Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-02T20:08:46.737924+00:00

Наа Молӌағ: 1 Коринфтегілерге

Наа Молӌағ: 1 Коринфтегілерге

1. Наа Молӌағ

1. Сӧстік

2. Карталар

Наа Молӌағ

Наа Молӌағ

1. Сӧс Алны

1. 1 Коринфтегілерге

Сӧс Алны

Сӧс алны

Аарлығ хығырығӌылар!

Сірернің алныңарда хакас тіліне тілбестелген Наа Молӌағ. Наа Молӌағнаң Пурунғы Молӌағ пір кинде полып, тилекейде иң хығырылчатхан Худайның (Ызых) Пічии алай ба Библия полча.

Наа Молӌағ – ол 27 кинденің чыындызы полча. Андар тӧрт Чахсы Хабар, Худай илӌілерінің чуртастарынаңар кинде, Илӌілернің пічіктері паза Ухаанӌыларның Азых Чооғы киріл парғаннар. Грек тілінең «Евангелие» сӧс «Чахсы Хабар» тіп тілбестелче. Іди Иисус Христос Позының ӱгредиин адап салған, сах ідӧк Наа Молӌағның пастағы тӧрт киндезі адалча. Анда евангелисттер Матфей, Марк, Лука паза Иоанн Иисус Христостың чуртазынаңар паза иткен киректерінеңер, Аның ӱгредиинеңер паза Ол иткен хайхастардаңар, Аның ӧлімінеңер паза тірілгенінеңер чоохтапчалар.

Худай илӌілерінің чуртастарынаңар киндеде Иисус Христостаңар Чахсы Хабар хайди тарадылғаннаңар чоохталча. Пу киндеде Христос киртінізінің пастағы чылларында полған киректернің изерезі кӧзіділчеткеннеңер, ол тархынның тың аарлалчатхан киречізі полча. Анда илӌілернің кӱстенізі сылтаанда, Иисус Христостаңар хабар тиксі-тилекейге хайди тарадылғаннаңар чоохталча.

Наа Молӌаға ідӧк Павелнің, Петрның, Иоанның паза илӌілернің пасхалары даа Христос тӧрееннең 1-ғы чӱс чылында пасхан 21 пічии кірген. Полған на пічік кемге-де, христиан ӧмелеріне алай алынӌа кізілерге адалып, пазыл парғаннар.

Наа Молӌағның халғанӌы киндезі, Илӌілернің Азых Чооғы, ухаанӌы ниме. Аны хығырары оой ла нимес. Анда тилекейнің тархынында Худай полғанының чазыдын асчатхан кӧп омалар пар. Пу киндеде ідӧк Худай тилекейні чарғылирдаңар паза пу чир-чарыхтың орнына «наа тигірнең наа чир» тіп адалчатхан артых, мӧгі хан-чир килерінеңер чоохталча.

Наа Молӌағны тілбестирінде тузаланылчатхан сын пічіктердеңер

Наа Молӌағ пурунғы грек тілінең пазыл парған. Ол кӧп хати холнан хобырылған. Прай ла грек пічіктері пір тӧӧй ниместер. Че пасхалалчатхан орыннарның кӧп сабазы сағыс хоостыра тың на ырабинчалар. Пурунғы пасха пічіктернең тиңни Наа Молӌағның пічиинде андағ киліспес орыннар асхынахтар.

Хакас тіліне тілбестег орыс Синод тілбестиине тӧстенче. Піс пілчеткен иң артых пічіктер пірее чирлерде Синод тілбестиинең пасхалалчалар. Хығырығӌыларға грек пічіктерінең пасхалалчатхан андағ орыннар страницаның алтында паза кинденің соондағы таблицаларда чарыда чоохталчалар.

Синод тілбестии удаа таныс грек пічіктерінің пірдеезіне тӧстенминче. (Сағамғы Синод тілбестеглері андағ орыннарны курсивнең алай тӧрткіл скобкаларнаң таныхтапчалар. Че пірееде пір дее хайди таныхтабинчалар). Андағ оңдайларда хакас тілбестии грек пічиин хооп, Синод тілбестиинең пасхалалчатханына сноскаларда ӱндеспинче.

Пу киндее хоза сығарылған нимелер

Кинденің соонда сӧстік табарзар. Анда хакас тілбестиинде тузаланылчатхан паза чарыда чоохтиры киректелчеткен сӧстерні таап аларзар. Сӧстікте пирілчеткен сӧстернің ӱстӱнде мындағ «#» підір пазылых полча. Кинденің соонда, тізең, Наа Молӌағ тузындағы Палестин паза Чағынғы Іскеркі чирлернің карталары, ідӧк Библия тузында полған киректернің орыннарының сомнары кӧзіділ парғаннар.

Хакас тіліне тілбестегдеңер

Тілбестег чахсы синде иділерінің ӱчӱн паза сын грек пічиинің сағызын хыйыстырбастың ӱчӱн, Библияны тілбестепчетсе, хайзы-пірсі сыныхтағлар хайди даа иділедірлер. Хакас тілбестегде, грек пічиин чарытчатса, Библияны тілбестеӌең институттың пасха даа тоғыстарында чіли, пу тоғыста тілбесчілер чоннар аразында алылған оңдайларны хыйыстырбасха кӱстенчелер. Піске грек пічиинің пасха-пасха оңдайли чарыдылчатхан орыннарының тілбестеге пірсін не аларға киліскен, пасхазын (грек пічиинің чарыдылчатхан олох орнын) сноскаа кир салғабыс.

Наа Молӌағ ікі муңӌа чыл мының алнында пазыл парған. Ол сыынаң аны чӱзерлеп улуғ-кічіг тіллерге тілбестеп салғаннар. Амды ол санға хакас тілі кірібӧк парды. Худай Пічии хакас тіліне тілбестелгеннең кӧп ле тус иртпеді – пу проектке он чыл азыра ла. Пу тустың аразына Библияны тілбестеӌең институтнаң Марктың Чахсы хабары (1995), Луканың Чахсы Хабары, Худай илӌілерінің чуртастары (1999), Иоанның Чахсы Хабары, Иоанның пічіктері паза Азых чоох Киндезі (2004), тӧрт Чахсы Хабар (2007) тілбестеліп, сынағ оңдайынаң сығарыл парғаннар.

Библияны тілбестеӌең институт Наа Молӌағны хакас тіліне тілбестир тоғыста кӧп чыллар изере араласхан тілбесчілерге паза редакторларға, ідӧк пу тілбестегні чарыхха сығарарына хабасхан прай кізілерге алынӌа алғызын читірче.

Библияны тілбестеӌең институт

1 Коринфтегілерге

1 Коринфтегілерге

1. Павелнің Коринфтегілерге Пастағы Пічии

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

Павелнің Коринфтегілерге Пастағы Пічии

Павелнің коринфтегілерге пастағы пічии

Пурунғы Грек чирінде Коринф саар ӧӧн садығ кіннерінің пірсі полған. Павел иң пастап наа эраның 50 чыллары тузында анда Чахсы Хабардаңар чоохтап, ӱгреткен. Павел, Коринфтең парыбысхан соонда, Христос киртіністіг тигірибнең пічік алыс сыххан. Пу Коринфсер ысхан пічіктернің ікінӌізі (пастағызы Наа Молӌаға кірбеен). Павел аны 50 чылларның ортызында Ефес саардаң ысхан.

Коринфтегі тигірибнің кӧп сидік сурығлар сығыс килген: Павел Коринфтең парыбысханда, андағы тигірибнің араласчыларының илеедезі христиан кізее турыстығ нимес чуртап сыхханнар. Ағаа хоза оларның піреелері Павелнің ӱгредии сын нимес, ол позы, тізең, аарласнаң тузаланминча тіп сыхханнар.

Пічіктің пастағы чардығында (1–6 пастағлар) Павел хығырығӌыларны Христос киртінізіне тудынып, иптіг чуртирға ӱгретче. Пічиинің соонзар (7:1–16:4) коринфтегілернің алынӌа чуртас сурығларына нандырығ пирче: иреннернің паза ипчілернің аразындағы хылыныстардаңар, тӧс-худайларға салған тамахтаңар, Худайға пазырарында тудынчатхан оңдайларның изерезінеңер, Хут пирчеткен сыйыхтардаңар, ит-сӧӧктің хатап тірілерінеңер, Иерусалимдегі киртінчеткен чонға полызып, сыйыхтар ызарынаңар. Тӱгенӌізінде (16:4-24) Павел позының пӧгіннерінеңер пасча паза изен читірче.

1

Алғас

1^1Павел, Худайның кӧңнінӌе Иисус Христостың хығыртылған илӌізі, паза Сосфен харындас. 2Коринфтегі Худай тигірибіне. Христос Иисусха киртін парып, Худай кізілері пол парғаннарға, ах-арығ чуртасха хығыртылғаннарға, прайзына, пістің паза оларның ноо даа чирінде Хан-пигібіске Иисус Христосха пазырчатханнарға:+
3Худай Пабабыстаң паза Хан-пигібіс Иисус Христостаң паарсас паза амыр хоных сірерге ползын.

Христоста пирілген паарсас

4Сірерге Христос Иисуста Худайның паарсазы пирілгеннеңер мин Худайны сірернің ӱчӱн сыбыра алғыстапчам. 5Сірер Анда прай нимее – хайдағ даа сӧске, хайдағ даа піліске – пайып парғазар нооза+. 6Ідӧк Христостың киречілезі сірерде пик орных парған. 7Аннаңар сірерде Худай Худының прай сыйыхтары пар паза Хан-пигібіс Иисус Христос килерін сағыпчатханна, оларның пірдеезінде сірернің кирексініс чоғыл+. 8Хан-пигібіс Иисус Христостың кӱнінде сірер пыро чох полар ӱчӱн, Ол сірерні тӱгенӌізіне теере пик турғыс салар+. 9Позының Оолғынаң Хан-пигібіс Иисус Христоснаң пірге поларға хығыртхан Худайыбыс киртістіг+.

Тигірибде чара полчатханнаңар

10Хан-пигібіс Иисус Христостың адынаң алданчам, харындастар, сірерні прайзын пір чоохтығ ползыннар тіп. Араңарда чарылыстар полбазыннар, че прайзы пір кӧңніліг, пір сағыстығ полыңар+. 11Хлойның ибдегілерінең, харындастарым, сірернің араңарда таластар пол парчатханын истіп алдым+. 12Мин сизінгенде, сірернің аразында «мин Павелнибін», «мин Аполлостибын», «мин Кифанибын», «мин Христостибін» тіпчеткені пар+. 13Алай Христос пӧліл парды ба? Алай Павел сірернің ӱчӱн кіреске хазаттыр салған ма? Арса, сірер Павелнің адынаң кіреске тӱскезер бе+? 14Мин, Крисптең паза Гаийдең пасхазын, сірерні пірдеезін кіреске тӱзірбеенім ӱчӱн Худайны алғыстапчам+. 15Пір дее кізі мині, позының адынаң кіреске тӱзірген тіп, чоохтанмас ӱчӱн мин аны іди иткем. 16Стефанның туразын мин кіреске тӱзіргемӧк. Че паза піреезін кіреске тӱзіргем ме, пілбинчем+. 17Христос мині кіреске тӱзірерге нимес, че Чахсы Хабарны тарадарға ысхан. Мин аны тарадарында, Христостың кірезі кӱзін чідір салбас ӱчӱн, хыйға сӧстернең тузаланминчам+.

Христос – Худайның кӱзі паза Худайның хыйғазы

18Ӧлімге парчатханнарға кірестеңер сӧс тик ниме, піске, арачылалчатханнарға, ол Худайның кӱзі полчатпас па за+. 19«Хыйғаларның хыйғазын ӱредем, сағыстығларның сағызын хыйа идем» тіп, Худай Пічиинде пазыл парған нооза. 20Хайда хыйғалары, Моисей Чахии пілігӌілері хайда, пу тустың ӱзӱрігӌілері хайда? Тилекейнің хыйғазын Худай алӌаағысха айландыр салбады ба+? 21Тилекей позының хыйғазынаң Худайны Аның хыйғазында піліп албааннаңар, Худай киртістіглерні «нимее чарабаан» ӱгредігдең арачылап халарға иткен нооза. 22Иудейлер дее хайхастарны хысчалар. Гректер дее хыйғаны тілепчелер+. 23Піс, тізең, кіреске хазаттырған Христостаңар ӱгретчебіс. Иудейлерге анзы хомзыныс, гректерге – алығ ниме+. 24Че Худай арачыланысха хығыртылғаннарға – иудейлерге паза гректерге – пістің ӱгредиибіс Христос полча, Ол Худайның кӱзі паза хыйғазы+. 25Худайның алии кізі хыйғазынаң хыйға, Худайның кӱс чоғы кізілердең кӱстіг нооза. 26Кӧріңер, харындастар, кемзер сірер, хығыртылғаннар. Кізі паалаанынаң хыйғалар кӧп ле нимес, кӱстіглер дее асхынах, хасха сӧӧк тӧлі дее кӧп нимезӧк. 27Че Худай тилекейнің хыйға ниместерін, хыйғаларны уйаттырар ӱчӱн, чазығларын, кӱстіглерні уйаттырар ӱчӱн, таллап алған. 28Худай тилекейнің саблығ ниместерін, пазындыртханнарын паза нимее чарабас иттірчеткеннерін, улуғлаттырчатханнарны уйаттырар ӱчӱн, таллаан+. 29Пір дее тыннығ-тіріг ниме Худайның алнында махтанмазын тіп іди иткен+. 30Сірер Христос Иисуста полчатханын Худай иткен. Иисус Христос, тізең, сірерге Худайдаң пирілген хыйғазы, орта тудынғаны, ах-арығ полғаны паза толығ толдырғаны полча+. 31Анзы «Махтанғаны Хан Худайнаң махтанзын» тіп пазылғаны хоостыра полар ӱчӱн иділген+.

2

Хазатыртхан Христостаңар киречілес

2^1Мин сірерзер килгенімде, харындастар, сірерге Худайдаңар киречілесті артых сӧзім алай хыйғам кӧзідіп чарлирға килбеем+. 2Сірернің араңарда Иисус Христостың, ағаа хоза хазатыртхан Иисус Христостың пасхазын ундудыбызарға чарат салғам нооза+. 3Сірерде кӱзі-саам сых парып, хорығып, чоо халтырап ала чӧргем+. 4-5Сірернің киртінізіңер кізі хыйғазына нимес, че Худай кӱзіне тӧстенер ӱчӱн, минің сӧзім, ӱгредиим кізі хыйғазының киртіндірчеткен сӧстерінде нимес, че Худай Худының кӱзінің киречілепчеткенінде полған++.

Худайның хыйғазы

6Хыйға сағыстардаңар ӱгредігні піс киртіністе тиміне читкен кізілернің аразында таратчабыс. Че ол хыйға пу тусти нимес, пу тустардағы ӱлгӱлерни нимезӧк+. 7Піс чазыт, пу тустарға теере азылбаан Худайның хыйғазына ӱгретчебіс. Аны тустар пасталғалахтох, Худай пістің сабланызыбысха тимнеп салған+. 8Пу хыйға сағысты амдығы тустарның ӱлгӱлері піліп албааннар. Пілген ползалар, тізең, сабланыс Хан-пигін кіреске хазабасчыхтар+. 9Пазылых нооза: «Худай Позына хынчатханнарға ниме тимнеп салған, аны кізі хараа кӧрбеен, хулаа испеен, кізі чӱрее дее пілбеен». 10Че піске аны Худай Позының Худы пастыра асхан. Хут прай нимені ӧтіре ӱтче, Худайның тириин дее пілче+. 11Кізіде чуртапчатхан кізі худынаң пасха кізіде ниме парын кем пілче ни? Ідӧк Худайнин дее Худай Худынаң пасхазы пілбинче. 12Че піс пу чирдегі хутты албаабыс, че Худайдаң піске сыйыхталғанын пілер ӱчӱн, Аннаң Хутты алғабыс+. 13Аннаңар піс кізі хыйғазы пирген сӧстерні нимес, че Хут пирген сӧстерні ӱгретчебіс: піс Худай Худы пар кізілерні Худайлығ чуртирға ӱгретчебіс+. 14Тыннығ-сағыстығ кізі Худай Худынаң пирілчеткенні посха алынарға хынминча. Ол анзын алаахханға санапча. Аны Хут пастыра ла оңарарға чарирдаңар, оңар таа полбинча+. 15Че Худай Худы пар кізі прай нимені ӱзӱр полар. Аны за пірдеезі ӱзӱр полбас. 16Хан-пигні ӱгредерге Аның сағызын кем піліп алтыр? Пістің сағызыбыс, тізең, Христости+.

