Author: Institute of Bible Translators
Date: 2019-01-10T10:11:07.479688+00:00

Китоби Муқаддас

1. Инҷили Матто

КИТОБИ

МУҚАДДАС

АҲДИ ҚАДИМ

ВА

АҲДИ ҶАДИД

ИНСТИТУТИ ТАРҶУМАИ КИТОБИ МУҚАДДАС

СТОКГОЛЬМ

1999

КИТОБИ МУҚАДДАС

АҲДИ ҚАДИМ ВА АҲДИ ҶАДИД

Тарҷумаи аввалини Китоби Муқаддас бо матни пурра ба
забони тоҷикӣ.

Дар с. 1973 тарҷума сар шудааст.

Тарҷума ва таҳрир дар с. 1989 анҷом ёфтааст.

Нашри якум: дар с. 1992 чоп шудааст.

Нашри дуюм: дар с. 1999 чоп шудааст.

Аҳди Қадим аз матни ибронӣ ва

Аҳди Ҷадид аз матни русӣ тарҷума шудааст.

Ношир: Интитути тарҷумаи Китоби Муқаддас, Стокгольм,

Шветция.

Тарҷумонҳо: Мордехай бен-Ҳиё Бачаев ва Кемал. Е. Алтай

(Инҷили Матто, Марқӯс, Юҳанно).

(с) Институти тарҷумаи Китоби Муқаддас, 1992, 1999

Стокгольм

Тасвир: (с) БФБС 1954, 1967, 1972

ISBN 978-91-89122-02-4

КИТОБИ МУҚАДДАС

АҲДИ ҶАДИД

Инҷили Матто

ИНҶИЛИ МАТТО

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28

БОБИ ЯКУМ

Насабномаи Исо.

1^1•Насабномаи Исои Масеҳ, Писари Довуд, Писари Иброҳим+.

2Иброҳим Исҳоқро ба дуньё овард; ва Исҳоқ Яъқубро ба дуньё овард; ва Яъқуб Яҳудо ва бародарони ӯро ба дуньё овард;+

3Ва Яҳудо Форас ва Зораҳро аз Томор ба дуньё овард; ва Форас Ҳесрӯнро ба дуньё овард; ва Ҳесрӯн Ромро ба дуньё овард;+

4Ва Ром Аминодобро ва дуньё овард; ва Аминодоб Наҳшӯнро ба дуньё овард; ва Наҳшӯн Салмӯнро ба дуньё овард;+

5Ва Салмӯн Бӯазро аз Роҳоб ба дуньё овард; ва Бӯаз Убидро аз Рут ба дуньё овард; ва Убид Йисойро ба дуньё овард;+

6Ва Йисой подшоҳ Довудро ба дуньё овард; ва подшоҳ Довуд Сулаймонро аз зани Уриё ба дуньё овард;+

7Ва Сулаймон Раҳабъомро ба дуньё овард; ва Раҳабъом Абиёро ба дуньё овард; ва Абиё Осоро ба дуньё овард;+

8Ва Осо Еҳӯшофотро ба дуньё овард; ва Еҳӯшофот Еҳӯромро ба дуньё овард; ва Еҳӯром Узиёро ба дуньё овард;+

9Ва Узиё Ютомро ба дуньё овард; ва Ютом Оҳозро ба дуньё овард; ва Оҳоз Ҳизқиёро ба дуньё овард;

10Ва Ҳизқиё Менашшеро ба дуньё овард; ва Менашше Омӯнро ба дуньё овард; ва Омӯн Йӯшиёро ба дуньё овард;

11Ва Йӯшиё Еконьё ва бародарони ӯро дар замони ҷалои Бобил ба дуньё овард;+

12Ва баъд аз ҷалои Бобил Еконьё Шаалтиилро ба дуньё овард; ва Шаалтиил Зарубобилро ба дуньё овард;+

13Ва Зарубобил Абиҳудро ба дуньё овард; ва Абиҳуд Эльёқимро ба дуньё овард; ва Эльёқим Озурро ба дуньё овард;

14Ва Озур Содӯқро ба дуньё овард; ва Содӯқ Ёкинро ба дуньё овард; ва Ёкин Элиҳудро ба дуньё овард;

15Ва Элиҳуд Элъозорро ба дуньё овард; ва Элъозор Маттонро ба дуньё овард; ва Маттон Яъқубро ба дуньё овард;

16Ва Яъқуб Юсуф, шавҳари Марьямро ба дуньё овард, ва аз Марьям Исо таваллуд ёфт, ки Масеҳ номида мешавад+.

17Пас, ҳамаи наслҳо аз Иброҳим то Довуд чордаҳ насл аст; ва аз Довуд то ҷалои Бобил чордаҳ насл аст; ва аз ҷалои Бобил то Масеҳ чордаҳ насл аст.

Ҳомилагии Марьям ва таваллуди Исои Масеҳ.

18•Ва мавлуди Исои Масеҳ чунин буд: вақте ки модари Ӯ Марьям ба ақди Юсуф даромад, пеш аз он ки ҳамбистар шаванд, маълум гардид, ки вай аз Рӯҳулқудс ҳомиладор аст+.

19Ва шавҳари вай Юсуф, ки марди одил буд ва намехост вайро нангин кунад, ба дили худ гуфт, ки вайро пинҳонӣ ҷавоб дода фиристонам+.

20Аммо вақте ки ӯ дар чунин андеша буд, фариштаи Худованд дар хоби ӯ зоҳир шуда, гуфт: «Эй Юсуф, писари Довуд! Аз гирифтани зани худ Марьям натарс; зеро ки он чи дар вай ба вуҷуд омадааст, аз Рӯҳулқудс аст;

21Ва Писаре хоҳад зоид, ва ту Ӯро Исо хоҳӣ номид; зеро ки Ӯ қавми Худро аз гуноҳҳошон наҷот хоҳад дод»+.

22Ва ҳамаи ин воқеъ шуд, то ба амал ояд каломе ки Худованд бо забони набӣ гуфтааст:+

23«Инак, бокирае ҳомила хоҳад шуд ва Писаре хоҳад зоид, ва Ӯро Имонуил хоҳанд номид, ки маънояш ин аст: Худо бо мо».

24Ва Юсуф аз хоб бедор шуда, ончунон рафтор кард, ки фариштаи Худованд ба ӯ фармуда буд, ва зани худро қабул кард.

25Ва бо вай ҳамбистар нашуд то даме ки вай Писари нахустини худро зоид, ва Ӯро Исо ном ниҳод.

БОБИ ДУЮМ

Омадани мунаҷҷимон.

2^1Чун Исо дар айёми подшоҳ Ҳиродус дар Байт-Лаҳми Яҳудо таваллуд ёфт, аз ҷониби шарқ ба Ерусалим мунаҷҷимон омада, гуфтанд:+

2«Куҷост он Подшоҳи Яҳудиён, ки таваллуд ёфт? Зеро ки ситораи Ӯро дар шарқ дидем ва омадем, ки Ӯро парастиш кунем»+.

3Чун подшоҳ Ҳиродус инро шунид, дар изтироб афтод, ва бо вай тамоми Ерусалим ҳам.

4Ва ҳамаи саркоҳинон[*] ва китобдонони[*] қавмро ҷамъ карда, аз онҳо пурсид, ки Масеҳ дар куҷо бояд таваллуд ёбад?

5Ба вай гуфтанд: «Дар Байт-Лаҳми Яҳудо, зеро ки ба воситаи набӣ чунин навишта шудааст:

6„Ва ту, эй Байт-Лаҳм, замини Яҳудо,
аз дигар ноҳияҳои Яҳудо ҳеҷ камӣ надорӣ;
зеро ки аз ту Пешвое ба майдон хоҳад омад,
ки Ӯ қавми Ман — Исроилро чӯпонӣ хоҳад кард“»+.

7Он гоҳ Ҳиродус мунаҷҷимонро пинҳонӣ даъват намуда, вақти пайдоиши ситораро аз онҳо фаҳмида гирифт,

8Ва онҳоро ба Байт-Лаҳм равона карда, гуфт: «Биравед ва аз аҳволи Кӯдак дурустакак пурсуҷӯй кунед ва ҳамин ки Ӯро ёфтед, ба ман хабар диҳед, то ки ман ҳам рафта, Ӯро парастиш кунам».

9Онҳо суханони подшоҳро шунида, равона шуданд. Ва инак, ситорае ки дар шарқ дида буданд, пешопеши онҳо мерафт ва ба болои он ҷое ки Кӯдак буд, расида, биистод.

10Ва ситораро дида, беандоза шод ва хушҳол гардиданд,

11Ва ба хона даромада, Кӯдакро бо модараш Марьям диданд, ва зону зада, Ӯро парастиш карданд; ва ганҷинаҳои худро кушода, инъомҳои тилло, лодан ва мур ба Ӯ тақдим карданд+.

12Ва чун дар хоб ба онҳо ваҳй омад, ки ба назди Ҳиродус барнагарданд, онҳо аз роҳи дигар ба ватани худ равона шуданд+.

Фирор ба Миср.

13Вақте ки онҳо баромада рафтанд, фариштаи Худованд дар хоб ба Юсуф зоҳир шуда, гуфт: «Бархез ва Кӯдакро бо модараш гирифта, ба Миср фирор кун ва дар он ҷо бош, то вақте ки ба ту гӯям; зеро ки Ҳиродус Кӯдакро ҷустуҷӯ хоҳад намуд, то ки Ӯро нобуд кунад».

14Ва шабона бархоста, Кӯдакро бо модараш гирифта, сӯи Миср равона шуд,

15Ва то вафоти Ҳиродус дар он ҷо бимонд, то ба амал ояд каломе ки Худованд бо забони набӣ гуфтааст: «Аз Миср Писари Худро хондам»+.

Қамли кӯдакон.

16Чун Ҳиродус дид, ки мунаҷҷимон ӯро фиреб доданд, бисьёр хашмгин шуд ва фиристода, ҳамаи кӯдаконро дар Байт-Лаҳм ва тамоми ҳудуди он, мувофиқи вақте ки аз мунаҷҷимон фаҳмида гирифта буд, аз дусола ва камтар ба қатл расонд.

17Он гоҳ ба амал омад каломе ки бо забони Ирмиёи набӣ гуфта шудааст:+

18«Овозе дар Ромо шунида шуд,
овози гирья ва нола ва мотами азим;

Роҳел барои фарзандони худ гирья мекунад ва тасаллӣ намеёбад,
зеро ки нестанд»+.

Баргаштан ба Носира.

19Чун Ҳиродус мурд, фариштаи Худованд дар Миср ба Юсуф дар хоб зоҳир шуд,

20Ва гуфт: «Бархез, Кӯдакро бо модараш гирифта, ба сарзамини Исроил равона шав, зеро онҳое ки қасди ҷони Кӯдак доштанд, мурданд».

21Ва ӯ бархоста, Кӯдакро бо модараш гирифт ва ба сарзамини Исроил омад.

22Лекин чун шунид, ки Аркилоус ба ҷои падари худ Ҳиродус дар Яҳудо подшоҳӣ мекунад, аз рафтан ба он ҷо тарсид; ва дар хоб ваҳй ёфта, ба ноҳияи Ҷалил рафт,

23Ва чун расид, дар шаҳре ки Носира ном дорад, маскан гирифт, то ба амал ояд каломе ки бо забони набӣ гуфта шудааст, ки Ӯ Носирӣ хонда хоҳад шуд+.

БОБИ СЕЮМ

Хизматгузории Яҳьёи Таъмиддиҳанда;

шаҳодати ӯ дар бораи Исо.

3^1•Дар он айём Яҳьёи Таъмиддиҳанда зоҳир шуда, дар биёбони Яҳудо мавъиза мекард,+

2Ва мегуфт: «Тавба кунед, зеро ки Малакути Осмон наздик аст»+.

3Зеро ӯ ҳамон аст, ки Ишаъёи набӣ аз ӯ хабар дода, гуфтааст:

«Овози нидокунандае дар биёбон:

„роҳи Худовандро тайёр кунед,
тариқи Ӯро рост кунед“»+.

4Ва ин Яҳьё либосе аз пашми шутур дар бар ва камарбанде аз чарм дар камар дошт; ва хӯроки ӯ малах ва асали ёбоӣ буд+.

5Он вақт аҳли Ерусалим ва тамоми Яҳудо ва музофоти Урдун назди ӯ берун меомаданд,

6Ва ба гуноҳҳои худ иқрор шуда, дар рӯди Урдун таъмид меёфтанд+.

7Чун бисьёре аз фарисиён[*] ва саддуқиёнро[*] дид, ки назди ӯ барои таъмид меоянд, ба онҳо гуфт: «Эй афъизодагон! Кӣ ба шумо талқин кард, ки аз ғазаби оянда бигрезед+?

8Акнун самаре оваред, ки сазовори тавба бошад,

9Ва дар дили худ нагӯед, ки „падари мо Иброҳим аст“; зеро ба шумо мегӯям, ки Худо қодир аст аз ин сангҳо барои Иброҳим фарзандон ба вуҷуд оварад;+

10Ва алҳол теша бар решаи дарахтон гузошта шудааст: ҳар дарахте ки меваи нағз надиҳад, бурида ва дар оташ андохта хоҳад шуд;+

11Ман шуморо бо об барои тавба таъмид медиҳам, лекин Он ки пас аз ман меояд, аз ман тавонотар аст; ман сазовори он нестам, ки пойафзоли Ӯро бардорам; Ӯ шуморо бо Рӯҳулқудс ва оташ таъмид ҳоҳад дод;+

12Ӯ ғалбери Худро дар даст дорад, ва Ӯ хирмангоҳи Худро тоза карда, гандуми Худро дар анбор гирд хоҳад овард, лекин коҳро дар оташи ҳомӯшнашаванда ҳоҳад сӯзонд»+.

Таъмиди Исо.

13•Он гоҳ Исо аз Ҷалил ба Урдун назди Яҳьё омад, то ки аз вай таъмид ёбад.

14Лекин Яҳьё Ӯро боздошта, гуфт: «Маро лозим аст, ки аз Ту таъмид ёбам, ва Ту назди ман меоӣ?»

15Исо дар ҷавоби вай гуфт: «Алҳол бигзор; зеро ки моро лозим аст ҳар навъ адолатро ин тавр ба ҷо оварем». Пас Яҳьё Ӯро вогузошт.

16Ва Исо таъмид ёфта, дарҳол аз об баромад, ва инак, осмон ба рӯи Ӯ кушода шуд, ва Рӯҳи Худоро дид, ки чун кабӯтаре нозил шуда, бар Ӯ қарор мегирад+.

17Ва инак, овозе аз осмон расид, ки мегуфт: «Ин аст Писари Маҳбуби Ман, ки ҳусни таваҷҷӯҳи Ман бар Ӯст»+.

БОБИ ЧОРУМ

Озмоиши Исо.

4^1•Он гоҳ Рӯҳ Исоро ба биёбон бурд, то ки Ӯро иблис биозмояд,

2Ва чил шабонарӯз рӯза дошта, ниҳоят гурусна монд+.

3Ва озмоишкунанда назди Ӯ омада, гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, ба ин сангҳо бигӯй, ки нон шаванд»+.

4Дар ҷавоб гуфт: «Навишта шудааст, ки „одамизод на танҳо бо нон зиндагӣ мекунад, балки бо ҳар калимае ки аз даҳони Худо барояд“»+.

5Пас иблис Ӯро ба шаҳри муқаддас гирифта бурд ва бар кунгураи маъбад гузошт,+

6Ва ба Ӯ гуфт: «Агар Ту Писари Худо бошӣ, Худро ба зер андоз; зеро ки навишта шудааст:

„Ба фариштагони Худ дар бораи Ту амр ҳоҳад дод,
ва Туро бар кафҳои худ бардошта хоҳанд бурд,
ки мабодо пои Худро ба санге бизанӣ“»+.

7Исо ба вай гуфт: «Ҳамчунин навишта шудааст: „Худованд Худои худро наозмой“»+.

8Боз иблис Ӯро ба кӯҳи бисьёр баланде бардошта бурд ва ҳамаи мамлакатҳои ҷаҳон ва ҷалоли онҳоро ба Ӯ нишон дод,

9Ва ба Ӯ гуфт: «Агар рӯй ба замин ниҳода, ба ман саҷда кунӣ, ҳамаи онҳоро ба Ту медиҳам».

10Он гоҳ Исо ба вай гуфт: «Аз Ман дур шав, эй шайтон; зеро ки навишта шудааст: „Ба Худованд Худои худ саҷда кун ва танҳо Ӯро ибодат намо“»+.

11Пас иблис Ӯро вогузошт, — ва инак, фариштагон омада, Ӯро парасторӣ карданд+.

Исо ба Кафарнаҳум омада,

ба хизматгузории ҷамъиятӣ шурӯъ менамояд.

12•Чун Исо шунид, ки Яҳьё дастгир шудааст, ба Ҷалил равона шуд+.

13Ва Носираро тарк карда, дар Кафарнаҳум, ки дар канори баҳр аст, дар ҳудуди Забулун ва Нафтолӣ маскан гирифт,+

14То ба амал ояд каломе ки бо забони Ишаъёи набӣ гуфта шудааст:+

15«Замини Забулун ва замини Нафтолӣ,
дар роҳи канори баҳр,
он тарафи Урдун, Ҷалили халқҳо,
16Қавме ки дар торикӣ мезистанд,
нури азиме диданд,
ва бар онҳое ки дар кишвари марг ва сояи он менишастанд,
нуре дурахшид»+.

17Аз ҳамон вақт Исо ба мавъиза оғоз намуд ва гуфт: «Тавба кунед, зеро ки Малакути Осмон наздик аст».

Ба хизматгузорӣ даъват кардани Петрус ва Андриёс.

18•Ва чун аз канори баҳри Ҷалил мегузашт, ду бародарро: Шимъӯнро, ки Петрус меномиданд, ва бародари ӯ Андриёсро дид, ки дар баҳр тӯр меандохтанд; зеро ки сайёди моҳӣ буданд;+

19Ва ба онҳо гуфт: «Маро пайравӣ кунед, ва Ман шуморо сайёди мардум гардонам»+.

20Дарҳол онҳо тӯрҳои худро монда, аз паи Ӯ равона шуданд+.

Даъват кардани Яъқуб ва Юҳанно.

Фаъолияти Исо дар тамоми Ҷалил.

21Чун аз он ҷо гузашт, ду бародари дигарро, Яъқуб ибни Забдой ва бародари вай Юҳанноро дид, ки дар қаиқ бо падари худ Забдой тӯрҳои худро таъмир мекарданд, ва онҳоро даъват намуд.

22Ва онҳо дарҳол қаиқ ва падари худро гузошта, аз паи Ӯ равона шуданд.

23•Ва Исо дар тамоми Ҷалил мегашт ва дар куништҳои онҳо таълим дода, Инҷили Малакутро мавъиза мекард ва ҳар беморӣ ва ҳар дарди мардумро шифо мебахшид+.

24Ва овозаи Ӯ дар тамоми Сурия паҳн шуд; ва ҳамаи беморонро, ки ба дарду касалиҳои гуногун гирифтор буданд, ҳам девонагон, ҳам масрӯон ва ҳам мафлуҷонро назди Ӯ меоварданд, ва Ӯ онҳоро шифо мебахшид+.

25Ва мардуми бисьёре аз Ҷалил, Декаполис, Ерусалим, Яҳудо ва он тарафи Урдун аз паи Ӯ равона буданд+.

БОБИ ПАНҶУМ

Мавъизаи болои кӯҳ.

Аҳкоми хушбахтӣ.

5^1Чун мардумро дид, бар фарози кӯҳе баромад ва биншаст; ва шогирдонаш назди Ӯ ҳозир шуданд.

2Он гоҳ Ӯ даҳони Худро кушода, онҳоро таълим дод ва гуфт:

3•«Хушо мискинони рӯҳ, зеро ки Малакути Осмон аз они онҳост+.

4Хушо мотамзадагон, зеро ки онҳо тасаллӣ хоҳанд ёфт+.

5Хушо ҳалимон, зеро ки онҳо вориси замин хоҳанд шуд+.

6Хушо гуруснагон ва ташнагони адолат, зеро ки онҳо сер хоҳанд шуд+.

7Хушо раҳимон, зеро ки онҳо раҳм хоҳанд ёфт+.

8Хушо покдилон, зеро ки онҳо Худоро хоҳанд дид+.

9Хушо сулҳҷӯён, зеро ки онҳо фарзандони Худо хонда хоҳанд шуд+.

10Хушо таъқибшудагон дар роҳи адолат, зеро ки Малакути Осмон аз они онҳост.

11Хушо шумо, вақте ки шуморо ба хотири Ман дашном диҳанд ва таъқиб намоянд ва барноҳақ ҳар навъ ғайбат кунанд+.

12Шод ва хушҳол бошед, чунки мукофоти шумо дар осмон бузург аст: зеро ки анбиёи пеш аз шуморо низ ҳамин тавр таъқиб мекарданд+.

Вазифаи имондорон дар ҷаҳон.

13•Шумо намаки ҷаҳон ҳастед. Лекин агар намак қувваташро гум кунад, ба кадом чиз боз намакин шавад? Дигар ҳеҷ кор намеояд, ҷуз он ки ба берун партофта шавад ва поймоли мардум гардад.

14Шумо нури ҷаҳон ҳастед. Шаҳре ки бар фарози кӯҳ воқеъ аст, наметавонад аз назар пинҳон шавад+.

15Шамъро низ даргиронда, на дар зери зарфе, балки бар шамъдон мегузоранд, ва он гоҳ ба ҳама касоне ки дар хонаанд, рӯшноӣ медиҳад+.

16Ҳамчунин бигзор нури шумо бар мардум битобад, то ки аъмоли неки шуморо дида, ба Падари шумо, ки дар осмон аст, ҳамду сано хонанд+.

Муносибати Исо ба Таврот.

17Гумон накунед, ки барои вайрон кардани Таврот ё суҳафи анбиё омадаам; наомадаам, ки вайрон кунам, балки ба ҷо оварам+.

18Зеро ки ба ростӣ ба шумо мегӯям: то осмон ва замин фано нашавад, ҳеҷ як ҳарфе ва ё нуқтае аз Таврот ба фано нахоҳад рафт, то даме ки ҳамааш иҷро шавад+.

19Пас, ҳар кӣ яке аз ин аҳкоми хурдтаринро вайрон кунад ва ба мардум чунин таълим диҳад, вай дар Малакути Осмон хурдтарин шумурда хоҳад шуд; вале ҳар кӣ ба амал оварад ва таълим диҳад, вай дар Малакути Осмон бузург хонда хоҳад шуд+.

20Зеро ки ба шумо мегӯям: агар адолати шумо аз адолати китобдонон ва фарисиён бартарӣ надошта бошад, ба Малакути Осмон дохил нахоҳед шуд+.

Ҳукми шашум.

21Шунидаед, ки ба қадимиён гуфта шудааст: „Қатл накун; ҳар кӣ қатл кунад, лоиқи ҳукми дорулқазо хоҳад буд“+.

22Лекин Ман ба шумо мегӯям: ҳар кӣ ба бародари худ беҳуда хашм гирад, лоиқи ҳукми дорулқазо хоҳад буд; ҳар кӣ бародари худро „реқо“[*] гӯяд, лоиқи ҳукми шӯрои пирон хоҳад буд; ва ҳар кӣ „аҳмақ“ гӯяд, лоиқи оташи дӯзах хоҳад шуд+.

23Пас, ҳангоме ки қурбонии худро назди қурбонгоҳ меоварӣ, ва дар он ҷо ба хотират ояд, ки бародарат аз ту норозист,

24Қурбонии худро дар он ҷо назди қурбонгоҳ бимон, ва рафта, аввал бо бародари худ мувосо кун, ва баъд омада, қурбонии худро тақдим кун.

25Ханӯз ки бо даъвогари худ дар роҳ ҳастӣ, зуд бо вай оштӣ шав, то ки даъвогар туро ба қозӣ насупорад, ва қозӣ туро ба мулозим насупорад, ва туро ба зиндон наандозанд;+

26Ба ростӣ ба ту мегӯям: то фулуси охиринро адо накунӣ, аз он ҷо берун нахоҳӣ рафт.

Ҳукми ҳафтум.

27Шунидаед, ки ба қадимиён гуфта шудааст: „Зино накун“+.

28Лекин Ман ба шумо мегӯям: ҳар кӣ ба зане бо чашми шаҳватомез нигоҳ кунад, дар дили худ бо вай зино карда бошад+.

29Пас агар чашми ростат туро ба васваса андозад, онро канда, аз худ дур кун; зеро барои ту беҳтар аст, ки яке аз андомат талаф гардад, ва тамоми ҷисмат ба дӯзах андохта нашавад.

30Ва агар дасти ростат туро ба васваса андозад, онро бурида, аз худ дур кун; зеро барои ту беҳтар аст, ки яке аз андомат талаф гардад, ва тамоми ҷисмат ба дӯзах андохта нашавад+.

Исо дар бораи талоқ.

31•Ҳамчунин гуфта шудааст: „Ҳар кӣ аз зани худ ҷудо мешавад, бояд талоқномае ба вай диҳад“+.

32Лекин Ман ба шумо мегӯям: ҳар кӣ аз зани худ, ғайр аз айби зино, ҷудо шавад, боиси зинокории вай мегардад; ва ҳар кӣ зани талоқшударо гирад, зино карда бошад+.

Исо дар бораи қасам.

33Боз шунидаед, ки ба қадимиён гуфта шудааст: „Қасами дурӯғ ёд накун ва ба қасами худ дар назди Худованд вафо кун“+.

34Лекин Ман ба шумо мегӯям: ҳаргиз қасам ёд накун: на ба осмон, зеро ки тахти Худост;+

35На ба замин, чунки пойандози Ӯст; на ба Ерусалим, чунки шаҳри Подшоҳи бузург аст;+

36Ва на ба сари худ қасам ёд кун, чунки қодир нестӣ як тори мӯйро сафед ё сиёҳ кунӣ.

37Балки сухани шумо: „оре, оре“ ва „не, не“ бошад; он чи зиёда аз ин бошад, аз иблис аст+.

Ғалаба бар адоват ба воситаи муҳаббат.

38•Шунидаед, ки гуфта шудааст: „Чашме дар ивази чашме, дандоне дар ивази дандоне“+.

39Лекин Ман ба шумо мегӯям: ба бадӣ муқобилат накун. Балки агар касе ба рухсораи рости ту торсакӣ занад, дигарашро низ ба сӯи ӯ бигардон;+

40Ва агар касе ба ту даъво карда, куртаатро гирифтанӣ шавад, ҷомаи худро низ ба ӯ бидеҳ;

41Ва ҳар кӣ туро ба тай кардани як фарсанг роҳ маҷбур кунад, ҳамроҳи ӯ ду фарсанг бирав.

42Ба касе ки аз ту металабад, бидеҳ, ва аз касе ки мехоҳад аз ту қарз гирад, рӯ нагардон+.

43Шунидаед, ки гуфта шудааст: „Ёри худро дӯст бидор ва аз душмани худ нафрат кун“+.

44Лекин Ман ба шумо мегӯям: душманони худро дӯст бидоред, барои лаънаткунандагони худ баракат бихоҳед, ба нафраткунандагони худ некӣ кунед ва барои озордиҳандагону таъқибкунандагони худ дуо гӯед,+

45То ки фарзандони Падари худ, ки дар осмон аст, гардед; зеро Ӯ офтоби Худро бар бадону некон тулӯъ мекунонад ва борон бар одилону золимон меборонад+.

46Зеро ки агар дӯстдорандагони худро дӯст бидоред, чӣ мукофоте хоҳед ёфт? Оё боҷгирон низ чунин намекунанд?

47Ва агар танҳо ба бародарони худ салом гӯед, чӣ бартарие доред? Оё боҷгирон низ чунин намекунанд?

48Пас, комил бошед, чунон ки Падари шумо, ки дар осмон аст, комил аст»+.

БОБИ ШАШУМ

Давоми мавъизаи болои кӯҳ.

Маҳкум кардани намуди зоҳирӣ дар дин.

6^1«Зинҳор, садақаи худро дар пеши назари мардум ба амал наоваред, то ки онҳо шуморо бубинанд; вагар на шумо аз Падари худ, ки дар осмон аст, мукофоте нахоҳед дошт+.

2Пас, вақте ки садақае медиҳӣ, пешопеши худ карнай нанавоз, чунон ки риёкорон дар куништҳо ва кӯчаҳо мекунанд, то ки мардум онҳоро таъриф кунанд. Ба ростӣ ба шумо мегӯям: онҳо мукофоти худро гирифтаанд+.

3Аммо вақте ки ту садақа медиҳӣ, бигзор дасти чапат аз он чи дасти ростат мекунад, хабардор нашавад,

4То ки садақаи ту дар ниҳон бошад; ва Падари ту, ки ниҳонбин аст, ба ту ошкоро мукофот хоҳад дод.

5•Ва ҳангоме ки дуо мегӯӣ, монанди риёкорон набош, ки онҳо дӯст медоранд дар куништҳо ва бурчакҳои кӯчаҳо истода дуо гӯянд, то ки ба мардум худро нишон диҳанд. Ба ростӣ ба шумо мегӯям: онҳо мукофоти ҳудро гирифтаанд+.

6Лекин ту, вақте ки мехоҳӣ дуо гӯӣ, ба ҳуҷраи ҳуд даро ва дарро баста, ба Падари худ, ки ниҳон аст, дуо гӯй; ва Падари ту, ки ниҳонбин аст, ба ту ошкоро мукофот ҳоҳад дод+.

7Ва дар вақти дуо чун халқҳо пургӯӣ накунед; зеро онҳо гумон мекунанд, ки ба туфайли пургӯӣ дуояшон мустаҷоб мешавад;+

Муносибати нав ба дуо.

8Монанди онҳо набошед; зеро Падари шумо тамоми эҳтиёҷоти шуморо, пеш аз он ки талаб кунед, медонад.

9Пас ба ин мазмун дуо гӯед:

„Эй Падари мо, ки дар осмонӣ!
исми Ту муқаддас бод;
10Малакути Ту биёяд;
иродаи Ту,
чунон ки дар осмон аст,
дар замин ҳам ба амал ояд;+
11Ризқу рӯзии моро имрӯз ба мо бидеҳ;+
12Ва қарзҳои моро бибахш,
чунон ки мо низ ба қарздорони ҳуд мебаҳшем;
13Ва моро ба озмоиш дучор накун,
балки моро аз иблис раҳоӣ деҳ;
зеро ки Малакут ва қувват
ва ҷалол то абад аз они Туст. Омин“+.

14Зеро, агар шумо ба мардум ҳатоҳошонро бибаҳшед, Падари шумо, ки дар осмон аст, ба шумо низ ҳоҳад бахшид;+

15Ва агар шумо ба мардум набахшед, Падари шумо низ ҳатоҳои шуморо ба шумо нахоҳад бахшид+.

Дар бораи рӯзадорӣ.

16Ҳамчунин, ҳангоме ки рӯза медоред, монанди риёкорон туршрӯ набошед; зеро ки онҳо қиёфаи ҳудро дигаргун мекунанд, то ки рӯзадории худро ба мардум нишон диҳанд. Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки онҳо мукофоти худро гирифтаанд+.

