Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-02T20:13:30.130945+00:00

Наа Молӌағ: 1 Иоанның

Наа Молӌағ: 1 Иоанның

1. Наа Молӌағ

1. Сӧстік

2. Карталар

Наа Молӌағ

Наа Молӌағ

1. Сӧс Алны

1. 1 Иоанның

Сӧс Алны

Сӧс алны

Аарлығ хығырығӌылар!

Сірернің алныңарда хакас тіліне тілбестелген Наа Молӌағ. Наа Молӌағнаң Пурунғы Молӌағ пір кинде полып, тилекейде иң хығырылчатхан Худайның (Ызых) Пічии алай ба Библия полча.

Наа Молӌағ – ол 27 кинденің чыындызы полча. Андар тӧрт Чахсы Хабар, Худай илӌілерінің чуртастарынаңар кинде, Илӌілернің пічіктері паза Ухаанӌыларның Азых Чооғы киріл парғаннар. Грек тілінең «Евангелие» сӧс «Чахсы Хабар» тіп тілбестелче. Іди Иисус Христос Позының ӱгредиин адап салған, сах ідӧк Наа Молӌағның пастағы тӧрт киндезі адалча. Анда евангелисттер Матфей, Марк, Лука паза Иоанн Иисус Христостың чуртазынаңар паза иткен киректерінеңер, Аның ӱгредиинеңер паза Ол иткен хайхастардаңар, Аның ӧлімінеңер паза тірілгенінеңер чоохтапчалар.

Худай илӌілерінің чуртастарынаңар киндеде Иисус Христостаңар Чахсы Хабар хайди тарадылғаннаңар чоохталча. Пу киндеде Христос киртінізінің пастағы чылларында полған киректернің изерезі кӧзіділчеткеннеңер, ол тархынның тың аарлалчатхан киречізі полча. Анда илӌілернің кӱстенізі сылтаанда, Иисус Христостаңар хабар тиксі-тилекейге хайди тарадылғаннаңар чоохталча.

Наа Молӌаға ідӧк Павелнің, Петрның, Иоанның паза илӌілернің пасхалары даа Христос тӧрееннең 1-ғы чӱс чылында пасхан 21 пічии кірген. Полған на пічік кемге-де, христиан ӧмелеріне алай алынӌа кізілерге адалып, пазыл парғаннар.

Наа Молӌағның халғанӌы киндезі, Илӌілернің Азых Чооғы, ухаанӌы ниме. Аны хығырары оой ла нимес. Анда тилекейнің тархынында Худай полғанының чазыдын асчатхан кӧп омалар пар. Пу киндеде ідӧк Худай тилекейні чарғылирдаңар паза пу чир-чарыхтың орнына «наа тигірнең наа чир» тіп адалчатхан артых, мӧгі хан-чир килерінеңер чоохталча.

Наа Молӌағны тілбестирінде тузаланылчатхан сын пічіктердеңер

Наа Молӌағ пурунғы грек тілінең пазыл парған. Ол кӧп хати холнан хобырылған. Прай ла грек пічіктері пір тӧӧй ниместер. Че пасхалалчатхан орыннарның кӧп сабазы сағыс хоостыра тың на ырабинчалар. Пурунғы пасха пічіктернең тиңни Наа Молӌағның пічиинде андағ киліспес орыннар асхынахтар.

Хакас тіліне тілбестег орыс Синод тілбестиине тӧстенче. Піс пілчеткен иң артых пічіктер пірее чирлерде Синод тілбестиинең пасхалалчалар. Хығырығӌыларға грек пічіктерінең пасхалалчатхан андағ орыннар страницаның алтында паза кинденің соондағы таблицаларда чарыда чоохталчалар.

Синод тілбестии удаа таныс грек пічіктерінің пірдеезіне тӧстенминче. (Сағамғы Синод тілбестеглері андағ орыннарны курсивнең алай тӧрткіл скобкаларнаң таныхтапчалар. Че пірееде пір дее хайди таныхтабинчалар). Андағ оңдайларда хакас тілбестии грек пічиин хооп, Синод тілбестиинең пасхалалчатханына сноскаларда ӱндеспинче.

Пу киндее хоза сығарылған нимелер

Кинденің соонда сӧстік табарзар. Анда хакас тілбестиинде тузаланылчатхан паза чарыда чоохтиры киректелчеткен сӧстерні таап аларзар. Сӧстікте пирілчеткен сӧстернің ӱстӱнде мындағ «#» підір пазылых полча. Кинденің соонда, тізең, Наа Молӌағ тузындағы Палестин паза Чағынғы Іскеркі чирлернің карталары, ідӧк Библия тузында полған киректернің орыннарының сомнары кӧзіділ парғаннар.

Хакас тіліне тілбестегдеңер

Тілбестег чахсы синде иділерінің ӱчӱн паза сын грек пічиинің сағызын хыйыстырбастың ӱчӱн, Библияны тілбестепчетсе, хайзы-пірсі сыныхтағлар хайди даа иділедірлер. Хакас тілбестегде, грек пічиин чарытчатса, Библияны тілбестеӌең институттың пасха даа тоғыстарында чіли, пу тоғыста тілбесчілер чоннар аразында алылған оңдайларны хыйыстырбасха кӱстенчелер. Піске грек пічиинің пасха-пасха оңдайли чарыдылчатхан орыннарының тілбестеге пірсін не аларға киліскен, пасхазын (грек пічиинің чарыдылчатхан олох орнын) сноскаа кир салғабыс.

Наа Молӌағ ікі муңӌа чыл мының алнында пазыл парған. Ол сыынаң аны чӱзерлеп улуғ-кічіг тіллерге тілбестеп салғаннар. Амды ол санға хакас тілі кірібӧк парды. Худай Пічии хакас тіліне тілбестелгеннең кӧп ле тус иртпеді – пу проектке он чыл азыра ла. Пу тустың аразына Библияны тілбестеӌең институтнаң Марктың Чахсы хабары (1995), Луканың Чахсы Хабары, Худай илӌілерінің чуртастары (1999), Иоанның Чахсы Хабары, Иоанның пічіктері паза Азых чоох Киндезі (2004), тӧрт Чахсы Хабар (2007) тілбестеліп, сынағ оңдайынаң сығарыл парғаннар.

Библияны тілбестеӌең институт Наа Молӌағны хакас тіліне тілбестир тоғыста кӧп чыллар изере араласхан тілбесчілерге паза редакторларға, ідӧк пу тілбестегні чарыхха сығарарына хабасхан прай кізілерге алынӌа алғызын читірче.

Библияны тілбестеӌең институт

1 Иоанның

1 Иоанның

1. Иоанның Пастағы Пічии

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

Иоанның Пастағы Пічии

Иоанның пастағы пічии

Пу пічіктің пасхан оңдайы паза сағыстары аның авторы тӧртінӌі Чахсы Хабарның ээзі Иоанн илӌі полчатханын кӧзітче. Христианнар кибірі хоостыра, Иоанн пу пічікті Эфес саарда чуртапчатхан туста, наа эраның 90 чылларында пас салғанға саналча.

Ол туста Христос тигіриблерінің аразында Иисус Христостаңар паза христиан киртінізінеңер чой ӱгредіглер алғым тарадыл сыхханнар. Ӱгретчілернің хай піреелері, Худай Оолғы пу чирдегі чуртазында сын ит-сӧӧктіг полбаан тіп, таласханнар. Олар Иисус Христосты, кізее тӧӧй дее полза, че сынында хызығыс, ағырығ пілбес, иді-сӧӧгі чох хут полған тіп, чоохтаӌаңнар. Чазыхтаңар паза чазыхтаң арачыланардаңар олар саба ӱгреткеннер.

Аннаңар Иоанн позының пічиинде Христос киртінізінің сын ӱгредии хайдағ полчатханын чарытча. Худай, кізі полыбызып, кізілерге Позының хынызын читірген паза пістің ӱчӱн Позының тынын пир салған. Сын христианнар Иисуснаң пик палғалыстығлар, аның хынызын посха алынчалар паза аны пасха кізілерге сыйлирға хынчалар.

1

Иисус Христос – чуртас пирчеткен Сӧс

1^1Чуртас пирчеткен Сӧстеңер сірерге пасчабыс. Ол чир чайалғалахтох пар полған, піс, тізең, Аны искебіс, харахтарыбыснаң кӧргебіс, кӧрглеп, холларыбыснаң теңебіс+. 2Чуртас пирчеткен Сӧс іле сыхханда, піс Аны кӧргебіс. Кӧріп, Аннаңар киречілепчебіс. Пабабыснаң хада полған паза піске кӧрінген мӧгі чуртастаңар сірерге искірчебіс+. 3Піснең пір палғалыстығ поларларың ӱчӱн, сірерге позыбыстың кӧрген, искен нимелерібістеңер искірчебіс. Піснең палғалысханы, тізең, Пабанаң паза Аның Оолғы Иисус Христоснаң палғалысханы полча+. 4ӧріністерің толдыра ползын тіп, сірерге пу пічікті пасчабыс+.

