Author: Institute of Bible Translators
Date: 2019-01-10T10:00:37.948762+00:00

Китоби Муқаддас

1. Такрори Шариат

КИТОБИ

МУҚАДДАС

АҲДИ ҚАДИМ

ВА

АҲДИ ҶАДИД

ИНСТИТУТИ ТАРҶУМАИ КИТОБИ МУҚАДДАС

СТОКГОЛЬМ

1999

КИТОБИ МУҚАДДАС

АҲДИ ҚАДИМ ВА АҲДИ ҶАДИД

Тарҷумаи аввалини Китоби Муқаддас бо матни пурра ба
забони тоҷикӣ.

Дар с. 1973 тарҷума сар шудааст.

Тарҷума ва таҳрир дар с. 1989 анҷом ёфтааст.

Нашри якум: дар с. 1992 чоп шудааст.

Нашри дуюм: дар с. 1999 чоп шудааст.

Аҳди Қадим аз матни ибронӣ ва

Аҳди Ҷадид аз матни русӣ тарҷума шудааст.

Ношир: Интитути тарҷумаи Китоби Муқаддас, Стокгольм,

Шветция.

Тарҷумонҳо: Мордехай бен-Ҳиё Бачаев ва Кемал. Е. Алтай

(Инҷили Матто, Марқӯс, Юҳанно).

(с) Институти тарҷумаи Китоби Муқаддас, 1992, 1999

Стокгольм

Тасвир: (с) БФБС 1954, 1967, 1972

ISBN 978-91-89122-02-4

КИТОБИ МУҚАДДАС

АҲДИ ҚАДИМ

Такрори Шариат

КИТОБИ ПАНҶУМИ МУСО

ТАКРОРИ ШАРИАТ

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34

БОБИ ЯКУМ

Носипосии Исроил.

1^1Ин аст суханоне ки Мусо дар он тарафи Урдун, дар биёбон, дар саҳро, дар рӯ ба рӯи Суф, дар миёни Форон ва Тӯфал ва Лобон ва Ҳасирӯт ва Дӣ-Заҳаб ба тамоми Исроил гуфт.

2Аз Ҳӯриб, бо роҳи кӯҳи Сеир, то Қодеш-Барнеа сафари ёздаҳрӯза буд+.

3Ва чунин воқеъ шуд, ки дар соли чилум, дар моҳи ёздаҳум, дар рӯзи якуми моҳ, Мусо ба банӣ-Исроил бар тибқи ҳар он чи Худованд ба ӯ дар бораи онҳо амр фармуда буд, сухан ронд+.

4Баъд аз он ки ӯ Сиҳӯн, подшоҳи амӯриёнро, ки дар Ҳешбӯн сукунат дошт, ва Ӯҷ, подшоҳи Бошонро, ки дар Ашторӯт, дар Эдрей сукунат дошт, торумор кард,+

5Дар он тарафи Урдун, дар замини Мӯоб, Мусо ба шарҳ додани ин шариат шурӯъ намуда, гуфт:

6«Худованд Худои мо дар Ҳӯриб ба мо сухан ронда, гуфтааст: „Назди ин кӯҳ истодани шумо бас аст;+

7Рӯй ниҳода, кӯч кунед, ва ба кӯҳистони амӯриён ва ҳамаи ҳамсоягони онҳо, ки дар саҳро ва дар кӯҳсор ва дар пастӣ ва дар ҷануб ва дар соҳили баҳр, яъне дар Канъон ва Лубнон мебошанд, то наҳри бузург, ки наҳри Фурот аст, дохил шавед+.

8Инак, заминро ба шумо пешниҳод кардаам, пас дохил шуда, заминеро, ки Худованд ба падарони шумо, ба Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб қасам хӯрдааст, ки ба онҳо ва ба наслашон баъд аз онҳо бидиҳад, тасарруф намоед“+.

9Ва ман дар он замон ба шумо сухан ронда, гуфтам: „Бори шуморо наметавонам ба танҳоӣ бардорам+.

10Худованд Худои шумо шуморо афзун кардааст, ва шумо имрӯз мисли ситорагони осмон сершумор ҳастед+.

11Худованд Худои падарони шумо бигзор шуморо ҳазор чандони он ки ҳастед, афзун намояд, ва шуморо баракат диҳад, чунон ки ба шумо гуфтааст+.

12Пас, чӣ гуна ман ба танҳоӣ ташвиши шумо ва бори шумо ва низои шуморо бардорам?

13Шумо барои худ, дар сибтҳои худ, мардони ҳаким ва хирадманд ва номдорро интихоб кунед, то ки онҳоро бар шумо сардор таъин намоям“.

14Ва шумо ба ман ҷавоб гардонда, гуфтед: „Хуб аст он чи ту гуфтӣ, ки бикунем“.

15Ва ман сардорони сибтҳои шуморо, ки мардони ҳаким ва номдор буданд, гирифтам, ва онҳоро бар шумо таъин намудам, то ки мириҳазорҳо ва мирисадҳо ва мирипанҷоҳҳо ва миридаҳҳо ва нозирони сибтҳои шумо бошанд+.

16Ва ба доварони шумо дар он замон амр фармуда, гуфтам: „Арзу доди бародарони худро бишнавед, ва дар миёни ҳар кас ва бародари вай ва ғарибе ки назди вай бошад, аз рӯи адлу инсоф доварӣ намоед;+

17Дар доварӣ рӯбинӣ накунед, арзи хурдро мисли бузург бишнавед, аз ҳеҷ кас натарсед, зеро ки доварӣ аз они Худованд аст; ва даъвое ки барои шумо мушкил бошад, назди ман биёред, то ки онро бишнавам“+.

18Ва дар он вақт ман дар бораи ҳамаи корҳое ки бояд ба ҷо оваред, ба шумо амр фармудам.

19•Ва мо аз Ҳӯриб кӯч карда, тамоми ин биёбони бузург ва даҳшатангезро, ки шумо дидед, ба самти кӯҳистони амӯриён тай намудем, чунон ки Худованд Худои мо ба мо амр фармуда буд, ва ба Қодеш-Барнеа расидем.

20Ва ман ба шумо гуфтам: „Шумо ба кӯҳистони амӯриён, ки Худованд Худои мо ба мо медиҳад, расидаед.

21Инак, Худованд Худои падарони ту ин заминро пеши ту ниҳодааст; баромада, онро тасарруф намо, чунон ки Худованд Худои падаронат ба ту гуфтааст; натарс ва ҳаросон нашав“+.

22Валекин ҳамаи шумо назди ман омада, гуфтед: „Мардонро пешопеши худ бифиристем, то ки заминро барои мо ҷосусӣ намоянд, ва моро аз роҳе ки бо он бояд биравем, ва аз шаҳрҳое ки ба онҳо дохил хоҳем шуд, хабардор кунанд“.

23Ва ин сухан ба назари ман писанд омад, ва ман аз миёни шумо дувоздаҳ мардро, як нафар аз ҳар сибт, гирифтам.

24Ва онҳо рӯй ниҳода, ба кӯҳсор баромаданд, ва ба водии Эшкӯл расида, онро ҷосусӣ карданд.

25Ва аз меваҷоти он замин ба дасти худ гирифта, назди мо фурӯд оварданд, ва ба мо хабар расонида, гуфтанд: „Замине ки Худованд Худои мо ба мо медиҳад, замини хуб аст“.

26Вале шумо нахостед биравед, ва ба фармони Худованд Худои худ муқобилат намудед.

27Ва дар хаймаҳои худ шиква карда, гуфтед: „Азбаски Худованд ба мо адоват дошт, моро аз замини Миср берун овард, то ки моро ба дасти амӯриён супурда, несту нобуд кунад.

28Мо куҷо метавонем биравем, дар сурате ки бародарони мо дили моро хиҷил карда, гуфтанд: он қавм аз мо бузургтар ва қадбаландтаранд, шаҳрҳои онҳо бузург аст, ва ҳисорҳои онҳо сар ба фалак кашидааст; ва банӣ-Аноқро низ дар он ҷо дидем“.

29Ва ман ба шумо гуфтам: „Аз онҳо натарсед ва ҳаросон нашавед;

30Худованд Худои шумо, ки пешопеши шумо меравад, барои шумо ҷанг хоҳад кард, чунон ки бо шумо дар Миср пеши назари шумо амал кард;+

31Ва дар биёбон, чунон ки дидед, Худованд Худои шумо, мисли касе ки писари худро мебардорад, шуморо дар тамоми роҳе ки мерафтед, бардошта бурд, то даме ки ба ин ҷо расидед“+.

32Вале дар ин бобат шумо ба Худованд Худои худ имон надоштед,

33Ки Ӯ дар роҳ пешопеши шумо мерафт, то ки маконе барои шумо аз баҳри ӯрду заданатон пайдо кунад, ба тавре ки шабона дар оташ мерафт, то роҳеро, ки бо он бояд биравед, ба шумо нишон диҳад, ва рӯзона дар абр мерафт+.

34•Ва Худованд садои суханони шуморо шунида, дарғазаб шуд, ва қасам хӯрда, гуфт:

35„Ҳеҷ кадоме аз ин одамон, аз ин насли шарир он замини некӯро, ки Ман қасам хӯрдаам ба падаронатон бидиҳам, нахоҳанд дид;

36Фақат Колеб ибни Ефунне онро хоҳад дид: заминеро, ки ӯ тай кардааст, ба ӯ ва писаронаш хоҳам дод, чунки ӯ Худовандро комилан пайравӣ намуд“+.

37Бар ман низ Худованд аз боиси шумо дарғазаб шуда, гуфт: „Ту низ ба он ҷо дохил нахоҳӣ шуд;+

38Еҳушаъ ибни Нун, ки пеши ту истодааст, ба он ҷо дохил хоҳад шуд; ӯро тақвият намо, зеро ки ӯ онро барои тасарруфи Исроил тақсим хоҳад кард;+

39Ва кӯдакони шумо, ки дар бораи онҳо гуфтед: «Ба асирӣ бурда хоҳанд шуд», ва писарони шумо, ки имрӯз аз неку бад вуқуф надоранд, — онҳо ба он ҷо дохил хоҳанд шуд; ва онро ба онҳо хоҳам дод, то ки онро тасарруф намоянд;

40Вале шумо рӯй нихода, бо роҳи баҳри Қулзум сӯи биёбон кӯч кунед“.

41Ва шумо ҷавоб гардонда, ба ман гуфтед: „Мо ба ҳузури Худованд гуноҳ кардем; пас, мо баромада, ҷанг хоҳем кард, мувофиқи ҳар он чи Худованд Худои мо ба мо амр фармудааст“. Ва ҳар яке аслиҳаи ҷангии худро ба камар баста, азми кӯҳбароӣ намудед.

42Ва Худованд ба ман гуфт: „Ба онҳо бигӯ: набароед ва ҷанг накунед, зеро ки Ман дар миёни шумо нестам, мабодо пеши душманони худ ба мағлубият дучор шавед“.

43Ва ман ба шумо сухан рондам, вале шумо гӯш надодед, ва ба фармони Худованд муқобилат кардед, ва густохӣ намуда, бар кӯҳ баромадед.

44Ва амӯриёне ки дар он кӯҳ сокин буданд, ба муқобили шумо берун омада, шуморо таъқиб карданд, чунон ки занбӯрҳои асал мекунанд; ва ба шумо аз Сеир то Ҳормо шикаст расониданд.

45Ва шумо баргашта, ба ҳузури Худованд гирья кардед, вале Худованд овози шуморо нашнид ва ба шумо гӯш надод.

46Ва шумо дар Қодеш айёми зиёде истодед, мисли айёме ки пеш аз он истода будед+.

БОБИ ДУЮМ

Оворагардӣ дар биёбон ва мамониатҳои гуногун.

2^1Ва мо рӯй ниҳода, бо роҳи баҳри Қулзум сӯи биёбон кӯч кардем, чунон ки Худованд ба ман гуфта буд; ва кӯҳи Сеирро айёми зиёде давр задем+.

2Ва Худованд ба ман сухан ронда, гуфт:

3„Ин кӯҳро давр задани шумо бас аст, ба тарафи шимол рӯй оваред.

4Ва ту ба қавм амр фармуда, бигӯ: шумо бояд аз ҳудуди бародарони худ, банӣ-Эсов, ки дар Сеир сокинанд, убур намоед, ва онҳо аз шумо хоҳанд тарсид; вале шумо бағоят эҳтиёт бошед.

5Бо онҳо низоъ накунед, зеро ки аз замини онҳо ба андозаи як кафи пой ҳам ба шумо нахоҳам дод, чунки кӯҳи Сеирро ба тасарруфи Эсов додаам+.

6Хӯрокро аз онҳо ба нуқра харида, бихӯред, ва обро низ аз онҳо ба нуқра харида, бинӯшед.

7Зеро ки Худованд Худоят туро дар тамоми амали дастат баракат додааст; дар ин биёбони бузург роҳ паймуданатро медонист — ин чил сол аст, ки Худованд Худоят бо туст, ва ту аз ҳеҷ чиз камӣ надоштӣ“+.

8Ва мо аз пеши бародарони худ, банӣ-Эсов, ки дар Сеир сукунат доранд, қафо гашта, аз роҳи саҳро, аз Эйлат ва аз Эсьйӯн-Ҷобар убур намудем, ва тоб хӯрда, аз роҳи биёбони Мӯоб гузаштем+.

9Ва Худованд ба ман гуфт: „Бо Мӯоб адоват нанамо ва ба зидди онҳо ҷанг накун, зеро ки аз замини онҳо чизе ба тасарруфи ту нахоҳам дод, чунки Орро ба тасарруфи банӣ-Лут додаам+.

10Дар он ҷо пештар эмиён сукунат доштанд, ки қавми бузург ва сершумор ва мисли аноқиён қадбаланд буданд+.

11Онҳо низ мисли аноқиён аз рафоиён ҳисоб меёфтанд, вале мӯобиён онҳоро эмиён мехонданд+.

12Ва дар Сеир пештар ҳӯриён сукунат доштанд, ва банӣ-Эсов онҳоро аз пеши худ бадар ронданд ва дар ҷои онҳо маскан гирифтанд, чунон ки Исроил дар замини мероси худ, ки Худованд ба онҳо дода буд, амал карданд+.

13Алҳол бархоста, аз наҳри Зорад убур намоед!“+

14Ва айёме ки аз Қодеш-Барнеа роҳ паймудем, то даме ки аз наҳри Зорад убур кардем, сию ҳашт сол буд, яъне то вақте ки тамоми он мардуми ҷангӣ аз миёни ӯрду тамом шуданд, чунон ки Худованд ба онҳо қасам хӯрда буд+.

15Ва дасти Худованд низ бар онҳо буд, то ки онҳоро аз миёни ӯрду несту нобуд кунад, то вақте ки тамом шаванд.

16Ва ҳангоме ки тамоми он мардуми ҷангӣ тамом шуда, аз миёни қавм мурданд,

17Худованд ба ман сухан ронда, гуфт:

18„Ту имрӯз аз пеши ҳудуди Мӯоб, аз пеши Ор убур менамоӣ,

19Ва ба ҳудуди банӣ-Аммӯн наздик мешавӣ; ба онҳо адоват нанамо ва бо онҳо ҷидол накун, зеро ки аз замини банӣ-Аммӯн чизе ба тасарруфи ту нахоҳам дод, чунки онро ба тасарруфи банӣ-Лут додаам“+.