17Лекин ту, вақте ки рӯза медорӣ, ба сари ҳуд равған бимол ва рӯи худро бишӯй,

18То ки на дар назари мардум, балки дар ҳузури Падари ҳуд, ки ниҳон аст, рӯзадор бошӣ; ва Падари ту, ки ниҳонбин аст, ба ту ошкоро мукофот ҳоҳад дод.

Қонуни Малакут дар хусуси сарват.

19•Дар рӯи замин барои худ ганҷҳо ғун накунед, ки дар ин ҷо куя ва занг мезанад, ва дуздон нақб канда, медузданд;+

20Балки барои ҳуд ганҷҳо дар осмон ғун кунед, ки дар он ҷо куя ва занг намезанад, ва дуздон нақб намекананд ва намедузданд;+

21Зеро ҳар ҷо, ки ганҷи шумост, дили шумо низ дар он ҷо ҳоҳад буд.

22Чароғи бадан чашм аст. Ва агар чашмат солим бошад, тамоми баданат равшан ҳоҳад буд;

23Лекин агар чашми ту ҳира бошад, тамоми баданат торик ҳоҳад буд. Пас, агар нуре ки дар туст, зулмот бошад, чӣ гуна азимест он зулмот!

24Ҳеҷ кас ба ду оғо хизмат карда наметавонад: зеро ки ё аз яке нафрат карда, дигареро дӯст хоҳад дошт, ё ба яке часпида, дигареро хор хоҳад дид. Шумо наметавонед ба Худо ва ба мамуно[*] хизмат кунед+.

Восита ба муқобили ғамхориҳо —

умедворӣ ба Падаре ки дар осмон аст.

25Бинобар ин ба шумо мегӯям: барои ҳаёти худ ғамхорӣ накунед, ки чӣ бихӯред ва чӣ бинӯшед; низ барои ҷисми худ, ки чӣ бипӯшед. Оё ҳаёт аз хӯрок ва ҷисм аз пӯшок муҳимтар нест+?

26Ба мурғони ҳаво нигоҳ кунед, ки на мекоранд ва на медараванд ва на дар анборҳо захира мекунанд; ва Падари шумо, ки дар осмон аст, ба онҳо рӯзӣ мерасонад. Оё шумо аз онҳо хеле беҳтар нестед+?

27Ва кист аз шумо, ки бо ғамҳории худ қоматашро як зироъ баланд карда тавонад?

28Ва барои либос чаро ғамхорӣ мекунед? Ба савсанҳои саҳро назар кунед, ки чӣ гуна нашъунамо меёбанд: на меҳнат мекунанд ва на мересанд;

29Лекин ба шумо мегӯям, ки Сулаймон ҳам бо тамоми ҷалоли худ чун яке аз онҳо либос напӯшидааст;+

30Пас агар Худо алафи саҳроро, ки имрӯз ҳасту фардо ба танӯр андохта мешавад, чунин бипӯшонад, магар шуморо, эй сустимонҳо, аз он беҳтар пӯшонда наметавонад!+

31Аз ин рӯ ғамхорӣ накунед ва нагӯед: „Чӣ бихӯрем?“ ё: „Чӣ бинӯшем?“ ё: „Чӣ бипӯшем?“

32Чунки халқҳо дар ҷустуҷӯи ҳамаи ин чизҳо мебошанд, лекин Падари шумо, ки дар осмон аст, медонад, ки шумо ба ҳамаи ин чизҳо эҳтиёҷ доред.

33Аммо аввал Малакути Худо ва адолати Ӯро биҷӯед, ва ҳамаи ин чизҳо ба шумо ба таври илова дода хоҳад шуд+.

34Пас, барои фардо ғамхорӣ накунед, зеро ки фардо барои худ ғамхорӣ хоҳад кард: заҳмати имрӯз барои имрӯз кофист.

БОБИ ҲАФТУМ

Давоми мавъизаи болои кӯҳ.

Ҳукм накардан дар ҳаққи дигарон.

7^1•Ҳукм накунед, то ки ҳукм карда нашавед;+

2Зеро ба ҳар тариқ, ки ҳукм кунед, ба ҳамон тариқ шумо ҳукм карда хоҳед шуд; ва ба ҳар андоза, ки чен кунед, ба ҳамон андоза ба шумо чен карда ҳоҳад шуд+.

3Ва чаро ту хасеро дар чашми бародари худ мебинӣ, вале чӯберо дар чашми худ дарнамеёбӣ?

4Ё чӣ тавр ба бародари худ мегӯӣ: „Иҷозат деҳ, ки ҳасро аз чашми ту дур кунам“; ва ҳол он ки чӯбе дар чашми туст?

5Эй риёкор! Аввал чӯбро аз чашми худ дур кун, ва он гоҳ дуруст хоҳӣ дид, ки ҳасро аз чашми бародари худ дур кунӣ.

6Он чи муқаддас аст, ба сагон надиҳед ва марвориди худро пеши хукон наандозед, то ки онҳоро поймол накунанд ва баргашта, шуморо надаранд+.

Тарғиб барои дуо.

7•Биталабед, ба шумо дода хоҳад шуд; биҷӯед, ҳоҳед ёфт; дарро бикӯбед, он ба рӯятон кушода ҳоҳад шуд;

8Зеро ҳар кӣ биталабад, мегирад, ва ҳар кӣ биҷӯяд, меёбад, ва ҳар кӣ дарро бикӯбад, он ба рӯяш кушода мешавад+.

9Ва кадом одамест аз шумо, ки писараш аз ӯ нон биталабад, ва санге ба вай бидиҳад?

10Ё моҳие аз ӯ биталабад, ва море ба вай бидиҳад?

11Пас, агар шумо, ки шарир ҳастед, ба фарзандони худ додани инъомҳои некро медонед, пас Падари шумо, ки дар осмон аст, ба онҳое ки аз Ӯ металабанд, чанд маротиба зиёдтар чизҳои нек ҳоҳад дод+.

12Пас, ҳар он чи меҳоҳед, ки мардум ба шумо кунанд, шумо низ ба онҳо ҳамон тавр кунед; зеро ин аст Таврот ва суҳафи анбиё+.

Ду роҳ.

13•Аз дари танг дароед; зеро фарох аст он дар ва васеъ аст он роҳе ки сӯи ҳалокат мебарад, ва онҳое ки ба он дохил мешаванд, бисьёранд;

14Зеро танг аст он дар ва душвор аст он роҳе ки сӯи ҳаёт мебарад, ва ёбандагони он кам ҳастанд+.

Огоҳонидан аз муаллимони козиб.

Имтиҳон.

15•Аз анбиёи козиб ҳазар кунед, ки ба либоси меш назди шумо меоянд, лекин дар ботин гургони даррандаанд:+

16Онҳоро аз меваҳошон хоҳед шиноҳт. Оё аз буттаи олуча ангур ва аз мушхор анҷир мечинанд+?

17Ҳамчунин ҳар дарахти нек меваи нек меоварад, лекин ҳар дарахти бад меваи бад меоварад;+

18Наметавонад дарахти нек меваи бад оварад, ва дарахти бад — меваи нек.

19Ҳар дарахте ки меваи нек намеоварад, бурида ва дар оташ андохта мешавад+.

20Пас, онҳоро аз меваҳошон хоҳед шинохт.

Хатари эътирофи бе имон.

21На ҳар касе ки ба Ман: „Худовандо! Худовандо!“ мегӯяд, ба Малакути Осмон дохил хоҳад шуд, балки он касе ки иродаи Падари Маро, ки дар осмон аст, ба ҷо меоварад+.

22Бисьёр касон дар он рӯз ба Ман хоҳанд гуфт: „Худовандо! Худовандо! Оё ба исми Ту нубувват накардем? Оё ба исми Ту девҳоро нарондем? Оё ба исми Ту мӯъҷизоти зиёде нишон надодем?“+

23Он гоҳ дар ҷавоби онҳо хоҳам гуфт: „Ман ҳаргиз шуморо намешинохтам; аз Ман дур шавед, эй бадкорон!“+

Ду асос.

24•Пас, ҳар кӣ ин суханони Маро бишнавад ва онҳоро ба ҷо оварад, ӯро ба марди оқиле монанд мекунам, ки хонаи худро бар санг бино кард;

25Ва борон борида, селобҳо равон шуд, ва бодҳо вазида, ба он хона фишор овард; лекин он фурӯ нарафт, чунки бар санг бино шуда буд.

26Ва ҳар кӣ ин суханони Маро бишнавад ва онҳоро ба ҷо наоварад, ба марди нодоне монанд аст, ки ҳонаи худро бар рег бино кард;

27Ва борон борида, селобҳо равон шуд, ва бодҳо вазида, ба он хона фишор овард; ва он хона фурӯ рафт, ва харобии он бузург буд»+.

Исо бо қудрати Худо таълим медод.

28Вақте ки Исо ин суханонро ба поён расонд, мардум аз таълими Ӯ дар ҳайрат монданд,

29Зеро ки онҳоро ҳамчун соҳибқудрат таълим медод, на ҳамчун китобдонон ва фарисиён+.

БОБИ ҲАШТУМ

Шифо ёфтани махавӣ.

8^1•Вақте ки Ӯ аз кӯҳ фуромад, мардуми бисьёре аз паи Ӯ равона шуданд.

2Ва инак, махавие наздик омада, назди Ӯ зону зад ва гуфт: «Худовандо! Агар хоҳӣ, метавонӣ маро пок кунӣ»+.

3Ва Исо дасти Худро дароз карда, вайро ламс намуд ва гуфт: «Меҳоҳам, пок шав». Ва дарҳол вай аз махав пок шуд.

4Ва Исо ба вай гуфт: «Зинҳор, ба касе магӯ; балки рафта, худро ба коҳин нишон деҳ ва он ҳадияро, ки Мусо фармудааст, тақдим кун, то ба онҳо шаҳодате гардад»+.

Шифо ёфтани хизматгори мирисади Кафарнаҳум.

5•Чун Исо вориди Кафарнаҳум шуд, мирисаде назди Ӯ омад ва илтимос карда, гуфт:

6«Худовандо! Хизматгори ман гирифтори фалаҷ шуда, дар ҳона хобидааст ва азоби сахте дорад».

7Исо ба вай гуфт: «Ман омада, ӯро шифо хоҳам дод».

8Мирисад дар ҷавоб гуфт: «Худовандо! Ман лоики он нестам, ки Ту зери сақфи ман биёӣ; балки фақат сухане бигӯ, ва хизматгори ман шифо хоҳад ёфт;+

9Зеро ки ман як фармонбар ҳастам, ва дар зери итоати худ низ сарбозонро дорам; ба яке мегӯям: „Бирав“, меравад; ба дигаре мегӯям: „Биё“, меояд; ба ғуломи худ мегӯям: „Фалон корро бикун“, мекунад».

10Ва Исо ин суҳанонро шунида, дар тааҷҷуб монд ва ба пайравони Худ гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям: чунин имоне дар Исроил ҳам наёфтаам+.

11Ва ба шумо мегӯям, ки бисьёр касон аз шарқ ва ғарб омада, дар Малакути Осмон бо Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб хоҳанд нишаст;+

12Лекин фарзандони малакут ба зулмоти берун бадар ронда хоҳанд шуд: дар он ҷо гирья ва ғиҷирроси дандон ҳоҳад буд»+.

13Ва Исо ба мирисад гуфт: «Бирав, мувофиқи имонат ба ту ато шавад». Ва ҳамон соат хизматгори ӯ шифо ёфт+.

Исо модарарӯси Петрусро шифо медиҳад.

14•Вақте ки Исо ба хонаи Петрус омад, модарарӯси ӯро дид, ки дар ҳолати табларза хобидааст,+

15Ва дасти ӯро ламс кард, ва табларзаи ӯ қатъ шуд; ва ӯ бархоста, ба парастории онҳо машғул гашт+.

16Чун шом шуд, бисьёр девонагонро назди Ӯ оварданд, ва Ӯ бо сухане арвоҳро берун кард ва ҳамаи беморонро шифо дод,

17То ба амал ояд каломе ки бо забони Ишаъёи набӣ гуфта шудааст: «Ӯ заъфҳои моро гирифт ва бемориҳои моро бардошт»+.

18•Чун Исо мардуми бисьёрро дар гирди Худ дид, фармуд, ки ба соҳили дигар гузаранд+.

Пайравӣ ба Исо.

19Он гоҳ як китобдон назди Ӯ омада, гуфт: «Устод! Ҳар ҷо равӣ, Туро пайравӣ хоҳам кард».

20Исо ба вай гуфт: «Рӯбоҳон лона ва мурғони ҳаво ошьёна доранд; лекин Писари Одам ҷое надорад, ки сар ниҳад».

21Ва дигаре аз шогирдонаш ба Ӯ гуфт: «Худовандо! Ба ман иҷозат деҳ, ки рафта, аввал падари худро дафн кунам».

22Лекин Исо ба вай гуфт: «Маро пайравӣ кун ва бигзор, ки мурдагон мурдагони худро дафн кунанд».

Исо мавҷҳоро ором мекунад.

23•Чун ба қаиқ савор шуд, шогирдонаш бо Ӯ ҳамроҳӣ карданд.

24Ногоҳ ғалаёни бузурге дар баҳр ба амал омад, то ба ҳадде ки мавҷҳо қаиқро фаро мегирифтанд; ва Ӯ хуфта буд.

25Шогирдонаш пеш омада, Ӯро бедор карданд ва гуфтанд: «Худовандо! Моро наҷот деҳ, ки ҳалок мешавем».

26Ба онҳо гуфт: «Эй сустимонҳо, чаро ҳаросонед?» Баъд бархоста, бодҳо ва баҳрро манъ кард, ва оромии комил барқарор шуд+.

27Ва мардум дар тааҷҷуб монда, гуфтанд: «Ин кист, ки бодҳо ва баҳр низ ба Ӯ итоат мекунанд?»

Исо девҳоро берун мекунад.

28•Ва чун дар соҳили дигар ба сарзамини ҷарҷасиён расид, ду девона аз мағоки гӯрҳо берун омада, ба Ӯ рӯ ба рӯ шуданд, ва чунон бадхашм буданд, ки ҳеҷ кас ҷуръат надошт аз он роҳ бигзарад.

29Ва инак, онҳо фарьёд зада, гуфтанд: «Туро бо мо чӣ кор аст, эй Исо, Писари Худо? Ту ба ин ҷо омадаӣ, то ки моро пеш аз вақт азоб диҳӣ!»+

30Ва дар ҷои аз онҳо дуртаре галаи бузурги хукон мечарид.

31Ва девҳо аз Ӯ илтимос карда, гуфтанд: «Агар моро берун кунӣ, ба галаи хукон моро равона кун».

32Ба онҳо гуфт: «Биравед». Ва онҳо берун шуда, ба галаи хукон даромаданд. Ва инак, тамоми галаи хукон аз баландӣ ба баҳр ҷаста, дар об ғарқ шуд.

33Ва хукбонҳо давида рафтанд ва ба шаҳр расида, тамоми ҳодисаро, низ он чиро, ки ба девонагон рӯй дод, нақл карданд.

34Ва инак, тамоми аҳли шаҳр ба пешвози Исо берун омаданд ва чун Ӯро диданд, илтимос карданд, ки аз ҳудуди онҳо берун равад+.

БОБИ НӮҲУМ

Исо ба Кафарнаҳум бармегардад ва мафлуҷро шифо медиҳад.

9^1•Пас ба қаиқ савор шуда, убур кард ва ба шаҳри Худ омад+.

2Ва инак, мафлуҷеро, ки бар бистар хобида буд, назди Ӯ оварданд. Чун Исо имони онхоро дид, ба мафлуҷ гуфт: «Далер бош, эй фарзанд! Гуноҳҳои ту омурзида шуд»+.

3Дар айни ҳол баъзе аз китобдонон дар дили ҳуд гуфтанд: «Ӯ куфр мегӯяд»+.

4Лекин Исо андешаҳои онҳоро пай бурда, гуфт: «Барои чӣ дар дили худ андешаҳои бад доред?

5Зеро кадомаш осонтар аст: гуфтани ин ки „гуноҳҳои ту омурзида шуд“, ё гуфтани он ки „бархез ва равона шав“?

6Лекин то бидонед, ки Писари Одам дар рӯи замин қудрати омурзидани гуноҳҳоро дорад», — он гоҳ ба мафлуҷ гуфт: «Бархез, бистари худро бардор ва ба хонаи худ равона шав».

7Дарҳол бархоста, ба хонаи худ равона шуд.

8Чун мардум инро диданд, ҳайрон шуданд ва Худоро, ки ба одамизод чунин қудрате бахшидааст, ҳамду сано хонданд.

Даъват кардани Матто.

9•Ва Исо аз он ҷо гузашта, Матто ном шахсеро дид, ки дар боҷгох нишаста буд, ва ба вай гуфт: «Аз паи Ман биё». Вай бархоста, аз паи Ӯ равона шуд.

Исо бо боҷгирон ва гуноҳкорон хӯрок мехӯрад.

10Ва ҳангоме ки Исо дар хона дар сари суфра нишаста буд, бисьёре аз боҷгирон ва гуноҳкорон низ омада, бо Ӯ ва шогирдонаш дар сари суфра нишастанд.

11Чун фарисиён инро диданд, ба шогирдони Ӯ гуфтанд: «Чаро Устоди шумо бо боҷгирон ва гуноҳкорон хӯрок мехӯрад?»+

12Исо чун шунид, ба онҳо гуфт: «На тандурустон, балки беморон ба табиб ҳоҷат доранд;

13Ва шумо биравед ва маънои ин суҳанро биомӯзед: „Марҳамат мехоҳам, на қурбонӣ“; зеро Ман омадаам, ки на одилонро, балки гуноҳкоронро ба тавба даъват кунам»+.

Масъалаи рӯзадорӣ.

14•Шогирдони Яҳьё назди Ӯ омада, гуфтанд: «Чаро мо ва фарисиён бисьёр рӯза медорем, лекин шогирдони Ту рӯза намедоранд?»+

15Исо ба онҳо гуфт: «Оё аҳли кӯшки никоҳ, модоме ки домод бо онҳост, мотам дошта метавонанд? Лекин айёме хоҳад расид, ки домод аз онҳо гирифта шавад, ва он гоҳ рӯза хоҳанд дошт+.

Масалҳо дар бораи ҷома ва машк.

16Ва ҳеҷ кас бар ҷомаи кӯҳна аз матои нав ямоқ намемонад; зеро ямоқи нав аз ҷома ҷудо шуда, ҷои даридаи он боз ҳам бадтар мешавад.

17Ва шароби навро дар машки кӯҳна намеандозанд; вагар на машк дарида, шароб ҳам мерезад, машк ҳам талаф мешавад; балки шароби навро дар машки нав меандозанд, ва ҳар ду маҳфуз мемонад».

Исо зани беморро шифо медиҳад ва духтари Ёирро зинда мекунад.

18•Ханӯз ин суханонро Ӯ ба онҳо мегуфт, ки сардоре омада, пеши Ӯ зону зад ва гуфт: «Духтари ман ҳозир мурд; лекин биё ва дасти Худро бар вай бигузор, ва зинда хоҳад шуд».

19Исо бархоста, бо шогирдонаш аз паи вай равона шуд.

20Ва инак, зане ки дувоздаҳ сол боз гирифтори хунравӣ буд, аз қафо наздик шуда, домани Ӯро ламс намуд+.

21Зеро ки ба дили худ гуфт: «Агар маҳз либоси Ӯро ламс кунам, шифо меёбам»+.

22Исо ба қафо нигоҳ карда, занро дид ва гуфт: «Далер бош, эй духтар! Имонат туро шифо бахшид». Ҳамон соат зан шифо ёфт+.

23Ва ҳангоме ки Исо ба хонаи сардор омада, найнавозон ва мардуми навҳакунандаро дид,

24Ба онҳо гуфт: «Аз ин ҷо бароед; зеро ки духтар намурдааст, балки хуфтааст». Онҳо бар Ӯ хандиданд+.

25Чун мардум берун рафтанд, Ӯ даромада, дасти вайро гирифт, ва духтар бархост+.

26Ва овозаи ин дар тамоми он сарзамин паҳн шуд.

Шифо ёфтани ду кӯр ва девонаи гунг.

27Вақте ки Исо аз он ҷо мерафт, ду кӯр аз паи Ӯ рафта, фарьёд мезаданд: «Эй Писари Довуд! Ба мо марҳамат кун»+.

28Ва чун ба хона расид, кӯрон назди Ӯ даромаданд. Исо ба онҳо гуфт: «Оё имон доред, ки Ман ин корро карда метавонам?» Онҳо ба Ӯ гуфтанд: «Оре, Худовандо!»

29Он гоҳ чашмони онҳоро ламс карда, гуфт: «Мувофиқи имонатон ба шумо бишавад»+.

30Ва чашмони онҳо кушода шуд. Ва Исо онҳоро таъкид карда, гуфт: «Зинҳор, касе аз ин огоҳӣ наёбад»+.

31Лекин онҳо берун рафта, овозаи Ӯро дар тамоми он сарзамин паҳн карданд+.

32Ва ҳангоме ки онҳо берун мерафтанд, касеро назди Ӯ оварданд, ки девонаи гунг буд.

33Ва чун дев берун карда шуд, гунг ба гап даромад. Ва мардум дар ҳайрат монда, гуфтанд: «Чунин ҳодиса дар Исроил ҳаргиз дида нашудааст».

34Лекин фарисиён гуфтанд: «Ӯ девҳоро ба воситаи калони девҳо берун мекунад»+.

Илтимос дар бораи коргарон дар Малакути Худо.

35Ва Исо дар ҳамаи шаҳрҳо ва деҳот гашта, дар куништҳои онҳо таълим медод, Инҷили Малакутро мавъиза мекард ва ҳар беморӣ ва заъфи мардумро шифо медод.

36Ва анбӯҳи мардумро дида, ба онҳо раҳмаш омад, зеро онҳо мисли гӯсфандони бе чӯпон бемадор ва пароканда буданд+.

37Он гоҳ ба шогирдони Худ гуфт: «Дарав бисьёр аст, лекин коргарон кам;

38Пас, шумо аз Соҳиби дарав илтимос кунед, ки ба дарави Худ коргар фиристонад»+.

БОБИ ДАҲУМ

Насиҳат додан ва фиристодани дувоздаҳ шогирдон.

10^1•Ва дувоздаҳ шогирдашро назди Худ хонда, ба онҳо бар арвоҳи палид қудрат дод, то ки онҳоро берун кунанд ва ҳар беморӣ ва бетобиро шифо диҳанд.

2Ва номҳои дувоздаҳ ҳавворӣ ин аст: аввал Шимъӯн, ки Петрус номида шуда буд, ва бародараш Андриёс, Яъқуб ибни Забдой ва бародараш Юҳанно,

3Филиппус ва Барталмо, Тумо ва Маттои боҷгир, Яъқуб ибни Ҳалфой ва Лаббой, ки лақабаш Таддо буд,

4Шимъӯни Канно ва Яҳудои Исқарьют, ки Ӯро таслим кард.

5Ин дувоздаҳро Исо фиристод ва ба онҳо ҳукм дода, гуфт: «Ба роҳи ғайрияҳудиён наравед ва ба шаҳри сомариён надароед;

6Балки назди гӯсфандони гумшудаи ҳонадони Исроил биравед;+

7Ва чун меравед, мавъиза карда, гӯед, ки Малакути Осмон наздик аст;+

8Беморонро шифо диҳед, махавиёнро пок кунед, мурдагонро эҳьё кунед, девҳоро берун кунед; муфт ёфтаед, муфт диҳед+.

9Дар камарбанди худ тилло ё нуқра ё мис захира накунед,

10Ва барои сафар на тӯрбае дошта бошед, на ду пероҳан, на чоруқ ва на асо. Зеро ки меҳнаткаш сазовори хӯроки худ мебошад+.

11Ва дар ҳар шаҳр ё деҳа, ки медароед, суроғ кунед, ки дар он ҷо шахси шоиста кист, ва то вақти баромаданатон дар он ҷо бимонед;

12Вақте ки ба хонае медароед, салом бигӯед;

13Агар аҳли он хона лоиқ бошанд, саломи шумо бар онҳо қарор мегирад; ва агар лоиқ набошанд, саломатон сӯи шумо бармегардад.

14Ва ҳар кӣ шуморо қабул накунад, ва ба сухани шумо гӯш надиҳад, аз он хона ва ё шаҳр берун рафта, ғубори пойҳои худро биафшонед;+

15Ба ростӣ ба шумо мегӯям: ҳолати замини Садӯм ва Амӯро дар рӯзи доварӣ аз он шаҳр саҳлтар хоҳад буд+.

16•Инак, Ман шуморо монанди гӯсфандон ба миёни гургон мефиристам. Пас, мисли морон зирак ва мисли кабӯтарон содда бошед+.

17Лекин аз мардум хазар кунед: зеро шуморо ба маҳкамаҳо хоҳанд супурд ва дар куништҳои худ шуморо қамчинкорӣ хоҳанд кард,

18Ва ба хотири Ман шуморо назди ҳокимон ва подшоҳон хоҳанд бурд, то ки барои онҳо ва халқҳо шаҳодате шавад+.

19Лекин чун шуморо таслим кунанд, андеша накунед, ки чӣ гуна ва ё чӣ бояд бигӯед; зеро ки дар он соат ба шумо ато хоҳад шуд, ки чӣ бояд гуфт;

20Зеро ки гӯянда шумо нестед, балки Рӯҳи Падари шумост, ки дар шумо гӯянда аст+.

21Ва бародар бародарро ва падар фарзандро ба марг таслим хоҳад кард; ва фарзандон бар зидди падарону модарон қиём карда, онҳоро ба ҳалокат хоҳанд расонд;+

22Ва аз барои исми Ман тамоми мардум аз шумо нафрат хоҳанд кард; лекин ҳар кӣ то ба охир сабр кунад, наҷот хоҳад ёфт+.

23Агар дар шаҳре шуморо таъқиб кунанд, ба дигаре бигрезед. Зеро ки ба ростӣ ба шумо мегӯям: пеш аз он ки ҳамаи шаҳрҳои Исроилро тай кунед, Писари Одам хоҳад омад+.

24Шогирд аз муаллими худ ва ғулом аз оғои худ авло нест:+

25Басанда аст, ки шогирд чун муаллими худ бошад, ва ғулом чун оғои худ бошад. Агар соҳиби хонаро Баал-Забул номида бошанд, аҳли хонаи вайро чӣ қадар зиёдтар хоҳанд номид+.

26Пас, аз онҳо натарсед: зеро ҳеҷ чизи ниҳоне нест, ки ошкор нагардад, ва ҳеҷ чизи махфие нест, ки маълум нашавад+.

27Он чи дар торикӣ ба шумо мегӯям, дар рӯшноӣ бигӯед; ва он чи дар гӯш мешунавед, дар болои бомҳо мавъиза кунед.

28Ва аз кушандагони ҷисм, ки ба куштани рӯҳ қодир нестанд, натарсед; балки аз Ӯ ҳаросон бошед, ки қодир аст ҳам ҷисм ва ҳам рӯҳро дар дӯзах нобуд кунад+.

29Оё ду гунҷишк ба як фулус фурӯхта намешавад? Ва ҳол он ки ягонтои онҳо бе хости Падари шумо ба замин намеафтад;

30Лекин ҳамаи мӯйҳои сари шумо низ шумурда шудааст;

31Пас, натарсед: шумо аз бисьёр гунҷишкон бартарӣ доред+.

32Пас, ҳар кӣ Маро дар назди мардум эътироф кунад, Ман низ ӯро дар назди Падари Худ, ки дар осмон аст, эътироф хоҳам кард;+

33Лекин ҳар кӣ Маро дар назди мардум инкор кунад, Ман низ ӯро дар назди Падари Худ, ки дар осмон аст, инкор хоҳам кард+.

34•Гумон накунед, ки омадаам, то осоиштагӣ бар замин биёрам; наомадаам, ки осоиштагӣ биёрам, балки шамшер;+

35Зеро ки омадаам, то одамро аз падараш, духтарро аз модараш ва келинро аз модаршӯяш чудо кунам.

36Ва душмани одам аҳли хонаи ӯ хоҳанд буд+.

37Хар кӣ падар ё модарашро аз Ман бештар дӯст медорад, лоиқи Ман нест; ва ҳар кӣ писар ё духтарашро аз Ман бештар дӯст медорад, лоиқи Ман нест;

38Ва ҳар кӣ салиби худро намебардорад ва маро пайравӣ намекунад, лоиқи Ман нест+.

39Ҳар кӣ ҷони худро нигоҳдорӣ кунад, онро барбод хоҳад дод; ва ҳар кӣ ҷони худро дар роҳи Ман барбод диҳад, онро нигоҳдорӣ хоҳад кард+.

40Ҳар кӣ шуморо қабул кунад, Маро қабул мекунад; ва ҳар кӣ Маро қабул кунад, Фиристандаи Маро қабул мекунад;+

41Ҳар кӣ пайғамбарро ба исми пайғамбар қабул кунад, мукофоти пайғамбарро хоҳад ёфт; ва ҳар кӣ одилро ба исми одил қабул кунад, мукофоти одилро хоҳад ёфт+.

42Ва ҳар кӣ яке аз ин хурдонро фақат як пиёла оби сард бинӯшонад, чунки исми шогирд дорад, ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки мукофоти худро аз даст нахоҳад дод»+.

БОБИ ЁЗДАҲУМ

Саволи Таъмиддиҳанда ва ҷавоби Исо.

Шаҳодати Исо дар бораи Таъмиддиҳанда.

11^1•Чун Исо насиҳатгӯиро ба дувоздаҳ шогирди Худ ба анҷом расонд, аз он ҷо равона шуд, то ки дар шаҳрҳои онҳо таълим диҳад ва мавъиза кунад.

2Вақте ки Яҳьё дар зиндон аъмоли Масеҳро шунид, ду нафар аз шогирдони худ фиристод,+

3То ки ба Ӯ бигӯянд: «Оё Ту Ҳамон хастӣ, ки бояд биёяд, ё мунтазири дигаре бошем?»

4Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Биравед ва он чи шунидед ва дидед, ба Яҳьё бигӯед:

5Кӯрҳо мебинанд ва шалҳо роҳ мераванд, махавиён пок мешаванд ва карҳо мешунаванд, мурдагон эҳьё мешаванд, ва ба мискинон башорат дода мешавад;+

6Ва хушо касе ки дар ҳаққи Ман ба васваса наафтад»+.

7Ва ҳангоме ки онҳо рафтанд, Исо ба мардум дар бораи Яҳьё ба сухан оғоз кард: «Барои дидани чӣ чиз ба биёбон рафта будед? Оё барои дидани нае ки аз бод меларзад+?

8Пас барои дидани чӣ чиз рафта будед? Оё барои дидани марде ки сару либоси нарм дар бар дорад? Онҳое ки сару либоси нарм дар бар доранд, дар қасрҳои подшоҳонанд.

