Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-02T20:10:55.693899+00:00

Наа Молӌағ: 1 Фессалониктегілерге

Наа Молӌағ: 1 Фессалониктегілерге

1. Наа Молӌағ

1. Сӧстік

2. Карталар

Наа Молӌағ

Наа Молӌағ

1. Сӧс Алны

1. 1 Фессалониктегілерге

Сӧс Алны

Сӧс алны

Аарлығ хығырығӌылар!

Сірернің алныңарда хакас тіліне тілбестелген Наа Молӌағ. Наа Молӌағнаң Пурунғы Молӌағ пір кинде полып, тилекейде иң хығырылчатхан Худайның (Ызых) Пічии алай ба Библия полча.

Наа Молӌағ – ол 27 кинденің чыындызы полча. Андар тӧрт Чахсы Хабар, Худай илӌілерінің чуртастарынаңар кинде, Илӌілернің пічіктері паза Ухаанӌыларның Азых Чооғы киріл парғаннар. Грек тілінең «Евангелие» сӧс «Чахсы Хабар» тіп тілбестелче. Іди Иисус Христос Позының ӱгредиин адап салған, сах ідӧк Наа Молӌағның пастағы тӧрт киндезі адалча. Анда евангелисттер Матфей, Марк, Лука паза Иоанн Иисус Христостың чуртазынаңар паза иткен киректерінеңер, Аның ӱгредиинеңер паза Ол иткен хайхастардаңар, Аның ӧлімінеңер паза тірілгенінеңер чоохтапчалар.

Худай илӌілерінің чуртастарынаңар киндеде Иисус Христостаңар Чахсы Хабар хайди тарадылғаннаңар чоохталча. Пу киндеде Христос киртінізінің пастағы чылларында полған киректернің изерезі кӧзіділчеткеннеңер, ол тархынның тың аарлалчатхан киречізі полча. Анда илӌілернің кӱстенізі сылтаанда, Иисус Христостаңар хабар тиксі-тилекейге хайди тарадылғаннаңар чоохталча.

Наа Молӌаға ідӧк Павелнің, Петрның, Иоанның паза илӌілернің пасхалары даа Христос тӧрееннең 1-ғы чӱс чылында пасхан 21 пічии кірген. Полған на пічік кемге-де, христиан ӧмелеріне алай алынӌа кізілерге адалып, пазыл парғаннар.

Наа Молӌағның халғанӌы киндезі, Илӌілернің Азых Чооғы, ухаанӌы ниме. Аны хығырары оой ла нимес. Анда тилекейнің тархынында Худай полғанының чазыдын асчатхан кӧп омалар пар. Пу киндеде ідӧк Худай тилекейні чарғылирдаңар паза пу чир-чарыхтың орнына «наа тигірнең наа чир» тіп адалчатхан артых, мӧгі хан-чир килерінеңер чоохталча.

Наа Молӌағны тілбестирінде тузаланылчатхан сын пічіктердеңер

Наа Молӌағ пурунғы грек тілінең пазыл парған. Ол кӧп хати холнан хобырылған. Прай ла грек пічіктері пір тӧӧй ниместер. Че пасхалалчатхан орыннарның кӧп сабазы сағыс хоостыра тың на ырабинчалар. Пурунғы пасха пічіктернең тиңни Наа Молӌағның пічиинде андағ киліспес орыннар асхынахтар.

Хакас тіліне тілбестег орыс Синод тілбестиине тӧстенче. Піс пілчеткен иң артых пічіктер пірее чирлерде Синод тілбестиинең пасхалалчалар. Хығырығӌыларға грек пічіктерінең пасхалалчатхан андағ орыннар страницаның алтында паза кинденің соондағы таблицаларда чарыда чоохталчалар.

Синод тілбестии удаа таныс грек пічіктерінің пірдеезіне тӧстенминче. (Сағамғы Синод тілбестеглері андағ орыннарны курсивнең алай тӧрткіл скобкаларнаң таныхтапчалар. Че пірееде пір дее хайди таныхтабинчалар). Андағ оңдайларда хакас тілбестии грек пічиин хооп, Синод тілбестиинең пасхалалчатханына сноскаларда ӱндеспинче.

Пу киндее хоза сығарылған нимелер

Кинденің соонда сӧстік табарзар. Анда хакас тілбестиинде тузаланылчатхан паза чарыда чоохтиры киректелчеткен сӧстерні таап аларзар. Сӧстікте пирілчеткен сӧстернің ӱстӱнде мындағ «#» підір пазылых полча. Кинденің соонда, тізең, Наа Молӌағ тузындағы Палестин паза Чағынғы Іскеркі чирлернің карталары, ідӧк Библия тузында полған киректернің орыннарының сомнары кӧзіділ парғаннар.

Хакас тіліне тілбестегдеңер

Тілбестег чахсы синде иділерінің ӱчӱн паза сын грек пічиинің сағызын хыйыстырбастың ӱчӱн, Библияны тілбестепчетсе, хайзы-пірсі сыныхтағлар хайди даа иділедірлер. Хакас тілбестегде, грек пічиин чарытчатса, Библияны тілбестеӌең институттың пасха даа тоғыстарында чіли, пу тоғыста тілбесчілер чоннар аразында алылған оңдайларны хыйыстырбасха кӱстенчелер. Піске грек пічиинің пасха-пасха оңдайли чарыдылчатхан орыннарының тілбестеге пірсін не аларға киліскен, пасхазын (грек пічиинің чарыдылчатхан олох орнын) сноскаа кир салғабыс.

Наа Молӌағ ікі муңӌа чыл мының алнында пазыл парған. Ол сыынаң аны чӱзерлеп улуғ-кічіг тіллерге тілбестеп салғаннар. Амды ол санға хакас тілі кірібӧк парды. Худай Пічии хакас тіліне тілбестелгеннең кӧп ле тус иртпеді – пу проектке он чыл азыра ла. Пу тустың аразына Библияны тілбестеӌең институтнаң Марктың Чахсы хабары (1995), Луканың Чахсы Хабары, Худай илӌілерінің чуртастары (1999), Иоанның Чахсы Хабары, Иоанның пічіктері паза Азых чоох Киндезі (2004), тӧрт Чахсы Хабар (2007) тілбестеліп, сынағ оңдайынаң сығарыл парғаннар.

Библияны тілбестеӌең институт Наа Молӌағны хакас тіліне тілбестир тоғыста кӧп чыллар изере араласхан тілбесчілерге паза редакторларға, ідӧк пу тілбестегні чарыхха сығарарына хабасхан прай кізілерге алынӌа алғызын читірче.

Библияны тілбестеӌең институт

1 Фессалониктегілерге

1 Фессалониктегілерге

1. Павелнің Фессалониктегілерге Пастағы Пічии

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

Павелнің Фессалониктегілерге Пастағы Пічии

Павелнің фессалониктегілерге пастағы пічии

Македон аймағының кіні Фессалоник саар полған. Павел пу саарда Чахсы Хабарға 50 чылда ӱгреткен. Ыырӌылары хысхан сылтаанда Павелге пу саардаң парыбызарға киліскенде, илӌі, Христосха наа ла айланған кізілері киртіністең хыйа полыбыспазыннар тіп, сағыссыраан. Аннаңар ол Коринфтегі полысчызы Тимофейні Фессалониктегі христиан тигірибінің киректерін піліп аларға ызыбысхан. Тимофей чахсы тылаастар ағыл килген. Ол саарда христианнарны сӱрзелер дее, олар Христосха киртіністе пик паза махачы тудынғаннар.

Андағ даа полза, Павел киртіністерін пик идерге тіп, позы оларға пічік пас пирген. Пу пічік ӱс ӧӧн погіннең пазылған: 1) тигірибнің кізілері Павелнің постарына чахсы хылынчатханын ікінӌілебестері ӱчӱн; 2) киртініске наа айланған кізілерге алында иткен чазыхтарынаң позирға полызар ӱчӱн; 3) ӧлімнеңер паза Христостың пу чирге соңархы туста айланарынаңар сағыстарының орта-сабазын пілері ӱчӱн.

1

Алғас

1^1Піс, Павел, Силуан паза Тимофей, сірерге, Худай Пабабыстың паза Хан-пигібіс Иисус Христостың Фессалоник саардағы тигірибіне чолабит ысчабыс: Худай Пабабыстаң паза Иисус Христос Хан-пигібістең паарсас паза амыр хоных сірерге ползын+.