20Он низ замини рафоим ҳисоб меёфт: дар он ҷо пештар рафоим сукунат доштанд, ва аммӯниён онҳоро замзуммиён мехонданд+.

21Онҳо қавми бузург ва сершумор ва мисли аноқиён қадбаланд буданд; ва Худованд онҳоро аз пешашон несту нобуд кард, ва онҳоро бадар ронда, дар ҷояшон маскан гирифтанд,

22Чунон ки Ӯ барои банӣ-Эсов, ки дар Сеир сукунат доранд, амал кард, яъне ҳӯриёнро аз пешашон несту нобуд кард, ва онҳоро бадар ронданд ва дар ҷояшон то имрӯз сукунат доранд+.

23Ва аввиёнро, ки дар деҳот то Ғазза сукунат доштанд, кафтӯриён, ки аз Кафтӯр берун омаданд, несту нобуд карда, дар ҷояшон маскан гирифтанд+.

24•„Бархоста, кӯч кунед ва аз наҳри Арнӯн убур намоед! Инак, Сиҳӯн, подшоҳи Ҳешбӯнро, ки подшоҳи амӯриён аст, бо замини вай ба дасти ту месупорам; ба тасарруфи он шурӯъ намуда, ба зидди ӯ ҷанг кун.

25Аз имрӯз эътиборан тарсу ваҳми туро дар миёни қавмҳои зери тамоми осмон паҳн мекунам, то ки онҳо овозаи туро шунида, дар изтироб афтанд ва пеши ту ба ларза оянд“+.

26Ва ман қосидонро аз биёбони Қадимӯт бо суханони сулҳҷӯёна назди Сиҳӯн, подшоҳи Ҳешбӯн, фиристодам, то ки бигӯянд:

27„Изн бидеҳ, ки аз замини ту убур намоям; фақат бо шоҳроҳ хоҳам рафт, ба тарафи рост ё чап тоб нахоҳам хӯрд+.

28Хӯрокро ба нуқра ба ман бифрӯш, то ки бихӯрам, ва обро ба нуқра ба ман бидеҳ, то ки бинӯшам; фақат бо поҳои худ убур хоҳам кард, —

29Чунон ки банӣ-Эсов, ки дар Сеир сукунат доранд, ва мӯобиён, ки дар Ор сукунат доранд, бо ман рафтор карданд, — то даме ки аз Урдун ба замине ки Худованд Худои падарони мо ба мо медиҳад, убур намоям“.

30Валекин Сиҳӯн, подшоҳи Ҳешбӯн, розӣ нашуд, ки барои гузаштани мо аз замини худ роҳ диҳад, зеро ки Худованд Худои ту рӯҳи варо бемурувват ва дили варо сахт гардонид, то ки варо ба дасти ту бисупорад, чунон ки имрӯз воқеъ шудааст.

31Ва Худованд ба ман гуфт: „Инак, Ман ба он оғоз менамоям, ки Сиҳӯн ва замини варо ба дасти ту бисупорам; пас, ба тасарруф кардани замини вай шурӯъ намо“.

32Ва Сихӯн бо тамоми қавми худ ба муқобили мо берун омад, то ки дар Ёҳас бо мо ҷанг кунад.

33Ва Худованд Худои мо варо ба дасти мо супурд, ва мо варо бо писаронаш ва тамоми қавмаш торумор кардем.

34Ва ҳамаи шаҳрҳои варо дар он вақт забт намудем, ва мардону занону кӯдакони ҳар шаҳрро несту нобуд кардем, ҳеҷ якеро зинда нагузоштем.

35Фақат чорпоёнро бо ғанимати шаҳрҳое ки забт кардем, тороҷ намудем.

36Аз Арӯэр, ки дар соҳили наҳри Арнӯн аст, ва шаҳре ки дар водӣ воқеъ аст, то Ҷилъод ҳеҷ шаҳри ҳисордоре набуд, ки аз мо зӯртар бошад; Худованд Худои мо ҳамаро ба дасти мо супурд+.

37Фақат ба замини банӣ-Аммӯн: ба тамоми соҳили наҳри Яббӯқ ва шаҳрҳои кӯҳистон, ва ба ҳар ҷое ки Худованд Худои мо манъ карда буд, ту наздик нашудӣ.

БОБИ СЕЮМ

Ғалаба бар Ӯҷ, подшоҳи Бошон.

3^1•Ва мо тоб хӯрда, ба роҳи Бошон баромадем; ва Ӯҷ, подшоҳи Бошон, бо тамоми қавми худ ба муқобили мо берун омад, то ки назди Эдрей ҷанг кунад.

2Ва Худованд ба ман гуфт: „Аз вай натарс, зеро ки варо бо тамоми қавми вай ва замини вай ба дасти ту супурдам, ва ту бо вай ончунон амал хоҳӣ кард, чунон ки бо Сиҳӯн, подшоҳи амӯриён, ки дар Ҳешбӯн сукунат дошт, амал кардӣ“+.

3Ва Худованд Худои мо Ӯҷ, подшоҳи Бошонро низ бо тамоми қавми вай ба дасти мо супурд, ва мо варо торумор кардем, ба тавре ки аз ӯ ҳеҷ яке зинда намонд.

4Ва ҳамаи шаҳрҳои варо дар он вақт забт намудем; ҳеҷ як шаҳри ҳисордоре набуд, ки аз дасти онҳо нагирифта бошем: шаст шаҳр, тамоми музофоти Арҷуб, ки ин мамлакати Ӯҷ дар Бошон буд+.

5Ҳамаи инҳо шаҳрҳои ҳисордор буда, деворҳои баланд, дарвозаҳо ва ғалақаҳо доштанд, ғайр аз шаҳрҳои беҳисор, ки бағоят бисьёр буданд.

6Ва онҳоро несту нобуд кардем, чунон ки бо Сиҳӯн, подшоҳи Ҳешбӯн, амал карда будем: мардону занону кӯдакони ҳар шаҳрро несту нобуд кардем+.

7Вале ҳамаи чорпоён ва ғанимати он шаҳрҳоро барои худ тороҷ намудем.

8Ва мо дар он вақт заминро аз дасти ду подшоҳи амӯриён, ки дар он тарафи Урдун буданд, аз наҳри Арнӯн то кӯҳи Ҳермӯн, —

9Сидӯниён Ҳермӯнро Сирьйӯн мехонанд, ва амӯриён онро Сенир мехонанд, —+

10Ҳамаи шаҳрҳои даштрӯя ва тамоми Ҷилъод ва тамоми Бошонро то Салко ва Эдрей, ки шаҳрҳои мамлакати Ӯҷ дар Бошон буданд, гирифтем.

11Зеро ки фақат Ӯҷ, подшоҳи Бошон, аз рафоиён боқӣ монда буд; инак, бистари марги ӯ, ки бистари оҳанин аст, дар Раббаи банӣ-Аммӯн мебошад, ва бар ҳасби зирои одамӣ нӯҳ зироъ дарозӣ ва чор зироъ фароҳӣ дорад+.

12Ва ин заминро дар он вақт тасарруф намудем; Арӯэр, ки назди наҳри Арнӯн аст, ва нисфи кӯҳистони Ҷилъод ва шаҳрҳояшро ба реубениён ва ҷодиён додам;+

13Ва бақияи Ҷилъод ва тамоми Бошонро, ки мамлакати Ӯҷ буд, ба нисфи сибти Менашше додам, яъне тамоми музофоти Арҷубро бо тамоми он Бошон, ки замини рафоиён ном дошт.

14Ёир ибни Менашше тамоми музофоти Арҷубро то ҳудуди ҷашуриён ва маъхотиён гирифт, ва онҳоро, яъне деҳоти Бошонро, ба номи худаш деҳоти Ёир ном ниҳод, ки то имрӯз чунин аст+.

15Ва ба Мокир Ҷилъодро додам+.

16Ва ба реубениён ва ҷодиён аз Ҷилъод то наҳри Арнӯн, яъне то миёнаи наҳр, ки сарҳад бошад, ва то наҳри Яббӯқ, ки сарҳади банӣ-Аммӯн бошад, додам,+

17Ва саҳроро низ то Урдун, ки сарҳад бошад, аз Кинерет то баҳри саҳро, ки баҳри Намак бошад, дар домани Фисҷа ба тарафи шарқ+.

18Ва дар он вақт ба шумо амр фармуда, гуфтам: „Худованд Худои шумо ин заминро ба шумо додааст, то ки онро тасарруф намоед; пас, ҳамаи ҷасурон мусаллаҳ гардида, пешопеши бародарони худ, банӣ-Исроил убур намоед;

19Фақат занони шумо ва кӯдакони шумо ва чорвои шумо, — медонам, ки шумо чорвои зиёде доред, — дар шаҳрҳое ки ба шумо додаам, бимонанд,+

20То даме ки Худованд ба бародарони шумо, мисли шумо, оромӣ бибахшад, ва онҳо низ заминеро, ки Худованд Худои шумо ба онҳо дар он тарафи Урдун медиҳад, тасарруф намоянд, ва он гоҳ ҳар яке аз шумо ба мулки худ, ки ба шумо додаам, хоҳед баргашт“+.

21Ва ба Еҳушаъ дар он вақт амр фармуда, гуфтам: „Ҳар он чиро, ки Худованд Худои шумо ба ин ду подшоҳ кардааст, чашмони ту дид; пас, Худованд ба ҳамаи мамлакатҳое ки ту аз онҳо убур менамоӣ, чунин хоҳад кард+.

22Аз онҳо натарсед, зеро ки Худованд Худои шумо Худаш барои шумо ҷанг мекунад“+.

23Ва ман дар он вақт сӯи Худованд тазаррӯъ намуда, гуфтам:

24„Худоё Худовандо! Ту ба нишон додани кибриёи Худ ва дасти қавии Худ ба бандаат шурӯъ намудаӣ, зеро кадом худост дар осмон ё дар замин, ки битавонад чизе мисли аъмол ва корнамоиҳои Ту ба амал оварад+?

25Лутфан, ба ман изн бидеҳ, ки убур намоям ва замини некӯро, ки дар он тарафи Урдун аст, ин кӯҳистони некӯ ва Лубнонро бубинам“.

26Вале Худованд аз боиси шумо ба ман ғазаб намуда, маро иҷобат накард; ва Худованд ба ман гуфт: „Бас кун! Дар ин хусус дигар сухане ба Ман нагӯй+.

27Ба қуллаи Фисҷа баро ва чашмонатро ба ҷониби ғарб ва шимол ва ҷануб ва шарқ баланд кун, ва бо чашмонат бубин, зеро ки ту аз ин Урдун убур нахоҳӣ кард+.

28Ва ба Еҳушаъ амр фармуда, ӯро қавӣ ва далер гардон, зеро ки ӯ пешопеши ин қавм убур намуда, заминеро, ки ту хоҳӣ дид, барои тасарруфи онҳо тақсим хоҳад кард“+.

29Ва мо дар дара, рӯ ба рӯи Байт-Фаӯр маскан гирифтем+.

БОБИ ЧОРУМ

Шариати Сино ба насли ҷавон пешниҳод карда шуд.

4^1Ва алҳол, эй Исроил, фароиз ва аҳкомеро бишнавед, ки ба ҷо овардани онҳоро ман ба шумо таълим медиҳам, то ки шумо зинда монед, ва рафта, заминеро, ки Худованд Худои падаронатон ба шумо медиҳад, тасарруф намоед+.

2Ба он чи ман ба шумо амр мефармоям, чизе илова нанамоед, ва чизе аз он кам накунед, балки фақат аҳкоми Худованд Худои худро, ки ман ба шумо амр мефармоям, риоя намоед+.

3Он чиро, ки Худованд дар Баал-Фаӯр кард, чашмони шумо дидааст: ҳар касеро, ки пайрави Баал-Фаӯр буд, Худованд Худои шумо аз миёни шумо маҳв намуд+.

4Вале шумо, ки Худованд Худои худро пайравӣ намудед, ҳамаатон имрӯз зинда ҳастед.

5Инак, чунон ки Худованд Худои ман ба ман амр фармудааст, фароиз ва аҳкомро ба шумо таълим додам, то ки шумо дар замине ки барои тасарруф кардани он ба он дохил мешавед, чунин амал намоед.

6Пас, онҳоро риоя намуда, ба амал оваред, зеро ки ин ҳикмат ва хиради шумо пеши назари қавмҳост, ки онҳо тамоми ин фароизро шунида, хоҳанд гуфт: „Ба яқин, ин халқи бузург қавми ҳаким ва хирадманданд!“+

7Зеро кадом халқи бузурге ҳаст, ки худоён ба вай наздик бошанд, чунон ки Худованд Худои мост, дар ҳар вақте ки мо сӯи Ӯ мехонем+?

8Ва кадом халқи бузурге ҳаст, ки фароиз ва аҳкоми одилонае мисли тамоми ин шариат дошта бошад, ки онро ман имрӯз ба шумо пешниҳод мекунам+?

9Фақат эҳтиёт шав, ва ҷони худро бағоят эҳтиёт намо, мабодо чизҳоеро, ки чашмонат дидааст, фаромӯш кунӣ, ва мабодо онҳо дар тамоми айёми умри ту аз дилат дур шавад; ва дар бораи онҳо ба писаронат ва ба писарони писаронат маълумот бирасон, —+

10Дар бораи он рӯзе ки ту ба хузури Худованд Худои худ дар Хӯриб истода будӣ, ва Худованд ба ман гуфт: „Қавмро назди Ман ҷамъ кун, ва Ман суханонамро ба онҳо бишнавонам, то таълим гиранд, ки дар тамоми айёме ки онҳо дар рӯи замин зинда бошанд, бояд аз Ман битарсанд, ва писарони худро таълим диҳанд“+.

11Ва шумо наздик омада, зери кӯҳ истодед; ва кӯҳ то миёнаи осмон дар оташ месӯхт, дар сурате ки аз абр ва меғ ҳама ҷо торик буд+.

12Ва Худованд ба шумо аз миёни оташ сухан ронд; садои суханонро шумо шунидед, вале сурате надидед, фақат садо буд.

13Ва Ӯ аҳди Худро ба шумо эълон намуда, ба амал овардани онро ба шумо амр фармуд, ки он аз даҳ аҳком иборат аст; ва онҳоро бар ду лавҳи сангин навишт+.

14Ва Худованд дар он вақт ба ман амр фармуд, ки он фароиз ва аҳкомро ба шумо таълим диҳам, то ки дар замине ки барои тасарруф кардани он ба он убур менамоед, онҳоро ба амал оваред.

15Пас, ҷонҳои худро бағоят эҳтиёт кунед, зеро дар рӯзе ки Худованд ба шумо дар Хӯриб аз миёни оташ сухан ронд, ҳеҷ сурате надидед, —

16Мабодо шумо фосид шуда, барои худ ҳайкале, сурати ҳар санаме: шакли марде ё зане бисозед,+

17Ё шакли ҳар чорпое ки дар рӯи замин аст, ё шакли ҳар парандаи болдоре ки зери осмон парвоз мекунад,

18Ё шакли ҳар хазандае ки дар замин аст, ё шакли ҳар моҳие ки дар обҳои зери замин аст;

19Ва мабодо чашмонатро сӯи осмон баланд кунӣ, ва офтоб ва моҳ ва ситорагонро, яъне тамоми лашкари осмонро дида, фирефта шавӣ ва ба онҳо саҷда бурда, онҳоро ибодат намоӣ, ва ҳол он ки онҳоро Худованд Худои ту насибаи ҳамаи қавмҳое ки зери тамоми осмонанд, гардонидааст, —+

20Валекин шуморо Худованд гирифта, аз кӯраи оҳанин, яъне аз Миср берун овард, то ки барои Ӯ қавми мерос бошед, чунон ки имрӯз ҳастед+.

