аразында пір чӱректіг паза пір сағыстығ пол парғаннар. Пірдеезі позының ис-пайына «мини» тібеӌең, че пар ниме прайзыни полған+. 33Илӌілер, тізең, илбек кӱснең Хан-пиг Иисус Христостың тіріл килгенінеңер киречілееннер. Илбек паарсас оларда прайзында полған. 34Оларның аразында пір дее хызылчатхан кізі чох полған. Чирлері алай туралары пар кізілер, оларны садып, ахчаларын, ағыл киліп,+
35Илӌілернің азахтарынзар сал пирӌеңнер; полған на кізее кирексеен синде пирілӌең.

36Іди Иосий, Кипр олтырыхтаң сыххан паза илӌілерге Варнава тіп солалатхан (анзы «Часхарыс оолғы» теені полча) левит,+
37Позының чирін садыбызып, ахчазын, ағыл киліп, илӌілернің азахтарынзар сал пирген.

5

Ананий паза Сапфира

5^1Ананий тіп аттығ пір кізі Сапфира ипчізінең хада постарының чирін садыбысханнар. 2Ананий алған ахчаның пір чардығын харанға чыып салған, анзын ипчізі ле пілген; паза пір чардығын, ағыл киліп, илӌілернің азахтарынзар сал салған. 3Че Пётр теен:

– Ананий! Ноға син, садығ ахчазының пір чардығын харанға чыып салып, Худай Худын алаахтырардаңар сағысты чӱрееңе кирерге сайтанға чараттың? 4Ис-пайың сини полған нимес пе зе? Садығ ахчазы синің холыңда полған нимес пе зе? Ноға чӱрееңе чой сағысты кирдің? Син, кізілерні нимес, Худайны алаахтырдың.

5Пу сӧстерні истӧк, Ананий, тыны чох андарыл парған. Пу нимені искен кізілернің прайзы чоо хорых парған. 6Чиит ооллар, турып, Ананийні, чыырға тимнеп алып, тасхар сығарып, чыып салғаннар.

7Ӱсче час пазынаң пеер ниме пол парғанын пілбинчеткен ипчізі чиде тӱскен.

– 8Чоохтап пирдек мағаа, сірер чирні пу син ахчаа сатхазар ба? – сурған ол ипчідең Пётр.

– Йа, пу синге садыбысхабыс, – нандырған ипчі кізі.

– 9Сірер Худай Худын сыныхтирға чӧптезіп алғазар ба хайдағ? Мына, синің апсааңны чыып салған кізілер ізіктең кіріп одырлар. Сині дее сығар парыбызарлар, – теен ағаа Пётр.

10Кинетін ипчі кізі, аның азахтарынзар тӱс парып, тынын позыдыбысхан. Пайаағы чиит ооллар, кір киліп, ол ипчінің ӧл парғанын кӧр салып, турадаң сығарып, апсаанаң хости чыып салғаннар. 11Киртінчеткеннернің паза пу нимені искен кізілернің прайзы чоо хорых парған.

Танығлар паза хайхастығ нимелер

12Илӌілер кӧп хайхастар паза танығлар чон аразында ит чӧргеннер. Прай киртінчеткен чон Соломонның колоннадазында хада чыылыс турӌаң+. 13Чон оларны саблаан, че пір дее пасха кізі оларға хозыларға тідінмеен. 14Хан Худайға киртінчеткеннернің саны хозылғаннаң хозыл турған, оларның аразында иреннер дее, ипчілер дее полғаннар. 15Ирт париған Пётрның кӧлегі дее хай піреезіне теңзін тіп, ағырығ кізілерні чол хазында турғысхан орғаннарға, тӧзектерге чаттырғаннар+. 16Иерусалимзер хыриндағы саарлардаң даа кӧп кізі, ағырығларны паза чабал хуттарға хаптырғаннарны ағылып, килӌең. Оларның прайзы имненіп алӌаң.

Илӌілер сӱрігде

17Улуғ абыс, ідӧк аннаң хада саддукейлер пірігізіне кірчеткен кізілернің прайзы илӌілерге атархаан+. 18Іди олар илӌілерні, тудып алып, харибге чаап салғаннар+. 19Че хараазын Хан Худай ангелі, харибнің ізіктерін азып, оларны позыдыбызып, теен:

–+
20Парып, храмда турып, кізілерге наа чуртастың прай сӧстерін чоохтаңар.

21Олар, мыны истіп алып, иртен храмзар кіріп, ӱгреткеннер. Олох туста улуғ абыс паза анынаң хада килгеннер, Израиль чонының прай ах сағалларын хығырып, Ӧӧркі Чарғыны хығыртыбысханнар. Анаң илӌілерні харибдең ағыл килерге кізілерні ысханнар. 22Че нымысчылары, киліп, харибде оларны таппин, нандыра айлан киліп, искіргеннер:

– 23Хариб ізігінің чахсы иде пиктелгенін паза ізік алнында хадағӌыларның турчатханын кӧргебіс, че, ізік асханда, анда пір дее кізі таппаабыс.

24Пу сӧстерні ис салып, иң улуғ абыс, хадағӌылар пастығы паза пасха даа улуғ абыстар, анзы ниме полӌаң тіп, таңнасханнар. 25Анаң пір кізі, киліп, оларға искірген:

– Сірер харибге чапхан кізілер сағам храмда чонны ӱгрет парчалар.

26Андада хадағӌылар пастығы, нымысчыларынаң хада парып, кізілерге таснаң чаалаттырарынаң хорығып, илӌілерні, кӱснең нимес, олаңай ла ағыл килгеннер+. 27Ағыл киліп, Ӧӧркі Чарғының алнында турғыс салғаннар. Иң улуғ абыс, тізең, сурағ идіп, оларға теен:

–+
28Иисустың адынаң кізілерні ӱгредерге чарабас тіп, сірерні хатығлаабыс нимес пе зе? Че сірер ӱгредииңерні прай Иерусалимге тарат парчазар, Ол Кізінің тӧгілген ханын, тізең, піске найнирға итчезер+.

29Пётр паза пасха даа илӌілер, нандырып, тееннер:

– Піс кізілернің нимес, Худайның сӧзін истерге кирекпіс+. 30Сірер, ағасха хазап, ӧдірген Иисусты Пабаларыбыстың Худайы тірілдірген. 31Израиль чонына, пыросынып, чазыхтарын позыдарға оңдай пирер ӱчӱн, Худай Аны, Устағӌы паза Арачылағӌы идіп, Позының оң саринзар кӧдірген. 32Анзына піс паза Худай Позының сӧзін исчеткеннерге пирген Худай Худы киречілер+.

33Ӧӧркі Чарғыдағылар, анзын истіп, тарынғаннарына сала чара чачырабин, илӌілерні ӧдір саларға сағынғаннар+. 34Че чарғыдағыларның пірсі, прай чонға улуғлатчатхан Моисей Чахии пілігӌізі Гамалиил тіп аттығ фарисей, орнынаң турып, илӌілерні ӱр нимеске турадаң сығарыбызарға чахаан+. 35Халғаннарға, тізең, теен:

– Израиль иреннері! Оларны хайди идерге итчеткеннеріңні постарың алынӌа сағынып алыңар. 36Кӧмес ле аның алнында Февда теен кізі килген. Ол позын илбек кізі чіли тудынған, ағаа тӧрт чӱске чағын кізі хозылған, че ол ӧдірт салған, аның сӧзін искен кізілернің прайзы, тарағлап парыбызып, чіде халған. 37Аның соонда, кізілерні санға алчатхан туста, Галилей чирінең сыххан Иуда килген, ол даа позының соонӌа кӧп кізі хоғдыр чӧрген; че ол ӧдірт салған, аның сӧзін искен кізілернің прайзы тарағлап парыбысхан+. 38Амды сірерге тіпчем, пу кізілерге теңмеңер, постары алынӌа ползыннар. Оларның идерге иткен паза иділ парған нимелері кізідең полчатса, анзы прай сайбал парар. 39Че Худайдаң полчатса, сірер аны сайбап полбассар. Худайдаң тоғыр парчатханнар пол парарынаң китеніңер.

40Ӧӧркі Чарғыдағылар, аның чооғын истіп, илӌілерні, нандыра хығырып алып, соғып, Иисустың адынаң ӱгредерге чарадылбинча тіп, позыдыбысханнар. 41Илӌілер, тізең, Ӧӧркі Чарғыдаң парыбызып, Иисус Хан-пигнің ады ӱчӱн тӧбін тӱзіртерге турыстығ полғаннарына ӧрінгеннер+. 42Полған на кӱн олар, храмда даа, тураларда даа кізілерні ӱгредерін тохтатпин, Мессий Иисус полчатханнаңар Чахсы Хабарны искір турғаннар.

6

Пастағы нымысчылар

6^1Ол кӱннерде, ӱгренӌілер саны ӧскеннең ӧзіп одырғанда, Грек тілліг иудейлер аразында, кӱннің сай иділчеткен полызығ тарадиинда постарының ӧкіс халған ипчілері санға алылбинчалар тіп, еврейлердең тоғыр чоох-чаахтар пар сыхханнар+. 2Андада он ікі Илӌі, ӱгренӌілернің аразынаң кӧп кізі чыып алып, теен:

– Ис-пайға сағыссырап, Худай сӧзін хыйа иткенібіс орта полбас. 3Аннаңар, харындастар, постарыңның араңардаң Худай Худы толған паза алғым хыйғазынаң сабланчатхан читі кізі таап алыңар. Оларны пу тоғысха турғыс саларбыстар+. 4Піс, тізең, тӧреміл Худайға пазырып, Аның сӧзін тарадарбыс.

5Ол чӧп прай чыылған кізілернің кӧңніне кірген. Іди олар улуғ киртіністіг паза Худай Худы толған кізіні – Стефанны, ідӧк Филиппнең Прохорны, Никанорнаң Тимонны, Парменнең Николайны, Антиох саардаң сыххан иудей нимес, че амды иудейлерге хозыл парған кізіні, таллап алғаннар+. 6Оларны илӌілернің алнында турғыс салғаннар, анзылары, тізең, пазырып, оларзар холларын салып, алғааннар+.

7Иерусалимде, Худай сӧзі чон аразында тарап, ӱгренӌілернің саны илееде хозыл парған. Абыстарның аразынаң даа кӧп кізі позын киртініске чағын иткен+.

Ӧӧркі Чарғыда Стефанны пыролааны

8Стефан, тізең, киртінізі пастыра паза Худай кӱзінең кізілер аразында илбек хайхастар паза танығлар иткен. 9«Пос полып алған кізілер» тіп адалчатхан синагоганың хай піреезі паза Кириней саардағылар, Александр саарның, Киликий паза Асий чирлерінің хай пірее кізілері Стефаннаң тартыза халғаннар. 10Че олар Стефанның алғым хыйғалығ паза Хут пирген кӱстіг чооғынаң ас полбааннар+. 11Андада олар хай пірее кізілерні «Аның Моисейдеңер паза Худайдаңар хомай чоохтанчатханын искебіс» тіп чоохтанарға кӧӧктірібіскеннер+. 12Іди олар чонны, ах сағалларны паза Моисей Чахии пілігӌілерін ӧкпелендірібіскеннер. Анзылары, тізең, Стефанны, хаап, Ӧӧркі Чарғызар апарғаннар. 13-14Анаң, чой киречілер таап алып «Пу кізі пу ызых орыннаңар паза Моисей Чахиинаңар хомай сӧстер чоохтирын тастабинча. Назареттегі Иисус, пу орынны иңзерібізіп, Моисейнің піске халғысхан кибірлерін алыстырыбызар теенін дее искебіс» тіп чоохтандырғаннар оларны++. 15Ӧӧркі Чарғыда одырчатханнарның прайзы, Стефанзар кӧре-тура, аның сырайын ангелнине тӧӧй кӧрген.

7

Стефанның Ӧӧркі Чарғының алнында чоохтанғаны

7^1Андада улуғ абыс Стефаннаң сурған:

– Андағ ба?

2Че Стефан піди нандырған:

– Харындастар паза пабалар, истіңер! Сабланыс Худайы пістің ӧбекебіс Авраамға, хаӌан ол Харран саарзар кӧскелекте, Месопотам чирінде кӧрінген. 3«Син пос чиріңнең паза пос туғаннарыңнаң сығыбыс, мин кӧзідер чирзер пар», – теен ағаа Ол. 4Андада Авраам, Халдей чирінең парыбызып, Харранда чуртап сыххан. Андартын, тізең, пабазы ӱреен соонда, Худай аны амды сірер чуртапчатхан чирзер ысхан. 5Худай ағаа пу чирде пір азах табанынӌа даа чир пирбеен. Че соонаң прай пу чирні ағаа паза аның тӧллеріне пирер пол салған. Авраамның, тізең, ол туста палалары даа чох полған. 6Худай ағаа піди теен: «Синің тӧллерің, кізі чирінде чуртап, андағы чонға тӧрт чӱс чыл пазындырып, хыйыхтадар. 7Че Мин оларны пазынған чонны чарғылирбын. Аның соонаң синің тӧлің, пеер нандыра киліп, Мағаа пу чирде пазырар». 8Анаң Худай Авраамнаң сӱннет идердеңер молӌас салған. Іди Авраам, Исаак оолғы тӧреенде, сигізінӌі кӱнінде ағаа сӱннет иткен. Исаактаң Иаков тӧреен. Иаковтаң, тізең, он ікі сӧӧк тӧстегӌізі тӧріптір.

– 9Иаковтың ооллары, атархап, Иосиф харындастарын Египетсер садыбысханнар, че Худай анынаң хада полған. 10Аннаңар Ол, аны чобағлардаң осхырып, Иосифке хыйға сағыстар паза Египет фараонының паарсазын сыйлаан. Фараон, тізең, Иосифті Египетте паза позының ӧргезінде улуғ пастыхха турғыс салған. 11Ол тустарда прай Египет паза Ханаан чирлерінзер ӧзӧгіс паза илбек хыйал чиде тӱскеннер. Пістің пабаларыбыс чіӌең ниме таппин чӧргеннер. 12Иаков, Египетте тамахтың парын истіп салып, позының оолларын, пістің пабаларыбысты, иң пастағызын андар ысхан. 13Олар андар ікінӌізін килгенде, тізең, Иосиф позынаңар харындастарына прай чоохтап пирген. Іди фараон Иосифтің сӧӧгінеңер піліп алған. 14Иосиф позының пабазын Иаковты паза прай туғаннарын, читон пис кізіні, позынзар хығыртыбысхан. 15Иаков іди Египетсер парыбысхан. Анда ол позы даа, палалары даа ӱреенӌе чуртааннар. 16Оларның сӧӧктерін Иудей чиріндегі Сихем саарзар ағылғаннар. Анда оларны Авраам Сихемдегі Емморның оолларынаң кӱмӱс ахчаа садызып алған хуюда чыып салғаннар.

– 17Худайның Авраамға аасхынып пирген сӧзінің толар тузы чағдап килигенге орта, пістің чон Египетте кӧптең кӧп ле полып одырған. 18Иосифті пілбеен хан Египетнең устап сыхханӌа, іди полған. 19Ол, кӧйтікнең пістің чоннаң тоғыр парып, ӧбекелерібісті хыйыхтап сыххан, палаларын, тіріг халбазыннар тіп, тастатхан. 20Ол туста Моисей тӧреен, ол Худайӌа сіліг оолах полған. Ол ӱс ай пабазының туразында ӧскен,+
21анаң Моисейні сығара тастабысханнарында, аны фараонның хызы алып алып, позының палазын чіли ӧскіріп алған. 22Моисейні Египеттің иң хыйға нимелеріне ӱгрет салғаннар. Аннаңар ол сӧснең дее, тоғыста даа чапчаң полған.

23Моисейге хырых час тол парғанда, ол позының чонына, Израиль оолларына, тоғазып аларға пӧгін сыххан. 24Анаң Моисей, ол чоннаң пір кізінің хыйыхтатчатханын кӧр салып, аның алнына турып, аннаң ӱчӱн ӧс алып, египеттегілернің пірсін чох ит салған. 25Худай аның холынаң оларға арачыланыс пирчеткенін харындастары сизінерлер тіп сағынған Моисей, че олар аны піл полбааннар. 26Пазағы кӱн, оларның хай піреезінің тудысчатханын кӧр салып, Моисей, пас киліп, оларны чарастырарға харазып, теен: «Сірер харындастарзар, ноға удур-тӧдір хыйыхтасчазар?» 27Че хыйыхтапчатхан кізі, Моисейні хыйа ідібізіп, теен: «Кем сині пістің пастығыбысха паза чарғыӌаа турғысхан? 28Алай син мині дее, киӌеегі Египет кізізін чіли, ӧдірібізерге итчезің ме?» 29Мындағ сӧстерні истіп, Моисей, андартын тис чӧрібізіп, Мадиам чирінде, пасха чирліг кізі полып, чуртап сыххан. Анда аның ікі оол тӧреен.

– 30Хырых чыл ирткенде, Моисейге Синай тағның хыриндағы хуу чирлерде, кӧйчеткен іскіт ағазының чалынында Хан Худайның ангелі кӧріне тӱскен. 31Моисей, аны кӧріп, кӧрінӌекке чапсаан, чахсы иде кӧріп аларға чағын пас парғанда, ағаа Хан Худайның ӱні истіле тӱскен: 32«Мин синің ӧбекелеріңнің Худайыбын, Авраамның Худайыбын, Исаактың Худайыбын паза Иаковтың Худайыбын». Моисей, хорыхханына прай сірлезіп, кӧрерге дее тідінмеен. 33Анаң Хан Худай ағаа теен: «Ӧдіктеріңні суурыбыс, син турчатхан орын ызых орын полча. 34Египетте Минің чонымның хыйыхтатчатханын кӧрчем, аның сыыдын исчем, чонымны осхырарға индім, че, пар, Мин сині Египетсер ысчам».

35Пу Моисейні, хайзын олар, «Кем сині пістің пастығыбысха паза чарғыӌаа турғысхан?» тіп постарынаң оортах иткеннер. Худай аны кӧйчеткен ыдарбан ағазының чалынында кӧрінген Ангелі пастыра, пастых паза арачылағӌы идіп, ысхан. 36Пу Моисей, Египет чирінде, Хызыл талай хыринда, аның соонаң хуу чазыда хырых чылӌа хайхастар паза танығлар идіп, чонын Египеттең сығарып алған. 37Пуох Моисей Израиль кізілеріне теен: «Ухаанӌыны Худай, миніӧк чіли, сірернің харындастарыңның аразынаң таллап, сірерзер ызар. Аны истіңер»+. 38Ана ол Моисей, кемнең Синай тағда ангел чоохтасхан паза хуу чазыда чыылған пістің ӧбекелерібіснең хада полған, Худайның чуртас пирчеткен сӧстерін алған, анаң піске оларны читірген.

39Пістің ӧбекелерібіс аның чооғын истерге хынмааннар, аны хыйа идіп, Египетсер нандыра парарға хынғаннар. 40Олар Ааронға[*] тееннер: «Піске позыбысты апарӌаң худайларны ит пир. Пісті Египет чирінең сығарған Моисейнің хайди пол парғанын піл полбинчабыс». 41Анаң олар, худай орнына пызоӌах идіп алып, ағаа тайығ салғаннар. Постары иткен ниме алнында ӧрінгеннер. 42Че Худай олардаң хыйа полыбысхан. Ухаанӌылар пічиинде пазылғанни оларны тигірдегі сиріглерге нымысчы поларға артыс салған:

«Израиль чоны!

Мағаа ба сірер хуу чазыда хырых чыл ибіре маллар соғып, тайығ салғазар?

43Молох худайның одаан паза Ремфан худайның чылтызын алғазар сірер. Пу омаларны сірер пазырар ӱчӱн идіп алғазар.

Аннаңар Мин сірерні Вавилоннаң даа ырах ызыға ызыбызарбын».

44Худайның парын киречілепчеткен отах хуу чазыда пістің ӧбекелерібістің полтыр. Олар аны Худай Моисейге чоохтаанни паза Моисейнің позы кӧргенни иткеннер+. 45Пістің ӧбекелерібіс ол отахты алып алғаннар. Анаң Иисус Навиннің устааны хоостыра аны пабаларыбыс килер алнындох Худайға мыннаң сӱрдірген чоннарның чирінзер ағылғаннар. Іди отах Давид ханның тузына теере турған. 46Худайдаң паарсас алған Давид Иаковтың Худайына чуртаӌаң чир пирерге сурынған. 47Че Худайға тураны Соломон пӱдір пирген. 48Че Ӧӧркі Чайаачы кізі иткен тураларда чуртабинча. Ухаанӌы аннаңар піди тіпче:+

49«Тигір Минің ӱлгӱ сіреем полча,
чир Минің азағым тынандырчатхан орын.

Хайдағ тура Мағаа пӱдірчезер, тіпче Хан Худай,
алай хайдағ орын Мағаа тынанарға пирчезер?

50Пу нимені прай Минің холым иткен нимес пе зе?»

51Ӧчестер! Хатығ чӱректіг паза Худай сӧзіне туных кізілер! Сірер дее, ӧбекелеріңӧк чіли, Худай Худына тоғыр поладырзар. 52Ухаанӌыларның хайзын сірернің ӧбекелерің сӱрбееннер? Олар пеер Арығ Чӱректіг Кізінің килерінеңер искірген ухаанӌыларны ӧдір салғаннар, сірер дее Аны, садып, ӧдірген кізілер пол пардыңар амды+. 53Сірер ангеллер пирген Моисей Чахиин алып алғазар, че аны толдырбаазар+.

Стефанны тастарнаң ӧдіргені

54Пу сӧстерні истіп, Ӧӧркі Чарғыдағылар тарынғаннар паза тістерін хыӌыратханнар+. 55Стефан, тізең, Худай Худынаң тол чӧрібізіп, тигірзер кӧрібіскен, анда ол Худайның сабланызын паза Худайның оң саринда турчатхан Иисусты кӧр салып,+
56теен:

– Мына мин азыл парған тигірні паза Худайның оң саринда турчатхан Кізі Оолғын кӧрчем+.

57Че Ӧӧркі Чарғыдағылар, хулахтарын чаап, хысхырыза тӱскеннер, анаң прайзы Стефанға тыыныбысхан. 58Аны саар тастынзар сығарып алып, тастарнаң чаалап сыхханнар. Киречілер постарының кип-азахтарын Савл тіп оолның азахтарынзар салғлап салғаннар+. 59Анаң, «Иисус Хан-пигім! Минің тынымны алып ал» тіп чоохтанып ала, пазырчатхан Стефанны тастарнаң чаалааннар+. 60Стефан, тізең, тізекке тӱзіп, ӧтіг ӱннең хысхырыбысхан:

– Хан-пигім! Нандырыға тартпа оларны пу чазых ӱчӱн!

Іди тіп, ол тоозыл чӧрібіскен+.

8

Киртінчеткеннерні сӱргені

8^1Савл Стефанны ӧдіргеннеріне чӧпсінген. Олох кӱннерде Иерусалимдегі тигіриб чоны хатығ сӱргінге хаптырт сыххан. Илӌілердең пасха прайзы даа Иудейнің паза Самарның аймах-пасха чирлеріне тарап чӧрібіскен+. 2Худай кибірліг кізілер, Стефанны чыып салып, ағаа ачығ сыхтааннар.

3Савл, тізең, тигіриб чонын сайбаан; турадаң тураа кіріп, иреннернең ипчілерні хаап, харибге чаптыр салып одырған+.

Самар чирінде Чахсы Хабарға ӱгреткені

4Олох арада тари парыбысханнары, анда-мында чӧріп, Чахсы Хабарға ӱгреткеннер+. 5Іди Филипп, Самардағы пір саарзар киліп, андағыларға Христостаңар искірген+. 6Чон, Филипп итчеткен хайхастарны кӧріп, истіп, аның чооғын тыңнаан. 7Чабал хуттар кӧп кізідең аах-уух тӱзіп ала сығара чачырааннар, пас чӧр полбинчатхан паза ахсах кӧп кізі хазыхтан пар турған+. 8Ол саарда улуғ ӧрініс полған.

9Олох саарда, алында сыбырағӌы полып, позын илбек кізі чіли кӧзідіп, Самардағы чонны таңнатчатхан Симон тіп аттығ пір кізі чуртаан. 10Анда Худай пирген илбек кӱс пар тіп, аны прай улуғ-кічіг чон сиргек исчең. 11Ол илееде тус, кізі сыбырап, оларны хайхатхан, аннаңар аны исчеңнер. 12Че хаӌан чон Худай хан-ӱлгӱзінеңер паза Иисус Христостаңар Чахсы Хабар искір пирчеткен Филиппке киртін парғанда, иреннер дее, ипчілер дее кіреске тӱскеннер. 13Симон позы, даа ағаа киртін парып, кіреске тӱзіп, Филипптең хыйа парбин, аның итчеткен илбек хайхастарын паза танығларын кӧріп, тың хайхаан+.

14Иерусалимдегі илӌілер, Самар чиріндегілернің Худай сӧзін чӱректеріне киргеннерін истіп, оларзар Пётрнаң Иоанны ысханнар+. 15Олар, киліп, андағы чонға Худай Худы кірзін тіп, оларның ӱчӱн пазырғаннар+. 16Олар Иисус Хан-пигнің адынаң кіреске тӱскен не полғаннар, че оларның пірдеезіне Худай Худы ам даа кіргелек полған+. 17Андада Пётрнаң Иоанн андағы кізілерзер холларын салғаннар, олар, тізең, Худай Худын алғаннар+.

18Симон, тізең, илӌілернің салған холлары пастыра Худай Худы пирілчеткенін кӧріп, оларға ахча ағыл пирген.

– 19Минің салған холым пастыра кізее Худай Худы кір пар турар ӱчӱн, Мағаа даа андағ кӱс пиріңер, – теен ол.

20Че Пётр ағаа нандырған:

– Худайның сыйиин ахчаа алып аларға иткенің ӱчӱн, ағылған кӱмӱзің дее, син дее чох пол парыңар! 21Сағаа мында андағ оңдай паза ӱлӱс пирілбес, Худайның алнында синің чӱреең ам даа орта нимес. 22Аннаңар, пу чазығың ӱчӱн пыросынып, Хан-пиге пазыр: арса, Ол пу чӱрееңнең сыххан сағызыңның пырозын тастир+. 23Кӧрчем мин, син істіңе толдыра чайыл парған ачығ ӧӧдіңнең хадазың паза чойланыс холындазың.

– 24Сірер дее, чоохтаан нимелеріңнің пірдеезі мағаа тӱспезін тіп, миннең ӱчӱн Хан Худайға пазырыңар, – нандырған Симон.

25Илӌілер, Хан Худай сӧзін киречілеп, кізілерні ӱгредіп, анаң Иерусалимзер нандыра парчадып, Самар чиріндегі аалларда Чахсы Хабардаңар ӱгреткеннер+.

Филипп паза эфиоп кізі

26Филиппке, тізең, Хан Худай ангелі теен:

– Турып, Иерусалимнең Газа саарзар парчатхан кізі чӧрбес чолзар кӱнӧрте сых+.

27Филипп, турып, андар парған, чолда ағаа эфиоп евнух[*] тоғас парған. Ол, Иерусалимзер пазырарға килген кізі, Эфиоп хан ипчінің улуғ пастығы паза аның прай ис-пайын хайраллапчатхан кізізі, 28ікі тегілектіг хаңаада одырып алып, ухаанӌы Исаийнің киндезін хығырып ала, нандыра айланчатхан. 29Худай Худы Филиппке теен: «Чағын пас парып, ол хаңаанаң хости пас пар»+. 30Филипп, чағын пас киліп, ол кізінің Исаийнің ухаан чоохтарын хығырчатханын истіп, сурған:

– Сірер оңар полчазар ба хығырчатхан нимені?

– 31Пірдеезі чарыда чоохтап пирбеенде, хайди піліп аларбын? – нандырған ол кізі.

Анаң Филипптең хости одырыбызарға сурынған+. 32Ол Худай Пічиинде хығырчатхан орын, тізең, мындағ полған:

Аны, хойны чіли, ӧлімге апарғаннар.

Хырыхчатхан кізінің алнында хураған хайдағ табыс-тубыс чох поладыр,

Ол ідӧк ахсын пір дее аспаан.

33Аның чарғызы, Аны нимее салбин, иділген.

Че Аның тӧллерін кізі чоохтап полар ба ни?

Аның чир ӱстӱндегі чуртазы тоозыл парды нооза.

34Евнух Филиппсер айланған:

– Синнең сурынчам, чоохтап пир мағаа, кемнеңер іди пасча ухаанӌы? Позынаңар ба алай пірее пасха кізідеңер бе?

35Филипп андада, пу хығырған киндеде пазылған нимелердең пасти, Иисустаңар Чахсы Хабарны искір пирген+. 36Іди олар, чолларын узарадып, суға чит килгеннер. Андада евнух теен:

– Мына суғ, мағаа кіреске тӱзерге ниме харығ полча?

– 37Прай чӱрееңернең киртінчетсеңер, кіреске тӱзерге чарир, – нандырған ағаа Филипп.