Фессалониктегілернің ӱчӱн Худайны алғыстааны

2Пазырчатсабыс, сірерні сағынып, прайзыңарның ӱчӱн Худай Пабабысты сыбыра алғыстидырбыс+. 3Піс Худай Пабабыс алнында пазырып турчатсабыс, киртініс паза хыныс киреенде сірернің кӧп істенгеннеріңні паза Хан-пигібіс Иисус Христосха пик ізеністеріңні сағыста тудадырбыс. 4Худайыбыстың хынған харындастары! Худай сірерні таллаанын піледірбіс:+
5Чахсы Хабарны сӧсте ле нимес, че сын кӱзін кӧзідіп, Худай Худынаң паза кӧп киречілестернең ағылдыбыс нооза. Сірернің араңарда полғаныбыста, пістің хайди чуртааныбысты пілче нооңзар – анзына сірерге киречілес полған+.

Фессалониктегілер прайзына кӧзідім

6Сірер зе, Иисус Христостаңар сӧсті алынып, кӧп ирее кӧргезер. Андағ даа полза, Худай Худынаң пирілчеткен ӧрініснең піске паза Хан-пигібіске кӧӧгіп пастаазар+. 7Іди сірер Македон паза Ахай чирлерінде киртінчеткеннерге прайзына кӧзідім полыбысхазар. 8Сірердең сығара Худай сӧзі Македон паза Ахай чирінӌе ле нимес, че тиксі чирлерӌе тараан, сірернің Худайға киртіністерің сабланған – піске аннаңар ниме дее чоохтирға кирек чоғыл. 9Кізілер постары чоохтапчалар, хайди сірер пісті удурлаазар паза хайди чой худайлардаң аар айланып, сын, тіріг Худайның нымысчылары поларға килгезер+. 10Олар ідӧк чоохтааннар, хайди сірер Худай Оолғының Иисус Христостың тигірдең килерін сағыпчазар. Аны Худай ӧлімнең тірілдірген. Ол, тізең, пісті полар чарғының хорғызынаң арачылаан+.

2

Павелнің Фессалониктегі тоғызы

2^1Постарың даа, харындастар, сірерзер килгенібістің тик полбаанын пілчезер. 2Че, сірер пілчезер, пастап Филипп саарда хыйал кӧріп, сӧклеттіріп, кӧп тоғырланыстарға хайбин, Худайның піске пирген илбек махачыланызынаң Худайның Чахсы Хабарын сірерге читірерге тідінібіскебіс+. 3Пістің ӱгредиибісте алӌаастаныс таа, хара сағыстар даа, кӧйтіктеніс тее чоғыл нооза+. 4Че Худай пісті Чахсы Хабар тарадарға турғысханда, піс, кізі кӧңніне кірерге нимес, че чӱреебісті сынапчатхан Худайның кӧңніне кірерге полып, чоохтапчабыс+. 5Пілче нооңзар, сірернің алныңарда чойырхос сӧстерін хаӌан даа чайбаабыс, кӧйтіктенмеебіс: Худай киречі!+
6Сірер дее, пасхалары даа пісті махтазыннар тіп сағынминчабыс+. 7Піс, Христос илӌілері полчадып, улуғ кӧӧліг чиде тӱзер полғабыс. Че піс, сірернің араңарда полғаныбыста, сірерге, іӌе палаларына чіли, сағыссыраабыс. 8Піс сірерге хынчатханнаңар, сірерге Худайның Чахсы Хабарын на нимес, че чуртазыбысты даа пирерге тимде полғабыс. Іди сірер піске аарлығ пол пардыңар!+
9Сірер, харындастар, пістің ӱзе тоғынғаныбысты ундубаан поларзар: пірдеезіне аар-чӱк поларға хынмин, хараа-кӱнӧрте тоғынғабыс. Олох туста піс Худайның Чахсы Хабарын сірернің араңарда таратхабыс+. 10Сірернің, Худайға киртінчеткеннернің, алнында піс ах сағыстығ, арығ чӱректіг, кӧйтіктенмин тудынғанға сірер дее, Худай даа киречі. 11-12Пілче нооңзар, хайди піс полғаныңардаң, паба палаларынаң чіли, сурынғабыс, ӱгреткебіс паза алданғабыс: сірерні Позының хан-чиріне паза сабланызына хығыртхан Худайыбысха турыстыра тудыныңар тіп++.

Павел сӧсті алынғаннарға ӧрінче

13Аннаңар, сірер пістең искен Худай сӧзін, кізі сӧзін чіли нимес, че Худай сӧзін чіли алынғаннарың ӱчӱн, Худайыбысты сыбыра алғыстапчабыс. Ол сынынаң Худай сӧзі паза сірерге, киртінчеткеннерге, тееліп, сірерні алыстырча+. 14Сірер, тізең, харындастар, Иудей чиріндегі Иисус Христосха киртінчеткен Худай тигіриблерінің чолынӌа пар сыхтыңар: олар иудейлерге хыйыхтатханни, сірер дее пос чонынаң ирее кӧрдіңер+. 15Ол иудейлер Хан-пигібіс Иисус Христосты паза Аның ухаанӌыларын ӧдір салғаннар. Пісті дее сығара сӱрібіскеннер. Худайның кӧңнін толдырбин, прай даа кізілерге тоғырланчалар+. 16Олар піске Худайның Чахсы Хабарын чоннарға, арачыланзыннар тіп, тарадарға пирбинчелер. Іди полып, олар постарының чазыхтарының санын хосчалар. Че мына Худайның чарғызы оларға чидібӧк одыр+.

Павелнің Фессалоник саарда хатап полып аларға сағынғаны

17Харындастар! Піс сірердең ӱр нимеске ӧкіс хала парғаныбыста – итсе, чӱреебісте піс сірернең хаӌан даа чарылыспаабыс – сірерні кӧрерібіс уғаа тың килчеткеннеңер, сірерзер айланарға кӱстенгебіс+. 18Аннаңар піс, улам мин, Павел, сірерзер килерге пір ле хати сағынмаабыс, че піске сайтан харығ пол парған+. 19Сірернің ӱчӱн нимес пе, пістің ізеніс, ӧрініс пар паза Иисус Христос килген туста, Аның алнында Чахсы Хабарның чиңізінең махтанар оңдай пар+? 20Сірер пістің сабланызыбыс паза ӧрінізібіс полчазар нооза.

3

Тимофейнің Фессалоник саарзар ызылғаны

3^1Паза сахтап полбин, піс Афин саарда мині чалғызан халғызарға чарат салғабыс+. 2Аннаңар Тимофей харындастарыңны, Худай нымысчызын паза Христостың Чахсы Хабарын тарадарында хада хабасчатхан тоғынӌыбысты, ысчабыс: сірерні киртінізіңерде пик итсін паза часхарзын+. 3Ана андада пу ирееленістерде пірдеезі киртіністең тӧдірленмес: постарың пілче нооңзар, пу ирееленістерде сыдас парары пістің ӱлӱзібіс полча+. 4Ундубаазар ба? Піс сірерде полғаныбыста, сірернің ирееледерлеріңні чоохтаабыс, хайза. Іди пол парғанын постарың даа пілчезер. 5Аннаңар, паза сағба чохта, мин дее, сыдаспин, киртіністерің пик пе тіп, пілерге ыстым. Пик полбаза, сайтан сірерні хыӌаландыр салза, пістің иткен тоғызыбыс тик парар+.

6Сағам за, Тимофей сірердең айлан килгенде паза сірернің киртіністеріңнеңер, хыныстарыңнаңар чахсы хабарны ағыл килгенде, пісті сағысха чахсы кирчеткеннеріңні паза сірер дее пісті, піс сірерні чіли, кӧрерлерің килчеткенін читір пиргенде,+
7сидіктерібісте, ирееленістерібісте, сірер, харындастар, киртіністіг полғаннарыңа пістің дее кӧңнібіс ӧрінді. 8Амды Хан-пигібіске киртіністе пик тудынчатханыңарны пілчеткенібісте, піске дее чуртирға ниик полыбысты.