Чарыхта чӧріңер

5Мына Иисус Христостаң искен паза аны сірерге искірчеткен чахсы хабар: «Худай – Чарых. Худайда пір дее харасхы чоғыл»+. 6Худайнаң палғалызыбыс пар тіп чоохтанчатсабыс, че постарыбыс харасхыда чӧрчетсебіс, андада піс чойланчабыс паза сын ниме итпинчебіс+. 7Худай чарыхта чӧрчеткен чіли, піс тее чарыхта чӧрчетсебіс, андада прайзыбыс пір палғалыстығ пол парчабыс, Худай Оолғының Иисус Христостың ӧлімі, тізең, полған на чазыхтаң пісті арығлапча+. 8Пісте чазых чоғыл тіпчетсебіс, андада піс позыбысты алаахтырчабыс, паза пісте сын ниме чоғыл+. 9Чазыхтарыбыстаңар пыросынзабыс, Худай, Позының сӧзіне турыстығ полып, орта нимее хынып, піске чазыхтарыбысты позыдар паза ноо даа чой нимедең пісті арығлир. 10Чазых итпеебіс тіп чоохтанчатсабыс, андада Худайны чойға санапчабыс, чӱреебісте, тізең, Аның сӧзі чох поладыр+.

2

Наа чахығ паза иргі чахығ

2^1Палаларым! Мин сірерге, чазых итпезіннер тіп, пу нимені пасчам. Че сірернің пірееңер чазых ит салза, Худай Пабаның алнында пістің алныбыс алӌаң Иисус Христос пар. Ол ах-арығ нооза+. 2Ол пістің паза пістің не нимес, че прай чир ӱстӱндегі кізілернің чазыхтары ӱчӱн тайыға салдыртхан+.

3Худайны пілчеткенібісті хайди піліп алчабыс? Аның чахығларын толдырып+. 4Пірее кізі «Мин Худайны пілчем» тіпчетсе, че Аның чахығларын толдырбинчатса, ол чой кізі, анда сын ниме чоғыл+. 5Худайда полчатханыбысты хайди піліп алчабыс? Худайның сӧзін толдырчатхан кізіде Худайға хыныс пӧзиине чит парча. Анзын кӧріп, піліп алчабыс!+
6Худайда полчам тіпчеткен кізее Иисус Христос чіли чуртирға кирек.

7Хынғаннарым! Мин сірерге наа чахығны нимес, че иргі чахығны пасчам. Пу пурунғы чахығ, сірер Христосха киртін сыххан тустох искен чахсы хабар+. 8Че мин пасчатхан чахығ наа чахығ полыбохча. Пу чахығ Иисус Христостың паза сірернің чуртазыңарда сыннаң пар. Аннаңар харасхы иртче, аның орнына сын чарых чарытча+. 9Позынаңар «Чарыхта полчам» тіпчеткен, че харындазын хырт кӧрчеткен кізі ам даа харасхыда чуртапча+. 10Харындазына хынчатхан кізі чарыхта чуртапча, аның чазых итчең сағыстар пір дее чоғыл+. 11Харындазын хырт кӧрчеткен кізі, тізең, харасхыда чуртапча. Харасхы аның харахтарын туу чабысханнаңар, харасхыда чӧрче, іди чӧріп, хайдар парчатханын даа пілбинче.

Чир-чалбахтағыларның киректеріне хынмаңар

12Палаларым! Иисус Христостың ӧлгені ӱчӱн сірернің пыроңар тасталған, аннаңар сірерге пасчам+.

13Пабалар! Кемнің иң пастабох пар полғанын пілчеткенерің ӱчӱн, сірерге пасчам.

Чииттер! Сайтанны чиңіп алғаннарың ӱчӱн, сірерге пасчам.

Палаларым! Пабабысты піліп алғаннарың ӱчӱн, сірерге пасчам+.

14Пабалар! Кемнің иң пастабох пар полғанын піліп алғаннарың ӱчӱн, сірерге пас пирдім.

Чииттер! Кӱстіг полчатханнарың ӱчӱн, Худай сӧзін толдырчатханнарың ӱчӱн, сайтанны чиңіп алғаннарың ӱчӱн, сірерге пас пирдім.

15Сірер пу Худайы чох чир-чалбахха паза андағы нимелерге хынмаңар. Оларға хынчатхан кізінің Худайға хынызы чоғыл+. 16Чир-чалбахтағы нимелер: кізінің прай нимее хыӌыхтанғаны, тоспас харах полғаны, ӱлгее паза пайға поғдархааны Пабадаң ниместер, че чир-чалбахтилар. 17Чир-чалбах паза аның хыӌыхтаныстары ирт парадыр, че Худайның кӧңнін толдырчатхан кізі хаӌан даа чуртидыр+.

Антихрист – Христос ыырӌызы

18Палаларым! Тӱгенӌі тус чит килді. Антихрист тилекейге килерінеңер сірер искезер. Амды кӧп антихристтер сых килгеннер, аның хоостыра піс тӱгенӌі тустың чит килгенін пілчебіс+. 19Олар пістің арабыстаң сыхханнар, че пістің киртінгенібіс чіли киртінмин, пісти полбааннар. Пісти полған ползалар, піснең хада халарӌыхтар. Че оларның пістең хыйа парыбысханы пісти нимес полчатханын кӧзітті+. 20Худайның ах-арығ Оолғы, тізең, сірерге Худай Худын пиргеннеңер, сірер прай ниме пілчезер+. 21Мин сірерге сын ӱгредігні пілбинчеткеннерің ӱчӱн паспаам. Сірер ол ӱгредігні пілчезер. Ол ӱгредігдең пір дее чой ниме сыхпазын даа пілчезер. 22Кемдір ол, чой? Иисусты Мессий Арачылағӌы полбинча тіпчеткен кізі нимес пе зе? Ол Худай Пабаа даа, Аның Оолғына даа киртінминчеткен антихрист полча+. 23Худайның Оолғына киртінминчеткен кізі Пабазына даа киртінминче. Худайның Оолғына киртінчеткен кізі, тізең, Пабазына даа киртінче+. 24Иисус Христосха киртініп пастаан тустох искен нимелер чӱрееңерде ползын. Ол тустох искен нимелер чӱрееңерде полза, сірер Оолғында даа, Пабада даа поларзар+. 25Иисус Христос піске мӧгі чуртасты пирерге хынча нооза.

26Мыны мин сірерні алаахтырарға итчеткен кізілердеңер пас пирдім+. 27Иисус Христостаң пирілген Худай Худы сірерде полча, аннаңар сірерні ӱгредерге кирек чоғыл. Ол Хут сірерні прай нимее ӱгретче. Ол сын, Анда чой ниме чоғыл. Аннаңар сірер Ол ӱгреткен оңдайӌа чуртаңар[*]+.

28Аннаңар, палаларым, Иисус Христосха киртініңер. Андада Ол килзе, піс чалтанмаспыс паза Аның алнында уйатпин турарбыс+. 29Сірер, Аның орта итчеткенін пілчетсер, орта итчеткен полған на кізінің Худайдаң тӧреенін дее пілерге кирексер+.

3

Худай палалары

3^1Кӧріңер зе! Худай Пабабыс піске хайди хынча! Пісті Худай палалары тіп адапча. Піс сыннаң даа Аның палаларыбыс. Чир-чалбахха хынчатхан кізілер, Худайны пілбееннеңер, пісті дее пілбинчелер+. 2Хынғаннарым! Сағам даа піс Худай палаларыбыс, че хайдағ пол парарбыс, ам даа пілдістіг нимес. Пілдістіг пол парза[*], Иисус Христостың хайдағ полчатханын кӧріп, Олох осхас пол парарыбысты пілчебіс+. 3Пу нимее ізенчеткен полған на кізі позы даа Иисус Христос осхас ах-арығ полып одырча+.

4Чазых итчеткен кізі Худайның чахиин сайбапча. Чазых Худайның чахиин сайбааны полча. 5Сірер пілчезер, Иисус Христос пістің чазыхтарыбысты позыдарға килген. Аның Позында пір дее чазых чоғыл+. 6Иисус Христосха киртінчеткен кізі чазых иде чоғыл. Чазых итчеткен кізі, тізең, Аны кӧрбеен дее, піліп албаан даа+.

7Палаларым! Сірерні пірдеезі хаңыртпазын. Иисус Христос чіли орта итчеткен кізі позы даа орта кізі+. 8Иң пурунғыдаң пеер сайтан чазых итче, аннаңар чазых итчеткен дее кізі сайтанның кізізі полча. Худай Оолғы сайтанның киректерін чох идерге килген+. 9Худайдаң тӧреен полған на кізі, чӱреенде Худайлығ полып, чазых иде чоғыл. Худайдаң тӧрееннеңер ол чазых ит полбинча+. 10Худайның палаларын паза сайтанның палаларын хайди пасхалидырлар? Орта итпинчеткен паза харындазына хынминчатхан кізі Худайдаң тӧрібеен+.

Удур-тӧдір хынызааңар

11Сірер Иисус Христосха киртініп пастаан туста искен чахсы хабар мындағ: піс удур-тӧдір хынызарға кирекпіс+. 12Піске Каин[*] чіли полбасха кирек. Ол, сайтанның кізізі полып, позының харындазын ӧдір салған. Ноға ол аны ӧдір салған? Каиннің иткен киректері чабал полғаннар, харындазының, тізең, орта полғаннар+. 13Харындастар, сынап сірерні чир-чалбахтағы кізілер хырт кӧрчетселер, хайхабаңар+.