– Иисус Христостың Худай Оолғы полчатханына киртінчем, – нандырған ағаа анзы.

38Анаң, хаңаазын тохтадыбызарға чахыбызып, олар ікізінең суға кірібіскеннер. Филипп евнухты кіреске тӱзірген. 39Олар суғдаң сых килгеннерінде, евнухсар Худай Худы тӱскен. Филиппті, тізең, Хан Худай ангелі ал чӧрібіскен. Че евнух аны паза кӧрбеен, ол аннаң андар ӧрчіліг парған. 40Филипп, тізең, Азот саарда пол парған. Мында паза пасха даа саарларда ол Чахсы Хабардаңар чоохтап чӧрген. Іди ол Кесар саарзар чит килген.

9

Савлның Худайзар айланғаны

9^1Савл, тізең, Хан-пигнің ӱгренӌілерін ӧдір саларға хыӌан чӧрген. Ол, улуғ абыссар киліп,+
2Хан-пигнің ӱгредиинӌе парчатхан кізілерні, ирлерні дее, ипчілерні дее, таап, палғап алып Иерусалимзер апарар ӱчӱн, Дамаск саардағы синагогаларзар чарыдығлығ пічік ызып алған. 3Ол, іди парып, Дамаск саарға чидіп тее одырғанда, тигірдең аны кинетін чарых чарыдыбысхан+. 4Савл чирзер аңдарыл парған, анаң тигірзертін ағаа ӱн истіле тӱскен:

– Савл, Савл! Ноға син Мині сӱрчезің?

– 5Кемзер сірер, Хан-пигім? – сурыбысхан Савл.

– Мин син хыйа сӱрчеткен Иисуспын. Сидік сағаа Миннең тоғыр кӱрезерге, – нандырған ағаа Хан-пиг.

– 6Хан-пигім! Ниме идерге чахирзың мағаа? – сурған Савл, хорығып паза сірлезіп ала.

– Турып, саарзар пар. Ниме идерге кирек полчатханын сағаа анда чоохтирлар, – нандырған ағаа Хан-пиг.

7Савлнаң хада парчатхан кізілер, ӱнні истіп, че пір дее кізі кӧрбинчеткеннерінде, тыып ла парып турғаннар. 8Савл, чирдең тур киліп, азых харахтарынаң пір дее ниме кӧрбеен. Кізілер аны чидініп алып апарғаннар, анаң Дамаск саарзар ағыл килгеннер. 9Ӱс кӱн Савл пір дее ниме кӧрбеен, чібеен паза іспеен.

Савлның кіреске тӱскені

10Дамаскта Иисустың Ананий тіп ӱгренӌізі пар полған. Хан-пиг, аның хараана кӧрініп, теен:

– Ананий!

Минмін, Хан-пигім! – ӱндескен анзы+.

11Хан-пиг, тізең, ағаа теен:

– Турып, тасхар сых. Анаң Кӧні тіп адалчатхан орамзар пар. Иуданың туразында Тарс саардаң сыххан Савл теен кізіні сурарзың. Ол сағам анда пазырча+. 12Савл кӧспегінде ол Ананий тіп аттығ ир кізіні кӧрген, анзы, пас киліп, аның харахтарын азыбызар ӱчӱн, позынзар холын салған.

13Ананий нандырған:

– Хан-пигім, мин аннаңар кӧп кізідең искем, Иерусалимде Синің ах-арығ кізілеріңе нинӌе чабал иткенін. 14Мында даа Сағаа пазырчатхан кізілернің прайзын палғирға чаратчатхан улуғ абыстардаң ӱлгӱ пирілтір.

15Че Хан-пиг ағаа теен:

– Син пар. Мин аны Минің адымны аймах чоннарға, ханнарға паза Израиль кізілеріне искір турарға таллап алғам+. 16Мин ағаа ідӧк кӧзіт пирербін, Минің адым ӱчӱн нинӌе ирее иртерге килізер ағаа+.

17Ананий, андар парып, ол тураа кір киліп, ол кізее холларын салған.

– Савл харындас! Сағаа чолда кӧрінген Иисус Хан-пигібіс мині синзер харааң ас пирерге паза сині Худай Худынаң толдырыбызарға ысты, – теен Ананий+.

18Сах андох аның харахтарынаң палых хастырығы осхас ниме сых парыбысхан чіли пілдір парған. Кинетін не ол кӧр сыххан. Савл, тур киліп, кіреске тӱскен. 19Анаң ол, азыранып, кӱс алынып алған.

Савлның Дамасктағы ӱгредии

Соонаң Савл Дамаскта ӱгренӌілернең хада нинӌе-де кӱн полған+. 20Сах андох синагогаларда, кізілерні Иисус Худай Оолғы полча тіп ӱгрет сыххан.

21Аны исчеткен кізілер чоо таңнааннар:

– Пу мының алнында Иерусалимде Иисусха пазырған кізілерні сӱр чӧрӌең кізі нимес пе зе? Пеер дее оларны, палғап алып, улуғ абыстар холына пирерге килген нимес пе зе+?

22Савлның ӱгредии, тізең, кӱстігдең кӱстіг полып одырған, Иисус Мессий полча тіп киречілеені Дамасктағы иудейлерні нандырӌаа чох иде сағысха тӱзірген+.

23Илееде тус ирт парғанда, иудейлер аны ӧдірібізерге чӧптес салғаннар+. 24Че Савл оларның хара сағыстарын піл салған. Олар, тізең, аны, ӧдірібізерге тіп, саар ізіктері хыринда хараа-кӱнӧрте китеп чӧрӌеңнер. 25Ӱгренӌілер, тізең, Савлны хараазын, корыпха одыртып алып, пӧзік ханадаң тӱзірібіскеннер+.

Савл Иерусалимде

26Савл, Иерусалимзер киліп, Иисустың ӱгренӌілеріне хозылып аларға кӱстенген, че аның Иисустың ӱгренӌізі полчатханына киртінмин, аннаң прайзы хорыххан. 27Варнава, тізең, аны хада алып алып, илӌілерзер киліп, Савлның чолда Хан-пиге хайди тоғасханын, Хан-пигнің ниме ағаа чоохтаанын паза хайди Савл Дамаскта Иисустың адынаң кізілерні, пір дее хорыхпин, ӱгреткенін чоохтап пирген+. 28Іди Савл, оларнаң хада пол парып, прай Иерусалимӌе чӧрӌең. Ол Иисус Хан-пигнің адынаңар кізілерні тідімніг ӱгрет чӧрӌең. 29Грек тілліг иудейлернең чоохтазып, оларнаң таласханох. Олар, тізең, аны ӧдірібізерге харасханнар+. 30Харындастар, аннаңар піл салып, Савлны Кесар саарзар ӱдезібізіп, аннаң Тарс саарзар ызыбысханнар+.

31Прай Иудей, Галилей паза Самар чирлеріндегі тигіриб чоны амыр пол парған. Олар, Хан Худайдаң чалтанып ала чуртап, Худай Худы пастыра кӱс хабынғаннар паза кӧптең кӧп полып одырғаннар.

Энейнің хазыхтанғаны паза Тавифаның тірілгені

32Пётр, прай чирӌе чӧріп, пірсінде Лидда саардағы ах-арығ харындастарзар килген. 33Анда ол, хыймыран таа полбин, тӧзекте сигіс чыл чат салған Эней тіп кізее урун парған. 34Пётр ағаа теен:

– Эней! Сині Иисус Христос имнепче. Тур тӧзегіңнең.

Ол кізі сах андох тур килген+. 35Анзын Лидда саарда паза Сарон тіп чазыда чуртапчатханнарның прайзы кӧрген. Олар ідӧк Хан Худайзар айланғаннар.

36Иоппи саарда Иисустың ӱгренӌізі Тавифа, анзы киик теені полча, тіп хыс чуртаан. Ол кӧп чахсы ниме иткен паза чох кізілерге паарсазын кӧбӧк читірӌең+. 37Анаң ол кӱннерде Тавифа, ағырыбызып, ӱреп парған. Аны, чуубызып, тураның ӱстӱндегі хадылында чатыр салғаннар. 38Лидда саар Иоппидең ырах полбаан полған. Аннаңар мындағы ӱгренӌілер, Пётрның анда полчатханын истіп, аны пеер табырах килзін тіп, ікі кізі ызыбысханнар. 39Пётр, сах андох тимненібізіп, оларнаң хада чол сығыбысхан. Иоппи саарзар читкенде, аны сӧӧк чатхан туразар киргеннер. Мында ӧкіс ипчілер, ылғазып ала, Пётрға Тавифа хыстың хазых тузында тіккен кӧгенектерін кӧзіткеннер. 40Пётр, прайзын сығарыбызып, тізекке тӱзіп, пазырған, анаң, сӧӧксер айланып, чоохтанған:

– Тавифа, тур!

Ол хыс харахтарын азыбысхан, анаң, Пётрны кӧр салып, одырыбысхан+. 41Пётр ағаа, холын сунып, турарға полыс пирген. Анаң ах-арығ харындастарға паза ӧкіс ипчілерге ол тіріл парған хысты кӧзіт пирген+. 42Ол тылаас прай Иоппи саарӌа тарап парған. Кӧп кізі Хан-пиге киртін сыххан. 43Пётр Иоппи саарда тууп истеӌең Симон тіп кізіде илееде кӱн чуртаан.

10

Пётрнаң Корнилий

10^1Кесар саарда Италий тіп адалчатхан полктың чӱспазы Корнилий тіп кізі полған. 2Ол Худайны аарлаачы паза Аннаң чалтанаачы кізі полған. Ол иудейлерге кӧп чахсы иткен. Ол прай туған-чағыннарынаң хада Худайға сыбыра пазырӌаң+. 3Кӱнӧрте тоғыс час тузында[*] Корнилийге Худай ангелінің позынзар кір килгені хараана кӧрін парған. Ол ағаа теен:

– Корнилий!+

4Ол, тізең, андар кӧрібізіп, хорых парып, теен:

– Ноо ниме, пигім?

Ангел ағаа нандырған:

– Синің кізілерге чахсы иткеніңні паза пазырғаныңны Худай сағысха кир килген+. 5Син, Иоппи саарзар кізілер ызып, Пётр тіп солалығ Симонны хығыртыбыс. 6Ол туразы талай хазында турчатхан Симонда, тууп истеӌең кізіде, ааллапча. Пётр сағаа позыңны паза прай тураңны арачылап алӌаң сӧстер чоохтап пирер+.

7Корнилийнең чоохтасчатхан ангел паза халғанда, Корнилий нымысчыларынаң ікізін паза позынаң хада чӧрчеткен Худай киртіністіг пір чааӌыны хығыртыбысхан. 8Анаң, оларға прай нимедеңер чоохтап пиріп, оларны Иоппизер ызыбысхан.

9Пазағы кӱн, олар Иоппи саарға чағдап одырғанда, Пётр, кӱн ортызына чағыннапчатхан туста, тура ӱстӱнзер пазырарға сыххан+. 10Аның, астап, азыранары килген. Чіӌең ниме иділчеткен аразында, ағаа хараана ниме кӧрінген. 11Кӧрзе, тигір азыл килтір, андартын хайдағ-да иске тӧӧй ниме тӧрт пулиинаң палғалған чіли чирзер алдыра тӱсче. 12Анда тӧрт азахтығ аймах-пасха маллар, чылысхылар паза хустар полғаннар. 13Анаң ағаа ӱн истілген:

– Пётр, тур, соғып алып, чі.

– 14Чох, Хан Худайым! Мин хаӌан даа чиркестігні алай кірлігні чібеем, – теен Пётр.

15Андада ӱн хатап истілген:

– Худай арығлаан нимені син кірліге санаба+.

16Іди ӱс хати полған. Анаң ол ниме хатап тигірзер кӧдіріле халған.

17Пётр, хараана кӧрінгені ниме ниме полӌаң тіп, позы алынӌа сағысха тӱскен аразында Корнилийнің ысхан кізілері, Симонның туразынаңар кізілердең сурастырғлап ала, ізік хыринда тур салғаннар.

– 18Пётр тіп солалығ Симон мында ба? – хысхырып, сурғаннар олар.

19Пётр кӧрізінеңер сағын турчатхан аразында, Худай Худы ағаа теен:

– Мына ӱс кізі сині тілепче+. 20Тур, оларзар тӱзіп, пір дее ікінӌілебин, оларнаң хада пар. Оларны Мин ысхам нооза.

21Пётр, Корнилий позынзар ысхан кізілерзер тӱс киліп, теен:

– Сірер сурчатхан кізі – минмін. Хайдағ кирекнең чӧрчезер?

– 22Чӱспазы Корнилий, арығ чӱректіг, Худайға киртінчеткен паза прай иудей чонына улуғлатчатхан кізі ах-арығ ангелінең чахығ алтыр: сині ибінзер хығырып, чооғыңны истіп аларға, – нандырғаннар олар+.

23Андада Пётр оларны, тураа киріп, сыйлаан.

Пазағы кӱн, тізең, Пётр оларнаң хада Кесар саарзар сығыбысхан. Оларнаң хада Иоппидең хай пірее киртінчеткеннер парғаннарох. 24Ікінӌі кӱнінде олар Кесар саарға читкеннер. Корнилий, тізең, туғаннарын паза чағын арғыстарын хығырып алып, оларны сағыпчатхан. 25Пётр кірчеткенде, Корнилий, тізекке тӱзіп, аны удурлап, пазыра мӧкейген+. 26Пётр, тізең «Тур, мин дее кізілебін» тіп, аны турғысхан+. 27Анаң Пётр, аннаң чоохтазып ала тураа кіріп, тураа кізі кӧп чыыл парғанын кӧр салған. 28Пётр оларға теен:

– Иудей кізее иудей ниместернең тоғазарға паза чағынназарға чарабинчатханын сірер пілчезер. Че Худай мағаа пір дее кізіні чиркестіг алай кірліг тіп санабазын ас пирген+. 29Аннаңар мин, сірер хығырғанда, пір дее таласпин килдім. Че хайдағ кирекнең мині хығырдыңар тіп сурапчам.

30Корнилий чоохтанған:

– Ӱс кӱн мының алнында мин пуох тусха теере ораза тутхам паза позымның турамда кӱнӧрте тоғыс час тузында[*] пазырчатхам, кинетін алнымда пызыңнаас кип-азахтығ кізі тура тӱскен. 31Анаң тіпче: «Корнилий! Худай синің пазырғаныңны ис салған паза кізілерге чахсы иткеніңні сағысха кирген. 32Амды, Иоппи саарзар кізілер ызып, Пётр тіп солалығ Симонны хығырып ал. Ол Пётр талай хазында чуртапчатхан тууп истеӌең Симонның туразында ааллапча. Ол, киліп, сағаа чоохтир». 33Мин сах андох синзер кізілер ысхам. Син, пеер киліп, чахсы иттің. Амды, Худайның сағаа чахаан нимелерінің прайзын истіп аларға тіп, піс прайзыбыс Худай алнында турчабыс.

Пётрның ӱгредии

34Пётр чоохтан сыххан:

– Худайның прай чоннарға пір син хайчатханын амды сынап кӧрчем+. 35Аймах-пасха чоннарда Аны улуғлапчатханнар паза орта ниме итчеткеннер Худайның кӧңніне кірче+. 36Ол Израиль чонына амыр хоныхтаңар Чахсы Хабарны Иисус Христос пастыра ыс пирген. Пу Иисус прайзының Хан-пигі полча. 37Иоанн кізілерні кіреске тӱзерге ӱгреткен соонда, Галилей чирінең пастади, прай Иудей чирінде ниме полғанын сірер пілчезер+. 38Хайди Худай Позының Худын паза кӱзін Назареттегі Иисусха пиргенін, пілчезер. Иисус, тізең, Худай Анынаң хада полғаннаңар, кізілер аразынӌа чӧріп, чахсы нимелер иткен паза сайтанға хаптырғаннарның прайзын имнебіс турған+. 39Піс, тізең, Иисустың Иудей чирінде паза Иерусалимде иткен нимелерінің прайзын киречілепчебіс, ідӧк кіреске хазатыртып ӧдірткенін дее киречілепчебіс. 40Худай Аны, ӱзінӌі кӱнінде тірілдіріп, харахха кӧрінер ит салған. 41Прай чонға нимес, че піске ле, Худай таллаан киречілерге, піске, кем Иисуснаң хада, Аның ӧлімнең тірілгені соонда, азыранып, іскен. 42Иисус піске чахаан: кізілерні ӱгредіп, Позының тіріг паза ӧліг кізілерге Худай турғысхан Чарғыӌы полчатханын киречілирге+. 43Прай ухаанӌылар киречілепчелер Иисустаңар паза Ағаа киртінчеткен полған на кізінің чазыхтардаң Аның адынаң позып поларынаңар+.

Иудей ниместерге Худай Худының тӱскені

44Пётр іди чоохтанчатхан тустох аны исчеткеннернің прайзына Худай Худы тӱскен. 45Пётрнаң хада килген киртінчеткен иудейлер, Худай Худының сыйии иудей ниместерге дее пирілчеткенін кӧріп, хахап парғаннар. 46Олар, иудей ниместернің пасха-пасха тіллернең чоохтазып, Худайны махтапчатханнарын искеннер нооза. Андада Пётр теен:

–+
47Пізӧк чіли Худай Худын алған кізілерге суғда кіреске тӱзерге кем чаратпас+?

48Анаң Пётр оларға Иисус Христостың адынаң кіреске тӱзерге чахаан. Соонаң олар Пётрны постарында кӧп нимес кӱн полып аларға сурынғаннар+.

11

Иудейлернің Пётрны пыролааны

11^1Илӌілер паза Иудей чиріндегі харындастар иудей ниместернің дее Худай сӧзін алғаннарын ис салғаннар. 2Пётр Иерусалимзер килгенде, иудейлернің киртінчеткен кізілері ағаа перінгеннер.

–+
3Син, сӱннет итпеен кізілерзер чӧріп, оларнаң хада азыранғазың, – теенер олар+.

4Пётр, тізең, оларға прай нимені изерістіре чоохтап сыххан:

– 5Иоппи саарда пазырчатханымда, хараама ниме кӧрін килген: тӧрт пулиинаң палғалған ис, кибіс чіли, тигірдең минзер алдыра тӱсчеткен+. 6Кӧрзем, анда тӧрт азахтығ малларнаң аймах-пасха аңнар, чылысхылар паза тигір хустары. 7Анаң мағаа чоохтанчатхан ӱнні ис салғам: «Пётр, тур, соғып алып, чі». 8«Чох, Хан Худайым! Минің ахсыма чиркестіг алай кірліг ниме хаӌан даа кірбеен», – теем мин. 9Андада ӱн мағаа хатап тигірдең нандырған: «Худай арығлаан нимені син кірліге санаба»+. 10Іди ӱс хати полған. Анаң прай ниме тигірзер хатап кӧдіріле халған.

11Анаң олох туста мин полчатхан тураның алнында ӱс кізі тура тӱскен. Оларны минзер Кесар саардаң ыстырлар. 12Худай Худы мағаа, пір дее ікі сағыстанмин, ол кізілернең хада парарға чахаан. Киртінчеткен пу алты кізі миннең хада парған. Піс ол кізінің туразынзар читкебіс+. 13Ол кізі піске позының туразында ангелні кӧргенін чоохтап пирген. Ол ангел ағаа тіптір: «Кізілерні Иоппи саарзар ызып, Пётр тіп солалығ Симонны хығырт+. 14Ол сағаа позыңны паза прай тураңны арачылап халар сӧстерні чоохтап пирер». 15Мин чоохтан сыхханымда, Худай Худы, хайди піссер пастап тӱскен, ідӧк ол кізілерзер тӱскен+. 16Андада Хан-пигібістің «Иоанн суғда кіреске тӱзірген, че сірер Худай Худынаң кіреске тӱзерзер» теен сӧстері сағызыма кір килгеннер+. 17Аннаңар Худай піске, Хан-пиг Иисус Христосха киртін сыххан кізілерге, пирген осхас сыйхты оларға даа пирген полза, мин чи андағда кемзім, Худайға тоғыр поларға+?

18Аны истіп, кізілер амырап парғаннар, анаң олар «Че, Худай иудей ниместерге дее чазыхтарынаң хыйа полып, чуртирға оңдай пиртір» тіп, Худайны сабландырғаннар.

Антиох саардағы тигіриб чоны

19Стефанның ӧдірткені соонда сӱріге хаптырған паза тарап парыбысхан киртінчеткен улус, иудейлердең пасха пірдеезін Худай сӧзіне ӱгретпин, Финикий чирінзер, Кипр олтырыхсар паза Антиох саарзар читкен+. 20Че оларның санында Кипрдең паза Кириней саардаң сыххан хай пірее кізілер, Антиох саарзар киліп, гректернең чоохтазып, Иисустаңар хабарлааннар. 21Оларнаң хада Худай кӱзі полған. Уғаа кӧп кізі, киртініп, Хан Худайзар айланған.

22Ол нимедеңер чоох Иерусалимдегі тигіриб чонына чит парған, андада Варнаваа Антиох саарзар парарға чахааннар+. 23Ол, пеер киліп, Худайның паарсазы пуларға пирілгенін кӧріп, ӧрін парып, прайзын Хан Худайға азых чӱрекнең сын поларға хығырған. 24Ол позы даа чахсы, Худай Худынаң толған паза улуғ киртіністіг кізі полған. Аннаңар уламох кӧп кізі Хан Худайға киртін сыххан+.

25Анаң Варнава, Савлны тілеп, Тарс саарзар парған. Таап алып, аны Антиох саарзар ағыл килген+. 26Олар пір чыл ибіре тигірибде чыылызып, кӧп кізіні Худай сӧзіне ӱгреткеннер. Іди Антиохта Иисустың ӱгренӌілерін пастағызын на христианнар тіп адап сыхханнар.

27Олох кӱннерде Антиохсар Иерусалимнең ухаанӌылар килгеннер+. 28Оларның пірсі Агав, Худай Худы тол парып, тӱрче полза, прай чир ӱстӱнде илбек ӧзӧгіс полар тіп, ухаанӌылаан. Ол ӧзӧгіс сыннаң даа Клавдий хаған тузында полған+. 29Андада ӱгренӌілернің полғаны ла, позының пар-чоғына кӧре, киртінісче Иудей чиріндегі харындастарға полызығ ызарға чаратхан. 30Анаң чыып алған ис-пайны олар Варнава паза Савл пастыра Иерусалимдегі ах сағалларына ызыбысханнар.

12

Пётрны харибге чаап салғаны

12^1Ол тустарда Ирод хан[*] Худайға киртінчеткеннернің хай піреелерін, хомай идерге полып, тудып алған. 2Ол Иоанның харындазын Иаковты хылыснаң ӧдірібіскен+. 3Иудейлернің анзына чӧпсінчеткеннерін кӧріп, Ирод хан Пётрны даа тудып алған. Андада Ачытпаан халас ӱлӱкӱн кӱннері полған. 4Ирод хан Пётрны, тудып алып, харибге чаап салып, он алты чааӌаа тӧртердең теести хадарарға чахығ пирген. Ол Пётрны Пасха ӱлӱкӱні соонда, чон алнынзар сығарып, чарғылирға сағынған+. 5Іди Пётрны харибде тутхан туста тигіриб чоны аннаңар Худайға матап пазырған+.

Ангелнің Пётрны осхырғаны

6Пётр Ирод ханға чон алнынзар сығартырар кӱннің алнындағы хараада, ікі ілӌірбенең палғат салып, ікі хадағӌының аразында узаан. Ізіктер хыринда даа хадағӌылар харибні хадарғаннар. 7Че мына Хан Худай ангелі кӧріне тӱскен, харибнің істі чап-чарых пола тӱскен. Ангел, Пётрны хабырға саринаң ідібізіп, усхурыбызып, теен:

– Тур табырах.

Сах андох ілӌірбелер Пётрның холларынаң тӱс парыбысханнар+. 8Ангел ағаа піди теен:

– Хурчаныбызып, ӧдіктерің кизібіс.

Пётр сах іди иткен. Анаң ангел теен:

– Кибің кизіп алып, соомӌа пар.

9Пётр, пу ниме прай аның кӧспегінде ле полча тіп сағына, че сынында полчатханын оңарбин, тастынзар сығып, ангелнің соонӌа парған. 10Пастағы паза ікінӌі хадағны иртіп, олар саарзар сыхчатхан тимір ізіктерзер чит килгеннер. Ізіктер оларға постары ла азыл парғаннар. Олар, сых киліп, пір орамны иртібіскеннерінде, кинетін ол ангел чох пол парыбысхан+.

11Андада Пётр, оңарын киліп, теен:

– Амды кӧрчем, сыннаң даа Хан Худай, позының ангелін ызып, мині Иродтың холынаң паза иудей чонының сағаан прай нимелерінең осхырды+.

12Ол, аар-пеер хайбағыныбызып, Марк тіп солалығ Иоанның Мария іӌезінің туразынзар килген. Анда кӧп кізі, чыылызып алып, пазырчатхан+. 13Пётр ізік тохлатханда, Рода тіп ады-солалығ чалӌы хыс ізікті тыңнабызарға сыххан. 14Пётрны ӱнінең танып салып, Рода, ӧрінгенінең, ізік тее аспин, туразар чӱгӱріп, Пётрны ізік хыринда турча тіп чарлаан. 15Че кізілер ағаа тееннер:

– Сағызың орнында ба синің?

Че ол хыс чоохтаанынох ла чоохтаан. Кізілер, андада чоохтасханнар:

– Ол аның ангелі полар+.

16Ол арада Пётр хатаптаң хатап тохлат турған. Кізілер, ізік азып, кӧрібізіп, уғаа таңнап парғаннар. 17Пётр, оларны тохтада, холын кӧдірібізіп, Хан Худайның позын харибдең хайди позытханын чоохтап пиріп, теен:

– Пу нимедеңер Иаковнаң харындастарға искір пиріңер.

Анаң тасхар сығып, пасха чирзер парыбысхан+.

18Иртенінде хадағӌылар, Пётр хайди полған полӌаң тіп, улуғ сағыссырасха пастырғаннар. 19Ирод хан, тізең, Пётрны тілеп таппин, хадағӌылардаң сурағ иткен соонда, оларны ӧдірібізерге чахаан.

Анаң Ирод, Иудей чирінең Кесар саарзар парыбызып, анда халған.

Иродтың ӧлімі

20Ирод ханның Тир паза Сидон чуртағӌыларына хылии тутхан. Оларның чирі ас-тамахты Ирод ханның чирінең алӌаң, олар, нинӌе-де кізізі хада чӧптезіп алып, хан ӧргезінің устағӌызын Власты постарының сарина тартып алып, ханзар чаразарға килгеннер. 21Тоғазығ кӱнінде Ирод, хан кибірліг кип-азахтарын кизіп алып, пӧзік орында одыр салып, оларнаң чоохтасхан. 22Чон, тізең, хысхырған:

– Пу ӱн кізіни нимес, че Худайни.

23Че кинетін Ирод, Худайны сабландырбааны ӱчӱн, Хан Худайның ангеліне саптыртыбысхан. Ирод хан, істінең хурттарға чиртіп, ӱреп парған+.

24Че Худай сӧзі, ӧзіп, тарап одырған+.

25Варнава паза Савл, тізең, идерге пирілгенін толдыр салып, Иерусалимнең Антиох саарзар айлан килгеннер. Постарынаң хада Марк тіп солалығ Иоанны ағылғаннар+.

13

Варнаваның паза Савлның пасха чирлерзер ызылғаны

13^1Антиох саардағы тигіриб чоны аразында Варнава паза Хара тіп солалығ Симеон, Кириней саардаң Луций, ідӧк Ирод ханнаң[*] хада ӧскен Манаил паза Савл ухаанӌылар паза ӱгретчілер полғаннар+. 2Олар, Хан Худайға пазырып, ораза тутчатхан туста, Худай Худы чоохтанған:

– Иттіртерге хығыртхан кирееме Варнаванаң Савлны таллап пиріңер Мағаа+.

3Андада олар, ораза тудып, паза пазырып алып, Варнаванаң Савлзар холларын салып, оларны позыдыбысханнар.

Кипр олтырыхта

4Худай Худы ысхан хоостыра, олар пастап Селевкий тіп адалчатхан саарзар читкеннер, аннаң андар Кипр олтырыхсар кис парыбысханнар. 5Анда олар, Саламин саарда халып, иудей синагогаларында Худай сӧзіне ӱгреткеннер. Иоанны даа, полыс пир турзын тіп, постарынаң хада ал чӧргеннер+.