21Ва Худованд аз боиси шумо ба ман ғазаб намуда, қасам хӯрд, ки ман аз Урдун убур накунам ва ба замини некӯе ки Худованд Худои ту ба ту барои тасарруф кардан медиҳад, дохил нашавам;+

22Зеро ки ман дар ин замин хоҳам мурд, аз Урдун убур нахоҳам кард, вале шумо убур намуда, он замини некӯро тасарруф хоҳед кард.

23Пас, эҳтиёт шавед, мабодо аҳди Худованд Худои худро, ки бо шумо бастааст, фаромӯш карда, ҳайкале, сурати ҳар чизе барои худ бисозед, ки насохтани онро Худованд Худои ту ба ту амр фармудааст;

24Зеро ки Худованд Худои ту оташи сӯзанда аст, Худои рашкнок аст+.

25Вақте ки шумо писарон ва писарони писаронро ба дуньё оварда, муддати зиёде дар ин замин сукунат намоед, ва фосид шуда, ҳайкале, сурати ҳар чизе бисозед, ва он чи дар назари Худованд Худои шумо бад аст, ба амал оваред, то ки Ӯро ба хашм оваред, —

26Ман имрӯз бар шумо осмон ва заминро ба шоҳидӣ даъват менамоям, ки шумо аз замине ки барои тасарруф кардани он аз Урдун убур менамоед, ба зудӣ маҳв хоҳед шуд; айёми зиёде бар он иқомат нахоҳед кард, балки несту нобуд хоҳед шуд,+

27Ва Худованд шуморо дар миёни қавмҳо пароканда хоҳад кард, ва шумо дар миёни халқҳое ки Худованд шуморо ба он ҷо мебарад, камшумор хоҳед монд;+

28Ва дар он ҷо худоёнеро, ки бо дасти одамизод аз чӯб ва санг сохта шудаанд, ибодат хоҳед кард, ки онҳо намебинанд, ва намешунаванд, ва намехӯранд, ва бӯй намекунанд+.

29Ва чун аз он ҷо Худованд Худои худро ҷӯё шавӣ, Ӯро хоҳӣ ёфт, агар Ӯро бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ биҷӯӣ+.

30Вақте ки ба тангӣ афтӣ, ва тамоми ин ҳодисот ба сарат ояд, дар охири айём, сӯи Худованд Худои худ баргашта, ба овози Ӯ гӯш хоҳӣ дод,

31Зеро ки Худованд Худои ту Худои раҳим аст; Ӯ туро тарк нахоҳад кард ва туро ба ҳалокат нахоҳад расонид, ва аҳди падаронатро, ки ба онҳо қасам хӯрдааст, фаромӯш нахоҳад кард.

32Зеро дар бораи айёми пешина, ки пеш аз ту мурур намудааст, аз рӯзе ки Худо одамро бар замин офарид, аз як канори осмон то канори дигари осмон, бипурс, ки оё мисли ин кори бузурге ба вукӯъ омадааст, ё мисли ин шунида шудааст+?

33Оё қавме овози Худоро, ки аз миёни оташ сухан ронда бошад, шунидааст, — ва зинда мондааст, — чунон ки ту шунидаӣ+?

34Оё худое кӯшидааст, ки омада, халқеро аз миёни халқе бо озмоишҳо, аломатҳо ва мӯъҷизаҳо, ва ҷанг ва дасти қавӣ ва бозуи тӯлонӣ ва даҳшатҳои азим барои худ бигирад, мисли ҳар он чи Худованд Худои шумо барои шумо дар Миср пеши назари шумо ба амал овард?

35Ин чизҳо бар ту зоҳир шуд, то бидонӣ, ки Худованд Худост, ва ғайр аз Ӯ дигаре нест+.

36Аз осмон овози Худро ба ту шунавонид, то ки туро адаб омӯзад, ва бар замин оташи бузурги Худро ба ту нишон дод, ва сухани Ӯро ту аз миёни оташ шунидӣ+.

37Ва азбаски Ӯ падарони туро дӯст дошта, насли онҳоро баъд аз онҳо баргузид, Худаш туро бо кувваи бузурги Худ аз Миср берун овард,

38То ки халқҳои аз ту бузургтар ва азимтарро аз пеши ту бадар ронад, ва туро дохил карда, замини онҳоро ба ту ҳамчун мулк бидиҳад, чунон ки имрӯз воқеъ шудааст.

39Пас, имрӯз бидон ва дар дили худ ҷойгир кун, ки Худованд Худост дар осмон аз боло ва бар замин аз поён, ва дигаре нест+.

40Ва фароизу аҳкоми Ӯро, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, риоя намо, то ки барои ту ва барои писаронат баъд аз ту некӯ бошад, ва ту дар замине ки Худованд Худоят ба ту ба сурати абадӣ медиҳад, умр гузаронӣ».

Дар бораи се шаҳри гурезгоҳ.

41•Он гоҳ Мусо се шаҳрро дар он тарафи Урдун, дар ҷониби шарқии офтоббаро ҷудо кард,

42То қотиле ки ёри худро нодониста кушта бошад, дар сурате ки пештар бо вай адовате надошта бошад, ба он ҷо бигрезад, яъне ба яке аз ин шаҳрҳо гурехта, зинда бимонад:

43Босар дар биёбон, дар кишвари даштрӯя, барои реубениён; ва Ромӯт дар Ҷилъод барои ҷодиён; ва Ҷӯлон дар Бошон барои менашшеиён.

44Ва ин аст шариате ки Мусо ба банӣ-Исроил пешниҳод кард;

45Ин аст шаҳодот ва фароиз ва аҳкоме ки Мусо ба банӣ-Исроил гуфт, вақте ки онҳо аз Миср берун омаданд,

46Дар он тарафи Урдун, дар дараи рӯ ба рӯи Байт-Фаӯр, дар замини Сиҳӯн, подшоҳи амӯриён, ки дар Ҳешбӯн сукунат дошт, ва Мусо ва банӣ-Исроил, вақте ки аз Миср берун омаданд, варо торумор карданд,

47Ва замини вай ва замини Ӯҷ, подшоҳи Бошонро, — ин ду подшоҳи амӯриёнро, ки дар он тарафи Урдун, дар ҷониби шарқии офтоббаро буданд, — тасарруф карданд,+

48Аз Арӯэр, ки дар соҳили наҳри Арнӯн аст, то кӯҳи Сион, ки Ҳермӯн бошад,+

49Ва тамоми саҳрои он тарафи Урдун, дар ҷониби шарқӣ, то баҳри биёбон, ки дар домани Фисҷа аст+.

БОБИ ПАНҶУМ

Такрори даҳ аҳком.

5^1•Ва Мусо тамоми Исроилро хонда, ба онҳо гуфт: «Эй Исроил, фароиз ва аҳкомеро, ки ман имрӯз ба самъи шумо мерасонам, бишнавед, ва онҳоро биомӯзед, ва саъю кӯшиш намоед, ки онҳоро ба ҷо оваред.

2Худованд Худои мо бо мо дар Ҳӯриб аҳд баст.

3На бо падарони мо Худованд ин аҳдро баст, балки бо мо, ки дар ин ҷо имрӯз ҳамаамон зинда ҳастем.

4Худованд бо шумо дар кӯҳ рӯ ба рӯ, аз миёни оташ сухан ронд, —+

5Дар сурате ки ман дар он вақт дар миёни Худованд ва шумо истода будам, то ки каломи Худовандро ба шумо баён намоям, зеро ки шумо аз оташ тарсида, ба болои кӯҳ набаромадед, — ва гуфт:+

6„Ман Худованд Худои ту ҳастам, ки туро аз замини Миср, аз хонаи ғуломӣ берун овардам+.

7Туро худоёни дигар, ҷуз Ман, набояд бошад+.

8Санаме, ҳар сурате аз он чи дар осмон аз болост, ва аз он чи дар замин аз поён аст, ва аз он чи дар об аз зери замин аст, барои худ насоз+.

9Ба онҳо саҷда набар ва онҳоро ибодат накун; зеро ки Ман Худованд Худои ту ҳастам, Худои рашкноке ҳастам, ки барои гуноҳи падарон аз писарон, то насли сеюм ва чорум, аз онҳое ки аз Ман нафрат дошта бошанд, интиқом мегирам,+

10Ва то ҳазорон насл ба онҳое ки Маро дӯст медоранд ва аҳкоми Маро ба ҷо меоваранд, марҳамат мекунам+.

11Исми Худованд Худои худро беҳуда ба забон нагир, зеро ки Худованд касеро, ки исми Ӯро беҳуда ба забон мегирад, беҷазо нахоҳад гузошт+.

12Рӯзи шанберо нигоҳ дор, то ки онро тақдис намоӣ, чунон ки Худованд Худоят ба ту амр фармудааст+.

13Шаш рӯз кор кун ва ҳар амалатро ба ҷо овар;

14Вале рӯзи ҳафтум шанбеи Худованд Худои туст; дар он ҳеҷ кор накун, — худат ва писарат, ва духтарат, ва ғуломат, ва канизат, ва говат ва харат, ва тамоми чорпоят, ва ғарибат, ки андаруни шаҳри туст, то ки ғуломат ва канизат мисли ту ором гиранд.

15Ва дар хотир нигоҳ дор, ки ту дар замини Миср ғулом будӣ, ва туро Худованд Худои ту аз он ҷо бо дасти қавӣ ва бозуи тӯлонӣ берун овард; бинобар ин Худованд Худоят ба ту амр фармудааст, ки рӯзи шанберо ба ҷо оварӣ.

16Падари худ ва модари худро иззат намо, чунон ки Худованд Худоят ба ту амр фармудааст, то ки умри ту дароз шавад, ва дар замине ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, барои ту некӯ бошад+.

17Қатл накун+.

18Зино накун+.

19Дуздӣ накун+.

20Дар ҳаққи ёри худ шаҳодати дурӯғ надеҳ+.

21Зани ёри худро тамаъ накун, ва хонаи ёрат, киштзораш ва ғуломаш ва канизаш, говаш ва хараш, ва ҳар чизеро, ки аз они ёрат бошад, тамаъ накун“+.

22Ин суханонро Худованд ба тамоми ҷамоати шумо дар кӯҳ аз миёни оташ, абр ва меғ бо овози баланд гуфт ва чизе илова нанамуд; ва онҳоро бар ду лавҳи сангин навишта, ба ман дод+.

23Ва ҳангоме ки шумо он овозро аз миёни торикӣ шунидед, дар сурате ки кӯҳ дар оташ месӯхт, шумо, яъне ҳамаи сардорони сибтҳои шумо ва пирони шумо, ба ман наздик омадед,

24Ва гуфтед: „Инак, Худованд Худои мо ҷалол ва кибриёи Худро ба мо нишон дод, ва овози Ӯро мо аз миёни оташ шунидем; имрӯз мо дидем, ки Худо ба одам сухан меронад, — ва вай зинда мондааст.

25Вале алҳол чаро бимирем? Зеро ки ин оташи бузург моро хоҳад сӯзонид: агар мо боз овози Худованд Худои худро бишнавем, хоҳем мурд+.

26Зеро кист аз тамоми башар, ки овози Худои Ҳайро, ки аз миёни оташ сухан рондааст, мисли мо бишнавад, — ва зинда бимонад?

27Ту наздик шуда, ҳар он чи Худованд Худои мо бигӯяд, бишнав, ва ту ҳар он чиро, ки Худованд Худои мо ба ту бигӯяд, ба мо баён намо, ва мо шунида, ба амал хоҳем овард“+.

28Ва Худованд суханони шуморо, ки ба ман гуфтед, шунид, ва Худованд ба ман гуфт: „Суханони ин қавмро, ки ба ту гуфтанд, шунидам; ҳар он чи онҳо гуфтанд, дуруст аст+.

29Кошки дили онҳо чунин мебуд, ки аз Ман тарсида, тамоми аҳкоми Маро тамоми айём риоя мекарданд, то ки барои онҳо ва барои писарони онҳо ба сурати абадӣ некӯ бошад!

30Рафта, ба онҳо бигӯ: ба хаймаҳои худ баргардед.

31Ва ту дар ин ҷо назди Ман бимон, ва Ман тамоми аҳком ва фароиз ва дастуротро, ки бояд ба онҳо таълим диҳӣ, ба ту хоҳам гуфт, то ки онҳо дар замине ки Ман барои тасарруф кардан ба онҳо медиҳам, ба амал оваранд“.

32Пас, саъю кӯшиш намуда, ончунон ки Худованд Худои шумо ба шумо амр фармудааст, ба амал оваред, ба тарафи рост ё чап майл накунед;+

33Бо тамоми роҳе ки Худованд Худои шумо ба шумо амр фармудааст, равона шавед, то ки зинда бимонед, ва барои шумо некӯ бошад, ва умри шумо дар замине ки тасарруф менамоед, дароз шавад+.

БОБИ ШАШУМ

Шарҳи аҳком.

6^1Ва ин аст аҳком, фароиз ва дастуроте ки Худованд Худои шумо амр фармуд, ки ба шумо таълим диҳам, то онҳоро дар замине ки барои тасарруф кардани он ба он ҷо убур менамоед, ба амал оваред,

2То ки аз Худованд Худои худ тарсида, тамоми фароиз ва аҳкоми Ӯро, ки ман ба ту амр мефармоям, риоя намоӣ, — ту ва писарат ва писари писарат, дар тамоми айёми умрат, то ки айёми ту дароз шавад+.

3Пас, эй Исроил, бишнав ва саъю кӯшиш намо, ки онҳоро ба амал оварӣ, то ки барои ту некӯ бошад, ва шумо бисьёр афзун шавед дар замине ки шир ва асал дар он ҷорист, чунон ки Худованд Худои падаронат ба ту гуфтааст+.

Аҳкоми бузург.

4Бишнав, эй Исроил! Худованд Худои мо Худои ягона аст+.

5Ва ту Худованд Худои худро бо тамоми дили худ, ва бо тамоми ҷони худ, ва бо тамоми қуввати худ дӯст бидор+.

Огоҳиҳо.

6Ва ин суханон, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, бигзор бар дили ту бошад,

7Ва онҳоро ба писаронат талқин бикун, ва ҳангоми нишастанат дар хонаи худ, ва ҳангоми роҳ рафтанат, хобиданат ва бархостанат дар бораи онҳо гуфтугӯ намо,+

8Ва онҳоро ҳамчун аломат бар дасти худ бибанд, ва онҳо ҳамчун нишона дар миёни чашмонат бошад,+

9Ва онҳоро бар паҳлудариҳои хонаи худ ва бар дарвозаҳои худ бинавис+.