9Пас барои дидани чӣ чиз рафта будед? Оё барои дидани як набӣ? Оре, ба шумо мегӯям, ки вай аз набӣ ҳам бузургтар аст+.

10Зеро вай ҳамон аст, ки дар бораи вай навишта шудааст:

„Инак, Ман қосиди Худро пешопеши Ту мефиристам, то роҳи Туро пеши Ту муҳайё кунад“+.

11Ба ростӣ ба шумо мегӯям: аз миёни онҳое ки аз зан таваллуд ёфтаанд, бузургтар аз Яҳьёи Таъмиддиҳанда барнахост; лекин он ки дар Малакути Осмон хурдтарин аст, аз вай бузургтар аст+.

12Ва аз айёми Яҳьёи Таъмиддиҳанда то алҳол Малакути Осмон бо зӯрӣ ба даст оварда мешавад, ва зӯроварон онро мерабоянд;+

13Зеро ки тамоми анбиё ва Таврот то вақти зуҳури Яҳьё пешгӯӣ кардаанд.

14Ва агар қабул кардан хоҳед, вай Ильёс аст, ки бояд биёяд+.

15Ҳар кӣ гӯши шунаво дорад, бишнавад!+

16Лекин ин наслро ба кӣ монанд кунам? Вай ба кӯдаконе монанд аст, ки дар кӯчаҳо нишаста ва ба рафиқони худ муроҷиат карда,

17Мегӯянд: „Барои шумо най навохтем, рақс накардед; барои шумо навҳагарӣ кардем, нагиристед“.

18Зеро ки Яҳьё омад, намехӯрад ва наменӯшад; мегӯянд: „Дев дорад“+.

19Писари Одам омад, мехӯрад ва менӯшад; мегӯянд: „Инак марди пурхӯр ва майгусор, ки дӯсти боҷгирон ва гуноҳкорон аст“. Ва ҳикмат аз тарафи фарзандонаш тасдиқ карда мешавад»+.

Ба мункирон Исо довариро пешгӯӣ мекунад.

20•Он гоҳ Ӯ ба мазаммат кардани шаҳрҳое шурӯъ намуд, ки аксари мӯъҷизоти Ӯ дар он ҷо зоҳир шуда буд, чунки тавба накарда буданд.

21«Вой бар ҳоли ту, эй Кӯрозин! Вой бар ҳоли ту, эй Байт-Сайдо! Зеро агар мӯъҷизоте ки дар шумо зоҳир шуд, дар Сӯр ва Сидӯн зоҳир мешуд, кайҳо палоспӯш ва хокистарнишин шуда, тавба мекарданд;+

22Лекин ба шумо мегӯям: дар рӯзи доварӣ ҳолати Сӯр ва Сидӯн аз шумо сабуктар хоҳад буд+.

23Ва ту, эй Кафарнаҳум, ки сар ба осмон афрохтаӣ, ба дӯзах сарнагун хоҳӣ шуд; зеро агар мӯъҷизоте ки дар ту зоҳир шуд, дар Садӯм зоҳир мешуд, вай то имрӯз боқӣ мемонд;+

24Лекин ба шумо мегӯям, ки дар рӯзи доварӣ ҳолати сарзамини Садӯм аз ту сабуктар хоҳад буд»+.

Ситоиши Падар.

25•Дар он вақт Исо суханашро давом дода, гуфт: «Туро, эй Падар, эй Худованди осмон ва замин, ситоиш мекунам, ки ин чизҳоро аз хирадмандон ва оқилон пинҳон доштӣ ва ба кӯдакон ошкор кардӣ+.

26Оре, эй Падар! Зеро ки ҳусни таваҷҷӯҳи Ту чунин буд.

27Ҳама чизро Падарам ба Ман супурдааст, ва ҳеҷ кас Писарро, ҷуз Падар, намешиносад; ва ҳеҷ кас Падарро намешиносад, ҷуз Писар ва касе ки Писар бихоҳад ба вай ошкор кунад+.

Даъват кардани заҳматкашон ва гаронборон.

28Назди Ман оед, эй ҳамаи заҳматкашон ва гаронборон, ва Ман ба шумо оромӣ хоҳам бахшид;+

29Юғи Маро ба гардани худ гиред ва аз Ман таълим ёбед, зеро ки Ман ҳалим ва фурӯтан ҳастам, ва ҷонҳои шумо оромӣ хоҳад ёфт;+

30Зеро юғи Ман хуш ва бори Ман сабук аст»+.

БОБИ ДУВОЗДАҲУМ

Исо ва қоидаҳои яҳудиён дар бораи рӯзи шанбе.

12^1•Дар он вақт Исо рӯзи шанбе аз киштзор мегузашт; ва шогирдонаш гурусна монда, ба чидан ва хӯрдани хӯшаҳо сар карданд+.

2Фарисиён инро дида, ба Ӯ гуфтанд: «Инак, шогирдони Ту коре мекунанд, ки кардани он дар рӯзи шанбе раво нест»+.

3Ба онҳо гуфт: «Магар нахондаед, ки Довуд чӣ кард, ҳангоме ки худаш ва ҳамроҳонаш гурусна буданд+?

4Чӣ гуна вай ба хонаи Худо даромада, нони тақдимро хӯрд, ки хӯрдани он ба вай ва ҳамроҳонаш раво набуд, балки фақат ба коҳинон раво буд+?

5Ё дар Таврот нахондаед, ки коҳинон дар рӯзҳои шанбе дар маъбад оини шанберо риоят намекунанд ва бо вуҷуди он бегуноҳанд+?

6Лекин ба шумо мегӯям, ки дар ин ҷо Шахсе ҳаст, ки аз маъбад бузургтар аст;+

7Ва агар медонистед, ки „марҳамат мехоҳам, на қурбонӣ“ чӣ маъно дорад, бегуноҳонро мазаммат намекардед;+

8Зеро ки Писари Одам оғои рӯзи шанбе низ мебошад».

Шифо ёфтани одами дастхушк дар рӯзи шанбе.

9•Ва аз он ҷо рафта, ба куништи онҳо даромад.

10Ва инак, дар он ҷо одаме буд, ки дасти хушкшудае дошт. Аз Ӯ пурсида, гуфтанд: «Оё дар рӯзи шанбе шифо додан ҷоиз аст?» Қасдашон ин буд, ки Ӯро айбдор кунанд+.

11Ба онҳо гуфт: «Кист аз шумо, ки як гӯсфанд дошта бошад, ва он дар рӯзи шанбе ба мағоке афтаду онро гирифта набарорад?

12Пас чӣ қадар аз гӯсфанд одам азизтар аст! Бинобар ин дар рӯзҳои шанбе некӣ кардан ҷоиз аст»+.

13Он гоҳ ба он одам гуфт: «Дасти худро дароз кун». Вай дароз кард; ва мисли дасти дигараш сиҳат шуд+.

14Фарисиён берун рафта, дар ҳаққи Ӯ машварат намуданд, ки чӣ тавр Ӯро ҳалок кунанд.

Исои бандаи Худо дар хомӯшӣ амал мекунад.

15Лекин Исо инро дарьёфта, аз он ҷо дур шуд. Ва мардуми бисьёре аз паи Ӯ равона шуданд, ва Ӯ ҳамаи онҳоро шифо бахшид,

16Ва ба онҳо фармоиш дод, ки овозаи Ӯро паҳн накунанд,+

17То ба амал ояд каломе ки бо забони Ишаъёи набӣ гуфта шудааст:+

18«Инак Бандаи Ман, ки Ӯро баргузидаам, ва Маҳбуби Ман,
ки ҳусни таваҷҷӯҳи Ман бар Ӯст;
Рӯҳи Худро бар Ӯ хоҳам ниҳод,
то ки довариро ба халқҳо эълон кунад;
19Ситеза ва фиғоне нахоҳад кард,
ва касе дар кӯчаҳо овози Ӯро нахоҳад шунид;

20Наи хамидаро нахоҳад шикаст ва фатилаи нимсӯхтаро хомӯш нахоҳад кард,
то даме ки довариро ба ғалаба оварда расонад;

21Ва халқҳо ба исми Ӯ умед хоҳанд баст».

Шифо ёфтани девона.

Куфри фарисиён.

22•Он гоҳ девонаеро назди Ӯ оварданд, ки кӯр ва гунг буд; Ӯ вайро шифо бахшид, ба тавре ки он кӯр ва гунг гӯё ва бино шуд.

23Ва тамоми мардум дар ҳайрат афтода, гуфтанд: «Оё ин Шахс Писари Довуд нест?»+

24Лекин фарисиён инро шунида, гуфтанд: «Ӯ девҳоро фақат ба воситаи Баал-Забул, калони девҳо, берун мекунад»+.

25Аммо Исо фикру хаёли онҳоро дарьёфта, ба онҳо гуфт: «Ҳар салтанате ки бар зидди худ аз ҳам ҷудо шавад, рӯ ба харобӣ меоварад; ва ҳар шаҳр ё хонае ки бар зидди худ аз ҳам ҷудо шавад, устувор истода наметавонад.

26Ва агар шайтон шайтонро берун кунад, вай бар зидди худ аз ҳам ҷудо шуда бошад: пас салтанати вай чӣ гуна устувор истода метавонад?

27Ва агар Ман девҳоро ба воситаи Баал-Забул берун мекарда бошам, писарони шумо онҳоро ба воситаи кӣ берун мекунанд? Бинобар ин онҳо довари шумо хоҳанд шуд+.

28Лекин агар Ман девҳоро бо Рӯҳи Худо берун мекарда бошам, пас Малакути Худо ба шумо омада расидааст.

29Ё касе чӣ гуна ба хонаи шахси зӯроваре даромада, чизҳои вайро ғорат карда метавонад, бе он ки аввал он зӯроварро бибандад ва пас аз он хонаи вайро ғорат кунад+?

30Ҳар кӣ бо Ман нест, ба Ман муқобил аст; ва ҳар кӣ бо Ман ҷамъ намекунад, вай пароканда мекунад+.

Гуноҳе ки омурзида намешавад:

ба шайтон нисбат додани аъмоли Рӯҳулқудс.

31Аз ин сабаб ба шумо мегӯям: ҳар навъ гуноҳ ва куфр ба одамизод омурзида мешавад; лекин куфр бар зидди Рӯҳ ба одамизод омурзида нахоҳад шуд+.

32Ҳар кӣ бар зидди Писари Одам сухане гӯяд, ба вай омурзида мешавад; лекин ҳар кӣ бар зидди Рӯҳулқудс сухане гӯяд, ба вай омурзида нахоҳад шуд, на дар ин олам, на дар олами оянда.

Ҷавобгарӣ барои сухан.

33Ё дараҳтро нек гардонед ва меваашро нек; ё дарахтро бад гардонед ва меваашро бад; зеро ки дарахт аз мевааш шинохта мешавад+.

34Эй афъизодагон! Шумо чӣ тавр суханони нек гуфта метавонед, дар сурате ки худатон бад ҳастед? Зеро ки забон аз пурии дил сухан мегӯяд+.

35Шахси нек аз ганҷинаи нек чизи нек берун меоварад; ва шахси бад аз ганҷинаи бад чизи бад берун меоварад+.

36Лекин ба шумо мегӯям, ки мардум барои ҳар сухани ботиле ки мегӯянд, дар рӯзи доварӣ ҷавоб хоҳанд дод:+

37Зеро ки аз суханони худ сафед хоҳӣ шуд ва аз суханони худ маҳкум хоҳӣ шуд»+.

Исо ба муқобили фарисиёне ки мӯъҷизот металабанд.

38•Он гоҳ баъзе аз китобдонон ва фарисиён ба ҷавоб гуфтанд: «Эй Устод! Мехоҳем аломате аз Ту бубинем»+.

39Дар ҷавоби онҳо гуфт: «Насли шарир ва зинокор аломате металабад: ва ба вай, ҷуз аломати Юнуси набӣ, аломате дода нахоҳад шуд;+

40Зеро, чунон ки Юнус се шабонарӯз дар шиками моҳӣ буд, Писари Одам низ се шабонарӯз дар оғӯши замин хоҳад буд+.

41Мардуми Нинве дар рӯзи доварӣ бо ин насл бархоста, онро маҳкум хоҳанд кард, зеро ки онҳо бо мавъизаи Юнус тавба карданд; ва инак, дар ин ҷо Шахсе аз Юнус бузургтар аст+.

42Маликаи Ҷануб дар рӯзи доварӣ бо ин насл бархоста, онро маҳкум хоҳад кард, зеро ки вай барои шунидани ҳикмати Сулаймон аз ақсои замин омад; ва инак, дар ин ҷо Шахсе аз Сулаймон бузургтар аст+.

Баргаштани рӯҳи палид.

43•Вақте ки рӯҳи палид аз одам берун меояд, дар ҷустуҷӯи роҳат дар ҷойҳои беоб гардиш мекунад ва намеёбад;

44Он гоҳ мегӯяд: „Ба хонаи худ, ки аз он берун омадам, бармегардам“. Ва гашта омада, онро холӣ, ҷорӯбзада ва ороста меёбад;

45Пас аз он рафта, ҳафт рӯҳи дигари аз худаш бадтарро ҳамроҳи худ меоварад, ва дохил шуда, дар он ҷо зиндагӣ мекунанд; ва анҷоми он шахс бадтар аз аввалаш мешавад. Ҳоли ин насли шарир низ ҳамин тавр хоҳад шуд»+.

Хешовандони ҳақиқии Исо.

46•Ҳанӯз Ӯ бо мардум сухан мегуфт, ки модар ва бародаронаш омада, дар берун истоданд ва мехостанд бо Ӯ гуфтугӯ кунанд+.

47Ва шахсе ба Ӯ гуфт: «Инак, модарат ва бародаронат дар берун истодаанд ва мехоҳанд бо Ту гуфтугӯ кунанд».

48Лекин Ӯ дар ҷавоби он шахс гуфт: «Кист модари Ман, ва кист бародарони Ман?»

49Ва бо дасти Худ шогирдони Худро нишон дода, гуфт: «Инак модари Ман ва бародарони Ман;

50Зеро, ҳар кӣ хости Падари Маро, ки дар осмон аст, ба ҷо оварад, ҳамон кас бародару хоҳару модари Ман аст»+.

БОБИ СЕЗДАҲУМ

Ҳафт масал дар бораи Малакути Осмон.

Коранда.

13^1•Ва ҳамон рӯз Исо аз хона берун омада, дар канори баҳр нишаст.

2Ва мардуми бисьёре назди Ӯ ҷамъ омаданд, ба тавре ки ӯ ба қаиқ даромада, нишаст, ва тамоми мардум дар канори баҳр меистоданд.

3Ва бо масалҳо чизҳои бисьёрро ба онҳо омӯхта, гуфт: «Инак, корандае барои пошидани тухм берун рафт;

4Ва чун тухм мепошид, қадаре дар канори роҳ афтод, ва паррандагон омада, онро хӯрданд;

5Қадаре бар санглох афтод, дар ҷое ки хок бисьёр набуд, ва бо тезӣ сабзид, зеро ки хок умқ надошт;

6Чун офтоб баромад, пажмурда шуд ва азбаски реша надошт, хушк шуд;

7Қадаре дар миёни хорҳо афтод, ва хорҳо қад кашида, онро пахш карданд;+

8Қадаре дар хоки нағз афтод ва бор овард: баъзе сад баробар, баъзе шаст ва баъзе сӣ.

9Ҳар кӣ гӯши шунаво дорад, бишнавад!»+

10•Ва шогирдонаш омада, ба Ӯ гуфтанд: «Чаро ба онҳо бо масалҳо сухан мегӯӣ?»

11Дар ҷавобашон гуфт: «Чунки ба шумо донистани асрори Малакути Осмон ато шудааст, лекин ба онҳо ато нашудааст;+

12Зеро ҳар кӣ дорад, ба вай дода ва афзуда шавад; лекин ҳар кӣ надорад, аз вай он чи низ дорад, гирифта шавад;+

13Аз он сабаб ба онҳо бо масалҳо сухан мегӯям, ки онҳо нигоҳ мекунанд, вале намебинанд, ва гӯш медиҳанд, вале намешунаванд, ва намефаҳманд;+

14Ва дар ҳаққи онҳо нубуввати Ишаъё ба амал меояд, ки гуфтааст:

„Бо гӯшҳои худ хоҳед шунид, вале нахоҳед фаҳмид;
бо чашмҳои худ нигоҳ хоҳед кард,
вале нахоҳед дид;

15Зеро ки дили ин мардум сангин ва гӯшҳошон вазнин шудааст,
ва чашмони худро бастаанд,
мабодо бо чашмон бубинанд ва бо гӯшҳо бишнаванд
ва бо дилҳо бифаҳманд ва руҷӯъ кунанд,
ва Ман онҳоро шифо диҳам“+.

16Лекин хушо чашмони шумо, ки мебинанд, ва гӯшҳои шумо, ки мешунаванд;+

17Зеро ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки басе анбиё ва одилон мехостанд он чиро, ки шумо мебинед, бубинанд, ва надиданд, ва он чиро, ки шумо мешунавед, бишнаванд ва нашуниданд+.

18•Пас шумо маънои масали корандаро бишнавед:

19Ҳар кӣ каломи Малакутро бишнавад, ва нафаҳмад, иблис назди вай омада, он чиро, ки дар дили вай кошта шудааст, мерабояд: ин ҳамон аст, ки дар канори роҳ кошта шудааст.

20Ва кошташуда дар санглох он кас аст, ки каломро мешунавад ва дарҳол бо шодӣ қабул мекунад;

21Лекин дар худ реша надорад ва ноустувор аст ва чун аз боиси калом азияте ё таъқиботе рӯй диҳад, дарҳол ба васваса меафтад+.

22Ва кошташуда дар миёни хорҳо он кас аст, ки каломро мешунавад, лекин андешаҳои дунёӣ ва ҳирси сарват каломро пахш мекунад, ва он бесамар мегардад+.

23Ва кошташуда дар хоки нағз он кас аст, ки каломро мешунавад ва мефаҳмад ва бор ҳам меоварад: баъзе сад баробар, баъзе шаст ва баъзе сӣ»+.

Сирри дуюм: мастак дар миёни гандум.

24Ва масали дигаре барои онҳо оварда, гуфт: «Малакути Осмон монанди касест, ки дар киштзори худ тухми некӯ коштааст;

25Лекин вақте ки мардум дар хоб буданд, душмани вай омада, дар миёни гандум мастак пошид ва рафт;

26Чун киштзор сабзид, ва самараш ба назар намоён шуд, мастак ҳам пайдо шуд.

27Ғуломони соҳиби киштзор омада, гуфтанд: „Эй оғо! Оё дар киштзори худ тухми некӯ накоштаӣ? Пас мастак аз куҷо пайдо шуд?“

28Вай ба онҳо гуфт: „Ин кори душман аст“. Ғуломон ба вай гуфтанд: „Оё мехоҳӣ биравем ва онро чида гирем?“

29Вай гуфт: „Не, мабодо дар вақти чида гирифтани мастак гандумро ҳам аз реша биканед;

30Бигзоред, ки то вақти дарав ҳар ду бо ҳам нумӯ кунанд; ва дар мавсими дарав ба даравгарон хоҳам гуфт: аввал мастакро чида гиреду барои сӯзондан банд-банд кунед; лекин гандумро дар анбори ман захира кунед“»+.

Сирри сеюм: донаи хардал.

31•Масали дигаре барои онҳо оварда, гуфт: «Малакути Осмон мисли донаи хардалест, ки касе онро гирифта, дар киштзори худ коштааст,

32Ва гарчанде ки хурдтарини тухмҳост, чун нумӯ кунад, аз ҳамаи наботот бузургтар мешавад ва дарахт мегардад, ба тавре ки мурғони ҳаво омада, дар шохаҳояш ошьёна месозанд»+.

Сирри чорум: хамиртуруш.

33Ва масали дигаре ба онҳо гуфт: «Малакути Осмон монанди хамиртурушест, ки зане онро гирифта, ба се ченак орд андохт, то ки тамоми хамир расид»+.

34Ҳамаи инҳоро Исо ба мардум бо масалҳо баён мекард, ва бе масал ба онҳо сухан намегуфт,

35То ба амал ояд каломе ки бо забони набӣ гуфта шудааст:

«Даҳони Худро ба масалҳо мекушоям;
чизҳоеро, ки аз офариниши олам пинҳон мондааст,
баён менамоям»+.

Маънидоди сирри дуюм.

36Он гоҳ Исо мардумро ҷавоб дода, ба хона даромад. Ва шогирдонаш назди Ӯ омада, гуфтанд: «Масали мастаки киштзорро ба мо бифаҳмон».

37Дар ҷавоби онҳо гуфт: «Корандаи тухми некӯ Писари Одам аст;

38Киштзор ин ҷаҳон аст; тухми некӯ писарони Малакут ҳастанд, ва мастакҳо писарони иблис мебошанд;+

39Ва душмане ки онҳоро кошт, иблис аст; мавсими дарав анҷоми олам аст, ва даравгарҳо фариштагонанд+.

40Пас, чӣ тавре ки мастакҳоро ҷамъ карда, дар оташ месӯзонанд, анҷоми олам низ ҳамон тавр ҳоҳад шуд:

41Писари Одам фариштагони Худро ҳоҳад фиристод, ва онҳо аз Малакути Ӯ ҳамаи васвасакорон ва бадкоронро ҷамъ хоҳанд кард,+

42Ва онҳоро ба кӯраи оташ хоҳанд андохт; дар он ҷо гирья ва ғиҷирроси дандон хоҳад буд+.

43Он гох одилон дар Малакути Падари худ чун офтоб дурахшон хоҳанд шуд. Ҳар кӣ гӯши шунаво дорад, бишнавад!+

Сирри панҷум: ганҷи ниҳонӣ.

44Боз Малакути Осмон монанди ганҷест, ки дар киштзор ниҳон бошад, ва онро касе ёфта, пинҳон кард, ва аз шодии он рафта, ҳар чи дошт, фурӯхт ва он киштзорро харид.

Сирри шашум: марворид.

45Боз Малакути Осмон монанди тоҷирест, ки марворидҳои хуб меҷуст,

46Ва чун як марвориди гаронбаҳо ёфт, рафта, ҳар чи дошт, фурӯхт ва онро харид.

Сирри ҳафтум: тӯр.

47Боз Малакути Осмон монанди тӯрест, ки ба баҳр андохта шуд, ва ҳар навъ моҳӣ ба он даромад,+

48Ва чун пур шуд, онро ба соҳил кашиданд ва нишаста, хубҳоро дар зарфҳо ҷамъ карданд, лекин бадҳоро дур андохтанд+.

49Дар анҷоми олам ҳамин тавр хоҳад шуд: фариштагон берун омада, бадкоронро аз миёни одилон ҷудо мекунанд,+

50Ва онҳоро ба кӯраи оташ меандозанд: дар он ҷо гирья ва ғиҷирроси дандон хоҳад буд»+.

51Исо ба онҳо гуфт: «Оё ҳамаи инро фаҳмидед?» Ба Ӯ гуфтанд: «Оре, Худовандо!»

52Ба онҳо гуфт: «Бинобар ин ҳар китобдоне ки дар Малакути Осмон таълим ёфтааст, монанди соҳиби хонаест, ки аз ганҷинаи худ чизҳои нав ва кӯҳна берун меоварад».

Исо ба Носира бармегардад ва Ӯро боз мункир мешаванд.

53•Вақте ки Исо ин масалҳоро ба оҳир расонд, аз он ҷо равона шуд,

54Ва ба зодгоҳи Худ омада, онҳоро дар куништҳошон таълим дод, ба тавре ки онҳо дар ҳайрат монда, мегуфтанд: «Аз куҷост дар Ӯ чунин ҳикмат ва мӯъҷизот+?

55Оё Ӯ писари наҷҷор нест? Оё номи модараш Марьям нест, ва бародаронаш Яъқуб, Йӯсе, Шимъӯн ва Яҳудо+?

56Ва ҳамаи хоҳаронаш дар байни мо намебошанд? Пас, аз куҷост дар Ӯ ҳамаи ин чизҳо?»

57Ва дар ҳаққи Ӯ ба васваса меафтоданд. Лекин Исо ба онҳо гуфт: «Пайғамбар беқадр набошад, ҷуз дар зодгоҳи худ ва дар хонаи худ»+.

58Ва дар он ҷо ба сабаби беимонии онҳо мӯъҷизаи бисьёр нишон надод.

БОБИ ЧОРДАҲУМ

Беқарории Ҳиродус.

Қатли Яҳьёи Таъмиддиҳанда.

14^1•Дар он ҳангом овозаи Исо ба гӯши тетрарх[*] Ҳиродус расид,

2Ва ба хизматгузорони худ гуфт: «Ин Яҳьёи Таъмиддиҳанда аст; вай аз мурдагон эҳьё шудааст, ва аз ин сабаб ин мӯъҷизот аз вай ба зуҳур меояд»+.

3Зеро ки Ҳиродус Яҳьёро дастгир карда ва баста, ба зиндон андохта буд, ба хотири Ҳиродия, зани Филиппус бародараш;+

4Зеро Яҳьё ба вай гуфта буд: «Ба ту раво нест, ки вайро ба занӣ бигирӣ»+.

5Ва мехост ӯро ба қатл расонад, лекин аз мардум тарсид, чунки ӯро набӣ медонистанд+.

6Аммо вақте ки Ҳиродус рӯзи таваллуди худро ҷашн мегирифт, духтари Ҳиродия дар пеши аҳли базм рақсид, ва ин ба Ҳиродус бисьёр писанд афтод;

7Аз ин рӯ ба вай қасам ёд карда, ваъда дод, ки ҳар он чи хоҳад, ба вай медиҳад+.

8Пас вай, бо талқини модари худ, гуфт: «Каллаи Яҳьёи Таъмиддиҳандаро дар ҳамин ҷо дар табақе ба ман ҳадия бикун».

9Подшоҳ ғамгин шуд; лекин барои поси савгандаш ва ба хотири ононе ки ҳамроҳаш нишаста буданд, амр фармуд, ки дода шавад,

10Ва ҷаллодеро фиристод, то дар зиндон каллаи Яҳьёро аз танаш ҷудо кунад.

11Ва каллаи ӯро дар табақе оварда, ба духтар доданд, ва онро вай ба модари худ бурд.

12Ва шогирдонаш омада, ҷасади вайро бардошта бурданду гӯр карданд; ва рафта, ба Исо хабар доданд+.

13•Чун Ӯ инро шунид, ба қаиқ савор шуда, аз он ҷо танҳо ба ҷои хилвате рафт; ва мардум, чун шуниданд, аз ақиби Ӯ аз шаҳрҳо пиёда равона шуданд.

14Ва Исо берун омада, анбӯҳи мардумро дид, ва ба онҳо раҳмаш омад, ва беморони онҳоро шифо дод.

Сер шудани панҷ ҳазор мард.

15Дар вақти аср шогирдонаш назди Ӯ омада, гуфтанд: «Ин ҷо ҷои хилват аст, вақт ҳам дер шуд; мардумро ҷавоб деҳ, то ки ба деҳот рафта, барои худ хӯроке бихаранд».

16Ба онҳо гуфт: «Ҳоҷате нест, ки онҳо бираванд: шумо ба онҳо хӯрок диҳед»+.

17Ба Ӯ гуфтанд: «Мо дар ин ҷо фақат панҷ нон ва ду моҳӣ дорем».

18Гуфт: «Онҳоро ин ҷо назди Ман биёред».

19Ва мардумро фармуд, ки бар сабза биншинанд, ва панҷ нону ду моҳиро гирифта, ба осмон нигаристу баракат дод ва нонро пора карда, ба шогирдон дод, ва шогирдон ба мардум доданд.

20Ҳама хӯрданду сер шуданд; ва аз пораҳои боқимонда дувоздаҳ сабадро пур карда бардоштанд;

21Ва хӯрандагон, ба ғайр аз занону бачагон, тақрибан панҷ ҳазор мард буданд+.

Исо бар об қадам мезанад.

Сустимонии Петрус.

22•Дарҳол Исо шогирдони Худро фармуд, ки ба қаиқ савор шуда, пеш аз Ӯ ба соҳили дигар равона шаванд, то Ӯ мардумро ҷавоб диҳад.

23Ва чун мардумро ҷавоб дод, барои дуо гуфтан танҳо бар фарози кӯҳе баромад; бегоҳирӯзӣ низ дар он ҷо танҳо буд+.

24Ва қаиқ ҳанӯз дар миёнаи баҳр буд ва аз мавҷҳо лат мехӯрд, зеро ки боди мухолиф мевазид.

25Ва дар поси чоруми шаб Исо бар баҳр қадам зада, назди онҳо омад.

26Ва шогирдон чун Ӯро диданд, ки бар баҳр қадам мезанад, дар изтироб афтода, гуфтанд: «Ин шабаҳ аст!» Ва аз тарс фарьёд заданд+.

27Лекин Исо дарҳол ба онҳо хитоб карда, гуфт: «Ором бошед; ин Манам, ҳаросон нашавед».

28Петрус дар ҷавоби Ӯ гуфт: «Худовандо! Агар ин Туӣ, ба ман амр деҳ, то ки бар рӯи об назди Ту биёям».

29Гуфт: «Биё». Ва Петрус аз қаиқ баромада, бар рӯи об равона шуд, то ки назди Исо биёяд;

30Лекин чун боди шадидро дид, ҳаросон шуд ва дар ҳолате ки ғарқ мешуд, фарьёд кашид: «Худовандо! Маро халос кун».

31Исо фавран дасташро дароз карда, вайро нигоҳ дошт ва гуфт: «Эй сустимон! Чаро шубҳа кардӣ?»+

32Вақте ки ба қаиқ даромаданд, бод сокит шуд.

33Онҳое ки дар қаиқ буданд, назди Ӯ омада, саҷда карданд ва гуфтанд: «Ҳақиқатан Ту Писари Худо ҳастӣ»+.

Шифо ёфтани беморон дар Ҷинесор.

34Ва аз баҳр гузашта, ба сарзамини Ҷинесор омаданд+.

35Ва сокинони он мавзеъ Ӯро шинохтанд ва ба тамоми музофот касонеро фиристода, ҳамаи беморонро назди Ӯ оварданд,

36Ва аз Ӯ илтимос менамуданд, ки фақат домани ҷомаи Ӯро ламс кунанд; ва ҳар кӣ ламс кард, шифо ёфт.

БОБИ ПОНЗДАҲУМ

Аҳкоми Худо аз ривоятҳои инсонӣ болотар аст.

15^1•Он гоҳ китобдонон ва фарисиён, ки аз Ерусалим буданд, назди Исо омада, гуфтанд:

2«Чаро шогирдони Ту ривоятҳои муршидонро вайрон мекунанд? Зеро ки пеш аз хӯрдани нон дастҳои худро намешӯянд»+.

3Ӯ ба онҳо ҷавоб дода, гуфт: «Чаро шумо ҳам ба хотири ривоятҳои худ ҳукми Худоро вайрон мекунед+?

4Зеро ки Худо хукм кардааст: „Падару модари худро иззат намо“; ва: „Ҳар кӣ падар ё модари худро дашном диҳад, албатта ҳалок гардад“+.