6Іди олар, прай олтырыхча чӧріп, Паф саарға чидіп, Вариисус тіп иудей кізее, сыбырағӌаа паза чой ухаанӌаа, тоғас парғаннар+. 7Ол олтырых пастығы хыйға сағыстығ Сергий-Павелнең хада полӌаң. Сергий-Павел, Худай сӧзін истіп аларға хынып, позынзар Варнаванаң Савлны хығыртып алған. 8Че сыбырағӌы Елима (іди адаӌаңнар Вариисусты)[*], олардаң тоғыр полып, олтырых пастығын киртіністең хыйа тартарға кӱстенген. 9Че Павел тіп ікінӌі солалығ Савл, Худай Худының устааны хоостыра Елимазар кӧні кӧріп, чоохтанған:

–+
10У-у, чойырхоснаң чабал сағысха пастыр парған сайтан оолғы, прай сын нименің ыырӌызы! Хан Худайның кӧні чолларынаң хыйа тартарын тохтадарзың ма? 11Амды мына сағаа Хан Худайның холы тӱсче: син, харах оды чох халып, анӌа-мынӌа тус кӱн чариин кӧрбессің!

Олох туста Елиманың хараа пӱлестел парып, хап-харасхы пол чӧрібіскен. Ол, тізең, аар-пеер харбағлап, позын чидінӌең кізі тілеен. 12Андада олтырых пастығы, пол парған нимені кӧріп, Хан Худай ӱгредиине, тың таңнап, киртін сыххан.

Писидийдегі Антиох саарда

13Павел паза анынаң хада полған кізілер, Паф саардаң сығып, Памфилийдегі Пергий саарзар чӱс килгеннер. Че Иоанн, олардаң чарылып, Иерусалимзер нандыра парыбысхан+. 14Анаң олар, Пергийдең сығып, Писидийдегі Антиох саарзар читкеннер. Анаң субботада синагогазар кіріп, одыр салғаннар. 15Моисей Чахиин паза ухаанӌыларның кинделерін хығырған соонда, синагога устағӌылары оларны, хығырып, тееннер:

– Харындастар! Чонға чоохтаӌаң ӱгредіг сӧстерің пар полза, чоохтаңар+.

16Павел, тур киліп, холын кӧдіріп, теен:

– Израиль кізілері паза Худайны улуғлапчатханнар! Истіңер! 17Израиль чонының Худайы пістің ӧбекелерібісті таллап алған, анаң Египет чирінде полчатханнарында, оларны, илбек чон идіп, ӧӧр кӧдірген. Анаң оларны Позының илбек кӱзінең Египет чирінең сығар чӧрібіскен. 18Соонаң пістің ӧбекелерібісті хуу чазыда хырых чылӌа азыраан. 19Анаң Ханаан чирінде читі аймах чонны хырыбызып, оларның чирін пістің ӧбекелерібіске ӱлестір пирген.

– 20Аның соонаң Худай оларға тӧрт чӱс иліг чыл изере, ухаанӌы Самуилге теере, чарғыӌыларны пир турған. 21Соонаң ӧбекелерібіс постарына ханны пирерге сурынғаннар. Андада Худай оларға Вениамин тӧлінең сыххан Кистің оолғын, Саулны, пирген. Іди хырых чыл ирт парған. 22Саулны хыйа идібізіп, ханға Давидті турғыс салған. Аннаңар Ол, киречілеп, піди теен: «Мин кӧңніме кірчеткен кізіні, Давидті, Иессей оолғын, таап алғам. Ол Минің хынған нимелерімні прай толдырар». 23Іди Худайның аасхынып пирген сӧзі хоостыра Давидтің тӧлінең сыххан Иисусты Израильге Арачылағӌы ит пирген. 24Иисус килер алнында Иоанн прай Израиль чонын, чазыхтарыңнаң хыйа полып, кіреске тӱзіңер тіп ӱгреткен+. 25Тоғызын тоос салған соонда, тізең, Иоанн піди теен: «Сірер мині кемге санапчазар? Арачылағӌаа ба? Мин Анзы нимеспін. Че соомӌа пірсі килче, Анзының азағындағы маймах паан даа систерге турыстығ нимеспін мин».

–+
26Харындастар, Авраамның тӧлі паза Худайны улуғлапчатханнар! Сірерге ызылды пу арачыланыс сӧзі. 27Иерусалимнің чуртағӌылары паза оларның пастыхтары Аның Арачылағӌы полчатханын даа, суббота сай хығырылчатхан ухаанӌыларның сӧстерін дее піл полбааннар. Іди олар, Иисусты чарғылап, ухаанӌыларның сӧстерін толдыр салғаннар+. 28Иисусты ӧлімге чарғылаӌаң пір дее пыро таппин, Пилаттаң Аны ӧдірібізерге сурынғаннар+. 29Пазылған нимені прай толдыр салып, Аны, кірестең суурып, хуюда чыып салғаннар+. 30Че Худай Аны ӧлімнең тірілдіріп алған+. 31Кӧп кӱннер изере Ол позынаң хада, Галилей чирінең сығып, Иерусалимзер килген ӱгренӌілеріне кӧрін кил турған. Амды, тізең, олар чонға Аннаңар киречілепчелер+. 32Піс тее сірерге ӧрініснең Чахсы Хабар искірчебіс: Худай, Иисусты тірілдіріп, ӧбекелерібіске аасхынып пирген сӧзін амды піске, оларның тӧллеріне, толдырған+. 33Худайны саблапчатхан ікінӌі Ырында пазылча:

«Син Минің Оолғымзың. Мин пӱӱн Сині тӧріттім».

– 34Худай Аны ӧлімнең тірілдіріп алған. Ол чирде хаӌан даа чызыбас. Аннаңар Ол піди теен:

«Мин Давидке молӌаан ах-арығ паза ізестіг паарсазымны сірерге читірербін».

–+
35Аннаңар пасха пір орында даа пазылған:

«Позыңның Ах-арығ Нымысчыңа чирде чызирға пирбессің».

–+
36Давид позының тузында Худайның ӧӧн пӧгінін толдыр салған, соонаң ӱреп, ӧбекелерінің соонӌа парыбысхан, сӧӧгі, тізең, чирде чызып парған+. 37Ол, тізең, Худайға тірілдіріп, чирде чызыбаан. 38Харындастар, сірер пілерге кирексер, Иисустаң пастыра сірерге чазых позыдары искірілче+. 39Прай нимеде, хайда сірер, Моисей Чахии пастыра чазыхтарыңнаң позып полбаазар, Ағаа киртінчеткеннернің полғаны ла Аннаң пастыра позып алар+. 40Ухаанӌылар чоохтаан нимелер сірерге тӱс парбазын тіп, китеніңер!

41«Кӧріңер, кізее кӱлеечілер!

Хайхап алыңар, анаң чох пол парыңар!

Пірее кізі пу кӱннеріңде итчеткен киректерімнеңер
сірерге чоохтаан даа полза, киртінмесчіксер».

42Павелнең Варнава, чоохтарын тоозып, иудейлер синагогазынаң сых париғаннарында, иудей ниместер пу нимедеңер килер субботада хатап чоохтап пирерге сурынғаннар. 43Чыылған чон таразыбысханда, кӧп иудейлер паза иудейлерге хозылған иудей ниместер Павелнің паза Варнаваның соонӌа парғаннар. Павелнең Варнава, кізілернең чоохтазып, оларны Худай паарсазында поларға чӧптееннер+.

44Пазағы субботада саардағы прай даа чон Худай сӧзін истерге чыылыс парған. 45Че иудейлер, чыыл парған чонны кӧр салып, атархап парғаннар, Павел чоохтаан нимелерге, тізең, тоғыр кірізіп, хазалып, анынаң таласханнар+. 46Андада Павелнең Варнава чалтанмин чоохтанғаннар:

– Сірерге иң пурун Худай сӧстері чидерге кирек полған, че сірер, аны хыйа идіп, постарың постарыңны мӧгі чуртасха турыстығ нимес итчезер, піс, тізең, иудей ниместерзер айланчабыс+. 47Піске Хан Худай піди чахаан:

«Мин сині, чир ӱстӱндегі прай кізілерні арачылап алар ӱчӱн,
прай чоннарға чарых поларға турғысхам»+.

48Аны истіп, иудей ниместер ӧрінгеннер паза Хан Худай сӧзін сабландырғаннар. Мӧгі чуртасха салылғаннарының прайзы киртін сыххан.

49Хан Худай сӧзі прай ол чирӌе тарап сыххан. 50Че иудейлер Худай кибірліг паза чонға улуғлатчатхан иудей нимес ипчілерні, ідӧк саардағы устағӌыларны Павелнең Варнавадаң тоғыр кӧӧктіріп, оларға истіг чуртас пирбинібіскеннер, соонаң оларны постарының чирлерінең сығара сӱрібіскеннер+. 51Че Павелнең Варнава, оларзар алдыра азахтарындағы тозынны хахтабызып, Икон саарзар парыбысханнар+. 52Ӱгренӌілері, тізең, ӧрініснең паза Худай Худынаң тол чӧрібіскеннер+.

14

Икон саарда

14^1Икон саарда андағох ниме полған: Павелнең Варнава, иудейлер синагогазынзар кіріп, анда ӧтіг чоохтанғаннары сылтаанда уғаа кӧп иудейлер паза гректер киртін сыхханнар[*]+. 2Че киртінминчеткен иудейлер, олардаң тоғыр иудей ниместернің кӧңнілерін тибіредібізіп, хорылыс иткеннер. 3Андағ даа полза, Павелнең Варнава, мында илееде ӱрге халып, Хан Худайдаңар чалтанмин ӱгреткеннер. Худай Позының паарсазын пирчеткенін таныхтап, илӌілерге танығлар паза хайхастар идерге кӱс пирчеткен+. 4Ол туста саардағы чон ікі чарыл чӧрібіскен. Пір чардығы иудейлернің саринда полған, пасхалары, тізең, илӌілер ӱчӱн полғаннар+.

5Анаң иудейлер, иудей ниместер, паза иудей пастыхтары, илӌілердең тоғыр чӧптезіп алып, оларны уйатха суғып, тастарнаң чаалирға идібіскеннер. 6Илӌілер, аннаңар піл салып, саардаң парыбысханнар. Олар Ликаон чиріндегі Листр паза Дервий саарларӌа паза оларның хыриндағы аалларӌа чӧр сыхханнар+. 7Анда олар Чахсы Хабардаңар чоохтап чӧргеннер.

Листр саарда

8Листр саарда тӧрееннең азахтарын тибірет полбас пір кізі полӌаң, ол пір дее пас чӧр полбаӌаң+. 9Ол Павелнің чооғын истіп одырған. Павел, тізең, андар кӧрібізіп, анда позының имненіп аларына киртінізі парын сизін салған.

–+
10Иисус Христос Хан-пигібістің адынаң тіпчем сағаа: азахтарыңа кӧні турыбыс! – тыыда чоохтаныбысхан Павел.

Ол кізі, сах андох тура хонып, пас чӧр сыххан+. 11Кізілер, тізең, Павелнің ниме идібіскенін кӧр салып, Ликаон тілінең хысхырыс сыхханнар: «Піссер худайлар кізі омазында килтірлер!»+
12Анаң Варнаваны Зевс тіп худай адынаң, Павелні, тізең, ӧӧнінде ол ла чоохтанчатханнаңар, Ермий тіп худай адынаң адап алғаннар. 13Саар тастында Зевс худайның храмы полған. Зевстің абызы, саар ізіктерінзер алдыра тегілекти ӱрген чахайахтар паза тазыннар ағыл киліп, чоннаң хада тайығ саларға итчеткен. 14Че илӌілер, Варнаванаң Павел, ол нимені истіп, кип-азахтарын талабызып, кізілер аразынзар чӱгӱр парып,+
15тың иде хысхырғаннар:

– Иреннер! Ниме итчезер? Піс сірерӧк осхас кізілербіс. Сірерні, чой нимелерге киртінмин, тигірнең чирні, талайны паза анда полчатхан прай нимелерні чайап салған тіріг Худайға киртінзіннер тіп, Чахсы Хабарны искір чӧрчебіс+. 16Худай мының алнында прай чоннарға пос оңдайынӌа чуртирға чаратхан. 17Ол піске, чахсызын читіріп, тигірдең наңмыр, чахсы тамах сыхчаң чыллар, ас-тамах пирӌең, паза чӱректерібісті ӧрініснең толдырӌаң. Іди Ол Позынаңар ӱзігі чох киречілеп сал турған+.

18Іди олар кізілерні, постарына тайығ салдыртпин, ибзер таразыбызарға чадап ла чӧптеп алғаннар. Постары, тізең, анда халып, аннаң андар ӱгреткеннер.

19Илӌілер анда кізілерні чалтанмин ӱгретчеткен туста, Антиох паза Икон саарлардаң килген хай пірее иудейлер чонны илӌілердең тоғыр чӧптеп сыхханнар: «Олар пір дее сын ниме чоохтабинчалар, прай чойланначалар». Иудейлер кізілерні ӧкпелендірібіскеннер, Павелні тастарнаң чаалап, анаң аны, ӧл парған полар тіп, саар тастынзар апар салғаннар+. 20Ӱгренӌілері аның ибіре чыыл парғанда, Павел, тур киліп, саарзар парған. Ікінӌі кӱнінде ол Варнаванаң хада Дервий саарзар чӧрібіскен.

Илӌілернің Сирийдегі Антиох саарзар айланғаны

21Павелнең Варнава, Дервий саарда Чахсы Хабардаңар ӱгредіп, кӧп наа ӱгренӌі тапханнар. Анаң хатабох Листр, Икон паза Писидийдегі Антиох саарларӌа иртіп парғаннар. 22Піске Худайның хан-ӱлгӱзінзер кӧп хыйаллар пастыра кірерге килізер тіп ӱгредіп ала, Худайға киртінерге хығырғаннар паза ӱгренӌілернің кӧңні-сағыстарын тыытханнар+. 23Илӌілер полған на тигірибнің пазында ах сағалларны турғыс салғаннар паза, ораза тудып, пазырғаннар. Анзын олар киртін сыххан Хан Худайның холына пиргеннер+.

24Анаң, Писидийӌе иртіп, Памфилий чирінзер читкеннер. 25Пергий саарда Хан Худай сӧзіне ӱгреткеннер, анаң Атталий саарзар парғаннар. 26Андартын олар Антиох саарзар чӱс парыбысханнар. Анда олар пу тоғыстарына Худайдаң алғас алған полғаннар, амды, тізең, олар аны толдыр салғаннар+.

27Андар читкенде, тигіриб чонын чыып алып, Худай оларнаң ниме иткенінеңер, хайди Ол иудей ниместерге киртініссер ізік ас пиргенінеңер прай чоохтап пиргеннер. 28Ол саарда олар ӱгренӌілерінең хада илееде ӱр полғаннар.

15

Иерусалимдегі чыылығ

15^1Иудей чирінең килген кізілернің хай піреезі харындастарны, Моисей Чахии хоостыра сӱннет итпезеңер, арачылан полбассар тіп, ӱгреткеннер. 2Че Павелнең Варнава ол кізілернең, чараспин, тың тартыс салғаннар. Андада пу кирек хоостыра Павелнең Варнаваны, ідӧк постарының аразынаң хай пірее пасха даа киртінчеткеннерні Иерусалимдегі илӌілерзер паза тигіриб ах сағалларынзар ызарға чарат салғаннар+.

3Павелнең Варнава, тигіриб чонына ӱдестіртіп алып, Финикий паза Самар чирлерінӌе ирткеннер, андағы чонға иудей ниместернің Худайға киртін сыхханнарынаңар чоохтап, прай киртінчеткеннерні уғаа тың ӧріндіргеннер. 4Иерусалимзер чит килгеннерінде, оларны тигіриб чоны, илӌілер паза тигіриб ах сағаллары удурлааннар. Павелнең Варнава Худай постарынаң ниме иткенінеңер паза иудей ниместерге киртініссер ізік ас пиргенінеңер оларға прай искір пиргеннер. 5Андада фарисейлернің пірігізіндегі киртінчеткен кізілернің хай піреезі, тура хонып, иудей ниместерге сӱннет идерге паза Моисей Чахиинӌа чуртирға кирек тіп чоохтанған.

6Илӌілер паза тигіриб ах сағаллары ол киректі ӱзӱрерге чыылыс парғаннар. 7Ӱр ӱзӱрген соонда, Пётр, тур киліп, оларға чоохтаан:

– Харындастар! Сірер пілчезер, иң пастабох Худай, иудей ниместер Чахсы Хабарны миннең истіп, Худайға киртін сыхсыннар тіп, пістің арабыстаң мині таллап алған+. 8Кізілер сағызын пілчеткен Худай, иудей ниместерге піскеӧк чіли Худай Худын сыйлап, оларны Позына алчатханын киречілеен+. 9Пірдеебісті пасхалабин, иудей ниместернің чӱректерін киртініснең арығлабысхан+. 10Амды ноға сірер Худайны сынапчазар? Ӱгренӌілернің мойныларына пістің ӧбекелерібіс тее паза піс тее апар полбаан чӱкті сал пирерге кӱстенчезер+? 11Че піс оларох чіли Хан-пигібіс Иисус Христостың паарсазынаң арачылан халарыбысха киртінчебіс+.

12Анаң чыылған чон, тымыл парып, Варнаванаң Павелні искен. Олар хайди Худай оларнаң пастыра иудей ниместернің аразында хайхастар паза танығлар иткенінеңер чоохтааннар. 13Анаң олар тохтап парғанда, Иаков, чооғын пастап, теен:

– Харындастар! Истіңер мині+. 14Симон чарыт пирген, хайди Худай пастап иудей ниместердең Позының чонын идіп аларына хайығ салған. 15Анзынаң ухаанӌыларның сӧстері дее чарасчалар, аннаңар піди пазылған полған:

16«Анаң, айлан киліп,

Давидтің хыйын тӱскен чуртын, нааӌылап саларбын.

Иңзеріл парған нимелерін,
прай тыхтап, тӱзет саларбын.
17Аннаңар пасха кізілер паза прай чоннар,
кемні Мин Позыма чоным идінерге хығырғам,
Хан Худайны тілирлер,

– тіпче прай пу нимені чайапчатхан Хан Худай».

– 18Худайға Позының хас-хаӌаннаң итчеткен киректері прайзы пілдістіг. 19Аннаңар, сағынчам, Худайға айланчатхан иудей ниместерге харығ полбасха кирек. 20Че оларға піди пас пирерге кирек – чой худайларға салылған чиисті чібеске, чӧреес хылыхтығ полбасха, поо пазылған малның идін чібеске паза ханны іспеске, постары хынминчатхан нимелерні пасхаларына итпеске+. 21Моисей Чахиин хас-хаӌаннаң пеер полған на саарның синагогаларында хығырадырлар, аның сӧстерін суббота сай искіредірлер нооза.

Иудей ниместерге пічік ысханы

22Андада илӌілер паза ах сағаллар, прай тигіриб чонынаң чӧптезіп алып, постарының аразынаң нинӌе-де кізі таллап алғаннар, анаң оларны Антиох саарзар Павелнең паза Варнаванаң хада ызарға чарат салғаннар. Оларның пірсі Варсава тіп солалығ Иуда, ікінӌізі Сила полған. Олар киртінчеткен харындастарның аразында пастыхтар полғаннар+. 23Олар мындағ пічік пас пиргеннер:

«Илӌілер, тигіриб ах сағаллары паза харындастар Антиох саарда, Сирий паза Киликий чирлерінде чуртапчатхан иудей нимес чоннардаң сыххан харындастарға чолабит ысчабыс! 24Пістің арабыстаң парған хай пірее кізілер, сӱннет итчең кибірні тудып, Моисей Чахиинӌа чуртирға кирек тіп, сірерні сағыссырат салғаннарын искебіс. Піс оларға андағ нимені чахыбаабыс+. 25Аннаңар піс, мында чыылызып, аарлығ Варнаванаң паза Павелнең хада сірерзер позыбыс таллап алған кізілерібісті ызарға чарат салғабыс. 26Ол кізілер Хан-пигібіс Иисус Христос ӱчӱн постарының тыннарына даа айабааннар. 27Аннаңар піс сірерзер Иуданы паза Силаны ысчабыс. Олар піс пасхан нимелерні сӧстернең чарыт пирерлер. 28Худай Худы даа, піс тее сірерге пасха чӱк артарға пір дее кирек чоғыл тіп сағынчабыс, че пу ла иң кирек нимелерні:+
29чой худайларға тайығ идіп салған чиисті, поо пазылған малларның идін паза ханны чібеңер, чӧреес хылыхтығ полбаңар паза постарың хынминчатхан нимені пасхаларына даа итпин турыңар. Пу нимені толдырзаңар, орта идерзер. Хазых полыңар».

30Ысхан кізілер, Антиох саарзар чидіп, кізілерні чыып алып, пу пічікті пирібіскеннер. 31Мындағы чон, ол пічікті хығырып, чахығларға ӧрінген. 32Иуданаң Сила, ухаанӌылар полғаннарынаңар, мындағы харындастарны кӧп ӱгредіп, оларның киртіністерін тыытханнар+. 33Анда анӌа-мынӌа полып алған соонда, харындастарны нандыра, оларны пеер ысханнарзар, амыр хоных алғап, позыдыбысханнар. 34Че Сила анда халарға сағыныбысхан, Иуда, тізең, Иерусалимзер айланған.

Павелнең Варнаваның чарылысханы

35Павелнең Варнава Антиох саарда чуртааннар. Олар паза пасха кӧп ӱгретчілер, кізілерні Хан Худай сӧзіне ӱгредіп, Чахсы Хабарны искіргеннер+.

36Нинӌе-де тус ирткенде, Павел Варнаваа теен:

– Хан Худай сӧзін искірген прай саарларыбысча хатап чӧр киліп, Худайға киртінчеткеннер хайди чуртапчатханнарын кӧр килең.

37Варнава позынаң хада Марк тіп солалығ Иоанны алып аларға сағынған+. 38Че Павел постарынаң Памфилийде чарыл парыбысхан, паза итчең тоғыстарында араласпаан Иоанны хада аларға хынмаан+. 39Анзынаң талаза халып, олар чарылыс парғаннар. Варнава, Маркты хада алып, Кипрзер кис парыбысхан. 40Павел, тізең, Силаны таллап алған, анаң харындастар пастыра Худай алғазын алып, чорыхха сығыбысхан+. 41Олар, Сирий паза Киликий чирлерінӌе чӧріп, андағы тигіриб чонының киртіністерін тыытханнар.

16

Павелге Тимофейнің хозылғаны

16^1Павел Дервий паза Листр саарларға читкен. Анда киртінчеткен иудей іӌеліг, грек пабалығ Тимофей ады-солалығ ӱгренӌі полған+. 2Тимофейдеңер Листрдегі паза Икондағы харындастар чахсы чоохтанғаннар. 3Павел аны позынаң хада алып аларға хынған, че андағы иудейлер Тимофейнің пабазы грек кізі полчатханын пілгеннер, аннаңар ол Тимофейге сӱннет иттірібіскен+. 4Іди олар, саардаң саарға чӧріп, анда киртінчеткен кізілерге Иерусалимдегі илӌілернің паза тигіриб ах сағалларының чарадығларын, чахығларын толдыр турардаңар чоохтап турғаннар+. 5Тигіриб чонының киртінізі тыып, аның саны кӱннің сай хозылғаннаң хозылған+.

Павелнің хараана кӧрінген кӧспек

6Хаӌан олар Фригий паза Галат чирлерін ирткеннерінде, Худай Худы оларны Асий чирінзер Худай сӧзінеңер искірерге позытпаан+. 7Мисий чирінзер чидіп, Вифиний чирінзер парарға иткеннер, че Хут оларны андар позытпаанох+. 8Мисий чирін иртіп, олар Троада саарға читкеннер+. 9Хараазын Павелнің кӧспегінде Македон чирінең пір кізі, алнында тура тӱзіп, сурынып ала теен: «Македон чирінзер киліп, піске полыс пир». 10Аны кӧрген соонаң, Хан Худай пісті Чахсы Хабардаңар искірерге андар хығырча тіп сағына тартып, сах андох Македон чирінзер парарға тимненібіскебіс.

Павелнің Филипп саарда ӱгреткені

11Іди, Троада саардаң сығып, піс Самофракий олтырыхсар кӧні читкебіс, пазағы кӱнінде, тізең, Неаполь саарда полғабыс. 12Андартын Филипп саарзар читкебіс. Ол Македон чирінің пу чардығындағы пастағы саар полған паза Рим колониязы полған. Анда піс анӌа-мынӌа кӱн полғабыс+. 13Субботада піс саар тастындағы суғ хазынзар парғабыс, хайда иудейлернің кибірі хоостыра Худайға пазырӌаң чир пар поладыр. Анда одырып алып, чыылыс парған ипчілернең чоохтасхабыс. 14Оларның аразында Фиатир саардаң аарлығ хызыл ис сатчаң паза Худайны улуғлапчатхан Лидий тіп пір ипчі истіп одырған. Хан Худай, тізең, Павелнің чооғын оңарзын тіп, ол ипчінің чӱреен ас пирген+. 15Лидий, ибдегілерінең хада кіреске тӱскен соонда, теен:

– Мині Хан Худайның сын кізізі тіп сағынчатсаңар, турамзар кіріп, минде чуртап алыңар.

Іди ол пісті чӧптеп алған+.

Павелнең Силаның харибге чаптырғаны

16Пірсінде піс пазырӌаң чирзер парчатханда, нымысчы хыс тоғас парған. Ол полар нимені кӧзітчеткен хутха хаптырт салтыр. Іди ухаанӌылап, ол хыс ээлерін уғаа пайытчатхан. 17Павелнің паза пістің сообысча киліп, ол хыс хысхырған:

– Пу кізілер Ӧӧркі Худай нымысчылары. Олар піске арачыланыс чолынаңар искірчелер.

18Іди ол хыс кӧп кӱн ит турған. Павел, тарын парып, айнаа айланып, теен:

– Иисус Христостың адынаң тіпчем сағаа, сых аннаң!

Олох туста чабал хут хыстаң сых чӧрібіскен+. 19Пайаағы хыстың ээлері, пайыӌаң оңдайлары чох пол парғанын кӧріп, Павелнең Силаны, тудып алып, чыылығлар иртірӌең чирзер алдыра пастыхтарзар сӧзір сыхханнар. 20Оларны пастыхтарынзар ағыл киліп, тееннер:

– Пу иудей полчатхан кізілер пістің саардағыларны ай-пораан итчелер. 21Олар мында піске, римдегілерге, чаразарға даа, толдырарға даа киліспинчеткен кибірлерні ӱгрет парчалар.

22Кізілер дее олардаң тоғыр пол сыхханнар. Пастыхтар, тізең, Павелнең Силаның кип-азахтарын суура тартып, оларны сымыхнаң соғарға чахааннар+. 23Соғып-соғып алып, тізең, оларны харибге чаап салғаннар. Андағы хадағӌаа оларны сиргек хадарарға чахааннар. 24Андағ чахығ алып алып, хадағӌы, оларны істіндегі пӧлікте пиктеп, азахтарына ағас кізен кизірт салған+.

25Орты хараа тузында Павелнең Сила, пазырып, Худайны саблапчатхан сарыннарын сарнааннар, харибдегілер, тізең, оларны искеннер. 26Кинетін чирнің уғаа тың тітіреп сыхханына хариб тӧзінең прай чайхала тӱскен, анаң прай ізіктер аза чачырааннар, прайларының ілӌірбелері пос-пас тӱс парғаннар+. 27Хариб хадағӌызы, усхун киліп, кӧрзе, прай ізіктер азых. Анаң, харибдегілер тис парыбысхан поларлар тіп, ол, хылызын сығара тартып, позын сазыбызарға иткен+. 28Че Павел, тыыда чоохтанып, аны тохтадыбысхан:

– Позыңа хомай ниме итпе. Піс прайзыбыс мындабыс.

29Хадағӌы, чарытхы ағылдырып алып, хариб істінзер кире ойлаан, анаң, тітірезіп ала, Павелнең Силаның азағынзар тӱскен+. 30Анаң оларны харибдең сығар парыбызып:

– Пиглерім! Арачылан халар ӱчӱн, ниме идерге кирек мағаа? – тіп сурған ол.

–+
31Иисус Христос Хан-пиге киртін, андада позың даа, прай тураң даа арачылан халарзар, – нандырғаннар ағаа олар+.

32Анаң Хан Худай сӧзіне аны паза аның туразында полған прай кізілерні ӱгреткеннер. 33Хадағӌы олох туста хараазын, оларны сығарып, палығларын чууп пирген, анаң позы даа, аның ибдегілері дее сах андох кіреске тӱскеннер+. 34Анаң, оларны ибінзер ағылып, стол кистіне одыртып, сыйлаан, позының паза ибдегілерінің Худайға киртін сыхханнарына ӧрінген+.

35Кӱнӧрте пол килгенде, саар пастыхтары, нымысчыларын хадағӌызар ызып, тееннер:

– Ол кізілерні позыдыбыс.

– 36Пастыхтар сірерні позыдыбыс тіп кізі ыстылар. Амды, мыннаң сығып, амыр-хазых чӧріңер, – искірген Павелге хариб хадағӌызы.

– 37Пісті, Рим кізілерін, чарғы даа чох, чон кӧзіне чыртып, харибге чапханнар. Амды, тізең, сым-туюххан позытчалар? Чох, постары киліп, позыдыбыссыннар пісті, – теен оларға Павел+.