14Піс ӧліг нимеспіс, тірігбіс. Анзын піс харындастарыбысха хынчатханыбыстаң пілчебіс. Харындазына хынминчатхан кізі ӧлім холында полча+. 15Позының харындазын хырт кӧрчеткен кізі ӧдірігӌі полча. Андағ кізі мӧгі чуртастығ полбинчатханын сірер пілчезер+. 16Иисус Христос Позының тынын пістің арачыланып аларыбыс ӱчӱн пирібіскенде, хыныстың хайдағ полчатханын піліп алғабыс. Піс тее іди тыныбысты харындастарыбыс ӱчӱн пирерге кирекпіс+. 17Пай чуртапчатхан кізінің, харындазының хызылчатханын кӧре, чӱрее ағырбинчатса, ол кізіде Худайға хыныс полар ба+? 18Палаларым! Тілнең не, сӧснең не нимес, че киректерібіске тӧстенчеткен сын хыныснаң хынызааңар+.

19Піс, іди удур-тӧдір хыныссабыс, Сынға киртінчеткенібісті пілчебіс паза Худайның алнында чалтанмин турарбыс. 20Худай пісті позыбыстаң артых пілче, Ол прай ниме пілче. Аннаңар чӱреебіс чазых иткенібістеңер сизіндірзе дее, амыр поларбыс. 21Хынғаннарым! Сынап чӱреебіс пісті пыролабинчатса, піс Худайдаң туртухпинчабыс+. 22Худайның чахығларын толдырчатханыбыс паза Аның кӧңніне кірчеткен нимелерні итчеткенібіс ӱчӱн, Худайдаң ниме дее сурзабыс, аны алчабыс+. 23Худайның чахии мындағ: Аның Оолғына, Иисус Христосха, киртінері паза, хайди Иисус Христос піске чахаан, іди удур-тӧдір хынызары+. 24Худайның чахығларын толдырчатхан кізі Худайда, Худай, тізең, ол кізіде поладыр. Худайның пісте полчатханын хайди пілчебіс? Худайның піске пирген Худай Худын алып алып, пілчебіс+.

4

Ӱгретчілерні сыныхтаңар

4^1Хынғаннарым! Чир ӱстӱне кӧп чой ухаанӌылар тарап парған, аннаңар, урунған на кізее киртінмин, сыннаң оларның пастыра Худай Худы чоохтанча ба тіп, сыныхтап турыңар+. 2Кізінің Худай Худынаң чоохтанчатханын хайди піліп аларға чарир? Иисус Христостың кізі полып килгенін позына чағын итчеткен кізі Худайдаң полар+. 3Иисус Христостың кізі полып килгенін позына чағын итпинчеткен кізі, тізең, Худайдаң нимес. Анда антихристтің худы. Антихристтің килерінеңер сірер искезер, сағам даа ол чир ӱстӱнде.+
4Палаларым! Сірер Худайдаңзар, сірерде полчатхан Худай Худы чир ӱстӱндегі хуттаң улуғ, аннаңар сірер чой ухаанӌыларны утып алғазар. 5Олар чир ӱстӱндегілер, аннаңар чир ӱстӱндегілерӧк чіли чоохтанчалар, чир ӱстӱндегілер, тізең, оларны исчелер+. 6Піс Худайдаңмыс. Худайны пілчеткен кізі пісті исче, че кем Худайдаң нимес, ол пісті испинче. Мына піди піс сын Хутты паза тайма хутты піліп алчабыс+.

Худайның хынызы

7Хынғаннарым! Піске Худайдаң хыныс пирілген, аннаңар удур-тӧдір хынызааңар. Полған на хынчатхан кізі Худайдаң тӧреен паза Худайны пілче+. 8Худай – хыныс, аннаңар кем хын полбинча, ол Худайны пілбинче. 9Худай піске хынчатханын хайди кӧзіткен? Ол Позының чалғыс Оолғын чир-чалбахтағыларзар ысхан, Анынаң пастыра піске чуртас пирер ӱчӱн ысхан+. 10Худайның хынызы хайдағ? Піс Худайға нимес, че Худай піске пурун хынған, Оолғын, тізең, пістің чазыхтарыбысты арығлаӌаң тайығ ползын тіп, чир-чалбахсар ысхан+.

11Хынғаннарым! Сынап Худай піске іди хынғанда, піс тее удур-тӧдір хынызарға кирекпіс. 12Худайны пірдеезі хаӌан даа кӧрбеен, че сынап піс удур-тӧдір хынысчатсабыс, Худай пісте поладыр, пісте Аның хынызы пӧзиине чит парча+. 13Худайның пісте, позыбыс, тізең, Худайда полчатханыбысты хайди піліп алчабыс? Позының Худын піске пиргенінең пілчебіс+. 14Пабазы Оолғын чир ӱстӱндегі кізілерні арачылирға ысхан. Піс аны кӧргебіс, аннаңар киречілепчебіс+. 15Иисус – Худайның Оолғы тіп, ікінӌілебин чоохтанчатхан кізіде Худай полча, ол даа кізі Худайда полча+. 16Піс, Худайның піске хынчатханын піл салып, ол хынысха киртін сыххабыс.

Худай – хыныс. Хыныста чуртапчатхан кізі Худайда, Худай даа ол кізіде поладыр. 17Чарғы кӱнінде хорыхпас ползыннар тіп, хыныс пісте пӧзиине чит парған. Пістің дее чуртазыбыс пу чир ӱстӱнде Иисусти осхас нооза+. 18Хыныста хорыхчаң ниме чоғыл, пӧзиине чит парған хыныс хорығарын чох итче. Хорығары хатығлатханнаң килче, аннаңар хортых кізіде хыныс пӧзиине чит полбинча. 19Пурун Худай піске хынған, аннаңар піс тее Ағаа хынчабыс. 20«Мин Худайға хынчам» тіпчеткен, че харындазын хырт кӧрчеткен кізі – чой. Харах кӧзіндегі харындазына хынминчатхан кізі кӧрінминчеткен Худайға хайди хынар+. 21Худай піске мындағ чахығ пирген: Худайға хынчатхан кізі позының харындазына даа хынзын+.

5

Худай Оолғына киртініс

5^1Иисустың Мессий Арачылағӌы полчатханына киртінчеткен полған на кізі Худайдаң тӧреен. Пабаа хынчатхан полған на кізі, тізең, пабаның тӧріткен палазына даа хынча+. 2Худай палаларына хынчатханыбысты хайди піліп алчабыс? Худайға хынып, Аның чахығларын толдырып, пілчебіс+. 3Худайның чахығларын толдырчатханыбыс Ағаа хынчатханыбысты таныхтапча. Аның чахығларын толдырарға, тізең, тың аар нимес+. 4Худайдаң тӧреен кізі Худайға тоғырланчатхан чир ӱстӱнің кӱзін чиңіп аладыр. Чир ӱстӱндегі кӱсті чиңен кӱс – пістің киртінізібіс+. 5Кем чир ӱстӱндегі кӱсті чиңен? Иисустың Худай Оолғы полчатханына киртінчеткен кізі!+

6Иисус Христос суғнаң кіреске тӱскен, ӧлімнең иртіп, тізең, пісті чазыхтарыбыстаң арығлаан. Ол суғдаң на иртпеен, че суғдаң паза ӧлімнең ирткен. Анзынаңар Худайның Худы киречілепче. Хут, тізең, хаӌан даа сын нооза+. 7Тигірде ӱс киречі пар: Паба, Сӧс паза Худайның Худы. Олар ӱзӧлең пір осхастар. 8Чир ӱстӱнде ӱс киречі пар: Хут, суғ паза хан. Олар прайзы пір нимені киречілепчелер. 9Піс кізілернің киречілееніне киртінчебіс, че Худайның киречілеені хай-хай улуғ. Худай Позы Оолғынаңар киречілепче нооза+. 10Худайның Оолғына киртінчеткен кізінің чӱреенде ол киречілес пар. Худайға киртінминчеткен кізі, тізең, Худайны чой тіп санапча. Худайның Оолғынаңар киречілееніне ол киртінминче нооза+. 11Мына Аның киречілезі: Худай піске мӧгі чуртас пирген, ол чуртас, тізең, Аның Оолғынаң килче+. 12Кемнің чӱреенде Худай Оолғы пар, ол андағ чуртастығ поладыр, че чӱреенде Худай Оолғы чох кізі ол чуртас чох поладыр.

Мӧгі чуртастығ полчатханнарыңны піліңер

13Мин пу нимені сірерге, Худай Оолғына киртінчеткеннерге, мӧгі чуртастығ полчатханнарыңны пілзіннер тіп пас пирдім+. 14Піс Худайның кӧңніне кірчеткен нимелернің хайзын даа сурзабыс, Ол пісті исче. Аннаңар піс Худайдаң сурынарға туртухпинчабыс+. 15Хаӌан даа сурынзабыс, Аның прай сурыныстарыбысты исчеткенін пілчебіс; іди Худайдаң сурып алған нимені алып алчатханыбысты пілчебіс.