10Ва ҳангоме ки Худованд Худоят туро ба замине дароварад, ки ба падаронат — ба Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб — қасам хӯрдааст, ки онро ба ту бидиҳад, бо шаҳрҳои бузург ва хубе ки ту бино накардаӣ,+

11Ва бо хонаҳои пур аз ҳар неъмат, ки ту пур накардаӣ, ва бо ҳавзҳои дар санг кандашуда, ки ту накандаӣ, ва бо токҳо ва дарахтони зайтун, ки ту нашинондаӣ, ва ту аз меваи онҳо хӯрда сер хоҳӣ шуд, —

12Он гоҳ эҳтиёт бош, мабодо Худовандро, ки туро аз замини Миср, аз хонаи ғуломӣ берун овард, фаромӯш кунӣ.

13Аз Худованд Худои худ битарс, ва Ӯро ибодат намо, ва ба исми Ӯ қасам бихӯр+.

14Худоёни дигарро аз худоёни қавмҳое ки дар гирду пеши шумо мебошанд, пайравӣ накунед;

15Зеро Худованд Худои ту, ки дар миёни туст, Худои рашкнок аст; мабодо ғазаби Худованд Худоят бар ту аланга занад, ва Ӯ туро аз рӯи замин маҳв кунад+.

16Худованд Худои худро наозмоед, чунон ки дар Массо озмудед+.

17Аҳкоми Худованд Худои худро, ва шаҳодот ва фароизи Ӯро, ки ба шумо амр фармудааст, боэҳтиёт риоя намоед.

18Ва он чи дар назари Худованд дуруст ва некӯст, ба амал овар, то ки барои ту некӯ бошад, ва ту омада, он замини некӯро, ки Худованд дар бораи он ба падаронат қасам хӯрдааст, тасарруф намоӣ,

19Ва ҳамаи душманонат аз пеши ту ба зудӣ бадар ронда шаванд, чунон ки Худованд гуфтааст+.

20Ва ҳангоме ки писарат дар оянда аз ту пурсида, гӯяд: „Он шаҳодот ва фароиз ва аҳкоме ки Худованд Худои мо ба шумо амр фармудааст, чӣ маъно дорад?“ —+

21Пас, ба писарат бигӯ: „Мо дар Миср ғуломони фиръавн будем, ва Худованд моро аз Миср бо дасти қавӣ берун овард+.

22Ва Худованд аломот ва мӯъҷизоти азим ва мӯҳлик бар Миср, бар фиръавн ва тамоми аҳли байти вай, дар пеши назари мо зоҳир сохт+.

23Ва моро аз он ҷо берун овард, то ки моро оварда, заминеро, ки дар бораи он ба падарони мо қасам хӯрдааст, ба мо бидиҳад.

24Ва Худованд ба мо амр фармуд, ки тамоми ин фароизро ба амал оварда, аз Худованд Худои худ битарсем, то ки тамоми айём барои мо некӯ бошад, ва Ӯ моро зинда нигоҳ дорад, чунон ки имрӯз воқеъ шудааст.

25Ва ин барои мо адолат ҳисоб хоҳад ёфт, агар саъю кӯшиш намоем, ки тамоми ин аҳкомро ба ҳузури Худованд Худои худ ба амал оварем, чунон ки Ӯ ба мо амр фармудааст“+.

БОБИ ҲАФТУМ

Манъ кардани дӯстӣ бо бутпарастон.

7^1Ҳангоме ки Худованд Худоят туро ба замине ки барои тасарруф кардани он ба он ҷо меравӣ, дароварад, ва халқҳои бисьёрро, яъне ҳиттиён, ва ҷирҷошиён, ва амӯриён, ва канъониён, ва фариззиён, ва ҳиввиён, ва ябусиёнро, ки ҳафт халқи аз ту сершумортар ва пурзӯртаранд, аз пеши ту бадар ронад,+

2Ва онҳоро Худованд Худоят ба дасти ту бисупорад, ва ту онҳоро зарба занӣ, — он гоҳ онҳоро тамоман торумор намо, бо онҳо аҳд набанд, ва ба онҳо раҳм накун,+

3Ва бо онҳо қудову анда нашав: духтаратро ба писари онҳо надеҳ, ва духтари онҳоро барои писарат нагир;+

4Зеро ки онҳо писаратро аз Ман дур хоҳанд кард, то ки худоёни дигарро ибодат намояд, — ва он гоҳ ғазаби Худованд бар шумо аланга зада, шуморо ба зудӣ маҳв хоҳад кард;+

5Балки ба онҳо чунин амал намо: қурбонгоҳҳои онҳоро хароб кунед, ва сутунҳои онҳоро бишканед, ва Ашераҳои онҳоро бурида партоед, ва санамҳои онҳоро дар оташ бисӯзонед;+

6Зеро ки ту барои Худованд Худои худ қавми муқаддас ҳастӣ; Худованд Худоят туро баргузидааст, то аз миёни ҳамаи қавмҳое ки дар рӯи замин ҳастанд, қавми хуҷистае барои Ӯ бошӣ+.

7На аз он сабаб Худованд ба шумо дил бастааст ва шуморо баргузидааст, ки шумо аз ҳамаи қавмҳо сершумортар бошед, — зеро ки шумо аз ҳамаи қавмҳо камшумортар будед, —+

8Балки аз он сабаб ки Худованд шуморо дӯст медошт, ва аз он сабаб ки мехост қасамеро, ки ба падарони шумо хӯрда буд, риоя намояд, Худованд шуморо бо дасти қавӣ берун овард, ва туро аз хонаи ғуломӣ, аз дасти фиръавн, подшоҳи Миср, раҳо кард+.

9Пас бидон, ки Худованд Худои ту Худост, Худои амин аст, ки аҳд ва марҳамати Худро ба онҳое ки Ӯро дӯст медоранд ва аҳкомашро риоя менамоянд, то ҳазор насл нигоҳ медорад,+

10Ва онҳоеро, ки ба Ӯ адоват доранд, шахсан сазо дода, ба ҳалокат мерасонад, ба додани мукофоти касе ки ба Ӯ адоват дорад, даранг намекунад: сазои варо шахсан медиҳад+.

11Пас, аҳком ва фароиз ва дастуротеро, ки ба амал овардани онҳоро имрӯз ба ту амр мефармоям, риоя намо.

Ваъдаи ғалаба.

12Ва агар ба ин дастурот гӯш андозед, ва онҳоро риоя намуда, ба амал оваред, Худованд Худои ту аҳд ва марҳаматеро, ки дар бораи он ба падаронат қасам хӯрдааст, барои ту нигоҳ хоҳад дошт+.

13Ва туро дӯст дошта, баракат хоҳад дод ва афзун хоҳад кард, ва меваи батни ту ва ҳосили замини туро, ғаллаи ту ва шираи ангури ту ва равғани зайтуни туро, зоиши говони ту ва афзоиши гӯсфандони туро бар замине ки дар бораи он ба падаронат қасам хӯрдааст, ки ба ту бидиҳад, баракат хоҳад дод.

14Ту бештар аз ҳамаи қавмҳо бобаракот хоҳӣ буд; дар миёни шумо ва дар миёни чорвои шумо нар ё модаи бенасл нахоҳад буд+.

15Ва Худованд ҳар бемориро аз ту дур хоҳад кард; ва ҳеҷ яке аз дардҳои сахти Мисрро, ки ту медонӣ, ба сари ту нахоҳад овард, балки ба сари ҳамаи бадхоҳони ту хоҳад овард+.

16Ва ту ҳамаи қавмҳоеро, ки Худованд ба дастат месупорад, несту нобуд хоҳӣ кард; бигзор чашми ту ба онҳо раҳм накунад; ва худоёни онҳоро ибодат нанамо, зеро ки ин барои ту дом аст+.

17Мабодо дар дили худ бигӯӣ: „Ин халқҳо аз ман сершумортаранд; чӣ гуна ман метавонам онҳоро бадар ронам?“

18Аз онҳо натарс! Он чиро, ки Худованд Худои ту ба фиръавн ва ба тамоми Миср кард, нағз дар хотир нигоҳ дор,

19Яъне озмоишҳои бузургро, ки чашмонат дидааст, ва аломот ва мӯъҷизот ва дасти қавӣ ва бозуи тӯлониро, ки Худованд Худои ту ба воситаи онҳо туро берун овард; Худованд Худои ту ба ҳамаи қавмҳое ки ту аз онҳо метарсӣ, чунин хоҳад кард+.

20Ва занбӯри алоро низ Худованд Худои ту бар онҳо хоҳад фиристод, то ки боқимондагон ва пинҳоншудагони онҳо аз пеши ту маҳв шаванд+.

21Аз онҳо ҳаросон нашав, зеро Худованд Худои ту, ки дар миёни туст, Худои бузург ва саҳмгин аст+.

22Ва Худованд Худои ту ин қавмҳоро аз пеши ту камкам бадар хоҳад ронд; ту онҳоро наметавонӣ ба зудӣ маҳв намоӣ, мабодо даррандагони саҳро бар ту афзун шаванд+.

23Ва Худованд Худои ту онҳоро ба дасти ту хоҳад супурд, ва онҳоро ба изтироби азиме хоҳад афканд, ба тавре ки несту нобуд хоҳанд шуд;

24Ва подшоҳони онҳоро ба дасти ту хоҳад супурд, ва ту номи онҳоро аз зери осмон нест хоҳӣ кард: касе пеши ту истодагӣ нахоҳад кард, то даме ки онҳоро маҳв намоӣ+.

25Ҳайкалҳои худоёни онҳоро дар оташ бисӯзонед; нуқра ва тиллоеро, ки бар онҳост, тамаъ накун, то ки барои худ бигирӣ, мабодо ба доми он гирифтор шавӣ; зеро ки он барои Худованд Худои ту зишт аст+.

26Ва чизи зиштро ба хонаи худ дохил накун, то ки мисли он ба ҳалокат нарасӣ; аз он нафрат намо ва худро аз он канор гир, зеро ки он сазовори ҳалокат аст.

БОБИ ҲАШТУМ

Огоҳиҳо. Худованд ба сипосгузорӣ даъват менамояд.

8^1Тамоми аҳкомеро, ки ман имрӯз ба шумо амр мефармоям, саъю кӯшиш намуда ба амал оваред, то ки зинда монда, афзун шавед, ва омада, заминеро, ки Худованд дар бораи он ба падаронатон қасам хӯрдааст, тасарруф намоед.

2Ва дар хотир нигоҳ дор тамоми роҳеро, ки Худованд Худои ту ин чил сол туро бо он дар биёбон бурд, то ки туро азият дода, биозмояд, ва он чиро, ки дар дили туст, бидонад, ки оё аҳкоми Ӯро риоят хоҳӣ кард ё не+?

3Ва Ӯ туро азият дод, ва туро гурусна мононид, ва туро манн хӯронид, — ки на ту онро медонистӣ ва на падаронат медонистанд, — то ба ту бифаҳмонад, ки одамизод на танҳо бо нон зиндагӣ мекунад, балки бо ҳар калимае ки аз даҳони Худованд барояд, одамизод зиндагӣ мекунад+.

4Дар давоми ин чил сол либоси ту бар танат ҷиғдаҷиғда нашуд, ва пои ту наомосид+.

5Пас, андар дили худ дарк намо, ки чунон ки падар писари худро таъдиб мекунад, Худованд Худои ту ончунон туро таъдиб кард+.

6Пас, ту аҳкоми Худованд Худои худро риоят бикун, то ки бо роҳҳои Ӯ равона шавӣ ва аз Ӯ битарсӣ.

7Зеро ки Худованд Худоят туро ба замини некӯ мебарад, ба замини пур аз наҳрҳои об, чашмаҳо ва ҷӯйҳо, ки дар водиҳо ва кӯҳҳо ҷорӣ мешаванд;+

8Ба замини пур аз гандум ва ҷав, ва ангур ва анҷир ва анор, ба замини пур аз равғани зайтун ва асал;

9Ба замине ки дар он ба танқисӣ нон нахоҳӣ хӯрд, ва дар он ба ҳеҷ чиз мӯҳтоҷ нахоҳӣ буд; ба замине ки сангҳояш оҳан аст, ва аз кӯҳҳояш мис хоҳӣ канд.

10Ва ҳангоме ки хӯрда сер шавӣ, Худованд Худои худро барои замини некӯе ки ба ту додааст, муборак бихон.

11Эҳтиёт бош, мабодо Худои худро фаромӯш карда, аҳком ва дастурот ва фароизи Ӯро, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, риоят нанамоӣ;

12Мабодо хӯрда сер шавӣ, ва хонаҳои некӯ бино карда, дар онҳо сокин шавӣ,

13Ва говон ва гӯсфандони ту афзун шавад, ва нуқра ва тиллои ту зиёд шавад, ва ҳар дороии ту зиёд шавад,

14Ва дили ту мағрур шуда, Худованд Худои худро фаромӯш кунӣ, ки Ӯ туро аз замини Миср, аз хонаи ғуломӣ берун овард,+

15Ва туро аз биёбони бузург ва саҳмгини пур аз мор, аждаҳо ва каждум, аз ҷойҳои хушки беоб гузаронид, ва барои ту аз санги хоро об баровард,+

16Ва туро дар биёбон манн хӯронид, — ки падаронат онро намедонистанд, — то ки туро азият дода, биозмояд, ва оқибат бар ту марҳамат намояд, —+

17Ва дар он сурат ту дар дили худ бигӯӣ: „Қувватам ва қудрати дастам ин сарватро барои ман пайдо кардааст“,+

18Ва ҳол он ки ту бояд Худованд Худои худро дар хотир нигоҳ дорӣ, ки Ӯ ба ту қуввати пайдо кардани сарватро медиҳад, то аҳдеро, ки дар бораи он ба падаронат қасам хӯрдааст, ба ҷо оварад, чунон ки имрӯз воқеъ шудааст.

19Валекин агар ту Худованд Худои худро фаромӯш кунӣ, ва пайрави худоёни дигар гардида, онҳоро ибодат намоӣ ва ба онҳо саҷда барӣ, — имрӯз ба шумо шаҳодат медиҳам, ки албатта несту нобуд хоҳед шуд.

20Мисли халқҳое ки Худованд онҳоро аз пеши шумо маҳв мекунад, шумо низ маҳв хоҳед шуд, аз боиси он ки ба овози Худованд гӯш наандохтаед+.

БОБИ НӮҲУМ

Худованд ва фурӯтанӣ даъват менамояд.

9^1Бишнав, эй Исроил! Ту имрӯз аз Урдун убур мекунӣ, то ки омада, халқҳоеро, ки аз ту бузургтар ва пурзӯртаранд, шаҳрҳои бузургро, ки ҳисорҳояш сар ба фалак кашидааст, тасарруф намоӣ,

2Яъне қавми бузург ва қадбаланд, банӣ-Аноқро, ки дар бораи онҳо ту медонӣ ва шунидаӣ, ки гуфтаанд: „Кист, ки пеши банӣ-Аноқ битавонад истодагӣ намояд?“+

3Пас, имрӯз бидон, ки Худованд Худои ту пешопеши ту мисли оташи сӯзанда убур менамояд; Ӯ онҳоро несту нобуд хоҳад кард, ва Ӯ онҳоро пеши ту мағлуб хоҳад сохт, ва ту онҳоро ба зудӣ бадар ронда, маҳв хоҳӣ кард, чунон ки Худованд ба ту гуфтааст+.

4Ҳангоме ки Худованд Худои ту онҳоро аз пеши ту бадар ронад, ту дар дили худ нагӯй, ки „ба сабаби адолати ман Худованд маро овард, то ки ин заминро тасарруф намоям“, ва ҳол он ки аз боиси шарорати он халқҳо Худованд онҳоро аз пеши ту бадар меронад+.