38Нымысчылар, парып, ол сӧстерні саар пастыхтарына читір пиргенде, анзылары, пуларның Рим кізілері полчатханнарын истіп, хорых парғаннар. 39Киліп, тізең, оларның алнында пыросынғаннар, анаң, тастынзар сығарып, саардаң парыбызыңар тіп сурынғаннар+. 40Олар, тізең, харибдең сығып, Лидийзер килгеннер, анда киртінісче харындастарны кӧр салып, оларны ӱгредіп, саардаң чӧре халғаннар+.

17

Фессалоник саарда

17^1Павелнең Сила, Амфиполь паза Аполлон саарларны иртіп, иудейлернің синагогазы турчатхан Фессалониксер чиде салғаннар+. 2Павел позының оңдайынӌа синагогазар кіріп, ӱс суббота изере кізілернең Худай Пічиин ӱзӱрген+. 3Мессий, чобалып, ӧлімнең тірілерге кирек полған тіп чарыда чоохтап ала, киречілеен.

– Ана ол Мессий мин чоохтапчатхан Иисус полча, – теен Павел+.

4Исчеткен кізілернің хай піреезі, киртін сығып, Павелнең Силаа хозылған. Оларның аразында Худайны улуғлапчатхан гректер кӧп полған, ідӧк саблығ ипчілер дее илееде полған. 5Че киртінминчеткен иудейлер, атархап, саарның ачыхтарынаң нимее чарабаан кізілерні хада алып, хорылысханнар паза саардағы чонны тарындырғаннар, анаң Иасонның туразынзар парып, Павелнең Силаны чон алнына сығарыңар тіп хысханнар+. 6Че оларны таппин, иудейлер Иасонны паза киртінчеткен харындастарның хай піреезін, хаап алып, саар пастыхтарынзар апарғаннар.

– Прай чирні ай-пораан итчеткеннер пеер читтірлер! 7Иасон, тізең, оларны туразына кирген. Ол кізілер, хағанның чахығларынаң тоғыр полып, пасха кізіні, Иисусты, постарының ханына санапчалар, – тіп, хысхырысханнар+.

8Анзын искен кізілернің дее, саар пастыхтарының даа аразында хорылыс пасталыбысхан. 9Че анаң Иасонның паза пасхаларының ізес ахчаларын алып алғаннар, постарын, тізең, позыдыбысханнар.

Верий саарда

10Киртінісче харындастар, тізең, олох хараазын Павелнең Силаны Верий саарзар ызыбысханнар. Андар чидіп олар иудейлер синагогазынзар парғаннар. 11Мындағылар фессалониктегілернің хыринда арығ сағыстығ полғаннар: олар, кӱннің сай Худай Пічиин хығырып, андағ ба, андағ нимес пе тіп сыныхтап ала, Чахсы Хабарны хынып алғаннар. 12Пу саардағы кізілернің кӧбізі киртін сыххан: гректернің пай ипчілері дее, иреннернің дее илеедезі.

13Че хаӌан Фессалониктегі иудейлер Павелнің Верий саарда Худай сӧзіне ӱгретчеткенін піл салғаннар, олар, андар чиде салып, андағы кізілерні Павелдең тоғыр кӧдіріп, сағыстарын ай-пораан иткеннер. 14Андада киртінісче харындастар Павелні талайзар алдыра парчатхан кізіні чіли ызыбысханнар. Силанаң Тимофей, тізең, анда халғаннар. 15Хада килген кізілер Павелні Афин саарға читіре ӱдес салғаннар. Анаң, Павелдең Силанаң Тимофейні позынзар табыраанӌа ызыбызарға чахығ алып алып, нандыра пара халғаннар.

Павел Афин саарда

16Оларны Афин саарда сағыпчатхан туста Павел, кізі чайаан худайларның саарға толдыра турғлапчатханнарын кӧріп, тың ачырған парған+. 17Аннаңар ол синагогада иудейлернең, Худайны улуғлапчатхан гректернең паза кӱннің сай тасхар тоғасхан кізілернең чоох апарған.

18Андағы эпикурей паза стоик философтарның хай піреезі[*] Павелнең чоохтасхан. Павел кізілерге Иисустаңар паза Аның тірілгенінеңер Чахсы Хабар искірчеткеннеңер, піреелері чоохтанғаннар: «Ниме тирге сағынча пу хуруғ тіл?» Че пасхалары тееннер: «Ол піске пасха худайлардаңар чоохтапча ба таң».

19Олар, Павелні Ареопаг чӧбінің орнынзар ағыл киліп, тееннер:

– Синің ӱгретчеткенің хайдағ андағ наа ӱгредіг полӌаң, піске аны пілерге чарир ба+? 20Син пістің хулахтарыбысха пасхаӌыл нимелер чоохтапчазың. Аннаңар, аның ниме полчатханын, піліп аларға сағынчабыс.

21Афин саардағылар паза пеер пасха чирдең килген кізілер наа нимедеңер чоох-чаахтазып, истіп, тус иртірерге хынғаннаң артых пасха пір дее нимее іди тың хынмаӌаңнар.

22Павел, Ареопаг чӧбінің ортызында турып, чоохтап сыххан:

– Афин саардағылар! Мин, сірерні кӧріп, худай кибірліг полчатханнарыңны сизінчем. 23Мин, сірернің пазырчатхан орыннарыңны ситкіп кӧр чӧріп, тайығ салӌаң орыннарның пірсіне урун парғам. Анда «кізі пілбес Худайға» тіп пазыл партыр. Ана Анзынаңар, хайзын сірер, пілбезе дее, улуғлапчазар, чоохтап пирим сірерге.

– 24Пу чир-чайаанны паза андағы прай нимені тӧстеп салған Худай – чирнің паза тигірнің Хан Худайы – кізі холынаң иділген храмнарда чуртабинча+. 25Ол Позына, пірее ниме кирексіп, кізілер нымысчы ползыннар тіп сурынминча. Ол Позы прай нимее тын, чуртас паза нинӌе ниме пар прай пирче. 26Пір кізідең Ол прай чоннарны чайап салып, оларны чуртирға прай чир ӱстӱнӌе тарадыбысхан. Чоннарға чуртир тузын паза орнын прай кӧзіт пирген.

– 27Кізілер Худайны тілеп чӧрзіннер тіп, арса, сизік хаап, Аны таап таа алар ба тіп, Худай іди иткен. Итсе-де, Ол пістің полғаныбыстаң на тың даа ырах нимес.

28«Піс Худайның сылтаанаң чуртапчабыс,
пас чӧрчебіс паза ӧӧн позыбыснаң мындабыс нимес пе зе».

Сірернің кибелісчілеріңнің хай піреезі чоохтаанни:

«Піс тее Аның палаларыбыс».

– 29Піске, Худай тӧлі полчатханыбыс ӱчӱн, Худай алтыннаң, кӱмӱстең алай тастаң ус хол паза кізі сағызы сылтаанда чайал парған ома тіп сағынарға чарабас. 30Аннаңар Худай прай кізілерге, Аны пілбеен тустарға хайығ салбин, амды чазыхтарынаң хыйа полыбызарға чахыпча+. 31Худай чир ӱстӱндегі чонның орта чарғызын итчең кӱнні Позы таллап алған Кізізі пастыра адап салған. Анзын Ол, Аны ӧлімнең тірілдіріп, прай кізілерге киречілеен+.

32Ӧлімнең тірілдіріп алчатханын истіп, піреелері кӱлгеннер, пасхалары, тізең, чоохтанғаннар:

– Ол нимедеңер сині пірее пасха туста истіп аларбыс.

33Анаң Павел олардаң сых чӧрібіскен. 34Че хай пірее кізілер, ағаа хозылып, киртін сыхханнар. Оларның аразында Дионисий тіп ирен, Ареопаг чӧбінің кізізі, Дамарь тіп ипчі паза пасхалары даа хада полғаннар.

18

Павел Коринф саарда

18^1Аның соонаң Павел, Афин саардаң сығып, Коринф саарзар килген. 2Анда Понт чирінең сыххан Акила тіп иудейге паза аның ипчізіне, Прискиллаа, тоғас парып, оларзар килген. Рим хағаны Клавдий прай иудейлерні Римнең сығара сӱргеннеңер, олар ӱр ниместе Италийдең килген полғаннар+. 3Олар даа, Павелӧк чіли, отахтар итчеткен устар полғаннарынаңар, ол, оларда халып, тоғынған. 4Суббота сай Павел синагогада иудейлернең паза гректернең чоохтазып, оларны киртіндірерге кӱстенген+.

5Силанаң Тимофей Македон чирінең килгеннерінде, тізең, Павел, кӧңніне пастырып, иудейлерге Мессийнің Иисус полчатханын киречілеен+. 6Иудейлер, тізең, ағаа тоғырланып, чабал чоохтан сыхханнарында, Павел, кип-азаан хахтабызып, оларға теен:

– Сірерге урунған ниме ӱчӱн постарың нандырығ тударзар. Мин арығбын. Амды мин пасха чоннарзар парарбын+.

7Анаң сығыбызып, Худайны аарлапчатхан Иуст тіп пір кізізер килген. Аның туразы синагога хыринда турӌаң. 8Синагога пазы Крисп, тізең, прай ибдегілерінең хада Худайға киртін сыххан. Коринф саардағыларның аразынаң кӧп кізі, ідӧк киртініп, кіреске тӱскен+. 9Хараазын кӧспегінде Худай, Павелнің хараана кӧрініп, теен:

– Хорыхпа, чоохтан на тур, пір дее тохтаба. 10Мин синнең хадабын, нооза. Пу саарда Минің кізілерім кӧп, аннаңар сағаа пірдеезі хомай итпес.

11Павел пу саарда, кізілерні Худай сӧзіне ӱгредіп, пір чыл алты ай полған.

12Ахай чирінің пастығына Галлионны турғыс салғаннарында, иудейлер, пос аразында чӧптезіп алып, Павелні тудып алғаннар, анаң аны чарғаа ағыл килгеннер. 13Павел кізілерні Моисей Чахии хоостыра нимес Худайға пазырарға ӱгретче тіп хоптааннар.

14Павел чоохтанарға иткен аразында, Галлион иудейлерге теен:

– Иудейлер! Пу кізі піреезін хыйыхтаан полза алай хомай ниме идерге харасхан полза, андада мағаа сірерні исчең сылтағ поларӌых. 15Че талас ӱгредіглердеңер, ады-солалардаңар паза Моисей Чахығларынаңар парчатса, ол киректерні постарың алынӌа ӱзӱріңер. Минің ол нимелерге чарғыӌы поларым килбинче+.

16Анаң оларны чарғы чирінең сығара сӱрібіскен. 17Прай гректер, тізең, Сосфенні, синагога пазын, хаап алып, чарғы туразы алнында сохханнар, че Галлион оларның араларына пір дее кірбеен.

Павелнің Сирийдегі Антиохсар айланғаны

18Павел, Коринф саарда илееде кӱннер полып алып, харындастарнаң анымӌохтазып, Сирий чирінзер чӱс парыбысхан. Акиланаң Прискилла даа анаң хада парыбысханнар. Павел Кенхрей саарда, Худайға пирген сӧзін толдырарға тіп, састарын хырыхтырыбысхан+. 19-21Ефес саарға читкенде, Павел, синагогазар кіріп, анда иудейлернең анзын-мынзын ӱзӱрген. Олар постарында ам даа полып аларға сурынғаннарында, Павел ынабаан.

– Мағаа пу чағдапчатхан ӱлӱкӱнде Иерусалимде поларға кирек. Худай пирзе, мин соонаң сірерзер килербін, – теен.

Анаң анымӌохтазып, Акиланаң Прискилланы Ефесте халғыс салып, позы, тізең, парыбысхан++.

22Кесар саарға чидіп, аннаң Иерусалимзер киліп, тигіриб чонынаң тоғазып алып, Павел Антиох саарзар парыбысхан. 23Анда анӌа-мынӌа тус полып алып, пазох чорыхха сығыбысхан. Ӱгренӌілернің кӧңнілерін тыыдып ала, Галат паза Фригий чирлерін изерістіре ирт парып одырған+.

Аполлостың Ефесте полғаны

24Александр саарда тӧреен Аполлос тіп ады-солалығ пір иудей Ефес саарзар килген. Ол уғаа хоос чоохтығ паза Худай Пічиин чахсы пілчеткен кізі полған+. 25Апполос, Хан Худайның чолынӌа ӱгреділген кізі полып, прай ізіг кӧңнінең чоохтанып, Хан-пигібістеңер тӱзімніг ӱгрет салып одырған, че итсе-де ол Иоанның кіреске тӱскенін не пілген+. 26Аполлос синагогада пір дее чалтанмин чоохтан сыххан. Акиланаң Прискилла, аны искен соонда постарынзар хығырып алып, ағаа Хан Худай чолынаңар орта иде чоохтап пиргеннер+. 27Анаң Аполлос Ахай чирінзер парарға тимненібіскенде, мындағы харындастар, андағы ӱгренӌілерге Аполлосты чахсы удурлазыннар тіп, пічік ызыбысханнар. Аполлос, андар чит киліп, Худай паарсазы хоостыра киртіністіг пол парғаннарға кӧп полысхан+. 28Ол кізілер кӧзіне тартызығларда кӱстіг сӧзінең Худай Пічии хоостыра Мессийнің Иисус полчатханын уғаа киртіндіре кӧзідіп, иудейлердең азып алӌаң+.

19

Павелнің Ефесте полғаны

19^1Аполлос Коринф саарда полчатхан туста, Павел, ортызынзархы чирлерӌе иртіп, Ефес саарзар чит килген. Анда хай пірее ӱгренӌілерні таап алып,+
2олардаң сурған:

– Сірер, киртін сығып, Худай Худын алғазар ба?

– Піс Худай Худынаңар испеебіс тее, – нандырғаннар олар ағаа.

– 3Хайдағ ниме пастыра сірер кіреске тӱскезер? – пазох сурған олардаң Павел.

– Иоанның кіреске тӱзіргенінең, – нандырғаннар олар.

–+
4Иоанн кізілерні чазыхтарынаң хыйа ползыннар тіп кіреске тӱзірген. Ол позының соонӌа килчеткеніне, Иисус Христосха, киртінерге хығырған, – теен Павел+.

5Аны истіп, ӱгренӌілер Иисус Хан-пигнің адынаң кіреске тӱскеннер+. 6Анаң Павел оларзар холларын салғанда, оларға Худай Худы тӱскен. Ӱгренӌілер ухаанӌылааннар паза аймах-пасха тіллернең чоохтан сыхханнар+. 7Оларның прайзы он ікіӌе кізі полған.

8Павел, синагогазар киліп, кізілернең чоохтазып, Худай хан-ӱлгӱзінеңер киртістіг иде ӱс айӌа чалтанмин ӱгреткен+. 9Че хай пірее кізілер, ағаа тарынып, киртінмин, кізілер кӧзіне Хан Худай чолын сӧклееннер. Андада Павел, киртінчеткен ӱгренӌілерін чарып алып, Тиранн тіп кізінің ӱгредіг туразында кӱннің сай ӱгрет турған. 10Іди ікі чылӌа полған. Аннаңар Асий чирінің прай даа кізілері, иудейлер дее, гректер дее, Иисус Хан-пигдеңер ӱгредігні искеннер.

Скеваның ооллары

11Худай Павелнің холынаң илееде хайхастар иткен. 12Ағырығ кізілерзер аннаң ал халған хол платтарын алай ба хурларны салып, ағырығларын тохтатчаңнар, чабал хуттар даа олардаң сых парыбыс турӌаңнар+. 13Пір орында чуртабинчатхан иудей сыбырағӌылары даа Иисус Хан-пигнің адынаң чабал хуттар кірген кізілерні имнирінде тузалан кӧрӌеңнер.

– Сірерні Павел ӱгретчеткен Иисустың адынаң сыбырапчабыс, – чоохтанӌаңнар олар+.

14Андағ нимені иудейлернің улуғ абызы полчатхан Скеваның читі оолғы итчең.

15Че чабал хут оларға піди нандырған:

– Иисусты пілчем, Павел дее мағаа таныс, че сірер чи кемзер+?

16Анаң чабал хутха хаптырған кізі, оларға атығып, тыыныбызып, кӱснең оларны асхан, анзылары, тізең, ол турадаң, кип-азах чох паза чоо сохтыр салып, сығара хонғаннар. 17Пу тылаас Ефес саарда чуртапчатхан прай даа иудейлер паза гректер аразында тарап парған. Прайзы хорыхханнарына Иисус Хан-пигнің адын сабландырған. 18Киртін парғаннарның кӧбізі, тізең, Павелзер киліп, постарынаңар паза иткен чазыхтарынаңар кӧні чоохтааннар+. 19Сыбырағӌы киреенең айғасхан кізілернің кӧбізі, постарының пічіктерін чыып алып, оларны кізілер кӧзіне ӧртеен. Ол пічіктернің турчатхан паазын санабысханда, иліг муң кӱмӱс ахчаа чит партыр. 20Ана іди, кӱс алынып, тарап сыххан Хан Худай сӧзі+.

21Ол киректер соонда Павел, Македон паза Ахай чирлерінӌе иртерге паза Иерусалимге чидерге пӧгін тудып, чоохтанған:

– Анда полып алып, мағаа Римні дее кӧріп аларға кирек+.

22Анаң ол, позына полысчатхан Тимофейнең Ерастты Македон чирінзер ызыбызып, позы ӱр нимеске Асий чирінде хала парған+.

Ефестегі хорылыс

23Ол тустарда Хан Худай чолынаң тоғыр илееде кӧп кізі кӧдірілген. 24Кӱмӱс киреенең айғасчатхан ус кізі Димитрий, Артемиданың[*] кӱмӱс храмыӌахтарын итчеткен ус, чонға паза хоосчыларға илееде кӧп парыс ағылӌаң полған. 25Ол, хоосчыларны паза пасха даа андағох ус чонны чыып алып, теен:

– Арғыстар! Сірер пілчезер, пу тоғыснаң палғалыстығ пістің ис-пайыбыс. 26Че сірер кӧртеечезер, истеечезер, пу Павелнің Ефес саарда ла нимес, че прай даа Асий чирінде, кізі холынаң иділген нимелерні худай ниместер тіп кізілерге киртіністіг чоохтан чӧріп, кӧп кізіні тискерлендірчеткенін. 27Мынзы, тізең, узыбыстың на нимес, че улуғ худайыбыс Артемиданың храмының пір дее нимее салылбазынаң хорғыстығ. Прай Асий чирінде паза прай чир-чалбахта улуғлалчатхан худайыбыстың аарлығ омазы хырыл халар.

28Пу нимені ис салып, оларның чабаллары тут килген.

– Ефестегі Артемида илбек! – хысхырыс сыхханнар олар.

29Прай саар хорылысха пат парған. Павелнең хада чӧрчеткен македон кізілерін, Гаийнең Аристархты, хаап алып, прайзы пір саңай чыылығлар иртчеткен орынзар чӱгӱрізе халған+. 30Павел ол кізілерзер удур сығарға иткенде, ӱгренӌілер аны позытпааннар. 31Асий чирінің хай пірее пастыхтары даа, Павелге нанӌы полчатханнары, андар кізі ызып, чыылығда кӧрінмеске сурынғаннар.

32Ол туста піреелері пір ниме, пасхалары, тізең, пасха ниме хысхырысханнар. Чыылығ оорли ла иртчеткен, мында чыылыс парғаннарның кӧбізі нимее чыылысханнарын даа пілбеен. 33Иудейлер постарының аразынаң Александрны сығара іткеннер. Кізілер аразынаң кем-де ағаа ниме идерге кирек полчатханын чоохтаан. Александр, холын кӧдіріп, кізілерге чоохтанарға иткен. 34Кізілер, аның иудей полчатханын піл салып, пір тиңе пірее ікі часча хысхырғаннар:

– Ефестегі Артемида илбек!

35Андада саар пастыхтарының пірсі, кізілерні амырадып, теен:

– Ефес кізілері! Кем пілбинче, Ефес саар илбек Артемида худайның паза тигірдең тӱскен ызых тастың[*] нымысчы саары полчатханын? 36Мында тартысчаң ниме чох полза, андағда сірерге, амырап парып, кинен хылынмасха кирек. 37Сірер, тізең, пеер Артемида худайыңарны хомайлабаан даа, храмда даа пір дее ниме оғырлабаан кізілерні ағыл килгезер. 38Димитрий паза аннаң хада полчатхан хоосчылар кемні-де хоптирға сағынчатсалар, андағ нимее чарғылар паза пастыхтар пар: андар удур-тӧдір хоптаныссыннар. 39Че пірее пасха ниме кӧрглепчетсеңер, анзы ӱлгӱ-чахығ чыылиинда пӧгілер. 40Пісті, пол парған ниме ӱчӱн, кізілер, хорылыс кӧдірчезер тіп, пыролыбызарға даа айабастар. Пу хорылысты ахтир пістің пір дее сылтаабыс чоғыл.

41Іди тіп, ол чыылған чонны позыдыбысхан.

20

Павелнің Македон паза Грек чирлерінӌе чӧргені

20^1Хорылыстар тоозылғанда, Павел, ӱгренӌілерін хығырып, оларның кӧңнілерін тыыда чоохтанып, анаң оларнаң анымӌохтазып, саардаң сығып, Македон чирінзер парыбысхан+. 2Ол чирлерӌе иртчеткенде, андағы киртінчеткеннернің кӧңнілерін тыыда чоохтанып ала, Павел Грек чирінзер чит килген. 3Анда ол ӱс ай полған, анаң Сирийзер парыбызарға иткен. Че иудейлернің позынаң тоғыр иділген хорылыстардаңар піл салып, Македон чирінӌе нандыра айланарға пӧгін сыххан+. 4Аны Асий чиріне теере Верий саардаң килген Пиррнің оолғы Сосипатр, Фессалоник саардаң килген кізілер Аристархнаң Секунд, Дервий саардаң килген Гаий, Тимофей, Асий чирінең килген кізілер Тихикнең Трофим ӱдескеннер+. 5Олар, пурун парып, пісті Троадада сағааннар+. 6Піс, тізең, Ачытпаан халас ӱлӱкӱні[*] соонда Филипп саардаң чӱс парыбысхабыс. Анаң писче кӱн пазынаң оларға Троада саарда читкебіс. Анда читі кӱн полғабыс+.

Павелнің Троадада халғанӌызын полғаны

7Суббота иирде ӱгренӌілер Павелзер халас сындырарға чыылысханнар. Пазағы кӱнінде чорыхха сығарға итчеткеннеңер, Павел ӱгренӌілернең хада орты харааға теере чоохтасхан+. 8Піс чыылысхан ӱстӱндегі пӧлікте чарытхылар илееде полған. 9Павелнің узах чооғы тузында кӧзенек алнында одырчатхан Евтих тіп оол сабыхсып парыбызып, хыймырана тӱзіп, ӱзінӌі хадылдаң чирге тӱс парған, кӧдірзелер, ӧліг. 10Павел, алтынзар тӱзіп, андар чаба чадып, аны хуӌахтап алып, теен:

– Сағыссырабаңар, аның тыны ам даа сыхпаан.

11Анаң ол, хатап ӧӧр сығып, халас сындырып алып, чібізіп, илееде ӱр, таң азыра даа, чоохтана-чоохтана, сых чӧрібіскен. 12Пайаағы оолны тіріг позын ағыл килгеннеріне кізілер уғаа тың ӧрін парғаннар.

Павелнің Милит саарзар чӧргені

13Піс, пурун парып, керіпке одырыбызып, Асс саарзар, Павелні алып аларға тіп, чӱс парғабыс. Ол, андар чазағ парарға полып, піске іди идерге чахаан. 14Павел пісті Асс саарда удурлаанда, піс аны керіпке алып алып, Митилина саарзар чӱзе халғабыс. 15Андартын парыбызып, пір кӱнінде Хиос олтырыхтың тоғыр турыбысхабыс. Паза пір кӱнінде Самос олтырыхха читкебіс. Анаң, Трогиллийде полып алып, пір кӱн пазынаң Милит саарға килгебіс. 16Павел, оңдай полза, Иліг кӱн пайрамында[*] Иерусалимде полып аларға маңзыраан, аннаңар ол, Асий чирінде тус чідірбеске тіп, Ефес саарда тохтабин, аннаң андар чӱзерге чарат салған+.

Павелнің Милиттегі чооғы

17Павел, Ефес саарның тигіриб ах сағалларын хығыртыбызарға тіп, Милит саардаң кізілер ызыбысхан. 18Ах сағаллар андар килгенде, тізең, Павел оларға теен:

– Минің, Асий чирінзер киліп, пастағы кӱннердеңӧк сығара сыбыра сірернең хада полғанымны пілчезер+. 19Мин, кӧп хати харах чазым тӧгіп ала, иудейлернің чабал сағынып иткен сынағларын тобырып ала, Хан Худайға пазымнығ тоғынғам. 20Мин, кізі кӧзіне алай алынӌа иблерде ниме дее искірзем, хайдағ даа нимее ӱгретсем, тузалығ пір дее ниме иртірбеем. 21Мин иудейлерні дее, гректерні дее, чазыхтаң хыйа полып, Худайзар айланарға паза пістің Хан-пигібіс Иисус Христосха киртінерге ӱгреткем. 22Амды мин Худай Худы кӧңнінӌе Иерусалимзер парчам. Пілбинчем, ниме анда мині сағыпча. 23Че, мині хариб паза хыйаллар сағыпча тіп, Худай Худының прай саарларда киречілепчеткенін не пілчем+. 24Мин, тізең, позымның ӱлӱзімні, Иисус Хан-пигдең алған тоғысты, Худай паарсазынаңар Чахсы Хабарны кізілерге ӧӧрчіліг искірерін толдыр салим на тіп, пір дее нимее хайбинчам, позымның чуртазымны даа нимее салбинчам+. 25Амды мин пілчем: сірер прайзыңар, кемнің аразында мин чӧргем паза кемні Худай хан-ӱлгӱзіне ӱгреткем, мині паза кӧрбессер. 26-27Мин Худайның прай кӧңнін сірерге искір турарға часпаӌаңмын. Аннаңар пӱӱнгі кӱнде чоохтапчам сірерге: мин пірдеезінің ханында пыролығ нимеспін. 28Постарыңны паза Худай Худы хадарарға пирген ӧӧрні чахсы кӧріңер. Худайның паза Хан-пигібістің Позының тӧгілген ханы пастыра алған тигірибін хайраллаңар+. 29Минің соомда сірерзер ӧӧрні айабас чап пӱӱрлер килерлерін пілчем нооза+. 30Сірернің дее араңарда, ӱгренӌілерні постарының соонӌа апарыбызарға полып, саба чоохтанар кізілер табылар+. 31Аннаңар сизіктіг полыңар, сірернің полғаныңарны ла ӱс чыл ӱзігі чох хараа-кӱнӧрте, харах чазым тӧгіп ала, ӱгреткенімні ундубаңар!

–+
32Амды даа, харындастар, мин сірерні Худай холына пирчем. Аның паарсастығ сӧзін ундутпаңар! Ол сірерні аннаң андар ӱгрет полар, ідӧк Худай позының прай кізілеріне пирчеткен алғастардаң сірерге дее пир полар+. 33Мин пірдееңердең кӱмӱс тее, алтын даа, кип-азах таа аларға сағынмаам+. 34Постарың пілчезер, мин позыма даа, миннең хада полған кізілерге дее кирексеен нимелерні пу холларымнаң тоғынып алӌаңмын+. 35Мына піди піске, кӱстеніп тоғынып, кӱс чохтарға полызарға паза Иисус Хан-пигібістің сӧстерін ундубасха кирек полчатханын мин сірерге прай нименең кӧзіткем. Ол Позы даа тіӌең нимес пе зе: «Пирчеткені алчатханынаң часкалығ»+.

36Іди чоохтанып, Павел, тізекке тӱзіп, оларның прайзынаң хада пазырған+. 37Андада улуғ сыытта прайзы Павелні, хуӌахтап, охсанған. 38Ідӧк позының омазын паза кӧрбессер тееніне уғаа тың ачырғанғаннар. Анаң аны керіпке теере ӱдескеннер.

21

Павелнің Иерусалимзер чорых сыхханы

21^1Олардаң чарылып, піс, аннаң андар чӱзіп, кӧнізінең Кос олтырыхха читкебіс. Пазағы кӱнінде Родос олтырыхсар, аннаң сығара Патар саарзар парыбысхабыс. 2Анаң Финикий чирінзер парчатхан керіпті таап алып, ағаа одырыбызып, аннаң андар чӱзе халғабыс. 3Кипр олтырыхты ӱстӱнзархынӌа иртіп, піс Сирийзер чӱс парыбысхабыс. Анаң Тир саарда тохтап парғабыс, анда апарчатхан таарлағны керіптең тӱзірібізерге кирек полған. 4Анда ӱгренӌілерні таап алып, читі кӱн полғабыс. Олар Худай Худы сизіндірген хоостыра Павелге Иерусалимзер парбасха чоохтааннар+. 5Ол кӱннерні иртіріп алып, піс чорыхха сығып, чолыбысты аннаң андар узаратхабыс. Пісті прайзы ипчілерінең паза палаларынаң даа хада саар тастына теере ӱдескен. Суғ хазында, тізең, тізекке тӱзіп, пазырып алғабыс+. 6Анымӌохтазып алып, піс керіпке одырыбысхабыс, олар, тізең, ибзер наныбысханнар.