Павел ӧрінче паза фессалониктегілерні алғапча

9Сірернің ӱчӱн, Худайыбыс алнында сірер пирчеткен ӧрінізібіс ӱчӱн піс Худайны хайди алғаӌаң поларбыс? 10Киртіністеріңе читпинчеткенін толдырар ӱчӱн Худайдаң сірернең тоғазып аларға сурынып, хараа-кӱнӧрте тохтабин пазырчабыс+. 11Худай Пабабыс Позы паза Хан-пигібіс Иисус Христос сірерзер пістің чолыбысты ас пирзін+. 12Піс сірерге хайди хынчабыс, андағох хыныснаң Хан-пигібіс сірерні толдырзын паза азындырзын – удур-тӧдір дее, прайзына даа+. 13Іди чӱрееңнерні пик идіп, сірер, Хан-пигібіс Иисус Христос Худай кізілерінең хада килген туста, Худайыбыс паза Пабабыс алнында ах-арығ паза чазых чох турыбызарзар. Аминь+.

4

Худайның кӧңніне кірчеткен чуртас

4^1Мының соонаң, харындастар, Христос Иисустың адынаң алданчабыс сірердең, хайди поларынаңар паза Худайның кӧңнінӌе ниме идерінеңер пістең кӧзідім алып, пу киректе маңнанысха чит турыңар+. 2Пілче нооңзар, Хан-пигібіс Иисустаң хайдағ чахығларны сірерге читіргенібісті. 3Худай кӧңні андағ: ах-арығ чуртас чуртирға, чӧреес хылыхха пастырбасха+. 4Полғаны ла позының ирепчі хонығында ах-арығ кӧңніліг ползын, удур-тӧдір аарлазып хылыныссыннар[*]. 5Худай пілбинчеткен чоннар чіли, сайбах сағыстарға салынмаңар+. 6Харындастарыңның хонығына чойнаң сыынып алып, аны сайбабаңар: Хан-пиг – піс анзын сірерге чоохтаан паза сизіндірген полғабыс – андағ нименің ӱчӱн хатығлир. 7Худай сірерні кір-похсахха пастырбасха, ах-арығ чуртирға хығырған+. 8Пу ӱгредіге тоғырланчатханнар кізее нимес, че Худайға тоғырланчалар. Ол, тізең, сірерге Позының ах-арығ Худын пирче нооза.

9Харындастар чіли хынызардаңар сірерге пазары даа кирек чоғыл, сірерні постарыңны даа Худай удур-тӧдір хынарға ӱгрет салған+. 10Сірер тиксі Македон чирінде дее харындастарыңа ідӧк хылынча нооңзар. Алданчабыс сірердең, харындастарыбыс, улам кӱстенерге: 11-12киртінізі чохтар алнында иптіг тудынар ӱчӱн паза пір дее нимедең хызылбас ӱчӱн, піс чоохтаанни, амыр чуртап, пос киреен идіп одырарға паза пос холынаң тоғынарға матап сіреніңер++.

Хан-пигібістің ікінӌізін килері

13Харындастар! Сірер, ізеніс чох кізілер чіли, чобалбас ӱчӱн, киртіністе ӱреен кізілернең ниме поларын пілзіннер тіп сағынчам+. 14Піс Иисус, ӧліп, тірілгеніне киртінчетсебіс, піс, Ол хатап айланза, Худай Анынаң хада Иисусха киртініп ӱрееннерні ағыларына ідӧк киртінерге кирекпіс+. 15Піс Худай ӱгредии хоостыра чоохтапчабыс нооза: піс, Хан-пигібіс килер тусха тіріг чӧрер кізілер, алында ӱреен кізілердең пурун Ағаа тоғаспаспыс+. 16Архангел ӱні истіл парза паза Худайның пырғызы тапсабысса, Хан-пигібіс Позы даа тигірдең тӱс килер, Христосха киртініп ӱрееннер пурун тіріл килерлер,+
17анаң піс, тіріг халғаннары, оларнаң хада-пірге пулуттарда чыыл парып, Хан-пигінең ӧӧре тоғас парарбыс. Соонаң Хан-пигінең сыбыра хада поларбыс+. 18Ана іди пу сӧстернең удур-тӧдір часхарызыңар.

5

Иисус ікінӌізін килер тустаңар

5^1Хан-пигібістің килер тузы-тимінеңер, харындастар, сірерге пазарға кирек чоғыл+. 2Постарың даа пілче нооңзар, Худай кӱні, хараа оғыр кіргендег, ус-санабас чиде салар+. 3Хаӌан «Ізестіг амыр паза хорығыс чох тус» тіпчетселер, пала таапчатхан ипчінің толғахтары пасталғанни, кинетін сайбағлар тузы чиде тӱзер – аннаң пірдеезі ос полбас+.

4Че сірер, харындастар, харасхыда нимессер, аннаңар пу кӱн сірерге, оғыр чіли, кинетін чағдабыспас+. 5Прайзыңар сірер чарыхтың паза кӱннің палаларызар – піс тӱн харааның даа, харасхының даа палалары нимеспіс нооза+. 6Аннаңар піс, киртінізі чохтар чіли, узуғлабааңар, че тимніг, сах чӧрееңер+. 7Узупчатханнар хараазын узупчалар, ісчеткеннер хараазын ізініп алчалар. 8Піс, тізең, кӱн-чарыхтың оолларыбыс. Аннаңар піс, киртініс паза хыныс хуйағынаң чабынып, арачыланысха ізеністің пӧриин кизіп алып, сах чӧрееңер+. 9Худай пісті ӧкпезін читірерге тіп салбаан нооза, че Хан-пигібіс Христос Иисустың пастыра арачыланыс аларына салған+. 10Ол пісті уйғуда ба, тимніг чӧрзебіс пе, Анынаң хада чуртазыннар тіп, пістің ӱчӱн тынын пир салған нооза+. 11Аннаңар сағам сірер хайди итчезер, ідӧк удур-тӧдір часхарызыңар паза ӱгредізіңер.

Тигірибде хайди тудынардаңар

12Харындастар, сірернің араңарда тоғынчатханнарны, сірернең устапчатханнарны, киртіністе чуртирға ӱгретчеткеннерні улуғлирға алданчабыс+. 13Тоғыстары ӱчӱн хынып, аарлааңар оларны. Пос аразында ынағ полыңар+. 14Харындастар, сах ідӧк арғаастарны сизіндіріңер, туртухчатханнарны кӧдіре алыңар, полынмастарға полыс турыңар, прайзынаң тыстанып тудыныңар+. 15Кӧріңер, пірдеезі чабалға чабалнаң нандырбазын, пос посха даа, пасхаларына даа чахсы итчедіңер,+
16сыбыра ӧріністіг полыңар,+
17сыбыра пазырыңар,+
18прай нименің ӱчӱн алғаңар: Христос Иисусха киртінчеткен ползаңар, Худайның сірерге андағ кӧңні+. 19Худай Худын ӱзірбеңер,+
20ухаанӌыласты нимее салбин полбаңар. 21Прай нимені сынаңар, чахсаа тудыныңар,+
22ноо даа чабал нимедең озыңар. 23Амыр пирчеткен Худайыбыс Позы сірерні тооза ах-арығ ит салзын. Хан-пигібіс Иисус Христостың килеріне сірернің худыңар, кӧңніңер, идіңер пырозы чох хайраллал халзыннар+. 24Сірерні хығыртхан Худай киртініске турыстығдаңар аны ит полар+.

Анымӌохтасханы

25Харындастар, пістеңер пазырыңар,+
26прай харындастарны ах-арығ кӧңніңернең, охсанызап, алғаңар+. 27Хан-пигібістің адынаң пу пічиимні прай ах-арығ харындастарыбысха хығыр пирерге алданчам+. 28Иисус Христостың паарсазы сірернең хада. Аминь.

* 4:4 Грек тілінде пу стих мындағ сӧстернең пазыл парған: «Полғаны ла позының ідізін ах-арығ паза аарлап тудынзын».