5Лекин шумо мегӯед: „Ҳар гоҳ касе ба падар ё модари худ гӯяд: «Он чи аз ман нафъ ёбӣ, ҳадия барои Худост»,

6Баъд аз он вай набояд падар ё модари худро ҳурмат кунад“. Ба ҳамин тариқ шумо ҳукми Худоро бо ривояти худ бартараф намудаед.

7Эй риёкорон! Ишаъё дар бораи шумо некӯ пайғом дода, гуфтааст:+

8„Ин мардум бо забони худ ба Ман наздик мешаванд
ва бо лабони худ Маро парастиш мекунанд,
лекин дилашон аз Ман дур аст;
9Пас Маро бар абас парастиш мекунанд,
зеро ки таълимоту аҳкоми инсониро таълим медиҳанд“»+.

Одамро ба ҳузури Худо чӣ палид мекунад.

10Ва мардумро даъват намуда, гуфт: «Гӯш диҳед ва бифаҳмед:

11На он чи ба даҳон медарояд, одамро палид мекунад; балки он чи аз даҳон мебарояд, одамро палид мекунад»+.

12Он гоҳ шогирдонаш назди Ӯ омада, гуфтанд: «Оё медонӣ, ки фарисиён ин суханро шунида, ба васваса афтоданд?»

13Дар ҷавоб гуфт: «Ҳар ниҳоле ки Падари Ман, ки дар осмон аст, нашинонда бошад, решакан хоҳад шуд;+

14Онҳоро ба ҳоли худашон бигзоред; онҳо кӯроне ҳастанд, ки ба кӯрон роҳнамоӣ мекунанд; ва ҳар гоҳ кӯре ба кӯри дигаре роҳнамоӣ кунад, ҳар ду дар чоҳ хоҳанд афтод»+.

15Петрус дар ҷавоби Ӯ гуфт: «Ин масалро ба мо фаҳмонда деҳ».

16Исо гуфт: «Оё шумо низ то ҳанӯз бефаҳм ҳастед?

17Оё ҳанӯз дарк накардаед, ки ҳар он чи ба даҳон медарояд, ба шикам меравад ва аз он хориҷ мешавад?

18Лекин ҳар он чи аз даҳон мебарояд, аз дил пайдо мешавад; ва ин чизҳо одамро палид мекунад;+

19Зеро ки аз дил хаёлоти бад, қатл, зино, фисқ, дуздӣ, шаҳодати бардурӯғ ва куфр пайдо мешавад:+

20Ин чизҳо одамро палид мекунад; лекин бо дасти ношуста хӯрок хӯрдан одамро палид намекунад».

Шифо ёфтани духтари канъонӣ.

21•Ва Исо аз он ҷо берун шуда, ба ҳудуди Сӯр ва Сидӯн рафт+.

22Ва инак, як зани канъонӣ дар он ҳудуд пеш омада, фарьёдкунон ба Ӯ гуфт: «Худовандо, Писари Довуд, ба ман марҳамат кун! Зеро ки духтарам сахт дар чанги дев аст»+.

23Лекин Ӯ ба вай ҳеҷ ҷавоб надод. Ва шогирдонаш назди Ӯ омада, илтимос карданд: «Вайро ҷавоб деҳ, зеро ки аз ақиби мо фарьёд мезанад».

24Дар ҷавоб гуфт: «Ман фақат барои гӯсфандони гумшудаи хонадони Исроил фиристода шудаам»+.

25Лекин зан омада, ба Ӯ саҷда кард ва гуфт: «Худованно! Ба ман мадад кун».

26Дар ҷавоб гуфт: «Нони бачагонро гирифта, пеши сагон партофтан хуб нест»+.

27Зан гуфт: «Оре, Худовандо! Лекин сагон низ нонрезаҳоеро, ки аз суфраи оғоёнашон меафтад, мехӯранд».

28Исо дар ҷавоби вай гуфт: «Эй зан! Имони ту бузург аст; пас он чи хостӣ, барои ту бишавад». Ва духтари вай ҳамон соат шифо ёфт.

Шифо ёфтани беморони бисьёр.

29•Исо аз он ҷо ҳаракат карда, назди баҳри Ҷалил омад ва бар фарози кӯҳе баромада, дар он ҷо нишаст.

30Ва мардуми бисьёре назди Ӯ бо лангон, кӯрон, гунгон, маъюбон ва хеле беморони дигар омада, онҳоро пеши пойҳои Исо гузоштанд; ва Ӯ онҳоро шифо дод,+

31Ба тавре ки мардум гунгонро гӯё, маъюбонро солим, лангонро равон ва кӯронро бино дида, дар ҳайрат монданд; ва Худои Исроилро ҳамду сано хонданд.

Сер шудани чор ҳазор мард.

32Ва Исо шогирдони Худро пеш хонда, гуфт: «Ба ин мардум дилам месӯзад, зеро ки се рӯз боз назди Ман мебошанд ва барои хӯрдан чизе надоранд; намехоҳам онҳоро гурусна ҷавоб диҳам, ки мабодо дар роҳ бемадор шаванд»+.

33Шогирдонаш дар ҷавоби Ӯ гуфтанд: «Аз куҷо дар биёбон он қадар нон ёбем, ки чунин анбӯҳро сер кунем?»+

34Исо ба онҳо гуфт: «Чандто нон доред?» Гуфтанд: «Ҳафтто, ва андак моҳии майда».

35Пас ҷамоатро фармуд, ки бар замин биншинанд,

36Ва ҳафт нон ва моҳиёнро гирифта, бо изҳори шукргузорӣ пора кард ва ба шогирдонаш дод, ва шогирдон ба мардум доданд.

37Ва ҳама хӯрда сер шуданд; ва аз пораҳои боқимонда ҳафт сабадро пур карда бардоштанд;

38Хӯрандагон, ғайр аз занону кӯдакон, чор ҳазор мард буданд+.

39Пас Ӯ мардумро ҷавоб дода, ба қаиқ савор шуд ва ба худуди Маҷдал омад.

БОБИ ШОНЗДАҲУМ

Фарисиён аломати осмонӣ металабанд.

16^1•Фарисиён ва саддуқиён омаданд ва Ӯро озмуда, хоҳиш карданд, ки аломати осмонӣ ба онҳо нишон диҳад+.

2Дар ҷавоби онҳо гуфт: «Шомгоҳон шумо мегӯед: „Ҳаво хуб хоҳад шуд, чунки осмон сурх аст“;

3Бомдодон мегӯед: „Имрӯз ҳаво бад хоҳад шуд, чунки осмон арғувонӣ ва гирифта мебошад“. Эй риёкорон! Қиёфаи осмонро фарқ карда метавонеду аломоти замонҳоро наметавонед?

4Насли шарир ва зинокор аломате металабад, ва ба вай ҷуз аломати Юнуси набӣ дода нахоҳад шуд». Ва онҳоро тарк карда, равона шуд+.

Огоҳонидан аз таълимоти фарисиён ва саддуқиён.

5•Ва чун шогирдон ба соҳили дигар убур карданд, нон гирифтанро фаромӯш карда буданд.

6Исо ба онҳо гуфт: «Бохабар бошед, аз хамиртуруши фарисиён ва саддуқиён ҳазар кунед»+.

7Онҳо дар дили худ андешида мегуфтанд: «Ин аз он сабаб аст, ки нон нагирифтаем».

8Исо инро дарьёфта, ба онҳо гуфт: «Эй сустимонҳо, чаро дар дили худ андеша мекунед, ки нон нагирифтаед+?

9Оё ҳанӯз намефаҳмед ва дар хотир надоред он панҷ нон ва панҷ ҳазор нафар ва чанд сабадро, ки пур карда бардоштед+?

10Ва он ҳафт нон ва чор ҳазор нафар ва чанд сабадро, ки пур карда бардоштед+?

11Чаро намефаҳмед, ки на дар бораи нон ба шумо гуфтам, ки аз хамиртуруши фарисиён ва саддуқиён ҳазар кунед?»

12Он гоҳ фаҳмиданд, ки Ӯ ба онҳо амр фармудааст на аз хамиртуруши нон, балки аз таълими фарисиён ва саддуқиён ҳазар кунанд.

Эътирофи Петрус.

13•Вақте ки Исо ба музофоти Қайсарияи Филиппус омад, аз шогирдони Худ пурсид: «Мардум Маро, ки Писари Одам ҳастам, кӣ мегӯянд?»

14Гуфтанд: «Баъзе мегӯянд, ки Яҳьёи Таъмиддиҳандаӣ, баъзе мегӯянд, ки Ильёсӣ, ва баъзе мегӯянд, ки Ирмиёӣ ё яке аз пайғамбаронӣ»+.

15Ӯ ба онҳо гуфт: «Шумо Маро кӣ мегӯед?»

16Шимъӯни Петрус ҷавоб дода гуфт: «Ту Масеҳ, Писари Худои Ҳай ҳастӣ»+.

Башорати аввалин дар бораи калисо.

17Ва Исо дар ҷавоби вай гуфт: «Хушо ту, эй Шимъӯн писари Юнус, чунки башар инро ба ту зоҳир накардааст, балки Падари Ман, ки дар осмон аст+.

18Ва Ман ба ту мегӯям: ту Петрус ҳастӣ, ва бар ин сахра Ман калисои Худро бино мекунам, ва дарвозаҳои дӯзах бар он ғолиб нахоҳад шуд;+

19Ва калидҳои Малакути Осмонро ба ту месупорам, ва он чи ту бар замин бибандӣ, дар осмон баста хоҳад шуд; ва он чи бар замин кушоӣ, дар осмон кушода хоҳад шуд»+.

20Он гоҳ ба шогирдони Худ таъин кард, ки ба ҳеҷ кас нагӯянд, ки Ӯ Исои Масеҳ аст+.

Исо ба шогирдон дар бораи мамот ва зҳьёи Худ зълон мекунад.

21•Аз ҳамон вақт Исо ба фаҳмондан ба шогирдони Худ оғоз намуд, ки Ӯ бояд ба Ерусалим равад ва аз дасти пирон, саркоҳинон ва китобдонон бисьёр азоб кашад, ва кушта шавад, ва пас аз се рӯз эҳьё шавад+.

22Ва Петрус Ӯро ба як сӯ бурда, ба эътироз кардан шурӯъ намуд: «Ҳошо Туро, эй Худованд! Ин ба Ту ҳаргиз рӯй нахоҳад дод!»

23Аммо Ӯ баргашта ба Петрус гуфт: «Эй шайтон, аз Ман дур шав! Ту васвасакоре барои Ман ҳастӣ, зеро ту на дар бораи амру наҳйи Худо, балки аз чизҳои инсонӣ андеша мекунӣ»+.

24Он гоҳ Исо ба шогирдони Худ гуфт: «Агар касе хоҳад аз ақиби Ман биёяд, бояд хештанро инкор карда ва салиби худро бардошта, Маро пайравӣ намояд;+

25Зеро ҳар кӣ ҷони худро раҳонидан хоҳад, онро барбод медиҳад; ва ҳар кӣ ҷони худро дар роҳи Ман барбод диҳад, онро пайдо мекунад;+

26Ба одам чӣ фоида дорад, ки агар вай тамоми дуньёро ба даст оварад ва ба ҷони худ зиён расонад? Ё ки одамизод ба ивази ҷони худ чӣ фидияе медиҳад+?

27Зеро ки Писари Одам дар ҷалоли Падари Худ бо фариштагони Худ хоҳад омад, ва он вақт ба ҳар кас мувофиқи аъмолаш подош хоҳад дод+.

Дигаргун шудани Худованд.

Симои Малакуте ки меояд.

28Ба ростӣ ба шумо мегӯям: аз истодагон дар ин ҷо баъзе ҳастанд, ки то Писари Одамро, ки дар Малакути Худ меояд, набинанд, зоиқаи маргро нахоҳанд чашид»+.

БОБИ ҲАФДАҲУМ

17^1•Баъд аз шаш рӯз Исо Петрус, Яъқуб ва бародари вай Юҳанноро ҳамроҳи Худ бурд ва онҳоро танҳо ба кӯҳи баланде баровард,+

2Ва дар пеши назари онҳо дигаргун шуд: чеҳрааш чун офтоб дурахшид, ва либосаш чун нур сафед гардид+.

3Ва инак, Мусо ва Ильёс ба онҳо намоён шуданд, ки бо Ӯ гуфтугӯ мекарданд+.

4Он гоҳ Петрус ба Исо гуфт: «Худовандо! Дар ин ҷо будани мо некӯст; агар хоҳӣ, дар ин ҷо се чодар месозем: яке барои Ту, яке барои Мусо ва яке барои Ильёс».

5Ханӯз вай сухан мегуфт, ва инак абри дурахшандае бар онҳо соя андохт; ва инак овозе аз даруни абр баромад, ки мегуфт: «Ин аст Писари Маҳбуби Ман, ки ҳусни таваҷҷӯҳи Ман бар Ӯст; Ӯро бишнавед»+.

6Чун шогирдон инро шуниданд, рӯй ба замин афтоданд ва бисьёр тарсиданд.

7Лекин Исо наздик омада, ба онҳо даст расонд ва гуфт: «Бархезед ва ҳаросон нашавед».

8Ва онҳо чашмони худро кушода, ҷуз Исо касеро надиданд.

9Чун аз кӯҳ мефуромаданд, Исо таъкид намуда, гуфт: «То Писари Одам аз мурдагон эҳьё нашавад, ин рӯъёро ба касе нагӯед»+.

10Ва шогирдонаш аз Ӯ пурсиданд: «Чаро китобдонон мегӯянд, ки Ильёс бояд аввал биёяд?»

11Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Дуруст аст, ки Ильёс бояд аввал биёяд ва ҳама чизро соз кунад;+

12Лекин ба шумо мегӯям, ки Ильёс аллакай омад, ва онҳо вайро нашиноҳтанд, ва бо вай он чи ҳостанд, карданд; Писари Одам низ аз дасти онҳо уқубат ҳоҳад кашид»+.

13Он гоҳ шогирдон фаҳмиданд, ки Ӯ дар бораи Яҳьёи Таъмиддиҳанда ба онҳо суҳан мегуфт+.

Шифо ёфтани девона.

14•Чун онҳо назди мардум омаданд, марде пеш омада, назди Ӯ зону зад,

15Ва гуфт: «Худовандо! Ба писари ман марҳамат кун; вай масрӯъ аст ва саҳт азият мекашад, зеро ки худро дам ба дам дар оташ меандозад ва дам ба дам дар об;

16Вайро ба шогирдони Ту овардам, онҳо шифо дода натавонистанд».

17Исо дар ҷавоб гуфт: «Эй насли беимон ва каҷрафтор! То кай бо шумо бошам? То ба кай шуморо тоқат кунам? Вайро ин ҷо назди Ман биёред».

18Ва Исо ба вай амр фармуд; ва дев аз вай берун рафт; ва он писар дарҳол шифо ёфт+.

19Шогирдонаш назди Исо омада, ба танҳоӣ аз Ӯ пурсиданд: «Чаро мо онро берун карда натавонистем?»

20Исо ба онҳо гуфт: «Ба сабаби беимонии шумо; зеро ба ростӣ ба шумо мегӯям: агар ба андозаи донаи хардале имон дошта бошед ва ба ин кӯҳ бигӯед: „Аз ин ҷо ба он ҷо кӯч кун“, он кӯч хоҳад кард; ва ҳеҷ чиз барои шумо ғайриимкон нахоҳад буд;+

21Лекин ин ҷинс фақат ба воситаи дуо ва рӯза берун меравад».

Исо аз нав дар бораи мамот ва эҳьёи Худ эълон мекунад.

22•Вақте ки онҳо дар Ҷалил мегаштанд, Исо ба онҳо гуфт: «Писари Одам ба дасти одамон таслим карда ҳоҳад шуд,

23Ва Ӯро хоҳанд кушт, ва дар рӯзи сеюм эҳьё ҳоҳад шуд». Ва онҳо бисьёр ғамгин шуданд+.

Хироҷ барои маъбад.

24Чун онҳо ба Кафарнаҳум расиданд, ҷамъкунандагони дудирҳам[*] назди Петрус омада, гуфтанд: «Оё Устоди шумо дудирҳамро намедиҳад?»+

25Гуфт: «Оре». Ва чун ба хона даромад, пеш аз он ки чизе бигӯяд, Исо ба вай гуфт: «Эй Шимъӯн, фикри ту чист? Подшоҳони ҷаҳон боҷ ва хироҷро аз киҳо мегиранд? Аз фарзандони худ ё аз бегонагон?»

26Петрус ба Ӯ гуфт: «Аз бегонагон». Исо ба вай гуфт: «Пас фарзандон озоданд;

27Лекин барои он ки онҳоро ба васваса наандозем, ба соҳили баҳр рафта, қалмоқе биандоз, ва аввалин моҳиро, ки банд шуд, бигир; ва даҳонашро кушода, истатир[*] хоҳӣ ёфт; онро гирифта, барои Ман ва барои худат ба онҳо бидеҳ»+.

БОБИ ҲАЖДАҲУМ

Исо иззатталабии шогирдонро мазаммат мекунад.

18^1•Дар он соат шогирдон назди Исо омада, гуфтанд: «Дар Малакути Осмон кист бузургтар?»

2Исо кӯдакеро ҷеғ зада, дар миёни онҳо ба по гузошт,

3Ва гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям: агар руҷӯъ накунед ва монанди кӯдакон нашавед, ба Малакути Осмон нахоҳед даромад+.

4Пас, ҳар кӣ худро мисли ин кӯдак фурӯтан созад, дар Малакути Осмон вай бузургтар аст;

5Ва ҳар кӣ яке аз ин гуна кӯдаконро ба исми Ман қабул кунад, вай Маро қабул мекунад;+

6Ва ҳар кӣ яке аз ин тифлонро, ки ба Ман имон меоваранд, ба васваса андозад, барои вай беҳтар аст, ки санги осиёе бар гарданаш овехта, вайро дар қаъри баҳр ғарқ кунанд.

Мубориза ба муқобили васвасаҳо.

7Вой бар ҳоли ҷаҳон ба сабаби васвасаҳо, зеро ки вуқӯи васвасаҳо ногузир аст; лекин вой бар ҳоли касе ки сабаби васвасаҳо гардад+.

8Пас, агар дастат ё поят туро ба васваса андозад, онро бурида, аз худ дур андоз: барои ту беҳтар аст, ки ланг ва ё шал шуда, ба ҳаёт дароӣ, аз ин ки бо ду даст ва ё бо ду по дар оташи ҷовидонӣ андохта шавӣ;+

9Ва агар чашмат туро ба васваса андозад, онро канда, аз худ дур андоз: барои ту беҳтар аст, ки якчашма шуда ба ҳаёт дароӣ, аз ин ки бо ду чашм дар оташи дӯзах андохта шавӣ+.

Гӯсфанди гумшуда. Худованд ҷустуҷӯ менамояд.

10•Зинҳор, ҳеҷ яке аз ин тифлонро хор нашуморед; зеро ба шумо мегӯям, ки фариштаҳои онҳо дар осмон ҳамеша рӯи Падари Маро, ки дар осмон аст, мебинанд.

11Зеро ки Писари Одам омадааст, то ки гумшударо наҷот диҳад.

12Фикри шумо чист? Агар касе сад гӯсфанд дошта бошад, ва яке аз онҳо гум шавад, оё вай наваду нӯҳро дар кӯҳсор гузошта, ба ҷустуҷӯи он як гумшуда намеравад?

13Ва агар иттифоқан онро ёбад, ба ростӣ ба шумо мегӯям, барои он бештар шодӣ мекунад аз он наваду нӯҳ, ки гум нашудаанд.

14Ба ҳамин тариқ, иродаи Падари шумо, ки дар осмон аст, ин нест, ки яке аз ин тифлон нобуд шавад+.

Тартиб дар калисои оянда.

Дуои умумӣ.

15•Агар бародарат ба ту гуноҳ кунад, рафта байни худат ва ӯ ба танҳоӣ гуноҳашро фаҳмон: агар ба сухани ту гӯш диҳад, бародари худро дарьёфтӣ;+

16Ва агар гӯш надиҳад, як ё ду каси дигарро ҳамроҳи худ бигир, то ки аз забони ду ё се шоҳид ҳар сухан тасдиқ шавад+.

17Ва агар ба онҳо гӯш надиҳад, ба калисо бигӯ; ва агар ба калисо низ гӯш надиҳад, бигзор ӯ барои ту чун халқҳо ва ё чун боҷгир бошад+.

18Ба ростӣ ба шумо мегӯям: он чи шумо бар замин бандед, дар осмон баста хоҳад шуд; ва он чи бар замин кушоед, дар осмон кушода хоҳад шуд.

19Ҳамчунин ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки агар ду нафар аз шумо бар замин дар бораи талабидани ҳар чиз муттафиқ шаванд, аз тарафи Падари Ман, ки дар осмон аст, ба онҳо бахшида хоҳад шуд+.

20Зеро дар ҷое ки ду ё се кас ба исми Ман ҷамъ шаванд, Ман дар миёни онҳо ҳастам».

Муҳаббат афв менамояд.

Масал дар бораи оғои раҳмдил ва хизматгори бераҳм.

21Он гоҳ Петрус назди Ӯ омада, гуфт: «Худовандо! Чанд бор ба бародари худ, ки нисбат ба ман гуноҳ карда бошад, афв намоям? Оё то ҳафт бор?»+

22Исо ба вай гуфт: «Ба ту намегӯям: „То ҳафт бор“, балки то ҳафтод карат ҳафт бор.

23Аз ин рӯ Малакути Осмон монанди подшоҳест, ки мехост бо ғуломони худ ҳисобӣ кунад.

24Вақте ки ба ҳисобӣ кардан шурӯъ намуд, якеро назди вай оварданд, ки даҳ ҳазор талант[*] аз вай қарз дошт.

25Чун чизе барои адои қарз надошт, оғояш амр фармуд, ки худаш, занаш, фарзандонаш ва ҳамаи дороияшро фурӯхта, қарзашро адо кунанд+.

26Ғулом рӯй ба замин ниҳода, ба вай саҷда бурд ва гуфт: „Эй оғо! Ба ман мӯҳлат деҳ, ва ман ҳамаашро ба ту адо хоҳам кард“.

27Ва оғои он ғулом, раҳмаш омада, вайро ҷавоб дод ва қарзашро ба вай бахшид.

28Лекин чун ғулом берун рафт, яке аз рафиқони худро ёфт, ки аз ӯ сад динор қарздор буд; вайро сахт дошта ва гулӯяшро фишурда, гуфт: „Он қарзатро ба ман адо кун“.

29Он рафиқаш ба пойҳои ӯ афтода ва илтимос намуда, гуфт: „Ба ман мӯҳлат деҳ, ва ман ҳамаашро ба ту адо хоҳам кард“.

30Аммо ӯ розӣ нашуд, балки рафта, вайро дар зиндон андохт, то ки қарзашро адо кунад+.

31Чун рафиқонаш ин воқеаро диданд, бисьёр ғамгин шуданд ва назди оғои худ омада, ҳар он чи рӯй дода буд, ба вай нақл карданд.

32Он гоҳ оғояш ӯро назди худ даъват намуда, гуфт: „Эй ғуломи шарир! Тамоми қарзатро ман ба ту бахшидам, зеро ки ту аз ман илтимос кардӣ;

33Оё туро низ лозим набуд, ки ба рафиқи худ раҳм кунӣ, чунон ки ман ба ту раҳм кардам?“

34Ва оғояш ба хашм омада, ӯро ба шиканҷакунандагон супурд, то тамоми қарзашро адо кунад.

35Ҳамин тавр Падари Ман, ки дар осмон аст, бо шумо низ амал хоҳад кард, агар ҳар яке аз шумо гуноҳҳои бародари худро аз самими қалб афв накунад»+.

БОБИ НУЗДАҲУМ

19^1•Вақте ки Исо ин суханонро ба анҷом расонд, аз Ҷалил баромада, ба он сӯи Урдун, ба ҳудуди Яҳудо омад.

2Мардуми бисьёре аз ақиби Ӯ омаданд, ва Ӯ онҳоро шифо дод.

Исо дар бораи талоқ.

3Ва фарисиён наздик омада ва Ӯро озмуданӣ шуда, гуфтанд: «Оё ҷоиз аст, ки мард зани худро бо ҳар сабаб талоқ диҳад?»

4Дар ҷавоби онҳо гуфт: «Оё нахондаед, ки Офаридагор дар ибтидо онҳоро марду зан офарид+?

5Ва гуфт: „Аз ин сабаб мард падару модари худро тарк карда, бо зани худ мепайвандад, ва ҳар ду як тан мешаванд“,+

6Ба тавре ки онҳо акнун ду тан не, балки як тан мебошанд. Пас, он чиро, ки Худо бо ҳам пайвастааст, одам набояд ҷудо кунад»+.

7Ба Ӯ гуфтанд: «Пас чаро Мусо амр фармудааст, ки мард талоқномае дода, аз зан ҷудо шавад?»+

8Ба онҳо гуфт: «Ба сабаби дилсахтии шумо Мусо ба шумо иҷозат додааст, ки занони худро талоқ диҳед; лекин дар ибтидо чунин набуд;

9Аммо Ман ба шумо мегӯям: ҳар кӣ зани худро, ба ҷуз сабаби зино, талоқ диҳад ва дигареро никоҳ кунад, зино карда бошад; ва ҳар кӣ зани талоқшударо гирад, зино карда бошад»+.

10Шогирдонаш ба Ӯ гуфтанд: «Агар аҳволи мард бо занаш чунин бошад, зан нагирифтан беҳтар аст».

11Ба онҳо гуфт: «На ҳама метавонанд ин каломро қабул кунанд, балки танҳо касоне ки ба онҳо ато шудааст;+

12Зеро ахтаҳое ҳастанд, ки аз шиками модар чунин таваллуд шудаанд; ва ахтаҳое ҳастанд, ки аз дасти одамон ахта шудаанд; ва ахтаҳое ҳастанд, ки ба хотири Малакути Осмон худро ахта кардаанд. Ҳар кӣ қабул карда метавонад, қабул кунад».

Исо кӯдаконро мепазирад ва дуо мекунад.

13•Дар ин вақт кӯдаконро назди Ӯ оварданд, то ки дастҳои Худро бар онҳо ниҳода, дуо кунад; лекин шогирдон ба онҳо монеъ шуданд.

14Исо гуфт: «Кӯдаконро бигзоред, ки назди Ман оянд, ва ба онҳо монеъ нашавед, зеро Малакути Осмон ба чунин касон тааллуқ дорад»+.

15Ва дастҳои Худро бар онҳо ниҳода, аз он ҷо равона шуд.

Исо ва ҷавони сарватдор.

16•Ва инак, яке назди Ӯ омада, гуфт: «Эй Устоди Некӯ! Чӣ кори нек кунам, то ки ҳаёти ҷовидонӣ ёбам?»+

17Ба вай гуфт: «Чаро Маро некӯ мегӯӣ? Хеҷ кас некӯ нест, чуз Худои ягона. Лекин агар мехоҳӣ дохили ҳаёт шавӣ, аҳкомро нигоҳ дор»+.

18Ба Ӯ гуфт: «Кадом аҳкомро?» Исо гуфт: «Қатл накун; зино накун; дуздӣ накун; шаҳодати бардурӯғ надеҳ;

19Падару модаратро иззат намо; ва ёри худро мисли худ дӯст бидор»+.

20Ҷавон ба Ӯ гуфт: «Ҳамаи инро ман аз кӯдакӣ нигоҳ доштаам; дигар чӣ камбудӣ дорам?»+

21Исо ба вай гуфт: «Агар хоҳӣ комил шавӣ, рафта, ҳар он чи дорӣ, бифурӯш ва ба мискинон бидеҳ; ва дар осмон ганҷе хоҳӣ ёфт; ва омада, Маро пайравӣ кун»+.

22Чун ҷавон ин суханро шунид, ғамгин шуда, рафт, чунки молу мулки бисьёр дошт.

23Ва Исо ба шогирдони Худ гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ба Малакути Осмон даромадани сарватдор душвор аст;+

24Ва боз ба шумо мегӯям: аз сӯрохи сӯзан гузаштани шутур осонтар аст аз он ки сарватдор ба Малакути Худо дохил шавад».

25Чун шогирдон инро шуниданд, бағоят дар ҳайрат шуда, гуфтанд: «Пас кӣ метавонад наҷот ёбад?»

26Исо ба онҳо нигоҳ карда, гуфт: «Ба одамизод ин ғайриимкон аст, лекин ба Худо ҳама чиз имконпазир аст»+.

Мукофоти ҳаввориён.

27Он гоҳ Петрус дар ҷавоби Ӯ гуфт: «Инак, мо ҳама чизро тарк карда, Туро пайравӣ намудаем; подоши мо чӣ хоҳад буд?»+

28Исо ба онҳо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, шумо, ки Маро пайравӣ намудаед, дар умри дубора, вақте ки Писари Одам бар тахти ҷалоли Худ биншинад, шумо низ бар дувоздаҳ тахт нишаста, бар дувоздаҳ сибти Исроил доварӣ хоҳед кард;+

29Ва ҳар кӣ аз баҳри исми Ман хонаҳо, ё бародарон, ё хоҳарон, ё падар, ё модар, ё зан, ё фарзандон, ё амлокро тарк кунад, сад чандон хоҳад ёфт ва вориси ҳаёти ҷовидонӣ хоҳад шуд;+

30Лекин басо аввалин, ки охирин хоҳанд шуд, ва охирин — аввалин+.

БОБИ БИСТУМ

Масал дар бораи коргарони токзор.

20^1Зеро Малакути Осмон монанди соҳиби хонаест, ки бомдодон берун рафт, то ки барои токзори худ коргаронро киро кунад,

2Ва бо коргарон рӯзе як динорӣ паймон карда, онҳоро ба токзори худ фиристод.

3Ва қариби соати сеюм[*] берун рафта, дигаронро дид, ки дар бозор бекор истодаанд,

4Ва ба онҳо гуфт: „Шумо низ ба токзори ман равед, ва он чи ҳаққи шумо бошад, ба шумо хоҳам дод“. Ва онҳо рафтанд.

5Боз қариби соатҳои шашум[*] ва нӯҳум[*] берун рафта, ҳамчунин кард.

6Ва қариби соати ёздаҳум[*] берун рафта, дигаронро дид, ки бекор истодаанд, ва ба онҳо гуфт: „Барои чӣ шумо тамоми рӯз дар ин ҷо бекор истодаед?“

7Ба вай гуфтанд: „Касе моро киро накард“. Ба онҳо гуфт: „Шумо низ ба токзори ман равед, ва он чи ҳаққи шумо бошад, ба шумо хоҳам дод“.

8Чун шом расид, соҳиби токзор ба амалдори худ гуфт: „Коргаронро ҷеғ зада, муздашонро аз охирин то аввалин бидеҳ“+.

9Онҳое ки қариби соати ёздаҳум омада буданд, ҳар яке диноре гирифтанд.