3

Тигірибдегі таластардаңар

3^1Мин сірернең, харындастар, Худай Худы пар кізілернең чіли, чоохтас полбаам. Че пос кӧңніңӌе чуртапчатханнарнаң, Христоста час палаларнаң чіли, чоохтасхам. 2Сірер ам даа кӱс алынғалахтаңар, мин сірерні хатығ чииснең нимес, сӱтнең азыраам. Сағам даа сірер кӱс алынғалахсар,+
3сірер пос кӧңнінӌе чуртапчазар нооза. Сірернің араңарда істі чохтаныс, таластар пол парчатханда, піліс полбинчатханнарыңда, пу чирдегілер нимессер бе сірер? Кізі чозахтарынӌа полчатхан нимессер бе+? 4Пірсі «Мин Павелнибін», пасхазы «Мин Аполлостибын» тіпчетсе, пу чирдең нимессер бе сірер?

5Кемдір Павел, Кем Аполлос? Олар Худайға чӧрінчеткен кізілер ле. Оларның пастыра сірер киртініске айлан парғазар, ағаа хоза, полғаныңар ла Хан-пиг сірерге кемні турғысханы хоостыра+. 6Мин одыртхам, Аполлос суғлаан, че Худай ӧскірген+. 7Аннаңар одыртханы даа, суғлааны даа – тик ниме. Иң ӧӧні – ӧскірчеткен Худай+. 8Одыртханы паза суғлааны, тізең, пір тоғыс итчелер. Че полғаны ла тоғынғаны хоостыра позының сыйиин алар+. 9Піс хада тоғынчатхан Худайның нымысчыларыбыс. Сірер, тізең, Худайның хыразы, Худайның пӱдірии полчазар+.

Хайди пӱдірчеткеннеріңні кӧріңер

10Худай мағаа пирген сыйыхты тузаланып, мин сағыстығ пӱдірігӌі полып, тура тӧзін салдым. Пасхазы анда тура пӱдірче. Че полғаны ла хайди пӱдірчеткенін кӧріп одыр+. 11Чарадылчатхан тӧстегдең пасхазын пірдеезі сал полбас. Ол тӧстег Иисус Христос полча+. 12Пу тӧстегде хай піреезі алтыннаң, кӱмӱстең, аарлығ тастардаң, ағастаң, оттаң, сызырдаң пӱдірче бе, 13прай ниме ілезіне сығар. Чарғы кӱні кӧзідер, от-чалында сығызар, от-чалын полған на кізінің кирее сынында хайдағ полчатханын сынидыр+. 14Кемнің тоғызы отха сыдас парыбызар, анзы сыйых алар. 15Кемнің тоғызы отта кӧй парза, анзы ӱреге кірер. Итсе, позы арачылан халар, че отта кӧйген осхас полар. 16Сірер постарың Худайның храмы полчатханын паза сірерде Худай Худы чуртапчатханын пілбинчезер бе+? 17Кем Худай храмын иңзер салза, аны Худай иңзерер. Худай храмы ызых нооза, ол храм, тізең, сірер полчазар+.

18Пос посты пірдеезі алаахтырбазын. Кем пу тустарда хыйға чӧрерге сағынчатхан полза, ол, хыйға полары ӱчӱн, сағызы чох ползын. 19Пу чирнің хыйғазы Худайның алнында сағыс чохха килісче, пазылғаны хоостыра: «Худай хыйғаларны кӧйтіктеріне тудып алча»+. 20Паза піди пазылых: «Хан Худай хыйғаларның сағызы тик полчатханын пілче». 21Ол оңдайнаң кізілернең пірдеелерің махтаныспаңар, прайзы сірерни нооза: 22Павел бе, алай Аполлос, алай Кифа[*], алай тилекей, алай чуртас, алай ӧлім, алай амдығызы, алай килер тус – прай ол сірерни. 23Сірер зе Христостизер, Христос, тізең, Худайни+.

4

Христостың илӌілері

4^1Ол оңдайнаң ноо даа кізі пісті, Христосха чӧрінчеткеннерні, Худай чазыдын хайраллапчатханнарны чіли, пілерге кирек. 2Хайраллапчатхан кізілердең полғанынаң на киртістіг тудынары киректелче. 3Минің киреем халбинча, сірер алай пірее пасха кізі чарғызы мині чарғылапча. Мин позым даа позымны чарғылабинчам. 4Мағаа уйатчаң ниме чоғыл. Че анзы пыром чоғын киречілебинче. Мағаа чалғыс Хан-пиг ле чарғыӌы нооза+. 5Аннаңар, тузы читкелекке, Хан-пиг килгелекке, пір дее нимені ӱзӱрбеңер. Ол харасхыда чазырыл парғанны чарыдыбызар, чӱректегізін іле сығарыбызар. Андада полғанына ла Худайдаң махтас полар+.

6Ол оңдайнаң, харындастар, мин прай пу нимені, позымнаңар паза Аполлостаңар, сірерге туза идіп чоохтаам. Сірерні пу сӧспекке ӱгрензіннер тіп сағынчам: «Пазылғаннаң артых сағын таппаңар». Андада сірер удур-тӧдір кӧкеесімненмессер+. 7Синің пасхаларынаң нимең артыхтыр? Син албаан ниме пар ба? Алғанда, тізең, албаан чіли, нимее махтан чӧрзің+.

8Сірер ирік парғазар, пайып парғазар, піс чох Ханнар пол парғазар. Мин сірерні сыннаң даа Ханнар ползыннар тіп сағынчам, андада піс тее сірернең хада Ханнар поларӌыхпыс+. 9Мин сағынчам, Худай пісті, илӌілерні, прайзының – ангеллернің паза кізілернің кӧзіне, тиксі-тилекейге кӧзіткен ойынында полып, ӧл парарға чарғылатхан кізілерні чіли, иң соона турғыс салған+. 10Піс Христостың ӱчӱн сағыс чохпыс. Сірер, тізең, Христостың ӱчӱн хыйғазар. Піс кӱс чохпыс, сірер пиксер. Сірер сабланыстазар, піс, тізең, пазынӌыхтатчабыс+. 11Сағамға даа теере астаң астап, суғдаң сухсап, чалаас чӧрчебіс, сохтырчабыс, орын таппинчабыс,+
12хол кӱзінең тоғынып, істенчебіс. Пісті сӧклепчелер, піс алғапчабыс, пісті сӱрчелер, піс сыдасчабыс+. 13Пісті хомайлапчалар, піс чахсынаң нандырчабыс. Пу чирдегі кізілерге піс похсах осхаспыс. Сағам даа піс – тастанды.

14Мин сірерні уйаттырарға тіп аны паспинчам, че хынған палаларыма чіли, хыйғаларың кирчем+. 15Сірернің Христоста муңарлап ӱгретчіңер пар, че пабаларың асхынах нооза. Мин сірерні Христос Иисуста Чахсы Хабар пастыра тӧріткем+. 16Аннаңар сірерге алданчам: мин Христосха кӧӧккенни, сірер мағаа кӧӧгіңер+. 17Мының ӱчӱн минің хынған паза Хан-пигібісте киртістіг оолғымны Тимофейні сірерзер ыстым. Ол сірерге Христоста чолларымны, минің прай чирде, ноо даа тигірибде ӱгретчеткенімні сағыстарыңа кирер+.

18Мин сірерзер килбинчеткенімде, піреелерің кӧкеесімненібістір. 19Че Хан-пиг пирзе, тӱрчедең сірерзер чидерім, кӧкеесімненгеннернің сӧстерін нимес, че кӱстерін сынирбын+. 20Худайның ӱлгӱзі сӧсте нимес, кӱсте кӧрінче нооза+. 21Ниме кирек сірерге? Хамӌы тудынып алай хыныснаң, амырнаң килгені+?

5

Чӧреес хылыхтығ кізінең хайди хылынардаңар

5^1Сірернің араңарда чӧреес хылых кірібіскеннеңер сын чоох пар. Ағаа хоза, Худайы чохтар аразында даа полбинчатхан нимені итче одырзар: кем-де ипчізі орнына пабазының ипчізінең полча одыр+. 2Нимее кӧкеесімнен турзар? Сынында сірер ылғирға кирексер. Андағ ниме иткен кізі, тізең, сірернің араңардаң сығара сӱрдірерге кирек. 3Мин сын позым араңарда полбазам даа, худым сірернең хада полып, мин сірернің араңарда чӧрген чіли, андағ киректі иткен кізіні піди чарғылап салдым:+
4Хаӌан сірер Хан-пигібіс Иисус Христостың адынаң хада чыылыссар, мин дее худымнаң сірернең хадабын паза Хан-пигібіс Иисус Христостың кӱзі сірернең хадох. 5Ол чыылығда, ол кізінің худы Хан-пигібіс Иисус Христостың кӱнінде арачыланып алар ӱчӱн, аның иді-ханын ирееледерге сайтанның холына пир салыңар+. 6Махтанӌаң нимелерің чоғыл. Ас таа ачытхы прай унны ачытчатханын пілбинчезер бе+? 7Наа, ачытхы чох хойытхы поларларың ӱчӱн, иргі ачытхыны арығлабызыңар. Пасха ӱлӱкӱннің хурағаны полып, Христос тайыға салыл парғаннаңар, сірер сынында андағ ачытпаан тесто полчазар нооза. 8Аннаңар піс иргі ачытхының нимес, чабалның паза кӧйтіктің ачытхызынаң нимес, че ах-арығның паза сынның ачытпаан халазынаң ӱлӱкӱннирбіс+.

9Мин пічиимде сірерге сайбахтарнаң піліспеске тіп пасхан полғам+. 10Че, итсе пу чирдегі прай сайбахтарнаң алай азымахчыларнаң, алай тонағӌыларнаң, алай кізі холынаң иділгенге пазырчатханнарнаң піліспеске нимес, іди полза, сірерге пу чирдең парыбызарға кирек поларӌых. 11Че мин, харындас аданып, сайбах алай азымахчы, алай кізі холынаң иділгенге пазырчатхан, алай чабал чоохтығ, алай іскіӌі, алай тонағӌы кізілернең хада полбасха тіп пасхам. Андағларнаң хада чібеске дее кирек+. 12Мин тоғырхыларны ноға чарғылирға кирекпін? Сірер пос аразындағы кізілерні чарғылирға кирек нимессер бе+? 13Тоғырхыларны, тізең, Худай чарғылидыр. Піске, тізең, оңдайлары ардааннарны пос аразынаң хыйа идерге кирек.

6

Пос аразында чарғылазардаңар

6^1Піреезі, пасха кізінең тартыс салып, ах-арығларда чарғыласпин, сын нимес кізілерде чарғылазарға хайди тідінче полӌаң+? 2Ах-арығлар пу чирні чарғылирларын пілбинчезер бе? Пу чирні сірер чарғылирларыңда, оох-теек киректерні чарғылирға сағыстарың читпес пе+? 3Піс ангеллерні дее чарғылирыбыста, чуртаста пол парчатхан киректерні улам оой чарғылап поларыбысты пілбинчезер бе? 4Сірер чуртаста пол парчатхан киректеріңӌе чарғыласчатсар, тигірибде нимее салылбинчатхан кізілерні ноға чарғыӌаа турғысчазар. 5Сірерні уйаттырып, тіпчем: пос аразында харындастарны ӱзӱр полар пір хыйға кізі табылбады ба+? 6Че харындаснаң харындас чарғылас чӧрчезер, ағаа хоза, киртініс чохтарның алнында. 7Пос аразында чарғыласчатханнарың даа улуғ уйат. Ӱреге кір парғаннарың сірерге артых полбасчых па? Пыластыр салғаны сірерге артых полбасчых па+? 8Че сірер постарыңох ӱреге кирчезер, пыласчазар, ағаа хоза, харындас кізілернин. 9Алай киртініс чохтарға Худай хан-чирі пирілбезін пілбинчезер бе? Пос посты алаахтырбаңар. Сайбахтарға даа, кізі холынаң иділгенге пазырчатханнарға даа, чӧреечі кізілерге дее, ир ирнең хонысчатханнарға даа,+
10оғырларға даа, азымахчыларға даа, іскіӌілерге дее, чабал чоохтығларға даа, кӱӌӱрлерге дее Худай хан-чирі пирілбес+. 11Сірернің аразында андағлар полғаннар. Че арығланып алғаннар, ах-арығ пол парғаннар, Хан-пигібіс Иисус Христос паза Худайыбыс Худының пастыра ахтанып алғаннар+.

Кізі иді-ханы Худай Худының храмы

12Прай ниме мағаа чарадылча. Че прай ла ниме мағаа тузалығ нимес. Прай ниме мағаа чарадылча, че прай ла ниме мағаа ээленмезін+. 13Чиис – хурсахха, хурсах таа – чииске. Че Худай анзын даа, мынзын даа чох ит салар. Кізі иді-ханы чӧреес хылыхха салылбаан, че Хан-пиге. Хан-пиг, тізең, кізі иді-ханынаңар сағыссырир. 14Худай Хан-пигні тірілдір салған. Пісті дее позының кӱзінең тірілдір салар. 15Сірернің иді-ханыңар Христостың чӱллері полчатханын пілбинчезер бе? Мин Христостың чӱллерін чӧреес ипчее пирібізербін ме? Чох, андағ ниме полбас!+
16Алай чӧреес ипчінең хонысчатхан кізі анынаң пір пол парчатханын пілбинчезер бе? Худай Пічиинде чоохтал парған нооза: ікі пір пол парарлар[*]+. 17Хан-пигнең піріккен кізі Хан-пигнең пір хуттығ пол парча+. 18Чӧреес хылыхтығ кізідең тис чӧріңер: кізі итчеткен ноо даа чазых иді-ханына теңминче. Чӧреес хылыхтығ полғаны, тізең, кізінің позының иді-ханынаң тоғыр чазых иткені полча+. 19Алай иді-ханыңар пісте чуртапчатхан сірерге Худайдаң пирілген Худай Худының храмы полчатханын пілбинчезер бе? Аннаңар сірер постарыңни нимессер нооза+. 20Сірер аарлығ паанаң алылғазар. Аннаңар Худайни полчатхан иді-ханыңарда даа, кӧңніңерде дее Худайны сабландырыңар+.

7

Алызардаңар

7^1Сірер мағаа пасханнарың хоостыра, тізең, кізее, ипчі албаза, чахсы полар. 2Че чӧреес хылыхтығ полбас ӱчӱн, полғаны ла позының ипчізінең хонзын, полған на ипчі позының ирінең хонзын. 3Ирі ипчізіне, ирі полып, пирерге кирегін пирзін. Ипчізі ідӧк иріне, ипчізі полып, пирерге кирегін пирзін. 4Ипчі кізі позының идіне ээзі нимес, ирі аның ээзі. Ирі дее позының иді-ханына ээзі нимес, ипчізі ағаа ээзі. 5Чара хонмаңар. Хада чоохтас салза ла, пазырарға алай ораза тударға итчетсеңер, чара поларға чарир. Соонаң, сайтан сірерні пос салынарға кӧктірбес ӱчӱн, пазох хада хончадыңар+. 6Итсе, ол чахығ нимес, че піди идерге хынзаңар, пу минің чаратханым полча+. 7Прай кізілерні мин осхас ползыннар тіп сағынчам. Итсе, полғанының позының Худай салғаны пар: пірсіни мындағ, паза пірсіни пасхох+.

8Хоных хонмааннарға паза чалғыс-чарым халған ипчілерге мин чіли чӧргені чахсы полар тіп чоохтапчам. 9Ханнарын пазын полбинчатсалар, хоных хонзыннар. Хоных хонғаны ханнарын ойнатханнаң оларға артых полар нооза+. 10Хоных хон салғаннарға, тізең, ипчізіне ирінең чарылыспасха чахыпчам, мин дее нимес, Хан-пиг чахығ пирче+. 11Чарылыс парза, тізең, чалғыс-чарым чӧрчетсін алай ирінең чарас салзын. Иріне дее ипчізінең чарылыспасха+. 12Пасхаларына, тізең, Хан-пиг нимес, мин чоохтапчам: пірее харындастың ипчізі киртініс чох полза паза ол ипчі харындазыбыснаң чуртирға хынчатхан полза, ол кізі аны халғыспасха кирек. 13Киртініс чох ирліг ипчі дее, хонғаны аннаң хада чуртирға хынчатса, аны халғыспасха кирек. 14Киртініс чох ир киртіністіг ипчізінің пастыра Худайға чағыннапча. Киртініс чох ипчі киртіністіг ирінің пастыра Худайға чағыннапча нооза. Іди полбаан полза, палалар арығ полбасчыхтар. Амды, тізең, олар ах-арығлар. 15Киртініс чох кізі, чарылызарға идібіссе, чарылыссын. Харындас алай пиӌе андағ киректе палғалых ниместер: Хан-пиг ынағ поларға хығыртхан пісті. 16Ипчі, иріңні арачылап поларыңны хайдаң пілчезің? Алай син дее, ир, ипчіңні арачылап поларыңны хайдаң пілчезің+.