7Піс, тізең, чӱзе-чӱзе, Тир саардаң Птолемаид саарға читкебіс. Анда киртінісче харындастарнаң изен-минділезіп, оларда пір кӱн пол салғабыс. 8Пазағы кӱнінде Павелнең піс, аннаң хада полғаннар, аннаң сығып, Кесар саарға читкебіс. Анда Чахсы Хабар тарадығӌызы Филипп тіп кізінің туразына кіріп, аннаң хада халғабыс. Ол читі нымысчының пірсі полған[*]+. 9Аның кізее парғалах тӧрт хызы пар полған. Олар ухаанӌылаӌаңнар+. 10Оларда илееде кӱннер пол париғаныбыста, Иудей чирінең пір Агав тіп ухаанӌы кізі килген+. 11Ол, піссер кір киліп, Павелнің хурын алып алып, позының азах-холларын палғабызып, теен:

– Худай Худы піди тіпче: «Пу хурның ээзін Иерусалимде иудейлер, піди палғап алып, пасха чоннарның холына пирібізерлер».

12Аны ис салып, піс тее, андағылар даа, Павелні Иерусалимзер парбасха сурынғабыс+. 13Че Павел, піске нандырып, теен:

– Ниме итчезер сірер? Ноға ылғап, чӱреемні хомзындырчазар? Мин Иерусалимде харибге ле кірерге нимес, че Иисус Хан-пигібістің ады ӱчӱн ӧл парарға даа тимдебін+.

14Хаӌан аны чӧптеп полбин салғаныбыста, піс, амырап парып, теебіс:

– Че, Худай кӧңні толзын!

15Ол кӱннер соонда піс, тимненіп алып, Иерусалимзер пар сыххабыс. 16Піснең хада Кесар саардаң хай пірее ӱгренӌілер парған. Олар пісті Мнасонзар, Кипрдең сыххан паза хаӌан-да ӱгренӌі кізізер, ӱдес парчатханнар. Анда піске халарға чарир полған.

Павелнің Иаковнаң тоғасханы

17Иерусалимзер читкенібісте, киртінісче харындастар ӧрчіліг удурлааннар. 18Пазағы кӱнде Павел піснең хада Иаковсар килген, тигіриб ах сағаллары даа килгеннер+. 19Павел, оларнаң изеннезіп алып, Худайның иудей ниместерге позынаң пастыра хайдағ ниме иткенін прай изерістіре чоохтап пирген. 20Олар, аны истіп, Худайны сабландырғаннар, анаң Павелге тееннер:

– Кӧрчезің, харындас, нинӌе муң иудей Худайға киртін сыххан. Олар прайзы Моисей Чахии ӱчӱн турысчалар+. 21Че постарының аразында олар синнеңер піди чоохтасчалар: ол, пасха чоннар аразында чуртапчатхан прай иудейлерні палаларға сӱннет итпеске, иудейлер кибірін тутпасха, паза Моисей Чахиинаң хыйа поларға ӱгретче+. 22Ниме итчең ам? Пеер чон хайди даа чыылызар: килгеніңні истерлер нооза. 23Син піс чоохтир нимені ит сал: арабыста аасхынып сӧс пирген тӧрт кізі пар. 24Оларны хада алып алып, позын арығлаӌаң кибірні оларнаң хада иртібіс, анаң оларның ӱчӱн тайығны тӧлеп сал. Олар састарын хырығыбыссыннар. Андада кізілер, синнеңер чоохтаан чоохтарның тайма полчатханын паза Моисей Чахиин толдырчатханыңны піліп аларлар+. 25Киртін сыххан иудей ниместерге, тізең, пір дее андағ-мындағ ниме итпин, че чой худайларға салған чиисті, поо пазылған малның идін паза ханны чібезіннер тіп паза чӧреес хылыхтығ полбазыннар ла тіп пасхабыс+.

26Андада Павел, ол тӧрт кізінең хада арығланар кибірні иртібізіп, пазағы кӱнінде храмзар кіріп, анда арығланар кӱннер хаӌан тоозыларын паза хаӌан полғанының на ӱчӱн тайығ тӧлелерін чарлаан.

Павелні тудып алғаннары

27Кибірнің читінӌі кӱні тоозыл таа париғанда, Асий чиріндегі иудейлер, Павелні храмда кӧр салып, кізілерні кӧӧктірібіскеннер, олар, тізең, аны хаап алғаннар.

– 28Израиль иреннері, полыс пиріңер! Пу прай чирде прайзын пістің чоннаң, Моисей Чахиинаң паза пу храмнаң тоғыр поларға ӱгретчеткен кізі. Храмзар гректерні киріп, пу ызых орынны ардатхан, – хысхырысханнар олар+.

29Аның алнында олар Павелні паза Ефестең килген Трофимні саарда кӧргеннер, аннаңар Трофимні храмзар киргенӧк полар тіп сағынғаннар+.

30Прай саардағылар хорылыс сыхханнар, храмзар чон чыылыс сыххан. Анаң Павелні, хаап алып, храмнаң сығара сӧзір парыбысханнар, сах андох ізіктер чаба тартылғаннар. 31Олар аны ӧдірібізерге итчеткен аразында андағы муң чааӌы пазына прай Иерусалим хорылыс сыхты тіп хабар читір пиргеннер. 32Сах андох ол, чааӌыларны паза чӱспазыларын алып алып, андар пар сыххан. Кізілер, муң чааӌы пазын паза чааӌыларны кӧр салып, Павелні соғарын тохтатханнар. 33Муң чааӌы пазы, чағын пас киліп, Павелні хаап алып, ікі ілӌірбее хаптыр саларға чахаан.

– Кемдір пу паза ниме ол ит салған? – сурған кізілердең ол+.

34Чонның піреелері пір ниме, пасхалары паза пасха ниме чоохтап, хысхырысханнар. Муң чааӌы пазы, мындағ сууласта сынны сығар полбин, Павелні сівеезер апарарға чахығ пирібіскен+. 35Ӧӧр парчатхан пасхысха читкенде, чааӌылар чыыл парған кізілер аразынӌа чадап ла ирткеннер, Павелні, тізең, хаап парарға киліскен. 36Ибіре кізілер, андар сыынызып, хысхырғаннар:

– Ӧлім ағаа!

Павелнің чооғы

37Сівеезер кірер алнында Павел муң чааӌы пазына теен:

– Мағаа пірее сӧс сағаа чоохтап пирерге чарир ба?

– Син грек тілін пілчезің ме? – таңнап парған анзы. – 38Син пу кӱннерде ле, кізілерні тарындырып, хуу чазызар тӧрт муң сайбағӌыны хасхыр парыбысхан Египет кізізі нимессің ме?

– 39Мин иудейбін. Киликий чиріндегі саблығ Тарс саардаңмын. Чонзар чоохнаң айланарға чарадыңар мағаа, – теен Павел+.

40Анзы чаратханда, тізең, Павел, пасхыста турып, танығ пиріп, холын кӧдірген. Кізілер сып-сым пол парғаннарында, ол еврей тілінең піди чоохтан сыххан:

22

– 1Харындастар паза пабалар! Алныңарда ахтанып чоохтанчатханымны истіп алыңар.

2Аның еврей тілінең чоохтан сыхханын истіп, кізілер саңай тымыл чӧрібіскеннер. Павел теен:

– 3Мин иудейбін, Киликийдегі Тарс саарда тӧреен, Иерусалим саарда Гамалиил ӱгретчімнің холында ӱгренген кізібін. Мин, ӧбекелерібістең Моисей Чахии хоостыра тирең паза сибер ӱгредіг алып алып, сірернің прайзыңарох чіли, прай позымны Худайға чарытхам+. 4Иисустаңар ӱгредігӌе парчатхан кізілерні, тізең, мин ӧлімге дее кире сӱр салӌаңмын. Иреннерні дее, ипчілерні дее, палғап, харибге одыртчаңмын+. 5Миннеңер иң улуғ абыс, прай ах сағаллар даа киречілеп поларлар. Мин, олардаң Дамаск саардағы иудей харындастарзар пічік алып алып, андағыларны тудып алып, ілӌірбеде Иерусалимзер чарғаа ағыларға тіп парчатхам.

–+
6Чолда, Дамасксар чағдап таа одырғанымда, кӱн ортызы тузында кинетін тигірзертін мині илбек чарых чарыдыбысхан+. 7Мин чирге аңдарыл парғам, анаң мағаа ӱн истілген. «Савл, Савл! Ноға син Мині сӱрчезің?» – теен ол ӱн. 8«Кемзер сірер, Хан-пигім?» – нандырғам мин ағаа. «Мин син хыйа сӱрчеткен Назарет саардаң сыххан Иисуспын». 9Миннең хада полғаннар, чарыхты кӧріп, хорых парғаннар, че миннең чоохтасхан ӱнні испееннер. 10Андада мин сурғам: «Хан-пигім! Мағаа ниме идерге кирек?» «Турып, Дамасксар пар. Анда сағаа ниме идерінеңер прай чоохтап пирерлер», – теен мағаа Хан-пиг. 11Ол чарыхтың чариина хараамның оды ус парған. Хада полған кізілер мині Дамаск саарға теере чидініп ала апарғаннар.

– 12Анда Ананий тіп кізі полған. Ол Моисей Чахиинӌа чуртапчатхан арығ чӱректіг кізі полған. Аны Дамасктағы прай иудейлер улуғлаӌаңнар+. 13Ол, минзер пас киліп, теен: «Савл харындас, кӧр сых!» Мин сах андох аны кӧр салғам. 14Ол, тізең, мағаа теен: «Пістің ӧбекелерібістің Худайы сині, Позының кӧңнін піліп алзын, Арығ Чӱректіг Кізізін кӧріп алзын паза Аның ӱнін истіп алзын тіп, азынада таллап алған. 15Син, искен-кӧрген нимелердеңер чоохтап, прай кізілер алнында Аның киречізі поларзың нооза+. 16Че, нимее сӱмненчезің? Турып, кіреске тӱс паза Иисус Хан-пигібіссер айланып, чазыхтарыңнаң арығлан».

–+
17Че хаӌан мин, Иерусалимзер айлан киліп, храмда пазырчатханымда, хараама ниме кӧрінген+. 18Мин Аны кӧр салғам, Ол мағаа теен: «Маңзыра, табыраанӌа Иерусалимнең сығып, парыбыс. Миннеңер киречілееніңні чон позына чағын итпес». 19«Хан-пигім! Олар чахсы пілчелер, хайди мин Сағаа киртінчеткеннерні, синагогаларда соғып, харибге чапхам. 20Синнеңер киречілеп чӧрӌең Стефанның ханы тӧгілгенде дее, мин, анда турып, аны ӧдірчеткеннеріне чӧпсініп, аны сохчатханнарның кип-азахтарын хадарғам»+. 21«Пар, Мин сині ырах, иудей нимес чоннарзар ызыбызарбын», – теен мағаа ол.

22Пу сӧстерге теере Павелні искеннер, мының соонаң олар чоо хысхырыс сыхханнар:

– Чох ит чир-чалбахтаң мындағны! Ол чуртабасха кирек!

23Олар, іди хысхырызып, кип-азахтарын паза тобырах ӧӧр тастааннар. 24Ол арада муң чааӌы пазы Павелні сівеезер кир парыбызарға чахыбысхан. Кізілернің іди аннаң тоғыр хысхырысханнарының сылтаан піліп аларға идіп, Павелні соғарға чахығ пирібіскен. 25Че аны хурларнаң соғар иде палғабысханда, Павел хости турчатхан чӱс чааӌы пазына теен:

– Сірерге чарадылча ба чарғы даа чох Рим кізізін піди соғарға+?

26Аны истіп салып, чӱс чааӌы пазы муң чааӌы пазынзар парған.

– Кӧр, син ниме идерге итчезің? Ол – Рим кізілернің пірсі, – теен ол.

27Андада муң чааӌы пазы, Павелзер пас киліп, теен:

– Чоохтап пир мағаа, син Рим кізізің ме?

– Йа, – нандырған Павел.

– 28Мин улуғ ахча тӧлеп, Рим кізізі полып алғам, – теен муң чааӌы пазы.

– Мин, тізең, тӧрееннең Рим кізізібін, – нандырған ағаа Павел.

29Андада аны соғарға иткен кізілер сах андох хыйа пасханнар. Муң чааӌы пазы, Павел Рим кізізі полчатханын піл салып, аны палғап салғанына хорых парған.

30Муң чааӌы пазы иудейлернің Павелні пыролапчатхан ӧӧн сылтаан чахсы иде піліп аларға хынған. Аннаңар, Павелнің ілӌірбелерін суурып, пазағы кӱнінде улуғ абыстарға паза прай Ӧӧркі Чарғаа чыылызарға чахыбысхан. Соонаң Павелні, сығарып, оларның алнында турғыс салған.

23

Павел Ӧӧркі Чарғының алнында

23^1Павел, Ӧӧркі Чарғыдағыларзар кӧріп, теен:

– Харындастар! Мин пу кӱнге теере Худай алнында арығ сағыснаң чуртаам+.

2Иң улуғ абыс Ананий Павелнең хости турчатханнарға аны ахсынаң сабарға чахаан.

–+
3Худай сині соғарох, хазартылған хана! Син Моисей Чахии хоостыра чарғы идерге одырчазың, че позыңох, оларнаң санаспин, мині соғарға чахыпчазың, – теен ағаа Павел.

– 4Худайның иң улуғ абызын сӧклепчезің ме? – теенер Павелге хости турчатхан кізілер.

–+
5Аның иң улуғ абыс полчатханын мин, харындастар, пілбеем. Худай Пічиинде пазылған нооза: «Чоныңда устап-пастап парчатханын хомайлаба», – нандырған Павел.

6Мындағыларның чарымызы саддукейлер, пасхалары, тізең, фарисейлер[*] полчатханын піл салып, Павел Ӧӧркі Чарғаа чоохтанған:

– Харындастар! Мин позым фарисейбін, пабам даа фарисей полған. Ӧліглернің тірілчеткеннеріне киртінчеткенімнеңер мині чарғылапчалар+.

7Аны чоохтаан соонда фарисейлер саддукейлернең талас сыхханнар. Чыылған чон ікі чарыл чӧрібіскен. 8Саддукейлер, ӧліг кізі тіріле чоғыл, ангеллер паза хуттар чох поладыр тіп санапчалар нооза, фарисейлер, тізең, ол прай ниме полча тіп чоохтапчалар+. 9Улуғ суум-саам полыбысхан. Фарисейлер саринаң Моисей Чахии пілігӌілері, тура хонып, тартыс сыхханнар:

– Пу кізінің хомай ниме иткенін пір дее кӧр таппинчабыс. Хут алай Ангел анынаң чоохтасхан полза, піс Худайдаң тоғыр полбаспыс+.

10Тартыс улғаадыбысханда, муң чааӌы пазы Павелні кізілер ыра-чара тарт саларлар тіп хорығып, чааӌыларына чон аразына пір саңай кіріп, аны сығарып алып, сівеезер апар салыңар тіп чахыбысхан. 11Хараазын Хан-пиг Павелнің хараана кӧрініп, теен:

– Хорыхпа! Хайди син Миннеңер Иерусалимде киречіледің, амды сағаа Римде дее ідӧк киречілирге кирек+.

Павелні ӧдір саларға харасханы

12Пазағы кӱн иртен иудейлернің хай піреезі, чӧптезіп алып, Павелні ӧдірібіспеенде, чиис тее чібеске паза суғ даа іспеске тіп аасхынып сӧс пиргеннер. 13Аасхынып сӧс пирген прай кізілернің саны хырыхтаң ас парған. 14Олар, улуғ абыстарзар паза ах сағалларзар киліп, піди тееннер:

– Піс, Павелні ӧдірібіспеенде, пір дее ниме чібеске аасхынып, сӧс пиргебіс. 15Сірер пӱӱнӧк Ӧӧркі Чарғынаң хада муң чааӌы пазына чоохтаңар, таңда Павелні сірерзер сығарзыннар. Сірер аның киреен, чахсы иде тӱптестіріп, кӧрібізерге идеечік полыбызыңар. Піс, тізең, аны пеер читкелеккеӧк ӧдірібізерге тимдебіс.

16Пу чӧптезігдеңер Павелнің пиӌезінің оолғы ис салған, анаң киліп, сівеезер кір парып, Павелге чоохтап пирген. 17Павел, чӱспазыларның пірсін хығырып алып, теен:

– Пу оолны муң чааӌы пазынзар апар сал. Аның ағаа чоохтаӌаң чооғы пар.

18Чӱспазы, ол оолны хада алып, муң чааӌы пазынзар ағыл киліп, теен:

– Харибде одырчатхан Павел, мині хығырып алып, пу оолны синзер ағыл килерге сурынған. Ол сағаа ниме-де чоохтирға итче одыр.

19Муң чааӌы пазы аны, холынаң тудып алып, оортах апарыбызып, сурған:

– Мағаа чоохтаӌаң нимең пар?

– 20Иудейлер, Павелнің киреен чахсы иде тӱптестіріп кӧрібізерге итчеӌіктеніп, таңда аны Ӧӧркі Чарғызар сығар тіп, синнең сурынарға чӧптес салғаннар тіп, – нандырған оол. – 21Че син оларны испе. Олар Павелні ӧдірібізерге харасчалар. Хырых азыра кізі, аны ӧдір салбаанда, чиис тее чібеске, суғ даа іспеске тіп аасхынып, сӧс пирген. Амды олар, тимнен салып, чахииңны сағып одырчалар.

– 22Пу нимені мағаа искіргеніңнеңер паза пірдеезіне чоохтаба, – теен муң чааӌы пазы, оолны позыдыбызып.

Павелні Кесар саарзар ызыбысханы

23Анаң муң чааӌы пазы, чӱспазыларының ікізін позынзар хығыртыбызып, теен:

– Мағаа ікі чӱс чазағ чааӌы, читон чалаңны паза чыдалығ ікі чӱс чааӌы тимнеп пиріңер. Олар ӱзінӌі час хараада[*] Кесар саарзар парзыннар. 24Павелге мӱнӌең аттар тимнеп пиріңер, паза аны Феликс пастыхсар ӱдезібізіңер+.

25Анаң ол мындағ пічік пазыбысхан:

26«Аарлығ Феликс пастыхха Клавдий Лисийдең чолабит. 27Пу кізіні иудейлер, тудып алып, ӧдір саларға тимде полғаннар. Аның Рим кізізі полчатханын піл салып, мин, чааӌыларнаң хада парып, аны арачылап халғам+. 28Анаң ниме ӱчӱн аны пыролапчатханнарын піліп аларға тіп, Ӧӧркі Чарғызар апарғам+. 29Иудейлер аны постарының Моисей Чахиинаң палғалысхан тартыстығ сағыстары ӱчӱн пыролапчалар тіп, че позында ӧлімге алай ба харибге турыстыра пір дее пыро чох тіп піліп алғам+. 30Иудейлер ағаа хомай идерге сағынча тіп истіл парғандох, мин аны табыраанӌа синзер ызыбысхам. Аны пыролапчатханнар даа синің алныңда чоохтанзыннар тіп чахығ пирібіскем. Амыр-хазых пол»+.

31Іди чааӌылар чахығ хоостыра Павелні хараазын Антипатрида саарзар апарғаннар. 32Пазағы кӱнінде, Павелнең аттығ кізілерні халғыс салып, чааӌылар сівеезер нандыра айлан килгеннер. 33Тігілері, тізең, Кесар саарзар чидіп, Феликс пастыхсар апарып, Павелні паза пічікті холына пирібіскеннер. 34Пастых, пічікті хығырып алып, Павелні хайдағ чирдең полчатханын сурған, анаң Киликий чирінең полғанын піл салып, теен:

–+
35Мин сині, пыролапчатхан кізілерің пеер читселер ле, истіп аларбын.

Анаң аны Ирод ханның тузында пӱдірілген ӧргеде хадарарға чахыбысхан.

24

Павел Феликстің чарғызында

24^1Пис кӱн пазынаң пеер Павелні Феликс пастыхха хоптаан иң улуғ абыс Ананий ах сағалларнаң паза Тертулл теен чарғы киреенің пілігӌізінең хада чиде салғаннар+. 2Павелні хығыр килгеннерінде, Тертулл аны пыролап пастаан:

– 3Аарлығ Феликс, пістің чонға амыр паза иптіг чуртас пиргенің ӱчӱн паза синің устааныңнаң чонның пайы хозылчатханнаңар, піс сағаа хаӌан даа паза хайда даа прай чӱреебістең алғызыбысты читірчебіс. 4Тузыңарны артых хорадарға хынминчабыс, че чахсыңарны кӧзідіп, чооғыбысты хысхаӌахти истіп алыңар. 5Пу кізінің чонның чызығ палии полчатханын, чир ӱстӱндегі прай иудейлер аразында хорылыстар сығарчатханын, Худайдаң тоғыр полчатхан Назареттегілернің кізізі полчатханын+
6паза пістің храмны ардадардаң даа китенминчеткенін кӧргебіс, аннаңар піс аны, тудып алып, позыбыстың Моисей Чахиинаң чарғылирға иткебіс+. 7Че муң чааӌы пазы Лисий, киліп, Павелні пістең кӱснең алып алған, анаң синзер ызыбысхан. 8Піске, аны пыролапчатханнарға, ідӧк синзер килерге чахыбысхан. Амды син позың, ӱзӱріп, аны пыролапчатхан нимелерібістеңер аннаң піліп аларзың.

9Иудейлер дее, йа, анзы андағ тіп, киречілееннер.

Павелнің позын арачылааны

10Пастых Павелге чоохтанарға чаратханда, ол піди нандырған:

– Синің кӧп чыллар изере пу чонға сын оңдайнаң чарғы итчетекеніңні пілчем. Аннаңар мин, пір дее китенмин, позымның киреемні арачылирбын. 11Он ікі ле кӱнӌе мының алнында минің Иерусалимзер пазырарға килгенімні син позың даа піліп аларзың. 12Олар минің храмда даа, синагогаларда даа, саарда даа, піреезінең талазып, чонны сайғапчатханымны кӧрбееннер. 13Аннаңар олар мині пыролаӌаң нимелерні ілезіне сығар полбастар. 14Мин сірерге чазырбин чоохтапчам: мин олар орта нимеске санапчатхан ӱгредігӌе парчам. Че ідӧк Моисей Чахиинда паза ухаанӌыларның Пічиинде пазылғанына киртініп ала, ӧбекелерібістің Худайына нымысчы полчам. 15Минде Худайның арығ даа, арығ нимес тее чӱректіг кізілерні ӱреен соонда тірілдіріп аларына ізеніс пар. Анзын пу даа кізілер постары сағыпчалар+. 16Аннаңар мин позым даа Худайның паза кізілернің алнында арығ чӱректіг чуртирға кӱстенчем.

–+
17Кӧп чыллар ирткен соонда мин позымның хызылчатхан чоныма полызыға чыған ахчаны паза тайығ ағыл килгем+. 18Пыролапчатхан кізілер мині чон аразында нимес, хорылыста даа нимес, че храмда, кибір хоостыра арығланчатханымда, тапханнар+. 19Анда Асий чиріндегі иудейлер парлар. Сынап минде пірее пыро пар полза, олар анзын синің алныңда чоохтазыннар. 20Алай пу даа кізілер чоохтазыннар, Ӧӧркі Чарғының алнында турчатханымда, хайдағ пыро минде тапханнар. 21Арса, олар мині андада «Пӱӱн сірер мині ӧліглернің тіріл килеріне киртінчеткенім ӱчӱн чарғылапчазар!» тіп хысхырыбысхан ӱчӱн амды пыролапчалар+.

22Феликс, пу ӱгредігні чахсы пілчеткен кізі, Павелні истіп алып, пу киректі соона халғыс салған.

– Муң чааӌы пазы Лисий килзе, мин сірернің киректеріңні ӱзӱрербін, – теен ол.

23Павелні, тізең, чӱспазына хадарарға чахығ пирген. Че хатығ тутпасха паза килген чағыннарына ағаа полызып тоғазарға харығ полбасха чахаан.

Павелнің паза Феликстің чоохтазығлары

24Нинӌе-де кӱн ирт парғанда, Феликс позының иудей ипчізінең, Друзилланаң, хада киліп, Павелні хығыртып алып, аның Иисус Христосха киртіністеңер чооғын искен. 25Павел арығ чӱректіг чуртирдаңар, посты хатығ тудардаңар паза килер чарғыдаңар чоохтап сыхханда, Феликс хорых парған.

– Че амды пар. Маң полза, мин сині хығыртыбызарбын, – теен ол+.

26Итсе-де, Феликс Павелнің, позыдыбызарға сурынып, позына ахча сух пиреріне ізенген. Аннаңар ол Павелні позынзар удаа хығыртып, анынаң чоохтасчаң.

27Ікі чыл ирт парған соонда, Феликстің орнына Порций Фест тіп кізі пастых полыбысхан. Че Феликс иудейлерге чахсы ит пирерге полып, Павелні харибде халғыс салған.

25

Павел Фесттің чарғызында

25^1Фест, пу чирзер киліп, ӱс кӱн пазынаң Кесар саардаң Иерусалимзер парыбысхан. 2Анда, Фестсер иң улуғ абыс паза иудейлернің пастых кізілері киліп, ағаа Павелдеңер хоптанғаннар. 3Олар Фесттең, постарына чахсы хылынып, Павелні Иерусалимзер хығыртыбызарға сурынғаннар; постары, тізең, аны чолда ӧдір саларға сағыс тутханнар.

–+
4Павел Кесар саарда хадағда одырча, мин тӱрчедең позым андар парарбын, – нандырған Фест, – 5аннаңар, кем пар полар, миннең хада парзын, анда, сынап Павел хайдағ-да хомай ниме иткен полза, аны пыролазын.

6Фест, оларда сигіс-он кӱннең артых таа полбин, Кесар саарзар айланған. Пазағы кӱнінде ол, чарғыӌы орнында одырып алып, Павелні хығыртыбызарға чахығ пирібіскен. 7Павелні кир килгеннерінде, Иерусалимнең килген иудейлер, аннаң ибіре турыбызып, ағаа аймах-пасха кӧп аар пыро арт сыхханнар, че киречілеӌең пір дее нимелері чох полған. 8Павел, арачыланып, оларға теен:

– Иудейлернің Моисей Чахиинаң, храмнаң паза хағаннаң тоғыр пір дее сайбағ итпеем.

9Фест, иудейлерге чахсы идерге кӱстеніп, Павелге теен:

– Сині пу ниме хоостыра чарғылирым ӱчӱн, Иерусалимзер парарзың ма?

– 10Мин хаған чарғызы алнында турчам. Мині мындох чарғылазыннар, – нандырған Павел, – иудейлерні мин пір дее нименең хомзындырбаам, анзын син дее чахсы пілчезің+. 11Минде пыро пар полза алай ӧлімге турыстыра пірее ниме ит салған ползам, андада ӧлімге парарға тоғырланмаспын. Че олар пыролапчатхан ниме минде чох полза, андада пірдеезі мині оларға пир полбас. Мині хаған позы чарғылазын.

12Андада Фест, чӧп кізілерінең чӧптезіп, нандырған:

– Син хағанның чарғызын сурдың, аннаңар андар парарзың+.

Павел Агрипптің чарғызында

13Нинӌе-де кӱн пазынаң ол чирлернің ханы Агрипп паза Вереник Кесар саарзар Фестті честирге килгеннер. 14Олар мында илееде кӱн пол салғанда, Фест, Агрипп ханға Павелнің киреен ӱзӱрерге пиріп, теен:

– Мында Феликс харибге чапхан кізі пар. 15Мин Иерусалимде полғанымда, улуғ абыстар паза иудейлернің ах сағаллары, ол кізее хоптанып, аны чарғылирға кӱстееннер. 16Мин оларға нандырғам: «Пыролатчатхан кізіні кӧстең кӧске пыролаӌаң кізілер табылбаанда паза анзына арачыланӌаң оңдай пирілбеенде, Рим чонында хайдағ даа кізіні ӧлімге чарғыли чоғыллар». 17Иудейлер пеер килгенде, мин ол нимені соона салдырбин, пазағы кӱніндӧк чарғы чыыбызып, ол кізіні хығыртыбысхам. 18Олар, ол кізінің ибіре турыбызып, мин истерге сағаан пыролардаң пір пыроны даа ағаа артпааннар. 19Олар постарының Худайын улуғлирынаңар Павелнең таласханнар. Ӱреп парған хайдағ-да Иисустаңар чоохтасханнар, Павел, тізең, ол Иисусты тіріг теен+. 20Ол сурығны пӧгерге сидіктеніп, мин Павелдең сурғам: «Иерусалимзер парып, анда пу ниме ӱчӱн чарғыладарға сағынчазың ма?» 21Че Павел позының киреен хаған ӱзӱрзін тіп хысчатханда, мин аны, хағанзар ысханӌа, хадағда тударға чахаам.