+ 1:1 Илҷ 15:22, 1 Пет 5:12, 2 Фес 1:1, Илҷ 17:1, Флп 4:16

+ 1:2 Еф 5:20, 2 Фес 1:3, 2 Фес 2:13
+ 1:4 2 Пет 1:10
+ 1:5 Илҷ 20:18

+ 1:6 1 Кор 4:16, 1 Кор 11:1, 2 Фес 3:7, Илҷ 17:5-10, Илҷ 13:52

+ 1:9 Илҷ 14:15

+ 1:10 1 Кор 1:7, 2 Фес 1:10, Мф 3:7, Рим 5:9, 1 Фес 2:16, 1 Фес 5:9

+ 2:2 Илҷ 16:22-24
+ 2:3 2 Кор 4:2
+ 2:4 Гал 2:7, Гал 1:10, Еф 5:10
+ 2:5 Рим 1:9, Рим 9:1, Флп 1:8
+ 2:6 1 Кор 9:4-5, 2 Фес 3:9, Флм 1:8
+ 2:8 2 Кор 12:15
+ 2:9 Илҷ 18:3, 2 Кор 11:27, 2 Фес 3:8
+ 2:11 1 Кор 4:14-15
+ 2:12 2 Фес 2:14
+ 2:13 Гал 4:14
+ 2:14 1 Фес 1:6, Илҷ 17:5, 2 Фес 1:4-5

+ 2:15 Мф 23:34, Ин 15:20, Илҷ 13:50, Илҷ 17:5

+ 2:16 Илҷ 13:45, Илҷ 14:2, Мф 27:25, Лк 21:23, 1 Фес 1:10

+ 2:17 1 Кор 5:3, Кол 2:5
+ 2:18 Рим 1:13, Рим 15:22
+ 2:19 1 Кор 15:31, 2 Фес 1:4
+ 3:1 Илҷ 17:15-16
+ 3:2 Илҷ 16:1, Флп 2:19
+ 3:3 Илҷ 9:16, Илҷ 14:22, 1 Пет 5:9
+ 3:5 Мф 4:3, 1 Кор 7:5, Гал 4:11
+ 3:6 Илҷ 18:5
+ 3:10 2 Тим 1:3
+ 3:11 2 Фес 3:5
+ 3:12 Флп 1:9-10, 2 Фес 1:3
+ 3:13 Иуд 1:14, 2 Фес 2:17
+ 4:1 Кол 1:10, Кол 2:6
+ 4:3 1 Кор 6:18, Гал 5:19, Еф 5:3
+ 4:5 1 Пет 4:3-4, Рим 1:26, Еф 4:17-19
+ 4:7 1 Пет 1:15, Иуд 1:24, Еф 1:4, Кол 1:22
+ 4:9 Евр 13:1, Ин 6:45

+ 4:11 Илҷ 18:3, Еф 4:28, 2 Фес 3:8, 2 Фес 3:10

+ 4:12 Рим 13:13
+ 4:13 Еф 2:12
+ 4:14 1 Кор 15:20, 2 Кор 4:14
+ 4:15 1 Кор 15:51-52

+ 4:16 Иуд 1:9, Аз.ч. 12:7, Мф 24:31, 1 Кор 15:52, Мф 16:27, 1 Кор 15:23

+ 4:17 Илҷ 1:9, Аз.ч. 11:12, Ин 14:3
+ 5:1 Илҷ 1:7
+ 5:2 Мф 24:43, 2 Пет 3:10
+ 5:3 Лк 21:34, Флп 3:19
+ 5:4 1 Ин 2:8
+ 5:5 Лк 16:8, Ин 12:36, Рим 13:12
+ 5:6 Мк 13:33-36, 1 Пет 1:13, Еф 6:18
+ 5:8 Еф 6:14, Еф 6:17
+ 5:9 1 Фес 1:10
+ 5:10 Рим 14:9

+ 5:12 1 Кор 16:16, 1 Кор 16:18, Флп 2:29, 1 Тим 5:17

+ 5:13 Мк 9:50, Рим 12:18, 2 Кор 13:11
+ 5:14 2 Фес 3:6-10, Гал 6:1
+ 5:15 1 Пет 3:9, Рим 12:17
+ 5:16 Флп 4:4

+ 5:17 Лк 18:1, Лк 21:36, Рим 12:12, Еф 6:18, Кол 4:2

+ 5:18 Рим 12:2, Еф 5:17, Еф 5:20
+ 5:19 Еф 4:30
+ 5:21 1 Ин 4:1, 1 Кор 14:29
+ 5:23 Рим 15:33, Флп 4:9, 2 Фес 3:16
+ 5:24 1 Кор 1:9, 2 Фес 3:3, Евр 10:23
+ 5:25 Еф 6:19, 2 Фес 3:1, Евр 13:18
+ 5:26 1 Пет 5:14, Рим 16:16
+ 5:27 Кол 4:16

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=XKS

Сӧстік

Сӧстік

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. И

6. К

7. Л

8. М

9. О

10. П

11. С

12. Т

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ч

17. Ы

Абыс – Иерусалимдегі Храмның тоғынӌызы. Еврейлернің киртінізінде абыстар Худайға тайығ иртірчелер. Моисей Чахии хоостыра абыстарға Моисейнің харындазы Ааронның на тӧлінең сыххан кізілер турғызылчалар. Абыстар он ікі пӧлікке чарылӌаңнар. Полғаны ла Храмда пір чылда ікі ле хати ікілер неделя тоғынӌаң.

Авраам – пу сӧс еврей тілінең «кӧп кізінің пабазы» тіп тілбестелче. Ол Худай таллап алған кізі полған. Худай Авраамны сӧбірезінең хада, пос чирінең сығып, ыраххы Ханаан чирінзер кӧс парыбызарға хығырған. Худай, аннаң хада чӧптезіг идіп, аны кӧп саннығ чонның адазы ит саларға молӌаан (Пастағлар 12– 22 ). Іди Авраам израиль чонының ӧбекезі полыбысхан. Авраам еврейлерге постарын Худай таллап алғанын таныхтапчатхан кізі полған (Ин 8:33, 39).

Адам – (пурунғы еврей тілінең «кізі» тіп тілбестелче) – Ева ипчізінең хада Худайның пастағы чайап салған кізізі. Пастап олар райда (Едем садта) чуртааннар, че соонаң Худай чахиин сайбабызып, ол оңдайнаң чазых ит салғаннар. Ол сыынаң тӧллері чазыхтығ чуртааннар, чазыхтың ӱчӱн хатығлас, тізең, ӧлім полған. Наа Молӌағда Иисус Христос «халғанӌы Адам» тіп адалған (1 Кор 15:45). Пастағы Адамнаң пастыра тилекейге чазых паза ӧлім кіргеннер. Че Христос чир-чалбахха паарсас, пыро тастирын паза ахтаныс ағылған (Рим 5:12; 1 Кор 15:22).

Азых чоох – Анзы Худайның пірее кізее Позының кӧңнін азып, кӧзіткені полча. Ол анзын ӧң-пазы оңдайнаң идедір: піреезінзер кӧні Позы килче, кемзер-де ангеллерін ызыбысча, кемге-де Позының кӧңнін тӱсте паза кӧспекнең ас пирче.

Айналар – Сайтанның, ӧӧн айнаның, нымысчылары полчатхан чабал хуттар. Айналар, кізізер кіріп, аны тың иреелепчелер. Сағызын хомай итчелер, аймах ағырығларнаң ағыртчалар паза кізіні хомай киректерні итіртчелер, Иисус Христос, айналарға хаптырған кізілерні имнеп, айналарны сығара сӱрібіс турған. Иисустың ӱгренӌілері ідӧк имнеӌеңнер.

Албан чығӌаңнар – Палестинде орындағы чонның санынаң Рим хағанадының хазна чыындызына албан чыыпчатхан кізі. Албан чығӌаңнар Худайға киртінминчеткен Рим ӱлгӱзіне тоғынчатханнаңар, еврейлер оларны хырт кӧрӌеңнер. Ағаа хоза албан чыыпчатхан кізілер ахчаны, постарына халғызарға тіп, пастыхтарға киректелгеннең кӧп чығӌаңнар.

Алғас – пу сӧстің Наа Молчағда мындағ оңнағлар: 1) пірее кізее Худай Позы паарсазын читіргені алай чахсы иткені (Еф 1:3); 2) пірее кізінің пасха кізее Худайдаң паарсазын читір пирерге, чахсы ит пирерге сурынғаны – сӧстерінең (Рим 12:14) алай хол салып (Мк 10:16). Алғастаң тоғыр-пасха ниме харғас полча.

Аминь – «андағ ползын» теенін таныхтапчатхан еврей сӧзі. Пу сӧс пазырыс соонда чоохталӌаң. Ідӧк Наа Молӌағның хай-пірее грек пічіктерінде кинделернің соонда пазыладыр.