Худай сірерге хайди салған, іди чуртап одырыңар

17Худай полғанына хайди салған, Хан-пиг хайди хығырған, іди пол. Мин іди прай тигіриблер чонына чахыпчам. 18Сӱннет кистіргені хығыртылған полза, чазынмазын, сӱннет кистірбеені хығыртылған полза, кистірбезін+. 19Кистірері дее пір тик ниме, кистірбезі дее андағох. Че иң ӧӧні – Худай чахығларын толдырары+. 20Полғаны ла, кем полып хығыртылған, ідӧк халзын. 21Хул даа полған ползаң, кирек халба, че пос пол полар ползаң, анзынаң тузаланып ал. 22Хан-пигнең хада хығыртылған хул ол Хан-пигнің пос кізізі, че пос кізі полчадып, хығыртылғаны даа Христостың хулы полча нооза+. 23Сірерні аарлығ пааға садызып алғаннарында, кізілернің хуллары полыбыспаңар+. 24Харындастар, хығыртылғанда кем полғазар, Худайның алнында ідӧк ле халыңар.

Кізі теңмеен чӧрердеңер паза хоных хонардаңар

25Кізі теңмеен чӧрердеңер минде Хан-пигнің чахығлары чоғыл. Че Хан-пиге киртістіг поларға Аннаң ӧлӌей алған кізі чіли чӧп пирчем+. 26Сидік тустар пасталыбыстылар. Аннаңар сағынчам: кем хайди чуртапча, ідӧк халзын. 27Ипчіңнең пірік парғазың ма? Чарылызарға кӱстенме. Ипчі чох хал пардың ма? Ипчі тілебе. 28Итсе, хоных хонзаң даа, чазых итпессің. Хыс таа ирге парза, чазых итпес. Че андағлар ит-ханнары пастыра чобағлығ пол парарлар. Мағаа, тізең, сірер айастығзар. 29Мин сірерге, харындастар, піди тирім: тус асхынах халча, аннаңар ипчіліглер ипчі чох осхас поларға киректер. 30Ылғапчатханнары ылғабинчатханнар чіли, ӧрінчеткеннері ӧрінминчеткеннер чіли, садызып алчатханнары албинчатханнар чіли,+
31пу ах чарыхтағы нимелерні тузаланчатхан кізілер тузаланминчатханнар чіли поларға киректер: піс пілген ах чарых иртісче нооза+. 32Мин, тізең, сірернің сағыссырастарың чох ползын тіп сағынчам. Ипчі албаан кізі Хан-пигнинеңер сағыссырапча, Хан-пигнің кӧңніне кірердеңер+. 33Ипчіліг кізі, тізең, чуртастаңар сағыссырап, ипчізінің кӧңнінӌе пол пирерге кӱстенче. Ирліг ипчі дее хыстаң пасхалалча. 34Ир чоғы Хан-пигдеңер сағынча, Хан-пигнің кӧңніне кірердеңер. Иді-ханын даа, худын даа ах-арығ тудардаңар сағыссырапча. Ирліг ипчі, чуртастаңар сағыссырап, ирінің кӧңнінӌе пол пирерге кӱстенче. 35Сірергеӧк туза идерге тіп аны чоохтапчам. Сірерні хысти пазар ӱчӱн нимес, че Хан-пиге ойын пазы нимес, иптіг оңдайӌа, тохтадынмин чӧрінзіннер тіп чоохтапчам.

36Итсе, піреезі позының хызына, час чит парып хыс полып чӧрчеткеніне чарадынминчатса, хайди хынча, іди итсін, чазых ит салбас. Андағлар ирге парзыннар. 37Че кӱстетпин, пос кӧңнінең хоных хонмасха чарат салған кізі, пос хылиинаң аны итчетсе, ниме идерін чӱреенде пӧгін салза, сӧлескен хызынаң алыспазалар, чахсы идерлер. 38Аннаңар хызын ирге пирчеткен кізі орта итче, че ирге пирбинчеткені артых итче+.

39Ипчі ирі изен чӧргенінӌе ӱлгӱ холынаң сыхпинча. Ирі ӱреп парза, тізең, кемге хынза, ағаа парарға чарапча, итсе, Хан-пигдегі кізее+. 40Че минің чӧбімӌе ол ипчі чалғыс-чарым хал парза, часкалығ полар. Мин зе Худай Худы минде парох тіп сағынчам.

8

Обааларға тайып салған чиистердеңер

8^1Пістің прайзыбыстың пілізі пардаңар, піс обааларға тайып салған чиистердеңер пілчебіс. Че піліс кӧкеесімненедір, хыныс, тізең, ӱгредедір+. 2Піреезі ниме-де пілчем тіп сағынчатса, ол кізі хайди пілерге кирек, іди пілбинче+. 3Че кем Худайға хынча, ағаа Аннаң піліс пирілче+. 4Ол оңдайнаң обааларға салған тамахты чииске тударынаңар чоохтаза, піс пілчебіс: пасха худайлар сынында чох нимені таныхтапчалар паза чалғыс Худайдаң пасха худай чоғыл. 5-6Тигірде бе алай чирде бе худай тіп адалчатханнар пар даа ползалар, ол худайлар паза ээлер кӧп тее ползалар, пістің пір ле Худай пар – прай нимені чайаан Паба. Піс Ағаа чуртапчабыс. Пістің пір ле Хан-пиг пар. Аннаң пастыра прай ниме чайалған, Ол піске чуртас пирче+. 7Прайзы ла аны пілбинчелер. Олар чуртастары тооза обааларны сын худайлар тіп санааннар. Аннаңар обааларға салған тамах сын худайларға салылған тіп сағынчалар. Анзы оларның порт чӱректерін ардатча+. 8Чиис пісті Худайға чағдатпинча, чіп тее піс пір дее нимее чидінминчебіс, чібезе дее пір дее ниме чідірбинчебіс+. 9Че, сизініңер, сірер постарың пӧкчеткеннерің пик киртініс чохтарға чазыхха кір парарға сылтағ пол парбазын. 10Піреезі сині, пілістіг полчадып, пасха худайлар ордазында одырчатханыңны кӧр салза, аның пик нимес чӱрее ағаа обааларға тайып салғанны чирге чарат салӌаң полбазын+. 11Іди синің пілізің сылтаанда пик нимес сағыстығ харындазыбыс ӧл парар. Христос, тізең, аның ӱчӱн тынын салған нооза+. 12Харындастардаң тоғыр андағ чазых идіп, порт чӱректерін ардадып, сірер Христостаң тоғыр чазых итчезер. 13Аннаңар харындазымны чиис хыӌыхтандырчатса, харындазымны хыӌыхтандырбас ӱчӱн, итті хаӌан даа чібеспін+.

9

Илӌінің тоғызы паза ӱлгӱзі

9^1Мин илӌі нимеспін ме? Мин пос кізі нимеспін ме? Хан-пигібіс Иисус Христосты кӧрбеем ме? Хан-пигібісте сірер минің тоғызымның салтары нимессер бе+? 2Пасхаларына мин илӌі полбазам даа, сірерге мин илӌібін. Минің илӌі полчатханымның таңмазы – сірернің Хан-пигібісте полчатханыңар нооза. 3Соома тӱсчеткеннердең тоғыр минің арачыланызым андағ: 4пістің тоғызыбыс ӱчӱн чирге-ізерге ӱлгӱбіс чоғыл ба+? 5Пасха илӌілер, Хан-пигнің харындастары паза Кифа итчеткен чіли, позымнаң хада киртіністіг ипчімні чорыхха аларға минің ӱлгӱм чоғыл ба+? 6Алай чалғыс мин не паза Варнава ла тоғынмин чӧрер ӱлгӱ чохпыс па+? 7Хайдағ чааӌы чаалас чӧрер хорадығларны посха артча ни? Кем, виноградты одыртып алып, чистегін чібин чӧрер ни? Кем, мал хадарып, сӱдін іспин чӧрер ни+? 8Кізі сағызына ла тӧстене чоохтапчам мин мыны. Моисей Чахии ідӧк тіпче нимес пе? 9Моисей Чахиинда ас саапчатхан тазынның ахсын чаба чаппа тіп пазылых нооза. Худайның тазыннарынаңар сағыссырааны полар ба ол+? 10Алай ол піске чоохталчатханы полған полбаӌаң ма? Піске пазылых полчатпас па: кем хыра тартча паза кем ас саапча, сағыпчатхан салтарын аларына ізенерге кирек+. 11Піс сірернің чӱректеріңде Худайның сынын таарыпчатханыбыста, сірердең чиис паза тонанӌых сурзабыс, кӧп пе ол+? 12Пасхаларына аны сірердең аларға чарадылчатханда, пістің алар ӱлгӱбіс аннаң артых полбас па? Піс, тізең, пу ӱлгӱбіснең тузаланмаабыс, че Христостың Чахсы Хабарын тарадарына харығ пол парбас ӱчӱн, прай нимені тыстан парчабыс. 13Ызых тоғыстағылар ызыхтаңох нимістенчеткенін пілбинчезер бе? Тайығ итчеткеннер тайығдаңох ӱлӱс алчатханнарын пілбинӧкчезер бе? 14Хан-пиг дее Чахсы Хабарны таратчатханнарға олох тоғыснаң чуртирға чахаан нооза+. 15Че мин андағ нименең пір дее тузаланмаам. Мин аны позыма андағ ниме киліссін тіп паспинчам. Мағаа махтатханымны піреезіне чох иттіргенӌе, ӧл парары артых полар+. 16Минің Чахсы Хабарны таратчатханыма махтанӌаң ниме чоғыл, анзы мин идерге кирек ниме. Хабар таратпазам, тізең, чобағ тӱссін мағаа+. 17Мин аны позымның кӧңнімӌе итчеткенімде, сыйых полар мағаа. Позымның кӧңнімӌе итпинчетсем, тізең, мағаа пирілген чӧрінізімні толдырчам нооза+. 18Андағда нименің ӱчӱн мағаа сыйых поларға кирек? Чахсы Хабарға ӱгредіп, Христостаңар тӧлег-парыс чох хабарны тарадып, пу киректе ӱлгӱмнең тузаланминчатханым ӱчӱн полар анзы+.

19Мин пос кізібін, хул нимеспін. Че оларны Худайға кӧбдин тартып алар ӱчӱн, мин позымны прайзына хул иттім+. 20Иудейлерні тартып алар ӱчӱн, мин иудейлерге тӧӧй полғам. Моисей Чахиина тудынчатханнарны тартып алар ӱчӱн, мин Моисей Чахиин тутчатхан кізі полчам. Итсе, сынында мин Моисей Чахииның ӱлгӱзінде нимеспін+. 21Моисей Чахиин тутпинчатханнарны тартып алар ӱчӱн, мин Моисей Чахиин тутпинчатхан кізі чіли полчам. Анзы минің Худайның Чахиин толдырбинчатханым нимес, че мин Христостың Чахиин толдырчам+. 22Кӱс-сағ чохтарнаң хости, оларны позымзар тартып алар ӱчӱн, ідӧк кӱс-саам чоғох полғам. Хай-піреелерін дее арачылап халар ӱчӱн прайзына прай ниме пол пиргем+. 23Мин аны Чахсы Хабарны оларға читірер ӱчӱн итчем, паза ол пирчеткен ӧріністі аларға сағынчам. 24Марғысчатхан орынзар, марғызарға тіп, прайзы чӱгӱрісче, че сыйыхты пір ле кізі алчатханын пілбинчезер бе? Аны аларға прайзыңар ойлазыңар!+
25Марығда араласчатхан ноо даа кізі, пу чирдегі сыйыхты утып алар ӱчӱн, матап тимненче. Піс алар сыйых, тізең, мӧгі сыйых полча+. 26Мин пӧгін чох чіли чӱгӱрбинчем, холларым тик пулахтатпин кӱресчем. 27Че пасхаларын ӱгредіп, позым турыспин парбас ӱчӱн, иді-ханымны, чабассырап, пазынчам.

10

Обаалардаң сизіндіргені

10^1Харындастар, сірерні пілбееннең халбазыннар тіп сағынчам: пістің пабаларыбысты прайзын пулут апарған паза прайзы талайны ӧтіре ирткен[*]. 2Прайзы олар, пулутта паза талайда кіреске тӱзіп, Моисейнің ӱгренӌілері полыбысханнар. 3Прайзы тигірдегі пір тамахтаң чеен. 4Прайзы тигірдегі пір суғдаң іскен. Олар прайзы оларнаң хада парған тигірдегі хайаның суун іскеннер. Ол хайа, тізең, Христос полған. 5Че оларның кӧбізі Худайның кӧңніне кір полбаан. Оларның сӧӧктері хуу чазыда чат халғаннар. 6Анзы піске кӧзідім полып, олар чіли чабал сағынмасха сизіндірген. 7Анзы піс, оларның піреелері чіли, обааларға пазырбас ӱчӱн полған. Худай Пічиинде піди пазыл парған: алтын пуғаа пазырып, чон чирге, ізерге одырған, турып, ойынға кірібіскен[*]. 8Оларның піреелері оралысхан чіли оралыспаңар. Олар, оралысханнаңар, пір кӱнде чибіргі ӱс муң хырыл парғаннар. 9Оларның піреелері, Христосты сынап, чыланнардаң ӧлгеннер. Піс Христосты сынабааңар. 10Перінмееңер. Оларның піреелері, перініп, Чох итчеткен ангелнің холынаң ӧлгеннер. 11Анзы оларға, піске кӧзідім полып, тӱскен. Піске, тізең, тӱгенӌі чылларға читкеннерге, сағыс алынарыбыс ӱчӱн пазыл парған+. 12Аннаңар кем турчам тіп сағынча, аңдарыл парбим тіп, сизініп одырзын+. 13Сірерні сынапчатхан ноо даа хыӌыхтаныс ол олаңай ла, кізі хыӌыхтанызы полча. Худай, тізең, киртістіг, ол сірерге сыдап полбас хыӌыхтанысты ыспас. Хыӌыхтаныста сірерге аны сыдас парыбызар кӱс пирер. Іди Ол сірерге полыс полар+.

14Ол оңдайнаң, хынғаннарым, обааларға пазырарынаң тизіңер+. 15Мин сірерге сағыстығ кізілерге чіли чоохтапчам. Мин ниме чоохтапчатханымны постарың сағынып алыңар. 16Піс алғапчатхан алғас ідізі Христостың ханынаң пірікчеткенібісті таныхтапча нимес пе? Піс сындырчатхан халазыбыс Христостың иді-ханынаң пірікчеткенібісті таныхтапча полбас па+? 17Халас пір, піс тее, кӧп кізі, пір ит-ханмыс. Пір халаснаң піріктірілчебіс нооза+. 18Тӧрееннең Израиль чоны полчатханнарға кӧріңер: тайығ тамаан чіпчеткеннер тайығның араласчылары пол парча ниместер бе? 19Ниме мин чоохтирға сағынчам? Пу тас обаалар сын тіріг худайлар полчалар тіпчем ме? Алай ағаа тайығ салғаны ниме-де таныхтапчатханнаңар чоохтапчам ма+? 20Чох. Че пасха худайларға киртінчеткеннер, тайығ идіп, Худайға нимес, айна-чиктерге тайыпчатханын чоохтапчам. Мин, тізең, сірерні айна-чиктернең пірге полбазыннар тіп сағынчам. 21Хан-пигнің ідізін ізіп, айна-чиктин іс полбассар. Хан-пигнің тамаан чіпчетсе, айна-чиктин чіп полбассар+. 22Нӧӧс піс Хан-пигні тыртыстандырарға тідінербіс. Піс аннаң кӱстігбіс пе?

23Прай ниме мағаа чарадылча, че прай ла ниме мағаа тузалығ нимес. Прай ниме мағаа чарадылча, че прай ла ниме мині орта ӱгретпинче+. 24Пірдеезі постин тілебезін, че пасхазына туза идерге кӧрглезін+. 25Садығдағы хайдағ даа итті, тайыға салылған ма тіп, сурбин ал. Нандырығ чӱрееңні ардат салӌаң полбазын+. 26Чир паза аны толдырчатхан прай ниме Хан-пигни нооза. 27Киртініс чохтардаң піреезі сірерні хығырза, парарларың килчетсе, парыңар. Ол сал пирген нимені сурбин чіңер. Нандырығ чӱрееңні ардат салӌаң полбазын+. 28Че піреезі «пу обааға тайып салған чиис» тізе, ол чоохтаан кізінің ӱчӱн паза чӱрек арығ полар ӱчӱн, чібеңер аны. Тилекей паза аны толдырчатхан ниме Худайни нооза. 29Сірернің чӱрееңердеңер нимес, хығыртхан кізінің чӱреенеңер чоохтапчам. Андада пірее кізі тир: «Ноға мин пасха кізінің чӱреенең чарғыладарға кирекпін». 30«Мин тамахты алғыснаң чіпчетсем, алғыстааным ӱчӱн ноға пыролаттырарға кирекпін»+. 31Мин піди чоохтирбын: чіпчетсер бе, ісчетсер бе алай пасха даа ниме итчетсер, Худайның сабланызына идіңер аны+. 32Иудейлерні дее, гректерні дее, Худай тигірибін дее хомзындырбин+. 33Мин дее ідӧк итчем. Ноо даа ниме итчетсем, прайзының кӧңнін толдырарға кӱстенчем. Прайзы арачыланзын тіп, позымнаңар нимес, че олардаңар сағынчам+.