5На аз боиси адолати худ ва ростии дили худ ту меравӣ, то ки замини онҳоро тасарруф намоӣ, балки ба сабаби шарорати ин халқҳо Худованд Худои ту онҳоро аз пеши ту бадар меронад, то қавлеро, ки Худованд ба падаронат — ба Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб — дода қасам хӯрдааст, ба ҷо оварад+.

6Пас, бидон, ки на аз боиси адолати ту Худованд Худои ту ин замини некӯро ба ту медиҳад, то ки онро тасарруф намоӣ, зеро ки ту қавми гарданкаш ҳастӣ+.

7Дар хотир нигоҳ дор ва фаромӯш накун, ки чӣ гуна. ту Худованд Худои худро дар биёбон ба хашм овардӣ: аз рӯзе ки шумо аз замини Миср берун омадед, то даме ки ба ин макон расидед, шумо ба Худованд муқобилат кардед.

8Ва назди Хӯриб шумо Худовандро ба хашм овардед, ва Худованд ба шумо ғазаб намуда, мехост шуморо несту нобуд кунад:+

9Ҳангоме ки ман ба кӯҳ баромадам, то ки алвоҳи санг, яъне алвоҳи аҳдеро, ки Худованд бо шумо баста буд, бигирам, ва дар кӯҳ чил рӯз ва чил шаб истода, нон нахӯрдам ва об нанӯшидам;+

10Ва Худованд ду лавҳи сангро, ки бо ангушти Худо навишта шуда буд, ба ман дод, ва бар онҳо ҳамаи суханоне буд, ки Худованд дар кӯҳ, аз миёни оташ, дар рӯзи ҷамъомад ба шумо гуфта буд;+

11Ва чунин воқеъ шуд, ки дар анҷоми чил рӯз ва чил шаб Худованд ду лавҳи санг, яъне алвоҳи аҳдро ба ман дод;

12Ва Худованд ба ман гуфт: „Бархоста, зуд аз ин ҷо фурӯд ой, зеро қавми ту, ки онҳоро аз Миср берун овардӣ, фосид шудаанд; аз роҳе ки ба онҳо амр фармудам, зуд дур шуда, бути рехтае барои худ сохтаанд“+.

13Ва Худованд ба ман сухан ронда, гуфт: „Ин қавмро Ман дидам, ва инак, онҳо қавми гарданкаш ҳастанд;

14Маро бигзор, то ки онҳоро несту нобуд карда, номашонро аз зери осмон маҳв намоям, ва туро халқе гардонам, ки аз онҳо пурзӯртар ва сершумортар бошад“+.

15Ва ман тоб хӯрда, аз кӯҳ фурӯд омадам, дар сурате ки кӯҳ дар оташ месӯхт, ва ду лавҳи аҳд дар ду дастам буд.

16Ва дидам, ки инак, шумо пеши Худованд Худои худ гуноҳкор гардидаед: гӯсолаи рехтае барои худ сохта, аз роҳе ки Худованд ба шумо амр фармуда буд, зуд дур шудаед.

17Ва ман ду лавҳро гирифтам, ва онҳоро аз ду дасти худ партофта, пеши назари шумо шикастам.

18Ва ба ҳузури Худованд мисли аввала бар рӯи худ афтодам: чил рӯз ва чил шаб нон нахӯрдам ва об нанӯшидам, аз боиси ҳамаи гуноҳҳое ки шумо карда, он чи дар назари Худованд бад аст, ба амал овардед, то ки Ӯро ба хашм оваред+.

19Зеро ки ман аз хашм ва ғазаби Худованд, ки бар шумо аланга зада буд, то ки шуморо маҳв созад, тарсидам; ва Худованд ҳамин дафъа ҳам маро иҷобат намуд.

20Ва Худованд бар Ҳорун бағоят ғазаб намуда буд, то ки ӯро маҳв созад, вале ман барои Ҳорун низ он вақт дуо гуфтам.

21Ва гуноҳи шумо, яъне гӯсоларо ки сохта будед, ман гирифтам, ва онро дар оташ сӯзонидам, ва онро пора-пора карда, дурустакак соидам, то ба дараҷае ки мисли ғубор гард-гард шуд, ва ғубори онро ба наҳре ки аз кӯҳ ҷорӣ буд, партофтам+.

22Ва дар Табъира, Массо ва Қибрӯт-Ҳатааво шумо Худовандро ба хашм овардед+.

23Ва ҳангоме ки Худованд шуморо аз Қодеш-Барнеа фиристода, гуфт: „Рафта, заминеро, ки ба шумо медиҳам, тасарруф намоед“, — шумо ба амри Худованд Худои худ муқобилат кардед, ва ба Ӯ имон наовардед, ва ба овози Ӯ гӯш наандохтед+.

24Аз рӯзе ки ман шуморо шинохтаам, шумо ба Худованд беитоатӣ мекардед,

25Ва ман ба ҳузури Худованд бар рӯи худ афтодам дар он чил рӯз ва чил шаб, ки афтода будам, зеро ки Худованд мехост шуморо маҳв созад.

26Ва сӯи Худованд дуо хонда, гуфтам: „Худоё Худовандо! Қавми Худ ва мероси Худро, ки бо кибриёи Худ раҳо кардаӣ ва бо дасти қавӣ аз Миср берун овардаӣ, ба ҳалокат нарасон+.

27Бандагони Худ — Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқубро ба ёд овар! Ба гарданкашии ин қавм, ба шарорат ва гуноҳи онҳо назар накун;

28Мабодо сокинони замине ки моро аз он ҷо берун овардӣ, бигӯянд: азбаски Худованд натавонист онҳоро ба замине ки ба онҳо ваъда дода буд, дохил кунад, ва азбаски Ӯ аз онҳо нафрат дошт, бинобар ин онҳоро берун овард, то ки дар биёбон онҳоро ба ҳалокат расонад+.

29Ва ҳол он ки онҳо қавми Ту ва мероси Ту ҳастанд, ки онҳоро бо куввати бузурги Худ ва бо бозуи тӯлонии Худ берун овардаӣ“+.

БОБИ ДАҲУМ

Худованд махтунии дилро талаб мекунад.

10^1•Дар он вақт Худованд ба ман гуфт: „Ду лавҳи санг мисли аввала барои худ битарош, ва назди Ман ба кӯҳ баро, ва сандуқе аз чӯб барои худ бисоз;+

2Ва Ман бар ин алвоҳ суханонеро, ки бар алвоҳи аввалаи шикастаи ту буд, хоҳам навишт, ва ту онҳоро дар сандуқ бимон“+.

3Ва ман сандуқе аз чӯби ақоқиё сохтам, ва ду лавҳи санг мисли аввала тарошидам, ва ба кӯҳ баромадам, ва он ду лавҳ дар дастам буд+.

4Ва Ӯ бар алвоҳ мисли китобати аввала даҳ аҳкомеро, ки Худованд ба шумо дар кӯҳ, аз миёни оташ, дар рӯзи ҷамъомад гуфта буд, навишт, ва Худованд онҳоро ба ман дод,+

5Ва ман тоб хӯрда, аз кӯҳ фурӯд омадам, ва алвоҳро дар сандуқе ки сохта будам, гузоштам; ва онҳо дар он ҷо мебошад, чунон ки Худованд ба ман амр фармуда буд+.

6Ва банӣ-Исроил аз Беэрӯт-Банӣ-Яъқон ба Мӯсера кӯч карданд; дар он ҷо Ҳорун мурд ва дар он ҷо дафн карда шуд, ва писараш Элъозор ба ҷои ӯ саркоҳин гардид+.

7Аз он ҷо ба Ҷудҷӯд кӯч карданд, ва аз Ҷудҷӯд — ба Ётвот, ки заминест пур аз чашмаҳои об+.

8Дар он вақт Худованд сибти Левиро ҷудо кард, то ки сандуқи аҳди Худовандро бардоранд, ба ҳузури Худованд истода, хизмати Ӯро ба ҷо оваранд ва ба исми Ӯ баракат диҳанд, ки то имрӯз чунин аст+.

9Бинобар ин Левӣ дар миёни бародарони худ ҳисса ва меросе надорад: Худованд Худаш мероси вай аст, чунон ки Худованд Худои ту ба вай гуфтааст+.

10Ва ман дар кӯҳ, мисли айёми аввала, чил рӯз ва чил шаб истодам, ва Худованд ин дафъа низ маро иҷобат намуд, ва Худованд нахост туро ба ҳалокат расонад+.

11Ва Худованд ба ман гуфт: „Бархоста, пешопеши қавм равона шав; бигзор онҳо рафта, заминеро, ки дар бораи он ба падаронашон қасам хӯрдаам, ки ба онҳо бидиҳам, тасарруф намоянд“+.

12Ва алҳол, эй Исроил, Худованд Худоят аз ту чӣ талаб дорад? Талабаш фақат ин аст, ки аз Худованд Худои худ битарсӣ, бо ҳамаи роҳҳои Ӯ равона шавӣ, ва Ӯро дӯст бидорӣ, ва Худованд Худои худро бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ ибодат намоӣ,+

13Ва аҳкоми Худованд ва фароизи Ӯро, ки ман имрӯз ба ту, барои манфиати ту амр мефармоям, риоят кунӣ+.

14Инак, осмон ва фалакулафлок аз они Худованд Худои туст, ва замин ва ҳар он чи дар он аст!+

15Аммо фақат ба падарони ту Худованд таваҷҷӯҳ намуда, онҳоро дӯст дошт, ва насли онҳо, яъне шуморо баъд аз онҳо аз ҳамаи қавмҳо баргузид, чунон ки имрӯз воқеъ шудааст+.

16Пас, шумо ғилофаки дили худро махтун созед, ва минбаъд гарданкашӣ накунед+.

17Зеро ки Худованд Худои шумо Худои худоён ва Худованди худовандон аст, Худои бузург, ҷаббор ва саҳмгин аст, ки рӯбинӣ намекунад, ва ришва намегирад;+

18Ба ятим ва бева додрасӣ менамояд, ва ғарибро дӯст дошта, ба вай хӯрок ва пӯшок медиҳад+.

19Пас, ғарибро дӯст бидор, зеро ки шумо дар замини Миср ғариб будед+.

20Аз Худованд Худои худ битарс, Ӯро ибодат намо ва ба Ӯ бичасп, ва ба исми Ӯ қасам бихӯр+.

21Ӯ ифтихори туст ва Ӯ Худои туст, ки барои ту ин корҳои бузург ва аҷоибро, ки чашмонат дидааст, ба ҷо овард.

22Падарони ту бо ҳафтод нафар ба Миср омада буданд, ва алҳол Худованд Худоят туро мисли ситорагони осмон сершумор гардонидааст+.

БОБИ ЁЗДАҲУМ

Таваҷҷӯҳ ба итоатгарон. Лаънат ба беитоатон.

11^1Пас, Худованд Худои худро дӯст бидор, ва фармони Ӯ ва фароизи Ӯ ва дастуроти Ӯ ва аҳкоми Ӯро тамоми айём риоят намо.

2Ва имрӯз бидонед, — зеро ки на бо писарони шумо сухан меронам, ки таъдиби Худованд Худои шуморо надонистаанд ва надидаанд, яъне кибриёи Ӯ ва дасти қавии Ӯ ва бозуи тӯлонии Ӯро,

3Ва аломот ва аъмоли Ӯро, ки андаруни Миср ба фиръавн, подшоҳи Миср, ва ба тамоми замини вай зоҳир сохт;

4Ва он чиро, ки Ӯ ба лашкари мисриён, ба аспҳо ва аробаҳои онҳо кард, яъне обҳои баҳри Қулзумро бар онҳо ҷорӣ намуд, вақте ки шуморо таъқиб мекарданд, ва Худованд онҳоро то имрӯз ба ҳалокат расонид;+

5Ва он чиро, ки Ӯ дар биёбон барои шумо ба амал овард, то даме ки ба ин макон расидед;+

6Ва он чиро, ки Ӯ бо Дотон ва Абиром, писарони Элиоб ибни Реубен кард, яъне замин даҳони худро кушода, онҳо ва аҳли байти онҳо ва хаймаҳои онҳо ва тамоми дороии онҳоро, ки наздашон буд, дар миёни тамоми Исроил фурӯ бурд, —+

7Балки бо шумо сухан меронам, ки чашмонатон тамоми аъмоли бузурги Худовандро, ки карда буд, дидааст.

8Пас, тамоми аҳкомеро, ки ман имрӯз ба шумо амр мефармоям, риоя намоед, то ки қавӣ шавед, ва рафта, заминеро, ки барои тасарруф кардани он ба он ҷо убур менамоед, тасарруф кунед,

9Ва дар он замин, ки Худованд ба падаронатон қасам хӯрда буд, ки онро ба онҳо ва ба насли онҳо бидиҳад, — замине ки шир ва асал дар он ҷорист, — шумо умри дароз дошта бошед+.

10Зеро замине ки ту барои тасарруф кардани он ба он ҷо меравӣ, ба замини Миср, ки аз он ҷо берун омадӣ, монанд нест, ки тухмии худро кошта, онро мисли полиз бо пои худ об медодӣ;

11Вале замине ки шумо барои тасарруф кардани он ба он ҷо убур менамоед, замини кӯҳҳо ва водиҳост, ки аз боришҳои осмон об мехӯрад;+

12Заминест, ки Худованд Худои ту ба он ғамхорӣ менамояд, чашмони Худованд Худои ту ҳамеша, аз аввали сол то охири сол бар он аст+.

13Ва чунин воқеъ хоҳад шуд, ки агар ба аҳкоми Ман, ки имрӯз Ман ба шумо амр мефармоям, гӯш андозед, то ки Худованд Худои худро дӯст бидоред ва бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ Ӯро ибодат намоед,+

14Дар он сурат борони замини шуморо, борони аввалин ва охиринро дар сари вақт хоҳам дод, ва ту ғаллаи худ ва шираи ангури худ ва равғани зайтуни худро ҷамъ хоҳӣ кард+.

15Ва дар саҳрои ту барои чорвоят алаф хоҳам дод, ва ту хӯрда, сер хоҳӣ шуд+.

16Эҳтиёт бошед, мабодо дилатон фирефта шавад, ва шумо гумроҳ гардида, худоёни дигарро ибодат намоед ва ба онҳо саҷда баред;

17Ва хашми Худованд бар шумо аланга занад, ва Ӯ осмонро бандад, ва борон наборад, ва замин ҳосили худро надиҳад, ва шумо аз замини некӯе ки Худованд ба шумо медиҳад, ба зудӣ маҳв шавед+.

18Пас, ин суханони Маро дар дили худ ва дар ҷони худ ҷо диҳед, ва онҳоро ҳамчун аломат бар дасти худ бибандед, ва онҳо ҳамчун нишона дар миёни чашмони шумо бошад+.

19Ва онҳоро ба писарони худ таълим диҳед, ва ҳангоми нишастанатон дар хонаи худ, ва ҳангоми роҳ рафтанатон, хобиданатон ва бархостанатон дар бораи онҳо гуфтугӯ намоед+.

20Ва онҳоро бар паҳлудариҳои хонаи худ ва бар дарвозаҳои худ бинависед,+

21То ки айёми шумо ва айёми писарони шумо дар замине ки Худованд дар бораи он ба падаронатон қасам хӯрда буд, ки ба онҳо бидиҳад, ончунон афзун шавад, чунон ки айёми осмон бар болои замин аст.