– 22Мин дее ол кізіні истіп аларӌыхпын, – теен Фестке Агрипп.

– Таңдох син аны истіп аларзың, – нандырған Фест.

23Пазағы кӱнінде Агриппнең Вереник муң чааӌы пазыларынаң паза саардағы саблығ кізілернең хада чарғы туразынзар прай чазан салған чонынаң хада поғдайа кір килгеннерінде, Фесттің чахии хоостыра Павелні ағыл килгеннер.

– 24Агрипп хан паза мында піснең хада полчатхан прай чон! – теен Фест, – мына пу кізі, кемнең тоғыр полчалар прай даа иудейлер, Иерусалимде дее, мында даа, минзер киліп, ол чуртабасха кирек тіп хысхырчалар+. 25Че мин кӧргенде, ол ӧлімге чарғыладар иде пір дее хомай ниме итпеен. Ол хағанның чарғызына парарға сурынчатханнаңар, мин аны андар ызыбызарға чараттым+. 26Че мин аннаңар хағанға пасчаң пір дее сын ниме таппин, сірернің алныңарға, ӧӧнінде синің ӱзӱрииңе, Агрипп хан, сығардым. Ӱзӱріг соонда мин ниме пасчаам пілербін. 27Мин сағынчам, хайдағ нименең аны пыролапчатханнарын кӧзітпеенде, чабығдағы кізіні хағанзар ызарға киліспинче.

26

Павелнің Агрипп ханның алнында арачыланғаны

26^1Агрипп Павелге теен:

– Сағаа позыңның ӱчӱн чоохтанарға чарадылча.

Андада Павел, холын кӧдіріп, позын арачылап чоохтан сыххан:

–+
2Агрипп хан! Иудейлерге пыролатчатхан прай ниме ӱчӱн синің алныңда ахтанарға оңдай пирілгеніне, мин позымны часкалығ кізее санапчам. 3Ағаа хоза, син иудейлернің кибірлерін паза таластығ сағыстарын прай пілчезің. Аннаңар прай чахсы кӧңніңнең мині истіп ал тіп, сурынчам.

4Минің чуртазымны, чииттең сығара позымның чоным аразында чуртаанымны, соонаң Иерусалимде чуртаанымны прай иудейлер пілчелер+. 5Олар мині хаӌаннаңох сығара пілчелер, хынзалар, минің фарисей полып, пістің киртіністің кибірін хатығ тудып чуртааныма даа киречі поларлар+. 6Ам даа мин, Худайның пістің ӧбекелерібіске пирген сӧзінің толарына ізенчеткенім ӱчӱн, чарғы алнында турчам. 7Пістің он ікі сӧӧгібістің кізілері, Худайға хараа-кӱнӧрте матап пазырып, Аның сӧзінің толарын кӧріп аларға ізенчелер. Ана пу ізеніс ӱчӱн, Агрипп хан, мині иудейлер пыролапчалар+. 8Ноға сірер Худайның ӧліглерні тірілдірчеткеніне киртінминчезер+?

9Итсе-де мин дее Назареттең сыххан Иисустың адынаң тоғыр пар-чох кӱснең кӱрезерге кирек тіп сағынӌаң полғам+. 10Мин Иерусалимде іди иткем. Улуғ абыстардаң алған ӱлгӱ хоостыра мин кӧп ах-арығ кізілер харибге чапхам. Оларны ӧдірчетселер, мин анзына ӱн пирӌеңмін+. 11Мин кӧп хати оларны прай синагогаларӌа иреелеп ала ал чӧріп, Иисусты хырызарға кӱстеӌеңмін, оларға иртіре чабалланӌаңмын, паза оларны пасха даа чирлердегі саарларынӌа сӱр чӧрӌеңмін+.

12Аныңох ӱчӱн мин, улуғ абыстардаң ӱлгӱ паза чахығ алып, Дамаск саарзар парчатхам+. 13Іди кӱнӧрте чолӌа парчадып, Фест пигім, мин кӱн чариинаң даа артых чарыхтың тигірдең чарыпчатханын кӧр салғам. Ол чарых мині паза миннең хада парчатхан кізілерні чарыдыбысхан. 14Піс прайзыбыс чирге тӱс парғабыс. Анаң мин еврей тілінең мағаа чоохтанчатхан ӱнні ис салғам: «Савл, Савл! Ноға син Мині сӱрчезің? Сидік сағаа Миннең тоғыр кӱрезерге». 15«Кемзер сірер, Хан-пигім?» – теем мин. Ол мағаа нандырған: «Мин, син хыйа сӱрчеткен Иисуспын. 16Че тур, азахтарыңа тур. Сині Позымның нымысчым идіп аларым ӱчӱн, син кӧрген ниме паза Минің сағаа ас пирер нимеме киречі идіп аларым ӱчӱн, Мин синің харааңа кӧріндім. 17Амды мин сині пасха чоннарзар ысчам, позым сині олардаң паза иудей чонынаң арачылирбын. 18Син оларға харахтарын ас пирерге кирексің: харасхыдаң чарыхсар, сайтан ӱлгӱзінең Худайзар айланар иде, Мағаа киртініп, чазыхтарынаң позып алар иде, паза Минің таллап алған кізілерімнің аразында орын алар иде»+.

19Аннаңар мин, Агрипп хан, тигірдең тӱскен кӧспекке тоғырланмаам. 20Мин пастап Дамаск саарның чуртағӌыларын, анаң Иерусалимнің чуртағӌыларын, анаң прай Иудей чиріндегілерні, анаң иудей ниместерні, чазыхтарынаң хыйа полып, Худайзар айланзыннар паза пыросынысха турыстығ киректер итсіннер тіп ӱгреткем+. 21Аның ӱчӱн иудейлер мині, храмда хаап алып, ыра-чара тарт саларға иткеннер+. 22Пӱӱнгі кӱнге теере Худай мағаа полысхан. Мин, турып, мындағ ниме поларынаңар ухаанӌыларның паза Моисейнің чоохтааннарынаң[*] артых пір дее ниме чоохтабин, улуғ-кічіге киречілепчем: 23Иудейлерге паза пасха чоннарға арачыланыстаңар чарыхты искірер ӱчӱн, Мессий ирееленіп ӧл парғаннарның аразында тірілгеннернің пастағызы полған+.

Фесттің паза Агрипптің чоохтанғаннары

24Павел іди арачыланчатханда, Фест хысхыра тӱскен:

– Павел, син алаахчазың! Улуғ ӱгредииң синің сағызыңны ардатча.

– 25Чох, аарлығ Фест, – нандырған Павел, – мин алаахпинчам. Мин хыйға паза сын сӧстерні чоохтапчам. 26Аннаңар хан пілче, мин аның алнында чалтанмин чоохтанчам. Пу полған нимелердеңер аның пілбинчеткеніне мин киртінминчем. Олар хайда-да чазытта иділбееннер. 27Агрипп хан, ухаанӌыларға киртінчезің ме? Пілчем, киртінчезің.

– 28Пу хысхаӌах тус аразына син мині христианға айландырыбызарға сағынчазың ма? – теен Павелге Агрипп.

– 29Син не нимес, че пӱӱн мині исчеткен пасха даа кізілер ӱр бе, ас па тус аразына минӧк осхас пол парӌаң ползалар тіп, мин Худайға пазырчам. Мин чіли пағда ла полбазыннар, – нандырған Павел+.

30Ол іди чоохтанғанда, Агрипп, Фест, Вереник паза одырчатхан пасха даа кізілер тур килгеннер. 31Оортах парып, пос аразында, пу кізі ӧлімге чарғылатчаң алай харибге одыртчаң пір дее ниме итпиндір тіп, чоохтасханнар.

–+
32Пу кізіні, ол хағанның чарғызына парарға кӱстенмеен полза, позыдыбызарға даа чарирӌых, – теен Фестке Агрипп. Аннаңар Фест Павелні хағанзар ызыбызарға чаратхан+.

27

Павелнің Римзер чорығы

27^1Пісті Италий чирінзер ызарға чаратханнарында, Павелні паза харибде одырчатхан аннаң даа пасха кізілерні Августтың чааӌы тӱбеніндегі Юлий тіп чӱспазына пирібіскеннер+. 2Піс прайзыбыс, Адрамит саардаң сыххан керіпке одырыбызып, чол сығыбысхабыс. Ол керіп, чолда Асий чиріндегі чар-турағларзар кірер полған. Піснең хада Фессалоник саардаң македон кізі Аристарх полған+. 3Пазағы кӱнінде Сидон саарға читкебіс. Юлий Павелге чахсы хылынып, ағаа мындағы арғыстарынзар пар килерге паза оларның полызиинаң тузаланып аларға чаратхан. 4Аннаң сығып, чил удур полғаннаңар, піс Кипр олтырыхха кӧленіп ала чӱскебіс. 5Талайны Киликий паза Памфилий чирлерінең тоғыр кис парыбызып, Ликийдегі Миры саарға читкебіс. 6Анда Юлий, чӱспазы, Италий чирінзер парчатхан Александр саарның керібін таап, пісті андар одыртыбысхан+.

7Кӧп кӱннер ағырин чӱс парчадып, Книд саардаң чіке, тискер чил полғаннаңар, піс, Крит олтырыхха кӧленіп ала, Салмон тіп чарым олтырых пазының хыринӌа ирте халғабыс. 8Олтырых хыринӌа чадап ла иртіп, піс Маңат Чар-турағлар тіп орынға читкебіс. Аның хыринда Ласей саар полған.

9Илееде тус ирт парған, аннаң андар чӱзерге хорғыстығ полыбысхан, ағаа хоза, кӱскӱ ораза тутчаң кӱннері иртібіскен полғаннар. Аннаңар Павел мындағ чӧп пирген:

– 10Арғыстар! Мин кӧргенде, мыннаң мындар чӱс парарға хорғыстығ полар. Піс керіпті паза ниме-нооларыбысты ла нимес, че чуртазыбысты даа чідір саларға айабаспыс.

11Че чӱс чааӌы пазы Юлий, Павелнің сӧстерін испин, кӧбізін капитанға паза керіп ээзіне киртінген. 12Че чар-турағ хыстирға иділбееннеңер, кӧбізі, парӌаң оңдай пар полза, Крит олтырыхтағы Финик тіп чар-турағзар парып, анда хыстап аларға чӧп пирген. Ол чар-турағ ӱстӱнзархы-кидеркі паза алтынзархы-кидеркі чиллерге тоғыр чатчатхан.

Талайда хазыр чил полғаны

13Ӱстӱнзархыдаң чил саап килгенде, килістіре тус чит килді тіп, талайӌылар чорыхха сығыбызып, Крит олтырыхтың хыринӌа чӱс парғаннар.

14Че тӱрче полғанда, керіпке удур алтынзархы-іскеркі уғаа хазыр чил саап сыххан+. 15Керіп, чилге хаптырып, аннаң тоғыр пол полбаан. Іди піс чилнің оңдайынӌа чӱс чӧргебіс. 16Анаң, Клавда тіп кічіг олтырыхха чағыннап, керіптің кимезін чадап ла хайраллап халғабыс. 17Кимені керіпке сығара тартып алып, керіпті сайалбас иде палғабысханнар. Анаң Ливий чарлары хыринда тайыс чирге одырыбыспасха тіп, парустарны тӱзірібізіп, чилнің оңдайынӌа чӱс чӧргеннер. 18Пазағы кӱнінде чил улам хазырланчатханда, хай пірее нимелерні керіптең тӱзіре тастап кӧргеннер+. 19Ӱзінӌі кӱнінде, тізең, піс керіптегі ниме-нооларны холға алып тастағлабысхабыс. 20Іди нинӌе-нинӌе кӱн изере кӱн дее, чылтыстар даа кӧрінмеен, хазыр чил, тізең, пір дее тохтабаан, іди пола-пола килгенде, арачылан халарыбысха ізеніс саңай чіт парған.

21Кізілер илееде тус пір дее ниме чібин париғаннарында, Павел, оларның аразында турып алып, теен:

– Иреннер! Минің чооғым истіп, Крит олтырыхтаң хыйа парбасха полған, іди пу сидіксіністерге паза ӱреге кір парбасчыхпыс. 22Амды, тізең, тіпчем сірерге, пірдееңер ӧлбес, керіп ле уғзал парар, аннаңар кӧңнілеріңні кӧдіре тудыңар. 23Мин Худай кізізібін, мин Ағаа пазырчам. Пу хараазын Худайның ангелі хараама кӧрін килген+. 24Худай ангелі мағаа теен: «Хорыхпа, Павел! Син Рим хағанының алнында турарға кирексің, аннаңар синің ӱчӱн Худай синнең хада чӱс парчатханнарның тыннарын арачылир»+. 25Аннаңар, арғыстар, кӧңнілеріңні кӧдіре тудыңар! Мин Худайыма киртінчем. Прай ниме Ол чоохтаанни полар. 26Пісті пірее олтырыхха сығара тастабызарға кирек+.

27Іди Адриа талайӌа он тӧртінӌі хараазын саптыр чӧрчеткенде, орты хараа тузында талайӌылар хайдағ-да чирге чағыннап одырғаннарын сизін салғаннар. 28Суғның тириин синебіскеннерінде, чибіргі хулас пол парған. Тӱрче полбинаң хатап синебіскеннерінде, он пис хуласха читкен. 29Хайалығ чирлерге урун парарынаң китеніп, керіптің соондағы пазынаң тӧрт якорь суға тастабысханнар, кізілер, тізең, табырах таң чарып килзін тіп, Худайдаң сурынғаннар. 30Талайӌылар, керіптің пазындағы якорьларны тӱзіреечік полып, суға киме тӱзіріп алып, керіптең тизібізерге иткеннер. 31Павел чӱспазына паза чааӌыларға теен:

– Олар керіпте халбазалар, сірернің пірдееңер арачылан полбас.

32Андада чааӌылар кименің арғамӌыларын ӱзе сапхлабысханнар. Киме, талайзар тӱс парып, чӱс чӧрібіскен.

33Таң чарир алнында Павел прайларын азыранып аларға сурынған, теен:

– Пӱӱн он тӧртінӌі кӱні сірер, сағып, пір дее ниме чібин, чиис чох халчазар. 34Аннаңар азыранып алыңар тіп сурынчам. Анзы тыннарыңны ал халарға туза полар. Итсе-де пірдеезінің пазынаң пір сас таа тӱс парбас+.

35Іди чоохтанып, ол халас алып алған. Анаң прайзының кӧзіне Худайны алғыстап, халасты сындырып, чіп сыххан+. 36Андада прайзының кӧңнілері кӧдірілібіскен, олар ідӧк азыран сыхханнар. 37Керіпте, тізең, піс прайзыбыс ікі чӱс читон алты кізі полғабыс. 38Тосханӌа азыранып алған соонда, керіпке ниик ползын тіп, андағы пуғдайны талайзар тастааннар.

Керіптің талалғаны

39Таң чарып килгенде, талайӌылар чирні таныбин халып, чабыс тӱс чарлығ алынӌа суғ кірізін кӧр салып, керіпнең андар чағыннап, тур саларға чарат салғаннар. 40Якорьларны кизе саап, суғзар тастабызып, талайның оңдайынӌа парғаннар, анаң рульларны систібізіп, кічіг парусты кӧдіріп алып, чил хоостыра чарзар алдыра парғаннар. 41Хумнығ чирге орта пол парып, керіп тайыс чирге одырыбысхан. Анаң керіптің алны хумға хазал парған, соондағы пазын, тізең, улуғ салғахтар унат пастааннар.

42Чааӌылар, чабығдағы кізілернің піреезі, чӱзіп, тис парыбыспазын тіп, оларны ӧдір саларға иткеннер. 43Че чӱспазы, Павелні арачылап халарға полып, оларны тохтадыбысхан. Анаң ол чӱс полчатханнарға, суға сегіріп, чарзар чӱс парарға чахаан+. 44Пасхаларына, керіптегі чардыларны паза пасха даа нимелерні алып, анынаң чӱзіп, арачыланарға чоохтаан. Ол оңдайнаң прайзы чарға чидіп алған.

28

Павелнің Мелит олтырыхта хыстааны

28^1Арачылан халып, піс олтырыхтың Мелит тіп адалчатханын піліп алғабыс. 2Мындағы кізілер піске уғаа чалахай хайғаннар. Наңмыр чаап, соох полчатханнаңар, олар пісті кӧйчеткен от хазынзар чылынарға хығырғаннар. 3Павел, хуруғ сырыптар илееде чыып алып, оларны отха салчатханда, оттаң чылан сығара сойлап килбинең, аның холына чапсыныбысхан. 4Олтырых чоны, аның холында салбаңнапчатхан чыланны кӧр салып, чоохтасхан:

– Пу кізі – кізі ӧдірген осхас. Талай салғахтарынаң арачылан халған даа полза, Худай чарғызы пазох ағаа ӧлім ысча.

5Че Павел ол чыланны отха тастабысхан. Позы, тізең, пір дее хайтпаан+. 6Олар Павелнің сіс сығарын алай кинетін ӧліг тӱс парарын сағааннар. Че илееде ӱр сағып, Павелнің пір дее хайди полбаанын кӧріп, олар Павелдеңер пасха сағын сыхханнар паза, ол худай полтыр тіп, чоохтасханнар+.

7Ол орынның хыринда олтырых пастығы Публий тіп кізінің чирлері полған. Ол пісті, позынзар хығырып, ӱс кӱн, паарсап, ааллатхан. 8Публийнің пабазы, тудан паза істі ағыриинаң ирееленіп, тӧзекте чатхан. Павел андар пас киліп, пазырып алған, анаң холларын андар салып, имнебіскен+. 9Аның соонда олтырыхтағы пасха даа ағырығ кізілер Павелзер киліп, имненіп алӌаңнар. 10Аннаңар олтырыхтағы кізілер пісті матап алғыстааннар. Чорыхха сыхчатханда, піске чолға кирек прай нимелерні пиргеннер.

Павелнің Римзер килгені

11Ӱс ай пазынаң піс ол олтырыхта хыстаан «Ікіс худайлар» тіп Александр саарның керібіне одырыбысхабыс+. 12Іди піс, Сиракуз саарға чит киліп, анда ӱс кӱн полғабыс. 13Аннаң сығып, Ригий саарға читкебіс. Пір кӱн пазынаң ӱстӱнзархы чил саап сыхханда, ікінӌі кӱнінде Путеол саарға читкебіс. 14Мында пізӧк чіли киртінчеткен кізілерге тоғазып, оларның сурынызынаң анда читі кӱн пол салғабыс, соонаң Римзер парғабыс. 15Андағы харындастар, пістеңер ис салып, пісті Аппий Форумы аалда паза Ӱс Хоных Туразы тіп аал хыринда удурлааннар. Оларны кӧр салып, Павел Худайны алғыстаан, кӧңні, тізең, чарып парған.

Павелнің Римде ӱгреткені

16Іди піс Римге читкенде, чӱспазы чабығдағы кізілерні чааӌылар пастығына пирібіскен. Павелге, тізең, позын хадарчатхан чааӌынаң хада алынӌа чуртирға чарадылған.

17Ӱс кӱн пазынаң Павел мындағы иудейлернің иң улуғлапчатхан кізілерін чыып алған. Олар чыылыс килгенде, чоохтанған:

– Харындастар! Пістің чонның паза ӧбекелерібістің кибірлерінең тоғыр ниме итпеен дее ползам, мині Иерусалимде харибге одыртып, Рим кізілерінің холына пирібіскеннер. 18Олар мині, чарғылап, ӧлімге турызар пір дее пыро чохта, позыдыбызарға сағынғаннар+. 19Че иудейлер тоғырлан сыхханнарында, мин ирік чохта Рим хағанының чарғызынаңар сурынғам. Итсе-де, мин позымның чонын пір дее ниме ӱчӱн пыролирға сағынминчам. 20Ол сылтағнаң мин сірерні, тоғазып, чоохтазып аларға тіп хығырдым. Израиль ізенізінің ӱчӱн мині пу пағда тутчалар.

– 21Піс синнеңер Иудей чирінең пір дее пічік албаабыс, – нандырғаннар олар, – андартын килчеткен харындастар синнеңер пір дее ниме искірбееннер, хомай даа ниме чоохтабааннар. 22Итсе-де піс ниме сағынчатханыңны синнең истіп аларға хынчабыс. Син апарчатхан ӱгредігдеңер прай чирде таласчатханнарын піс пілчебіс.

23Анаң чоохтас салған кӱнде Павел чуртапчатхан хоных-туразынзар уғаа кӧп кізі килген. Павел оларға иртеннең иирге теере Худай хан-ӱлгӱзінеңер ӱгредігні искірген паза Моисей Чахиина, ідӧк ухаанӌылар пічіктеріне тӧстеніп, оларны Иисусха киртіндірерге кӱстенген+. 24Піреелері аның сӧстеріне киртінгеннер, пасхалары, тізең, киртінминчеткеннер. 25Олар, пос аразында чараспин, сых париғаннарында, Павел оларға ам даа пір ниме хоза чоохтаныбысхан:

– Худай Худы пістің ӧбекелерібіске Исаий ухаанӌы пастыра чахсы чоохтаан полған:+

26«Пу чонзар парып, чоохтап пир:

хулахнаң истіп, піл полбассар,
харахнаң кӧріп, кӧр таппассар.

27Пу кізілернің чӱректері хатығ пол парғаннар,
хулахтарынаң даа сала-сула исчелер,
харахтарын, тізең, нуубысханнар.
Андағ полбаан полза,
оларның харахтары кӧрерӌіктер,
хулахтары истерӌіктер,
чӱректері піл поларӌыхтар
постары Минзер айланарӌыхтар,
Мин, тізең, оларны имнебізерӌікпін».

–+
28Амды сірер піліңер, Худай пасха даа чоннарға арачыланыс ысхан. Олар истерлер+.

29Павел іди теенде, иудейлер, пос-алынӌа хазыр талазып ала, сых чӧрібіскеннер.

30Іди Павел Римде, позына алынӌа тура тудып, ікі чыл чуртаан паза позынзар килчеткен прай кізілернең тоғас турған. 31Ол чалтанмин, Худай хан-ӱлгӱзінеңер ӱгредіп, Иисус Христос Хан-пигібістеңер чоохтаан. Ағаа пір дее кізі харығ полбаан+.

* 1:12 Суббота кӱннің чорығы – пу иудейлерге субботада чӧрерге чарадылчатхан чолның узуны полған. Аның сын узуны 800-че метр полча.

* 1:13 Иаковтың харындазы Иуда – пу сӧстернің орнына «Иаковтың оолғы Иуда» тіп тее тілбестирге чарир.

* 2:1 Пу пайрам Пасха ӱлӱкӱннің соонаң илігінӌі кӱнінде таныхталӌаң, ол арыс сапчаң туста иртчең.

* 2:9 Асий чирі – Турцияның пурунғы ады.

* 2:15 Грек тілінде ӱс час теені пістің иртенгі тоғыс часха килісче.

* 2:42 Пастағы тигіриб Хан-пиг Иисус Христостың чахааны хоостыра (Мф 26:26-30; Лк 22:15-20; 1 Кор 11:23-25) мындағ чиис чіпчетсе Аның халас сындырӌаң кибірін иртірӌең.

* 3:1 Грек тілінде тоғыс час теені пістің кӱнӧрте ӱс часха килісче.

* 3:11 Соломонның колоннадазы храм ибіре тартылған колоннаданың пір чардығы полған.

* 3:13 Нымысчы – пу сӧстің орнына «Пала» тіп тілбестирге чарир.

* 7:40 Аарон Моисейнің хада тӧреен харындазы паза полысчызы полған. Соонаң ол пастағы улуғ абыс пол парған.

* 8:27 Пурунғы хан-чирлерде хай пірее пӧзік ӱлгӱ пастыхтары евнухтардаң таллалӌаңнар. Иерусалимде, тізең, евнухтарға даа, иудей ниместерге дее храмзар кірерге чарадылбаӌаң.

* 10:3 Грек тілінде тоғыс час теені пістің кӱнӧрте ӱс часха килісче.

* 10:30 Грек тілінде тоғыс час теені пістің кӱнӧрте ӱс часха килісче.

* 12:1 Пу Ирод хан Иисус тӧреен тустарда полған Илбек Иродтаң пасха, че ол аның пархазы, ол 41-44 чылларда хан полған.

* 13:1 «Ирод хан» теені мында Галилей чирінің ханына – Ирод Антипаа палғалыстығ.

* 13:8 Иудейлер, уламох тың оларның пасха хан-чирінде чуртапчатханнары, постарын ікі атнаң аданӌаң оңдайлығ полғаннар: еврейнинең паза гректинең алай ба латиннинең.

* 14:1 Пу стих орнына піди тілбестирге чарир: Павелнең Варнава Иконий саарға чидіп, иудейлер синагогазынзар хада кіргеннер. Анда оларның ӧтіг чоохтанғаннары…

* 17:18 Ол туста эпикурейлер паза стоиктер ікі пӧзік паалалчатхан философия школалары полғаннар.

* 19:24 Артемида грек кибірінде чир чайааның прай саринаң хозылып ӧзерінең устапчатхан ипчі худай полған. Ефесте Артемидаа улуғ храм турӌаң.

* 19:35 Тигірдең тӱскен ызых тас – грек тілінде «диопет» тіп адалча.

* 20:6 Ачытпаан халас ӱлӱкӱні Апрель айда, Пасха ӱлӱкӱнінің пасталарына орта, иртірілче.

* 20:16 Пу пайрам Пасха ӱлӱкӱннің соонаң илігінӌі кӱнінде таныхталӌаң, ол арыс сапчаң туста иртчең.

* 21:8 Олардаңар кӧр: «Худай илӌілерінің чуртастары» 6:1-7.

* 23:6 Саддукейлер паза фарисейлер иудейлернің Худайға киртінчеткеннернің чӧрістері. Фарисейлер ӧлігдең тірілеріне киртінӌеңнер, саддукейлер тізең киртінмеӌеңнер.

* 23:23 Грек тілінде ӱзінӌі час харааның теені пістің ииргі тоғыс часха килісче.

* 26:22 Ухаанӌылар паза Моисей чоохтааны – пу сӧстер Худай Пічиин таныхтапчалар.