Ангел – пу сӧс грек тілінең «илӌі» алай «хабар ағылған» тіп тілбестелче. Ангеллерні Худай чайаан. Олар, Худайға нымысчы полып, кізілерге полысчалар.

Антихрист – грек тілінең «Христостың ыырӌызы» тіп тілбестелче. Антихрист – прай чабал нимелерні таныхтапча. Ол чир ӱстӱне Христостаң тоғыр чаалазарға сыға салча паза Христосха чох итіртче (кӧр Аз.ч.). Иоанн илӌі антихристтеңер паза антихристтердеңер піди пасча: «Антихрист тилекейге килерінеңер сірер искезер. Амды кӧп антихристтер сых килгеннер…» (1 Ин 2:18). Антихристтер олар Христостаңар Библиядағы ӱгредігні саба оңдайнаң апарчатхан чой ӱгретчілер.

Арығ чӱректіг кізі – Худай Пічиинде (Библияда) Худай чахығларын толдырып чуртирға кӱстенчеткен прай кізілерні іди адапчалар. Ол кізілер Моисей Чахиин толдыр полбастарын пілінзелер дее, олох туста Худай постарына чазыхтардаң позыдар Арачылағӌыны ызарына киртінгеннер.

Асий чирі – Римнің холында полған Кічіг Азияның кидеркі сариндағы аймах (сағамғы Тӱрк чирінің чардығы). Азия континентінең алӌаастабасха кирек.

Ах-арығ – кӧр «ызых».

Ах сағал – Наа Молӌағ киндеде пу сӧс саардағы тигіриб устапчатхан кізіні алай кізілерні таныхтапча. Ол, Худай паза тигірибдегілер таллап алған кізі, прай саринаң ах хылыхтығ паза пик киртіністіг кізі.

Вавилон – сағамғы Ирактың чирінде турған саар. Христос тӧрирінең 600 чӱс чыл азындыра вавилондағылар Иудей чирін чаалап алғаннар, Иерусалим саарны паза Храмны иңзер салғаннар. Иудей чуртағӌыларынаң кӧп чон 70 чыл Вавилон хан-чирінде пазығда полғаннар. Наа Молӌағ Вавилоннаңар чоохтапчатса, чазыхты паза Худайға, Аның чонына тоғырланчатхан кӱстерні таныхтапча.

Галилей чирі – Палестин чирінің алтынзархы чардығы. Анда кӧбізі иудей нимес кізілер чуртапчатханнаңар, пасха чон (язычниктер) чирі тіп адаӌаңнар. Иудей чирінің паза Галилей чирінің аразында Самар чирі полған. Иисус Позының ӱгредіглерінің кӧбізін Галилей чирінде искірӌең.

Давид – Иуданың сӧӧгінең сыххан Израильнің иң саблығ ханы. Ол Пурунғы Молӌағдағы Ырлар киндезінің авторларының пірсі. Амыр паза сын чуртасха кӱстеніп, Давид Худайның кӧңнін толдырған. Аның ӱчӱн Худай, ағаа сыйых идіп, Израиль ханнары хаӌан даа Давидтің тӧлінең сығарлар тіп молӌаан. Еврей ухаанӌылары тиксі-тилекейнің ханы, анынаң сын оңдайнаң устап парар Мессий Давидтің тӧлінең полар тіп киречілееннер.

Динарий – Римнің холындағы чирлерде тузаланылған кӱмӱс ахча. Пір динарий пір кізінің пір кӱнге тоғынып алған чал ахчазына тиңнелче.

Иаков (ИЗРАИЛЬ) – еврейлернің ӧбекезі, Исаактың оолғы, Авраамның пархазы. Ікіс харындазы Исавтың туңмазы. Иаков Исавтың соонаң тӧреен дее полза, че Худай аны таллап алғаннаңар, Иаков тун паланың ӱлӱзін алып алған. Аның он ікі оолғынаң (оларның аттары Рувим, Симсон, Левий, Иуда, Дан, Пеффалим, Гад, Асир, Иссахар, Завулон, Иосиф, Вениамин) еврей чонының он ікі сӧӧгі сыххан. Иаковха Худай пирген «Израиль» атнаң Иаковтың тӧлі полчатхан еврейлер паза Худай оларға пирген хан-чир адал сыхханнар.

Иліг кӱн пайрамы (Тросин) – еврейлернің киртінізі хоостыра Пасханың иліг кӱн соонда таныхталчатхан тоңас чыырына чарыдылған пайрам. Пурунда еврейлер, пу пайрам тузында Иерусалимде Худайға пазырып аларға тіп, Израильнің парчан пулуңнарынаң паза пасха хан-чирлерінең чыылыс парӌаңнар. Пу пайрам кӱнінде Христостың ӱгренӌілеріне Худай Худы тӱс килген соонда олар таныс нимес тіллернең чоохтас сыхханнар (Илӌ 2).

Илӌі – іди піс «апостол» грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧс грек тілінең «ӧнетін чахығнаң алай хабарнаң ызылған кізі» тіп тілбестелче. Иисус Христос, Позының ӱгренӌілерінің аразынаң он ікі кізіні таллап, оларны илӌілер тіп адаан. Оларға ӧнетін чахығ пирілген: Арачылағӌыдаңар Чахсы Хабарны чонға читір пирерге. Пу он ікі илӌідең пасха соонаң даа илӌілер полғаннар. Кӧзідімге алза, Матфий (Илӌ 1:15-26) паза Павел (Гал 1:1).

Иуда – Наа Молӌағда мындағ атты пір ле кізі ал чӧрбинче. Оларның аразында ӧӧн кізілер: 1) Иаковтың оолларының пірсі, Израиль тӧстеен пір сӧӧктің пазы. Иуданың адынаң хоостыра тӧлі иудейлер тіп адал сыхханнар (Наа Молӌағда пу сӧснең прай еврейлерні адидырлар), олар орныххан Израиль хан-чирінің аймағы, тізең, Иудей чирі тіп адал парған. Иуданың тӧлінең Израильнің илбек ханы Давид паза Аның тӧлі Иисус Христос полғаннар. Давид тее паза Иисус таа Иудей чирінің пір саарында, Вифлеемде тӧрееннер. 2) Христосты садыбысхан ӱгренӌізі Симонның Искариот Иудазы. 3) Иуда Хан-пиг Иисус Христостың туңмазы. Иуданың пічиин ол пасхан поларға айабас.

Иудей чирі – Израиль хан-чирінің ӱстӱнзархы аймағы. Алында пір полған Израиль хан-чирі сайбал парған соонда Иудей чирі тіп Ӱстӱнзархы хан-чирні адап сыхханнар. Кӧр ідӧк Иуда.

Иудейлер – иң пастап іди Иуданың сӧӧгінең сыххан кізілерні адаӌаңнар (кӧр Иуда). Соонаң пу сӧснең ідӧк еврейлерні паза израиль кізілерні адап сыхханнар. Итсе «иудейлер» сӧснең чонны нимес, киртініс пірігізін адидырлар. Иоанн пасхан Чахсы Хабарда удаа еврейлернің киртіністе устағ-пас полчатхан кізілерні адапчалар.

Кип-чоох – пу ӱгредігліг чоох. Анда Чахсы Хабардаңар, Худайдаңар паза Худай хан-чирінеңер піліс пирілче. Ол чазыт оңдайнаң чоохталчатхан киректі исчеткен кізілерні сағынарға ӱгретче.

Кізі Оолғы – Чахсы Хабар киндеде Иисус Позын іди удаа аданӌаң. Пу сӧстер Пурунғы Молӌағ киндеде ухаанӌы Даниилнің киндезінде учурапча. Анда Худай тӱгенӌі чылда Кізі Оолғына аарлас, сабланыс паза ӱлгӱ пирер тіп чоохталча. Анзы Кізі Оолғының ідӧк Мессий-Арачылағӌы полчатханын кӧзітче. Еврей тілінең пу олаңай ла «кізі» тіп сӧсті таныхтапча.

Кірес – Рим хағанадында Иисус Христостың тузында иң аар сайбағ ит салған ӧлімге чарғылатхан кізілерні анынаң пастыра чох итчеңнер. Ол азаа чирге хазалған, харчи сабылған ағастығ, чазаан тӧге полған. Кіреске хазатыртып ӧдірткені тың иреелестіг паза уйадыстығ саналӌаң.