22Зеро, агар тамоми ин аҳкомро, ки ба ҷо оварданашро ман ба шумо амр мефармоям, дуруст риоя намоед, то ки Худованд Худои худро дӯст бидоред, бо роҳҳои Ӯ равона шавед ва ба Ӯ бичаспед,

23Дар он сурат Худованд ҳамаи ин халқҳоро аз пеши шумо бадар хоҳад ронд, ва шумо халқҳоеро, ки аз шумо бузургтар ва пурзӯртаранд, мағлуб хоҳед кард.

24Ҳар ҷое ки кафи пои шумо бар он гузошта шавад, аз они шумо хоҳад буд; аз биёбон ва Лубнон, аз наҳр, яъне наҳри Фурот, то баҳри ғарбӣ ҳудуди шумо хоҳад буд+.

25Ҳеҷ кас пеши шумо ёрои истодагӣ нахоҳад дошт: тарсу воҳимаи шуморо Худованд Худои шумо дар рӯи тамоми замине ки дар он қадамгузор шавед, паҳн хоҳад кард, чунон ки Ӯ ба шумо гуфтааст+.

26Инак, ман имрӯз ба шумо баракат ва лаънатро пешниҳод мекунам:+

27Баракатро — агар шумо ба аҳкоми Худованд Худои худ, ки ман имрӯз ба шумо амр мефармоям, гӯш андозед;+

28Вале лаънатро — агар шумо ба аҳкоми Худованд Худои худ гӯш накунед, ва аз роҳе ки ман имрӯз ба шумо амр мефармоям, дур шуда, худоёни дигарро, ки намешиносед, пайравӣ намоед+.

29Ва ҳангоме ки Худованд Худоят туро ба замине ки барои тасарруф кардани он меравӣ, дохил намояд, ту баракатро бар кӯҳи Ҷаризим ба забон хоҳӣ ронд, ва лаънатро бар кӯҳи Эбол+.

30Ин кӯҳҳо, охир, дар он тарафи Урдун воқеъ аст, аз қафои роҳи ғуруби офтоб, дар замини канъониёне ки дар саҳро сокинанд, дар рӯ ба рӯи Ҷилҷол, назди булутзори Мӯре+.

31Зеро ки шумо аз Урдун убур мекунед, то ки рафта, заминеро, ки Худованд Худои шумо ба шумо медиҳад, тасарруф намоед, ва шумо онро тасарруф намуда, дар он сукунат хоҳед кард.

32Пас, тамоми фароиз ва дастуротеро, ки ман имрӯз ба шумо пешниҳод менамоям, риоя кунед.

БОБИ ДУВОЗДАҲУМ

Дар бораи худопарастии ҳақиқӣ; барҳам додани бутпарастӣ.

12^1Ин аст фароиз ва дастуроте ки шумо бояд риоя намуда, дар замине ки Худованд Худои падаронатон барои тасарруф кардани шумо додааст, ба амал оваред, дар тамоми айёме ки шумо дар он замин зиндагӣ хоҳед кард.

2Ҳамаи маконҳоеро, ки халқҳое ки шумо бадар меронед, дар он ҷо худоёни худро ибодат мекарданд, тамоман несту нобуд кунед, хоҳ бар кӯҳҳои баланд бошад, хоҳ бар талҳо, хоҳ зери ҳар дарахти сабз+.

3Қурбонгоҳҳои онҳоро бишканед, ва сутунҳои онҳоро пора-пора кунед, ва Ашераҳои онҳоро дар оташ бисӯзонед, ва ҳайкалҳои худоёни онҳоро нест кунед, ва номҳои онҳоро аз он макон маҳв созед+.

4Барои Худованд Худои худ чунин амал накунед,

5Балки ба маконе ки Худованд Худои шумо аз ҳамаи сибтҳои шумо баргузинад, то ки исми Худро дар он ҷо сокин гардонад, яъне ба маскани Ӯ рӯй оваред, ва ба он ҷо биёед,+

6Ва курбониҳои сӯхтанӣ ва забҳҳои худ, ва ушрҳои худ, ва ҳадияҳои афроштании дастҳои худ, ва назрҳои худ, ва хайроти худ, ва нахустзодаҳои говон ва гӯсфандони худро ба он ҷо биёред.

7Ва дар он ҷо ба ҳузури Худованд Худои худ бихӯред, ва худатон ва аҳли байтатон барои ҳар шуғли дасти худ, ки Худованд Худои шумо дар он шуморо баракат додааст, хурсандӣ кунед+.

8Ҳар он чиро, ки мо имрӯз дар ин ҷо мекунем, яъне ҳар он чи ба назари ҳар кас дуруст намояд, накунед+.

9Зеро ки то алҳол ба оромӣ ва ба мулке ки Худованд Худои шумо ба шумо медиҳад, нарасидаед+.

10Вале ҳангоме ки аз Урдун убур намуда, дар замине ки Худованд Худои шумо ба шумо ҳамчун мулк медиҳад, сокин шавед, ва Ӯ шуморо аз ҳамаи душманонатон аз гирду пеш оромӣ диҳад, ва шумо дар амният зиндагӣ кунед, —+

11Он гоҳ кадом маконе ки Худованд Худои шумо баргузинад, то ки исми Худро дар он сокин гардонад, ба он ҷо ҳар он чиро, ки ман ба шумо амр фармоям, биёред, яъне қурбониҳои сӯхтанӣ ва забҳҳои худ, ушрҳо ва ҳадияҳои афроштании дастҳои худ, ва ҳар гузини назрҳои худро, ки барои Худованд назр намоед;+

12Ва ба ҳузури Худованд Худои худ хурсандӣ кунед, — худатон ва писаронатон ва духтаронатон, ва ғуломатон ва канизатон, ва левизодагоне ки дар шаҳри шумо бошанд, зеро ки онҳо бо шумо ҳиссае ва мулке надоранд+.

13Эҳтиёт бош, ки курбониҳои сӯхтании худро дар ҳар маконе ки мебинӣ, тақдим накунӣ;

14Балки фақат дар маконе ки Худованд дар яке аз сибтҳои ту баргузинад, курбониҳои сӯхтании худро тақдим намо, ва ҳар он чи ман ба ту амр фармоям, дар он ҷо ба амал овар.

15Аммо гӯштро, мувофиқи тамоми ҳаваси дили худ, бар ҳасби баракате ки Худованд Худоят ба ту бидиҳад, дар ҳамаи шаҳрҳои худ забҳ намуда, бихӯр; шахсони наҷис ва пок метавонанд аз он бихӯранд, чунон ки аз гӯшти ғизол ва оҳу мехӯранд.

16Лекин хунро нахӯред; онро мисли об бар замин бирезед+.

17Ту наметавонӣ дар шаҳрҳои худ ушри ғалла ва шираи ангур ва равғани зайтуни худро, ва нахустзодаҳои говон ва гӯсфандони худро, ва ҳар назреро, ки назр карда бошӣ, ва хайроти худ ва ҳадияҳои афроштании дастҳои худро бихӯрӣ;

18Балки онҳоро ба ҳузури Худованд Худои худ дар маконе ки Худованд Худои ту баргузинад, бихӯр, — худат ва писарат ва духтарат, ва ғуломат ва канизат, ва левизодагоне ки дар шаҳрҳои ту бошанд; ва ба ҳузури Худованд Худои худ барои ҳар шуғли дасти худ хурсандӣ намо.

19Эҳтиёт бош, ки левизодагонро дар тамоми айёми худ, ки дар замини худ бошӣ, тарк накунӣ+.

20Ҳангоме ки Худованд Худоят ҳудуди туро, чунон ки ба ту гуфтааст, васеъ кунад, ва ту бигӯӣ: „Гӯшт хоҳам хӯрд“, зеро ки дили ту ҳаваси гӯшт хӯрдан дорад, — пас, мувофиқи тамоми ҳаваси дили худ гӯшт бихӯр.

21Агар маконе ки Худованд Худои ту барои сокин гардонидани исми Худ баргузинад, аз ту дур бошад, ту аз говон ва гӯсфандони худ, ки Худованд ба ту бидиҳад, чунон ки ба ту амр фармудаам, забҳ намуда, дар шаҳрҳои худ мувофиқи тамоми ҳаваси дили худ бихӯр.

22Аммо, чунон ки гӯшти ғизол ва оҳуро мехӯранд, ончунон аз он бихӯр; шахсони наҷис ва пок метавонанд аз он бихӯранд.

23Фақат эҳтиёт бош, ки хунро нахӯрӣ, зеро ки хун ҷон аст, ва ту ҷонро бо гӯшт нахӯр+.

24Онро нахӯр: онро мисли об бар замин бирез.

25Онро нахӯр, то ки барои ту ва баъд аз ту барои писаронат некӯ бошад, вақте ки ту он чиро, ки дар назари Худованд дуруст аст, ба амал оварӣ.

26Фақат қурбониҳои муқаддаси худро, ки дошта бошӣ, ва назрҳои худро бардошта, ба маконе ки Худованд баргузинад, биё.

27Ва қурбониҳои сӯхтании худро, яъне гӯшт ва хуни онҳоро, бар қурбонгоҳи Худованд Худои худ тақдим намо; ва хуни забҳҳои худро бар қурбонгоҳи Худованд Худои худ бирез, ва гӯшти онҳоро бихӯр.

28Ҳамаи ин суханонро, ки ман ба ту амр мефармоям, шунида риоя намо, то ки барои ту ва баъд аз ту барои писаронат то абад некӯ бошад, вақте ки ту он чиро, ки дар назари Худованд Худои ту некӯ ва дуруст аст, ба амал оварӣ.

29Ҳангоме ки Худованд Худои ту халқҳоеро, ки барои забт кардани онҳо ба он ҷо меравӣ, аз пеши ту маҳв намояд, ва ту онҳоро бадар ронда, дар замини онҳо сокин шавӣ, —

30Эҳтиёт бош, ки баъд аз он ки онҳо аз пеши ту маҳв шуда бошанд, онҳоро пайравӣ намуда, ба дом наафтӣ, ва ҷӯёи худоёни онҳо шуда, нагӯӣ: „Чӣ гунае ки ин халқҳо худоёни худро ибодат мекарданд, ман низ чунин амал хоҳам кард“+.

31Бо Худованд Худои худ чунин амал накун! Зеро ки ҳар он чи дар назари Худованд зишт аст, ва аз он Ӯ нафрат дорад, онҳо бо худоёни худ мекарданд; онҳо ҳатто писарон ва духтарони худро барои худоёни худ дар оташ месӯзониданд+.

32Ҳар он чи ман ба шумо амр мефармоям, саъю кӯшиш намуда онро ба амал оваред; чизе бар он илова нанамоед ва чизе аз он кам накунед+.

БОБИ СЕЗДАҲУМ

Имтиҳони анбиёи козиб ва ҷазои онҳо.

13^1Агар дар миёни шумо набие ё бинандаи хобҳо пайдо шуда, аломате ё мӯъҷизае ба ту нишон диҳад,+

2Ва он аломат ё мӯъҷиза, ки дар бораи он ба ту сухан ронда буд, ба амал ояд, ва ӯ бигӯяд: „Биё, то худоёни дигарро, ки намешинохтӣ, пайравӣ намоем, ва онҳоро ибодат кунем“, —+

3Ту ба суханони он набӣ ё он бинандаи хобҳо гӯш надеҳ, зеро ки Худованд Худои шумо шуморо имтиҳон мекунад, то бидонад, ки оё Худованд Худои худро бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ дӯст медоред?

4Худованд Худои худро пайравӣ кунед, ва аз Ӯ битарсед, ва аҳкоми Ӯро риоя намоед, ва ба овози Ӯ гӯш диҳед, ва Ӯро ибодат кунед, ва ба Ӯ бичаспед.

5Ва он набӣ ё он бинандаи хобҳо бояд ба қатл расонида шавад, зеро ки вай дар бораи Худованд Худои ту, ки туро аз замини Миср берун овард, ва туро аз хонаи ғуломӣ раҳо кард, суханони фитнаангез гуфтааст, то туро аз роҳе ки Худованд Худоят ба ту амр фармуд, ки бо он равона шавӣ, гумроҳ созад; ва шароратро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод+.

6Агар бародарат, ки писари модарат бошад, ё писарат, ё духтарат, ё завҷаи ҳамоғӯшат, ё дӯсти ҷоният туро пинҳонӣ иғво намуда, гӯяд: „Биё, то худоёни дигарро, ки ту ва падаронат намешинохтед, ибодат кунем“,

7Аз миёни худоёни қавмҳое ки дар гирду пеши шумо мебошанд, хоҳ ба ту наздик, хоҳ аз ту дур бошанд, аз як канори замин то канори дигари он, —

8Ту ба сухани вай розӣ нашав ва ба вай гӯш надеҳ, ва бигзор чашми ту ба вай раҳм накунад, ва ту ба вай шафқат намуда, варо пинҳон накун,+

9Балки ҳатман варо ба қатл бирасон; бигзор аввал дасти ту барои қатли вай дароз карда шавад, ва баъд дасти тамоми қавм+.

10Варо сангсор кун, то ки бимирад, зеро ки вай мехост туро аз Худованд Худоят, ки туро аз замини Миср, аз хонаи ғуломӣ берун овард, дур созад+.

11Ва тамоми Исроил инро шунида, хоҳанд тарсид, ва минбаъд чунин шароратро дар миёни шумо ба амал нахоҳанд овард.

12Агар бишнавӣ, ки дар яке аз шаҳрҳоят, ки Худованд Худои ту барои сукунат ба ту медиҳад,

13Шахсони нобакоре аз миёни ту пайдо шудаанд, ва сокинони шаҳри худро ба васваса андохта, гуфтаанд: „Биравем ва худоёни дигарро, ки намешинохтед, ибодат кунем“,+

14Ту дурустакак ҷустуҷӯ ва тафтиш ва пурсиш намо, ва инак, агар ин ҳодиса рост ва аниқ барояд, яъне дар миёни ту ин амали зишт рӯй дода бошад, —

15Сокинони он шаҳрро бо дами шамшер сахт зарба бизан; онро бо ҳар чизе ки дар он аст, ва чорпоёнашро бо дами шамшер несту нобуд бикун.

16Ва тамоми ғанимати онро андаруни майдони он ҷамъ кун, ва шаҳрро бо тамоми ғаниматаш ба исми Худованд Худои худ дар оташ комилан бисӯзон; ва он то абад харобазор хоҳад монд, бори дигар бино нахоҳад ёфт+.

17Ва аз он чи несту нобуд карда мешавад, чизе ба дастат начаспад, то ки Худованд оташи хашми Худро хомӯш карда, ба ту марҳамат намояд, ва ба ҳоли ту раҳмаш омада, туро афзун гардонад, чунон ки ба падаронат қасам хӯрдааст,+

18Агар ту овози Худованд Худои худро гӯш карда, тамоми аҳкоми Ӯро, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, риоя намоӣ, яъне он чи дар назари Худованд Худои ту дуруст аст, ба амал оварӣ.

БОБИ ЧОРДАҲУМ

Манъ кардани урфу одатҳои бутпарастон оид ба мурдагон.

14^1Шумо писарони Худованд Худои худ ҳастед; барои мурдагон бадани худро харош накунед, ва мӯйҳои пешонии худро, ки аз болои чашмон аст, натарошед+.