10Онҳое ки аввалин шуда омада буданд, хаёл карданд, ки бештар хоҳанд гирифт; лекин онҳо низ ҳар яке диноре гирифтанд;

11Ва чун гирифтанд, аз соҳиби хона шикоят карда,

12Гуфтанд: „Ин охиромадагон як соат кор карданд, ва ту онҳоро бо мо, ки сахтӣ ва гармии рӯзро аз сар гузарондем, баробар донистӣ“.

13Лекин вай дар ҷавоби яке аз онҳо гуфт: „Эй рафиқ! Туро озор надодаам; оё ту ба як динор бо ман паймон накардӣ?

14Музди худро гирифта, рав; мехоҳам ба ин охирин мисли ту диҳам;

15Оё ҳақ надорам, ки бо чизи худ он чи хоҳам, бикунам? Оё аз он ки ман некдил ҳастам, ту ҳасад мебарӣ?“

16Ба ин тариқа охиринҳо аввалин хоҳанд шуд, ва аввалинҳо — охирин; зеро ки даъватшудагон бисьёранд, аммо баргузидагон — кам»+.

Исо боз дар бораи мамот ва эҳьёи Худ эълон мекунад.

17•Ва ҳангоме ки ба Ерусалим мерафтанд, Исо дар аснои роҳ дувоздаҳ шогирдашро танҳо назди Худ хонда, ба онҳо гуфт:

18«Инак, мо сӯи Ерусалим меравем, ва Писари Одам ба дасти саркоҳинон ва китобдонон таслим карда хоҳад шуд, ва Ӯро ба марг маҳкум хоҳанд кард;

19Ва Ӯро ба дасти ғайрияҳудиён таслим хоҳанд кард, то ки тамасхур намоянд, тозиёна зананд ва маслуб кунанд; ва дар рӯзи сеюм эҳьё хоҳад шуд»+.

Хоҳиши иззатталабонаи Саломия дар бораи писаронаш.

20•Он гоҳ модари писарони Забдой бо писарони худ назди Ӯ омада ва саҷда бурда, аз Ӯ чизе илтимос кард+.

21Исо ба вай гуфт: «Чӣ хоҳиш дорӣ?» Гуфт: «Бифармо, ки ду писари ман дар Малакути Ту яке дар тарафи ростат ва дигаре дар тарафи чапат биншинанд»+.

22Исо дар ҷавоб гуфт: «Шумо намефаҳмед, ки чӣ мехоҳед; оё метавонед он косаеро, ки Ман менӯшам, бинӯшед ва таъмидеро, ки Ман меёбам, биёбед?» Ба Ӯ гуфтанд: «Метавонем»+.

23Ба онҳо гуфт: «Косаи Маро хоҳед нӯшид, ва таъмидеро, ки Ман меёбам, хоҳед ёфт; лекин имконияти дар тарафи росту чапи Ман нишастанатон дар дасти Ман нест, ки бидиҳам; ҷуз онҳое ки барояшон аз ҷониби Падари Ман муҳайё шуда бошад».

24Ва он даҳ нафар, чун инро шуниданд, аз он ду бародар норозӣ шуданд.

25Аммо Исо онҳоро назди Худ хонда, гуфт: «Шумо медонед, ки мирони халқҳо бар онҳо ҳукмронӣ мекунанд, ва акобирашон бар онҳо фармонраво мешаванд;

26Лекин дар миёни шумо набояд ин тавр шавад: балки ҳар кӣ дар байни шумо хоҳад бузург бошад, хизматгори шумо шавад+.

27Ва ҳар кӣ хоҳад дар байни шумо нахустин бошад, ғуломи шумо шавад;

28Чунки Писари Одам на барои он омад, ки ба Ӯ хизмат кунанд, балки барои он ки хизмат кунад ва ҷони Худро барои фидияи бисьёр касон бидиҳад»+.

Шифо ёфтани ду кӯр дар наздикии Ериҳӯ.

29•Ва ҳангоме ки онҳо аз Ериҳӯ мебаромаданд, мардуми бисьёре аз ақиби Ӯ мерафтанд+.

30Ва инак, ду кӯр, ки дар канори роҳ нишаста буданд, гузаштани Исоро шунида, фарьёдкунон гуфтанд: «Эй Худованд, Писари Довуд! Ба мо марҳамат кун»+.

31Мардум онҳоро ба хомӯш шудан водор мекарданд; лекин онҳо боз ҳам бештар фарьёд мезаданд: «Эй Худованд, Писари Довуд! Ба мо марҳамат кун».

32Исо истода, онҳоро назди Худ хонд ва гуфт: «Чӣ мехоҳед, ки барои шумо бикунам?»

33Ба Ӯ гуфтанд: «Худовандо! Мехоҳем чашмони мо кушода шавад».

34Пас Исо ба онҳо раҳм карда, чашмҳошонро ламс намуд; ва дарҳол бино гашта, аз ақиби Ӯ равона шуданд+.

БОБИ БИСТУ ЯКУМ

Ба Ерусалим ворид шудани Исо.

21^1•Чун ба Ерусалим наздик шуда, ба Байт-Фоҷии назди кӯҳи Зайтун расиданд, Исо ду шогирди Худро фиристода,+

2Ба онҳо гуфт: «Ба ин деҳа, ки рӯ ба рӯи шумост, биравед; ва дарҳол модахареро баста хоҳед ёфт, ки куррааш назди вай аст; онҳоро воз карда, назди Ман биёред;

3Ва агар касе ба шумо ҳарфе занад, бигӯед, ки Худованд ба инҳо эҳтиёҷ дорад; ва дарҳол онҳоро хоҳад фиристод».

4Ин ҳама рӯй дод, то ба амал ояд каломе ки бо забони набӣ гуфта шудааст:+

5«Ба духтари Сион бигӯед:

„Инак, Подшоҳи ту бар харе, бар курраи бачаи модахар савор шуда,
бо фурӯтанӣ назди ту меояд“».

6Шогирдон рафтанд ва он чи Исо фармуда буд, ба ҷо оварданд:

7Модаҳар ва курраро оварда, ҷомаҳои худро бар онҳо афканданд, ва Ӯ бар онҳо савор шуд.

8Мардуми бисьёре ҷомахои худро бар роҳ густурданд, ва дигарон шохаҳои дарахтонро бурида, бар роҳ густурданд;+

9Ва мардуме ки аз пеш ва аз пас равона буданд, хитоб мекарданд:

«Ҳӯшаъно[*] ба Писари Довуд!

Муборак аст Он ки ба исми Худованд меояд!

Ҳӯшаъно дар арши аъло!»+

10Ва ҳангоме ки Ӯ ба Ерусалим ворид шуд, тамоми аҳли шаҳр ба ошӯб омада, мегуфтанд: «Ин кист?»

11Мардум мегуфтанд: «Ин аст Исои Пайғамбар аз Носираи Ҷалил»+.

Исо бори дуюм маъбадро пок мекунад.

12•Ва Исо ба маъбади Худо даромада, ҳамаи онҳоеро, ки дар маъбад харидуфурӯш мекарданд, пеш кард, мизҳои саррофон ва курсиҳои кафтарфурӯшонро чаппа кард+.

13Ва ба онҳо гуфт: «Навишта шудааст, ки „хонаи Ман хонаи ибодат номида хоҳад шуд“; аммо шумо онро ба дуздхона мубаддал кардаед»+.

14Дар маъбад назди Ӯ кӯрон ва лангон омаданд, ва Ӯ онҳоро шифо дод.

15Чун саркоҳинон ва китобдонон диданд, ки Ӯ мӯъҷизаҳоро ба амал овард, ва кӯдакон дар маъбад «ҳӯшаъно ба Писари Довуд!» гӯён хитоб мекарданд, хашмгин шуданд,+

16Ва ба Ӯ гуфтанд: «Оё Ту мешунавӣ, ки онҳо чӣ мегӯянд?» Исо ба онҳо гуфт: «Оре! Магар нахондаед: „Аз даҳони кӯдакон ва ширмакон ҳамдро ба вуҷуд овардаӣ“?»+

17Ва онҳоро тарк карда, аз шаҳр сӯи Байт-Ҳинӣ рафт ва шабро дар он ҷо гузаронд+.

Дарахти анҷири хушкшуда.

18•Бомдодон, вақте ки ба шаҳр бармегашт, гурусна монд;+

19Дар сари роҳ дарахти анҷире дида, назди он рафт ва, ҷуз баргҳо, чизе бар он наёфта, ба он гуфт: «Пас аз ин то абад мевае аз ту нарӯяд». Ва ҳамон дам дарахти анҷир хушк шуд+.

20Шогирдон инро дида, дар тааҷҷуб монданд ва гуфтанд: «Чӣ гуна ин дарахти анҷир даррав хушк шуд?»

21Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям: агар имон дошта бошед ва шубҳа накунед, на танҳо онро, ки ба дарахти анҷир рӯй дод, ба амал хоҳед овард, балки агар ба ин кӯҳ гӯед, ки „бархоста, худро дар баҳр афкан“, — чунин хоҳад шуд;+

22Ва ҳар он чи дар дуо бо имон талаб кунед, хохед ёфт»+.

Масъалаи қудрати Исо.

23•Ва ҳангоме ки ба маъбад омада таълим медод, саркоҳинон ва пирони қавм назди Ӯ омада, гуфтанд: «Бо кадом қудрат ин корҳоро мекунӣ? Ва кист, ки ин қудратро ба Ту додааст?»+

24Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ман ҳам аз шумо чизе мепурсам; агар шумо онро ба Ман гӯед, Ман ҳам ба шумо хоҳам гуфт, ки бо кадом қудрат ин корҳоро мекунам;

25Таъмиди Яҳьё аз куҷо буд: аз осмон ё аз инсон?» Аммо онҳо дар дили худ андеша мекарданд: «Агар гӯем, ки „аз осмон буд“, Ӯ бигӯяд: „Пас чаро ба вай имон наовардед?“+

26Ва агар гӯем, ки „аз инсон буд“, — аз мардум метарсем, зеро ки ҳама Яҳьёро набӣ медонанд»+.

27Ва дар ҷавоби Исо гуфтанд: «Намедонем». Ӯ низ ба онҳо гуфт: «Ман ҳам ба шумо намегӯям, ки бо кадом қудрат ин корҳоро мекунам.

Масал дар бораи ду писар.

28Лекин фикри шумо чист? Марде ду писар дошт; ва назди нахустин омада, гуфт: „Писарам! Имрӯз ба токзори ман рафта кор кун“.

29Дар ҷавоб гуфт: „Намехоҳам“; аммо баъд пушаймон шуд ва рафт.

30Назди дигаре омада, ҳамон гапро гуфт. Вай дар ҷавоб гуфт: „Меравам, оғо“; ва нарафт.

31Кадом як аз ин ду нафар хоҳиши падарро ба ҷо овард?» Ба Ӯ гуфтанд: «Нахустин». Исо ба онҳо гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки боҷгирон ва фоҳишагон пеш аз шумо ба Малакути Худо дохил хоҳанд шуд;

32Зеро ки Яҳьё назди шумо бо роҳи адолат омад, ва шумо ба ӯ имон наовардед, лекин боҷгирон ва фоҳишагон ба ӯ имон оварданд; ва шумо, инро дида, баъд аз он ҳам тавба накардед, то ки ба ӯ имон оваред+.

Масал дар бораи токдорони бадкор.

33•Масали дигаре бишнавед. Соҳиби хонае буд, ки ток шинонд, деворе гирдаш кашид, чархуште дар он сохт, бурҷе барпо кард ва онро ба токдорон супурду ба сафар рафт+.

34Чун мавсими мева расид, хизматгорони худро назди токдорон фиристод, то ки меваи худро бигирад;

35Лекин токдорон хизматгорони ӯро гирифта, баъзеро заданд, баъзеро куштанд ва баъзеро сангборон карданд+.

36Боз ӯ хизматгорони дигарро фиристод, ки аз пештара зиёдтар буданд; ба онҳо низ ҳамон тавр амал карданд.

37Дар охир писари худро назди онҳо фиристода, гуфт: „Аз писарам шарм хоҳанд дошт“+.

38Лекин токдорон чун писарро диданд, ба якдигар гуфтанд: „Ин ворис аст; биёед, вайро бикушем ва соҳиби мерос шавем“+.

39Ва ӯро гирифта, аз токзор берун бароварданд ва куштанд+.

40Пас, чун соҳиби токзор ояд, ба он токдорон чӣ хоҳад кард?»

41Ба Ӯ гуфтанд: «Он бадкоронро ба марги шадид маҳкум карда, токзорро ба токдорони дигаре хоҳад супурд, ки меваро дар мавсимаш ба ӯ диҳанд»+.

42Исо ба онҳо гуфт: «Магар ин Навиштаро ҳаргиз нахондаед:

„Санге ки меъморон рад карданд,
санги сари гӯшаи бино гардид:

ин аз ҷониби Худованд шуд ва дар назари мо ҳайратангез аст“+?

43Бинобар ин ба шумо мегӯям, ки Малакути Худо аз шумо гирифта, ба халқе дода хоҳад шуд, ки меваи онро биёрад;

44Ва ҳар кӣ бар ин санг афтад, пора-пора шавад; ва агар он бар касе афтад, вайро мачақ кунад»+.

45Саркоҳинон ва фарисиён масалҳои Ӯро шунида, донистанд, ки Ӯ дар бораи онҳо сухан меронад,

46Ва хостанд Ӯро дастгир кунанд; лекин аз мардум тарсиданд, чунки Ӯро пайғамбар медонистанд+.

БОБИ БИСТУ ДУЮМ

Масал дар бораи тӯи арӯсӣ дар хонаи подшоҳ.

22^1•Ва Исо суханашро бо масалҳо давом дода, ба онҳо гуфт:+

2«Малакути Осмон монанди подшоҳест, ки барои писари худ тӯи арӯсӣ барпо кард,+

3Ва ғуломони худро фиристод, то ки даъватшудагонро ба тӯи арӯсӣ бихонанд; лекин онҳо нахостанд биёянд.

4Боз ғуломони дигарро фиристод ва гуфт: „Ба даъватшудагон бигӯед, ки «инак, дастархони худро оростаам, говҳо ва бӯрдоқиҳои ман сар бурида шудаанд, ва ҳама чиз тайёр аст; ба тӯи арӯсӣ биёед»“.

5Лекин онҳо беэътиноӣ карда, яке ба киштзори худ ва дигаре ба тиҷоратхонаи худ рафтанд;

6Ва баъзеи дигарон ғуломони ӯро гирифта, ҳақорат доданд ва куштанд+.

7Подшоҳ, чун шунид, хашмгин шуд ва аскарони худро фиристода, он қотилонро маҳв намуд ва шаҳрашонро оташ дода сӯзонд+.

8Он гоҳ ба ғуломони худ гуфт: „Тӯй тайёр аст, лекин даъватшудагон сазовори он набуданд;+

9Пас, ба сари гузар бароед ва ҳар киро биёбед, ба тӯи арӯсӣ даъват кунед“.

10Ва ғуломон ба сари роҳ баромада, ҳар киро ёфтанд, хоҳ нек буд хоҳ бад, ҷамъ карданд; ва тӯйхона аз меҳмонон пур шуд.

11Подшоҳ барои дидани аҳли маҷлис даромада, шахсеро дид, ки ҷомаи тӯёна дар бар надорад,

12Ва ба вай гуфт: „Эй рафиқ, чӣ тавр ба ин ҷо даромадӣ, дар ҳолате ки ҷомаи тӯёна дар бар надорӣ?“ Лекин вай хомӯш монд.

13Подшоҳ ба ходимони худ гуфт: „Дасту пои вайро баста, ба зулмоти берун бароварда партоед: дар он ҷо гирья ва ғиҷирроси дандон хоҳад буд“+.

14Зеро ки даъватшудагон бисьёранд, аммо баргузидагон — кам».

Ҷавоби Исо ба ҳиродиён.

15•Он вақт фарисиён рафта, машварат карданд, ки чӣ тавр Ӯро аз суханаш афтонанд+.

16Ва шогирдони худро бо ҳиродиён назди Ӯ фиристода, гуфтанд: «Эй Устод! Медонем, ки Ту ҳақгӯй ҳастӣ ва роҳи Худоро ба ростӣ таълим медиҳӣ ва аз касе парвое надорӣ, зеро ҳеҷ рӯбинӣ намекунӣ;+

17Пас ба мо бигӯ, ки фикри Ту чист? Оё ба қайсар ҷизья додан ҷоиз аст, ё не?»+

18Аммо Исо макри онҳоро дарьёфта, гуфт: «Эй риёкорон, чаро Маро меозмоед+?

19Сиккаи ҷизьяро ба Ман нишон диҳед». Онҳо ба Ӯ диноре оварданд.

20Ба онҳо гуфт: «Ин сурат ва рақам аз они кист?»

21Ба Ӯ гуфтанд: «Аз они қайсар». Ба онҳо гуфт: «Пас, он чи аз они қайсар аст, ба қайсар диҳед, ва он чи аз они Худост — ба Худо»+.

22Чун инро шуниданд, дар ҳайрат монданд ва Ӯро гузошта, рафтанд.

Дар бораи эҳьёи мурдагон.

23•Ҳамон рӯз саддуқиён, ки мункири қиёмат ҳастанд, назди Ӯ омада, пурсиданд:+

24«Эй Устод! Мусо гуфтааст: „Агар касе бимирад ва фарзанде надошта бошад, бояд бародараш зани вайро ба никоҳи худ дароварад ва барои бародари худ насле ба вуҷуд оварад“+.

25Назди мо ҳафт бародар буданд: яке зан гирифта, мурд ва чун фарзанд надошт, занашро ба бародари худ гузошт;

26Ҳамчунин дуюм ва сеюм, то ҳафтум;

27Баъд аз ҳама зан низ мурд.

28Пас, дар эҳьёи мурдагон вай зани кадоме аз он ҳафт нафар хоҳад буд? Зеро ки ҳама вайро ба занӣ гирифта буданд».

29Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Шумо гумроҳ ҳастед, аз он рӯ ки на Навиштаҳоро медонед, на қудрати Худоро;

30Зеро ки дар эҳьёи мурдагон на зан мегиранд ва на ба шавҳар мераванд, балки монанди фариштагони Худо дар осмон мебошанд.

31Аммо дар бораи эҳьёи мурдагон оё каломеро, ки Худо ба шумо гуфтааст, нахондаед:

32„Манам Худои Иброҳим ва Худои Исҳоқ ва Худои Яъқуб“? Худо на Худои мурдагон аст, балки Худои зиндагон»+.

33Ва мардум шунида, аз таълими Ӯ дар ҳайрат монданд.

Ҳукми муҳимтарин.

34•Аммо чун фарисиён шуниданд, ки Ӯ даҳони саддуқиёнро бастааст, бо ҳам чамъ омаданд.

35Ва яке аз онҳо, ки шариатдон буд, Ӯро озмуданӣ шуда, чунин савол дод:

36«Эй Устод! Кадом ҳукм дар шариат бузургтар аст?»

37Исо ба вай гуфт: «Худованд Худои худро бо тамоми дили ту ва бо тамоми ҷони ту ва бо тамоми ҳуши ту дӯст бидор+.

38Ҳамин аст ҳукми аввалин ва бузургтарин;

39Ва дуюмаш монанди он аст: Ёри худро мисли худ дӯст бидор+.

40Ба ин ду ҳукм тамоми Таврот ва суҳафи анбиё асос ёфтааст»+.

Исо — писар ва Худованди Довуд.

41•Ҳангоме ки фарисиён бо ҳам ҷамъ омаданд, Исо ба онҳо савол дода,

42Гуфт: «Дар бораи Масеҳ чӣ фикр доред? Ӯ писари кист?» Ба Ӯ гуфтанд: «Писари Довуд»+.

43Ба онҳо гуфт: «Пас чӣ тавр Довуд, аз рӯи илҳом, Ӯро Худованд хонда, чунин мегӯяд:

44„Худованд ба Худованди ман гуфт:

«Ба ямини Ман бинишин,
то душманони Туро зери пои Ту андозам»“+?

45Модоме ки Довуд Ӯро Худованд мехонад, чӣ сон Ӯ писари вай будааст?»

46Ва ҳеҷ кас дар ҷавоби Ӯ сухане гуфта натавонист; ва пас аз он рӯз касе ҷуръат накард, ки аз Ӯ чизе пурсад+.

БОБИ БИСТУ СЕЮМ

Риёкории китобдонон ва фарисиён.

23^1•Он гоҳ Исо ба мардум ва ба шогирдони Худ хитоб кард

2Ва гуфт: «Китобдонон ва фарисиён бар курсии Мусо нишастаанд;

3Пас, он чи ба шумо гӯянд, ба ҷо оваред ва риоя кунед; лекин аз рӯи аъмоли онҳо рафтор накунед, зеро ки мегӯянд ва намекунанд;+

4Борҳои гарон ва душворро баста, бар дӯши мардум мегузоранд, лекин худашон намехоҳанд онҳоро ҳатто бо як ангушт ҳаракат диҳанд;

5Ҳамаи корҳои худро барои он мекунанд, ки ба мардум нишон диҳанд: дуо-қуттичаҳон[*] худро васеътар мекунанд ва пӯпакҳои ридоҳои[*] худро калонтар месозанд;+

6Ва дӯст медоранд, ки дар зиёфатҳо болонишин бошанд ва дар курсиҳои аввали куништҳо ҷойгир шаванд,+

7Ва дар кӯчаю бозорҳо мардум ба онҳо таъзим кунанд ва онҳоро „Устод! Устод!“ гӯянд.

8Лекин шумо набояд устод хонда шавед, зеро ки устоди шумо якест, яъне Масеҳ аст, ва ҳамаи шумо бародаронед;+

9Ва ҳеҷ касро бар замин падари худ нахонед, зеро ки Падари шумо якест, ки дар осмон аст;+

10Ва набояд роҳнамо хонда шавед, зеро ки Роҳнамои шумо якест, яъне Масеҳ аст.

11Бузургтарини шумо хизматгори шумо бошад:+

12Зеро ҳар кӣ худро баланд кунад, паст гардад; ва ҳар кӣ худро фурӯтан созад, сарафроз гардад+.

Исо ба китобдонон ва фарисиён «вой бар ҳоли шумо» мегӯяд.

13Вой бар ҳоли шумо, эй китобдонон ва фарисиёни риёкор, ки Малакути Осмонро ба рӯи мардум мебандед; зеро ки худатон намедароед ва ба онҳое ки даромадан мехоҳанд, монеъ мешавед+.

14Вой бар ҳоли шумо, эй китобдонон ва фарисиёни риёкор, ки хонаҳои бевазанонро фурӯ мебаред ва дуоро риёкорона тӯл медиҳед: ба ин сабаб сахттар маҳкум хоҳед шуд.

15Вой бар ҳоли шумо, эй китобдонон ва фарисиёни риёкор, ки баҳр ва хушкиро давр мезанед, то якеро ба дини худ гардонед; ва ҳангоме ки ин ба шумо муяссар шавад, вайро ду баробар аз худатон зиёдтар писари дӯзах месозед.

16Вой бар ҳоли шумо, эй пешвоёни кӯр, ки мегӯед: „Ҳар кӣ ба маъбад қасам хӯрад, ҳеҷ гап не; лекин ҳар кӣ ба тиллои маъбад қасам хӯрад, ӯҳдадор хоҳад буд“+.

17Эй аблаҳон ва кӯрон! Кадомаш афзал аст: тилло ё маъбад, ки тиллоро тақдис мекунад+?

18Ҳамчунин мегӯед: „Ҳар кӣ ба қурбонгоҳ қасам хӯрад, ҳеҷ гап не; лекин хар кӣ ба қурбоние ки бар он аст, қасам хӯрад, ӯҳдадор хоҳад буд“.

19Эй аблаҳон ва кӯрон! Кадомаш афзал аст: қурбонӣ ё қурбонгоҳ, ки қурбониро тақдис мекунад+?

20Пас, ҳар кӣ ба қурбонгоҳ қасам хӯрад, ба он ва ба ҳар чи бар он аст, қасам хӯрда бошад;

21Ва ҳар кӣ ба маъбад қасам хӯрад, ба он ва ба Ӯ, ки сокини он аст, қасам хӯрда бошад+.

22Ва ҳар кӣ ба осмон қасам хӯрад, ба таҳти Худо ва ба Ӯ, ки бар он нишастааст, қасам хӯрда бошад+.

23Вой бар ҳоли шумо, эй китобдонон ва фарисиёни риёкор, ки аз наъно, бодиён ва зира ушр медиҳед, лекин бузургтарин аҳкоми шариат, яъне доварӣ, марҳамат ва имонро тарк кардаед; мебоист онҳоро ба ҷо оварда, инҳоро низ тарк намекардед+.

24Эй пешвоёни кӯр, ки пашшаро софӣ карда, шутурро фурӯ мебаред!

25Вой бар ҳоли шумо, эй китобдонон ва фарисиёни риёкор, ки беруни пиёла ва табақро тоза мекунед, дар сурате ки даруни онҳо аз дуздӣ ва ифроткорӣ пур аст.

26Эй фарисии кӯр! Аввал даруни пиёла ва табақро тоза кун, то ки беруни он низ тоза бошад.

27Вой бар ҳоли шумо, эй китобдонон ва фарисиёни риёкор, ки ба қабрҳои сафед кардашуда монанд мебошед, ки аз берун зебо менамоянд, лекин дарунашон аз устухонҳои мурдагон ва ҳар хел наҷосат пур аст;+

28Ҳамчунин шумо низ ба зоҳир ба назари мардум одил менамоед, лекин дар ботин аз риёкорӣ ва шарорат пур ҳастед.

29Вой бар ҳоли шумо, эй китобдонон ва фарисиёни риёкор, ки мақбараҳои анбиёро бино мекунед ва биноҳои ёдгории одилонро зинат медиҳед,

30Ва мегӯед: „Агар дар замони падарони худ мебудем, дар рехтани хуни анбиё бо онҳо шарик намешудем“+.

31Ба ҳамин тариқ худатон бар зидди худ шаҳодат медиҳед, ки фарзандони қотилони анбиё ҳастед;

32Пас, шумо ҳам зарфи падарони худро лабрез кунед.

33Эй морон ва афъизодагон! Аз маҳкумияти дӯзах чӣ тавр гурехта метавонед+?

34Бинобар ин, инак, Ман назди шумо анбиё ва хукамо ва китобдононро мефиристам; ва шумо баъзеро хоҳед кушт ва маслуб хоҳед кард, ва баъзеро дар куништҳои худ тозиёна зада, аз шаҳре ба шаҳре хоҳед ронд;+

35То тамоми хуни одилон, ки бар замин рехта шуд, бар сари шумо фурӯд ояд, аз хуни Ҳобили одил то хуни Закарьё ибни Баракьё, ки вайро шумо дар миёни маъбад ва қурбонгоҳ куштед+.

36Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки ин ҳама бар сари ин насл хоҳад омад.

Маҳзунии Исо дар бораи Ерусалим.

37•Эй Ерусалим, Ерусалим, ки анбиёро мекушӣ ва онҳоеро, ки назди ту фиристода шудаанд, сангсор мекунӣ! Чанд бор хостам фарзандони туро ҷамъ кунам, монанди мокиёне ки чӯҷаҳои худро зери болаш ҷамъ мекунад, ва шумо нахостед!+

38Инак, хонаи шумо ба шумо вайрон гузошта мешавад.

39Зеро ба шумо мегӯям: аз ин пас Маро нахоҳед дид, то даме ки бигӯед: „Муборак аст Он ки ба исми Худованд меояд!“»+

БОБИ БИСТУ ЧОРУМ

Исо бар кӯҳи Зайтун.

24^1•Ва Исо аз маъбад баромада, мерафт. Ва шогирдонаш назди Ӯ омаданд, то ки иморатҳои маъбадро ба Ӯ нишон диҳанд.

2Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Оё ҳамаи инҳоро мебинед? Ба ростӣ ба шумо мегӯям: дар ин ҷо санге бар санге нахоҳад монд; ҳамааш хароб хоҳад шуд»+.

Аломоти омадани дуюми Худованд.

3Вақте ки Ӯ бар кӯҳи Зайтун нишаста буд, шогирдонаш ба танҳоӣ назди Ӯ омада, пурсиданд: «Моро огоҳ кун, ки ин кай воқеъ мешавад? Ва аломати омадани Ту ва охирзамон чӣ гуна аст?»

4Исо дар ҷавоби онҳо гуфт: «Ҳушьёр бошед, ки касе шуморо гумроҳ накунад;+

5Зеро бисьёр касон бо номи Ман омада, гӯянд, ки „ман Масеҳ ҳастам“, ва мардуми бисьёрро гумроҳ хоҳанд кард+.

6Ҷангҳо ва овозаи ҷангҳоро хоҳед шунид. Зинҳор, натарсед; зеро ҳамаи ин бояд воқеъ шавад; лекин ин ҳанӯз интиҳо нест:+

7Зеро қавме бар зидди қавме ва салтанате бар зидди салтанате қиём хоҳад кард, ва дар ҳар ҷо қаҳтиҳо, вабоҳо ва зилзилаҳо рӯй хоҳад дод;+

8Аммо ҳамаи инҳо ибтидои дардҳост.

9Он гоҳ шуморо ба шиканҷаҳо таслим карда, хоҳанд кушт; ва ҳамаи қавмҳо аз барои исми Ман ба шумо адоват хоҳанд дошт+.

10Дар он замон бисьёр касон ба васваса хоҳанд афтод; ва якдигарро таслим хоҳанд кард ва аз якдигар нафрат хоҳанд дошт;+

11Ва басе анбиёи козиб ба майдон омада, мардуми бисьёрро гумроҳ хоҳанд кард;+

12Ва ба сабаби афзудани шарорат, муҳаббати бисьёр касон сард хоҳад шуд;

13Лекин ҳар кӣ то охир сабр кунад, наҷот хоҳад ёфт+.

14Ва ин Инҷили Малакут дар тамоми олам мавъиза хоҳад шуд, то ки барои ҳамаи халқҳо шаҳодате шавад; ва он гоҳ интиҳо фаро хоҳад расид+.

Мусибати бузурги оянда.

15•Пас, чун кароҳати харобиро, ки Дониёли набӣ ба забон овардааст, дар ҷои муқаддас бар по бубинед, — ҳар кӣ хонад, дарк кунад, —+

16Он гоҳ онҳое ки дар Яхудо мебошанд, ба кӯҳистон гурезанд;

17Ва ҳар кӣ бар бом бошад, барои гирифтани чизе аз хонаи худ, поён нафурояд;+

18Ва он ки дар киштзор аст, барои гирифтани ҷомаи худ барнагардад.

19Лекин вой бар ҳоли ҳомиладорон ва ширдорон дар он айём!+

20Дуо кунед, ки гурехтани шумо дар зимистон ва ё рӯзи шанбе рӯй надиҳад;

21Зеро дар он замон чунон мусибати бузурге хоҳад шуд, ки аз ибтидои олам то ҳол нашудааст, ва бори дигар нахоҳад шуд+.

22Ва агар он айём кӯтоҳ намешуд, ҳеҷ касе наҷот намеёфт; лекин аз барои баргузидагон он айём кӯтоҳ хоҳад шуд+.