Кіреске тӱскені (сомдырғаны) – пу кибір кізі, суға патыра кіріп, арығлал парчатханын таныхтапча. Еврейлер пу кибір хоостыра постарын арығланӌаңнар паза храмда тузаланчатхан ідіс-хамысты арығлаӌаңнар. Иисустың тузында Иоанн кізілерні, чазыхтарынаң хыйа полчатханын таныхтап, суғда кіреске тӱзірген. Соонаң пу кибірнең христианнар тигірибі тузалан сыххан.

Левиттер – Олар абыс полбазалар даа, храмда Худайны кӧглернең саблирында, тайыға салылчатхан малны тимнирінде полысчаңнар. Аннаң пасха олар Моисей Чахиин ӱгреніп, чонға таратчаңнар. Левиттер поларға Израиль чонының он ікі сӧӧгінің пірсін тӧстеен Иаковтың Левий оолғының на тӧліне чарадылӌаң.

Мессий-Христос – еврей тілінең пу сӧсті тілбестезе, «Худай таллаан» алай «Худай сӱрткен» тіп оңнирға чарир. «Мессий» сӧс грек тілінең «Христос» полар. Пурунғы Молӌағның тузында, абыстарға, ханнарға паза хай пірее ухаанӌыларға пастарын хайахнаң сӱртіп, турғысчаңнар. Аннаңар Мессий ідӧк «турғызылған» тіп тілбестелче. Мессий – ол Худай ысхан кізі, Арачылағӌы-хан. Аның килерінеңер Пурунғы Молӌағның кинделерінде чоохталча. Иисустың тузында еврейлер Мессийнің килерін сағааннар. Ол, киліп, оларны римляннарның ӱлгӱзінең позыдыбызар паза чир ӱстӱнде Худай хан-ӱлгӱзін турғызыбызар тіп киртінгеннер.

«Минмін» – иудей тілінең «Яхве». Худай, Позын Моисейге кӧріндіртіп, піди аданған. Аның соонаң Ол Моисейні Израиль чонын Египет холынаң осхырарға ысхан. Пу сӧс иудейлерге уғаа ызых полғаннаңар, аны адирға даа чарадылбаӌаң. Пу сӧстің орнына «Хан-пиг» сӧснең тузаланӌаңнар. Пурунғы Молӌағ киндезін грек тіліне пурунғыда тілбестеенде, «Яхве» сӧсті «Минмін» тіп тілбестееннер. Иоанн пасхан Чахсы Хабар киндезінде Иисус Позынаңар іди удаа чоохтанӌаң.

Моисей – ол Израиль чонының иң илбек устағӌызы. Худай аны израиль чонын Египет холынаң осхырарға таллап алған. Моисей, еврейлерні піріктіріп, оларға Худай пирген чахығларны читір пирерге кирек полған. Ол израиль чонын тӧстеп салып, аны Худай молӌаан чирзер апарған. Израиль чоны Моисей пирген чахығлары хоостыра чуртаан паза ағаа киртінген. Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезін Моисейни тіп санапчалар.

Моисей Чахии – ол Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезінде пазылған чахығлар. Ол кинделерде тилекейнің чайалғанынаңар, пастағы кізілернің чазых иткенінеңер чоохталча. Аннаң андар еврей чоны хайдаң сыхханынаңар, хайди Худай еврейлерні Египет холынаң позытханынаңар паза Палестин чирін оларға пиргенінеңер пазылча. Ағаа хоза ол кинделерде Худай пурунғы еврей чонына пирген чахығлар полар. Иң ӧӧні – он чахығ, аннаң даа пасха чахығлар паза кибірлер. Аннаңар ол пастағы пис киндені пӱкӱлее «Чахығ» тіп адапчалар. Пірееде прай Пурунғы Молӌағ киндезін «Чахығ» тіп адапчалар. Ол Чахығдағы ӧӧн чарадығларны Худай Моисейдең пастыра пиргеннеңер, ол чахығларны «Моисей Чахии» тіп адапчалар.

Молӌағ – («чахығ», «чӧптезіг») – Библияда Худайның Позының кӧңнінӌе кізілернең молӌасханы ӧӧн орында турча. Молӌағ алылчатса, ноо даа сари позының ниме идерін пӧгініп, молӌағ пирче. Синай тағда Худай Моисейдең пастыра прай еврей чонынаң молӌас салған. Ол молӌағны «Пурунғы Молӌағ» тіп адапчалар. Худай еврейлерні алғирға паза прай ыырӌылардаң арачылирға молӌап салған. Олар даа, постарының саринаң Худайға киртістіг поларға, Аның чахығда пазыл парған кӧңнін толдырарға киректер. Ухаанӌылар Худайның паза кізілернің аразында Наа Молӌағ полардаңар чоохтаан полғаннар. Наа Молӌағ Иисус Христостың тӧгілген ханынаң пик киречілел парған (1 Кор 11:25).

Мӧгі чуртас – Худай Пічиинде (Библияда) пу пір дее тоозылбинчатхан чуртасты ла нимес, че пу чир ӱстӱ чох пол парза, Худай хан-чирінде пір дее чобағ паза сағыссырас чох чуртас поларын таныхтапча. Ол чуртасты алғаны – Худай иң улуғ сыйых пиргеніне саналча. Андағ чуртасты Худай Иисус Христос Арачылағӌаа киртінгені пастыра пирче. Ағаа киртінминчеткен кізілер мӧгі чуртас ал полбинчалар. Оларны «геенна» – кӧйчеткен кӧл – сағыпча. Олар Худайға пір дее чағын пол полбастар.

Ораза – чиис чібин, пірееде ідӧк суғ даа іспин чӧргені. Пурунғы Молӌағ хоостыра еврейлер пу кибірге тудынӌаңнар. Улам чазыхтарын тастирға сурынған туста алай Худайға ӧнетін сурыныстарнаң айланчатса. Чахсы Хабарда Иисус хырых кӱн ораза тутхан тіп пазылча. Матфей пасхан Чахсы Хабарда (6:16-18) Иисус оразаны хайди тудардаңар чоохтапча.

Отахтар турғысчаң пайрам – иудейлернің Египеттең Худай пирген чирзер 40 чыл парған тусха чарыдылған пайрам. Пу 40 чыл аразында олар хуу чазыда чӧріп, отахтарда чуртааннар. Ол чорыхты таныхтап, еврейлер чылның сай пайрам тузында пір нидиле отахтарда чуртапчалар.

Пасха тіп ӱлӱкӱн – пу сӧс еврей тілінең «хыринӌа парарға» алай ба пасха тузазында «айабызарға» тіп тілбестелче. Пу ӱлӱкӱнні чыл сай часхыда таныхтапчалар. Израиль чонын Египет холынаң Худай осхырғанын піди хумартхылапчалар. Египет ханы еврейлерні позыдыбыссын тіп, Худай Позының ангелін Египеттегі кізілернің тун палаларын паза малларның пастағы тӧлін ӧдірібізерге ысхан. Ангел, еврейлерге теңмин, хыринӌа ирт парыбысхан. Еврейлер постарының тураларын хураған ханынаң таңмалап салғаннар. Аннаңар оларның тун палалары тіріг халғаннар. Аны сағысха киріп, пу ӱлӱкӱнде тайыға хурағанны салчалар. Анаң ол хурағанны тооза чіпчелер. Пір кизек тее итті ікінӌі кӱннің ииріне артызарға чарабас.

Пасха худайлығлар – постарының сағыстары хоостыра еврейлер «пасха худайлығлар» тіп Чалғыс Худайға киртінминчеткен, Худай таллаан чоннаң полбинчатхан прай еврей нимес чонны адааннар. Пірее тілбестеглерде «пасха чоннар» алай «прай пасха чоннар» тіп пазылча. Еврейлер пасха худайлығларны арығ нимес чонға санап, оларнаң палғалыс тутпасха кӱстенӌеңнер.

Сабланыс – Библияда «Худайның сабланызы» теені Худайның тиксі ӱлгӱзін тутчатханын паза Аның илбегін таныхтапча. Пірее тустарда Худайның сабланызы израиль чонының алнында тың чарып, ыс-от полып кӧрін килӌең.