16Кем харындазының чазых итчеткенін, че ол чазых ӧлімге апарбинчатханын кӧрчетсе, аның ӱчӱн Худайдаң алданзын. Худай, тізең, ағаа чуртас пирер. Сынап андағ чазых ӧлімге апарчатса, мин сірерге «Ол кізідеңер сурыныңар» тібинчем+. 17Полған на саба ниме – чазых, че пар ӧлімге апарбинчатхан чазыхтар.

18Худайдаң тӧреен ноо даа кізі чазых итпинчеткенін пілчебіс. Худайдаң тӧреен кізі хайраллалча, сайтан, тізең, ағаа теңминче+. 19Худайни полчатханыбысты пілчебіс, тиксі-тилекейнің чабал кӱзі алтында полчатханын[*] даа пілчебіс+. 20Худай Оолғының, піссер киліп, сын Худайны піліп алар сағысты піске пиргенін пілчебіс. Піс сын Худайдабыс, Аның Оолғы Иисус Христостабыс. Ол – сын Худай паза мӧгі чуртас+. 21Палаларым! Постарыңны тайма худайлардаң хайраллаңар. Аминь+.

* 2:27 «Ол ӱгреткен оңдайӌа чуртаңар» – пу сӧстерні «Ол ӱгреткен оңдайӌа Христосха киртініңер» тіп оңнирға чарир.

* 3:2 «Пілдістіг пол парза» – пу сӧстернің орнына «Христос килзе» тіп оңнирға чарир.

* 3:12 Каиннеңер паза аның харындазы Авельдеңер кӧр Пурунғы Молӌағдағы «Пастағлар» (Бытие) киндезін 4:1-16 .

* 5:19 «Чабал нименең тол пар» сӧстерні грек тілінде «чабал» тіп оңнирға чарир. «Чабал» сӧснең грек тілінде пірееде сайтанны адапчалар. Аннаңар пу сӧстерні «сайтанның холында» тіп тілбестирге чарир.

+ 1:1 Лк 24:39, Ин 1:14, Ин 20:27, 2 Пет 1:16

+ 1:2 Ин 1:4, Ин 5:26, Ин 11:25, 1 Ин 5:11, Ин 15:27, Ин 1:1, Ин 1:18

+ 1:3 Ин 17:21, 1 Кор 1:9
+ 1:4 Ин 15:11
+ 1:5 Ин 1:4, Ин 8:12, Иак 1:17
+ 1:6 Ин 12:35, 2 Кор 6:16
+ 1:7 Еф 1:7, Евр 9:14
+ 1:8 Иак 3:2, Рим 3:23
+ 1:10 1 Ин 5:10, Ин 5:38, Ин 8:37
+ 2:1 Ин 14:26, Рим 8:34, Евр 7:25

+ 2:2 Ин 1:29, Ин 11:52, 1 Ин 4:10, Рим 3:25-26

+ 2:3 Ин 14:15, Ин 15:10, 1 Ин 5:3
+ 2:4 Тит 1:16
+ 2:5 1 Ин 4:12
+ 2:7 Ин 13:34, 2 Ин 1:5

+ 2:8 Ин 13:34, Ин 1:9, Ин 8:12, Рим 13:12, Еф 5:8, 1 Фес 5:5

+ 2:9 1 Ин 4:20
+ 2:10 Ин 11:10
+ 2:12 Илҷ 10:43, Илҷ 13:38
+ 2:13 Еф 6:11, Ин 14:7
+ 2:15 Иак 4:4
+ 2:17 1 Кор 7:31

+ 2:18 Мф 24:5, 1 Ин 4:3, 2 Ин 1:7, 1 Тим 4:1, 2 Тим 3:1

+ 2:19 Илҷ 20:30, 1 Кор 11:19
+ 2:20 Ин 14:26, Ин 16:13, 1 Кор 2:10
+ 2:22 1 Ин 4:3
+ 2:23 Мф 10:33
+ 2:24 1 Ин 3:11
+ 2:26 Мк 13:5, 1 Ин 3:7, Кол 2:8, 2 Фес 2:3
+ 2:27 Евр 8:11
+ 2:28 1 Ин 3:2, 1 Фес 2:19
+ 2:29 Мф 6:1, 3 Ин 1:11

+ 3:1 Ин 3:16, Рим 5:8, Еф 2:4, Мф 5:9, Ин 1:12, 1 Ин 5:1, Рим 8:14, Ин 16:3, Ин 17:25

+ 3:2 Рим 8:15-16, Гал 3:26, Еф 1:5, Рим 8:29, 2 Кор 3:18, Флп 3:21, 1 Кор 13:12, Аз.ч. 22:4

+ 3:3 2 Кор 7:1

+ 3:5 Ин 1:29, Евр 9:26, 1 Пет 2:22, 2 Кор 5:21, Евр 4:15

+ 3:6 3 Ин 1:11
+ 3:7 Мк 13:5, 1 Ин 2:26, Кол 2:8, 2 Фес 2:3
+ 3:8 Ин 8:44, Евр 2:14
+ 3:9 1 Ин 5:18
+ 3:10 1 Ин 4:8, 1 Ин 4:20

+ 3:11 Ин 13:34, 1 Ин 1:5, 1 Ин 2:24, 2 Ин 1:5

+ 3:12 Ин 8:44, Иуд 1:11, Евр 11:4
+ 3:13 Мк 13:13, Ин 7:7, Ин 15:18
+ 3:14 Ин 5:24
+ 3:15 Мф 5:22, Аз.ч. 21:8
+ 3:16 Ин 10:11, Ин 15:13
+ 3:17 Иак 2:15-16
+ 3:18 Иак 1:22, Рим 2:13
+ 3:21 1 Ин 2:28
+ 3:22 Мф 7:7-8, Ин 14:13-14
+ 3:23 Ин 6:29
+ 3:24 Ин 6:56, Ин 15:4-5, Рим 8:9, Рим 8:16

+ 4:1 1 Кор 14:29, 1 Фес 5:20-21, Аз.ч. 2:2, Мф 7:15, Мк 13:22, 2 Пет 2:1

+ 4:2 Ин 1:14, 1 Тим 3:16, Евр 2:14, 1 Кор 12:3

+ 4:3 1 Ин 2:18, 1 Ин 2:22, 2 Ин 1:7
+ 4:5 Ин 3:31, Ин 8:23, Ин 15:19
+ 4:6 Ин 18:37, Ин 14:17, 1 Тим 4:1
+ 4:7 1 Кор 13, 1 Ин 3:10-11
+ 4:9 Ин 3:16
+ 4:10 Ин 1:29, 1 Ин 4:10, Ин 3:16, Рим 5:8
+ 4:12 Ин 1:18, 1 Тим 6:16, 1 Ин 2:5
+ 4:13 1 Ин 3:24
+ 4:14 Ин 3:17
+ 4:15 Мф 14:33, 1 Ин 5:5
+ 4:17 1 Ин 2:28, 1 Ин 3:21
+ 4:20 1 Ин 2:9, 1 Ин 3:10
+ 4:21 Мф 19:19, Мф 22:39, Мк 12:31
+ 5:1 Ин 1:12
+ 5:2 1 Ин 2:5, 1 Ин 3:24, 1 Ин 4:13
+ 5:3 Ин 14:15, 2 Ин 1:6, Мф 11:30
+ 5:4 Ин 16:33, Еф 6:16
+ 5:5 Мф 14:33, 1 Ин 4:15
+ 5:6 Ин 14:17, Ин 15:26
+ 5:9 Ин 5:36
+ 5:10 1 Ин 1:10, Мф 3:17
+ 5:11 Ин 1:4, Ин 5:26, Ин 11:25, 1 Ин 1:2
+ 5:13 Ин 20:31
+ 5:14 Мф 7:7-8, Ин 14:13-14, 1 Ин 3:22

+ 5:16 Мф 12:31-32, Мк 3:29, Евр 6:4-6, Евр 10:26

+ 5:18 1 Ин 3:9
+ 5:19 Лк 4:6, Гал 1:4
+ 5:20 Ин 1:1, Ин 20:28
+ 5:21 1 Кор 10:7, 1 Кор 10:14

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=XKS

Сӧстік

Сӧстік

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. И

6. К

7. Л

8. М

9. О

10. П

11. С

12. Т

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ч

17. Ы

Абыс – Иерусалимдегі Храмның тоғынӌызы. Еврейлернің киртінізінде абыстар Худайға тайығ иртірчелер. Моисей Чахии хоостыра абыстарға Моисейнің харындазы Ааронның на тӧлінең сыххан кізілер турғызылчалар. Абыстар он ікі пӧлікке чарылӌаңнар. Полғаны ла Храмда пір чылда ікі ле хати ікілер неделя тоғынӌаң.