+ 1:1 Лк 1:3, Мк 16:19, Лк 24:51

+ 1:3 Мф 28:17, Мк 16:14, Лк 24:15-49, Ин 20:19-29, 1 Кор 15:5-7

+ 1:4 Лк 24:49
+ 1:5 Лк 3:3,
+ 1:6 Лк 17:20, Лк 19:11
+ 1:7 1 Фес 5:1

+ 1:8 Илҷ 8:1, Илҷ 8:14, Лк 24:48-49, Мк 16:15

+ 1:9 Мк 16:19
+ 1:10 Мк 9:3, Ин 20:12
+ 1:11 Мф 16:27
+ 1:13 Мф 10:2-4, Мк 3:17-18, Лк 6:14-16

+ 1:14 Мк 3:31, Мк 6:3, Ин 2:12, Ин 7:3, 1 Кор 9:5, Гал 1:19

+ 1:16 Лк 22:47, Лк 22:37, Лк 24:44
+ 1:17 Ин 6:71, Ин 13:21
+ 1:19 Мф 27:8
+ 1:22 Лк 3:3, Лк 24:48
+ 1:23 Илҷ 18:7, Кол 4:11
+ 1:24 Илҷ 15:8
+ 2:1 Илҷ 20:16
+ 2:3 Мф 3:11

+ 2:4 Илҷ 4:31, Илҷ 13:52, Лк 24:49, Илҷ 1:4-5

+ 2:11 Илҷ 6:5, Илҷ 13:43
+ 2:13 1 Кор 14:23
+ 2:19 Мф 24:30, Лк 21:11, Аз.ч. 8:7
+ 2:20 Аз.ч. 6:12
+ 2:21 Рим 10:13
+ 2:22 Ин 3:2
+ 2:23 Лк 22:22, Лк 23:33
+ 2:24 Лк 24:5-6, Рим 8:11
+ 2:28 Мф 7:14, Илҷ 13:35
+ 2:29 Илҷ 13:36

+ 2:33 Мк 16:19, Илҷ 7:55-56, Рим 8:34, Евр 1:3

+ 2:34 Лк 20:42-43
+ 2:37 Лк 3:10, Илҷ 16:30
+ 2:38 Мк 1:4, Илҷ 10:48, Лк 11:13, Илҷ 8:15
+ 2:39 Еф 2:13
+ 2:44 Илҷ 4:32-37
+ 3:2 Илҷ 14:8
+ 3:6 2 Кор 6:10
+ 3:7 Мк 1:31, Мк 5:41, Мк 9:27, Илҷ 9:41
+ 3:8 Илҷ 14:10
+ 3:11 Ин 10:23, Илҷ 5:12

+ 3:13 Ин 8:54, Ин 17:1, 2 Пет 1:17, Лк 23:14, Ин 19:12

+ 3:14 Лк 23:18
+ 3:17 Илҷ 13:27, 1 Тим 1:13
+ 3:21 Лк 1:69-70, Рим 1:2
+ 3:22 Мф 17:5, Илҷ 7:37
+ 4:1 Мф 22:23, Илҷ 23:8
+ 4:3 Лк 21:12
+ 4:6 Мф 26:3, Лк 3:2, Ин 18:13
+ 4:7 Лк 20:2
+ 4:8 Мк 13:11, Илҷ 6:10, Илҷ 13:9
+ 4:9 Илҷ 3:6-8
+ 4:11 Лк 20:17, 1 Пет 2:7
+ 4:12 Мф 1:21
+ 4:14 Илҷ 3:11
+ 4:19 Илҷ 5:29
+ 4:21 Лк 20:6, Лк 22:2, Илҷ 5:26
+ 4:27 Лк 23:1, Лк 23:11, Илҷ 3:13
+ 4:29 Еф 6:19
+ 4:31 Илҷ 2:4, Илҷ 13:52
+ 4:32 Илҷ 2:44
+ 4:34 2 Кор 8:14
+ 4:36 Илҷ 9:27, Илҷ 13:2, Илҷ 15:36, Гал 2:9
+ 5:12 Мк 16:20, Ин 10:23, Илҷ 3:11
+ 5:15 Мк 6:55, Илҷ 19:11-12
+ 5:17 Илҷ 4:1, Илҷ 23:8, Мк 15:10, Илҷ 13:45
+ 5:18 Лк 21:12, Илҷ 4:3
+ 5:19 Илҷ 12:7-10, Илҷ 16:26
+ 5:26 Лк 20:6, Лк 22:2, Илҷ 4:21
+ 5:27 Мф 10:17, Мф 26:59
+ 5:28 Илҷ 4:17-18, Мф 27:25
+ 5:29 Илҷ 4:19
+ 5:32 Лк 24:48, Ин 15:26
+ 5:33 Илҷ 7:54
+ 5:34 Илҷ 22:3,
+ 5:37 Лк 2:2
+ 5:41 Мф 5:12, 1 Пет 4:13-14, 2 Кор 12:10
+ 6:1 Илҷ 9:29
+ 6:3 1 Тим 3:8
+ 6:5 Илҷ 8:5, Илҷ 21:8, Илҷ 2:11, Илҷ 13:43
+ 6:6 1 Тим 4:14, 1 Тим 5:22, 2 Тим 1:6
+ 6:7 Илҷ 12:24, Илҷ 19:20
+ 6:10 Илҷ 4:8, Лк 21:15
+ 6:11 Мф 26:59
+ 6:13 Илҷ 21:28
+ 6:14 Мф 26:61, Ин 2:19-22, Мф 5:17
+ 7:20 Евр 11:23
+ 7:37 Илҷ 3:22
+ 7:44 Аз.ч. 15:5,
+ 7:48 Илҷ 17:24
+ 7:52 Мф 23:37
+ 7:53 Гал 3:19, Евр 2:2
+ 7:54 Илҷ 5:33
+ 7:55 Мк 16:19
+ 7:56 Мк 1:10, Мк 16:19, Илҷ 7:56, Евр 1:3
+ 7:58 Илҷ 8:1, Илҷ 22:20
+ 7:59 Лк 23:46
+ 7:60 Лк 22:41, Лк 23:34
+ 8:1 Илҷ 22:20, Ин 16:2, Мф 10:23
+ 8:3 Гал 1:13, 1 Кор 15:9, Флп 3:6
+ 8:4 Мк 4:14, Илҷ 11:19
+ 8:5 Илҷ 6:5, Илҷ 21:8
+ 8:7 Лк 4:35, Мк 16:17-18
+ 8:13 Мф 28:19, Илҷ 16:33, Илҷ 18:8
+ 8:14 Илҷ 1:8
+ 8:15 Илҷ 2:38

+ 8:16 Мф 28:19, Илҷ 19:5, Илҷ 10:44, Илҷ 11:15

+ 8:17 Илҷ 9:17, Илҷ 19:6
+ 8:22 2 Тим 2:25
+ 8:25 Ин 4:39

+ 8:26 Илҷ 5:19, Илҷ 10:4, Илҷ 11:13, Илҷ 12:7, Илҷ 27:23

+ 8:29 Илҷ 10:19
+ 8:31 Рим 10:14
+ 8:35 Лк 24:27
+ 9:1 Илҷ 8:3, Ин 16:2
+ 9:3 Илҷ 22:6-11, Илҷ 26:12-18
+ 9:10 Илҷ 22:12,
+ 9:11 Илҷ 21:39, Илҷ 22:3
+ 9:15 Рим 1:5, Гал 1:15-16, 1 Тим 2:7,
+ 9:16 Илҷ 20:23, 1 Фес 3:3
+ 9:17 Илҷ 8:17, Илҷ 19:6
+ 9:19 Гал 1:17
+ 9:21 Гал 1:13, Гал 1:23
+ 9:22 1 Тим 1:12, Илҷ 18:28
+ 9:23 Илҷ 20:3, Илҷ 23:30
+ 9:25 2 Кор 11:32

+ 9:27 Илҷ 4:36, Илҷ 13:2, Илҷ 15:36, Гал 2:9, 1 Кор 9:6, Гал 1:18-19

+ 9:29 Илҷ 6:1
+ 9:30 Илҷ 11:25
+ 9:34 Илҷ 3:6
+ 9:36 Ин 13:14, 1 Тим 2:10, 1 Тим 5:10
+ 9:40 Мф 9:25, Илҷ 28:8, Иак 5:16
+ 9:41 Мк 1:31, Мк 5:41, Мк 9:27, Илҷ 3:7
+ 10:2 Мф 8:10, Лк 7:4-5
+ 10:3 Илҷ 3:1
+ 10:4 Илҷ 8:26, Аз.ч. 8:4
+ 10:6 Илҷ 9:43
+ 10:9 Илҷ 11:5-14

+ 10:15 Мк 7:15-16, Рим 14:14, 1 Тим 4:4, Тит 1:15

+ 10:19 Илҷ 8:29
+ 10:22 Лк 7:4-5
+ 10:25 Илҷ 16:29
+ 10:26 Аз.ч. 19:10, Аз.ч. 22:8-9
+ 10:28 Ин 4:9, Ин 18:28
+ 10:34 Рим 2:11, Рим 10:12
+ 10:35 Рим 10:12
+ 10:37 Мк 1:14

+ 10:38 Мф 3:16, Ин 1:32-33, Мф 4:24, Лк 13:16

+ 10:42 Ин 5:22, Илҷ 17:31, 1 Пет 4:5, 2 Тим 4:1

+ 10:43 Лк 24:27, Рим 3:21
+ 10:46 Мк 16:17, 1 Кор 12:10
+ 10:47 Илҷ 2:4
+ 10:48 Илҷ 2:38
+ 11:2 Илҷ 15:1, Гал 2:12
+ 11:3 Лк 15:2, Гал 2:12
+ 11:5 Илҷ 10:9-32
+ 11:9 Мк 7:19, Илҷ 10:15
+ 11:12 Илҷ 15:9
+ 11:13 Илҷ 8:26
+ 11:15 Илҷ 10:44
+ 11:16 Илҷ 1:5
+ 11:17 Илҷ 2:38
+ 11:19 Илҷ 8:1
+ 11:22 Илҷ 4:36, Илҷ 9:27, Илҷ 13:1
+ 11:24 Илҷ 6:5
+ 11:25 Илҷ 9:30
+ 11:27 Илҷ 13:1, Илҷ 15:32
+ 11:28 Илҷ 21:10, Мф 24:7, Илҷ 18:2
+ 12:2 Лк 5:10, Мк 10:39
+ 12:4 Лк 22:33
+ 12:5 2 Кор 1:11, Еф 6:18
+ 12:7 Илҷ 8:26, Илҷ 16:26
+ 12:10 Илҷ 5:19, Илҷ 16:26
+ 12:11 2 Кор 1:10

+ 12:12 Илҷ 13:5, Илҷ 15:37, 1 Пет 5:13, Кол 4:10, 2 Тим 4:11, Флм 1:24

+ 12:15 Мф 18:10-11, Евр 1:14

+ 12:17 Илҷ 15:13, Илҷ 21:18, Иак 1:1, Гал 1:19, Гал 2:9

+ 12:23 Аз.ч. 16:9,
+ 12:24 Илҷ 6:7, Илҷ 19:20
+ 12:25 Илҷ 11:29-30, Илҷ 12:12
+ 13:1 Илҷ 11:27, Илҷ 4:36, Илҷ 11:22, Лк 3:1
+ 13:2 Лк 2:37, Рим 1:1, Гал 1:15
+ 13:5 Илҷ 12:12, Илҷ 15:37, Кол 4:10
+ 13:6 Мф 7:15
+ 13:9 Илҷ 4:8, Илҷ 6:10
+ 13:13 Илҷ 15:38
+ 13:15 Лк 8:41, Илҷ 18:8
+ 13:24 Лк 3:3
+ 13:25 Лк 3:16, Ин 1:20, Ин 1:27
+ 13:27 Илҷ 3:17, Лк 24:26-27
+ 13:28 Лк 23:23
+ 13:29 Лк 23:53
+ 13:30 Лк 24:6
+ 13:31 Илҷ 1:3, Лк 24:48
+ 13:32 Евр 1:5, Евр 5:5
+ 13:34 Рим 6:9,
+ 13:35 Илҷ 2:27
+ 13:36 Илҷ 2:29
+ 13:38 Мф 1:21, 1 Ин 2:12

+ 13:39 Рим 3:20, Гал 2:16, Гал 3:11, Рим 3:28

+ 13:43 Илҷ 2:11, Илҷ 6:5

+ 13:45 Илҷ 5:17

+ 13:46 Илҷ 4:30, Еф 6:19, Мф 10:11, Мф 22:8, Аз.ч. 3:4, Мк 12:9, Илҷ 18:6

+ 13:47 Илҷ 26:23
+ 13:50 1 Фес 2:15
+ 13:51 Мф 10:14, Мк 6:11, Лк 9:5
+ 13:52 Илҷ 2:4, Илҷ 4:31
+ 14:1 Илҷ 13:5
+ 14:3 Илҷ 4:30, Еф 6:19
+ 14:4 Мф 10:34, Лк 12:51
+ 14:6 Мф 10:23
+ 14:8 Илҷ 3:2
+ 14:9 Мф 9:2
+ 14:10 Илҷ 3:8
+ 14:11 Илҷ 28:6
+ 14:14 Мк 14:63
+ 14:15 1 Фес 1:9
+ 14:17 Мф 5:45,
+ 14:19 2 Кор 11:25

+ 14:22 Кол 1:23, Ин 15:20, 1 Пет 2:21, 1 Пет 5:9, 1 Фес 3:3, 2 Тим 3:12

+ 14:23 Илҷ 13:2, Илҷ 20:32
+ 14:26 Илҷ 13:3
+ 15:2 Гал 5:2
+ 15:7 Илҷ 10:20
+ 15:8 Илҷ 1:24, Илҷ 10:44, Илҷ 10:47
+ 15:9 Илҷ 11:12,
+ 15:10 Гал 5:1
+ 15:11 Еф 2:8, Тит 2:11, Тит 3:7
+ 15:13 Илҷ 12:17, Иак 1:1, Гал 1:19, Гал 2:9

+ 15:20 1 Кор 8:1, 1 Кор 10:19-20, Аз.ч. 2:14,

+ 15:22 1 Пет 5:12, 2 Кор 1:19, 2 Фес 1:1
+ 15:24 Гал 1:7, Гал 5:10
+ 15:28 Илҷ 15:20
+ 15:32 Илҷ 11:27
+ 15:35 Илҷ 13:1
+ 15:37 Илҷ 12:12, Илҷ 13:5, Кол 4:10
+ 15:38 Илҷ 13:13
+ 15:40 Илҷ 15:32

+ 16:1 Рим 16:21, 1 Кор 4:17, Флп 2:19, Кол 1:1, 1 Фес 3:2, 2 Фес 1:1, 1 Тим 1:2, 2 Тим 1:2

+ 16:3 1 Кор 9:20, Гал 2:3
+ 16:4 Илҷ 15:28-29
+ 16:5 Илҷ 6:7
+ 16:6 Илҷ 18:23
+ 16:7 Флп 1:19
+ 16:8 Илҷ 20:5, 2 Кор 2:12, 2 Тим 4:13
+ 16:12 Флп 1:1
+ 16:14 Лк 24:45
+ 16:15 Илҷ 11:14, Илҷ 16:33-34
+ 16:18 Мк 9:38
+ 16:22 2 Кор 6:4-5, 2 Кор 11:23-25
+ 16:24 1 Фес 2:2

+ 16:26 Илҷ 4:31, Илҷ 5:19, Илҷ 12:7, Илҷ 12:10

+ 16:27 Илҷ 12:19
+ 16:29 Илҷ 10:25
+ 16:30 Лк 3:10, Илҷ 2:37
+ 16:31 Мк 16:16, Рим 10:9
+ 16:33 Илҷ 11:14, Илҷ 16:15
+ 16:34 Ин 4:53, Илҷ 18:8
+ 16:37 Илҷ 22:25
+ 16:39 Мф 8:34
+ 16:40 Илҷ 16:14
+ 17:1 Флп 4:16
+ 17:2 Илҷ 13:5, Илҷ 14:1
+ 17:3 Лк 24:26-27
+ 17:5 1 Фес 2:14-16
+ 17:7 Лк 23:2
+ 17:16 2 Пет 2:8
+ 17:19 Мк 1:27
+ 17:24 Мф 11:25, Илҷ 7:48
+ 17:30 1 Пет 1:14, Рим 3:25-26, Еф 4:18

+ 17:31 Мф 12:36, Ин 5:22, Илҷ 10:42, 1 Пет 4:5

+ 18:2 Рим 16:3, 1 Кор 16:19, 2 Тим 4:19, Илҷ 11:28

+ 18:4 Илҷ 13:5
+ 18:5 1 Фес 3:6
+ 18:6 Илҷ 13:46

+ 18:8 Лк 8:41, Илҷ 13:15, 1 Кор 1:14, Ин 4:53, Илҷ 16:34

+ 18:15 Илҷ 23:29
+ 18:18 Илҷ 18:2, Рим 16:1,
+ 18:19 Илҷ 19:1, Илҷ 20:16
+ 18:21 Иак 4:15
+ 18:23 Илҷ 16:6

+ 18:24 Илҷ 19:1, 1 Кор 1:12, 1 Кор 3:5, 1 Кор 4:6, 1 Кор 16:12, Тит 3:13

+ 18:25 Лк 3:3, Илҷ 19:3
+ 18:26 Илҷ 4:30, Еф 6:19
+ 18:27 1 Кор 16:3, 2 Кор 3:1
+ 18:28 Илҷ 9:22
+ 19:1 Илҷ 18:21
+ 19:3 Илҷ 18:25
+ 19:4 Лк 3:3, Ин 1:7
+ 19:5 Мф 28:19, Илҷ 8:16
+ 19:6 Илҷ 8:17, Илҷ 9:17, Илҷ 10:46
+ 19:8 Илҷ 4:30, Еф 6:19
+ 19:12 Илҷ 5:15
+ 19:13 Мф 12:27, Мк 9:38, Лк 9:49
+ 19:15 Лк 4:34, Иак 2:19
+ 19:18 Мк 1:5, Иак 5:16
+ 19:20 Илҷ 6:7, Илҷ 12:24
+ 19:21 Рим 15:26, 1 Кор 16:5, Рим 15:23-24
+ 19:22 Илҷ 16:1
+ 19:29 Илҷ 19:29, Кол 4:10, Флм 1:24
+ 20:1 Илҷ 19:21
+ 20:3 Илҷ 9:23, Илҷ 23:30

+ 20:4 Илҷ 19:29, Еф 6:21, Кол 4:7, 2 Тим 4:12, 2 Тим 4:20, Тит 3:12

+ 20:5 Илҷ 16:8
+ 20:6 Илҷ 12:3
+ 20:7 1 Кор 16:2, Аз.ч. 1:10
+ 20:16 Илҷ 2:1
+ 20:18 Илҷ 18:19, 1 Фес 1:5
+ 20:23 Илҷ 9:16, Илҷ 21:33
+ 20:24 2 Тим 4:7
+ 20:28 Ин 21:16-17, 1 Пет 5:2, 1 Пет 1:18-19
+ 20:29 Мф 7:15, Ин 10:12
+ 20:30 2 Пет 2:1, 2 Кор 11:13, 1 Тим 4:1
+ 20:31 Мк 14:38
+ 20:32 Илҷ 14:23, 1 Пет 1:4
+ 20:33 2 Кор 7:2
+ 20:34 Илҷ 18:3
+ 20:35 Мф 10:8
+ 20:36 Илҷ 21:5
+ 21:4 Илҷ 20:23
+ 21:5 Илҷ 20:36
+ 21:8 Илҷ 6:5, Илҷ 8:5
+ 21:9 Лк 2:36, Илҷ 2:17-18
+ 21:10 Илҷ 11:28
+ 21:12 Мф 16:21-23
+ 21:13 Илҷ 20:24, Флп 2:17
+ 21:18 Илҷ 12:17, Иак 1:1
+ 21:20 Рим 10:2
+ 21:21 Рим 2:28-29, 1 Кор 7:19
+ 21:24 Илҷ 18:18
+ 21:25 Илҷ 15:29
+ 21:28 Илҷ 6:13,
+ 21:29 Илҷ 20:4
+ 21:33 Илҷ 20:23, Илҷ 21:11
+ 21:34 Илҷ 19:32
+ 21:39 Илҷ 9:11, Илҷ 22:3
+ 22:3 Илҷ 9:11, Илҷ 21:39, Илҷ 5:34, Флп 3:6
+ 22:4 Илҷ 8:3
+ 22:5 Илҷ 9:1-2
+ 22:6 Илҷ 9:3-6, Илҷ 26:12-18
+ 22:12 Илҷ 9:17
+ 22:15 Илҷ 9:15
+ 22:16 Илҷ 9:18
+ 22:17 Илҷ 9:26
+ 22:20 Илҷ 7:58
+ 22:25 Илҷ 16:37

+ 23:1 1 Кор 4:4, 2 Кор 1:12, 2 Тим 1:3, Евр 13:18

+ 23:2 Илҷ 24:1,
+ 23:4 Ин 18:22
+ 23:6 Илҷ 4:1, Флп 3:5, 1 Кор 15:13
+ 23:8 Мф 22:23, Лк 20:27
+ 23:9 Ин 12:29
+ 23:11 Илҷ 27:23
+ 23:24 Илҷ 24:3, Илҷ 25:14
+ 23:27 Илҷ 21:32-33, Илҷ 22:27
+ 23:28 Илҷ 22:30
+ 23:29 Илҷ 18:15
+ 23:30 Илҷ 9:23, Илҷ 20:3
+ 23:34 Илҷ 21:39
+ 24:1 Илҷ 23:2
+ 24:5 Лк 23:2
+ 24:6 Илҷ 21:27-29
+ 24:15 Аз.ч. 20:6, Аз.ч. 20:13
+ 24:16 Илҷ 23:1, Евр 13:18
+ 24:17 Рим 15:25-28, 1 Кор 16:1, Гал 2:10
+ 24:18 Илҷ 21:26
+ 24:21 Илҷ 23:6
+ 24:25 Илҷ 17:32
+ 25:3 Илҷ 23:12
+ 25:10 Рим 13:1
+ 25:12 Илҷ 23:11
+ 25:19 Илҷ 18:15, Илҷ 23:29
+ 25:24 Илҷ 22:22
+ 25:25 Лк 23:14, Илҷ 23:29
+ 26:1 Мф 10:18, Илҷ 9:15
+ 26:4 Гал 1:13
+ 26:5 Илҷ 23:6, Флп 3:5
+ 26:7 Мф 19:28, Иак 1:1
+ 26:8 1 Кор 5:12
+ 26:9 Ин 16:2, 1 Тим 1:13
+ 26:10 Илҷ 8:3
+ 26:11 Илҷ 9:1
+ 26:12 Илҷ 9:3-6, Илҷ 22:6-11
+ 26:18 Евр 2:14-15
+ 26:20 Илҷ 9:20
+ 26:21 Илҷ 21:27, Илҷ 21:30

+ 26:23 1 Кор 15:20, Кол 1:18, Аз.ч. 1:5, Илҷ 13:47

+ 26:29 Илҷ 21:33
+ 26:31 Илҷ 23:29
+ 26:32 Илҷ 25:12
+ 27:1 Илҷ 25:12
+ 27:2 Илҷ 19:29
+ 27:6 Илҷ 28:11
+ 27:14 Мк 4:37
+ 27:18 Йона 1:5
+ 27:23 Илҷ 8:26
+ 27:24 Илҷ 23:11
+ 27:26 Илҷ 28:1
+ 27:34 Лк 21:18
+ 27:35 Мф 15:36
+ 27:43 Илҷ 27:3
+ 28:5 Мк 16:18, Лк 10:19
+ 28:6 Илҷ 14:11
+ 28:8 Илҷ 9:40, Иак 5:16
+ 28:11 Илҷ 27:6
+ 28:18 Илҷ 23:29, Илҷ 26:31-32
+ 28:23 Лк 24:27
+ 28:25 Мф 15:7
+ 28:27 Мф 13:15, Мк 4:12, Ин 12:40
+ 28:28 Лк 3:6
+ 28:31 Илҷ 4:29, Еф 6:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=XKS

Сӧстік

Сӧстік

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. И

6. К

7. Л

8. М

9. О

10. П

11. С

12. Т

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ч

17. Ы

Абыс – Иерусалимдегі Храмның тоғынӌызы. Еврейлернің киртінізінде абыстар Худайға тайығ иртірчелер. Моисей Чахии хоостыра абыстарға Моисейнің харындазы Ааронның на тӧлінең сыххан кізілер турғызылчалар. Абыстар он ікі пӧлікке чарылӌаңнар. Полғаны ла Храмда пір чылда ікі ле хати ікілер неделя тоғынӌаң.

Авраам – пу сӧс еврей тілінең «кӧп кізінің пабазы» тіп тілбестелче. Ол Худай таллап алған кізі полған. Худай Авраамны сӧбірезінең хада, пос чирінең сығып, ыраххы Ханаан чирінзер кӧс парыбызарға хығырған. Худай, аннаң хада чӧптезіг идіп, аны кӧп саннығ чонның адазы ит саларға молӌаан (Пастағлар 12– 22 ). Іди Авраам израиль чонының ӧбекезі полыбысхан. Авраам еврейлерге постарын Худай таллап алғанын таныхтапчатхан кізі полған (Ин 8:33, 39).

Адам – (пурунғы еврей тілінең «кізі» тіп тілбестелче) – Ева ипчізінең хада Худайның пастағы чайап салған кізізі. Пастап олар райда (Едем садта) чуртааннар, че соонаң Худай чахиин сайбабызып, ол оңдайнаң чазых ит салғаннар. Ол сыынаң тӧллері чазыхтығ чуртааннар, чазыхтың ӱчӱн хатығлас, тізең, ӧлім полған. Наа Молӌағда Иисус Христос «халғанӌы Адам» тіп адалған (1 Кор 15:45). Пастағы Адамнаң пастыра тилекейге чазых паза ӧлім кіргеннер. Че Христос чир-чалбахха паарсас, пыро тастирын паза ахтаныс ағылған (Рим 5:12; 1 Кор 15:22).

Азых чоох – Анзы Худайның пірее кізее Позының кӧңнін азып, кӧзіткені полча. Ол анзын ӧң-пазы оңдайнаң идедір: піреезінзер кӧні Позы килче, кемзер-де ангеллерін ызыбысча, кемге-де Позының кӧңнін тӱсте паза кӧспекнең ас пирче.

Айналар – Сайтанның, ӧӧн айнаның, нымысчылары полчатхан чабал хуттар. Айналар, кізізер кіріп, аны тың иреелепчелер. Сағызын хомай итчелер, аймах ағырығларнаң ағыртчалар паза кізіні хомай киректерні итіртчелер, Иисус Христос, айналарға хаптырған кізілерні имнеп, айналарны сығара сӱрібіс турған. Иисустың ӱгренӌілері ідӧк имнеӌеңнер.

Албан чығӌаңнар – Палестинде орындағы чонның санынаң Рим хағанадының хазна чыындызына албан чыыпчатхан кізі. Албан чығӌаңнар Худайға киртінминчеткен Рим ӱлгӱзіне тоғынчатханнаңар, еврейлер оларны хырт кӧрӌеңнер. Ағаа хоза албан чыыпчатхан кізілер ахчаны, постарына халғызарға тіп, пастыхтарға киректелгеннең кӧп чығӌаңнар.

Алғас – пу сӧстің Наа Молчағда мындағ оңнағлар: 1) пірее кізее Худай Позы паарсазын читіргені алай чахсы иткені (Еф 1:3); 2) пірее кізінің пасха кізее Худайдаң паарсазын читір пирерге, чахсы ит пирерге сурынғаны – сӧстерінең (Рим 12:14) алай хол салып (Мк 10:16). Алғастаң тоғыр-пасха ниме харғас полча.

Аминь – «андағ ползын» теенін таныхтапчатхан еврей сӧзі. Пу сӧс пазырыс соонда чоохталӌаң. Ідӧк Наа Молӌағның хай-пірее грек пічіктерінде кинделернің соонда пазыладыр.

Ангел – пу сӧс грек тілінең «илӌі» алай «хабар ағылған» тіп тілбестелче. Ангеллерні Худай чайаан. Олар, Худайға нымысчы полып, кізілерге полысчалар.

Антихрист – грек тілінең «Христостың ыырӌызы» тіп тілбестелче. Антихрист – прай чабал нимелерні таныхтапча. Ол чир ӱстӱне Христостаң тоғыр чаалазарға сыға салча паза Христосха чох итіртче (кӧр Аз.ч.). Иоанн илӌі антихристтеңер паза антихристтердеңер піди пасча: «Антихрист тилекейге килерінеңер сірер искезер. Амды кӧп антихристтер сых килгеннер…» (1 Ин 2:18). Антихристтер олар Христостаңар Библиядағы ӱгредігні саба оңдайнаң апарчатхан чой ӱгретчілер.

Арығ чӱректіг кізі – Худай Пічиинде (Библияда) Худай чахығларын толдырып чуртирға кӱстенчеткен прай кізілерні іди адапчалар. Ол кізілер Моисей Чахиин толдыр полбастарын пілінзелер дее, олох туста Худай постарына чазыхтардаң позыдар Арачылағӌыны ызарына киртінгеннер.

Асий чирі – Римнің холында полған Кічіг Азияның кидеркі сариндағы аймах (сағамғы Тӱрк чирінің чардығы). Азия континентінең алӌаастабасха кирек.

Ах-арығ – кӧр «ызых».

Ах сағал – Наа Молӌағ киндеде пу сӧс саардағы тигіриб устапчатхан кізіні алай кізілерні таныхтапча. Ол, Худай паза тигірибдегілер таллап алған кізі, прай саринаң ах хылыхтығ паза пик киртіністіг кізі.

Вавилон – сағамғы Ирактың чирінде турған саар. Христос тӧрирінең 600 чӱс чыл азындыра вавилондағылар Иудей чирін чаалап алғаннар, Иерусалим саарны паза Храмны иңзер салғаннар. Иудей чуртағӌыларынаң кӧп чон 70 чыл Вавилон хан-чирінде пазығда полғаннар. Наа Молӌағ Вавилоннаңар чоохтапчатса, чазыхты паза Худайға, Аның чонына тоғырланчатхан кӱстерні таныхтапча.

Галилей чирі – Палестин чирінің алтынзархы чардығы. Анда кӧбізі иудей нимес кізілер чуртапчатханнаңар, пасха чон (язычниктер) чирі тіп адаӌаңнар. Иудей чирінің паза Галилей чирінің аразында Самар чирі полған. Иисус Позының ӱгредіглерінің кӧбізін Галилей чирінде искірӌең.

Давид – Иуданың сӧӧгінең сыххан Израильнің иң саблығ ханы. Ол Пурунғы Молӌағдағы Ырлар киндезінің авторларының пірсі. Амыр паза сын чуртасха кӱстеніп, Давид Худайның кӧңнін толдырған. Аның ӱчӱн Худай, ағаа сыйых идіп, Израиль ханнары хаӌан даа Давидтің тӧлінең сығарлар тіп молӌаан. Еврей ухаанӌылары тиксі-тилекейнің ханы, анынаң сын оңдайнаң устап парар Мессий Давидтің тӧлінең полар тіп киречілееннер.

Динарий – Римнің холындағы чирлерде тузаланылған кӱмӱс ахча. Пір динарий пір кізінің пір кӱнге тоғынып алған чал ахчазына тиңнелче.