Саддукей – Иисустың тузында еврейлернің аразындағы иң кӱстіг киртініс чӧрімі. Саддукейлернің илеедезі Ӧӧркі Чарғаа кірӌеңнер, оларның санынаң иң улуғ абыстар даа сыхчаң полған. Фарисейлерӧк чіли, олар Моисей Чахиина хатығ тудынӌаңнар. Итсе, саддукейлер, фарисейлердең пасхалалып, Худай Пічиинің кинделерінең Моисей пасхан пастағы пис киндені ле орта тіп санааннар. Ӧліглер тірілерінеңер Моисей Чахиинда пазылбаан тіп санапчатханнаңар, олар анзына киртінмеӌеңнер.

Сайтан – пу «ыырӌы» тіп сӧсті таныхтапча. Ол Худай чайап салған хут полча. Анаң ол хут Худайдаң тоғыр пол сығып, позының соонӌа кӧп ангеллерні апарған. Ол ангеллерні соонаң айналар тіп адап сыхханнар. Сайтан, кізілерні чазых идерге кӧӧктіріп, Худайның пай пӧгіннерінең тоғыр полча. Иоанның Азых чооғында сайтанның чиңдіргенінеңер паза аның чох иділгенінеңер чоохталча.

Самарлар – іди Самар чирінде чуртапчатхан чонны адаӌаңнар. Ол чон, иудейлерӧк чіли, Моисей пирген чахығӌа чуртааннар паза постарын, пурунғы израиль чонының тӧлі тіп, санаӌаңнар. Че самарларның ӧбекелері, израиль чонынаң сыххан даа ползалар, пасха худайларға пазырӌаңнар. Аннаңар иудейлер, оларны киртіністері хоостыра кірліглерге санап, оларға чағын полбаӌаңнар.

Синагога – іди еврейлер постарының Худайға пазырӌаң ибін адаӌаңнар. Олар, пеер суббота сай чыылызып, Худай Пічиин паза молитваларны хығырӌаңнар. Иисустың тузында еврейлер чуртапчатхан кӧп саарларда синагогалар полӌаңнар. Синагогада чыылысхан кізілернің полған на постаң кізізі Худай Пічиинең кизекті хығыр пирӌең.

Синай – Чир ортызындағы талайның (Средиземнай талай) ӱстӱнзархы саринда, сағамғы Египеттің чирінде турчатхан тағ. Пу тағда Худай Моисейнең чоохтазып, еврей чонынаң молӌас салған (чӧпке кірген).

Соломон – Давидтің оолғы, Израиль ханы, кӱлӱгі илбек кізі. Аның тузында Израиль хан-чирі ӧңненген. Иерусалимде Худай храмын пӱдір салған (аның алнында еврейлер Худайға ызых отахта пазырӌаң полғаннар).

Сомнаан худайлар (Тӧстер) – іди еврейлер ибіркі чоннарның, худай идіп, пазырчатхан омалығ тӧстерні адаӌаңнар.

Суббота – еврейлернің «шавват» сӧзінең пӱткен. Ол «тынағ кӱні» теені полча. Худай анынаң чирні чайап тоосханын таныхтаан. (Пастағлар 2:2-3 ). Моисей Чахиинда, пу пір дее тоғыс итпеӌең кӱн тіп, хатығлап чоохталча (Сығыс 20:8-11 ). Иисус Позын «Суббота ээзі» тіп адаан (Лк 6:5) паза пу пір дее ниме итпес кӱн нимес, че чахсы киректер итчең кӱн тіп ӱгреткен.

Сӱннет – Худайның иудейлерге пирген чахииның таңмазы. Худайның паза еврейлернің пабазы Авраамның аразындағы чӧптезіг хоостыра полған на ир пала пу кибір оңдайын иртерге кирек полған. Худайның израиль чонынаң Синай тағдағы молӌаанда Ол пу кибірні толдырарға хатап чахаан. Пу чахығ хоостыра ир кізінің алнының кизек теерізі кизілӌең. Пу кибір мусульманнарда парох.

Тайығ – Худай Пічиинде (Библияда) тайығ пастағызынаң сығара адалча. Худайны улуғлап пастағы тайығ иткен кізілер Адамнаң Еваның ооллары Каиннең Авель полчалар (Пастағлар 4 ). Моисей Чахии еврейлерге аймах тайығларны идерін чоохтап салған. Олар ӧӧнінде ікі пасха полғаннар: чазыхтары ӱчӱн паза алғас тайығлары. Тайыға хай пірее маллардаң паза хустардаң, алай чахсы чыстығ оттардаң салӌаңнар. Тайыға салған ит алай тамах чардыхти ӧртелӌең, чардыхти левиттерге паза абыстарға чииске пиріл парӌаң. Наа Молӌағда прай кізілернің чазыхтары ӱчӱн тӱгенӌі тайығ Иисус Христос полыбысхан.

Тайығ салӌаң орын – Еврейлернің Моисей Чахии хоостыра итчеткен тайығларының орны. Моисей Чахии хоостыра пасха орыннарда тайығ саларға чарадылбаӌаң. Иисустың тузында ол орын Иерусалимдегі храмда полған. Тайыға салылчатхан мал храм алнындағы сиден істінде соғылӌаң. Тайып ӧртеен тадылығ чыстығ оттар, тізең, храм істіндегі кӧзеңенің алнында ысталӌаңнар.

Тигіриб – пу сӧс храмны алай тураны таныхтабинча. Церковь алай тигіриб – ол киртінчеткен кізілернің чыылығлары. Наа Молӌағ киндеде Христосха киртінчеткеннернің полған на саардағы чыылығларын іди адаӌаңнар.

Тигір хан-чирі – кӧр Худай хан-чирі.

Тус сананызы – пурунғы еврейлернің алты сағат иртеннең алты сағат иирге теере кӱнӧрткізі саналӌаң. Кӱн хонызынаң кӱн сығызына теере хараа саналӌаң (6 сағат иирдең 6 сағат иртенге теере). Наа Молӌағ тузында хараағы тус тӧрт хадаға чарылӌаң, кӱнӧрткі тус, кӱн сығызынаң кӱн хонызына теере он ікі сағатха пӧлілӌең. Ӱзінӌі сағат 9 сағат иртенге килісче, алтынӌы сағат – 12-ке, читінӌі сағат – 13-ке, тоғызынӌы сағат – 15-ке, онынӌы сағат – 16-та, он пірінӌі сағат – 17-те, ӱс сағат хараа – 21 сағатха килісчең.

Тӱгенӌі кӱн – пу сӧстер Христостың чир ӱстӱнзер хатап килер тузын таныхтапчалар. Ол туста прай ӧлген кізілер тіріл киліп, прайзы Худайға чарғылаттырарлар.

Ухаанӌы – Худайның сӧзін истіп, ол сӧсті чонға читірчеткен кізілерні іди адапчалар. Ухаанӌылар кізілерні Худайны аарлирға, Аның кӧңнін толдырарға, Ағаа чағыннирға, хынарға паза чабал ниме итпеске ӱгретчеңнер. Еврейлернің кӧп ухаанӌылары Худайдаң искен сӧстерні пічікке пасчаңнар. Ол пічіктер Пурунғы Молӌағ киндезінделер.

Фарисейлер – Иисустың тузындағы еврейлернің киртініс чӧрімі. Фарисейлер Моисей Чахиин паза кибірлерні уғаа хатығ тутчаңнар. Оларны чон аразында тың улуғлаӌаңнар. Олар постары даа уғаа киртінчеткеннерінең паза сын оңдайнаң чуртапчатханнарынаң поғдархаӌаңнар. Иисус оларны, Моисей Чахиин хыйыстырбааны хыныстаң паза паарсастаң артых тіп, санапчатханнары ӱчӱн хомайлан. Иисус оларны хомайлааннаңар паза олар Аны Мессий поларға килістіре кӧрбееннеңер, Фарисейлер Аны ӧлімге пир салғаннар.

Хайхас – чир-чайаанның чуртас оңдайын алыстырчатхан Худайның кӱзі. Іди Худай кӱзінең чазылбас ағырығлар даа чох пол парчалар, ӧлген кізілер дее тіріл килчелер паза пасха даа хайхастар иділчелер. Андағ хайхастарны ідӧк «танығлар» тіп адаӌаңнар. Худай Пічиинде (Библияда) анзы, Худайдаңар киречілеп, ӧӧн орында полча. Іди «танығлар» алай ба хайхастар кізілерге ле полыспинчалар, ідӧк Худай пар полчатханын таныхтапчалар. Иисус итчеткен хайхастар Аның Мессий полчатханын киречілееннер.