Авраам – пу сӧс еврей тілінең «кӧп кізінің пабазы» тіп тілбестелче. Ол Худай таллап алған кізі полған. Худай Авраамны сӧбірезінең хада, пос чирінең сығып, ыраххы Ханаан чирінзер кӧс парыбызарға хығырған. Худай, аннаң хада чӧптезіг идіп, аны кӧп саннығ чонның адазы ит саларға молӌаан (Пастағлар 12– 22 ). Іди Авраам израиль чонының ӧбекезі полыбысхан. Авраам еврейлерге постарын Худай таллап алғанын таныхтапчатхан кізі полған (Ин 8:33, 39).

Адам – (пурунғы еврей тілінең «кізі» тіп тілбестелче) – Ева ипчізінең хада Худайның пастағы чайап салған кізізі. Пастап олар райда (Едем садта) чуртааннар, че соонаң Худай чахиин сайбабызып, ол оңдайнаң чазых ит салғаннар. Ол сыынаң тӧллері чазыхтығ чуртааннар, чазыхтың ӱчӱн хатығлас, тізең, ӧлім полған. Наа Молӌағда Иисус Христос «халғанӌы Адам» тіп адалған (1 Кор 15:45). Пастағы Адамнаң пастыра тилекейге чазых паза ӧлім кіргеннер. Че Христос чир-чалбахха паарсас, пыро тастирын паза ахтаныс ағылған (Рим 5:12; 1 Кор 15:22).

Азых чоох – Анзы Худайның пірее кізее Позының кӧңнін азып, кӧзіткені полча. Ол анзын ӧң-пазы оңдайнаң идедір: піреезінзер кӧні Позы килче, кемзер-де ангеллерін ызыбысча, кемге-де Позының кӧңнін тӱсте паза кӧспекнең ас пирче.

Айналар – Сайтанның, ӧӧн айнаның, нымысчылары полчатхан чабал хуттар. Айналар, кізізер кіріп, аны тың иреелепчелер. Сағызын хомай итчелер, аймах ағырығларнаң ағыртчалар паза кізіні хомай киректерні итіртчелер, Иисус Христос, айналарға хаптырған кізілерні имнеп, айналарны сығара сӱрібіс турған. Иисустың ӱгренӌілері ідӧк имнеӌеңнер.

Албан чығӌаңнар – Палестинде орындағы чонның санынаң Рим хағанадының хазна чыындызына албан чыыпчатхан кізі. Албан чығӌаңнар Худайға киртінминчеткен Рим ӱлгӱзіне тоғынчатханнаңар, еврейлер оларны хырт кӧрӌеңнер. Ағаа хоза албан чыыпчатхан кізілер ахчаны, постарына халғызарға тіп, пастыхтарға киректелгеннең кӧп чығӌаңнар.

Алғас – пу сӧстің Наа Молчағда мындағ оңнағлар: 1) пірее кізее Худай Позы паарсазын читіргені алай чахсы иткені (Еф 1:3); 2) пірее кізінің пасха кізее Худайдаң паарсазын читір пирерге, чахсы ит пирерге сурынғаны – сӧстерінең (Рим 12:14) алай хол салып (Мк 10:16). Алғастаң тоғыр-пасха ниме харғас полча.

Аминь – «андағ ползын» теенін таныхтапчатхан еврей сӧзі. Пу сӧс пазырыс соонда чоохталӌаң. Ідӧк Наа Молӌағның хай-пірее грек пічіктерінде кинделернің соонда пазыладыр.

Ангел – пу сӧс грек тілінең «илӌі» алай «хабар ағылған» тіп тілбестелче. Ангеллерні Худай чайаан. Олар, Худайға нымысчы полып, кізілерге полысчалар.

Антихрист – грек тілінең «Христостың ыырӌызы» тіп тілбестелче. Антихрист – прай чабал нимелерні таныхтапча. Ол чир ӱстӱне Христостаң тоғыр чаалазарға сыға салча паза Христосха чох итіртче (кӧр Аз.ч.). Иоанн илӌі антихристтеңер паза антихристтердеңер піди пасча: «Антихрист тилекейге килерінеңер сірер искезер. Амды кӧп антихристтер сых килгеннер…» (1 Ин 2:18). Антихристтер олар Христостаңар Библиядағы ӱгредігні саба оңдайнаң апарчатхан чой ӱгретчілер.

Арығ чӱректіг кізі – Худай Пічиинде (Библияда) Худай чахығларын толдырып чуртирға кӱстенчеткен прай кізілерні іди адапчалар. Ол кізілер Моисей Чахиин толдыр полбастарын пілінзелер дее, олох туста Худай постарына чазыхтардаң позыдар Арачылағӌыны ызарына киртінгеннер.

Асий чирі – Римнің холында полған Кічіг Азияның кидеркі сариндағы аймах (сағамғы Тӱрк чирінің чардығы). Азия континентінең алӌаастабасха кирек.

Ах-арығ – кӧр «ызых».

Ах сағал – Наа Молӌағ киндеде пу сӧс саардағы тигіриб устапчатхан кізіні алай кізілерні таныхтапча. Ол, Худай паза тигірибдегілер таллап алған кізі, прай саринаң ах хылыхтығ паза пик киртіністіг кізі.

Вавилон – сағамғы Ирактың чирінде турған саар. Христос тӧрирінең 600 чӱс чыл азындыра вавилондағылар Иудей чирін чаалап алғаннар, Иерусалим саарны паза Храмны иңзер салғаннар. Иудей чуртағӌыларынаң кӧп чон 70 чыл Вавилон хан-чирінде пазығда полғаннар. Наа Молӌағ Вавилоннаңар чоохтапчатса, чазыхты паза Худайға, Аның чонына тоғырланчатхан кӱстерні таныхтапча.

Галилей чирі – Палестин чирінің алтынзархы чардығы. Анда кӧбізі иудей нимес кізілер чуртапчатханнаңар, пасха чон (язычниктер) чирі тіп адаӌаңнар. Иудей чирінің паза Галилей чирінің аразында Самар чирі полған. Иисус Позының ӱгредіглерінің кӧбізін Галилей чирінде искірӌең.

Давид – Иуданың сӧӧгінең сыххан Израильнің иң саблығ ханы. Ол Пурунғы Молӌағдағы Ырлар киндезінің авторларының пірсі. Амыр паза сын чуртасха кӱстеніп, Давид Худайның кӧңнін толдырған. Аның ӱчӱн Худай, ағаа сыйых идіп, Израиль ханнары хаӌан даа Давидтің тӧлінең сығарлар тіп молӌаан. Еврей ухаанӌылары тиксі-тилекейнің ханы, анынаң сын оңдайнаң устап парар Мессий Давидтің тӧлінең полар тіп киречілееннер.

Динарий – Римнің холындағы чирлерде тузаланылған кӱмӱс ахча. Пір динарий пір кізінің пір кӱнге тоғынып алған чал ахчазына тиңнелче.

Иаков (ИЗРАИЛЬ) – еврейлернің ӧбекезі, Исаактың оолғы, Авраамның пархазы. Ікіс харындазы Исавтың туңмазы. Иаков Исавтың соонаң тӧреен дее полза, че Худай аны таллап алғаннаңар, Иаков тун паланың ӱлӱзін алып алған. Аның он ікі оолғынаң (оларның аттары Рувим, Симсон, Левий, Иуда, Дан, Пеффалим, Гад, Асир, Иссахар, Завулон, Иосиф, Вениамин) еврей чонының он ікі сӧӧгі сыххан. Иаковха Худай пирген «Израиль» атнаң Иаковтың тӧлі полчатхан еврейлер паза Худай оларға пирген хан-чир адал сыхханнар.

Иліг кӱн пайрамы (Тросин) – еврейлернің киртінізі хоостыра Пасханың иліг кӱн соонда таныхталчатхан тоңас чыырына чарыдылған пайрам. Пурунда еврейлер, пу пайрам тузында Иерусалимде Худайға пазырып аларға тіп, Израильнің парчан пулуңнарынаң паза пасха хан-чирлерінең чыылыс парӌаңнар. Пу пайрам кӱнінде Христостың ӱгренӌілеріне Худай Худы тӱс килген соонда олар таныс нимес тіллернең чоохтас сыхханнар (Илӌ 2).

Илӌі – іди піс «апостол» грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧс грек тілінең «ӧнетін чахығнаң алай хабарнаң ызылған кізі» тіп тілбестелче. Иисус Христос, Позының ӱгренӌілерінің аразынаң он ікі кізіні таллап, оларны илӌілер тіп адаан. Оларға ӧнетін чахығ пирілген: Арачылағӌыдаңар Чахсы Хабарны чонға читір пирерге. Пу он ікі илӌідең пасха соонаң даа илӌілер полғаннар. Кӧзідімге алза, Матфий (Илӌ 1:15-26) паза Павел (Гал 1:1).

Иуда – Наа Молӌағда мындағ атты пір ле кізі ал чӧрбинче. Оларның аразында ӧӧн кізілер: 1) Иаковтың оолларының пірсі, Израиль тӧстеен пір сӧӧктің пазы. Иуданың адынаң хоостыра тӧлі иудейлер тіп адал сыхханнар (Наа Молӌағда пу сӧснең прай еврейлерні адидырлар), олар орныххан Израиль хан-чирінің аймағы, тізең, Иудей чирі тіп адал парған. Иуданың тӧлінең Израильнің илбек ханы Давид паза Аның тӧлі Иисус Христос полғаннар. Давид тее паза Иисус таа Иудей чирінің пір саарында, Вифлеемде тӧрееннер. 2) Христосты садыбысхан ӱгренӌізі Симонның Искариот Иудазы. 3) Иуда Хан-пиг Иисус Христостың туңмазы. Иуданың пічиин ол пасхан поларға айабас.