2Зеро ки ту барои Худованд Худои худ қавми муқаддас ҳастӣ, ва Худованд туро баргузидааст, то аз ҳамаи қавмҳое ки дар рӯи замин мебошанд, қавми гузине барои Ӯ бошӣ+.

Дастурот дар бораи хӯрок.

3•Ҳеҷ чизи зиштро нахӯр.

4Ин аст ҳайвоноте ки метавонед бихӯред: гов, гӯсфанд ва буз,

5Оҳу ва ғизол ва гавазн, ва бузи кӯҳӣ ва зубр, ва қутос ва говмеш.

6Ва ҳар чорпои сумдор, ки қӯшсум бошад, ва хӯрокашро кавша кунад, — онро бихӯред.

7Аммо инҳоро аз кавшакунандагон ва сумдорон нахӯред: шутур ва харгӯш ва заргӯшро, зеро ки онҳо кавшакунандаанд, валекин сумашон қӯшсум нест, — онҳо барои шумо наҷисанд;

8Ва хукро, зеро ки он сумдор аст, валекин кавша намекунад, — он барои шумо наҷис аст; аз гӯнти онҳо нахӯред, ва ба лошаи онҳо нарасед.

9Аз ҳар чи дар об аст, инҳоро метавонед бихӯред: ҳар он чи пар ва пулакча дорад, — метавонед бихӯред;

10Ва ҳар он чи пар ва пулакча надорад, нахӯред, — он барои шумо наҷис аст.

11Аз ҳар парандаи пок бихӯред.

12Вале аз инҳо набояд бихӯред: уқоб, ва каргас, ва бургут,

13Ва калхот, ва шоҳин, ва боз бо зоти он;

14Ва ҳар зоғ бо зоти он;

15Ва шутурмурғ, ва бум, ва моҳихӯрак, ва қарчиғай бо зоти он;

16Чуғз, ва ибис, ва қу,

17Ва мурғи саққо, ва лошахӯр, ва бақлон;

18Ва лаклак, ва куланг бо зоти он, ва ҳудҳуд, ва кӯршабпарак.

19Ва ҳар ҳашароти болдор барои шумо наҷис аст, набояд онҳо хӯрда шавад.

20Аз ҳар парандаи пок бихӯред.

21Ҳеҷ лошаро нахӯред; ба ғарибе ки дар шаҳри туст, бидеҳ, то ки бихӯрад, ё ба аҷнабие бифрӯш; зеро ки ту барои Худованд Худои худ қавми муқаддас ҳастӣ. Бузғоларо дар шири модари он напаз+.

22Аз тамоми ҳосилоти тухмии худ, ки сол ба сол аз киштзор мерӯяд, ушр бидеҳ+.

23Ва ба ҳузури Худованд Худои худ дар маконе ки Ӯ баргузинад, то ки исми Худро дар он ҷо сокин гардонад, ушри ғалла, шираи ангур ва равғани зайтуни худ, ва нахустзодаҳои говон ва гӯсфандони худро бихӯр, то таълим гирӣ, ки аз Худованд Худои худ тамоми айём бояд битарсӣ.

24Вале агар роҳ барои ту дур бошад, ба тавре ки натавонӣ онро бардошта барӣ, яъне агар маконе ки Худованд Худои ту баргузинад, то исми Худро дар он ҷо сокин гардонад, аз ту дур бошад, ва Худованд Худоят туро баракат дода бошад, —

25Пас, онро ба нуқра иваз намо, ва нуқраро ба дасти худ гирифта, ба маконе ки Худованд Худои ту баргузинад, бирав;

26Ва он нуқраро барои ҳар чизе ки дилат ҳавас дошта бошад: барои гов ва гӯсфанд, ва шароб ва бӯза, ва ҳар чизе ки дилат аз ту талаб кунад, бидеҳ; ва дар он ҷо ба ҳузури Худованд Худои худ бихӯр, ва худат бо аҳли байтат хурсандӣ бикун.

27Ва левизодаро, ки дар шаҳри туст, тарк накун, зеро ки вай бо ту ҳиссае ва мулке надорад+.

28Баъд аз гузаштани се сол тамоми ушри ҳосилоти худро дар он сол берун оварда, назди дарвозаи шаҳри худ бимон;+

29Ва левизодае ки бо ту ҳисса ва мулке надорад, ва ғариб ва ятим ва бевае ки дар шаҳри ту мебошанд, омада, бихӯранд ва сер шаванд, то ки Худованд Худоят туро дар ҳар амали дастат, ки мекунӣ, баракат диҳад.

БОБИ ПОНЗДАҲУМ

Дар бораи солҳои муоф[247].

15^1Дар соли ҳафтум муоф намо+.

2Масъалаи муоф чунин аст: ҳар қарзхоҳе ки ба ёри худ қарз дода бошад, бояд муоф намояд ва аз ёр ва бародари худ адои қарзро талаб накунад, зеро ки барои Худованд муоф эълон карда шудааст.

3Аз аҷнабӣ талаб бикун, вале аз он чи, ки бародарат бояд ба ту адо намояд, дасти худро бикаш+.

4Набояд назди ту эҳтиёҷманде бошад, зеро ки Худованд туро дар замине ки Худованд Худои ту ҳамчун мулк барои тасарруф карданат медиҳад, ҳатман баракат хоҳад дод,

5Агар овози Худованд Худои худро бодиққат гӯш карда, саъю кӯшиш намоӣ, ки тамоми ин аҳкомро, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, ба амал оварӣ,

6Зеро Худованд Худоят туро, чунон ки ба ту гуфтааст, баракат хоҳад дод; ва ту ба халқҳои бисьёр қарз хоҳӣ дод, вале худат қарз нахоҳӣ гирифт; ва ту бар халқҳои бисьёр ҳукмронӣ хоҳӣ кард, вале бар ту хукмронӣ нахоҳанд кард+.

7Агар назди ту, дар яке аз шаҳрҳои ту, дар замине ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, яке аз бародарони ту эҳтиёҷманд бошад, дили худро сахт накун ва дасти худро аз бародари эҳтиёҷманди худ набанд,

8Балки дасти худро албатта барои вай кушода, мувофиқи эҳтиёҷи вай, ба қадри кофӣ ба вай қарз бидеҳ+.

9Эҳтиёт бош, ки фикри баде дар дилат пайдо шуда, ту нагӯӣ: „Соли ҳафтум, яъне соли муоф, наздик меояд“, ва назари ту ба бародари эҳтиёҷманди ту бад шуда, ба вай қарз надиҳӣ, — вай аз дасти ту сӯи Худованд фиғон хоҳад кард, ва ин барои ту гуноҳ хоҳад буд.

10Ҳатман ба вай қарз бидеҳ, ва ҳангоме ки ба вай медиҳӣ, дилат малул нашавад; зеро ки дар ивази он Худованд Худоят туро дар тамоми аъмолат ва дар ҳар шуғли дастат баракат хоҳад дод.

11Зеро ки эҳтиёҷманд дар рӯи замин ҳамеша хоҳад буд, бинобар ин ман ба ту амр фармуда, мегӯям: дасти худро барои бародари камбағал ва эҳтиёҷманди худ дар замини худ ҳатман бикшо+.

12Агар бародари ту, мард ё зани ибронӣ, ба ту фурӯхта шавад, вай бояд шаш сол назди ту ғулом бошад, ва дар соли ҳафтум ту варо аз пеши худ озод карда бифирист+.

13Ва ҳангоме ки варо аз пеши худ озод карда мефиристӣ, варо тиҳидаст нафирист,

14Балки варо аз рамаи худ ва аз хирмани худ ва аз чархушти худ таъмин намо: ба андозае ки Худованд Худоят туро баракат дода бошад, ба вай бидеҳ.

15Ва дар хотир нигоҳ дор, ки ту дар замини Миср ғулом будӣ, ва туро Худованд Худои ту фидия дода раҳо кард; бинобар ин ман имрӯз инро ба ту амр мефармоям.

Дар бораи ғуломони «якумрӣ».

16Валекин агар вай ба ту гӯяд: „Аз пеши ту намеравам“, зеро ки вай туро ва хонадони туро дӯст доштааст, ва аҳволаш назди ту некӯст, —

17Дар он сурат бигизе бигир ва гӯши варо ба дар часпонида, сӯрох кун, ва вай ғуломи якумрии ту хоҳад буд; ва бо канизи худ низ чунин амал намо+.

18Бигзор ба назари ту сахт нанамояд, ки варо озод карда мефиристӣ, зеро ки вай дар зарфи шаш сол ду баробари муздури кироя барои ту хизмат кардааст; ва Худованд Худои ту дар ҳар коре ки мекунӣ, туро баракат хоҳад дод.

19Ҳамаи нахустзодаҳои наринаро, ки аз говон ва гӯсфандони ту зоида мешавад, барои Худованд Худои худ тақдис намо; бо нахустзодаи наргови худ кор накун, ва аз нахустзодаи гӯсфанди худ пашм натарош+.

20Ба ҳузури Худованд Худои худ онро сол ба сол, дар маконе ки Худованд баргузинад, ту ва аҳли байти ту бихӯред.

21Вале агар он ягон айбе дошта бошад, яъне ланг ё кӯр бошад, ё ҳар гуна нуқсони дигараш бошад, онро барои Худованд Худои худ забҳ накун+.

22Онро дар истиқоматгоҳи худ бихӯр, шахсони наҷис ва пок мисли ғизоле ва мисли оҳуе бихӯранд.

23Лекин хуни онро нахӯр: онро мисли об бар замин бирез+.

БОБИ ШОНЗДАҲУМ

Дар бораи ид кардани фисҳ.

16^1•Моҳи абибро риоя намо, ва фисҳро барои Худованд Худои худ ба ҷо овар; зеро ки дар моҳи абиб туро Худованд Худои ту аз Миср шабона берун овард.

2Ва фисҳро аз гӯсфандон ва говон барои Худованд Худои худ забҳ намо, дар маконе ки Худованд баргузинад, то ки исми Худро дар он ҷо сокин гардонад.

3Бо он хамиртуруш нахӯр, ҳафт рӯз фатир, яъне нони мазаллат, бо он бихӯр, — зеро ки шитобкорона аз замини Миср берун омадӣ, — то ки рӯзи берун омаданатро аз замини Миср тамоми айёми зиндагии худ дар хотир нигоҳ дорӣ+.

4Ва дар тамоми худуди ту набояд ҳафт рӯз хамиртуруш дида шавад; ва аз гӯште ки ту бегоҳии рӯзи якум забҳ мекунӣ, набояд чизе то субҳ боқӣ бимонад+.

5Дар ҳеҷ яке аз шаҳрҳои худ, ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, наметавонӣ фисҳро забҳ намоӣ,

6Балки фақат дар маконе ки Худованд Худои ту баргузинад, то ки исми Худро дар он ҷо сокин гардонад, — дар он макон фисҳро бегоҳирӯзӣ, ҳангоми ғуруб кардани офтоб, ки вақти берун омаданат аз Миср аст, забҳ намо.

7Ва онро дар маконе ки Худованд Худои ту баргузинад, бирьён бикун ва бихӯр, ва бомдодон тоб хӯрда, ба хаймаҳои худ бирав.

8Шаш рӯз фатир бихӯр, ва дар рӯзи ҳафтум ҷашн аст барои Худованд Худои ту; ҳеҷ кор накун.

Дар бораи иди ҳафтаҳо ва иди хаймаҳо.

9Ҳафт ҳафта барои худ бишумор; аз вақте ки дос ба дарав шурӯъ кунад, ба шумурдани ҳафт ҳафта оғоз намо+.

10Ва иди ҳафтаҳоро барои Худованд Худои худ бо ҳадияи дасти босаховати худ ба ҷо овар, ки онро бар ҳасби баракате ки Худованд Худоят ба ту бидиҳад, тақдим хоҳӣ кард.

11Ва ба ҳузури Худованд Худои худ хурсандӣ бикун, — ту ва писарат ва духтарат, ва ғуломат ва канизат, ва левизодае ки дар шаҳри туст, ва ғариб ва ятим ва бевае ки дар миёни туст, — дар маконе ки Худованд Худои ту баргузинад, то ки исми Худро дар он ҷо сокин гардонад.

12Ва дар хотир нигоҳ дор, ки ту дар Миср ғулом будӣ, пас саъю кӯшиш намо, ки ин фароизро ба ҷо оварӣ+.

13Иди хаймаҳоро, баъд аз он ки аз хирмани худ ва аз чархушти худ ғунучин намоӣ, ҳафт рӯз ба ҷо овар+.

14Ва дар иди худ хурсандӣ бикун, — ту ва писарат ва духтарат, ва ғуломат ва канизат, ва левизода ва ғариб ва ятим ва бевае ки дар шаҳри туст.

Мардон бояд ба ҳузури Худованд ҳозир шаванд.

15Ҳафт рӯз барои Худованд Худои худ дар маконе ки Худованд баргузинад, ид бикун, зеро ки Худованд Худои ту дар тамоми ҳосилоти ту ва дар тамоми аъмоли дасти ту баракат хоҳад дод, ва ту бағоят хурсанд хоҳӣ шуд.

16Се карат дар як сол ҳамаи мардони ту бояд ба ҳузури Худованд дар маконе ки Ӯ баргузинад, ҳозир шаванд: дар иди фатир ва дар иди ҳафтаҳо ва дар иди хаймаҳо; ва ба хузури Худованд набояд тиҳидаст ҳозир шаванд,

17Балки ҳар кас бояд бо пешкаши дасти худ ҳозир шавад, бар ҳасби баракате ки Худованд Худоят ба ту бидиҳад.

18Доварон ва нозиронро дар ҳамаи шаҳрҳое ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, барои худ бар ҳасби сибтҳои худ таъин намо, то ки қавмро бо адлу инсоф доварӣ кунанд+.

19Дар доварӣ каҷкорӣ нанамо, рӯйбинӣ накун, ва ришва нагир, зеро ки ришва чашмони ҳакимонро кӯр ва суханони одилонро таҳриф мекунад+.

20Адолатро, адолатро ҷӯё бош, то ки зинда бимонӣ ва заминеро, ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, тасарруф намоӣ.

21Барои Ашерае ки мехоҳӣ аз баҳри худ бисозӣ, ҳеҷ як дарахте назди қурбонгоҳи Худованд Худои худ нашинон;+

22Ва сутуне барои худ, ки Худованд Худои ту аз он нафрат дорад, барпо накун.

БОБИ ҲАФДАҲУМ

Дар бораи беайбии қурбониҳое ки барои Худо тақдим карда мешавад.

17^1Гов ва гӯсфандеро, ки айбе ё нуқсони дигаре дошта бошад, барои Худованд Худои худ забҳ накун, зеро ки он дар назари Худованд Худои ту зишт аст+.

2Агар дар миёни ту, дар яке аз шаҳрҳои ту, ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, марде ё зане пайдо шавад, ки дар назари Худованд Худои ту кори баде карда, аҳди Ӯро поймол намояд,

3Ва рафта, худоёни дигарро ибодат кунад, ва ба онҳо саҷда барад, ё ба офтоб, ё ба моҳ, ё ба ҳар яке аз лашкари осмон, ки ман амр нафармудаам;

4Ва ту хабар ёфта, бишнавӣ, пас дурустакак тафтиш намо, ва инак, агар ҳақиқатан рост бошад, ки ин кори зишт дар Исроил ба амал оварда шудааст, —

5Дар он сурат ту он мард ё он занро, ки чунин кори бад кардаанд, назди яке аз дарвозаҳоят берун овар, ва он мард ё занро сангсор кун, то ки бимиранд+.