Хан-пиг, Хан Худай – іди піс «куриос» тіп грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧстің ікі ӧӧн тании полған: 1) грек тілінде алында даа, сағам даа пасха кізізер иптіг айланғаны полча. 2) Пурунғы Молӌағны хығырчатхан еврейлер Худайны, чайыдып, Адонай (пиг, ээзі) адаӌаңнар. Пурунғы Молӌағ грек тіліне тілбестелчеткенде, еврейлер «Адонай» сӧсті тузаланған орында гректер «Куриос» пасчаңнар. Іди пу сӧс Наа Молӌаға «Худай» сӧсті таныхтап, кірген. Хакас тілбестеенде «Хан Худай» сӧстер орных парғаннар. Иисусты адап, тізең, Хан-пиг адапчабыс. Иисус сынында Худай Оолғы паза Худай полза даа, Наа Молӌағны тілбестепчетсе, Аны Хан Худай адирға чарадылбинча. Анзы тигіриб чоны Иисустың Худай полчатханын, Ол ӧлімнең тіріл килгенде ле, піліп алғаннаң палғалыстығ. Наа Молӌағның авторлары Иисусты «Куриос» тіп адапчатханнары олар Аны сынында Худайға санапчатханнарын пазох хатап киречілепче.

Храм – ол Иерусалим саардағы ызых иб. Еврейлер мында ла Худайға тайығ салӌаңнар паза ӱлӱкӱннерде чыылысчаңнар. Храмны иң пастап пістің эраның алнындағы 10 векте еврейлернің илбек ханы Соломон пӱдірген. Ол храмны пістің эраның алнында 586 чылда Вавилон азымахчылары иңзергеннер. Иисустың тузындағы храмны иудей ханы Илбек Ирод пӱдірген полған. Храмның туразы ибіре галереялар пӱдірілген полған. Галереялар храм ибіре полған чирні пӧліктерге чарғаннар (кинденің соондағы схеманы кӧріңер). Храм галереяларында кізілер кӧп чыылыс парӌаңнар. Иисус ухаанӌылаан хоостыра тӱрче поларынаң, ол тіріл килген соонда, пістің вектегі 70 чылда ол храмны римляннар иңзер салғаннар. Ол храмны, паза нааӌылабин, амға теере пӱдірбееннер.

Худай Пічии – аны піс амды Пурунғы Молӌағ киндезі тіп адапчабыс. Иисустың тузында еврейлер аны Худай Пічии тіӌеңнер. Анда Моисей Чахии, ухаанӌыларның кинделері паза Пічіктер полғаннар. Соонаң Наа Молӌағ киндезін ідӧк адап сыхханнар. Сағам христианнар Библияның прай кинделерін Худай Пічии тіп адапчалар.

Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі – Наа Молӌағда Худай хан-чирі теені ікі танығлығ: 1) ол орынны таныхтапча. 2) ол Худай ӱлгӱзін таныхтапча. Аннаңар пістің тілбестегде сағысты орта читірерге артых чарапчатхан – «хан-чирі» алай «хан-ӱлгӱзі» – сӧстернең ікі оңдайли тузаланчабыс.

Худай Худы – Ол Иисус Христосты кіреске тӱзірчеткен туста тӱскен (Мф 3:16) паза Ағаа кӱс пирген (Мф 12:8). Худай Худы, Иисус тигірзер ӧӧрлебіскенде, чирге, киртінчеткен кізілерге полызарға, оларны часхарарға паза кӱс пирерге тіп, ызылған (Ин 16:5). Иисус Худай Худынаң тоғыр иткен чазых тасталбас теен (Мф 12:31-32). Худай Худы киртінчеткен кізілерде чуртапча (Рим 8:9). Худай Пічии (Библия) киртіністіг кізілерні Худай Худынаң тол парарға сыбыра хығырча (Еф 5:19).

Худай Хурағаны – Пурунғы Молӌағ киндезінде хурағанны тайыға салӌаңнар тіп чоохталча. Ӧӧнінде, Пасха тіп ӱлӱкӱнде. Наа Молӌағ киндезінде Иисус Христосты «Худай Хурағаны» тіп адаӌаңнар. Иисусты иң пастап іди кіреске тӱзірӌең Иоанн адаан. (Ин 1:36). Ол Иисусты Худай хынчатхан, Аны Худайның пӧгінін толдырчатхан кізее санаан. Иисустың кірестегі ӧлімі соонда, «Худай Хурағаны» сӧс наа ниме таныхтап сыххан. Іди Худай Оолғын адап сыхханнар, Ол Позының тынын, кізілерні чазыхтарынаң арачылирға тіп, тайыға пирібіскен.

Чазых – анзы Худайны испеені паза Аның чахиин сайбапчатханы, Худайға удурласчатханы, Аны Хан-пиг тіп адабинчатханы полча. Иң пастағы чазыхты пастағы кізілер Адамнаң Ева идібіскеннер.

Чир тӱбі – Ол ӧліг кізілернің орны. Анда Христосха киртінмеен кізілернің хуттары ӧлім соонда полчалар. Анаң «тӱгенӌі кӱн» читсе, олар тіріл киліп, Худайға чарғылаттырарлар.

Чир ӱстӱ, чир-чалбах – пу сӧс чир-чайанны, кізілерні, мал-хусты, прай тіріг нимені таныхтапча. Че Иоанн илӌінің пічиинде пу сӧске наа сағыс пирілче. Анзы чир ӱстӱндегі прай чабал кӱстерні, Худайға паза Христосха тоғырланчатхан нимелерні таныхтапча. Ідӧк Худайны пілбинчеткен паза Худайға тоғыр полчатхан кізілерні таныхтапча.

Ызых, Ах-арығ – Пурунғы Молӌағда ӧӧнінде Худайға ла килістіре танығ. Иерусалим храмында Иң ызых орын Хан Худай Позының чонынаң хада полчатхан орын полған. Андар абыстар пастығына чылда пір ле хати кірерге чарадылӌаң. Кірер алнында ағаа, ӧнетін тайығ идіп, позын арығланып аларға кирек полған. Ызых нимелер Худайни полғаннар. Наа Молӌағда Иисус Христосха киртініс пастыра Аның ханынаң чазыхтарынаң арығланып алған кізілерні ах-арығ тіп адапчалар. Іди олар Худайға чағдирға оңдай алғаннар (Евр 9). Андағ кізілер Худайның холындалар, аннаңар ах-арығ кізілер тіп адалчалар.

Карталар

Библияда чоохталчатхан орыннарның сомнары паза карталар

Table of Contents

Наа Молӌағ: 1 Фессалониктегілерге

Наа Молӌағ

- Сӧс Алны

- 1 Фессалониктегілерге

- Павелнің Фессалониктегілерге Пастағы Пічии
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

Сӧстік

- Абыс
- Авраам
- Адам
- Азых чоох
- Айналар
- Албан чығӌаңнар
- Алғас
- Аминь
- Ангел
- Антихрист
- Арығ чӱректіг кізі
- Асий чирі
- Ах-арығ
- Ах сағал
- Вавилон
- Галилей чирі
- Давид
- Динарий
- Иаков (ИЗРАИЛЬ)
- Иліг кӱн пайрамы (Тросин)
- Илӌі
- Иуда
- Иудей чирі
- Иудейлер
- Кип-чоох
- Кізі Оолғы
- Кірес
- Кіреске тӱскені (сомдырғаны)
- Левиттер
- Мессий-Христос
- «Минмін»
- Моисей
- Моисей Чахии
- Молӌағ
- Мӧгі чуртас
- Ораза
- Отахтар турғысчаң пайрам
- Пасха тіп ӱлӱкӱн
- Пасха худайлығлар
- Сабланыс
- Саддукей
- Сайтан
- Самарлар
- Синагога
- Синай
- Соломон
- Сомнаан худайлар (Тӧстер)
- Суббота
- Сӱннет
- Тайығ
- Тайығ салӌаң орын
- Тигіриб
- Тигір хан-чирі
- Тус сананызы
- Тӱгенӌі кӱн
- Ухаанӌы
- Фарисейлер
- Хайхас
- Хан-пиг, Хан Худай
- Храм
- Худай Пічии

- Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі

- Худай Худы
- Худай Хурағаны
- Чазых
- Чир тӱбі
- Чир ӱстӱ, чир-чалбах
- Ызых, Ах-арығ

Карталар