11

11^1Мин Христосха кӧӧкчеткенни, мағаа кӧӧгіңер+.

2Сірерні миннеңер сыбыра сағынчатханнарың ӱчӱн паза пирген ӱгредіге тудынчатханнарың ӱчӱн махтапчам. 3Ідӧк сірерні мыны пілзіннер тіп сағынчам: Ноо даа ирге пазы Христос полча, ипчізіне – ирі, Христосха, тізең, – Худай+. 4Ноо даа ирен пазын чаап пазырчатса алай ухаанӌылапчатса, пазын уйатха сухча. 5Ноо даа ипчі, тізең, пазын чаппин пазырчатса алай ухаанӌылапчатса, позының пазын уйатха сухча. Анзы ағаа пазын хырдыр салғаннаң пасха нимес нооза+. 6Ипчі пазын чабарға хынминчатса, андада хырынзын. Сазын кистір салған алай хырдыр салған чӧрерге уйатчатса, пазын чабынзын. 7Ол оңдайнаң ир кізі пазын чаппасха кирек. Ол Худайның сомы паза сабланызы нооза. Ипчі кізі, тізең, ирінің сабланызы. 8Ирі ипчізінің хабырғазынаң нимес нооза. Ипчізі ирінің хабырғазынаң иділген[*]. 9Ир кізі ипчізіне чайалбаан нооза, че ипчі кізі иріне чайалған. 10Аннаңар, ангеллер пілер ӱчӱн, ипчі кізі ирінің холында полчатханын киречілир ӱчӱн, пазын чабарға кирек. 11Андада піс, Хан-пигнің холында чуртапчатханыбыста, иреннер паза ипчілер удур-тӧдір кирексінісчебіс+. 12Хайди ипчізі ирінең иділген, ир кізі дее ипчідең тӧреен нооза, прайлары, тізең, Худайдаңнар. 13Постарың даа сағын кӧріңер, ипчі кізее пазын чаппин Худайға пазырарға чаразых па? 14Чир дее андағ нимес пе? Ир кізее сас ӧскірерге улуғ уйат. 15Че ипчі сас ӧскірзе, ағаа аарлас, ағаа сазы чабынӌах орнына пирілче нооза. 16Піреезі талазарға итсе – пістің андағ ниме кибірде дее, Худай тигірибінде дее чоғыл.

Хан-пигні сағынып азыранғаны

17Че мыны чоохтап, сірерні, чахсаа нимес, хомайға чыылчатханнарың ӱчӱн махтабинчам. 18Пастағызы. Мин сірерні, тигірибге чыылыс парзар, пос аразында чарылыс сыхчазар тіп исчем паза анзына арали киртінчем+. 19Сірернің араңарда пасха сағынчатханнар поларға кирек. Анзы сын сағынчатхан кізілерні іле сығарар нооза+. 20Сірер чыылызып алып азыранчатсаңар, ол Хан-пигні сағынып азыранғаны нимес. 21Сірернің хайзы даа позының чиизін пасхаларынаң пурун чибізерге маңзырапча одыр. Анаң піреезі астап халча, хайзы, тізең, ізін салча. 22Иблерің чоғыл ба, чіп-ізіп аларға? Алай Худай тигірибін нимее салбин, чохтарны пазынӌыхтапчазар. Ниме чоохтирбын сірерге? Аның ӱчӱн махтим ма? Чох, махтабаспын.

23Мин сірерге пиргенні Хан-пигдең Позынаң алғам нооза: Хан-пигібіс Иисус сатыртхан хараада халас алып,+
24алғыстабызып, аны сындыртхан паза теен: «Алыңар мыны, чіңер, пу сірернің ӱчӱн ӱзе тартылған Идім минің. Мині сағысха киріп, підӧк итчедіңер»+. 25Ідӧк иирдегізін азыранған соонда, ідіс алып, «пу минің ханымнаң таңмалалған Наа Молӌағ. Мині сағысха кирген сай, мыны іскен сай підиӧк итчедіңер» теен+. 26Сірер пу халасты чеен сай, пу ідісті іскен сай Хан-пигнің килгенінӌе, іди Аның ӧлімінеңер чарлапчатхан полчазар нооза. 27Кем пу халасты чіп, пу ідісті алып, Хан-пигнің адына турыстығ тудынмаза, Хан-пигнің идінең паза ханынаң тоғыр пыро ит салар+. 28Кізі позы позын пастап сынап алзын, анаң пу халастаң чізін, пу ідістең іссін. 29Кем турыстығ нимес чіп, іссе, ол, Хан-пигнің Идінеңер сағынмин, позын пыроладарға чіпче паза ісче. 30Аннаңар даа сірернің кӧбізі кӱс-сағ чохсар, ағырығзар, сірернің илеедезі ӱреп парча. 31Піс пос посты чарғылаӌаң ползабыс, чарғаа тартылбасчыхпыс. 32Че піс, пу тилекей чарғылатхан чіли, чарғылатпас ӱчӱн, Хан-пиг пісті чарғылапча паза хатығлапча. 33Аннаңар, харындастарым, чирге чыылысчатсаңар, удур-тӧдір сағызып ал турыңар. 34Сірер чыылыссар, Худай сірерні хатығлабас ӱчӱн, астапчатхан кізі ибде азыранып алчатсын. Пасхазын позым килзем, чоохтағлап саларбын.

12

Худай Худының сыйыхтарынаңар

12^1Харындастар, Худай Худынаң пирілчеткен сыйыхтардаңар пілбин хала парӌаң полбазыннар тіп сағынчам+. 2Пілчезер, нооза хаӌан пасха худайларға киртінгеннеріңде, табыс таа чох обаалар пу чабал чолӌа сірерні ал чӧргеннер+. 3Аннаңар Худай Худы пастыра чоохтанчатханнарның пірдеезі Иисусты харғабас. Пірдеезі, Худай Худы пастыра ла полбаза, Иисусты Хан-пиг тіп адап полбас+. 4Сыйыхтар пасха-пасха полча. Че оларны пирчеткені Худай Худы полча+. 5Худайға чӧрінері дее пасха-пасха полча. Че піс чӧрінчеткен Хан-пиг, тізең, пір ле+. 6Иткені дее пасха-пасха полча. Че олох ла Худай пісте тоғынча паза прай нимеде піске полысча+. 7Худай Худы пары аймах-пасха оңдайларнаң іле кӧзіділче. Прай ол оңдайлар прайзының тузазына пирілчелер. 8Піреезіне Худай Худы пастыра хыйға сӧс пирілче. Пасхазына олох Хуттаң піліс сӧзі пирілче. 9Хайзына-да олох Хуттаң киртініс, пасхазына олох Хут пастыра чазылдырары сыйыхха пирілче,+
10хайзына-да хайхастар идері, пасхазына ухаанӌылас, пасхазына хуттарны танып пілері, пасхазына аймах тіллер, пасхазына тіллерні чарыда чоохтиры пирілче+. 11Прай пу нимені олох Хут итче. Ол аны Позының кӧңнінӌе, хайзына хайди ӱлирін ӧнетін кӧріп, итче.

Христостың Иді-ханы пӱкӱл полчатханнаңар

12Кізі иді-ханы пӱкӱл, че аның чӱллері кӧп полча нооза. Ол пір ит-ханның чӱллері кӧп тее ползалар, хада-пірге пір ит-хан полчалар. Ідӧк Христос+. 13Піс прайзыбыс пір Худай Худынаң пір ит-хан поларға кіреске тӱскебіс нооза: Иудейлер дее, Гректер дее, хуллар даа, пос хоныхтығлар даа – прайзыбыс пір Худай Худынаң суғарыл парғабыс+. 14Ит-хан пір чӱлдең нимес, кӧп чӱллердең пӱткен нооза. 15Кізінің азағының пірсі «мин хол ниместе, ит-ханни нимеспін» тізе, ол андада ит-ханни полбиныбызар ба? 16Хулах, тізең, «мин харах ниместе, пу ит-ханни нимеспін» тізе, ол аның сылтаанда ит-ханни полбиныбызар ба? 17Прай ит-хан харах пол парза, истері андада хайда полар? Прай хулах пол парза, чыс чыстиры андада хайда полар? 18Че Худай полған на чӱл-сӧӧкке ит-ханда Позы хынғанни орын пир салған. 19Прайлары пір чӱл полған полза, ит-хан хайда поларӌых. 20Ам, тізең, чӱллер кӧп, че ит-хан пір. 21Харах холға «син мағаа кирек чохсың» тіп полбас. Пас таа азахтарға «сірер мағаа кирек чохсар» тіп полбас. 22Ит-ханның чазығ пілдірчеткен чӱл-сӧӧктері улам киректер. 23Піске тың турыстығ нимес пілдірчеткен чӱллерні турыстығ кип-азахха тонандырчабыс. 24Иптіг нимес кӧрімніг чӱллері ипти чабыл парчалар. Иптіг кӧрімніг чӱллеріне, тізең, анзы кирек чоғыл. Че Худай, тың турыстығ нимес пілдірчеткен чӱллеріне ӧнетін аарлас ползын тіп, ит-ханны хыйға пӱдір салған. 25Анзын Ол, прайзы удур-тӧдір сағыссырассыннар, ит-ханда чара полағлабазыннар тіп, іди иткен. 26Аннаңар ит-ханда пірее ле ниме ирееленчетсе, прай пасхазы хадох ирееленче. Пірсі сабланыста полза, пасхалары даа хада ӧрінчелер+. 27Сірер прайзыңар Христостың иді-ханы полчазар. Чара, тізең, Аның чӱллерізер+. 28Тигірибде Худай прайзын постарының орыннарына турғыс салған: пастағылары илӌілер, ікінӌілері ухаанӌылар, ӱзінӌілері ӱгретчілер. Аннаң андар кӧрзе, піреелеріне Ол хайхастығ кӱс пир салған, ідӧк чазылдырарын, полыс поларын, устап пілерін паза пасха тіллерні пирген+. 29Че прайлары илӌілер бе? Прайлары ухаанӌылар ба? Прайлары ӱгретчілер бе? Прайлары хайхастар итчелер бе? 30Прайлары имнеп полчалар ба? Пасха тіллернең чоохтан полчалар ба? Прайлары чарыда чоохтапчалар ба? 31Мыннаң улуғ сыйыхтар аларға кӱстеніңер. Мин, тізең, сірерге аннаң артых чол кӧзіт пирем+.

13

Хыныстаңар

13^1Мин кізілернің паза ангеллернің тілінең чоохтасчатсам, че хынызым чох полза, хоғдырапчатхан тӱӱрдең, сыңылапчатхан сыыластаң артых нимеспін. 2Ухааннирым пар полза паза прай чазыттарны пілчетсем, ноо даа піліс алчатхан ползам, тағларны орнынаң тибіредерге кӱс пирчеткен прай киртініс минде полза, че хынызым чох полза, тик-хуруғ кізібін+. 3Пар-чох пайым ӱлеп салзам, иді-ханымны ӧртедерге пир салзам, че хынызым чох полза, мағаа анзында пір дее тузазы чоғыл. 4Хыныс тыстанча, хыныс айапча, хыныс істі-чохтанминча, кӧдірілбинче, кӧкеесімненминче, 5иртінминче, посха ла тартынминча, тыртыстанминча, чабалны сағыста тутпинча, 6чой нимее ӧрінминче, че сын нимее ӧрінче. 7Ол ноо даа нимені сыдас парыбазар. Хыныста киртініс, ізеніс паза тыстаныс хаӌан даа иртіспес.

8Хут пирген сыйыхтар – ухааннас, тіллер паза піліс – иртіс парар. Хыныс, тізең, хаӌан даа тоозылбинча. 9Хайзын-да пілчебіс, хайзын-да ухааннапчабыс. 10Толдыразының тузы чит килзе, чарым полчатханы чох пол парар. 11Мин пала полғанымда, пала чіли чоохтанғам, пала чіли сағынғам, пала чіли тӱптестіргем. Ам, ир пол парғанда, пала оңдайын тастабыстым+. 12Сағам піс пӱлес сӱлейке ӧтіре кӧрчеткен осхаспыс, сизінчебіс. Андада, тізең, кӧстең кӧске кӧрербіс. Сағам мин ӱзікти кӧрчем, андада, тізең, мині хайди піліп алғаннар, мин ідӧк пілербін+. 13Сағам, тізең, піске ӱс ниме халча: киртініс, ізеніс, хыныс. Че хыныс оларның улии полча.

14

Худай Худының сыйыхтарынаңар

14^1Хынысха чидіңер. Хуттың сыйыхтирына чидердеңер сағыссыра. Улам – ухааннирдаңар+. 2Кем таныс нимес тілнең чоохтанча, піреелері аны піл полбинчатханнаңар, ол чазыттарны Худай Худы пастыра асча. Ол кізілерге нимес, Худайға чоохтапча нооза. 3Кем ухааннапча, тізең, ол кізілерге киртіністерін пиктиріне, ӱтеертеріне паза кӧңнілерін кӧдіреріне чоохтапча. 4Кем таныс нимес тілнең чоохтанча, ол позының худын пиктепче, кем ухааннапча, тізең, ол тигіриб чонын пиктепче. 5Сірерні прайзын тіллернең чоохтанзыннар тіп сағынчам. Че ухааннааны артых поларӌых. Ухааннапчатхан кізі тіллернең чоохтанчатханнаң артых нооза. Итсе, тіллерні тӱптестір пирчетсе, тигіриб улам пик поларӌых. 6Ам, харындастар, мин, сірерзер киліп, таныс нимес тіллернең чоохтанзам, че ол сірерге тӱптестірілбезе паза азых чоох, алай піліс, алай ухааннас, алай ӱгредіг полбаза, хайдағ туза сірерге полар? 7Кӧзідімге табыс сығарчатхан тыны чох сыыласты алай чатханны алып алза, олар табыстарын кирек чолынӌа апарбазалар, хайдағ кӧг ойнапчатханнарын кем чоохтап полар? 8Пырғы табызы пілдізі чох тапсапчатса, чааӌылар хабызыға хайди тимненерлер? 9Сірернің дее тіллерің ідӧк пілдізі чох сӧстерні адапчатса, ниме тіпчеткеннеріңні хайди піліп аларлар. Сӧстеріңні чил хаап чӧрер. 10Тилекейде аймах-пасха тіллер кӧп. Олар пілчеткеннерге прайзына пілдістіглер. 11Че мағаа олар пір дее ниме таныхтабинчалар. Ол тіллернің пірсінең чоохтанчатхан кізі мағаа чат кізізі, ол кізее дее мин чат чирінең килген кізібін. 12Худай Худы пирчеткен сыйыхтарны аларларың тың килчетсе, иң артыхтарын, тигірибні пик идерге полысчатхан сыйыхтарны сурыңар. 13Аннаңар таныс нимес тілнең чоохтанчатхан кізі тӱптестіре чоохтап поларға сыйых алардаңар пазыр. 14Мин таныс нимес тілнең пазырчатсам, худым пазырча. Сағызыма анзы туза пирбинче. 15Ниме идерге кирек? Худымнаң даа пазырарбын, сағызымнаң даа пазырарбын. Худымнаң даа сарнирбын, сағызымнаң даа сарнирбын+. 16Син Хут пастыра алғапчатсаң, тоғыртын кірген кізі синің алғапчатханыңа, «аминь» хайди тіп алзын. Син ниме чоохтанчатханыңны ол оңарбас нооза+. 17Син чахсы алғапчазың, че пасхазына анзынаң туза чоғыл. 18Худайымны алғыстапчам: пасха тіллернең мин сірердең прайзыңардаң кӧп чоохтасчам. 19Че тигірибде пасхаларын ӱгредіп, позымның тілімнең пис сӧс чоохтааны таныс нимес тілнең сӱрееліг сӧс чоохтаанымнаң артых полар.