Иудей чирі – Израиль хан-чирінің ӱстӱнзархы аймағы. Алында пір полған Израиль хан-чирі сайбал парған соонда Иудей чирі тіп Ӱстӱнзархы хан-чирні адап сыхханнар. Кӧр ідӧк Иуда.

Иудейлер – иң пастап іди Иуданың сӧӧгінең сыххан кізілерні адаӌаңнар (кӧр Иуда). Соонаң пу сӧснең ідӧк еврейлерні паза израиль кізілерні адап сыхханнар. Итсе «иудейлер» сӧснең чонны нимес, киртініс пірігізін адидырлар. Иоанн пасхан Чахсы Хабарда удаа еврейлернің киртіністе устағ-пас полчатхан кізілерні адапчалар.

Кип-чоох – пу ӱгредігліг чоох. Анда Чахсы Хабардаңар, Худайдаңар паза Худай хан-чирінеңер піліс пирілче. Ол чазыт оңдайнаң чоохталчатхан киректі исчеткен кізілерні сағынарға ӱгретче.

Кізі Оолғы – Чахсы Хабар киндеде Иисус Позын іди удаа аданӌаң. Пу сӧстер Пурунғы Молӌағ киндеде ухаанӌы Даниилнің киндезінде учурапча. Анда Худай тӱгенӌі чылда Кізі Оолғына аарлас, сабланыс паза ӱлгӱ пирер тіп чоохталча. Анзы Кізі Оолғының ідӧк Мессий-Арачылағӌы полчатханын кӧзітче. Еврей тілінең пу олаңай ла «кізі» тіп сӧсті таныхтапча.

Кірес – Рим хағанадында Иисус Христостың тузында иң аар сайбағ ит салған ӧлімге чарғылатхан кізілерні анынаң пастыра чох итчеңнер. Ол азаа чирге хазалған, харчи сабылған ағастығ, чазаан тӧге полған. Кіреске хазатыртып ӧдірткені тың иреелестіг паза уйадыстығ саналӌаң.

Кіреске тӱскені (сомдырғаны) – пу кибір кізі, суға патыра кіріп, арығлал парчатханын таныхтапча. Еврейлер пу кибір хоостыра постарын арығланӌаңнар паза храмда тузаланчатхан ідіс-хамысты арығлаӌаңнар. Иисустың тузында Иоанн кізілерні, чазыхтарынаң хыйа полчатханын таныхтап, суғда кіреске тӱзірген. Соонаң пу кибірнең христианнар тигірибі тузалан сыххан.

Левиттер – Олар абыс полбазалар даа, храмда Худайны кӧглернең саблирында, тайыға салылчатхан малны тимнирінде полысчаңнар. Аннаң пасха олар Моисей Чахиин ӱгреніп, чонға таратчаңнар. Левиттер поларға Израиль чонының он ікі сӧӧгінің пірсін тӧстеен Иаковтың Левий оолғының на тӧліне чарадылӌаң.

Мессий-Христос – еврей тілінең пу сӧсті тілбестезе, «Худай таллаан» алай «Худай сӱрткен» тіп оңнирға чарир. «Мессий» сӧс грек тілінең «Христос» полар. Пурунғы Молӌағның тузында, абыстарға, ханнарға паза хай пірее ухаанӌыларға пастарын хайахнаң сӱртіп, турғысчаңнар. Аннаңар Мессий ідӧк «турғызылған» тіп тілбестелче. Мессий – ол Худай ысхан кізі, Арачылағӌы-хан. Аның килерінеңер Пурунғы Молӌағның кинделерінде чоохталча. Иисустың тузында еврейлер Мессийнің килерін сағааннар. Ол, киліп, оларны римляннарның ӱлгӱзінең позыдыбызар паза чир ӱстӱнде Худай хан-ӱлгӱзін турғызыбызар тіп киртінгеннер.

«Минмін» – иудей тілінең «Яхве». Худай, Позын Моисейге кӧріндіртіп, піди аданған. Аның соонаң Ол Моисейні Израиль чонын Египет холынаң осхырарға ысхан. Пу сӧс иудейлерге уғаа ызых полғаннаңар, аны адирға даа чарадылбаӌаң. Пу сӧстің орнына «Хан-пиг» сӧснең тузаланӌаңнар. Пурунғы Молӌағ киндезін грек тіліне пурунғыда тілбестеенде, «Яхве» сӧсті «Минмін» тіп тілбестееннер. Иоанн пасхан Чахсы Хабар киндезінде Иисус Позынаңар іди удаа чоохтанӌаң.

Моисей – ол Израиль чонының иң илбек устағӌызы. Худай аны израиль чонын Египет холынаң осхырарға таллап алған. Моисей, еврейлерні піріктіріп, оларға Худай пирген чахығларны читір пирерге кирек полған. Ол израиль чонын тӧстеп салып, аны Худай молӌаан чирзер апарған. Израиль чоны Моисей пирген чахығлары хоостыра чуртаан паза ағаа киртінген. Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезін Моисейни тіп санапчалар.

Моисей Чахии – ол Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезінде пазылған чахығлар. Ол кинделерде тилекейнің чайалғанынаңар, пастағы кізілернің чазых иткенінеңер чоохталча. Аннаң андар еврей чоны хайдаң сыхханынаңар, хайди Худай еврейлерні Египет холынаң позытханынаңар паза Палестин чирін оларға пиргенінеңер пазылча. Ағаа хоза ол кинделерде Худай пурунғы еврей чонына пирген чахығлар полар. Иң ӧӧні – он чахығ, аннаң даа пасха чахығлар паза кибірлер. Аннаңар ол пастағы пис киндені пӱкӱлее «Чахығ» тіп адапчалар. Пірееде прай Пурунғы Молӌағ киндезін «Чахығ» тіп адапчалар. Ол Чахығдағы ӧӧн чарадығларны Худай Моисейдең пастыра пиргеннеңер, ол чахығларны «Моисей Чахии» тіп адапчалар.

Молӌағ – («чахығ», «чӧптезіг») – Библияда Худайның Позының кӧңнінӌе кізілернең молӌасханы ӧӧн орында турча. Молӌағ алылчатса, ноо даа сари позының ниме идерін пӧгініп, молӌағ пирче. Синай тағда Худай Моисейдең пастыра прай еврей чонынаң молӌас салған. Ол молӌағны «Пурунғы Молӌағ» тіп адапчалар. Худай еврейлерні алғирға паза прай ыырӌылардаң арачылирға молӌап салған. Олар даа, постарының саринаң Худайға киртістіг поларға, Аның чахығда пазыл парған кӧңнін толдырарға киректер. Ухаанӌылар Худайның паза кізілернің аразында Наа Молӌағ полардаңар чоохтаан полғаннар. Наа Молӌағ Иисус Христостың тӧгілген ханынаң пик киречілел парған (1 Кор 11:25).

Мӧгі чуртас – Худай Пічиинде (Библияда) пу пір дее тоозылбинчатхан чуртасты ла нимес, че пу чир ӱстӱ чох пол парза, Худай хан-чирінде пір дее чобағ паза сағыссырас чох чуртас поларын таныхтапча. Ол чуртасты алғаны – Худай иң улуғ сыйых пиргеніне саналча. Андағ чуртасты Худай Иисус Христос Арачылағӌаа киртінгені пастыра пирче. Ағаа киртінминчеткен кізілер мӧгі чуртас ал полбинчалар. Оларны «геенна» – кӧйчеткен кӧл – сағыпча. Олар Худайға пір дее чағын пол полбастар.

Ораза – чиис чібин, пірееде ідӧк суғ даа іспин чӧргені. Пурунғы Молӌағ хоостыра еврейлер пу кибірге тудынӌаңнар. Улам чазыхтарын тастирға сурынған туста алай Худайға ӧнетін сурыныстарнаң айланчатса. Чахсы Хабарда Иисус хырых кӱн ораза тутхан тіп пазылча. Матфей пасхан Чахсы Хабарда (6:16-18) Иисус оразаны хайди тудардаңар чоохтапча.

Отахтар турғысчаң пайрам – иудейлернің Египеттең Худай пирген чирзер 40 чыл парған тусха чарыдылған пайрам. Пу 40 чыл аразында олар хуу чазыда чӧріп, отахтарда чуртааннар. Ол чорыхты таныхтап, еврейлер чылның сай пайрам тузында пір нидиле отахтарда чуртапчалар.