23Дар он ҳангом агар касе ба шумо гӯяд: „Инак Масеҳ дар ин ҷост“ ё „дар он ҷост“, бовар накунед;+

24Зеро ки масеҳони козиб ва анбиёи козиб ба майдон омада, аломот ва мӯъҷизоти бузурге нишон хоҳанд дод, то ки, агар мумкин бошад, баргузидагонро низ гумроҳ кунанд+.

25Инак, Ман пешакӣ ба шумо гуфтам+.

26Пас, агар ба шумо гӯянд: „Инак, дар биёбон аст“, — берун наравед; „инак дар ҳуҷра аст“, — бовар накунед;

Бо ҷалол омадани Исои Худованд.

27Зеро, чӣ тавре ки барқ дар шарқ зоҳир шуда, дар ғарб ҳам намудор мегардад, омадани Писари Одам низ чунин хоҳад шуд;+

28Ҳар ҷо, ки лошае бошад, каргасон дар он ҷо ҷамъ шаванд+.

29•Ва фавран, пас аз мусибати он айём, офтоб хира шавад, ва моҳ рӯшноии худро надиҳад, ва ситорагон аз осмон фурӯ резанд, ва қувваҳои афлок мутазалзил шаванд;+

30Он гоҳ аломати Писари Одам дар осмон намудор хоҳад гардид; ва он гоҳ ҳамаи қабилаҳои рӯи замин навҳа кунанд ва Писари Одамро бинанд, ки бо қудрат ва ҷалоли азим бар абрҳо меояд;+

31Ва фариштагони Худро бо карнаи баландовоз хоҳад фиристод, ва баргузидагони Ӯро аз чор ҷониб, аз як канори осмон то канори дигараш фароҳам хоҳад овард+.

Масал дар бораи дарахти анҷир.

32•Акнун аз дараҳти анҷир мисол гиред: чун шохааш нарм шуда, барг оварад, медонед, ки тобистон наздик аст;

33Ҳамчунин шумо чун ҳамаи ин чизҳоро дидед, бидонед, ки наздик аст, назди дар аст.

34Ба ростӣ ба шумо мегӯям: ин насл ҳанӯз аз олам нагузашта, ҳамаи ин чизҳо воқеъ хоҳад шуд+.

35Осмон ва замин гузарон аст, лекин каломи Ман гузарон нест+.

36•Аммо он рӯз ва соатро, ғайр аз Падари Ман, ҳеҷ кас, ҳатто фариштагони осмон ҳам намедонанд;+

37Чӣ тавре ки дар айёми Нӯҳ шуда буд, дар омадани Писари Одам низ ҳамон тавр хоҳад шуд:+

38Зеро, чӣ тавре ки дар айёми пеш аз тӯфон, то он рӯзе ки Нӯх ба киштӣ даромад, мехӯрданд, менӯшиданд, зан мегирифтанд ва ба шавҳар мерафтанд,

39Ва чизе намефаҳмиданд, то даме ки тӯфон омада, ҳамаро несту нобуд кард, — омадани Писари Одам низ ҳамон тавр хоҳад шуд;+

40Он вақт аз ду нафаре ки дар киштзор ҳастанд, яке гирифта ва дигаре гузошта хоҳад шуд;+

41Ва аз ду зане ки бо дастос машғуланд, яке гирифта ва дигаре гузошта хоҳад шуд.

Дуруст интизор шудан ба омадани дуюм.

42Пас, бедор бошед, зеро намедонед, ки Худованди шумо дар кадом соат меояд+.

43Лекин ҳаминро шумо медонед, ки агар соҳиби хона медонист, ки дар кадом поси шаб дузд меояд, бедор монда, намегузошт, ки ба хонааш нақб занад+.

44Бинобар ин шумо низ тайёр бошед, зеро дар соате ки гумон надоред, Писари Одам меояд+.

45•Пас он ғуломи мӯътамад ва доно кист, ки оғояш вайро бар хизматгорони худ таъин карда бошад, то ки ба онҳо дар сари вақт хӯрок диҳад?

46Хушо он ғуломе ки оғояш омада, вайро машғули ҳамин кор ёбад;+

47Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки вайро бар тамоми дороии худ таъин хоҳад кард.

48Лекин агар он ғулом бадкирдор бошад ва дар дили худ гӯяд, ки „оғои ман ба зудӣ намеояд“,+

49Ва ба задани ғуломони дигар шурӯъ кунад ва бо бадмастон ба хӯрдан ва нӯшидан машғул шавад, —

50Оғои он ғулом дар рӯзе ки вай мунтазир нест, ва дар соате ки гумон надорад, хоҳад омад,

51Ва ӯро ду пора карда, қисматашро бо риёкорон баробар хоҳад кард: дар он ҷо гирья ва ғиҷирроси дандон хоҳад буд+.

БОБИ БИСТУ ПАНҶУМ

Масал дар бораи даҳ бокира.

25^1Дар он замон Малакути Осмон монанди даҳ бокирае хоҳад буд, ки чароғҳои худро бардошта, ба пешвози домод берун рафтанд;+

2Аз онҳо панҷ нафар доно ва панҷ нафар нодон буданд;

3Нодонон чароғҳои худро гирифтанд, вале бо худ равған нагирифтанд;

4Лекин доноён бо чароғҳои худ дар зарфҳо низ равған гирифтанд;

5Чун домод дер монд, ҳама пинак рафта, хуфтанд+.

6Ва дар нисфи шаб овозе баланд шуд: „Инак, домод меояд, ба пешвози вай берун оед“.

7Он гоҳ ҳамаи он бокираҳо бархоста, чароғҳои худро тайёр карданд.

8Ва нодонон ба доноён гуфтанд: „Аз равғани худ ба мо диҳед, зеро чароғҳои мо хомӯш мешавад“.

9Аммо доноён дар ҷавоб гуфтанд: „Не, мабодо барои мо ва шумо камӣ кунад; беҳтар аст, ки шумо назди фурӯшандагон рафта, барои худ бихаред“.

10Ва ҳангоме ки онҳо барои харидан рафтанд, домод омад, ва онҳое ки тайёр буданд, бо вай ба тӯи арӯсӣ даромаданд, ва дар баста шуд+.

11Баъд аз он, бокираҳои дигар низ омада, гуфтанд: „Эй оғо! Эй оғо! Ба мо воз кун“+.

12Лекин вай дар ҷавоби онҳо гуфт: „Ба ростӣ ба шумо мегӯям: шуморо намешиносам“+.

13Пас, бедор бошед, зеро намедонед, ки Писари Одам дар кадом рӯз ва кадом соат меояд+.

Масал дар бораи талантҳои амонатӣ.

14•Зеро монанди касест, ки ба сафари дур рафтанӣ шуда, ғуломони худро талабид ва молу мулкашро ба онҳо супурд:

15Ба яке панҷ талант, ба дигаре ду, ба сеюмӣ як, яъне ба ҳар кадом алоқадри ҳолаш дода, дарҳол ба сафар рафт.

16Он ки панҷ талант гирифта буд, рафта ба тиҷорат машғул шуд ва панҷ таланти дигар фоида кард;

17Ҳамчунин он ки ду талант гирифта буд, ду таланти дигар ба даст овард;

18Лекин он ки як талант гирифта буд, рафта заминро канд ва пули оғои худро пинҳон кард.

19Пас аз муддати дуру дарозе оғои он ғуломон омада, аз онҳо ҳисобот талаб кард+.

20Он ки панҷ талант гирифта буд, панҷ таланти дигарро ҳам оварда, гуфт: „Эй оғо! Ту ба ман панҷ талант дода будӣ; инак, бо онҳо панҷ таланти дигар ба даст овардам“.

21Оғояш ба вай гуфт: „Офарин, эй ғуломи нек ва мӯътамад! Ту дар чизи андак мӯътамад будӣ, туро бар чизҳои бисьёр бигуморам; ба шодии оғои худ шарик шав“+.

22Ҳамчунин он ки ду талант гирифта буд, назди вай омада, гуфт: „Эй оғо! Ту ба ман ду талант дода будӣ; инак, бо онҳо ду таланти дигар ба даст овардам“.

23Оғояш ба вай гуфт: „Офарин, эй ғуломи нек ва мӯътамад! Ту дар чизи андак мӯътамад будӣ, туро бар чизҳои бисьёр бигуморам; ба шодии оғои худ шарик шав“.

24Пас он ки як талант гирифта буд, назди вай омада, гуфт: „Эй оғо! Чун медонистам, ки ту марди сахтгире ҳастӣ, аз ҷое ки накоштаӣ, медаравӣ, ва аз ҷое ки напошидаӣ, ҷамъ мекунӣ;

25Бинобар ин тарсидам ва рафта таланти худро дар замин пинҳон кардам; инак, моли ту ин ҷост“.

26Оғояш дар ҷавоби вай гуфт: „Эй ғуломи шарир ва танбал! Ту медонистӣ, ки ман аз ҷое ки накоштаам, медаравам, ва аз ҷое ки напошидаам, ҷамъ мекунам;+

27Аз ин рӯ ту мебоист пули маро ба саррофон медодӣ, ва ман омада, пули худро бо фоидааш мегирифтам;

28Пас он талантро аз вай гирифта, ба касе ки даҳ талант дорад, бидиҳед.

29Зеро ҳар кӣ дорад, ба вай дода ва афзуда шавад; лекин ҳар кӣ надорад, аз вай он чи низ дорад, гирифта шавад;+

30Ва он ғуломи нобакорро ба зулмоти берун бароварда партоед: дар он ҷо гирья ва ғиҷирроси дандон хоҳад буд“+.

Доварии Исои Худованд бар халқҳо.

31Лекин вақте ки Писари Одам дар ҷалоли Худ бо ҳамаи фариштагони муқаддас меояд, он гоҳ бар тахти ҷалоли Худ хоҳад нишаст,+

32Ва ҳамаи халқҳо дар назди Ӯ ҷамъ хоҳанд шуд; ва онҳоро аз якдигар ҷудо хоҳад кард, мисли чӯпоне ки гӯсфандонро аз бузҳо ҷудо мекунад;+

33Ва гӯсфандонро ба тарафи рост ва бузҳоро ба тарафи чапи Худ ҷой хоҳад дод.

34Он гоҳ Подшоҳ ба онҳое ки ба тарафи рости Ӯ ҳастанд, хоҳад гуфт: „Биёед, эй баракатьёфтагон аз Падари Ман, Малакутеро, ки аз ибтидои офариниши олам барои шумо муҳайё шудааст, мерос бигиред:+

35Зеро ки гурусна будам, ба Ман хӯрок додед; ташна будам, ба Ман об додед; ғариб будам, Маро пазируфтед;+

36Бараҳна будам, Маро пӯшондед; бемор будам, Маро иёдат кардед; дар зиндон будам, ба дидани Ман омадед“+.

37Он гоҳ одилон дар ҷавоб хоҳанд гуфт: „Худовандо! Кай Туро гурусна дидему хӯрок додем? Ё ташна дидему об додем?

38Кай Туро ғариб дидему пазируфтем? Ё бараҳна дидему пӯшондем?

39Кай Туро бемор ё маҳбус дидему ба дидани Ту омадем?“

40Ва Подшоҳ дар ҷавоби онҳо хоҳад гуфт: „Ба ростӣ ба шумо мегӯям: он чи ба яке аз ин бародарони хурдтарини Ман кардаед, ба Ман кардаед“+.

41Он гоҳ ба онҳое ки ба тарафи чапи Ӯ ҳастанд, хоҳад гуфт: „Эй малъунон, аз Ман дур шавед ва ба оташи ҷовидоние ки барои иблис ва фариштагони вай муҳайё шудааст, биравед:+

42Зеро ки гурусна будам, ба Ман хӯрок надодед; ташна будам, ба Ман об надодед;

43Ғариб будам, Маро напазируфтед; бараҳна будам, Маро напӯшондед; бемор ва маҳбус будам, ба иёдати Ман наомадед“.

44Онҳо низ дар ҷавоби Ӯ хоҳанд гуфт: „Худовандо! Кай Туро гурусна, ё ташна, ё ғариб, ё бараҳна, ё бемор, ё маҳбус дидему ба Ту хизмат накардем?“

45Он гоҳ дар ҷавоби онҳо хоҳад гуфт: „Ба ростӣ ба шумо мегӯям: он чи шумо ба яке аз ин хурдтаринҳо накардаед, ба Ман накардаед“+.

46Ва онҳо ба азоби ҷовидонӣ хоҳанд рафт, вале одилон — ба ҳаёти ҷовидонӣ»+.

БОБИ БИСТУ ШАШУМ

Қарори ҳукуматдорони яҳудӣ, ки Исоро бикушанд.

26^1•Чун Исо ҳамаи ин суханонро ба поён расонд, ба шогирдони Худ гуфт:

2«Шумо медонед, ки пас аз ду рӯз иди фисҳ аст, ва Писари Одам таслим карда хоҳад шуд, то ки маслуб гардад»+.

3Он гоҳ саркоҳинон ва китобдонон ва пирони қавм дар ҳавлии саркоҳин, ки Қаёфо ном дошт, ҷамъ омаданд,

4Ва машварат карданд, ки Исоро бо ҳила дастгир карда, ба қатл расонанд;

5Лекин мегуфтанд: «На дар ид, мабодо дар байни мардум ошӯбе рӯй диҳад».

Марьями сокини Байт-Ҳинӣ бар Исо равғани атрафшон мерезад.

6•Ва ҳангоме ки Исо дар Байт-Ҳинӣ дар хонаи Шимъӯни махавӣ буд,+

7Зане бо зарфи гаҷини равғани атрафшони гаронбаҳо назди Ӯ омад ва дар ҳолате ки Ӯ дар сари суфра нишаста буд, бар сари Ӯ рехт.

8Ва шогирдонаш, чун инро диданд, норозӣ шуда, гуфтанд: «Ин исрофкорӣ барои чист?

9Зеро ки равғани атрафшонро ба қимати гарон фурӯхта, ба мискинон додан мумкин буд».

10Лекин Исо инро дарьёфта, ба онҳо гуфт: «Чаро занро хиҷил мекунед? Вай барои Ман коре некӯ кард;

11Зеро мискинон ҳар вақт дар назди шумо ҳастанд, лекин Ман ҳамеша бо шумо нестам;+

12Вай ин равғани атрафшонро бар Бадани Ман рехта, Маро барои дафн тайёр кард;+

13Ба ростӣ ба шумо мегӯям: дар тамоми ҷаҳон ҳар ҷо, ки Инҷил мавъиза шавад, кори вай низ барои ёдоварии вай зикр хоҳад ёфт»+.

Яҳудои Исқарьют Худовандро таслим мекунад.

14•Он гоҳ яке аз он дувоздаҳ, ки Яҳудои Исқарьют ном дошт, пеши саркоҳинон рафт+

15Ва гуфт: «Ба ман чӣ хоҳед дод, то ки Ӯро ба шумо таслим кунам?» Онҳо ба вай сӣ сиккаи нуқра таклиф карданд;+

16Ва аз он дам вай фурсат меҷуст, ки Ӯро таслим кунад.

Омода кардани фисҳ.

17•Дар рӯзи аввали иди фатир шогирдон назди Исо омада, гуфтанд: «Куҷо мехоҳӣ фисҳро барои хӯрдани Ту тайёр кунем?»

18Гуфт: «Ба шаҳр назди фалонӣ биравед ва бигӯед: „Устод мегӯяд: вақти Ман наздик аст, ва фисҳро бо шогирдони Худ дар хонаи ту мегузаронам“».

19Ва шогирдон он чи Исо фармуда буд, ба ҷо оварданд, ва фисҳро омода карданд.

Таоми шоми охирин.

20Бегоҳи рӯз Ӯ бо он дувоздаҳ дар сари суфра нишаст;

21Ва ҳангоме ки таом мехӯрданд, гуфт: «Ба ростӣ ба шумо мегӯям, ки яке аз шумоён Маро таслим ҳоҳад кард»+.

22Онҳо бисьёр ғамгин шуданд ва паси ҳамдигар ба Ӯ мегуфтанд: «Худовандо, оё он манам?»

23Ӯ дар ҷавоб гуфт: «Он ки бо Ман даст дар табақ меандозад, ҳамон кас Маро таслим хоҳад кард;

24Агарчи Писари Одам ончунон, ки дар бораи Ӯ навишта шудааст, меравад, лекин вой бар ҳоли он касе ки Писари Одам ба воситаи вай таслим карда шавад: барои вай беҳтар мебуд, ки таваллуд намеёфт»+.

25Дар ҷавоб Яҳудо, ки таслимкунандаи Ӯ буд, гуфт: «Эй ӯстодам, оё он манам?» Ба вай гуфт: «Ту гуфтӣ».

Муқаррар кардани Таоми шоми Худованд.

26•Ва ҳангоме ки онҳо таом мехӯрданд, Исо нонро гирифта, баракат дод ва пора карда, ба шогирдон доду гуфт: «Бигиред ва бихӯред, ки ин Бадани Ман аст»+.

27Ва косаро гирифта, шукргузорӣ намуд ва ба онҳо дода, гуфт: «Ҳама аз ин бинӯшед;

28Зеро ин аст Хуни Ман аз аҳди ҷадид, ки барои бисьёр касон аз баҳри омурзиши гуноҳҳо рехта мешавад+.

29Аммо ба шумо мегӯям, ки минбаъд аз ин шираи ангур нахоҳам нӯшид, то ҳамон рӯзе ки дар Малакути Падари Худ онро бо шумо тоза бинӯшам».

Исо инкори Петрусро пешгӯӣ мекунад.

30Ва ҳамду сано хонда, ба сӯи кӯҳи Зайтун равона шуданд+.

31•Он гоҳ Исо ба онҳо гуфт: «Ҳамаи шумо имшаб дар ҳаққи Ман ба васваса хоҳед афтод, зеро навишта шудааст: „Чӯпонро мезанам, ва гӯсфандони рама пароканда хоҳанд шуд“+.

32Аммо пас аз эҳьё шуданам, пеш аз шумо ба Ҷалил хоҳам рафт»+.

33Петрус дар ҷавоби Ӯ гуфт: «Агар ҳама дар ҳаққи Ту ба васваса афтанд ҳам, ман ҳаргиз намеафтам».

34Исо ба вай гуфт: «Ба ростӣ ба ту мегӯям, ки дар ҳамин шаб, пеш аз он ки хурӯс бонг занад, Маро се бор инкор хохӣ кард».

35Петрус ба Ӯ гуфт: «Ҳатто агар бо Ту мурданам лозим ояд, Туро инкор намекунам». Ҳамаи шогирдон низ ҳамчунин гуфтанд+.

Маҳзунии Исо дар Ҷатсамонӣ.

36•Баъд аз ин Исо бо онҳо ба мавзее ки Ҷатсамонӣ ном дошт, омад ва ба шогирдонаш гуфт: «Дар ин ҷо бинишинед, то дар он ҷо дуо гӯям».

37Ва Петрус ва ҳар ду писари Забдойро бо Худ бурд; ва хеле маҳзун ва дилтанг шуд+.

38Ва ба онҳо гуфт: «Ҷони Ман то ба дараҷаи марговар маҳзун шудааст; дар ин ҷо бимонед ва бо Ман бедор бошед»+.

Дуои якум.

39Ва каме пештар рафта, рӯ ба замин афтод ва дуо карда, гуфт: «Эй Падари Ман! Агар мумкин бошад, ин коса аз Ман бигзарад; лекин на бо хоҳиши Ман, балки бо иродаи Ту»+.

40Ва назди шогирдонаш омада, онҳоро хуфта ёфт, ва ба Петрус гуфт: «Оё натавонистед соате бо Ман бедор бошед?

41Бедор бошед ва дуо гӯед, то ба озмоиш дучор нашавед: рӯҳ бардам аст, лекин ҷисм нотавон»+.

Дуои дуюм.

42Бори дигар рафта, боз дуо кард ва гуфт: «Эй Падари Ман! Агар мумкин набошад, ки ин коса, бе он ки онро бинӯшам, аз Ман бигзарад, пас он чи иродаи Туст, бишавад»+.

43Ва омада, боз онҳоро хуфта ёфт, зеро чашмонашон хоболуд буд.

Дуои сеюм.

44Ва онҳоро гузошта, боз рафт ва бори сеюм бо ҳамон суханон дуо гуфт.

45Он гоҳ назди шогирдонаш омада, ба онҳо гуфт: «Шумо ҳанӯз мехобед ва истироҳат мекунед? Инак, соат расидааст, ва Писари Одам ба дасти гуноҳкорон таслим карда мешавад;+

46Бархезед, биравем: инак, он ки Маро таслим мекунад, наздик омад».

Таслим кардани Яҳудо ва ҳабс шудани Исо.

47•Ва ҳанӯз ки Ӯ сухан мегуфт, инак, Яҳудо, ки яке аз он дувоздаҳ буд, ва бо вай мардуми бисьёре аз ҷониби саркоҳинон ва пирони қавм бо шамшеру таёқҳо омаданд+.

48Таслимкунандаи Ӯ ишорате ба онҳо дода, гуфта буд: «Ҳар киро бибӯсам, Ӯ Ҳамон аст, Ӯро дастгир кунед».

49Ва дарҳол назди Исо омада, гуфт: «Ассалом, эй Устод!» Ва Ӯро бӯсид.

50Лекин Исо ба вай гуфт: «Эй рафиқ, барои чӣ омадӣ?» Ва онҳо наздик омада, дастҳои худро бар Исо андохтанд, ва Ӯро гирифтанд.

51Ва ногоҳ яке аз ҳамроҳони Исо даст оварда, шамшери худро аз ғилоф кашид ва ба ғуломи саркоҳин зада, гӯши вайро бурида партофт+.

52Исо ба вай гуфт: «Шамшери худро ғилоф кун, зеро ҳар кӣ шамшер кашад, ба шамшер кушта шавад;+

53Ё гумон мекунӣ, ки алҳол наметавонам аз Падари Худ хоҳиш намоям, ки барои Ман зиёда аз дувоздаҳ фавҷ фариштагонро равона кунад?

54Лекин дар он сурат Навиштаҳо чӣ гуна ба амал меояд, ки ҳамин тавр бояд бишавад?»

55Дар ҳамон соат Исо ба мардум гуфт: «Гӯё бар зидди роҳзане шумо бо шамшеру таёқҳо берун омадаед, то Маро дастгир кунед; ҳар рӯз Ман назди шумо дар маъбад нишаста, таълим медодам, ва шумо Маро дастгир накардед+.

56Лекин ин ҳама шуд, то ки навиштаҳои анбиё ба амал ояд». Он гоҳ ҳамаи шогирдон Ӯро вогузошта, гурехтанд+.

Исо ба ҳузури Қаёфо ва пирон.

57•Ва онҳое ки Исоро дастгир карданд, Ӯро назди саркоҳин Қаёфо оварданд, ки дар он ҷо китобдонон ва пирон ҷамъ омада буданд.

58Лекин Петрус аз дур, то ҳавлии саркоҳин, аз паи Ӯ равона шуд; ва ба даруни он даромада, бо хизматгорон нишаст, то ки анҷоми корро бубинад.

59Саркоҳинон ва тамоми шӯрои пирон дар ҷустуҷӯи шаҳодати бардурӯғе бар зидди Исо буданд, то Ӯро ба қатл расонанд,

60Лекин наёфтанд; бо вуҷуди он ки бисьёр шоҳидони козиб омада буданд, ҳеҷ наёфтанд. Ниҳоят, ду шоҳиди козиб омада,+

61Гуфтанд: «Ӯ мегуфт: „Метавонам маъбади Худоро вайрон кунам ва дар зарфи се рӯз онро аз нав бино кунам“»+.

62Ва саркоҳин бархоста, ба Ӯ гуфт: «Ҳеҷ ҷавоб намедиҳӣ? Ин чист, ки инҳо бар зидди Ту шаҳодат медиҳанд?»+

63Аммо Исо хомӯш монд. Ва саркоҳин ба Ӯ гуфт: «Туро ба Худои Ҳай қасам медиҳам, ба мо бигӯ, ки оё Ту Масеҳ, Писари Худо ҳастӣ?»+

64Исо ба вай гуфт: «Ту гуфтӣ; аммо Ман ба шумо мегӯям: пас аз ин Писари Одамро хоҳед дид, ки ба ямини Қудрат нишаста, бар абрҳои осмон меояд»+.

65Он гоҳ саркоҳин ҷомаи худро дарронда, гуфт: «Ӯ куфр гуфт! Дигар ба шоҳидон чӣ ҳоҷат дорем? Инак, акнун шумо куфри Ӯро шунидед!+

66Чӣ мулоҳиза доред?» Дар ҷавоб гуфтанд: «Сазовори марг аст»+.

67Он гоҳ ба сару рӯи Ӯ туф кардан гирифтанд, ва Ӯро мезаданд; баъзеҳо Ӯро торсакӣ мезаданд+

68Ва мегуфтанд: «Эй Масеҳ, ба мо нубувват кун, ки Туро кӣ задааст?»

Инкор кардани Петрус.

69•Аммо Петрус дар берун, дар рӯи ҳавлӣ нишаста буд. Ва канизе назди вай омада, гуфт: «Ту низ бо Исои Ҷалилӣ будӣ».

70Лекин вай дар назди ҳама инкор карда, гуфт: «Намедонам, ки ту чӣ мегӯӣ».

71Вақте ки аз дарвоза берун мерафт, канизи дигаре вайро дида, ба онҳое ки дар он ҷо буданд, гуфт: «Ин ҳам бо Исои Носирӣ буд».

72Вай бори дигар инкор карда, қасам хӯрд, ки Он Одамро намешиносад.

73Пас аз муддате ҳозирон наздик омада, ба Петрус гуфтанд: «Дар ҳақиқат ту низ яке аз онҳо мебошӣ, зеро ки лаҳҷаи ту ба ин шаҳодат медиҳад».

74Он гоҳ вай ба савганду қасам хӯрдан оғоз намуда, гуфт: «Он Одамро намешиносам». Ва дарҳол хурӯс бонг зад.

75Ва Петрус сухани Исоро ба ёд овард, ки ба вай гуфта буд: «Пеш аз он ки хурӯс бонг занад, Маро се бор инкор хоҳӣ кард». Ва берун рафта, зор-зор гирист+.

БОБИ БИСТУ ҲАФТУМ

Пирони яҳудӣ Исоро назди Пилотус мебаранд.

27^1•Чун бомдод расид, ҳамаи саркоҳинон ва пирони қавм дар бораи Исо машварат карданд, ки Ӯро ба қатл расонанд;

2Ва Ӯро баста бурданду ба ҳоким Понтиюс Пилотус таслим карданд+.

Пушаймонии бесамари Яҳудо.

3•Таслимкунандаи Ӯ, Яҳудо, чун дид, ки Ӯро маҳкум карданд, пушаймон шуд ва сӣ сиккаи нуқраро ба саркоҳинон ва пирон гардонда дод,

4Ва гуфт: «Ман гуноҳ кардам, ки Хуни бегуноҳро таслим кардам». Онҳо ба вай гуфтанд: «Ба мо чӣ? Худат медонӣ».

5Ва сиккаҳои нуқраро вай дар маъбад партофта, баромада рафт ва худро буғӣ карда кушт+.

6Лекин саркоҳинон сиккаҳои нуқраро гирифта, гуфтанд: «Инро ба ганҷинаи маъбад андохтан ҷоиз нест, чунки ин хунбаҳост»+.

7Ва машварат карда, ба ин пул киштзори кулолгарро барои қабристони ғарибон харида гирифтанд;

8Ба ин сабаб он киштзор то имрӯз «Мазрааи хун» номида мешавад.

9Он гоҳ каломе ки бо забони Ирмиёи набӣ гуфта шудааст, ба амал омад: «Онҳо сӣ сиккаи нуқраро гирифтанд, яъне баҳои Он Баҳомондашудае ки банӣ-Исроил ба Ӯ таъин карда буданд+.

10Ва онро барои киштзори кулолгар доданд, чунон ки Худованд ба ман гуфт»+.

Пилотус Исоро тергав мекунад.

11•Аммо Исо дар назди ҳоким истода буд. Ва ҳоким аз Ӯ пурсид: «Оё Ту Подшоҳи Яҳудиён ҳастӣ?» Исо ба вай гуфт: «Ту мегӯӣ»+.

12Вақте ки саркоҳинон ва пирон Ӯро айбдор мекарданд, Ӯ ҳеҷ ҷавоб намедод.

13Он гоҳ Пилотус ба Ӯ гуфт: «Оё намешунавӣ, чӣ қадар бар зидди Ту шаҳодат медиҳанд?»+

14Лекин дар ҷавоби вай як сухан ҳам нагуфт, ба тавре ки ҳоким бисьёр дар ҳайрат монд.

Исо ё Бараббос?

15•Ҳоким одат дошт, ки дар ҳар ид як бандиро, ки мехостанд, барои мардум озод мекард.

16Дар он вақт дар он ҷо бандии шӯҳратноке буд, ки Бараббос ном дошт.

17Пас, вақте ки онҳо ҷамъ шуданд, Пилотус ба онҳо гуфт: «Киро мехоҳед, ки барои шумо озод кунам: Бараббосро, ё Исоро, ки Масеҳ меноманд?»

18Зеро медонист, ки Ӯро аз рӯи ҳасад таслим карда буданд+.

19Вақте ки вай бар курсии доварӣ нишаста буд, занаш кас фиристода, гуфт: «Бо Он Одил туро коре набошад, чунки имрӯз дар хоб аз боиси Ӯ заҳмати бисьёр кашидам».

20Лекин саркоҳинон ва пирон мардумро барангехта буданд, ки озодии Бараббос ва қатли Исоро талаб кунанд+.

21Пас ҳоким ба онҳо рӯ оварда, гуфт: «Аз ин ду кадомашро мехоҳед, ки барои шумо озод кунам?» Онҳо гуфтанд: «Бараббосро».

22Пилотус ба онҳо гуфт: «Пас Исоро, ки Масеҳ меноманд, чӣ кунам?» Ҳама гуфтанд: «Ӯро маслуб кун!»

23Ҳоким гуфт: «Ӯ чӣ бадӣ кардааст?» Лекин онҳо боз ҳам зиёдтар фарьёд заданд: «Ӯро маслуб кун!»+

24Пилотус чун дид, ки ҳеҷ гап фоида надорад, балки ошӯб бештар мегардад, об талабида, дасти худро дар назди мардум шуст ва гуфт: «Ман аз хуни Ин Одил барӣ ҳастам; шумо бидонед»+.

25Тамоми қавм дар ҷавоб гуфтанд: «Хуни Ӯ бар гардани мо ва фарзандони мо бошад»+.

26Пас Бараббосро барои онҳо озод кард, ва Исоро тозиёна зада, барои маслуб кардан таслим кард+.

Таҳқир ва тамасхур кардани Исо.

27•Он гоҳ сарбозони ҳоким Исоро ба сарбозхона бурда, тамоми фавҷро гирди Ӯ ҷамъ оварданд,

28Ва либоси Ӯро кашида, ҷомаи арғувон ба Ӯ пӯшонданд;

29Ва тоҷе аз хор бофта, бар сараш ниҳоданд ва қамише ба дасти рости Ӯ доданд; ва назди Ӯ зону зада, масхаракунон гуфтанд: «Салом, эй Подшоҳи Яҳудиён!»