20Харындастар, сағызыңар палани синінӌе полбазын: чабалға пала осхас полыңар, сағыстарың хоостыра, тізең, теен парған полыңар+. 21Чахиинда пазылых нооза: «пу чонға пасха тіллернең, пасха сӧстернең чоохтирбын, че андада даа олар Мині испестер, тіпче Хан Худай»[*]. 22Ол оңдайнаң тіллер киртіністіглерге нимес, киртініс чохтарға танығ полча. Ухааннастар, тізең, киртінізі чохтарға нимес, че киртіністіглерге танығ полча+. 23Прай тигіриб чоны пірге чыыл парза паза прайзы таныс нимес тіллернең чоохтан сыхса, тоғырхылар паза киртініс чохтар сірерзер кірзелер, сірерні, алаах партырлар, тібестер бе+? 24Че хаӌан прайзы ухааннап сыхса, киртініс чох алай тоғыртын кірген кізі оларны истіп салып, позының чазыхтарын пілінер, искен ниме, тізең, аны чарғылир. 25Ол оңдайнаң аның чӱреендегі чазыттары азыл парча. Ол, тӱңере тӱзіп, Худайға пазырар паза тир «Худай сыннаң даа сірернің аразында». 26Аннаңар, харындастар, ниме зе? Сірер чыылыс парзар, полғанының на Худайны саблапчатхан сарын, ӱгредіг, тіл азылғаны, тӱптестіріг пар полза – прай ол тигірибні пиктиріне полар+. 27Піреезі таныс нимес тілнең чоохтанчатса, ікӧлең алай аннаң кӧп полза, ӱзӧлең чоохтазыңар, ағаа хоза алынӌа, пір кізі, тізең, тӱптестірзін. 28Тӱптестірӌең кізі чох полза, тізең, тигірибде сым пол, позыңа паза Худайға ла чоохтан. 29Ухаанӌылардаң даа ікі алай ӱс кізі чоохтанзын. Пасхалары, тізең, паалазыннар+. 30Пірее пасха кізее, тізең, азылчатса, пастағызы тапсабазын. 31Прайларың ӱгренерлерің паза кӧңнілерің кӧдірерлерің ӱчӱн сірерге хайзыңарға даа изерістіре ухааннирға чарир. 32-33Худай оңдай чохтың Худайы нимес, амыр пирчеткен Худай полчатханнаңар, ухааннас хуттары даа ухаанӌыларның холындалар. Ол прай тигіриблерде ах-арығларда андағ. 34Ипчілер тигіриблерде сым ползыннар. Оларға чоохтанарға чарадылбинча. Моисей Чахиинда оларға холда поларға кирек тіп чоохталча нооза+. 35Оларның пірее нимее ӱгренерлері килчетсе, тізең, аннаңар ибде, хонғаннарынаң сурып алчатсыннар. Тигірибде, тізең, ипчі кізее чоохтазарға килістіре нимес. 36Худай сӧзі сірердең сыхтыр ба? Алай сірерге ле читкен ме ол?

37Кем позын ухаанӌы алай Худай Худы тол парған кізібін тіп сананчатса, ол кізі пілзін: мин пасчатхан ниме – ол Худай чахығлары. 38Кем аны чағын алынминчатса, сірер дее аны чағын албаңар. 39Ол оңдайнаң, харындастарым, ухааннирға кӱстеніңер, че тіллернең чоохтанарға итчеткеннерге харығ полбаңарох+. 40Че итсе дее, прай ниме ипти паза оңдайли поларға кирек+.

15

Христостың тірілерінеңер

15^1Харындастар, мин сірерге чарлаан паза сірер, посха алынып, анда пик турыбысхан Чахсы Хабарны сағыстарыңа кирчем. 2Сірер минің ӱгреткенім хоостыра Чахсы Хабарны сағыстарыңда тутчатсаңар паза ағаа киртіністерің тик-хуруғ полбинчатса, Чахсы Хабарнаңох арачыланып аларзар+. 3Мин позым аны пастабох хайди алынғам, сірерні ағаа іди ӱгреткем нооза: Худай Пічии хоостыра Христос пістің чазыхтарыбыс ӱчӱн ӧл парған+. 4Худай Пічии хоостыра Ол, тыхтал парып, ӱзінӌі кӱнінде тіріл парған. 5Соонаң Аны Кифа кӧр салған, анаң он ікі ӱгренӌізі+. 6Анаң пір туста пис чӱс артиинаң харындастарыбыс Аны кӧр салғаннар – оларның кӧбізі пу тусха теере изен, че хайзылары ӱреп парғаннар. 7Анаң Иаков, ідӧк прай илӌілер Аны кӧр салғаннар+. 8Прайзының соонаң, тізең, тузында тӧрібеен кізі полып, мин Аны кӧргем+. 9Мин илӌілернің иң кічиибін, илӌі тіп адаларға даа турыстығ нимеспін. Мин Худай тигірибін сӱргем нооза+. 10Ам кем полчам, мин Худай паарсазы сылтаанда пол парғам. Худай паарсазы, тізең, тик полбаан. Мин пасха илӌілердең кӧп тоғынғам. Итсе, сынында пу минің тоғызым нимес, че миннең пастыра пирілчеткен Худай паарсазы+. 11Ӧӧні мында: минің ӱгредиим пасха илӌілернің ӱгредиинең пір. Пу ӱгредіге сірер прайзыңар киртін парғазар.

Пістің тірілерібістеңер

12Христос ӧліглердең тіріл парған тіп ӱгреділчеткенде, ноға сірернің хай піреелерің ӧліглер тірілбинчелер тіпче полӌаңнар+. 13Ӧліглер тірілбинчетселер, Христос таа тірілбеенге килісче. 14Христос тірілбеен полза, тізең, пістің ӱгредиибіс тик, киртіністерің дее сірернің тик. 15Ағаа хоза, піс тее Худайдаңар чой киречі пол парчабыс. Піс Худай Христосты тірілдірібіскен тіп киречілепчебіс нооза. Ӧліглер тірілбинчеткенде чи зе, Худай Христосты тірілдірбеен пол парча. 16Ӧліглер тірілбинчеткеннеңер, Христос таа тірілбеен пол парча. 17Христос тірілбеен полза, киртіністерің тик ниме паза сірер алындағыох чазыхтарыңда чӧрчетчезер+. 18Христосха киртініп ӧлгеннері дее чох пол парғаннар+. 19Піс Христосха пу ла чуртаста ізенчетсебіс, кізілер пісті прайзынаң тың айирға киректер.

20Сынында Христос ӧліглердең тірілдіріл парған. Іди Ол соонаң тірілерлернің пастағызы пол парған+. 21Ӧлім пір кізінің сылтаанда килген, ӧліглердең тірілері дее пір кізініңӧк сылтаанда пирілген нооза+. 22Прайзы Адамның тӧлі полчатханнаңар ӧл парча. Че Христостың тӧлі полчатханнары прайзы тіріл парар. 23Полғаны ла позының тузында. Пурнада прай нименің пазы полчатхан Христос, анаң, Ол хатабох килер туста, Христостың чоны+. 24Андада прай нименің тоозылғаны полар. Христос прай пастыхтарны, ӱлгӱлерні, кӱстерні чиңіп алар паза Позының хан-ӱлгӱзін Худай-Пабаа пир салар+. 25Ағаа, прай ыырӌыларын Позының азаа алтына тастабысханынӌа, хан-ӱлгӱзін тударға кирек+. 26Христос чиңен тӱгенӌі ыырӌызы ӧлім полар. 27Худай Пічиинде чоохталча нооза: «Прай нимені Христостың азаа алтына сал пирер». Че «прай нимені» теені Худайдаңар чоохтабинчатханы пілдістіг. Худай Позы прай нимені Христостың азаа алтына сал пирер нооза+. 28Хаӌан прай ниме Христостың ӱлгӱзінде полза, андада, Оолғы Позын даа Худайның холына пирібізер. Худай андада прай нимее хан-ӱлгӱзін тудар+.

29Ӧліглернің орнына кіреске тӱсчеткен кізілер нимее чидерге сағынча полӌаңнар? Ӧліглер тірілбинче тіпчеткеннері сын полза, нимее олар ӧліглернің орнына кіреске тӱсче полӌаңнар? 30Піс тее нименің ӱчӱн хыйалда сыбыра чӧрчеткен полӌаңмыс+. 31Мин кӱннің дее сай ӧлімнең тоғасчам. Анзы, сірернең хада Хан-пигібіс Христос Иисуста чуртапчатханыма кееркезім осхас, сын киречілезім+. 32Кізі сағызы хоостыра кӧрзе, мин Ефес саарда аңнарнаң кӱрескенімде, ноо туза полған ол мағаа? Ӧліглер тірілбинчеткен полза, чеелер, ізеелер, таңда олох ӧл парарбыстар нооза. 33Пос посты алаахтырынмаңар: «чабал кізілернең нанӌыласханы чахсы хылыхтарны ардатча». 34Пос сағызын алыныңар паза чазых итпеңер. Уйатха, сірернің піреелері Худай пілбинчелер+.

Ӧліглернің тірілерінеңер

35Итсе, піреезі тир: ӧліглер хайди тірілӌең полӌаңнар? Хайдағ ит-ханда чиде саларлар? 36Сағыс чохтар! Таарылған ӱрен, ӧл парбаанда, тірілбинче+. 37Таарыпчатсаң, полар ӧзімні таарыбинчазың, ӱренні ле, пуғдайнин алай пірее пасхазын таарыпчазың нооза. 38Че Худай ағаа хынғанни наа кӧрім пирче, полған на ӱренге позынин. 39Ит-хан пір нимес: кізіни пір, мални, хусти, палыхти пасхох. 40Тигірдегі ит-хан пар, пу чирдегізі парох. Че тигірдегінің паза пу чирдегінің сілии пасха полча. 41Кӱннің сілии пасха, айни пасхох, чылтысти пасхох. Чылтыс чылтыстаң сілиинең пасхалалыбохча.

42Ідӧк ӧліглер тірілгені андағох полар: ӧлерге таарылча, ӧлбеске кӧдірілче+. 43Уйан полып таарылча, сабланысха кӧдірілче, кӱс-саа чох таарылча, кӱзінде кӧдіріл килче. 44Тыннығ ит-хан таарылча, хуттығ ит-хан кӧдіріл килче. Тыннығ ит-хан полза, Худай хуттығ ит-хан полыбохча. 45Худай Пічиинде пазылых: пастағы кізі Адам чуртапчатхан тын полған, тӱгенӌі Адам, тізең, тірілдірчеткен хут полча. 46Че Хуттығ ит-хан нимес, тыннығ ит-хан пурнада полча. Хуттығ – соонаң пол парча. 47Пастағы кізі чирдең пӱткен, холнаң чайалған, ікінӌі кізі тигірдең тӱскен Хан-пиг+. 48Чирдең пӱткен кізі хайдағ, чирдегілері андағох. Тигірде кізі хайдағ – тигірдегілері андағохтар. 49Піс тее чирдегі кізілернің омазында чӧргебіс, тигірдегі кізінин ал чӧрерӧкпіс.

50Че, харындастарым, мыны чоохтап пирим сірерге: ит паза хан Худай хан-чирін ал полбастар паза тӱген парчатханы мӧгі чуртасха чидін полбинча. 51Мин сірерге чазыт ниме ас пирим: піс прайзыбыс ла ӧлбеспіс, че прайларыбыс алыс парарбыс+. 52Кинетін не, харах нууғанӌа, тӱгенӌі пырғы тапсабысса, ӧліглер мӧгі ит-ханнығ турыбызарлар, піс, тізең, алыс парарбыс+. 53Ӧлімніг ит-хан мӧгі ит-ханға айлан парарға кирек. Ӧлер ит-хан ӧлбес ит-хан пол парарға кирек+. 54Хаӌан ӧлімніг ит-хан мӧгі ит-ханға айланза паза ӧлер ит-хан ӧлбес ит-хан пол парза, андада Худай Пічиинде пазылғаны толар: «ӧлім чох иділ парған, чиңені полды». 55Ӧлім! Хайда синің чыдаң? Чир тӧбіні, хайда синің чиңізің+? 56Ӧлімнің чыдазы, тізең, – чазых, чазыхтың кӱзі – Моисей Чахии+. 57Че Хан-пигібіс Иисус Христостың пастыра чиңіс сыйлаан Худайға алғыс ползын+. 58Аннаңар, хынған харындастарым, пик сағыстығ, тӧдір пазынмас полыңар. Хан-пигнің алнында сірер итчеткен кирееңер тик полбинчатханын пілчеткеннеріңде, Хан-пигнің киреенде маңнанысха чидіңер.

16

Сыйых пирерінеңер

16^1Ах-арығларға сыйых чыыпчатсаңар, мин Галат чиріндегі тигіриблерге чахаанни тудыныңар+. 2Мин килзем, ахча чыып чӧрбес ӱчӱн, полғаны ла тоғынған ахчазынаң пир поларын позырах сай чыынып одырзын+. 3Мин килзем, тізең, сірер таллап алған кізілеріңні, сірер пиргенін Иерусалимзер апарзыннар тіп, пічіктіг ызыбызарбын+. 4Мағаа хада парарға килістіре полза, андада миннең хада парарлар.

Павелнің пӧгіннері

5Мин Македон чирі тобыра парчам, аны иртсем, сірерзер килерім+. 6Сірер мині парған чирімзер ӱдес салар ӱчӱн, сірердӧк чуртап алам алай хыстап таа парыбызам. 7Мин сірернең чол парирып ла тоғазып аларым килбинче нооза. Хан-пиг пирзе, сірернең анӌа-мынӌа хада полып аларға ізенчем. 8Ефесте, тізең, мин Иліг кӱн пайрамына[*] теере полып аларбын+. 9Минің мында тӱзімніг тоғынып алар оңдайым пар, че ыырӌыларым кӧп. 10Сірерзер Тимофей килзе, Ол минӧк чіли, Хан-пигібістің киреен итчеткенінде, ағаа сірерде хорғыс чох ползын тіп, сизініп одырыңар+. 11Аннаңар пірдеезі аны нимее салбин полбазын. Че ол минзер иптіг читсін тіп, амыр-хазых ӱдес салыңар. Мин харындастарымнаң аны сағыпчам нооза. 12Аполлос харындастаңар піди чоохтирым: мин аны харындастарынаң хада сірерзер парзын тіп сурынғам. Че ол сағам парарға пір дее ынабаан. Ағаа килістіре тус полза, чидер+.

Чахығлар паза алғастар

13Сизіктіг полыңар, киртіністе сыдамах тудыныңар, пик сындырлығ полыңар+. 14Ниме дее итсеңер, хынып итчедіңер+. 15Харындастар, мин сірердең сурынчам: Стефанның сӧбірезі Ахай чирінде пастағы киртіністіг кізілер полыбысханнарын паза постарын ах-арығларға чӧрінерге пирін салғаннарын пілче нооңзар+. 16Оларның чооғын истіңер. Ідӧк оларнаң хада тоғынчатхан паза чӧрінчеткен кізілернің оңдайынӌа полыңар+. 17Стефанның паза Фортунатнаң Ахаиктің килгеніне мин ӧрінчем. Олар сірернің миннең хада полбинчатханнарыңны толдыр пирділер. 18Олар сірернің дее, минің дее кӧңнімні кӧдір салдылар нооза. Андағларны аарлаңар. 19Асий чиріндегі тигіриблер сірерге изен читірчелер. Акила паза Прискилла, ибдегі тигірибінең хада, сірерге Хан-пигде прай кӧңнілерінең изен читірчелер+. 20Прай харындастар сірерге изен читірчелер. Удур-тӧдір охсанызып[*] алғыстасчадыңар+. 21Минің позымның холымнаң пасчам мыны – Павелнің алғыстазын+. 22Кем Хан-пигібіс Иисус Христосха хынминча – ағаа харғас. Кил, Хан-пигібіс!+
23Хан-пигібіс Иисус Христостың паарсазы сірернең ползын. 24Паза минің хынызым сірернең, Христос Иисусха киртінчеткеннернең, хада ползын. Аминь.

* 3:22 Кифа ол Пётр илӌінің пасха ады. Кӧр: «Иоанның Чахсы Хабары» 1:42.

* 6:16 Аннаңар кӧр: Пурунғы Молӌағның «Пастағлар» (Бытие) киндезі 2:24 .

* 10:1 Аннаңар кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Сығыс» (Исход) кинде 14; 40:36-37 .

* 10:7 Аннаңар кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Сығыс» (Исход) кинде 32 .

* 11:8 Аннаңар кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Пастағлар» (Бытие) кинде 2:20-21 .

* 14:21 Кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Исаийнің ухаан чоохтары» (Исаий) кинде 28:11 .

* 16:8 Пу пайрам Пасха ӱлӱкӱннің соонаң илігінӌі кӱнінде таныхталӌаң, ол арыс сапчаң туста иртчең.

* 16:20 Еврей кибірі хоостыра иреннер охсанызып изенесчеңнер.