Пасха тіп ӱлӱкӱн – пу сӧс еврей тілінең «хыринӌа парарға» алай ба пасха тузазында «айабызарға» тіп тілбестелче. Пу ӱлӱкӱнні чыл сай часхыда таныхтапчалар. Израиль чонын Египет холынаң Худай осхырғанын піди хумартхылапчалар. Египет ханы еврейлерні позыдыбыссын тіп, Худай Позының ангелін Египеттегі кізілернің тун палаларын паза малларның пастағы тӧлін ӧдірібізерге ысхан. Ангел, еврейлерге теңмин, хыринӌа ирт парыбысхан. Еврейлер постарының тураларын хураған ханынаң таңмалап салғаннар. Аннаңар оларның тун палалары тіріг халғаннар. Аны сағысха киріп, пу ӱлӱкӱнде тайыға хурағанны салчалар. Анаң ол хурағанны тооза чіпчелер. Пір кизек тее итті ікінӌі кӱннің ииріне артызарға чарабас.

Пасха худайлығлар – постарының сағыстары хоостыра еврейлер «пасха худайлығлар» тіп Чалғыс Худайға киртінминчеткен, Худай таллаан чоннаң полбинчатхан прай еврей нимес чонны адааннар. Пірее тілбестеглерде «пасха чоннар» алай «прай пасха чоннар» тіп пазылча. Еврейлер пасха худайлығларны арығ нимес чонға санап, оларнаң палғалыс тутпасха кӱстенӌеңнер.

Сабланыс – Библияда «Худайның сабланызы» теені Худайның тиксі ӱлгӱзін тутчатханын паза Аның илбегін таныхтапча. Пірее тустарда Худайның сабланызы израиль чонының алнында тың чарып, ыс-от полып кӧрін килӌең.

Саддукей – Иисустың тузында еврейлернің аразындағы иң кӱстіг киртініс чӧрімі. Саддукейлернің илеедезі Ӧӧркі Чарғаа кірӌеңнер, оларның санынаң иң улуғ абыстар даа сыхчаң полған. Фарисейлерӧк чіли, олар Моисей Чахиина хатығ тудынӌаңнар. Итсе, саддукейлер, фарисейлердең пасхалалып, Худай Пічиинің кинделерінең Моисей пасхан пастағы пис киндені ле орта тіп санааннар. Ӧліглер тірілерінеңер Моисей Чахиинда пазылбаан тіп санапчатханнаңар, олар анзына киртінмеӌеңнер.

Сайтан – пу «ыырӌы» тіп сӧсті таныхтапча. Ол Худай чайап салған хут полча. Анаң ол хут Худайдаң тоғыр пол сығып, позының соонӌа кӧп ангеллерні апарған. Ол ангеллерні соонаң айналар тіп адап сыхханнар. Сайтан, кізілерні чазых идерге кӧӧктіріп, Худайның пай пӧгіннерінең тоғыр полча. Иоанның Азых чооғында сайтанның чиңдіргенінеңер паза аның чох иділгенінеңер чоохталча.

Самарлар – іди Самар чирінде чуртапчатхан чонны адаӌаңнар. Ол чон, иудейлерӧк чіли, Моисей пирген чахығӌа чуртааннар паза постарын, пурунғы израиль чонының тӧлі тіп, санаӌаңнар. Че самарларның ӧбекелері, израиль чонынаң сыххан даа ползалар, пасха худайларға пазырӌаңнар. Аннаңар иудейлер, оларны киртіністері хоостыра кірліглерге санап, оларға чағын полбаӌаңнар.

Синагога – іди еврейлер постарының Худайға пазырӌаң ибін адаӌаңнар. Олар, пеер суббота сай чыылызып, Худай Пічиин паза молитваларны хығырӌаңнар. Иисустың тузында еврейлер чуртапчатхан кӧп саарларда синагогалар полӌаңнар. Синагогада чыылысхан кізілернің полған на постаң кізізі Худай Пічиинең кизекті хығыр пирӌең.

Синай – Чир ортызындағы талайның (Средиземнай талай) ӱстӱнзархы саринда, сағамғы Египеттің чирінде турчатхан тағ. Пу тағда Худай Моисейнең чоохтазып, еврей чонынаң молӌас салған (чӧпке кірген).

Соломон – Давидтің оолғы, Израиль ханы, кӱлӱгі илбек кізі. Аның тузында Израиль хан-чирі ӧңненген. Иерусалимде Худай храмын пӱдір салған (аның алнында еврейлер Худайға ызых отахта пазырӌаң полғаннар).

Сомнаан худайлар (Тӧстер) – іди еврейлер ибіркі чоннарның, худай идіп, пазырчатхан омалығ тӧстерні адаӌаңнар.

Суббота – еврейлернің «шавват» сӧзінең пӱткен. Ол «тынағ кӱні» теені полча. Худай анынаң чирні чайап тоосханын таныхтаан. (Пастағлар 2:2-3 ). Моисей Чахиинда, пу пір дее тоғыс итпеӌең кӱн тіп, хатығлап чоохталча (Сығыс 20:8-11 ). Иисус Позын «Суббота ээзі» тіп адаан (Лк 6:5) паза пу пір дее ниме итпес кӱн нимес, че чахсы киректер итчең кӱн тіп ӱгреткен.

Сӱннет – Худайның иудейлерге пирген чахииның таңмазы. Худайның паза еврейлернің пабазы Авраамның аразындағы чӧптезіг хоостыра полған на ир пала пу кибір оңдайын иртерге кирек полған. Худайның израиль чонынаң Синай тағдағы молӌаанда Ол пу кибірні толдырарға хатап чахаан. Пу чахығ хоостыра ир кізінің алнының кизек теерізі кизілӌең. Пу кибір мусульманнарда парох.

Тайығ – Худай Пічиинде (Библияда) тайығ пастағызынаң сығара адалча. Худайны улуғлап пастағы тайығ иткен кізілер Адамнаң Еваның ооллары Каиннең Авель полчалар (Пастағлар 4 ). Моисей Чахии еврейлерге аймах тайығларны идерін чоохтап салған. Олар ӧӧнінде ікі пасха полғаннар: чазыхтары ӱчӱн паза алғас тайығлары. Тайыға хай пірее маллардаң паза хустардаң, алай чахсы чыстығ оттардаң салӌаңнар. Тайыға салған ит алай тамах чардыхти ӧртелӌең, чардыхти левиттерге паза абыстарға чииске пиріл парӌаң. Наа Молӌағда прай кізілернің чазыхтары ӱчӱн тӱгенӌі тайығ Иисус Христос полыбысхан.

Тайығ салӌаң орын – Еврейлернің Моисей Чахии хоостыра итчеткен тайығларының орны. Моисей Чахии хоостыра пасха орыннарда тайығ саларға чарадылбаӌаң. Иисустың тузында ол орын Иерусалимдегі храмда полған. Тайыға салылчатхан мал храм алнындағы сиден істінде соғылӌаң. Тайып ӧртеен тадылығ чыстығ оттар, тізең, храм істіндегі кӧзеңенің алнында ысталӌаңнар.

Тигіриб – пу сӧс храмны алай тураны таныхтабинча. Церковь алай тигіриб – ол киртінчеткен кізілернің чыылығлары. Наа Молӌағ киндеде Христосха киртінчеткеннернің полған на саардағы чыылығларын іди адаӌаңнар.

Тигір хан-чирі – кӧр Худай хан-чирі.

Тус сананызы – пурунғы еврейлернің алты сағат иртеннең алты сағат иирге теере кӱнӧрткізі саналӌаң. Кӱн хонызынаң кӱн сығызына теере хараа саналӌаң (6 сағат иирдең 6 сағат иртенге теере). Наа Молӌағ тузында хараағы тус тӧрт хадаға чарылӌаң, кӱнӧрткі тус, кӱн сығызынаң кӱн хонызына теере он ікі сағатха пӧлілӌең. Ӱзінӌі сағат 9 сағат иртенге килісче, алтынӌы сағат – 12-ке, читінӌі сағат – 13-ке, тоғызынӌы сағат – 15-ке, онынӌы сағат – 16-та, он пірінӌі сағат – 17-те, ӱс сағат хараа – 21 сағатха килісчең.

Тӱгенӌі кӱн – пу сӧстер Христостың чир ӱстӱнзер хатап килер тузын таныхтапчалар. Ол туста прай ӧлген кізілер тіріл киліп, прайзы Худайға чарғылаттырарлар.

Ухаанӌы – Худайның сӧзін истіп, ол сӧсті чонға читірчеткен кізілерні іди адапчалар. Ухаанӌылар кізілерні Худайны аарлирға, Аның кӧңнін толдырарға, Ағаа чағыннирға, хынарға паза чабал ниме итпеске ӱгретчеңнер. Еврейлернің кӧп ухаанӌылары Худайдаң искен сӧстерні пічікке пасчаңнар. Ол пічіктер Пурунғы Молӌағ киндезінделер.

Фарисейлер – Иисустың тузындағы еврейлернің киртініс чӧрімі. Фарисейлер Моисей Чахиин паза кибірлерні уғаа хатығ тутчаңнар. Оларны чон аразында тың улуғлаӌаңнар. Олар постары даа уғаа киртінчеткеннерінең паза сын оңдайнаң чуртапчатханнарынаң поғдархаӌаңнар. Иисус оларны, Моисей Чахиин хыйыстырбааны хыныстаң паза паарсастаң артых тіп, санапчатханнары ӱчӱн хомайлан. Иисус оларны хомайлааннаңар паза олар Аны Мессий поларға килістіре кӧрбееннеңер, Фарисейлер Аны ӧлімге пир салғаннар.