Иаков (ИЗРАИЛЬ) – еврейлернің ӧбекезі, Исаактың оолғы, Авраамның пархазы. Ікіс харындазы Исавтың туңмазы. Иаков Исавтың соонаң тӧреен дее полза, че Худай аны таллап алғаннаңар, Иаков тун паланың ӱлӱзін алып алған. Аның он ікі оолғынаң (оларның аттары Рувим, Симсон, Левий, Иуда, Дан, Пеффалим, Гад, Асир, Иссахар, Завулон, Иосиф, Вениамин) еврей чонының он ікі сӧӧгі сыххан. Иаковха Худай пирген «Израиль» атнаң Иаковтың тӧлі полчатхан еврейлер паза Худай оларға пирген хан-чир адал сыхханнар.

Иліг кӱн пайрамы (Тросин) – еврейлернің киртінізі хоостыра Пасханың иліг кӱн соонда таныхталчатхан тоңас чыырына чарыдылған пайрам. Пурунда еврейлер, пу пайрам тузында Иерусалимде Худайға пазырып аларға тіп, Израильнің парчан пулуңнарынаң паза пасха хан-чирлерінең чыылыс парӌаңнар. Пу пайрам кӱнінде Христостың ӱгренӌілеріне Худай Худы тӱс килген соонда олар таныс нимес тіллернең чоохтас сыхханнар (Илӌ 2).

Илӌі – іди піс «апостол» грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧс грек тілінең «ӧнетін чахығнаң алай хабарнаң ызылған кізі» тіп тілбестелче. Иисус Христос, Позының ӱгренӌілерінің аразынаң он ікі кізіні таллап, оларны илӌілер тіп адаан. Оларға ӧнетін чахығ пирілген: Арачылағӌыдаңар Чахсы Хабарны чонға читір пирерге. Пу он ікі илӌідең пасха соонаң даа илӌілер полғаннар. Кӧзідімге алза, Матфий (Илӌ 1:15-26) паза Павел (Гал 1:1).

Иуда – Наа Молӌағда мындағ атты пір ле кізі ал чӧрбинче. Оларның аразында ӧӧн кізілер: 1) Иаковтың оолларының пірсі, Израиль тӧстеен пір сӧӧктің пазы. Иуданың адынаң хоостыра тӧлі иудейлер тіп адал сыхханнар (Наа Молӌағда пу сӧснең прай еврейлерні адидырлар), олар орныххан Израиль хан-чирінің аймағы, тізең, Иудей чирі тіп адал парған. Иуданың тӧлінең Израильнің илбек ханы Давид паза Аның тӧлі Иисус Христос полғаннар. Давид тее паза Иисус таа Иудей чирінің пір саарында, Вифлеемде тӧрееннер. 2) Христосты садыбысхан ӱгренӌізі Симонның Искариот Иудазы. 3) Иуда Хан-пиг Иисус Христостың туңмазы. Иуданың пічиин ол пасхан поларға айабас.

Иудей чирі – Израиль хан-чирінің ӱстӱнзархы аймағы. Алында пір полған Израиль хан-чирі сайбал парған соонда Иудей чирі тіп Ӱстӱнзархы хан-чирні адап сыхханнар. Кӧр ідӧк Иуда.

Иудейлер – иң пастап іди Иуданың сӧӧгінең сыххан кізілерні адаӌаңнар (кӧр Иуда). Соонаң пу сӧснең ідӧк еврейлерні паза израиль кізілерні адап сыхханнар. Итсе «иудейлер» сӧснең чонны нимес, киртініс пірігізін адидырлар. Иоанн пасхан Чахсы Хабарда удаа еврейлернің киртіністе устағ-пас полчатхан кізілерні адапчалар.

Кип-чоох – пу ӱгредігліг чоох. Анда Чахсы Хабардаңар, Худайдаңар паза Худай хан-чирінеңер піліс пирілче. Ол чазыт оңдайнаң чоохталчатхан киректі исчеткен кізілерні сағынарға ӱгретче.

Кізі Оолғы – Чахсы Хабар киндеде Иисус Позын іди удаа аданӌаң. Пу сӧстер Пурунғы Молӌағ киндеде ухаанӌы Даниилнің киндезінде учурапча. Анда Худай тӱгенӌі чылда Кізі Оолғына аарлас, сабланыс паза ӱлгӱ пирер тіп чоохталча. Анзы Кізі Оолғының ідӧк Мессий-Арачылағӌы полчатханын кӧзітче. Еврей тілінең пу олаңай ла «кізі» тіп сӧсті таныхтапча.

Кірес – Рим хағанадында Иисус Христостың тузында иң аар сайбағ ит салған ӧлімге чарғылатхан кізілерні анынаң пастыра чох итчеңнер. Ол азаа чирге хазалған, харчи сабылған ағастығ, чазаан тӧге полған. Кіреске хазатыртып ӧдірткені тың иреелестіг паза уйадыстығ саналӌаң.

Кіреске тӱскені (сомдырғаны) – пу кибір кізі, суға патыра кіріп, арығлал парчатханын таныхтапча. Еврейлер пу кибір хоостыра постарын арығланӌаңнар паза храмда тузаланчатхан ідіс-хамысты арығлаӌаңнар. Иисустың тузында Иоанн кізілерні, чазыхтарынаң хыйа полчатханын таныхтап, суғда кіреске тӱзірген. Соонаң пу кибірнең христианнар тигірибі тузалан сыххан.

Левиттер – Олар абыс полбазалар даа, храмда Худайны кӧглернең саблирында, тайыға салылчатхан малны тимнирінде полысчаңнар. Аннаң пасха олар Моисей Чахиин ӱгреніп, чонға таратчаңнар. Левиттер поларға Израиль чонының он ікі сӧӧгінің пірсін тӧстеен Иаковтың Левий оолғының на тӧліне чарадылӌаң.

Мессий-Христос – еврей тілінең пу сӧсті тілбестезе, «Худай таллаан» алай «Худай сӱрткен» тіп оңнирға чарир. «Мессий» сӧс грек тілінең «Христос» полар. Пурунғы Молӌағның тузында, абыстарға, ханнарға паза хай пірее ухаанӌыларға пастарын хайахнаң сӱртіп, турғысчаңнар. Аннаңар Мессий ідӧк «турғызылған» тіп тілбестелче. Мессий – ол Худай ысхан кізі, Арачылағӌы-хан. Аның килерінеңер Пурунғы Молӌағның кинделерінде чоохталча. Иисустың тузында еврейлер Мессийнің килерін сағааннар. Ол, киліп, оларны римляннарның ӱлгӱзінең позыдыбызар паза чир ӱстӱнде Худай хан-ӱлгӱзін турғызыбызар тіп киртінгеннер.

«Минмін» – иудей тілінең «Яхве». Худай, Позын Моисейге кӧріндіртіп, піди аданған. Аның соонаң Ол Моисейні Израиль чонын Египет холынаң осхырарға ысхан. Пу сӧс иудейлерге уғаа ызых полғаннаңар, аны адирға даа чарадылбаӌаң. Пу сӧстің орнына «Хан-пиг» сӧснең тузаланӌаңнар. Пурунғы Молӌағ киндезін грек тіліне пурунғыда тілбестеенде, «Яхве» сӧсті «Минмін» тіп тілбестееннер. Иоанн пасхан Чахсы Хабар киндезінде Иисус Позынаңар іди удаа чоохтанӌаң.

Моисей – ол Израиль чонының иң илбек устағӌызы. Худай аны израиль чонын Египет холынаң осхырарға таллап алған. Моисей, еврейлерні піріктіріп, оларға Худай пирген чахығларны читір пирерге кирек полған. Ол израиль чонын тӧстеп салып, аны Худай молӌаан чирзер апарған. Израиль чоны Моисей пирген чахығлары хоостыра чуртаан паза ағаа киртінген. Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезін Моисейни тіп санапчалар.

Моисей Чахии – ол Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезінде пазылған чахығлар. Ол кинделерде тилекейнің чайалғанынаңар, пастағы кізілернің чазых иткенінеңер чоохталча. Аннаң андар еврей чоны хайдаң сыхханынаңар, хайди Худай еврейлерні Египет холынаң позытханынаңар паза Палестин чирін оларға пиргенінеңер пазылча. Ағаа хоза ол кинделерде Худай пурунғы еврей чонына пирген чахығлар полар. Иң ӧӧні – он чахығ, аннаң даа пасха чахығлар паза кибірлер. Аннаңар ол пастағы пис киндені пӱкӱлее «Чахығ» тіп адапчалар. Пірееде прай Пурунғы Молӌағ киндезін «Чахығ» тіп адапчалар. Ол Чахығдағы ӧӧн чарадығларны Худай Моисейдең пастыра пиргеннеңер, ол чахығларны «Моисей Чахии» тіп адапчалар.

Молӌағ – («чахығ», «чӧптезіг») – Библияда Худайның Позының кӧңнінӌе кізілернең молӌасханы ӧӧн орында турча. Молӌағ алылчатса, ноо даа сари позының ниме идерін пӧгініп, молӌағ пирче. Синай тағда Худай Моисейдең пастыра прай еврей чонынаң молӌас салған. Ол молӌағны «Пурунғы Молӌағ» тіп адапчалар. Худай еврейлерні алғирға паза прай ыырӌылардаң арачылирға молӌап салған. Олар даа, постарының саринаң Худайға киртістіг поларға, Аның чахығда пазыл парған кӧңнін толдырарға киректер. Ухаанӌылар Худайның паза кізілернің аразында Наа Молӌағ полардаңар чоохтаан полғаннар. Наа Молӌағ Иисус Христостың тӧгілген ханынаң пик киречілел парған (1 Кор 11:25).

Мӧгі чуртас – Худай Пічиинде (Библияда) пу пір дее тоозылбинчатхан чуртасты ла нимес, че пу чир ӱстӱ чох пол парза, Худай хан-чирінде пір дее чобағ паза сағыссырас чох чуртас поларын таныхтапча. Ол чуртасты алғаны – Худай иң улуғ сыйых пиргеніне саналча. Андағ чуртасты Худай Иисус Христос Арачылағӌаа киртінгені пастыра пирче. Ағаа киртінминчеткен кізілер мӧгі чуртас ал полбинчалар. Оларны «геенна» – кӧйчеткен кӧл – сағыпча. Олар Худайға пір дее чағын пол полбастар.

Ораза – чиис чібин, пірееде ідӧк суғ даа іспин чӧргені. Пурунғы Молӌағ хоостыра еврейлер пу кибірге тудынӌаңнар. Улам чазыхтарын тастирға сурынған туста алай Худайға ӧнетін сурыныстарнаң айланчатса. Чахсы Хабарда Иисус хырых кӱн ораза тутхан тіп пазылча. Матфей пасхан Чахсы Хабарда (6:16-18) Иисус оразаны хайди тудардаңар чоохтапча.

Отахтар турғысчаң пайрам – иудейлернің Египеттең Худай пирген чирзер 40 чыл парған тусха чарыдылған пайрам. Пу 40 чыл аразында олар хуу чазыда чӧріп, отахтарда чуртааннар. Ол чорыхты таныхтап, еврейлер чылның сай пайрам тузында пір нидиле отахтарда чуртапчалар.

Пасха тіп ӱлӱкӱн – пу сӧс еврей тілінең «хыринӌа парарға» алай ба пасха тузазында «айабызарға» тіп тілбестелче. Пу ӱлӱкӱнні чыл сай часхыда таныхтапчалар. Израиль чонын Египет холынаң Худай осхырғанын піди хумартхылапчалар. Египет ханы еврейлерні позыдыбыссын тіп, Худай Позының ангелін Египеттегі кізілернің тун палаларын паза малларның пастағы тӧлін ӧдірібізерге ысхан. Ангел, еврейлерге теңмин, хыринӌа ирт парыбысхан. Еврейлер постарының тураларын хураған ханынаң таңмалап салғаннар. Аннаңар оларның тун палалары тіріг халғаннар. Аны сағысха киріп, пу ӱлӱкӱнде тайыға хурағанны салчалар. Анаң ол хурағанны тооза чіпчелер. Пір кизек тее итті ікінӌі кӱннің ииріне артызарға чарабас.

Пасха худайлығлар – постарының сағыстары хоостыра еврейлер «пасха худайлығлар» тіп Чалғыс Худайға киртінминчеткен, Худай таллаан чоннаң полбинчатхан прай еврей нимес чонны адааннар. Пірее тілбестеглерде «пасха чоннар» алай «прай пасха чоннар» тіп пазылча. Еврейлер пасха худайлығларны арығ нимес чонға санап, оларнаң палғалыс тутпасха кӱстенӌеңнер.

Сабланыс – Библияда «Худайның сабланызы» теені Худайның тиксі ӱлгӱзін тутчатханын паза Аның илбегін таныхтапча. Пірее тустарда Худайның сабланызы израиль чонының алнында тың чарып, ыс-от полып кӧрін килӌең.

Саддукей – Иисустың тузында еврейлернің аразындағы иң кӱстіг киртініс чӧрімі. Саддукейлернің илеедезі Ӧӧркі Чарғаа кірӌеңнер, оларның санынаң иң улуғ абыстар даа сыхчаң полған. Фарисейлерӧк чіли, олар Моисей Чахиина хатығ тудынӌаңнар. Итсе, саддукейлер, фарисейлердең пасхалалып, Худай Пічиинің кинделерінең Моисей пасхан пастағы пис киндені ле орта тіп санааннар. Ӧліглер тірілерінеңер Моисей Чахиинда пазылбаан тіп санапчатханнаңар, олар анзына киртінмеӌеңнер.

Сайтан – пу «ыырӌы» тіп сӧсті таныхтапча. Ол Худай чайап салған хут полча. Анаң ол хут Худайдаң тоғыр пол сығып, позының соонӌа кӧп ангеллерні апарған. Ол ангеллерні соонаң айналар тіп адап сыхханнар. Сайтан, кізілерні чазых идерге кӧӧктіріп, Худайның пай пӧгіннерінең тоғыр полча. Иоанның Азых чооғында сайтанның чиңдіргенінеңер паза аның чох иділгенінеңер чоохталча.

Самарлар – іди Самар чирінде чуртапчатхан чонны адаӌаңнар. Ол чон, иудейлерӧк чіли, Моисей пирген чахығӌа чуртааннар паза постарын, пурунғы израиль чонының тӧлі тіп, санаӌаңнар. Че самарларның ӧбекелері, израиль чонынаң сыххан даа ползалар, пасха худайларға пазырӌаңнар. Аннаңар иудейлер, оларны киртіністері хоостыра кірліглерге санап, оларға чағын полбаӌаңнар.

Синагога – іди еврейлер постарының Худайға пазырӌаң ибін адаӌаңнар. Олар, пеер суббота сай чыылызып, Худай Пічиин паза молитваларны хығырӌаңнар. Иисустың тузында еврейлер чуртапчатхан кӧп саарларда синагогалар полӌаңнар. Синагогада чыылысхан кізілернің полған на постаң кізізі Худай Пічиинең кизекті хығыр пирӌең.

Синай – Чир ортызындағы талайның (Средиземнай талай) ӱстӱнзархы саринда, сағамғы Египеттің чирінде турчатхан тағ. Пу тағда Худай Моисейнең чоохтазып, еврей чонынаң молӌас салған (чӧпке кірген).

Соломон – Давидтің оолғы, Израиль ханы, кӱлӱгі илбек кізі. Аның тузында Израиль хан-чирі ӧңненген. Иерусалимде Худай храмын пӱдір салған (аның алнында еврейлер Худайға ызых отахта пазырӌаң полғаннар).

Сомнаан худайлар (Тӧстер) – іди еврейлер ибіркі чоннарның, худай идіп, пазырчатхан омалығ тӧстерні адаӌаңнар.

Суббота – еврейлернің «шавват» сӧзінең пӱткен. Ол «тынағ кӱні» теені полча. Худай анынаң чирні чайап тоосханын таныхтаан. (Пастағлар 2:2-3 ). Моисей Чахиинда, пу пір дее тоғыс итпеӌең кӱн тіп, хатығлап чоохталча (Сығыс 20:8-11 ). Иисус Позын «Суббота ээзі» тіп адаан (Лк 6:5) паза пу пір дее ниме итпес кӱн нимес, че чахсы киректер итчең кӱн тіп ӱгреткен.

Сӱннет – Худайның иудейлерге пирген чахииның таңмазы. Худайның паза еврейлернің пабазы Авраамның аразындағы чӧптезіг хоостыра полған на ир пала пу кибір оңдайын иртерге кирек полған. Худайның израиль чонынаң Синай тағдағы молӌаанда Ол пу кибірні толдырарға хатап чахаан. Пу чахығ хоостыра ир кізінің алнының кизек теерізі кизілӌең. Пу кибір мусульманнарда парох.

Тайығ – Худай Пічиинде (Библияда) тайығ пастағызынаң сығара адалча. Худайны улуғлап пастағы тайығ иткен кізілер Адамнаң Еваның ооллары Каиннең Авель полчалар (Пастағлар 4 ). Моисей Чахии еврейлерге аймах тайығларны идерін чоохтап салған. Олар ӧӧнінде ікі пасха полғаннар: чазыхтары ӱчӱн паза алғас тайығлары. Тайыға хай пірее маллардаң паза хустардаң, алай чахсы чыстығ оттардаң салӌаңнар. Тайыға салған ит алай тамах чардыхти ӧртелӌең, чардыхти левиттерге паза абыстарға чииске пиріл парӌаң. Наа Молӌағда прай кізілернің чазыхтары ӱчӱн тӱгенӌі тайығ Иисус Христос полыбысхан.

Тайығ салӌаң орын – Еврейлернің Моисей Чахии хоостыра итчеткен тайығларының орны. Моисей Чахии хоостыра пасха орыннарда тайығ саларға чарадылбаӌаң. Иисустың тузында ол орын Иерусалимдегі храмда полған. Тайыға салылчатхан мал храм алнындағы сиден істінде соғылӌаң. Тайып ӧртеен тадылығ чыстығ оттар, тізең, храм істіндегі кӧзеңенің алнында ысталӌаңнар.

Тигіриб – пу сӧс храмны алай тураны таныхтабинча. Церковь алай тигіриб – ол киртінчеткен кізілернің чыылығлары. Наа Молӌағ киндеде Христосха киртінчеткеннернің полған на саардағы чыылығларын іди адаӌаңнар.

Тигір хан-чирі – кӧр Худай хан-чирі.

Тус сананызы – пурунғы еврейлернің алты сағат иртеннең алты сағат иирге теере кӱнӧрткізі саналӌаң. Кӱн хонызынаң кӱн сығызына теере хараа саналӌаң (6 сағат иирдең 6 сағат иртенге теере). Наа Молӌағ тузында хараағы тус тӧрт хадаға чарылӌаң, кӱнӧрткі тус, кӱн сығызынаң кӱн хонызына теере он ікі сағатха пӧлілӌең. Ӱзінӌі сағат 9 сағат иртенге килісче, алтынӌы сағат – 12-ке, читінӌі сағат – 13-ке, тоғызынӌы сағат – 15-ке, онынӌы сағат – 16-та, он пірінӌі сағат – 17-те, ӱс сағат хараа – 21 сағатха килісчең.

Тӱгенӌі кӱн – пу сӧстер Христостың чир ӱстӱнзер хатап килер тузын таныхтапчалар. Ол туста прай ӧлген кізілер тіріл киліп, прайзы Худайға чарғылаттырарлар.

Ухаанӌы – Худайның сӧзін истіп, ол сӧсті чонға читірчеткен кізілерні іди адапчалар. Ухаанӌылар кізілерні Худайны аарлирға, Аның кӧңнін толдырарға, Ағаа чағыннирға, хынарға паза чабал ниме итпеске ӱгретчеңнер. Еврейлернің кӧп ухаанӌылары Худайдаң искен сӧстерні пічікке пасчаңнар. Ол пічіктер Пурунғы Молӌағ киндезінделер.

Фарисейлер – Иисустың тузындағы еврейлернің киртініс чӧрімі. Фарисейлер Моисей Чахиин паза кибірлерні уғаа хатығ тутчаңнар. Оларны чон аразында тың улуғлаӌаңнар. Олар постары даа уғаа киртінчеткеннерінең паза сын оңдайнаң чуртапчатханнарынаң поғдархаӌаңнар. Иисус оларны, Моисей Чахиин хыйыстырбааны хыныстаң паза паарсастаң артых тіп, санапчатханнары ӱчӱн хомайлан. Иисус оларны хомайлааннаңар паза олар Аны Мессий поларға килістіре кӧрбееннеңер, Фарисейлер Аны ӧлімге пир салғаннар.

Хайхас – чир-чайаанның чуртас оңдайын алыстырчатхан Худайның кӱзі. Іди Худай кӱзінең чазылбас ағырығлар даа чох пол парчалар, ӧлген кізілер дее тіріл килчелер паза пасха даа хайхастар иділчелер. Андағ хайхастарны ідӧк «танығлар» тіп адаӌаңнар. Худай Пічиинде (Библияда) анзы, Худайдаңар киречілеп, ӧӧн орында полча. Іди «танығлар» алай ба хайхастар кізілерге ле полыспинчалар, ідӧк Худай пар полчатханын таныхтапчалар. Иисус итчеткен хайхастар Аның Мессий полчатханын киречілееннер.

Хан-пиг, Хан Худай – іди піс «куриос» тіп грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧстің ікі ӧӧн тании полған: 1) грек тілінде алында даа, сағам даа пасха кізізер иптіг айланғаны полча. 2) Пурунғы Молӌағны хығырчатхан еврейлер Худайны, чайыдып, Адонай (пиг, ээзі) адаӌаңнар. Пурунғы Молӌағ грек тіліне тілбестелчеткенде, еврейлер «Адонай» сӧсті тузаланған орында гректер «Куриос» пасчаңнар. Іди пу сӧс Наа Молӌаға «Худай» сӧсті таныхтап, кірген. Хакас тілбестеенде «Хан Худай» сӧстер орных парғаннар. Иисусты адап, тізең, Хан-пиг адапчабыс. Иисус сынында Худай Оолғы паза Худай полза даа, Наа Молӌағны тілбестепчетсе, Аны Хан Худай адирға чарадылбинча. Анзы тигіриб чоны Иисустың Худай полчатханын, Ол ӧлімнең тіріл килгенде ле, піліп алғаннаң палғалыстығ. Наа Молӌағның авторлары Иисусты «Куриос» тіп адапчатханнары олар Аны сынында Худайға санапчатханнарын пазох хатап киречілепче.

Храм – ол Иерусалим саардағы ызых иб. Еврейлер мында ла Худайға тайығ салӌаңнар паза ӱлӱкӱннерде чыылысчаңнар. Храмны иң пастап пістің эраның алнындағы 10 векте еврейлернің илбек ханы Соломон пӱдірген. Ол храмны пістің эраның алнында 586 чылда Вавилон азымахчылары иңзергеннер. Иисустың тузындағы храмны иудей ханы Илбек Ирод пӱдірген полған. Храмның туразы ибіре галереялар пӱдірілген полған. Галереялар храм ибіре полған чирні пӧліктерге чарғаннар (кинденің соондағы схеманы кӧріңер). Храм галереяларында кізілер кӧп чыылыс парӌаңнар. Иисус ухаанӌылаан хоостыра тӱрче поларынаң, ол тіріл килген соонда, пістің вектегі 70 чылда ол храмны римляннар иңзер салғаннар. Ол храмны, паза нааӌылабин, амға теере пӱдірбееннер.

Худай Пічии – аны піс амды Пурунғы Молӌағ киндезі тіп адапчабыс. Иисустың тузында еврейлер аны Худай Пічии тіӌеңнер. Анда Моисей Чахии, ухаанӌыларның кинделері паза Пічіктер полғаннар. Соонаң Наа Молӌағ киндезін ідӧк адап сыхханнар. Сағам христианнар Библияның прай кинделерін Худай Пічии тіп адапчалар.

Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі – Наа Молӌағда Худай хан-чирі теені ікі танығлығ: 1) ол орынны таныхтапча. 2) ол Худай ӱлгӱзін таныхтапча. Аннаңар пістің тілбестегде сағысты орта читірерге артых чарапчатхан – «хан-чирі» алай «хан-ӱлгӱзі» – сӧстернең ікі оңдайли тузаланчабыс.

Худай Худы – Ол Иисус Христосты кіреске тӱзірчеткен туста тӱскен (Мф 3:16) паза Ағаа кӱс пирген (Мф 12:8). Худай Худы, Иисус тигірзер ӧӧрлебіскенде, чирге, киртінчеткен кізілерге полызарға, оларны часхарарға паза кӱс пирерге тіп, ызылған (Ин 16:5). Иисус Худай Худынаң тоғыр иткен чазых тасталбас теен (Мф 12:31-32). Худай Худы киртінчеткен кізілерде чуртапча (Рим 8:9). Худай Пічии (Библия) киртіністіг кізілерні Худай Худынаң тол парарға сыбыра хығырча (Еф 5:19).

Худай Хурағаны – Пурунғы Молӌағ киндезінде хурағанны тайыға салӌаңнар тіп чоохталча. Ӧӧнінде, Пасха тіп ӱлӱкӱнде. Наа Молӌағ киндезінде Иисус Христосты «Худай Хурағаны» тіп адаӌаңнар. Иисусты иң пастап іди кіреске тӱзірӌең Иоанн адаан. (Ин 1:36). Ол Иисусты Худай хынчатхан, Аны Худайның пӧгінін толдырчатхан кізее санаан. Иисустың кірестегі ӧлімі соонда, «Худай Хурағаны» сӧс наа ниме таныхтап сыххан. Іди Худай Оолғын адап сыхханнар, Ол Позының тынын, кізілерні чазыхтарынаң арачылирға тіп, тайыға пирібіскен.

Чазых – анзы Худайны испеені паза Аның чахиин сайбапчатханы, Худайға удурласчатханы, Аны Хан-пиг тіп адабинчатханы полча. Иң пастағы чазыхты пастағы кізілер Адамнаң Ева идібіскеннер.

Чир тӱбі – Ол ӧліг кізілернің орны. Анда Христосха киртінмеен кізілернің хуттары ӧлім соонда полчалар. Анаң «тӱгенӌі кӱн» читсе, олар тіріл киліп, Худайға чарғылаттырарлар.

Чир ӱстӱ, чир-чалбах – пу сӧс чир-чайанны, кізілерні, мал-хусты, прай тіріг нимені таныхтапча. Че Иоанн илӌінің пічиинде пу сӧске наа сағыс пирілче. Анзы чир ӱстӱндегі прай чабал кӱстерні, Худайға паза Христосха тоғырланчатхан нимелерні таныхтапча. Ідӧк Худайны пілбинчеткен паза Худайға тоғыр полчатхан кізілерні таныхтапча.

Ызых, Ах-арығ – Пурунғы Молӌағда ӧӧнінде Худайға ла килістіре танығ. Иерусалим храмында Иң ызых орын Хан Худай Позының чонынаң хада полчатхан орын полған. Андар абыстар пастығына чылда пір ле хати кірерге чарадылӌаң. Кірер алнында ағаа, ӧнетін тайығ идіп, позын арығланып аларға кирек полған. Ызых нимелер Худайни полғаннар. Наа Молӌағда Иисус Христосха киртініс пастыра Аның ханынаң чазыхтарынаң арығланып алған кізілерні ах-арығ тіп адапчалар. Іди олар Худайға чағдирға оңдай алғаннар (Евр 9). Андағ кізілер Худайның холындалар, аннаңар ах-арығ кізілер тіп адалчалар.

Карталар

Библияда чоохталчатхан орыннарның сомнары паза карталар

Table of Contents

Наа Молӌағ: Илҷілернің

Наа Молӌағ

- Сӧс Алны

- Илҷілернің

- Худай Илӌілерінің Чуртастары
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28

Сӧстік

- Абыс
- Авраам
- Адам
- Азых чоох
- Айналар
- Албан чығӌаңнар
- Алғас
- Аминь
- Ангел
- Антихрист
- Арығ чӱректіг кізі
- Асий чирі
- Ах-арығ
- Ах сағал
- Вавилон
- Галилей чирі
- Давид
- Динарий
- Иаков (ИЗРАИЛЬ)
- Иліг кӱн пайрамы (Тросин)
- Илӌі
- Иуда
- Иудей чирі
- Иудейлер
- Кип-чоох
- Кізі Оолғы
- Кірес
- Кіреске тӱскені (сомдырғаны)
- Левиттер
- Мессий-Христос
- «Минмін»
- Моисей
- Моисей Чахии
- Молӌағ
- Мӧгі чуртас
- Ораза
- Отахтар турғысчаң пайрам
- Пасха тіп ӱлӱкӱн
- Пасха худайлығлар
- Сабланыс
- Саддукей
- Сайтан
- Самарлар
- Синагога
- Синай
- Соломон
- Сомнаан худайлар (Тӧстер)
- Суббота
- Сӱннет
- Тайығ
- Тайығ салӌаң орын
- Тигіриб
- Тигір хан-чирі
- Тус сананызы
- Тӱгенӌі кӱн
- Ухаанӌы
- Фарисейлер
- Хайхас
- Хан-пиг, Хан Худай
- Храм
- Худай Пічии

- Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі

- Худай Худы
- Худай Хурағаны
- Чазых
- Чир тӱбі
- Чир ӱстӱ, чир-чалбах
- Ызых, Ах-арығ

Карталар