+ 1:2 Илҷ 18:1-17, Рим 1:7

+ 1:5 2 Кор 8:7, 2 Кор 9:11

+ 1:7 Лк 17:30, 1 Фес 3:13, 1 Фес 4:16-18, Флп 3:20

+ 1:8 Флп 1:6

+ 1:9 Ин 17:21, 1 Ин 1:3, 1 Фес 5:24, 2 Фес 3:3, Евр 10:23

+ 1:10 1 Кор 11:18

+ 1:11 1 Кор 3:3

+ 1:12 Илҷ 18:24, Илҷ 19:1, 1 Кор 3:4-5, 1 Кор 4:6, 1 Кор 6:12, Тит 3:13, Ин 1:42

+ 1:13 Еф 4:4-5
+ 1:14 Илҷ 18:8, Рим 16:23
+ 1:16 1 Кор 16:15
+ 1:17 2 Кор 10:10
+ 1:18 1 Кор 2:1, 2 Кор 2:15, Рим 1:16
+ 1:20 Рим 1:22, 1 Кор 3:19

+ 1:22 Мф 12:38, Мк 8:11, Ин 2:18, Ин 4:48, Ин 6:30

+ 1:23 Гал 5:11
+ 1:24 1 Кор 2:7, Кол 2:3
+ 1:28 Иак 2:5
+ 1:29 Рим 3:27, Еф 2:9
+ 1:30 Еф 1:7, Флп 3:9
+ 1:31 2 Кор 10:17
+ 2:1 1 Кор 1:18, 2 Кор 2:15
+ 2:2 Гал 6:14
+ 2:3 2 Кор 11:30, 2 Кор 12:5, Гал 4:13
+ 2:4 1 Кор 4:20
+ 2:5 2 Кор 4:7, 2 Кор 6:7
+ 2:6 Флп 3:15
+ 2:7 Кол 2:3
+ 2:8 Ин 7:48, Илҷ 13:27
+ 2:10 Мф 16:17, 1 Ин 2:20
+ 2:12 Рим 8:15
+ 2:13 2 Кор 1:12, Ин 6:45
+ 2:14 Ин 14:17, Рим 8:7
+ 2:16 Рим 11:34
+ 3:2 1 Пет 2:2, Евр 5:13
+ 3:3 1 Кор 1:10-11, Гал 5:19-20

+ 3:5 Илҷ 18:24, Илҷ 19:1, 1 Кор 1:12, 1 Кор 4:6, 1 Кор 16:12, Еф 3:7, Кол 1:25

+ 3:6 Илҷ 18:4-11, Илҷ 18:27-28, Ин 4:36-38
+ 3:7 Гал 6:3
+ 3:8 Мф 16:27, 2 Ин 1:8
+ 3:9 2 Кор 6:1, Еф 2:20-22
+ 3:10 Рим 15:20
+ 3:11 Еф 2:20, Кол 2:7, Аз.ч. 21:14
+ 3:13 1 Кор 1:7, 1 Кор 4:5, 1 Пет 1:7
+ 3:16 Рим 8:9, 1 Кор 6:19, 2 Кор 6:16
+ 3:17 Еф 2:21
+ 3:19 1 Кор 1:20,
+ 3:23 2 Кор 10:7, Гал 3:29
+ 4:4 Илҷ 23:1,
+ 4:5 Мф 7:1, Рим 2:1, 2 Кор 10:18

+ 4:6 Илҷ 18:24, Илҷ 19:1, 1 Кор 1:12, 1 Кор 3:5

+ 4:7 Ин 3:27
+ 4:8 Аз.ч. 3:17
+ 4:9 Рим 8:36
+ 4:10 2 Кор 11:19, 2 Кор 13:9
+ 4:11 2 Кор 11:27, Флп 4:12

+ 4:12 Илҷ 18:3, Мф 5:44, 1 Пет 3:9, Рим 12:14

+ 4:14 2 Кор 6:13
+ 4:15 Флм 1:10
+ 4:16 1 Кор 11:1, 1 Фес 3:7, 2 Фес 3:7
+ 4:17 Илҷ 16:1, 1 Кор 16:10, 1 Тим 1:2
+ 4:19 1 Кор 11:34, 1 Кор 16:5, 2 Кор 1:15-16
+ 4:20 1 Кор 2:4
+ 4:21 2 Кор 10:2, 2 Кор 13:2
+ 5:1 2 Кор 12:21,
+ 5:3 Кол 2:5
+ 5:5 2 Кор 2:6, 1 Тим 1:20,
+ 5:6 Мф 13:33, Лк 13:21, Гал 5:9
+ 5:8 Мк 8:15, Лк 12:1
+ 5:9 Еф 5:11, 2 Фес 3:14
+ 5:11 2 Фес 3:6
+ 5:12 Мк 4:11,
+ 6:1 Мф 18:17
+ 6:2 Мф 19:28
+ 6:5 1 Кор 15:34
+ 6:7 Мф 5:39-40
+ 6:9 Гал 5:21, Еф 5:5, Евр 13:4
+ 6:10 Мк 7:21-23, Гал 5:19-21

+ 6:11 Еф 2:2, Ин 13:8, Еф 5:26, Тит 3:5, Евр 10:22

+ 6:12 1 Кор 10:23
+ 6:15 Еф 5:30
+ 6:16 Мк 10:7-8, Еф 5:31
+ 6:17 Еф 4:4
+ 6:18 Гал 5:19, Еф 5:3, 1 Фес 4:3
+ 6:19 Рим 14:7
+ 6:20 2 Пет 2:1, 1 Кор 7:23
+ 7:5 Мф 4:3, 1 Фес 3:5
+ 7:6 2 Кор 8:8
+ 7:7 Мф 19:11-12, 1 Кор 12:4, 1 Пет 4:10
+ 7:9 1 Тим 5:14
+ 7:10 Мк 10:9
+ 7:11 Мк 10:11
+ 7:16 1 Пет 3:1
+ 7:18 Илҷ 15:1-2, Гал 5:2

+ 7:19 Рим 2:28-29, Гал 3:28, Гал 5:6, Кол 3:11

+ 7:22 Ин 8:32, Иак 2:12, 1 Пет 2:16, Рим 6:18, 2 Кор 3:17, Гал 5:1, Флм 1:16, Рим 6:22

+ 7:23 1 Кор 6:20,
+ 7:25 2 Кор 8:10-11
+ 7:30 2 Кор 6:10
+ 7:31 1 Пет 4:7, 1 Ин 2:17
+ 7:32 Мф 6:25, Лк 10:41
+ 7:38 Евр 13:4
+ 7:39 Рим 7:2
+ 8:1 Илҷ 15:20, Илҷ 15:29, 1 Кор 13:4-13
+ 8:2 Гал 6:3
+ 8:3 Гал 4:9

+ 8:6 Еф 4:6, Ин 1:3, Рим 11:36, Кол 1:16, Евр 1:2

+ 8:7 1 Кор 10:28-29

+ 8:8 Мк 7:19, Илҷ 10:12-15, Рим 14:14

+ 8:10 Рим 14:1, Илҷ 15:29, 1 Кор 10:19, Аз.ч. 2:14

+ 8:11 Рим 14:15
+ 8:13 Рим 14:21
+ 9:1 1 Фес 2:6-7, Флм 1:8, Илҷ 9:3-6
+ 9:4 2 Фес 3:8-9

+ 9:5 Мк 6:3, Ин 2:12, Ин 7:3, Илҷ 1:14, 1 Кор 9:5, Гал 1:19, Мк 1:30

+ 9:6 Илҷ 4:36, Илҷ 13:2, Илҷ 15:36, Гал 2:9
+ 9:7 2 Кор 10:4, 2 Тим 2:3,
+ 9:9 1 Тим 5:18
+ 9:10 Рим 4:23-24, 2 Тим 2:6
+ 9:11 Рим 15:27, Гал 6:6
+ 9:14 Лк 10:7, 1 Тим 5:18
+ 9:15 Илҷ 18:3
+ 9:16 Рим 1:14
+ 9:17 Гал 2:7
+ 9:18 2 Кор 11:7, 2 Кор 11:9
+ 9:19 2 Кор 4:5
+ 9:20 Илҷ 16:3, Илҷ 21:23-26
+ 9:21 Рим 2:12, Рим 2:14, Гал 2:3
+ 9:22 2 Кор 11:29, 1 Кор 10:33
+ 9:24 Гал 5:7
+ 9:25 1 Пет 5:4, Флп 3:14, 2 Тим 2:5
+ 10:11 Рим 4:23
+ 10:12 Рим 11:20-21
+ 10:13 1 Кор 1:9, 2 Пет 2:9
+ 10:14 1 Ин 5:21
+ 10:16 Мк 14:22-23, Ин 6:51, 1 Кор 11:23-26
+ 10:17 Рим 12:5, 1 Кор 12:12-13, Еф 4:25
+ 10:19 Илҷ 15:29, 1 Кор 8:4, Аз.ч. 2:14
+ 10:21 2 Кор 6:15
+ 10:23 1 Кор 6:12
+ 10:24 1 Кор 13:5, Флп 2:21
+ 10:25 1 Кор 8:7
+ 10:27 Лк 10:8
+ 10:30 Рим 14:6
+ 10:31 Кол 3:17
+ 10:32 1 Кор 8:13, Рим 14:13
+ 10:33 1 Кор 9:22, 2 Кор 12:14
+ 11:1 1 Кор 4:16, 1 Фес 1:6, 2 Фес 3:7

+ 11:3 Еф 1:22, Еф 4:15, Еф 5:23, Ин 14:28, 1 Кор 15:24

+ 11:5 Лк 2:36, Илҷ 21:9
+ 11:11 Гал 3:28
+ 11:18 1 Кор 1:10-12
+ 11:19 1 Ин 2:19
+ 11:23 Гал 1:12
+ 11:24 Лк 22:19
+ 11:25 Лк 22:20
+ 11:27 Ин 6:53-56
+ 12:1 1 Кор 14:1
+ 12:2 Еф 2:12
+ 12:3 1 Ин 4:2-3
+ 12:4 Рим 12:6, Еф 4:4-6
+ 12:5 Рим 12:7
+ 12:6 Флп 2:13
+ 12:9 Мф 17:20, 1 Кор 13:2

+ 12:10 Мк 16:17, Илҷ 2:4, Илҷ 10:46, 1 Кор 14:2

+ 12:12 Рим 12:5, 1 Кор 10:17, Еф 4:25
+ 12:13 Гал 5:6, Еф 2:14, Кол 3:11
+ 12:26 Рим 12:15

+ 12:27 Рим 12:5, Еф 1:23, Еф 4:12, Кол 1:18, Кол 1:24

+ 12:28 Илҷ 11:27, Еф 4:11

+ 12:31 1 Кор 14:1, 1 Кор 14:39

+ 13:2 Илҷ 2:18, Мф 17:20, Мк 11:23, 1 Кор 12:9

+ 13:11 Еф 4:14
+ 13:12 Мф 5:8, 1 Ин 3:2, 1 Кор 8:3, Гал 4:9
+ 14:1 1 Кор 16:14, 1 Кор 12:1
+ 14:15 Иак 5:13, Еф 5:19
+ 14:16 2 Кор 1:20, Аз.ч. 3:14
+ 14:20 Еф 4:14, Мф 18:3, 1 Кор 2:6
+ 14:22 Илҷ 2:6
+ 14:23 Илҷ 2:13
+ 14:26 2 Кор 12:19, 2 Кор 13:10
+ 14:29 1 Ин 4:1, 1 Фес 5:20-21

+ 14:34 1 Тим 2:11-12, 1 Пет 3:1, Еф 5:22, Кол 3:18

+ 14:39 1 Кор 12:31, 1 Кор 14:1
+ 14:40 Кол 2:5
+ 15:2 Гал 3:4
+ 15:3 Лк 24:27
+ 15:5 Лк 24:34, Лк 24:36
+ 15:7 Илҷ 12:17, Лк 24:50, Илҷ 1:3-4
+ 15:8 2 Кор 12:11
+ 15:9 Еф 3:7-8, Илҷ 8:3
+ 15:10 2 Кор 11:23, Кол 1:29
+ 15:12 Илҷ 23:8, 2 Тим 2:18
+ 15:17 Рим 4:25
+ 15:18 1 Фес 4:16, Аз.ч. 14:13

+ 15:20 1 Фес 4:14, 2 Тим 2:8, Илҷ 26:23, Кол 1:18, Аз.ч. 1:5

+ 15:21 Рим 5:12-18

+ 15:23 1 Фес 4:16

+ 15:24 1 Пет 3:22, Рим 8:38, Еф 1:21, Лк 1:33, Аз.ч. 11:15

+ 15:25 Евр 2:8
+ 15:27 Еф 1:22
+ 15:28 Ин 14:28, Еф 1:23, Кол 3:11
+ 15:30 2 Кор 11:26
+ 15:31 1 Фес 2:19
+ 15:34 1 Кор 6:5
+ 15:36 Ин 12:24
+ 15:42 Флп 3:21, Кол 3:1
+ 15:47 Ин 3:13, Ин 6:38
+ 15:51 Флп 3:21

+ 15:52 Мф 24:31, 1 Фес 4:16, Аз.ч. 11:15, 1 Фес 4:15, Флп 3:21

+ 15:53 2 Кор 5:2-4
+ 15:55 2 Тим 1:10, Евр 2:14-15
+ 15:56 Рим 4:15, Рим 7:8
+ 15:57 Рим 8:37
+ 16:1 Илҷ 24:17, Рим 15:25-28, Гал 2:10

+ 16:2 Илҷ 20:7, Аз.ч. 1:10, 2 Кор 8:3, 2 Кор 9:3

+ 16:3 Илҷ 18:27, 2 Кор 3:1, Илҷ 24:17, Рим 15:25-28

+ 16:5 Илҷ 19:21, 2 Кор 1:16
+ 16:8 Илҷ 2:1
+ 16:10 Илҷ 16:1, 1 Кор 4:17

+ 16:12 Илҷ 18:24, Илҷ 19:1, 1 Кор 1:12, 1 Кор 3:5, 1 Кор 4:6

+ 16:13 Мф 25:13, 2 Фес 2:15
+ 16:14 1 Кор 14:1
+ 16:15 1 Кор 1:16
+ 16:16 Флп 2:29, 1 Фес 5:12-13, 1 Тим 5:17
+ 16:19 Илҷ 18:2, Рим 16:3, 2 Тим 4:19
+ 16:20 Рим 16:16

+ 16:21 Гал 6:11, Кол 4:18, 2 Фес 3:17, Флм 1:19

+ 16:22 Рим 9:3, Гал 1:8, Аз.ч. 22:20

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=XKS

Сӧстік

Сӧстік

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. И

6. К

7. Л

8. М

9. О

10. П

11. С

12. Т

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ч

17. Ы

Абыс – Иерусалимдегі Храмның тоғынӌызы. Еврейлернің киртінізінде абыстар Худайға тайығ иртірчелер. Моисей Чахии хоостыра абыстарға Моисейнің харындазы Ааронның на тӧлінең сыххан кізілер турғызылчалар. Абыстар он ікі пӧлікке чарылӌаңнар. Полғаны ла Храмда пір чылда ікі ле хати ікілер неделя тоғынӌаң.

Авраам – пу сӧс еврей тілінең «кӧп кізінің пабазы» тіп тілбестелче. Ол Худай таллап алған кізі полған. Худай Авраамны сӧбірезінең хада, пос чирінең сығып, ыраххы Ханаан чирінзер кӧс парыбызарға хығырған. Худай, аннаң хада чӧптезіг идіп, аны кӧп саннығ чонның адазы ит саларға молӌаан (Пастағлар 12– 22 ). Іди Авраам израиль чонының ӧбекезі полыбысхан. Авраам еврейлерге постарын Худай таллап алғанын таныхтапчатхан кізі полған (Ин 8:33, 39).

Адам – (пурунғы еврей тілінең «кізі» тіп тілбестелче) – Ева ипчізінең хада Худайның пастағы чайап салған кізізі. Пастап олар райда (Едем садта) чуртааннар, че соонаң Худай чахиин сайбабызып, ол оңдайнаң чазых ит салғаннар. Ол сыынаң тӧллері чазыхтығ чуртааннар, чазыхтың ӱчӱн хатығлас, тізең, ӧлім полған. Наа Молӌағда Иисус Христос «халғанӌы Адам» тіп адалған (1 Кор 15:45). Пастағы Адамнаң пастыра тилекейге чазых паза ӧлім кіргеннер. Че Христос чир-чалбахха паарсас, пыро тастирын паза ахтаныс ағылған (Рим 5:12; 1 Кор 15:22).

Азых чоох – Анзы Худайның пірее кізее Позының кӧңнін азып, кӧзіткені полча. Ол анзын ӧң-пазы оңдайнаң идедір: піреезінзер кӧні Позы килче, кемзер-де ангеллерін ызыбысча, кемге-де Позының кӧңнін тӱсте паза кӧспекнең ас пирче.

Айналар – Сайтанның, ӧӧн айнаның, нымысчылары полчатхан чабал хуттар. Айналар, кізізер кіріп, аны тың иреелепчелер. Сағызын хомай итчелер, аймах ағырығларнаң ағыртчалар паза кізіні хомай киректерні итіртчелер, Иисус Христос, айналарға хаптырған кізілерні имнеп, айналарны сығара сӱрібіс турған. Иисустың ӱгренӌілері ідӧк имнеӌеңнер.

Албан чығӌаңнар – Палестинде орындағы чонның санынаң Рим хағанадының хазна чыындызына албан чыыпчатхан кізі. Албан чығӌаңнар Худайға киртінминчеткен Рим ӱлгӱзіне тоғынчатханнаңар, еврейлер оларны хырт кӧрӌеңнер. Ағаа хоза албан чыыпчатхан кізілер ахчаны, постарына халғызарға тіп, пастыхтарға киректелгеннең кӧп чығӌаңнар.