Хайхас – чир-чайаанның чуртас оңдайын алыстырчатхан Худайның кӱзі. Іди Худай кӱзінең чазылбас ағырығлар даа чох пол парчалар, ӧлген кізілер дее тіріл килчелер паза пасха даа хайхастар иділчелер. Андағ хайхастарны ідӧк «танығлар» тіп адаӌаңнар. Худай Пічиинде (Библияда) анзы, Худайдаңар киречілеп, ӧӧн орында полча. Іди «танығлар» алай ба хайхастар кізілерге ле полыспинчалар, ідӧк Худай пар полчатханын таныхтапчалар. Иисус итчеткен хайхастар Аның Мессий полчатханын киречілееннер.

Хан-пиг, Хан Худай – іди піс «куриос» тіп грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧстің ікі ӧӧн тании полған: 1) грек тілінде алында даа, сағам даа пасха кізізер иптіг айланғаны полча. 2) Пурунғы Молӌағны хығырчатхан еврейлер Худайны, чайыдып, Адонай (пиг, ээзі) адаӌаңнар. Пурунғы Молӌағ грек тіліне тілбестелчеткенде, еврейлер «Адонай» сӧсті тузаланған орында гректер «Куриос» пасчаңнар. Іди пу сӧс Наа Молӌаға «Худай» сӧсті таныхтап, кірген. Хакас тілбестеенде «Хан Худай» сӧстер орных парғаннар. Иисусты адап, тізең, Хан-пиг адапчабыс. Иисус сынында Худай Оолғы паза Худай полза даа, Наа Молӌағны тілбестепчетсе, Аны Хан Худай адирға чарадылбинча. Анзы тигіриб чоны Иисустың Худай полчатханын, Ол ӧлімнең тіріл килгенде ле, піліп алғаннаң палғалыстығ. Наа Молӌағның авторлары Иисусты «Куриос» тіп адапчатханнары олар Аны сынында Худайға санапчатханнарын пазох хатап киречілепче.

Храм – ол Иерусалим саардағы ызых иб. Еврейлер мында ла Худайға тайығ салӌаңнар паза ӱлӱкӱннерде чыылысчаңнар. Храмны иң пастап пістің эраның алнындағы 10 векте еврейлернің илбек ханы Соломон пӱдірген. Ол храмны пістің эраның алнында 586 чылда Вавилон азымахчылары иңзергеннер. Иисустың тузындағы храмны иудей ханы Илбек Ирод пӱдірген полған. Храмның туразы ибіре галереялар пӱдірілген полған. Галереялар храм ибіре полған чирні пӧліктерге чарғаннар (кинденің соондағы схеманы кӧріңер). Храм галереяларында кізілер кӧп чыылыс парӌаңнар. Иисус ухаанӌылаан хоостыра тӱрче поларынаң, ол тіріл килген соонда, пістің вектегі 70 чылда ол храмны римляннар иңзер салғаннар. Ол храмны, паза нааӌылабин, амға теере пӱдірбееннер.

Худай Пічии – аны піс амды Пурунғы Молӌағ киндезі тіп адапчабыс. Иисустың тузында еврейлер аны Худай Пічии тіӌеңнер. Анда Моисей Чахии, ухаанӌыларның кинделері паза Пічіктер полғаннар. Соонаң Наа Молӌағ киндезін ідӧк адап сыхханнар. Сағам христианнар Библияның прай кинделерін Худай Пічии тіп адапчалар.

Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі – Наа Молӌағда Худай хан-чирі теені ікі танығлығ: 1) ол орынны таныхтапча. 2) ол Худай ӱлгӱзін таныхтапча. Аннаңар пістің тілбестегде сағысты орта читірерге артых чарапчатхан – «хан-чирі» алай «хан-ӱлгӱзі» – сӧстернең ікі оңдайли тузаланчабыс.

Худай Худы – Ол Иисус Христосты кіреске тӱзірчеткен туста тӱскен (Мф 3:16) паза Ағаа кӱс пирген (Мф 12:8). Худай Худы, Иисус тигірзер ӧӧрлебіскенде, чирге, киртінчеткен кізілерге полызарға, оларны часхарарға паза кӱс пирерге тіп, ызылған (Ин 16:5). Иисус Худай Худынаң тоғыр иткен чазых тасталбас теен (Мф 12:31-32). Худай Худы киртінчеткен кізілерде чуртапча (Рим 8:9). Худай Пічии (Библия) киртіністіг кізілерні Худай Худынаң тол парарға сыбыра хығырча (Еф 5:19).

Худай Хурағаны – Пурунғы Молӌағ киндезінде хурағанны тайыға салӌаңнар тіп чоохталча. Ӧӧнінде, Пасха тіп ӱлӱкӱнде. Наа Молӌағ киндезінде Иисус Христосты «Худай Хурағаны» тіп адаӌаңнар. Иисусты иң пастап іди кіреске тӱзірӌең Иоанн адаан. (Ин 1:36). Ол Иисусты Худай хынчатхан, Аны Худайның пӧгінін толдырчатхан кізее санаан. Иисустың кірестегі ӧлімі соонда, «Худай Хурағаны» сӧс наа ниме таныхтап сыххан. Іди Худай Оолғын адап сыхханнар, Ол Позының тынын, кізілерні чазыхтарынаң арачылирға тіп, тайыға пирібіскен.

Чазых – анзы Худайны испеені паза Аның чахиин сайбапчатханы, Худайға удурласчатханы, Аны Хан-пиг тіп адабинчатханы полча. Иң пастағы чазыхты пастағы кізілер Адамнаң Ева идібіскеннер.

Чир тӱбі – Ол ӧліг кізілернің орны. Анда Христосха киртінмеен кізілернің хуттары ӧлім соонда полчалар. Анаң «тӱгенӌі кӱн» читсе, олар тіріл киліп, Худайға чарғылаттырарлар.

Чир ӱстӱ, чир-чалбах – пу сӧс чир-чайанны, кізілерні, мал-хусты, прай тіріг нимені таныхтапча. Че Иоанн илӌінің пічиинде пу сӧске наа сағыс пирілче. Анзы чир ӱстӱндегі прай чабал кӱстерні, Худайға паза Христосха тоғырланчатхан нимелерні таныхтапча. Ідӧк Худайны пілбинчеткен паза Худайға тоғыр полчатхан кізілерні таныхтапча.

Ызых, Ах-арығ – Пурунғы Молӌағда ӧӧнінде Худайға ла килістіре танығ. Иерусалим храмында Иң ызых орын Хан Худай Позының чонынаң хада полчатхан орын полған. Андар абыстар пастығына чылда пір ле хати кірерге чарадылӌаң. Кірер алнында ағаа, ӧнетін тайығ идіп, позын арығланып аларға кирек полған. Ызых нимелер Худайни полғаннар. Наа Молӌағда Иисус Христосха киртініс пастыра Аның ханынаң чазыхтарынаң арығланып алған кізілерні ах-арығ тіп адапчалар. Іди олар Худайға чағдирға оңдай алғаннар (Евр 9). Андағ кізілер Худайның холындалар, аннаңар ах-арығ кізілер тіп адалчалар.

Карталар

Библияда чоохталчатхан орыннарның сомнары паза карталар

Table of Contents

Наа Молӌағ: 1 Иоанның

Наа Молӌағ

- Сӧс Алны

- 1 Иоанның

- Иоанның Пастағы Пічии
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

Сӧстік

- Абыс
- Авраам
- Адам
- Азых чоох
- Айналар
- Албан чығӌаңнар
- Алғас
- Аминь
- Ангел
- Антихрист
- Арығ чӱректіг кізі
- Асий чирі
- Ах-арығ
- Ах сағал
- Вавилон
- Галилей чирі
- Давид
- Динарий
- Иаков (ИЗРАИЛЬ)
- Иліг кӱн пайрамы (Тросин)
- Илӌі
- Иуда
- Иудей чирі
- Иудейлер
- Кип-чоох
- Кізі Оолғы
- Кірес
- Кіреске тӱскені (сомдырғаны)
- Левиттер
- Мессий-Христос
- «Минмін»
- Моисей
- Моисей Чахии
- Молӌағ
- Мӧгі чуртас
- Ораза
- Отахтар турғысчаң пайрам
- Пасха тіп ӱлӱкӱн
- Пасха худайлығлар
- Сабланыс
- Саддукей
- Сайтан
- Самарлар
- Синагога
- Синай
- Соломон
- Сомнаан худайлар (Тӧстер)
- Суббота
- Сӱннет
- Тайығ
- Тайығ салӌаң орын
- Тигіриб
- Тигір хан-чирі
- Тус сананызы
- Тӱгенӌі кӱн
- Ухаанӌы
- Фарисейлер
- Хайхас
- Хан-пиг, Хан Худай
- Храм
- Худай Пічии

- Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі

- Худай Худы
- Худай Хурағаны
- Чазых
- Чир тӱбі
- Чир ӱстӱ, чир-чалбах
- Ызых, Ах-арығ

Карталар