30Ва бар Ӯ туф карданд ва қамишро гирифта, бар сараш заданд+.

31Пас аз он ки Ӯро басе истеҳзо карданд, ҷомаи арғувонро аз танаш кашида, либоси Худашро пӯшонданд ва Ӯро берун бурданд, то ки маслуб кунанд.

32•Чун берун рафтанд, касеро, ки Шимъӯн ном дошт ва аз Қурин буд, дида, маҷбур карданд, ки салиби Ӯро бардорад.

Маслуб кардани Исо.

33Ва чун ба ҷое ки Ҷолҷолто, яъне «Ҷои косахонаи сар» ном дошт, расиданд,

34Сиркои бо заҳра омеҳтае барои нӯшиданаш доданд, лекин чун чашид, нахост, ки бинӯшад+.

Таврот дар Исо ба амал омад.

35Ононе ки Ӯро маслуб карданд, либоси Ӯро қуръа партофта тақсим карданд, то ба амал ояд каломе ки бо забони набӣ гуфта шудааст: «Сару либоси Маро дар миёни худ тақсим карданд ва бар пероҳани Ман қуръа партофтанд»+.

36Ва дар он ҷо нишаста, Ӯро посбонӣ карданд.

37Ва айбномае навишта, болои сари Ӯ овехтанд, ки чунин буд: «Ин аст Исо, Подшоҳи Яҳудиён».

38Бо Ӯ ду роҳзанро: яке аз дасти росташ ва дигаре аз дасти чапаш, маслуб карданд.

39Ва роҳгузарон Ӯро дашном дода ва сар ҷунбонда,+

40Мегуфтанд: «Эй! Ту ки маъбадро вайрон карда, дар се рӯз аз нав бино мекунӣ! Худатро наҷот деҳ; агар Ту Писари Худо бошӣ, аз салиб фурӯд ой»+.

41Ҳамчунин саркоҳинон бо китобдонон ва пирон Ӯро истеҳзо карда, мегуфтанд:

42«Дигаронро наҷот медод, лекин Худашро наҷот дода наметавонад! Агар Ӯ Подшоҳи Исроил бошад, акнун аз салиб фурӯд ояд, то ба Ӯ имон оварем;+

43Ба Худо таваккал карда буд: акнун Ӯро раҳо кунад, агар дилхоҳаш бошад. Зеро Ӯ гуфта буд: „Ман Писари Худо ҳастам“».

44Ҳамчунин роҳзаноне ки бо Ӯ маслуб шуда буданд, Ӯро дашном медоданд.

Мамоти Исо.

45•Ва аз соати шашум тамоми рӯи заминро то соати нӯҳум торикӣ фаро гирифт.

46Ва наздик ба соати нӯҳум Исо бо овози баланд фарьёд зада гуфт: «Элӣ, Элӣ! Ламма сабақтанӣ?» Яъне: «Худои Ман, Худои Ман! Чаро Маро тарк кардаӣ?»+

47Баъзе аз ҳозирон, чун шуниданд, гуфтанд: «Ӯ Ильёсро мехонад».

48Дарҳол яке аз онҳо исфанҷеро гирифта, аз сирко пур кард ва бар сари най ниҳода, наздики даҳони Ӯ бурд, то бинӯшад+.

49Лекин дигарон гуфтанд: «Биистед, бубинем, ки оё Ильёс меояд, то ки Ӯро наҷот диҳад».

50Исо боз бо овози баланде фарьёд зада, ҷон дод.

Замони Таврот тамом мешавад.

51Ва инак, пардаи маъбад аз боло то поён дарида, ду пора шуд: ва замин ҷунбид; ва сангҳо шикофта шуд;+

52Ва қабрҳо кушода шуд; ва бисьёр ҷасадҳои муқаддасон, ки оромида буданд, эҳьё шуданд,+

53Ва баъд аз эҳьёи Ӯ аз қабрҳо баромада, ба шаҳри муқаддас рафтанд ва ба бисьёр касон зоҳир шуданд+.

54Аммо мирисад ва онҳое ки бо вай Исоро посбонӣ мекарданд, ҷунбиши замин ва рӯйдодҳои дигарро дида, бағоят тарсиданд ва гуфтанд: «Ба ростӣ Ӯ Писари Худо буд».

55Ҳамчунин занони бисьёре ки аз Ҷалил аз ақиби Исо омада буданд, ва ба Ӯ хизмат мекарданд, дар он ҷо истода, аз дур менигаристанд;

56Дар миёни онҳо Марьями Маҷдалия ва Марьяме ки модари Яъқуб ва Йӯсе буд, ва модари писарони Забдой низ буданд+.

Дафни Исо.

57•Ва чун шом шуд, Юсуф ном давлатманде ки аз аҳли Ҳаромот ва ӯ низ аз шогирдони Исо буд, омад;

58Ва назди Пилотус рафта, ҷасади Исоро талаб кард. Пилотус фармон дод, ки дода шавад.

59Юсуф ҷасадро гирифта, ба катони тозае печонд

60Ва онро дар қабри наве ки аз санг барои худ тарошида буд, ниҳод ва санги калонеро бар дари қабр ғелонида, рафт+.

61Марьями Маҷдалия ва он Марьями дигар дар он ҷо, дар рӯ ба рӯи қабр нишаста буданд.

Посбонӣ кардани қабр.

62Фардои он, ки пас аз рӯзи ҷумъа буд, саркоҳинон ва фарисиён назди Пилотус ҷамъ омаданд

63Ва гуфтанд: «Эй оғо! Дар хотир дорем, ки он фиребгар, вақте ки зинда буд, гуфта буд, ки „пас аз се рӯз эҳьё хоҳам шуд“;+

64Пас бифармо, ки қабрро то рӯзи сеюм посбонӣ кунанд, то шогирдонаш шабона Ӯро дуздида, ба қавм нагӯянд, ки аз мурдагон эҳьё шуд; ва фиреби охирин аз аввалин бадтар шавад».

65Пилотус ба онҳо гуфт: «Шумо посбонҳо доред; биравед ва, чунон ки медонед, посбонӣ кунед».

66Онҳо рафта, дар назди қабр посбононро гузоштанд ва санги онро мӯҳр карданд+.

БОБИ БИСТУ ҲАШТУМ

Эҳьёи Исои Масеҳ ва воқеаҳои ин рӯз.

28^1•Баъд аз гузаштани шанбе, субҳидами рӯзи якшанбе, Марьями Маҷдалия ва он Марьями дигар барои дидани қабр омаданд+.

2Ногоҳ зилзилаи сахт рӯй дод; зеро фариштаи Худованд аз осмон фуромада, сангро аз дари қабр ғелонид ва бар он биншаст;+

3Намуди вай монанди барқ ва либосаш чун барф сафед буд+.

4Посбонон аз вай тарсида, ба ларза афтоданд ва мисли мурда шуданд+.

5Аммо фаришта ба занон рӯ оварда, гуфт: «Натарсед, зеро медонам, ки Исои маслубро ҷустуҷӯ мекунед;

6Ӯ дар ин ҷо нест, зеро, чунон ки гуфта буд, эҳьё шуд; биёед, ҷоеро, ки Ӯ хуфта буд, бубинед,

7Ва ба зудӣ рафта, ба шогирдонаш гӯед, ки Ӯ аз мурдагон эҳьё шуд ва пеш аз шумо ба Ҷалил меравад: дар он ҷо Ӯро хоҳед дид; инак ба шумо гуфтам»+.

8Ва онҳо шитобон аз қабр баромада, бо тарс ва шодии азим давида рафтанд, то ки ба шогирдони Ӯ хабар диҳанд.

9Вақте ки барои огоҳ кардани шогирдони Ӯ мерафтанд, инак Исо ба онҳо вохӯрда, гуфт: «Салом бар шумо!» Онҳо наздик омада, ба пойҳояш часпиданд ва ба Ӯ саҷда карданд+.

10Он гоҳ Исо ба онҳо гуфт: «Натарсед; рафта, ба бародаронам хабар диҳед, ки ба Ҷалил раванд; ва дар он ҷо Маро хоҳанд дид»+.

Ба ришва харидани посбонони сари қабр.

11Чун онҳо мерафтанд, баъзе аз посбонон ба шаҳр омада, ба саркоҳинон тамоми воқеаро хабар доданд.

12Ва онҳо бо пирон ҷамъ омада ва машварат карда, ба сарбозон пули бисьёре доданд

13Ва гуфтанд: «Бигӯед, ки шогирдони Ӯ шабона омада, вақте ки мо дар хоб будем, Ӯро дуздидаанд;

14Ва агар ин сухан ба гӯши ҳоким расад, мо вайро бовар мекунонем ва шуморо аз хатар фориғ мегардонем».

15Онҳо пулро гирифта, мувофиқи он дастур амал карданд. Ва ин овоза то имрӯз дар миёни яҳудиён паҳн шудааст.

Исо дар Ҷалил.

Вазифаи бузург.

16•Аммо ёздаҳ шогирд ба Ҷалил, ба кӯҳе ки Исо таъин карда буд, рафтанд,

17Ва Ӯро дида, ба Ӯ саҷда карданд; лекин баъзе аз онҳо ба шубҳа афтоданд+.

18Ва Исо наздик омада, ба онҳо гуфт: «Ба Ман тамоми қудрат дар осмон ва бар замин дода шудааст:+

19Пас, биравед ва ҳамаи халқҳоро шогирд созед ва онҳоро ба исми Падар ва Писар ва Рӯҳулқудс таъмид диҳед,+

20Ва онҳоро таълим диҳед, то ҳар он чиро, ки ба шумо фармодам, ба ҷо оваранд; ва инак, Ман ҳаррӯза то охирзамон бо шумо ҳастам». Омин+.

* 2:4 саркоҳинон — рӯҳонии (коҳини) бузург.

* 2:4 китобдонони — донандаи Таврот.

* 3:7 фарисиён — узви фирқае ки дар баробари Таврот ривоятҳои муршидонро низ риоя мекард.

* 3:7 саддуқиёнро — узви фирқае ки фақат Тавротро мешинохт.

* 5:22 реқо — бемулоҳиза, сабукмағз.

* 6:24 Мамуно — сарват; баъзе қавмҳои қадимӣ худои сарватро ҳамин тавр меномиданд.

* 14:1 Тетрарх — ҳокими чорьяки мамлакат.

* 17:24 Дудирҳам — дирҳами дучандон; дирҳам — пули сикка дар Юнони Қадим. Ин дудирҳам боҷи маъбад буд, ки ҳар сол аз ҳар яҳудӣ мегирифтанд.

* 17:27 Истатир — пули сиккаи румӣ, ки ба 4 динори румӣ ё ба 4 дирҳами юнонӣ баробар буд.

* 18:24 Талант — воҳиди калони пули нуқра ё тилло дар Ашшур ва Юнони Қадим, ки тақрибан 21 килограмм вазн дошт.

* 20:3 Соати сеюм — соати нӯҳи субҳ.

* 20:5 соатҳои шашум — соати дувоздаҳи рӯз.

* 20:5 ва нӯҳум — соати сеи гашти пешин.

* 20:6 Соати ёздаҳум — соати панҷи бегоҳирӯзӣ.

* 21:9 Ҳӯшаъно — наҷот деҳ.

* 23:5 дуо-қуттичаҳон — чор дуоро аз матни Таврот бар чор порча коғази пӯст навишта, дар қуттичаи мукааби чармин ҷой медоданд ва ин қуттичаро ба тасмаҳои дарози чармин мепайвастанд; дар вақти ибодат марди яҳудӣ якто дуо-қуттичаро ба сари худ ва яктои дигари онро ба дасти чапи худ мебаст.

* 23:5 пӯпакҳои ридоҳои — марди яҳудӣ дар ҳаёти ҳаррӯзаи худ аз болои либоси таг ридои (қабои) махсусе мепӯшид ва, ғайр аз он, дар вақти ибодат ба сари худ ридои дигари калонтаре мегирифт; дар чор гӯшаи ин ридоҳо шумораи муайяни нахҳои пашмин бо чандин гиреҳ, мисли пӯпак, овехта мешуд.

• 1:1 Луқ. 3:23-28
+ 1:1 Ҳас. 22:18, 2 Подш. 7:12-13
+ 1:2 Ҳас. 21:3, Ҳас. 25:6, Ҳас. 29:35
+ 1:3 Ҳас. 38, Ад. 26:21, 1 Вақ. 2:9
+ 1:4 Рут 4:18-22
+ 1:5 Еҳ. 2:1, Еҳ. 6:24

+ 1:6 1 Подш. 17:12, Иш. 11:1, 2 Подш. 11:3, 2 Подш. 12:24

+ 1:7 1 Вақ. 3:10-14

+ 1:8 2 Вак. 26:1

+ 1:11 1 Вақ. 3:16, 2 Вак. 36:1, 4 Подш. 24:14-15

+ 1:12 1 Вақ. 3:17-19, Эзр. 3:2, Ҳаҷ. 1:1
+ 1:16 Луқ. 1:27
• 1:18 Луқ. 2:1-7
+ 1:18 Луқ. 1:27, Луқ. 1:35
+ 1:19 Так. Шар. 22:23-24, Так. Шар. 24:1

+ 1:21 Иш. 49:1, Луқ. 1:31, Аъм. 4:12, Аъм. 13:38

+ 1:22 Иш. 7:14, Мат. 2:14, Мат. 4:14, Мат. 21:4, Мат. 26:56, Марқ. 14:49, Юҳ. 19:36, Иш. 8:8, Иш. 8:10

+ 2:1 Луқ. 1:5, Луқ. 2:4-7, Юҳ. 7:42
+ 2:2 Ирм. 23:5, Ад. 24:17
+ 2:6 2 Подш. 5:2, Мик. 5:2

+ 2:11 Хур. 30:23, Сур. Сур. 3:6, Иш. 60:6, Юҳ. 19:39

+ 2:12 Ҳас. 20:6
+ 2:15 Ҳуш. 11:1, Мат. 1:22
+ 2:17 Мат. 27:9
+ 2:18 Ирм. 31:15
+ 2:23 Луқ. 1:26, Луқ. 2:39, Юҳ. 1:45

• 3:1 Марқ. 1:1-8, Луқ. 3:1-9, Луқ. 3:15-17, Юҳ. 1:19-28

+ 3:1 Луқ. 1:80, Юҳ. 1:6
+ 3:2 Марқ. 1:15
+ 3:3 Иш. 40:3
+ 3:4 4 Подш. 1:8, Иб. 11:22, 1 Подш. 14:26
+ 3:6 Аъм. 19:18

+ 3:7 Мат. 12:34, Мат. 23:33, Рум. 5:9, 1 Тас. 1:10

+ 3:9 Юҳ. 8:33
+ 3:10 Мат. 7:19
+ 3:11 Юҳ. 1:15, Юил 2:28, Аъм. 2:3

+ 3:12 Иш. 30:24, Мал. 4:1, Мат. 13:30, Ибр. 6:8

• 3:13 Марқ. 1:9-11, Луқ. 3:21-22

+ 3:16 Аъм. 7:56, Иш. 11:2, Юҳ. 1:32-33

+ 3:17 Марқ. 9:7, Юҳ. 12:28, Иш. 42:1, Мат. 17:5, 2 Пет. 1:17

• 4:1 Марқ. 1:12-13, Луқ. 4:1-13

+ 4:2 Так. Шар. 9:9, 3 Подш. 19:8, Мат. 21:18

+ 4:3 1 Вақ. 21:1, 1 Тас. 3:5
+ 4:4 Так. Шар. 8:3
+ 4:5 Наҳ. 11:2, Иш. 48:2, Иш. 52:1
+ 4:6 Заб. 90:11-12, Юҳ. 7:4
+ 4:7 Так. Шар. 6:16
+ 4:10 Мат. 16:23, Так. Шар. 6:13
+ 4:11 Луқ. 22:43
• 4:12 Марқ. 1:14-15, Луқ. 4:14-15
+ 4:12 Мат. 14:3
+ 4:13 Мат. 2:23, Еҳ. 19:32-34, Марқ. 1:21
+ 4:14 Мат. 1:23
+ 4:16 Иш. 9:1-2
• 4:18 Марқ. 1:16-20, Луқ. 5:1-11
+ 4:18 Юҳ. 1:40-42
+ 4:19 Мат. 13:47
+ 4:20 Мат. 19:27
• 4:23 Луқ. 6:17-19
+ 4:23 Марқ. 1:39
+ 4:24 Луқ. 2:2
+ 4:25 Марқ. 5:20, Марқ. 7:31
• 5:3 Луқ. 6:20-23
+ 5:3 Саф. 3:12

+ 5:4 Воиз 7:3, Иш. 61:2-3, 2 Қӯр. 7:10, Ваҳй 21:4

+ 5:5 Заб. 36:11, Мас. 2:21
+ 5:6 Заб. 41:2, Иш. 55:1, Юҳ. 7:37
+ 5:7 Мас. 19:17, Луқ. 6:36

+ 5:8 Заб. 23:4, Заб. 50:12, 1 Юҳ. 3:2, Ибр. 12:14, Ваҳй 22:4

+ 5:9 Яъқ. 3:18, 2 Тим. 2:22, Юҳ. 1:12, 1 Юҳ. 3:1, 1 Юҳ. 5:1, Рум. 8:14

+ 5:11 Яъқ. 1:2, 1 Пет. 4:14

+ 5:12 Аъм. 5:41, Яъқ. 1:2, Рум. 5:3, 2 Қӯр. 12:10, Ибр. 10:34

• 5:13 Марқ. 9:50, Луқ. 14:34-35
+ 5:14 Эфс. 5:8
+ 5:15 Марқ. 4:21, Луқ. 8:16, Луқ. 11:33
+ 5:16 1 Пет. 2:12, 2 Қӯр. 9:13
+ 5:17 Рум. 3:31, Рум. 10:4
+ 5:18 Луқ. 16:17
+ 5:19 Мат. 11:11, Мат. 18:4
+ 5:20 Юҳ. 3:5
+ 5:21 Хур. 20:13
+ 5:22 1 Юҳ. 3:15
+ 5:25 Мас. 25:8, Луқ. 12:58-59
+ 5:27 Хур. 20:14
+ 5:28 Айюб 31:1, Мас. 6:25
+ 5:30 Мат. 18:8-9, Марқ. 9:43-44
• 5:31 Мат. 19:9, Марқ. 10:11-12, Луқ. 16:18
+ 5:31 Так. Шар. 24:1-3
+ 5:32 Рум. 7:3, 1 Қӯр. 7:10-11
+ 5:33 Ад. 30:3, Так. Шар. 23:21
+ 5:34 Иш. 66:1, Аъм. 7:49
+ 5:35 Заб. 98:5, Заб. 47:3
+ 5:37 Яъқ. 5:12
• 5:38 Луқ. 6:27-36

+ 5:38 Хур. 21:23-25, Иб. 24:19-20, Так. Шар. 19:21

+ 5:39 Нав. 3:30, 1 Пет. 2:23, Рум. 12:17, 1 Қӯр. 6:7

+ 5:42 Так. Шар. 15:7-8, Мас. 21:26

+ 5:43 Иб. 19:18

+ 5:44 Рум. 12:20, Луқ. 23:34, Аъм. 7:60, 1 Пет. 3:9, Рум. 12:14

+ 5:45 Айюб 25:3, Аъм. 14:17

+ 5:48 Иб. 19:2, Так. Шар. 18:13, Так. Шар. 32:4, Заб. 17:31, Мат. 19:21, Яъқ. 1:4, Эфс. 5:1, Қӯл. 1:28

+ 6:1 1 Юҳ. 2:29
+ 6:2 Луқ. 6:24
• 6:5 Луқ. 11:2-4
+ 6:5 Луқ. 18:11
+ 6:6 4 Подш. 4:33
+ 6:7 3 Подш. 18:26, Воиз 5:1
+ 6:10 Мат. 26:42
+ 6:11 Мас. 30:8
+ 6:13 Мат. 26:41, Юҳ. 17:15, 2 Тас. 3:3
+ 6:14 Марқ. 11:25-26, Эфс. 4:32, Қӯл. 3:13
+ 6:15 Мат. 18:35, Яъқ. 2:13
+ 6:16 Иш. 58:5
• 6:19 Луқ. 11:34-36, Луқ. 12:22-34

+ 6:19 Мас. 23:4, 1 Тим. 3:3, 1 Тим. 6:9, Ибр. 13:5, Яъқ. 5:2-3

+ 6:20 Мат. 19:21, 1 Пет. 1:4
+ 6:24 Луқ. 16:13
+ 6:25 Фпл. 4:6, 1 Пет. 5:7
+ 6:26 Мат. 10:31, Мат. 12:12
+ 6:29 3 Подш. 10:4-7
+ 6:30 Мат. 8:26, Мат. 14:31, Мат. 16:8
+ 6:33 Заб. 36:4
• 7:1 Луқ. 6:37-38, Луқ. 6:41-42
+ 7:1 Рум. 14:10, 1 Қӯр. 4:5, Яъқ. 4:12
+ 7:2 Марқ. 4:24, Рум. 2:1
+ 7:6 Мат. 15:26
• 7:7 Луқ. 11:9-13

+ 7:8 Мас. 8:17, Мат. 18:19, Мат. 21:22, Марқ. 11:24, Юҳ. 14:13-14, 1 Юҳ. 3:22, 1 Юҳ. 5:14

+ 7:11 Ҳас. 6:5, Мат. 12:34
+ 7:12 Луқ. 6:31, Мат. 22:40, Ғал. 5:14
• 7:13 Луқ. 13:24
+ 7:14 Заб. 15:11
• 7:15 Луқ. 6:43-44, Луқ. 13:25-27

+ 7:15 Так. Шар. 13:1-3, Ирм. 14:14, Ирм. 23:16, Мат. 24:11, Марқ. 13:22, Аъм. 13:6, 2 Пет. 2:1, 1 Юҳ. 4:1, Аъм. 20:29

+ 7:16 Яъқ. 2:18
+ 7:17 Мат. 12:33-35
+ 7:19 Мат. 3:10
+ 7:21 Ҳуш. 8:2

+ 7:22 Мат. 25:11, Луқ. 6:46, Юҳ. 13:13, Марқ. 9:38, Луқ. 9:49

+ 7:23 Заб. 6:9, Мат. 25:41
• 7:24 Луқ. 6:47-49
+ 7:27 Мас. 10:25
+ 7:29 Марқ. 1:22, Луқ. 4:32
• 8:1 Марқ. 1:40-45, Луқ. 5:12-16

+ 8:2 Иб. 13:3, Ад. 12:10, 4 Подш. 5:1, 2 Вак. 26:20, Марқ. 9:22

+ 8:4 Мат. 9:30, Мат. 17:9, Марқ. 1:34, Иб. 14:1-32, Луқ. 17:14

• 8:5 Луқ. 7:1-10
+ 8:8 Заб. 106:20
+ 8:10 Аъм. 10:2
+ 8:11 Луқ. 13:29, Луқ. 16:23, Эфс. 3:6

+ 8:12 Мат. 13:42, Мат. 22:13, Мат. 22:30, Мат. 24:51, Мат. 25:13, Луқ. 13:28

+ 8:13 Мат. 9:29, Юҳ. 4:53
• 8:14 Марқ. 1:29-34, Луқ. 4:38-41
+ 8:14 1 Қӯр. 9:5

+ 8:15 Марқ. 5:41, Марқ. 9:27, Аъм. 3:7, Аъм. 9:41

+ 8:17 Иш. 53:4
• 8:18 Луқ. 9:57-62
+ 8:18 Марқ. 4:35, Луқ. 8:22
• 8:23 Марқ. 4:35-41, Луқ. 8:22-25

+ 8:26 Мат. 6:30, Заб. 64:8, Заб. 88:10, Заб. 103:7

• 8:28 Марқ. 5:1-20, Луқ. 8:26-39
+ 8:29 Марқ. 1:23-24, Луқ. 4:34
+ 8:34 Луқ. 5:8, Аъм. 16:39
• 9:1 Марқ. 2:1-12, Луқ. 5:17-26
+ 9:1 Мат. 4:13

+ 9:2 Марқ. 6:55, Мат. 8:10, Марқ. 10:52, Луқ. 7:48

+ 9:3 Иб. 24:16, Мат. 26:65, Юҳ. 10:33
• 9:9 Марқ. 2:13-17, Луқ. 5:27-32
+ 9:11 Мат. 11:19, Луқ. 15:2
+ 9:13 Ҳуш. 6:6, Луқ. 15:7, 1 Тим. 1:15
• 9:14 Марқ. 2:18-22, Луқ. 5:33-39

+ 9:14 Мат. 11:2, Мат. 14:12, Луқ. 11:1, Юҳ. 1:35, Луқ. 18:12

+ 9:15 Мат. 25:1-13, Юҳ. 3:29, Ваҳй 19:7, Ваҳй 21:2, Марқ. 14:7, Луқ. 17:22, Юҳ. 16:20

• 9:18 Марқ. 5:21-43, Луқ. 8:40-56
+ 9:20 Иб. 15:25
+ 9:21 Марқ. 3:10
+ 9:22 Марқ. 10:52, Луқ. 7:50, Эфс. 2:8
+ 9:24 Юҳ. 11:11

+ 9:25 Аъм. 9:40, Марқ. 1:31, Марқ. 9:27, Аъм. 3:7, Аъм. 9:41

+ 9:27 2 Подш. 7:12-16, Мат. 22:42, Луқ. 1:32, Мат. 20:29-34

+ 9:29 Мат. 8:13

+ 9:30 Мат. 8:4, Мат. 12:16, Мат. 17:9, Марқ. 1:44

+ 9:31 Марқ. 1:45, Марқ. 7:36

+ 9:34 Мат. 10:25, Мат. 12:24

+ 9:36 Марқ. 8:2, Ад. 27:17, 3 Подш. 22:17, Ҳиз. 34:5, Зак. 10:2, Марқ. 6:34

+ 9:38 Луқ. 10:2, Юҳ. 4:35

• 10:1 Марқ. 3:13-19, Марқ. 6:7-13, Луқ. 6:12-16, Луқ. 9:1-6, Луқ. 10:1-12

+ 10:6 Заб. 118:176, Иш. 53:6, Ирм. 50:6, Зак. 10:2, Мат. 15:24, 1 Пет. 2:25

+ 10:7 Мат. 3:2, Мат. 4:17
+ 10:8 Иб. 13:3, Мат. 8:2, Аъм. 20:35
+ 10:10 1 Тим. 5:18
+ 10:14 Аъм. 13:51

+ 10:15 Ҳас. 18:20, Ҳас. 19:24, Ирм. 23:14, Ҳиз. 16:48

• 10:16 Марқ. 13:9-13, Луқ. 12:2-12, Луқ. 21:12-17

+ 10:16 Луқ. 10:3, Ҳас. 3:1

+ 10:18 Аъм. 17:6, Аъм. 18:12, Аъм. 24:1, Аъм. 25:6, Заб. 118:46

+ 10:20 Мас. 16:1

+ 10:21 Мат. 24:10

+ 10:22 Мат. 24:9, Юҳ. 15:18, Яъқ. 5:11, Ғал. 6:9, Ваҳй 2:10

+ 10:23 Аъм. 8:1, Аъм. 14:6
+ 10:24 Луқ. 6:40, Юҳ. 13:16
+ 10:25 4 Подш. 1:2, Мат. 9:34, Мат. 12:24
+ 10:26 Марқ. 4:21, Луқ. 8:17, Луқ. 12:2

+ 10:28 Заб. 55:5, Заб. 117:6, Мас. 29:25, Иш. 51:7, Иш. 51:12

+ 10:31 Мат. 6:26, Мат. 12:12
+ 10:32 Рум. 10:9, Ваҳй 3:5
+ 10:33 Мат. 25:12, 1 Юҳ. 2:23, 2 Тим. 2:12
• 10:34 Луқ. 12:51-53, Луқ. 14:26-27
+ 10:34 Аъм. 14:4
+ 10:36 Мик. 7:6

+ 10:38 Мат. 16:24-25, Марқ. 8:34-35, Луқ. 9:23

+ 10:39 Юҳ. 12:25

+ 10:40 Мат. 25:40, Луқ. 10:16, Юҳ. 12:44, Юҳ. 13:20, Ғал. 4:14

+ 10:41 3 Подш. 17:10-15, 4 Подш. 4:8
+ 10:42 Марқ. 9:41, Ибр. 6:10
• 11:1 Луқ. 7:18-35

+ 11:2 Мат. 14:3, Луқ. 3:19-20, Юҳ. 3:24, Юҳ. 4:25, Юҳ. 6:14, Юҳ. 11:27

+ 11:5 Иш. 35:5, Иш. 61:1
+ 11:6 Юҳ. 6:61, Юҳ. 16:1
+ 11:7 Мат. 3:1
+ 11:9 Мат. 14:5, Мат. 21:26
+ 11:10 Хур. 23:20, Мал. 3:1, Марқ. 1:2
+ 11:11 Луқ. 1:15
+ 11:12 Луқ. 16:16
+ 11:14 Мал. 4:5, Мат. 17:12-13, Луқ. 1:17
+ 11:15 Ваҳй 2:7
+ 11:18 Мат. 3:4, Луқ. 1:15
+ 11:19 Юҳ. 2:1, Юҳ. 12:2, Мат. 9:10-11
• 11:20 Луқ. 10:13-15
+ 11:21 Марқ. 6:45, Марқ. 8:21, Марқ. 3:7

+ 11:22 Иш. 23:1, Ирм. 47:4, Ҳиз. 26:2, Юил 3:4, Ом. 1:9, Зак. 9:2, Мат. 15:21

+ 11:23 Иш. 14:13, Иш. 14:15
+ 11:24 Ҳиз. 16:48
• 11:25 Луқ. 10:21-22
+ 11:25 Айюб 37:24, Иш. 29:14

+ 11:27 Юҳ. 13:3, Юҳ. 17:2, Юҳ. 6:46, Юҳ. 7:29, Юҳ. 8:19, Юҳ. 10:15

+ 11:28 Заб. 54:23, Заб. 67:20, Юҳ. 7:37

+ 11:29 Ирм. 28:10-14, Ҳуш. 10:11, Зак. 9:9, Ирм. 6:16

+ 11:30 1 Юҳ. 5:3
• 12:1 Марқ. 2:23-28, Луқ. 6:1-5
+ 12:1 Так. Шар. 23:25
+ 12:2 Хур. 20:8-10, Ад. 15:32-36
+ 12:3 1 Подш. 21:1-6
+ 12:4 Хур. 25:30, Иб. 24:5-9
+ 12:5 Ад. 28:9
+ 12:6 Мат. 12:41
+ 12:7 Ҳуш. 6:6
• 12:9 Марқ. 3:1-6, Луқ. 6:6-11
+ 12:10 Луқ. 11:54, Луқ. 20:20
+ 12:12 Мат. 6:26, Мат. 10:31
+ 12:13 3 Подш. 13:6
+ 12:16 Мат. 8:4, Мат. 9:30
+ 12:17 Иш. 42:1-4
• 12:22 Марқ. 3:20-30, Луқ. 11:14-23
+ 12:23 2 Подш. 7:12-16, Мат. 9:27
+ 12:24 4 Подш. 1:2, Мат. 9:34, Мат. 10:25
+ 12:27 Марқ. 9:38, Аъм. 19:13
+ 12:29 Иш. 49:24-25
+ 12:30 Марқ. 9:40
+ 12:31 Марқ. 3:29, Луқ. 12:10
+ 12:33 Мат. 7:17-20, Луқ. 6:43-45