Алғас – пу сӧстің Наа Молчағда мындағ оңнағлар: 1) пірее кізее Худай Позы паарсазын читіргені алай чахсы иткені (Еф 1:3); 2) пірее кізінің пасха кізее Худайдаң паарсазын читір пирерге, чахсы ит пирерге сурынғаны – сӧстерінең (Рим 12:14) алай хол салып (Мк 10:16). Алғастаң тоғыр-пасха ниме харғас полча.

Аминь – «андағ ползын» теенін таныхтапчатхан еврей сӧзі. Пу сӧс пазырыс соонда чоохталӌаң. Ідӧк Наа Молӌағның хай-пірее грек пічіктерінде кинделернің соонда пазыладыр.

Ангел – пу сӧс грек тілінең «илӌі» алай «хабар ағылған» тіп тілбестелче. Ангеллерні Худай чайаан. Олар, Худайға нымысчы полып, кізілерге полысчалар.

Антихрист – грек тілінең «Христостың ыырӌызы» тіп тілбестелче. Антихрист – прай чабал нимелерні таныхтапча. Ол чир ӱстӱне Христостаң тоғыр чаалазарға сыға салча паза Христосха чох итіртче (кӧр Аз.ч.). Иоанн илӌі антихристтеңер паза антихристтердеңер піди пасча: «Антихрист тилекейге килерінеңер сірер искезер. Амды кӧп антихристтер сых килгеннер…» (1 Ин 2:18). Антихристтер олар Христостаңар Библиядағы ӱгредігні саба оңдайнаң апарчатхан чой ӱгретчілер.

Арығ чӱректіг кізі – Худай Пічиинде (Библияда) Худай чахығларын толдырып чуртирға кӱстенчеткен прай кізілерні іди адапчалар. Ол кізілер Моисей Чахиин толдыр полбастарын пілінзелер дее, олох туста Худай постарына чазыхтардаң позыдар Арачылағӌыны ызарына киртінгеннер.

Асий чирі – Римнің холында полған Кічіг Азияның кидеркі сариндағы аймах (сағамғы Тӱрк чирінің чардығы). Азия континентінең алӌаастабасха кирек.

Ах-арығ – кӧр «ызых».

Ах сағал – Наа Молӌағ киндеде пу сӧс саардағы тигіриб устапчатхан кізіні алай кізілерні таныхтапча. Ол, Худай паза тигірибдегілер таллап алған кізі, прай саринаң ах хылыхтығ паза пик киртіністіг кізі.

Вавилон – сағамғы Ирактың чирінде турған саар. Христос тӧрирінең 600 чӱс чыл азындыра вавилондағылар Иудей чирін чаалап алғаннар, Иерусалим саарны паза Храмны иңзер салғаннар. Иудей чуртағӌыларынаң кӧп чон 70 чыл Вавилон хан-чирінде пазығда полғаннар. Наа Молӌағ Вавилоннаңар чоохтапчатса, чазыхты паза Худайға, Аның чонына тоғырланчатхан кӱстерні таныхтапча.

Галилей чирі – Палестин чирінің алтынзархы чардығы. Анда кӧбізі иудей нимес кізілер чуртапчатханнаңар, пасха чон (язычниктер) чирі тіп адаӌаңнар. Иудей чирінің паза Галилей чирінің аразында Самар чирі полған. Иисус Позының ӱгредіглерінің кӧбізін Галилей чирінде искірӌең.

Давид – Иуданың сӧӧгінең сыххан Израильнің иң саблығ ханы. Ол Пурунғы Молӌағдағы Ырлар киндезінің авторларының пірсі. Амыр паза сын чуртасха кӱстеніп, Давид Худайның кӧңнін толдырған. Аның ӱчӱн Худай, ағаа сыйых идіп, Израиль ханнары хаӌан даа Давидтің тӧлінең сығарлар тіп молӌаан. Еврей ухаанӌылары тиксі-тилекейнің ханы, анынаң сын оңдайнаң устап парар Мессий Давидтің тӧлінең полар тіп киречілееннер.

Динарий – Римнің холындағы чирлерде тузаланылған кӱмӱс ахча. Пір динарий пір кізінің пір кӱнге тоғынып алған чал ахчазына тиңнелче.

Иаков (ИЗРАИЛЬ) – еврейлернің ӧбекезі, Исаактың оолғы, Авраамның пархазы. Ікіс харындазы Исавтың туңмазы. Иаков Исавтың соонаң тӧреен дее полза, че Худай аны таллап алғаннаңар, Иаков тун паланың ӱлӱзін алып алған. Аның он ікі оолғынаң (оларның аттары Рувим, Симсон, Левий, Иуда, Дан, Пеффалим, Гад, Асир, Иссахар, Завулон, Иосиф, Вениамин) еврей чонының он ікі сӧӧгі сыххан. Иаковха Худай пирген «Израиль» атнаң Иаковтың тӧлі полчатхан еврейлер паза Худай оларға пирген хан-чир адал сыхханнар.

Иліг кӱн пайрамы (Тросин) – еврейлернің киртінізі хоостыра Пасханың иліг кӱн соонда таныхталчатхан тоңас чыырына чарыдылған пайрам. Пурунда еврейлер, пу пайрам тузында Иерусалимде Худайға пазырып аларға тіп, Израильнің парчан пулуңнарынаң паза пасха хан-чирлерінең чыылыс парӌаңнар. Пу пайрам кӱнінде Христостың ӱгренӌілеріне Худай Худы тӱс килген соонда олар таныс нимес тіллернең чоохтас сыхханнар (Илӌ 2).

Илӌі – іди піс «апостол» грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧс грек тілінең «ӧнетін чахығнаң алай хабарнаң ызылған кізі» тіп тілбестелче. Иисус Христос, Позының ӱгренӌілерінің аразынаң он ікі кізіні таллап, оларны илӌілер тіп адаан. Оларға ӧнетін чахығ пирілген: Арачылағӌыдаңар Чахсы Хабарны чонға читір пирерге. Пу он ікі илӌідең пасха соонаң даа илӌілер полғаннар. Кӧзідімге алза, Матфий (Илӌ 1:15-26) паза Павел (Гал 1:1).

Иуда – Наа Молӌағда мындағ атты пір ле кізі ал чӧрбинче. Оларның аразында ӧӧн кізілер: 1) Иаковтың оолларының пірсі, Израиль тӧстеен пір сӧӧктің пазы. Иуданың адынаң хоостыра тӧлі иудейлер тіп адал сыхханнар (Наа Молӌағда пу сӧснең прай еврейлерні адидырлар), олар орныххан Израиль хан-чирінің аймағы, тізең, Иудей чирі тіп адал парған. Иуданың тӧлінең Израильнің илбек ханы Давид паза Аның тӧлі Иисус Христос полғаннар. Давид тее паза Иисус таа Иудей чирінің пір саарында, Вифлеемде тӧрееннер. 2) Христосты садыбысхан ӱгренӌізі Симонның Искариот Иудазы. 3) Иуда Хан-пиг Иисус Христостың туңмазы. Иуданың пічиин ол пасхан поларға айабас.

Иудей чирі – Израиль хан-чирінің ӱстӱнзархы аймағы. Алында пір полған Израиль хан-чирі сайбал парған соонда Иудей чирі тіп Ӱстӱнзархы хан-чирні адап сыхханнар. Кӧр ідӧк Иуда.

Иудейлер – иң пастап іди Иуданың сӧӧгінең сыххан кізілерні адаӌаңнар (кӧр Иуда). Соонаң пу сӧснең ідӧк еврейлерні паза израиль кізілерні адап сыхханнар. Итсе «иудейлер» сӧснең чонны нимес, киртініс пірігізін адидырлар. Иоанн пасхан Чахсы Хабарда удаа еврейлернің киртіністе устағ-пас полчатхан кізілерні адапчалар.

Кип-чоох – пу ӱгредігліг чоох. Анда Чахсы Хабардаңар, Худайдаңар паза Худай хан-чирінеңер піліс пирілче. Ол чазыт оңдайнаң чоохталчатхан киректі исчеткен кізілерні сағынарға ӱгретче.

Кізі Оолғы – Чахсы Хабар киндеде Иисус Позын іди удаа аданӌаң. Пу сӧстер Пурунғы Молӌағ киндеде ухаанӌы Даниилнің киндезінде учурапча. Анда Худай тӱгенӌі чылда Кізі Оолғына аарлас, сабланыс паза ӱлгӱ пирер тіп чоохталча. Анзы Кізі Оолғының ідӧк Мессий-Арачылағӌы полчатханын кӧзітче. Еврей тілінең пу олаңай ла «кізі» тіп сӧсті таныхтапча.

Кірес – Рим хағанадында Иисус Христостың тузында иң аар сайбағ ит салған ӧлімге чарғылатхан кізілерні анынаң пастыра чох итчеңнер. Ол азаа чирге хазалған, харчи сабылған ағастығ, чазаан тӧге полған. Кіреске хазатыртып ӧдірткені тың иреелестіг паза уйадыстығ саналӌаң.

Кіреске тӱскені (сомдырғаны) – пу кибір кізі, суға патыра кіріп, арығлал парчатханын таныхтапча. Еврейлер пу кибір хоостыра постарын арығланӌаңнар паза храмда тузаланчатхан ідіс-хамысты арығлаӌаңнар. Иисустың тузында Иоанн кізілерні, чазыхтарынаң хыйа полчатханын таныхтап, суғда кіреске тӱзірген. Соонаң пу кибірнең христианнар тигірибі тузалан сыххан.

Левиттер – Олар абыс полбазалар даа, храмда Худайны кӧглернең саблирында, тайыға салылчатхан малны тимнирінде полысчаңнар. Аннаң пасха олар Моисей Чахиин ӱгреніп, чонға таратчаңнар. Левиттер поларға Израиль чонының он ікі сӧӧгінің пірсін тӧстеен Иаковтың Левий оолғының на тӧліне чарадылӌаң.

Мессий-Христос – еврей тілінең пу сӧсті тілбестезе, «Худай таллаан» алай «Худай сӱрткен» тіп оңнирға чарир. «Мессий» сӧс грек тілінең «Христос» полар. Пурунғы Молӌағның тузында, абыстарға, ханнарға паза хай пірее ухаанӌыларға пастарын хайахнаң сӱртіп, турғысчаңнар. Аннаңар Мессий ідӧк «турғызылған» тіп тілбестелче. Мессий – ол Худай ысхан кізі, Арачылағӌы-хан. Аның килерінеңер Пурунғы Молӌағның кинделерінде чоохталча. Иисустың тузында еврейлер Мессийнің килерін сағааннар. Ол, киліп, оларны римляннарның ӱлгӱзінең позыдыбызар паза чир ӱстӱнде Худай хан-ӱлгӱзін турғызыбызар тіп киртінгеннер.

«Минмін» – иудей тілінең «Яхве». Худай, Позын Моисейге кӧріндіртіп, піди аданған. Аның соонаң Ол Моисейні Израиль чонын Египет холынаң осхырарға ысхан. Пу сӧс иудейлерге уғаа ызых полғаннаңар, аны адирға даа чарадылбаӌаң. Пу сӧстің орнына «Хан-пиг» сӧснең тузаланӌаңнар. Пурунғы Молӌағ киндезін грек тіліне пурунғыда тілбестеенде, «Яхве» сӧсті «Минмін» тіп тілбестееннер. Иоанн пасхан Чахсы Хабар киндезінде Иисус Позынаңар іди удаа чоохтанӌаң.

Моисей – ол Израиль чонының иң илбек устағӌызы. Худай аны израиль чонын Египет холынаң осхырарға таллап алған. Моисей, еврейлерні піріктіріп, оларға Худай пирген чахығларны читір пирерге кирек полған. Ол израиль чонын тӧстеп салып, аны Худай молӌаан чирзер апарған. Израиль чоны Моисей пирген чахығлары хоостыра чуртаан паза ағаа киртінген. Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезін Моисейни тіп санапчалар.

Моисей Чахии – ол Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезінде пазылған чахығлар. Ол кинделерде тилекейнің чайалғанынаңар, пастағы кізілернің чазых иткенінеңер чоохталча. Аннаң андар еврей чоны хайдаң сыхханынаңар, хайди Худай еврейлерні Египет холынаң позытханынаңар паза Палестин чирін оларға пиргенінеңер пазылча. Ағаа хоза ол кинделерде Худай пурунғы еврей чонына пирген чахығлар полар. Иң ӧӧні – он чахығ, аннаң даа пасха чахығлар паза кибірлер. Аннаңар ол пастағы пис киндені пӱкӱлее «Чахығ» тіп адапчалар. Пірееде прай Пурунғы Молӌағ киндезін «Чахығ» тіп адапчалар. Ол Чахығдағы ӧӧн чарадығларны Худай Моисейдең пастыра пиргеннеңер, ол чахығларны «Моисей Чахии» тіп адапчалар.

Молӌағ – («чахығ», «чӧптезіг») – Библияда Худайның Позының кӧңнінӌе кізілернең молӌасханы ӧӧн орында турча. Молӌағ алылчатса, ноо даа сари позының ниме идерін пӧгініп, молӌағ пирче. Синай тағда Худай Моисейдең пастыра прай еврей чонынаң молӌас салған. Ол молӌағны «Пурунғы Молӌағ» тіп адапчалар. Худай еврейлерні алғирға паза прай ыырӌылардаң арачылирға молӌап салған. Олар даа, постарының саринаң Худайға киртістіг поларға, Аның чахығда пазыл парған кӧңнін толдырарға киректер. Ухаанӌылар Худайның паза кізілернің аразында Наа Молӌағ полардаңар чоохтаан полғаннар. Наа Молӌағ Иисус Христостың тӧгілген ханынаң пик киречілел парған (1 Кор 11:25).

Мӧгі чуртас – Худай Пічиинде (Библияда) пу пір дее тоозылбинчатхан чуртасты ла нимес, че пу чир ӱстӱ чох пол парза, Худай хан-чирінде пір дее чобағ паза сағыссырас чох чуртас поларын таныхтапча. Ол чуртасты алғаны – Худай иң улуғ сыйых пиргеніне саналча. Андағ чуртасты Худай Иисус Христос Арачылағӌаа киртінгені пастыра пирче. Ағаа киртінминчеткен кізілер мӧгі чуртас ал полбинчалар. Оларны «геенна» – кӧйчеткен кӧл – сағыпча. Олар Худайға пір дее чағын пол полбастар.

Ораза – чиис чібин, пірееде ідӧк суғ даа іспин чӧргені. Пурунғы Молӌағ хоостыра еврейлер пу кибірге тудынӌаңнар. Улам чазыхтарын тастирға сурынған туста алай Худайға ӧнетін сурыныстарнаң айланчатса. Чахсы Хабарда Иисус хырых кӱн ораза тутхан тіп пазылча. Матфей пасхан Чахсы Хабарда (6:16-18) Иисус оразаны хайди тудардаңар чоохтапча.

Отахтар турғысчаң пайрам – иудейлернің Египеттең Худай пирген чирзер 40 чыл парған тусха чарыдылған пайрам. Пу 40 чыл аразында олар хуу чазыда чӧріп, отахтарда чуртааннар. Ол чорыхты таныхтап, еврейлер чылның сай пайрам тузында пір нидиле отахтарда чуртапчалар.

Пасха тіп ӱлӱкӱн – пу сӧс еврей тілінең «хыринӌа парарға» алай ба пасха тузазында «айабызарға» тіп тілбестелче. Пу ӱлӱкӱнні чыл сай часхыда таныхтапчалар. Израиль чонын Египет холынаң Худай осхырғанын піди хумартхылапчалар. Египет ханы еврейлерні позыдыбыссын тіп, Худай Позының ангелін Египеттегі кізілернің тун палаларын паза малларның пастағы тӧлін ӧдірібізерге ысхан. Ангел, еврейлерге теңмин, хыринӌа ирт парыбысхан. Еврейлер постарының тураларын хураған ханынаң таңмалап салғаннар. Аннаңар оларның тун палалары тіріг халғаннар. Аны сағысха киріп, пу ӱлӱкӱнде тайыға хурағанны салчалар. Анаң ол хурағанны тооза чіпчелер. Пір кизек тее итті ікінӌі кӱннің ииріне артызарға чарабас.

Пасха худайлығлар – постарының сағыстары хоостыра еврейлер «пасха худайлығлар» тіп Чалғыс Худайға киртінминчеткен, Худай таллаан чоннаң полбинчатхан прай еврей нимес чонны адааннар. Пірее тілбестеглерде «пасха чоннар» алай «прай пасха чоннар» тіп пазылча. Еврейлер пасха худайлығларны арығ нимес чонға санап, оларнаң палғалыс тутпасха кӱстенӌеңнер.