+ 12:34 Мат. 3:7, Мат. 23:33, Ҳас. 6:5, Мат. 7:11, Мат. 15:18, Яъқ. 3:6

+ 12:35 Мас. 12:5
+ 12:36 Мас. 10:19, Рум. 14:12
+ 12:37 Мат. 5:22, Яъқ. 3:2-12
• 12:38 Марқ. 8:11-12, Луқ. 11:29-32
+ 12:38 1 Қӯр. 1:22
+ 12:39 Мат. 16:4
+ 12:40 Юн. 2:1
+ 12:41 Рум. 2:27, Юн. 3:5, Мат. 12:6
+ 12:42 3 Подш. 10:1-13
• 12:43 Луқ. 11:24-26
+ 12:45 2 Пет. 2:20
• 12:46 Марқ. 3:31-35, Луқ. 8:19-21

+ 12:46 Мат. 13:55, Юҳ. 2:12, Юҳ. 7:3, Аъм. 1:14, 1 Қӯр. 9:5, Ғал. 1:19

+ 12:50 Юҳ. 15:14, Ибр. 2:11
• 13:1 Марқ. 4:1-9, Луқ. 8:4-8
+ 13:7 Ирм. 4:3
+ 13:9 Мат. 11:15
• 13:10 Марқ. 4:10-12, Луқ. 8:9-10
+ 13:11 Мат. 19:11
+ 13:12 Мас. 9:9, Мат. 25:29
+ 13:13 Иш. 42:20, Ирм. 5:21

+ 13:15 Иш. 6:9-10, Юҳ. 12:40, Аъм. 28:26-27

+ 13:16 Луқ. 10:23-24
+ 13:17 Ибр. 11:13, 1 Пет. 1:10-12
• 13:18 Марқ. 4:13-20, Луқ. 8:11-15
+ 13:21 Ғал. 1:6, Ибр. 6:4
+ 13:22 Мат. 6:25, Марқ. 10:23, 1 Тим. 6:10
+ 13:23 Юҳ. 15:5
+ 13:30 Мат. 3:12
• 13:31 Марқ. 4:30-34, Луқ. 13:18-21

+ 13:32 Мат. 17:20, Луқ. 17:6, Ҳиз. 17:23, Ҳиз. 31:6, Дон. 4:9

+ 13:33 1 Қӯр. 5:6, Ғал. 5:9
+ 13:35 Заб. 77:2
+ 13:38 Юҳ. 8:44
+ 13:39 Юил 3:13, Ваҳй 14:15-16
+ 13:41 Мат. 24:31

+ 13:42 Дон. 3:6, Юҳ. 15:6, Ваҳй 20:15, Мат. 8:12

+ 13:43 Мас. 4:18, Дон. 12:3, Мат. 11:15
+ 13:47 Мат. 4:19
+ 13:48 Юҳ. 21:11
+ 13:49 Мат. 25:32
+ 13:50 Дон. 3:6, Мат. 8:12
• 13:53 Марқ. 6:1-6, Луқ. 4:16-30

+ 13:54 Мат. 2:23, Луқ. 2:39, Луқ. 4:23, Марқ. 1:21

+ 13:55 Юҳ. 6:42, Мат. 12:46
+ 13:57 Мат. 11:6, Юҳ. 4:44
• 14:1 Марқ. 6:14-29, Луқ. 9:7-9
+ 14:2 Мат. 16:14

+ 14:3 Мат. 4:12, Мат. 11:2, Луқ. 3:19-20, Юҳ. 3:24

+ 14:4 Иб. 18:16, Иб. 20:21
+ 14:5 Мат. 11:9, Мат. 21:26
+ 14:7 Эст. 5:3, Эст. 7:2
+ 14:12 Мат. 9:14

• 14:13 Марқ. 6:30-44, Луқ. 9:10-17, Юҳ. 6:1-14

+ 14:16 4 Подш. 4:42-44
+ 14:21 Мат. 15:38
• 14:22 Марқ. 6:45-56, Юҳ. 6:15-21
+ 14:23 Марқ. 1:35, Луқ. 4:42, Луқ. 5:16
+ 14:26 Луқ. 24:37
+ 14:31 Мат. 6:30
+ 14:33 Заб. 2:7, Луқ. 1:35
+ 14:34 Ад. 34:11, Марқ. 6:53, Луқ. 5:1
• 15:1 Марқ. 7:1-23
+ 15:2 Луқ. 11:38
+ 15:3 Ғал. 1:14
+ 15:4 Хур. 20:12, Хур. 21:17
+ 15:7 Мат. 23:13, Аъм. 28:25
+ 15:9 Иш. 29:13, Қӯл. 2:22
+ 15:11 Аъм. 10:15
+ 15:13 Иш. 60:21, Иш. 61:3, Яҳ. 1:12
+ 15:14 Мат. 23:16, Луқ. 6:39
+ 15:18 Мат. 12:34, Яъқ. 3:6
+ 15:19 Ғал. 5:19-21, 1 Қӯр. 6:9-10
• 15:21 Марқ. 7:24-30
+ 15:21 Еҳ. 19:28-29, Иш. 23

+ 15:22 2 Подш. 7:12-16, Мат. 9:27, Луқ. 1:32

+ 15:24 Заб. 118:176, Иш. 53:6, Ирм. 50:6, Зак. 10:2, Мат. 10:6, 1 Пет. 2:25

+ 15:26 Мат. 7:6
• 15:29 Марқ. 7:31
+ 15:30 Иш. 35:5-6
+ 15:32 Мат. 9:36
+ 15:33 4 Подш. 4:42-44
+ 15:38 Мат. 14:21
• 16:1 Марқ. 8:11-13, Луқ. 12:54-56
+ 16:1 Мат. 3:7, 1 Қӯр. 1:22
+ 16:4 Юн. 2:1, Мат. 12:39
• 16:5 Марқ. 8:14-21
+ 16:6 Луқ. 12:1, 1 Қӯр. 5:7-8
+ 16:8 Мат. 6:30
+ 16:9 Мат. 14:13-21
+ 16:10 Мат. 15:36-37
• 16:13 Марқ. 8:27-30, Луқ. 9:18-21

+ 16:14 Мат. 14:2, 3 Подш. 17:1, Мал. 4:5, Ирм. 1:1

+ 16:16 Заб. 2:7
+ 16:17 1 Қӯр. 2:13
+ 16:18 Марқ. 3:16, Юҳ. 1:42, Эфс. 2:20
+ 16:19 Иш. 22:22
+ 16:20 Мат. 9:30
• 16:21 Марқ. 8:31, Луқ. 9:22-27

+ 16:21 Луқ. 17:25, Марқ. 9:31, Марқ. 10:34, Юҳ. 2:19

+ 16:23 Мат. 4:10, Фпл. 3:19
+ 16:24 Мат. 10:38-39
+ 16:25 Мат. 19:29
+ 16:26 Заб. 48:8

+ 16:27 Так. Шар. 33:2, Дон. 7:13, Зак. 14:5, Мат. 24:30, Мат. 25:31, 1 Тас. 4:16, Воиз 3:17, Ваҳй 2:23

+ 16:28 Мат. 24:34, Юҳ. 21:22
• 17:1 Марқ. 9:2-13, Луқ. 9:28-36
+ 17:1 Марқ. 5:37, Марқ. 14:33
+ 17:2 Дон. 7:9, Ваҳй 1:16
+ 17:3 Мал. 4:5

+ 17:5 Иш. 42:1, Мат. 3:17, Так. Шар. 18:15, 2 Пет. 1:17

+ 17:9 Мат. 8:4, Мат. 9:30, Марқ. 1:44
+ 17:11 Мал. 4:5
+ 17:12 Иш. 53:7
+ 17:13 Мат. 11:14, Луқ. 1:17
• 17:14 Марқ. 9:14-29, Луқ. 9:37-43
+ 17:18 Марқ. 1:26, Аъм. 8:7
+ 17:20 Мат. 13:31, Луқ. 17:6, Марқ. 11:23
• 17:22 Марқ. 9:30-32, Луқ. 9:43-45
+ 17:23 Мат. 16:21, Мат. 20:19

+ 17:24 Марқ. 9:33, Хур. 30:13, Хур. 38:26, Мат. 22:17

+ 17:27 Рум. 13:7

• 18:1 Марқ. 9:33-37, Марқ. 9:42-48, Луқ. 9:46-48, Луқ. 17:1-2

+ 18:3 1 Қӯр. 14:20, Мат. 19:16
+ 18:5 Мат. 10:40, Луқ. 10:16, Юҳ. 13:20
+ 18:7 Мат. 26:24
+ 18:8 Мат. 5:30, Мат. 25:41, Ваҳй 20:10
+ 18:9 Иш. 66:24, Мат. 5:29
• 18:10 Луқ. 15:3-7
+ 18:14 Юҳ. 6:39
• 18:15 Луқ. 17:3
+ 18:15 Иб. 19:17, Яъқ. 5:19, Ғал. 6:1
+ 18:16 Так. Шар. 19:15, 2 Қӯр. 13:1
+ 18:17 Мат. 5:46-47, Тит. 3:10
+ 18:19 Мат. 7:7-8
+ 18:21 Луқ. 17:4
+ 18:25 Иб. 25:39-41, 4 Подш. 4:1, Наҳ. 5:5
+ 18:30 Мас. 28:3
+ 18:35 Мат. 6:15, Яъқ. 2:13
• 19:1 Марқ. 10:1-12
+ 19:4 Ҳас. 1:27
+ 19:5 Ҳас. 2:24, Эфс. 5:31
+ 19:6 1 Қӯр. 6:16, Мал. 2:16, 1 Қӯр. 7:10
+ 19:7 Так. Шар. 24:1
+ 19:9 Мат. 5:32, 1 Қӯр. 7:10
+ 19:11 Марқ. 4:11, 1 Қӯр. 7:7, 1 Тим. 5:14
• 19:13 Марқ. 10:13-16, Луқ. 18:15-17
+ 19:14 Мат. 18:3
• 19:16 Марқ. 10:17-31, Луқ. 18:18-30
+ 19:16 Луқ. 10:25

+ 19:17 Заб. 105:1, Заб. 118:68, Иб. 18:5, Наҳ. 9:29, Ҳиз. 20:11, Рум. 10:5, Ғал. 3:12

+ 19:19 Хур. 20:12-16, Иб. 19:18

+ 19:20 Фпл. 3:6

+ 19:21 Мат. 5:48, Луқ. 12:33, Мат. 6:20, 1 Пет. 1:4

+ 19:23 Заб. 48:7-8

+ 19:26 Ҳас. 18:14, Айюб 42:2, Ирм. 32:17, Марқ. 14:36

+ 19:27 Мат. 4:20-22

+ 19:28 Мат. 16:27, Мат. 25:31, Дон. 7:9, Луқ. 22:30, 1 Қӯр. 6:2, Ваҳй 3:21

+ 19:29 Мат. 16:25
+ 19:30 Мат. 20:16, Луқ. 13:30
+ 20:8 Иб. 19:13, Так. Шар. 24:15
+ 20:16 Мат. 19:30, Луқ. 13:30
• 20:17 Марқ. 10:32-34, Луқ. 18:31-34
+ 20:19 Мат. 16:21, Мат. 17:23
• 20:20 Марқ. 10:35-45
+ 20:20 Мат. 10:2, Марқ. 1:19
+ 20:21 Мат. 19:28
+ 20:22 Мат. 26:39, Юҳ. 18:11
+ 20:26 1 Пет. 5:3, Мат. 23:11, Марқ. 9:35

+ 20:28 Юҳ. 13:4-5, Иш. 53:10-11, Юҳ. 11:51, 1 Пет. 1:18-19, Рум. 4:25, Ғал. 1:4, 1 Тим. 2:6, Тит. 2:14

• 20:29 Марқ. 10:46-52, Луқ. 18:35-43
+ 20:29 Еҳ. 6:1, 3 Подш. 16:34
+ 20:30 2 Подш. 7:12-16, Мат. 9:27-31
+ 20:34 Луқ. 7:13

• 21:1 Марқ. 11:1-11, Луқ. 19:28-38, Юҳ. 12:12-19

+ 21:1 2 Подш. 15:30, Зак. 14:4, Аъм. 1:12

+ 21:4 Иш. 62:11, Зак. 9:9, Юҳ. 12:15, Мат. 1:23, Мат. 26:56, Юҳ. 19:36

+ 21:8 4 Подш. 9:13

+ 21:9 2 Подш. 7:12-16, Мат. 9:27, Заб. 117:25-26, Заб. 148:1, Мат. 23:39

+ 21:11 Луқ. 7:16

• 21:12 Марқ. 11:15-19, Луқ. 19:45-48, Юҳ. 2:13-22

+ 21:12 Иб. 1:14, Иб. 5:7, Иб. 12:8, Луқ. 2:24

+ 21:13 Иш. 56:7, Ирм. 7:11
+ 21:15 2 Подш. 7:12-16, Мат. 9:27
+ 21:16 Луқ. 19:39, Заб. 8:2-3
+ 21:17 Луқ. 19:29, Луқ. 24:50, Юҳ. 11:18
• 21:18 Марқ. 11:12-14, Марқ. 11:20-24
+ 21:18 Мат. 4:2

+ 21:19 Ирм. 24:8, Ирм. 29:16-17, Ҳуш. 9:10, Мик. 7:1, Мат. 24:32, Луқ. 13:6

+ 21:21 Мат. 17:20, Яъқ. 1:6, 1 Қӯр. 13:2
+ 21:22 Мат. 7:8, Мат. 17:20, 1 Қӯр. 13:2
• 21:23 Марқ. 11:27-33, Луқ. 20:1-8
+ 21:23 Аъм. 4:7
+ 21:25 Мат. 3:6, Луқ. 7:30
+ 21:26 Мат. 11:9, Мат. 14:5
+ 21:32 Луқ. 7:29
• 21:33 Марқ. 12:1-12, Луқ. 20:9-19

+ 21:33 Заб. 79:9, Иш. 5:1, Сур. Сур. 8:11, Марқ. 13:34

+ 21:35 Мат. 22:6, Мат. 23:34, Ибр. 11:36-37
+ 21:37 Мат. 3:17, Ибр. 1:1
+ 21:38 Ибр. 1:2
+ 21:39 Ибр. 13:12
+ 21:41 Аъм. 13:46

+ 21:42 Заб. 117:22-23, Аъм. 4:11, 1 Пет. 2:7

+ 21:44 Иш. 8:14-15, Иш. 28:16
+ 21:46 Марқ. 11:18, Марқ. 11:32
• 22:1 Луқ. 14:15-24
+ 22:1 Мат. 13:34
+ 22:2 Мат. 25:10, Ваҳй 19:7, Ваҳй 21:2
+ 22:6 Мат. 21:35, Мат. 23:34, Ибр. 11:36-37
+ 22:7 Мат. 21:41
+ 22:8 Мат. 10:11, Аъм. 13:46, Ваҳй 3:4
+ 22:13 Мат. 8:12
• 22:15 Марқ. 12:13-17, Луқ. 20:20-26
+ 22:15 Луқ. 11:54
+ 22:16 Так. Шар. 10:17, Қӯл. 3:25
+ 22:17 Мат. 17:24-25
+ 22:18 Марқ. 7:6, Луқ. 12:1
+ 22:21 Рум. 13:7
• 22:23 Марқ. 12:18-27, Луқ. 20:27-40
+ 22:23 Аъм. 4:1, Аъм. 23:8
+ 22:24 Ҳас. 38:8, Так. Шар. 25:5
+ 22:32 Хур. 3:2, Хур. 3:6
• 22:34 Марқ. 12:28-34, Луқ. 10:25-28

+ 22:37 Так. Шар. 6:5, Так. Шар. 11:13, Еҳ. 22:5

+ 22:39 Иб. 19:18, Мат. 19:19
+ 22:40 Мат. 7:12, Ғал. 5:14
• 22:41 Марқ. 12:35-37, Луқ. 20:41-44
+ 22:42 2 Подш. 7:12-16, Мат. 9:27
+ 22:44 Заб. 109:1, Аъм. 2:34-35
+ 22:46 Луқ. 20:40

• 23:1 Марқ. 12:38-40, Луқ. 11:37-52, Луқ. 20:45-47

+ 23:3 Рум. 2:17-23

+ 23:5 Хур. 13:9, Так. Шар. 6:8, Так. Шар. 11:18, Ад. 15:38

+ 23:6 Луқ. 14:7-8

+ 23:8 Яъқ. 3:1, Луқ. 22:32, Филем. 1:16

+ 23:9 Хур. 4:22, Ирм. 31:9, Ҳуш. 11:1, Мал. 1:6

+ 23:11 Мат. 20:26, Марқ. 9:35, Марқ. 10:43
+ 23:12 Луқ. 14:11, Луқ. 18:14
+ 23:13 Мат. 15:7
+ 23:16 Мат. 15:14
+ 23:17 Хур. 30:29
+ 23:19 Хур. 29:37
+ 23:21 Заб. 25:8, Заб. 131:14
+ 23:22 Иш. 66:1

+ 23:23 Так. Шар. 14:22, Заб. 32:5, Мик. 6:8, Зак. 7:9

+ 23:27 Аъм. 23:1, Мас. 26:23
+ 23:30 Аъм. 7:52
+ 23:33 Мат. 3:7, Мат. 12:34

+ 23:34 Мат. 21:35, Мат. 22:6, Ибр. 11:36-37, Мат. 10:17, Марқ. 13:9, Луқ. 21:12

+ 23:35 Ҳас. 4:8, 1 Юҳ. 3:12, Ибр. 11:4, 2 Вак. 24:21, Зак. 1:1, Наҳ. 9:26, Ваҳй 18:24

• 23:37 Луқ. 13:34-35

+ 23:37 2 Вак. 24:21, Наҳ. 9:26, Аъм. 7:52, Так. Шар. 32:11-12, Рут 2:12, Заб. 146:2

+ 23:39 Заб. 117:26, Мат. 21:9
• 24:1 Марқ. 13:1-13, Луқ. 21:5-19
+ 24:2 Луқ. 19:44
+ 24:4 1 Юҳ. 3:7, Қӯл. 2:8, 2 Тас. 2:3
+ 24:5 Ирм. 14:14
+ 24:6 Ирм. 51:46

+ 24:7 2 Вак. 15:6, Ваҳй 6:4, Аъм. 11:28, Ваҳй 6:8, Ваҳй 6:12

+ 24:9 Мат. 10:22, Юҳ. 15:18
+ 24:10 Мат. 10:21
+ 24:11 Мат. 7:15
+ 24:13 Яъқ. 5:11, Ваҳй 2:10

+ 24:14 Мат. 28:19, Рум. 10:18, Қӯл. 1:6, Қӯл. 1:23

• 24:15 Марқ. 13:14-23, Луқ. 21:20-24
+ 24:15 Дон. 9:27, Дон. 11:31, Дон. 12:11
+ 24:17 Луқ. 17:31
+ 24:19 Луқ. 23:29
+ 24:21 Ирм. 30:7, Дон. 12:1, Ваҳй 16:18
+ 24:22 Иш. 65:8, Луқ. 18:7
+ 24:23 Луқ. 17:23

+ 24:24 Так. Шар. 13:1, 2 Тас. 2:9, Ваҳй 13:13, Ваҳй 16:14

+ 24:25 Юҳ. 13:19, Юҳ. 14:29
+ 24:27 Луқ. 17:24
+ 24:28 Луқ. 17:37
• 24:29 Марқ. 13:24-27, Луқ. 21:25-28

+ 24:29 Ом. 8:9, Иш. 13:10, Иш. 13:13, Иш. 34:4, Юил 2:31, Ҳаҷ. 2:6, Аъм. 2:20, Ваҳй 6:13

+ 24:30 Дон. 7:13, Мат. 16:27, Зак. 12:10-12

+ 24:31 Иш. 27:13, 1 Қӯр. 15:52, 1 Тас. 4:16, Ваҳй 11:15, Мат. 13:41, 2 Тас. 2:1

• 24:32 Марқ. 13:28-31, Луқ. 21:29-33

+ 24:34 Мат. 16:28

+ 24:35 Заб. 101:26-27, Иш. 51:6, 2 Пет. 3:10

• 24:36 Марқ. 13:32-37, Луқ. 12:38-40, Луқ. 17:26-30, Луқ. 17:34-36

+ 24:36 Зак. 14:7
+ 24:37 Ҳас. 6:5
+ 24:39 Ҳас. 7:21
+ 24:40 Зак. 14:2
+ 24:42 Мат. 25:13
+ 24:43 2 Пет. 3:10, 1 Тас. 5:2
+ 24:44 Ваҳй 3:3, Ваҳй 16:15
• 24:45 Луқ. 12:42-48
+ 24:46 Мат. 25:21, Юҳ. 13:17
+ 24:48 Мат. 25:5
+ 24:51 Мат. 8:12

+ 25:1 Мат. 9:15, Юҳ. 3:29, Ваҳй 19:7, Ваҳй 21:2

+ 25:5 Мат. 24:48
+ 25:10 Мат. 22:2
+ 25:11 Мат. 7:22, Луқ. 6:46, Луқ. 13:25
+ 25:12 Мат. 10:33
+ 25:13 1 Қӯр. 16:13, Мат. 24:36, Мат. 24:42
• 25:14 Луқ. 19:12-27
+ 25:19 Рум. 14:12
+ 25:21 Луқ. 16:10, Ибр. 12:2
+ 25:26 Мас. 20:4
+ 25:29 Мат. 13:12
+ 25:30 Мат. 8:12
+ 25:31 Дон. 7:13, Мат. 16:27, Мат. 19:28

+ 25:32 Юил 3:12, 2 Қӯр. 5:10, Ҳиз. 34:17, Мат. 13:49

+ 25:34 Дон. 7:18, Ваҳй 21:7
+ 25:35 Иш. 58:7, Луқ. 3:11, Яъқ. 2:15-16
+ 25:36 2 Тим. 1:16-18
+ 25:40 Мат. 10:40

+ 25:41 Заб. 6:9, Мат. 7:23, Марқ. 9:43-44, Яҳ. 1:7, Ваҳй 20:10

+ 25:45 Луқ. 10:16

+ 25:46 Дон. 12:2

• 26:1 Марқ. 14:1-2, Луқ. 22:1-2, Юҳ. 11:45-53

+ 26:2 Хур. 12:1-30

• 26:6 Марқ. 14:3-9, Луқ. 7:36-50, Юҳ. 12:1-8

+ 26:6 Мат. 21:17, Юҳ. 11:1, Юҳ. 11:18, Иб. 13:3

+ 26:11 Так. Шар. 15:11, Мат. 9:15, Юҳ. 7:33
+ 26:12 Юҳ. 19:40
+ 26:13 Мат. 24:14
• 26:14 Марқ. 14:10-11, Луқ. 22:3-6
+ 26:14 Юҳ. 13:2, Аъм. 1:16
+ 26:15 Хур. 21:32, Зак. 11:12

• 26:17 Марқ. 14:12-21, Луқ. 22:7-14, Луқ. 22:21-23, Юҳ. 13:21-30

+ 26:21 Заб. 40:10, Юҳ. 13:18

+ 26:24 Иш. 53, Мат. 18:7

• 26:26 Марқ. 14:22-26, Луқ. 22:15-20, 1 Қӯр. 11:23-25

+ 26:26 Юҳ. 6:51, 1 Қӯр. 10:16, Ибр. 10:10
+ 26:28 Хур. 24:8
+ 26:30 Луқ. 22:39

• 26:31 Марқ. 14:27-31, Луқ. 22:31-34, Юҳ. 13:36-38

+ 26:31 Зак. 13:7, Юҳ. 16:32
+ 26:32 Мат. 28:7
+ 26:35 Юҳ. 11:16, Юҳ. 21:19
• 26:36 Марқ. 14:32-42, Луқ. 22:39-46
+ 26:37 Марқ. 5:37, Марқ. 9:2
+ 26:38 Юҳ. 12:27

+ 26:39 Ибр. 5:7, Марқ. 10:38, Юҳ. 18:11, Юҳ. 5:30, Юҳ. 6:38, Ғал. 1:4

+ 26:41 Мат. 6:13, 1 Пет. 4:7

+ 26:42 Мат. 6:10

+ 26:45 Юҳ. 2:4, Мат. 16:21, Мат. 17:22, Мат. 20:18

• 26:47 Марқ. 14:43-50, Луқ. 22:47-53, Юҳ. 18:3-12

+ 26:47 Аъм. 1:16
+ 26:51 Луқ. 22:38
+ 26:52 Ваҳй 13:10
+ 26:55 Мат. 21:23, Луқ. 21:37

+ 26:56 Мат. 1:22-23, Мат. 21:4, Юҳ. 19:36, Мат. 26:31, Юҳ. 16:32

• 26:57 Марқ. 14:53-65, Луқ. 22:54-55, Луқ. 22:63-71, Юҳ. 18:13-14, Юҳ. 18:19-24

+ 26:60 Заб. 26:12, Заб. 34:11
+ 26:61 Марқ. 15:29, Юҳ. 2:19
+ 26:62 Мат. 27:13
+ 26:63 Заб. 2:7

+ 26:64 Заб. 109:1, Дон. 7:13, Мат. 16:27, Мат. 24:30, Ибр. 1:13

+ 26:65 Ад. 14:6, Аъм. 14:14, Мат. 9:3, Юҳ. 10:36

+ 26:66 Иб. 24:16

+ 26:67 Иш. 50:6

• 26:69 Марқ. 14:66-72, Луқ. 22:56-62, Юҳ. 18:15-18, Юҳ. 18:25-27

+ 26:75 Мат. 26:34

• 27:1 Марқ. 15:1, Луқ. 23:1-2, Юҳ. 18:28-32

+ 27:2 Луқ. 3:1, Луқ. 13:1, Аъм. 3:13, 1 Тим. 6:13

• 27:3 Аъм. 1:18-19
+ 27:5 2 Подш. 17:23
+ 27:6 4 Подш. 12:9, Марқ. 12:41, Юҳ. 8:20
+ 27:9 Мат. 2:17

+ 27:10 Ирм. 18:3, Ирм. 32:7-9, Зак. 11:12-13

• 27:11 Марқ. 15:2-5, Луқ. 23:3-5, Юҳ. 18:33-38

+ 27:11 Мат. 2:2

+ 27:13 Мат. 26:62

• 27:15 Марқ. 15:6-15, Луқ. 23:13-25, Юҳ. 18:39

+ 27:18 Юҳ. 12:19
+ 27:20 Аъм. 3:14
+ 27:23 Луқ. 23:41, Ибр. 4:15

+ 27:24 Так. Шар. 21:6, Заб. 25:6, Заб. 72:13

+ 27:25 1 Тас. 2:16
+ 27:26 Мат. 20:19
• 27:27 Марқ. 15:16-20, Юҳ. 19:2-3
+ 27:30 Иш. 50:6, Мат. 20:19

• 27:32 Марқ. 15:21-32, Луқ. 23:26-43, Юҳ. 19:17-27

+ 27:34 Заб. 68:22
+ 27:35 Заб. 21:19
+ 27:39 Заб. 21:7, Заб. 108:25
+ 27:40 Марқ. 14:58, Юҳ. 2:19, Мат. 4:3-6

+ 27:42 Юҳ. 10:18, Юҳ. 1:49, Юҳ. 12:13, Юҳ. 20:29

• 27:45 Марқ. 15:33-41, Луқ. 23:44-49, Юҳ. 19:28-30

+ 27:46 Аъм. 3:1, Заб. 21:2
+ 27:48 Заб. 68:22
+ 27:51 Хур. 26:33, Иб. 16:2

+ 27:52 Иш. 26:19, Ҳиз. 37:12, Дон. 12:2, Юҳ. 5:21, Юҳ. 5:25

+ 27:53 Наҳ. 11:2, Иш. 48:2, Иш. 52:1

+ 27:56 Луқ. 8:2, Мат. 20:20

• 27:57 Марқ. 15:42-47, Луқ. 23:50-56, Юҳ. 19:38-42

+ 27:60 Иш. 53:9
+ 27:63 Мат. 16:21, Мат. 17:23, Мат. 20:19
+ 27:66 Дон. 6:17, Ваҳй 20:3

• 28:1 Марқ. 16:1-8, Луқ. 24:1-12, Юҳ. 20:1-10

+ 28:1 Луқ. 8:2, Мат. 27:61

+ 28:2 Мат. 27:60

+ 28:3 Ҳиз. 1:14, Дон. 7:9, Дон. 10:6, Марқ. 9:3, Аъм. 1:10

+ 28:4 Ваҳй 1:17

+ 28:7 Мат. 26:32

+ 28:9 Юҳ. 20:19, Юҳ. 20:21, 4 Подш. 4:27, Мат. 28:17, Луқ. 24:52

+ 28:10 Мат. 12:50, Юҳ. 20:17, Рум. 8:29, Ибр. 2:11

• 28:16 Марқ. 16:14-18, Луқ. 24:36-49, Юҳ. 20:19-23

+ 28:17 Юҳ. 20:25

+ 28:18 Иш. 9:6, Дон. 7:13-14, Мат. 11:27, Юҳ. 17:2

+ 28:19 2 Қӯр. 13:13, Юҳ. 4:1-2, Аъм. 8:13, Қӯл. 1:23

+ 28:20 Юҳ. 14:15, Мат. 13:39

Table of Contents

- Китоби Муқаддас

- Инҷили Матто

- БОБИ ЯКУМ
- БОБИ ДУЮМ
- БОБИ СЕЮМ
- БОБИ ЧОРУМ
- БОБИ ПАНҶУМ
- БОБИ ШАШУМ
- БОБИ ҲАФТУМ
- БОБИ ҲАШТУМ
- БОБИ НӮҲУМ
- БОБИ ДАҲУМ
- БОБИ ЁЗДАҲУМ
- БОБИ ДУВОЗДАҲУМ
- БОБИ СЕЗДАҲУМ
- БОБИ ЧОРДАҲУМ
- БОБИ ПОНЗДАҲУМ
- БОБИ ШОНЗДАҲУМ
- БОБИ ҲАФДАҲУМ
- БОБИ ҲАЖДАҲУМ
- БОБИ НУЗДАҲУМ
- БОБИ БИСТУМ
- БОБИ БИСТУ ЯКУМ
- БОБИ БИСТУ ДУЮМ
- БОБИ БИСТУ СЕЮМ
- БОБИ БИСТУ ЧОРУМ
- БОБИ БИСТУ ПАНҶУМ
- БОБИ БИСТУ ШАШУМ
- БОБИ БИСТУ ҲАФТУМ
- БОБИ БИСТУ ҲАШТУМ