Сабланыс – Библияда «Худайның сабланызы» теені Худайның тиксі ӱлгӱзін тутчатханын паза Аның илбегін таныхтапча. Пірее тустарда Худайның сабланызы израиль чонының алнында тың чарып, ыс-от полып кӧрін килӌең.

Саддукей – Иисустың тузында еврейлернің аразындағы иң кӱстіг киртініс чӧрімі. Саддукейлернің илеедезі Ӧӧркі Чарғаа кірӌеңнер, оларның санынаң иң улуғ абыстар даа сыхчаң полған. Фарисейлерӧк чіли, олар Моисей Чахиина хатығ тудынӌаңнар. Итсе, саддукейлер, фарисейлердең пасхалалып, Худай Пічиинің кинделерінең Моисей пасхан пастағы пис киндені ле орта тіп санааннар. Ӧліглер тірілерінеңер Моисей Чахиинда пазылбаан тіп санапчатханнаңар, олар анзына киртінмеӌеңнер.

Сайтан – пу «ыырӌы» тіп сӧсті таныхтапча. Ол Худай чайап салған хут полча. Анаң ол хут Худайдаң тоғыр пол сығып, позының соонӌа кӧп ангеллерні апарған. Ол ангеллерні соонаң айналар тіп адап сыхханнар. Сайтан, кізілерні чазых идерге кӧӧктіріп, Худайның пай пӧгіннерінең тоғыр полча. Иоанның Азых чооғында сайтанның чиңдіргенінеңер паза аның чох иділгенінеңер чоохталча.

Самарлар – іди Самар чирінде чуртапчатхан чонны адаӌаңнар. Ол чон, иудейлерӧк чіли, Моисей пирген чахығӌа чуртааннар паза постарын, пурунғы израиль чонының тӧлі тіп, санаӌаңнар. Че самарларның ӧбекелері, израиль чонынаң сыххан даа ползалар, пасха худайларға пазырӌаңнар. Аннаңар иудейлер, оларны киртіністері хоостыра кірліглерге санап, оларға чағын полбаӌаңнар.

Синагога – іди еврейлер постарының Худайға пазырӌаң ибін адаӌаңнар. Олар, пеер суббота сай чыылызып, Худай Пічиин паза молитваларны хығырӌаңнар. Иисустың тузында еврейлер чуртапчатхан кӧп саарларда синагогалар полӌаңнар. Синагогада чыылысхан кізілернің полған на постаң кізізі Худай Пічиинең кизекті хығыр пирӌең.

Синай – Чир ортызындағы талайның (Средиземнай талай) ӱстӱнзархы саринда, сағамғы Египеттің чирінде турчатхан тағ. Пу тағда Худай Моисейнең чоохтазып, еврей чонынаң молӌас салған (чӧпке кірген).

Соломон – Давидтің оолғы, Израиль ханы, кӱлӱгі илбек кізі. Аның тузында Израиль хан-чирі ӧңненген. Иерусалимде Худай храмын пӱдір салған (аның алнында еврейлер Худайға ызых отахта пазырӌаң полғаннар).

Сомнаан худайлар (Тӧстер) – іди еврейлер ибіркі чоннарның, худай идіп, пазырчатхан омалығ тӧстерні адаӌаңнар.

Суббота – еврейлернің «шавват» сӧзінең пӱткен. Ол «тынағ кӱні» теені полча. Худай анынаң чирні чайап тоосханын таныхтаан. (Пастағлар 2:2-3 ). Моисей Чахиинда, пу пір дее тоғыс итпеӌең кӱн тіп, хатығлап чоохталча (Сығыс 20:8-11 ). Иисус Позын «Суббота ээзі» тіп адаан (Лк 6:5) паза пу пір дее ниме итпес кӱн нимес, че чахсы киректер итчең кӱн тіп ӱгреткен.

Сӱннет – Худайның иудейлерге пирген чахииның таңмазы. Худайның паза еврейлернің пабазы Авраамның аразындағы чӧптезіг хоостыра полған на ир пала пу кибір оңдайын иртерге кирек полған. Худайның израиль чонынаң Синай тағдағы молӌаанда Ол пу кибірні толдырарға хатап чахаан. Пу чахығ хоостыра ир кізінің алнының кизек теерізі кизілӌең. Пу кибір мусульманнарда парох.

Тайығ – Худай Пічиинде (Библияда) тайығ пастағызынаң сығара адалча. Худайны улуғлап пастағы тайығ иткен кізілер Адамнаң Еваның ооллары Каиннең Авель полчалар (Пастағлар 4 ). Моисей Чахии еврейлерге аймах тайығларны идерін чоохтап салған. Олар ӧӧнінде ікі пасха полғаннар: чазыхтары ӱчӱн паза алғас тайығлары. Тайыға хай пірее маллардаң паза хустардаң, алай чахсы чыстығ оттардаң салӌаңнар. Тайыға салған ит алай тамах чардыхти ӧртелӌең, чардыхти левиттерге паза абыстарға чииске пиріл парӌаң. Наа Молӌағда прай кізілернің чазыхтары ӱчӱн тӱгенӌі тайығ Иисус Христос полыбысхан.

Тайығ салӌаң орын – Еврейлернің Моисей Чахии хоостыра итчеткен тайығларының орны. Моисей Чахии хоостыра пасха орыннарда тайығ саларға чарадылбаӌаң. Иисустың тузында ол орын Иерусалимдегі храмда полған. Тайыға салылчатхан мал храм алнындағы сиден істінде соғылӌаң. Тайып ӧртеен тадылығ чыстығ оттар, тізең, храм істіндегі кӧзеңенің алнында ысталӌаңнар.

Тигіриб – пу сӧс храмны алай тураны таныхтабинча. Церковь алай тигіриб – ол киртінчеткен кізілернің чыылығлары. Наа Молӌағ киндеде Христосха киртінчеткеннернің полған на саардағы чыылығларын іди адаӌаңнар.

Тигір хан-чирі – кӧр Худай хан-чирі.

Тус сананызы – пурунғы еврейлернің алты сағат иртеннең алты сағат иирге теере кӱнӧрткізі саналӌаң. Кӱн хонызынаң кӱн сығызына теере хараа саналӌаң (6 сағат иирдең 6 сағат иртенге теере). Наа Молӌағ тузында хараағы тус тӧрт хадаға чарылӌаң, кӱнӧрткі тус, кӱн сығызынаң кӱн хонызына теере он ікі сағатха пӧлілӌең. Ӱзінӌі сағат 9 сағат иртенге килісче, алтынӌы сағат – 12-ке, читінӌі сағат – 13-ке, тоғызынӌы сағат – 15-ке, онынӌы сағат – 16-та, он пірінӌі сағат – 17-те, ӱс сағат хараа – 21 сағатха килісчең.

Тӱгенӌі кӱн – пу сӧстер Христостың чир ӱстӱнзер хатап килер тузын таныхтапчалар. Ол туста прай ӧлген кізілер тіріл киліп, прайзы Худайға чарғылаттырарлар.

Ухаанӌы – Худайның сӧзін истіп, ол сӧсті чонға читірчеткен кізілерні іди адапчалар. Ухаанӌылар кізілерні Худайны аарлирға, Аның кӧңнін толдырарға, Ағаа чағыннирға, хынарға паза чабал ниме итпеске ӱгретчеңнер. Еврейлернің кӧп ухаанӌылары Худайдаң искен сӧстерні пічікке пасчаңнар. Ол пічіктер Пурунғы Молӌағ киндезінделер.

Фарисейлер – Иисустың тузындағы еврейлернің киртініс чӧрімі. Фарисейлер Моисей Чахиин паза кибірлерні уғаа хатығ тутчаңнар. Оларны чон аразында тың улуғлаӌаңнар. Олар постары даа уғаа киртінчеткеннерінең паза сын оңдайнаң чуртапчатханнарынаң поғдархаӌаңнар. Иисус оларны, Моисей Чахиин хыйыстырбааны хыныстаң паза паарсастаң артых тіп, санапчатханнары ӱчӱн хомайлан. Иисус оларны хомайлааннаңар паза олар Аны Мессий поларға килістіре кӧрбееннеңер, Фарисейлер Аны ӧлімге пир салғаннар.

Хайхас – чир-чайаанның чуртас оңдайын алыстырчатхан Худайның кӱзі. Іди Худай кӱзінең чазылбас ағырығлар даа чох пол парчалар, ӧлген кізілер дее тіріл килчелер паза пасха даа хайхастар иділчелер. Андағ хайхастарны ідӧк «танығлар» тіп адаӌаңнар. Худай Пічиинде (Библияда) анзы, Худайдаңар киречілеп, ӧӧн орында полча. Іди «танығлар» алай ба хайхастар кізілерге ле полыспинчалар, ідӧк Худай пар полчатханын таныхтапчалар. Иисус итчеткен хайхастар Аның Мессий полчатханын киречілееннер.

Хан-пиг, Хан Худай – іди піс «куриос» тіп грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧстің ікі ӧӧн тании полған: 1) грек тілінде алында даа, сағам даа пасха кізізер иптіг айланғаны полча. 2) Пурунғы Молӌағны хығырчатхан еврейлер Худайны, чайыдып, Адонай (пиг, ээзі) адаӌаңнар. Пурунғы Молӌағ грек тіліне тілбестелчеткенде, еврейлер «Адонай» сӧсті тузаланған орында гректер «Куриос» пасчаңнар. Іди пу сӧс Наа Молӌаға «Худай» сӧсті таныхтап, кірген. Хакас тілбестеенде «Хан Худай» сӧстер орных парғаннар. Иисусты адап, тізең, Хан-пиг адапчабыс. Иисус сынында Худай Оолғы паза Худай полза даа, Наа Молӌағны тілбестепчетсе, Аны Хан Худай адирға чарадылбинча. Анзы тигіриб чоны Иисустың Худай полчатханын, Ол ӧлімнең тіріл килгенде ле, піліп алғаннаң палғалыстығ. Наа Молӌағның авторлары Иисусты «Куриос» тіп адапчатханнары олар Аны сынында Худайға санапчатханнарын пазох хатап киречілепче.

Храм – ол Иерусалим саардағы ызых иб. Еврейлер мында ла Худайға тайығ салӌаңнар паза ӱлӱкӱннерде чыылысчаңнар. Храмны иң пастап пістің эраның алнындағы 10 векте еврейлернің илбек ханы Соломон пӱдірген. Ол храмны пістің эраның алнында 586 чылда Вавилон азымахчылары иңзергеннер. Иисустың тузындағы храмны иудей ханы Илбек Ирод пӱдірген полған. Храмның туразы ибіре галереялар пӱдірілген полған. Галереялар храм ибіре полған чирні пӧліктерге чарғаннар (кинденің соондағы схеманы кӧріңер). Храм галереяларында кізілер кӧп чыылыс парӌаңнар. Иисус ухаанӌылаан хоостыра тӱрче поларынаң, ол тіріл килген соонда, пістің вектегі 70 чылда ол храмны римляннар иңзер салғаннар. Ол храмны, паза нааӌылабин, амға теере пӱдірбееннер.

Худай Пічии – аны піс амды Пурунғы Молӌағ киндезі тіп адапчабыс. Иисустың тузында еврейлер аны Худай Пічии тіӌеңнер. Анда Моисей Чахии, ухаанӌыларның кинделері паза Пічіктер полғаннар. Соонаң Наа Молӌағ киндезін ідӧк адап сыхханнар. Сағам христианнар Библияның прай кинделерін Худай Пічии тіп адапчалар.

Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі – Наа Молӌағда Худай хан-чирі теені ікі танығлығ: 1) ол орынны таныхтапча. 2) ол Худай ӱлгӱзін таныхтапча. Аннаңар пістің тілбестегде сағысты орта читірерге артых чарапчатхан – «хан-чирі» алай «хан-ӱлгӱзі» – сӧстернең ікі оңдайли тузаланчабыс.

Худай Худы – Ол Иисус Христосты кіреске тӱзірчеткен туста тӱскен (Мф 3:16) паза Ағаа кӱс пирген (Мф 12:8). Худай Худы, Иисус тигірзер ӧӧрлебіскенде, чирге, киртінчеткен кізілерге полызарға, оларны часхарарға паза кӱс пирерге тіп, ызылған (Ин 16:5). Иисус Худай Худынаң тоғыр иткен чазых тасталбас теен (Мф 12:31-32). Худай Худы киртінчеткен кізілерде чуртапча (Рим 8:9). Худай Пічии (Библия) киртіністіг кізілерні Худай Худынаң тол парарға сыбыра хығырча (Еф 5:19).

Худай Хурағаны – Пурунғы Молӌағ киндезінде хурағанны тайыға салӌаңнар тіп чоохталча. Ӧӧнінде, Пасха тіп ӱлӱкӱнде. Наа Молӌағ киндезінде Иисус Христосты «Худай Хурағаны» тіп адаӌаңнар. Иисусты иң пастап іди кіреске тӱзірӌең Иоанн адаан. (Ин 1:36). Ол Иисусты Худай хынчатхан, Аны Худайның пӧгінін толдырчатхан кізее санаан. Иисустың кірестегі ӧлімі соонда, «Худай Хурағаны» сӧс наа ниме таныхтап сыххан. Іди Худай Оолғын адап сыхханнар, Ол Позының тынын, кізілерні чазыхтарынаң арачылирға тіп, тайыға пирібіскен.

Чазых – анзы Худайны испеені паза Аның чахиин сайбапчатханы, Худайға удурласчатханы, Аны Хан-пиг тіп адабинчатханы полча. Иң пастағы чазыхты пастағы кізілер Адамнаң Ева идібіскеннер.

Чир тӱбі – Ол ӧліг кізілернің орны. Анда Христосха киртінмеен кізілернің хуттары ӧлім соонда полчалар. Анаң «тӱгенӌі кӱн» читсе, олар тіріл киліп, Худайға чарғылаттырарлар.

Чир ӱстӱ, чир-чалбах – пу сӧс чир-чайанны, кізілерні, мал-хусты, прай тіріг нимені таныхтапча. Че Иоанн илӌінің пічиинде пу сӧске наа сағыс пирілче. Анзы чир ӱстӱндегі прай чабал кӱстерні, Худайға паза Христосха тоғырланчатхан нимелерні таныхтапча. Ідӧк Худайны пілбинчеткен паза Худайға тоғыр полчатхан кізілерні таныхтапча.

Ызых, Ах-арығ – Пурунғы Молӌағда ӧӧнінде Худайға ла килістіре танығ. Иерусалим храмында Иң ызых орын Хан Худай Позының чонынаң хада полчатхан орын полған. Андар абыстар пастығына чылда пір ле хати кірерге чарадылӌаң. Кірер алнында ағаа, ӧнетін тайығ идіп, позын арығланып аларға кирек полған. Ызых нимелер Худайни полғаннар. Наа Молӌағда Иисус Христосха киртініс пастыра Аның ханынаң чазыхтарынаң арығланып алған кізілерні ах-арығ тіп адапчалар. Іди олар Худайға чағдирға оңдай алғаннар (Евр 9). Андағ кізілер Худайның холындалар, аннаңар ах-арығ кізілер тіп адалчалар.

Карталар

Библияда чоохталчатхан орыннарның сомнары паза карталар

Table of Contents

Наа Молӌағ: 1 Коринфтегілерге

Наа Молӌағ

- Сӧс Алны

- 1 Коринфтегілерге

- Павелнің Коринфтегілерге Пастағы Пічии
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

Сӧстік

- Абыс
- Авраам
- Адам
- Азых чоох
- Айналар
- Албан чығӌаңнар
- Алғас
- Аминь
- Ангел
- Антихрист
- Арығ чӱректіг кізі
- Асий чирі
- Ах-арығ
- Ах сағал
- Вавилон
- Галилей чирі
- Давид
- Динарий
- Иаков (ИЗРАИЛЬ)
- Иліг кӱн пайрамы (Тросин)
- Илӌі
- Иуда
- Иудей чирі
- Иудейлер
- Кип-чоох
- Кізі Оолғы
- Кірес
- Кіреске тӱскені (сомдырғаны)
- Левиттер
- Мессий-Христос
- «Минмін»
- Моисей
- Моисей Чахии
- Молӌағ
- Мӧгі чуртас
- Ораза
- Отахтар турғысчаң пайрам
- Пасха тіп ӱлӱкӱн
- Пасха худайлығлар
- Сабланыс
- Саддукей
- Сайтан
- Самарлар
- Синагога
- Синай
- Соломон
- Сомнаан худайлар (Тӧстер)
- Суббота
- Сӱннет
- Тайығ
- Тайығ салӌаң орын
- Тигіриб
- Тигір хан-чирі
- Тус сананызы
- Тӱгенӌі кӱн
- Ухаанӌы
- Фарисейлер
- Хайхас
- Хан-пиг, Хан Худай
- Храм
- Худай Пічии

- Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі

- Худай Худы
- Худай Хурағаны
- Чазых
- Чир тӱбі
- Чир ӱстӱ, чир-чалбах
- Ызых, Ах-арығ

Карталар