6Бар тибқи гувоҳии ду шоҳид ё се шоҳид, он шахси сазовори қатл бояд кушта шавад; бар тибқи гувоҳии як шоҳид набояд кушта шавад+.

7Бигзор аввал дасти шоҳидон бар ӯ барои куштани ӯ бардошта шавад, ва баъд аз он — дасти тамоми қавм; ва шароратро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод+.

Дар бораи итоат кардан ба ҳокимият.

8Агар чизе барои ту нофаҳмо бошад дар муайян кардани фарқ дар миёни хун ва хун, дар миёни даъво ва даъво ва дар миёни осеб ва осеб, аз мурофиаҳое ки назди дарвозаҳои ту ба вукӯъ меояд, — ту бархоста, ба маконе ки Худованд Худои ту баргузинад, бирав,

9Ва назди коҳинони левизода ва назди доваре ки дар он рӯзҳо бошад, омада, бипурс, ва онҳо фатвои қонунро ба ту баён хоҳанд кард+.

10Ва ту бар тибқи ҳукме ки онҳо аз он макони баргузидаи Худованд ба ту баён мекунанд, амал намо, ва ҳар он чиро, ки ба ту таълим диҳанд, боэҳтиёт ба ҷо овар.

11Бар тибқи қонуне ки онҳо ба ту таълим диҳанд, ва бар тибқи фатвое ки онҳо ба ту баён кунанд, амал намо; аз сухане ки онҳо ба ту бигӯянд, ба тарафи рост ё чап майл накун.

12Ва касе ки бадқасдона амал карда, ба коҳине ки барои хизмати Худованд Худои ту дар он ҷо меистад, ё ба довар гӯш надиҳад, — он кас бояд ба қатл расонида шавад; ва шароратро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод.

13Ва тамоми қавм инро шунида, хоҳанд тарсид, ва дигар бадқасдона амал нахоҳанд кард.

14Ҳангоме ки ту ба замине ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, биёӣ, ва онро тассарруф намуда, дар он сокин шавӣ, ва бигӯӣ: „Мисли ҳамаи халқҳое ки дар гирду пеши ман ҳастанд, подшоҳе бар худ таъин хоҳам намуд“ —+

15Ҳатман подшоҳеро, ки Худованд Худои ту баргузинад, бар худ таъин намо; аз миёни бародарони худ подшоҳеро бар худ таъин намо; шахси аҷнабиро, ки аз бародарони ту набошад, наметавонӣ бар худ таъин намоӣ+.

16Аммо бигзор вай аспҳоро барои худ афзун накунад, ва қавмро ба Миср барнагардонад, то ки аспҳоро афзун намояд; ва ҳол он ки Худованд ба шумо гуфтааст: „Бори дигар бо ин роҳ барнагардед“+.

17Ва бигзор вай занонро барои худ афзун нанамояд, то ки дилаш фосид нашавад; ва бигзор нуқра ва тиллоро барои худ бисьёр афзун накунад+.

18Ва ҳангоме ки вай бар тахти мамлакати худ биншинад, бигзор нусхаи ин қонунро аз китобе ки назди коҳинони левизода аст, барои худ бинависад.

19Ва он назди вай бошад, ва онро вай тамоми айёми зиндагии худ бихонад, то таълим гирад, ки вай бояд аз Худованд Худои худ битарсад, ва саъю кӯшиш кунад, ки ҳамаи суханони ин қонун ва ин фароизро ба ҷо оварад,+

20Бе он ки дили вай бар бародарони вай мағрур гардад, ва бе он ки вай аз ин амр ба тарафи рост ё чап майл кунад, то ки вай ва писаронаш айёми зиёде бар мамлакати худ қоим бошанд.

БОБИ ҲАЖДАҲУМ

Дар бораи нафақаи коҳинон.

18^1Коҳинони левизода, тамоми сибти Левӣ ҳиссае ва мулке бо Исроил нахоҳанд дошт; онҳо бояд қурбониҳои оташини Худованд ва ҳиссаи Ӯро бихӯранд.

2Пас, вай мулке дар миёни бародарони худ нахоҳад дошт: Худованд мулки вай аст, чунон ки Ӯ ба вай гуфтааст+.

3Ва ин аст ҳаққи коҳинон аз ҷониби қавм, аз ҷониби онҳое ки гов ё гӯсфандро забҳ мекунанд: онҳо бояд соқи пеш ва ҷоғҳо ва ишкамбаро ба коҳин бидиҳанд+.

4Навбари ғалла, шираи ангур ва равғани зайтуни худро, ва навбари пашми гӯсфандони худро ба вай бидеҳ+.

5Зеро Худованд Худои ту варо аз ҳамаи сибтҳо баргузидааст, то ки вай ва писаронаш тамоми айём истода, ба исми Худованд хизмат кунанд.

6Ва агар левизодае аз яке аз шаҳрҳои ту, аз тамоми Исроил, ки дар он ҷо сокин бошад, биёяд, бигзор вай мувофиқи тамоми орзуи дили худ ба маконе ки Худованд баргузинад, биёяд,+

7Ва ба исми Худованд Худои худ мисли ҳамаи бародарони левизодаи худ, ки дар он ҷо ба ҳузури Худованд меистанд, хизмат кунад;

8Бигзор онҳо ҳиссаҳои баробар бихӯранд, ғайр аз он чи вай аз фурӯхтани молу мулки худ пайдо карда бошад.

Манъи бутпарастӣ.

9Ҳангоме ки ту ба замине ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, биёӣ, таълим нагир, ки бар тибқи корҳои зишти он халқҳо амал намоӣ+.

10Бигзор дар миёни ту на касе ёфт шавад, ки писараш ё духтарашро аз оташ мегузаронда бошад, на ҷодугаре, на чашмбанде, на фолбине, на афсунгаре, —+

11На найрангсозе, на пурсандаи арвоҳе, на азоимхоне ва на касе ки мурдагонро даъват менамояд,+

12Зеро ҳар касе ки ин корҳоро мекунад, дар назари Худованд зишт аст, ва маҳз аз боиси ҳамин корҳои зишт Худованд Худои ту онҳоро аз пеши ту бадар меронад.

13Ба ҳузури Худованд Худои худ беайб бош.

14Зеро ин халқҳое ки ту онҳоро бадар меронӣ, ба чашмбандон ва ҷодугарон гӯш медиҳанд, валекин туро Худованд Худои ту намегузорад, ки чунин рафтор намоӣ.

Нубувват дар бораи Масеҳ.

15Пайғамбаре мисли ман аз миёни ту, аз бародарони ту Худованд Худоят барои ту ба майдон хоҳад овард; ба Вай гӯш диҳед+.

16Бар тибқи ҳар он чи ту дар Хӯриб, дар рӯзи ҷамъомад, аз Худованд Худои худ пурсида, гуфтӣ: „Овози Худованд Худои худро дигар нашнавам, ва ин оташи азимро дигар набинам, мабодо бимирам“, —+

17Худованд ба ман гуфт: „Он чи онҳо гуфтанд, хуб аст+.

18Набие, мисли ту, Ман барои онҳо аз миёни бародарони онҳо ба майдон хоҳам овард, ва суханони Худро ба даҳони Вай хоҳам гузошт, ва ҳар он чи ба Вай амр фармоям, ба онҳо хоҳад гуфт;+

19Ва касе ки ба суханони Ман, ки Вай ба исми Ман гӯяд, гӯш наандозад, Ман ӯро танбеҳ хоҳам дод.

Имтиҳони анбиё.

20Аммо набие ки қасдан ба исми Ман сухане гӯяд, ки ба гуфтанаш амр нафармудаам, ё ба исми худоёни дигар сухан гӯяд, — он набӣ бояд ба қатл расонида шавад“+.

21Ва агар дар дили худ гӯӣ: „Суханеро, ки Худованд нагуфта бошад, чӣ гуна бишносем?“ —

22Пас, сухане ки набӣ ба исми Худованд гӯяд, вале он ба амал наояд ва иҷро нашавад, он суханест, ки Худованд нагуфтааст, балки набӣ бо қасди бад гуфтааст, — аз ӯ натарс.

БОБИ НУЗДАҲУМ

Дар бораи шаҳрҳои гурезгоҳ.

19^1•Ҳангоме ки Худованд Худои ту халқҳоеро, ки Худованд Худои ту заминашонро ба ту медиҳад, маҳв намояд, ва ту вориси онҳо гардида, дар шаҳрҳо ва хонаҳои онҳо сокин шавӣ, —

2Се шаҳрро барои худ андаруни замини худ, ки Худованд Худоят онро барои тасарруф кардан ба ту медиҳад, ҷудо кун.

3Роҳе барои худ бисоз, ва ҳудуди замини худро, ки Худованд Худоят онро ҳамчун мулк ба ту медиҳад, ба се қисм тақсим намо, то ки ҳар қотил ба он ҷо бигрезад.

4Ва ин аст қонун барои қотиле ки метавонад ба он ҷо гурехта, зинда бимонад: касе ки ёри худро нодониста куштааст, дар сурате ки пештар ба вай душман набуд;

5Масалан, касе ки бо ёри худ барои дарахтбурӣ ба ҷангал омадааст, ва дасташ табарро барои буридани дарахт қулоч кашида задааст, вале оҳан аз табардаста баромада, ба ёри вай хӯрдааст, ва ӯ кушта шудааст, — бигзор вай ба яке аз ин шаҳрҳо бигрезад, то ки зинда бимонад;+

6Мабодо хунхоҳ дар вақти гармии дили худ қотилро таъқиб кунад, ва бо вуҷуди дурии роҳ, ба ӯ расида гирифта, ӯро бикушад, ва ҳол он ки ӯ сазовори қатл нест, зеро ки пештар ба вай душман набуд.

7Бинобар ин ман ба ту амр фармуда, мегӯям: се шаҳрро барои худ ҷудо кун.

8Ва ҳангоме ки Худованд Худоят худуди туро, чунон ки ба падаронат қасам хӯрдааст, васеъ кунад, ва тамоми заминеро, ки ба падаронат додани онро ваъда кардааст, ба ту бидиҳад, —

9Ва ту тамоми ин аҳкомро, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, риоя намуда ба амал оварӣ, то ки Худованд Худои худро дӯст дошта, тамоми айём бо роҳҳои Ӯ биравӣ, — он гоҳ бар ин се шаҳр барои худ се шаҳри дигар илова намо,

10Ва бигзор андаруни замини ту, ки Худованд Худоят ҳамчун мулк ба ту медиҳад, хуни ноҳақ рехта нашавад: гуноҳи он хун бар гардани ту хоҳад буд+.

11Валекин агар касе ба ёри худ душман шуда, бар вай камин гирад, ва ба зидди вай бархоста, варо зарба зада бикушад, ва ба яке аз ин шаҳрҳо бигрезад, —+

12Он гоҳ пирони шаҳри вай бояд фиристода, варо аз он ҷо бигиранд, ва ба дасти хунхоҳ варо бисупоранд, то ки ба қатл расонида шавад.

13Бигзор чашми ту ба онҳо раҳм накунад, то ки хуни ноҳақро аз Исроил барҳам диҳӣ, ва барои ту некӯ бошад+.

14Марзаи ёри худро, ки аҷдод дар мулки ту кашидаанд, вайрон накун, — дар мулке ки ба даст хоҳӣ овард дар замине ки Худованд Худоят барои тасарруф кардани он ба ту медиҳад+.

15Бигзор ба муқобили касе дар бобати ҳар хато ва ҳар ҷиноят, дар бобати ҳар гуноҳе ки вай карда бошад, як шоҳид баромад накунад, балки бо гувоҳии ду шоҳид, ё бо гувоҳии се шоҳид мурофиа ба амал ояд+.

16Агар шоҳиди козибе ба муқобили касе баромад карда, дар ҳаққи вай тӯҳмат кунад, —+

17Бигзор он ду касе ки дар миёнашон даъвое мавҷуд аст, ба ҳузури Худованд, ба ҳузури коҳинон ва довароне ки дар он рӯзҳо бошанд, ҳозир шаванд;+

18Ва доварон дурустакак тафтиш кунанд, ва инак, маълум шудааст, ки он шоҳид шоҳиди козиб аст, яъне дар ҳаққи бародари худ шаҳодати бардурӯғ додааст, —

19Пас, дар ҳаққи вай ончунон амал кунед, чунон ки вай қасди бад дошт, ки дар ҳаққи бародари худ амал кунад; ва ту шароратро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод+.

20Ва дигарон инро шунида, ҳаросон хоҳанд шуд, ва минбаъд чунин кори бад дар миёни ту нахоҳанд кард.

21Бигзор чашми ту раҳм накунад: ҷон дар ивази ҷон, чашм дар ивази чашм, дандон дар ивази дандон, даст дар ивази даст, пой дар ивази пой+.

БОБИ БИСТУМ

Дар бораи ҷанг. Муносибат ба шаҳрҳои душман.

20^1Ҳангоме ки ба ҷанги зидди душмани худ берун равӣ, ва аспон ва аробаҳо ва қавмеро, ки аз ту сершумортар бошанд, бубинӣ, — аз онҳо натарс, зеро Худованд Худоят, ки туро аз Миср берун овард, бо туст+.

2Ва ҳангоме ки ба майдони корзор наздик шавед, бигзор коҳин наздик омада, ба қавм сухан ронад,

3Ва ба онҳо гӯяд: „Бишнав, эй Исроил! Шумо имрӯз ба ҷанги зидди душманони худ шурӯъ менамоед; бигзор дили шумо суст нашавад, натарсед ва воҳима накунед ва аз онҳо ба ҳарос наафтед;

4Зеро ки Худованд Худои шумо бо шумо меравад, то ки барои шумо бо душманонатон ҷанг карда, шуморо наҷот диҳад“.

5Ва бигзор нозирон ба қавм сухан ронда, гӯянд: „Касе ки хонаи нав сохта, аз он ҳанӯз истифода набурда бошад, бигзор рафта, ба хонаи худ баргардад, мабодо дар ҷанг бимирад, ва шахси дигаре аз он истифода барад;

6Ва касе ки ток шинонда, аз меваи он ҳанӯз нахӯрда бошад, бигзор рафта, ба хонаи худ баргардад, мабодо дар ҷанг бимирад, ва шахси дигаре аз меваи он бихӯрад;

7Ва касе ки занеро номзад карда, ҳанӯз варо нагирифта бошад, бигзор рафта, ба хонаи худ баргардад, мабодо дар ҷанг бимирад, ва шахси дигаре варо бигирад“+.

8Ва бигзор нозирон боз ба қавм сухан ронда, гӯянд: „Касе ки тарсончак ва буздил бошад, бигзор рафта, ба хонаи худ баргардад, то ки дили бародарони худро мисли дили худаш тарсончак нагардонад“+.

9Ва ҳангоме ки нозирон суханрониро бо қавм ба анҷом расонанд, бигзор сипаҳдорон бар сари қавм таъин карда шаванд.

10Ҳангоме ки ба шаҳре наздик оӣ, то ки барои забти он ҷанг кунӣ, онро ба сулҳ даъват намо.

11Ва агар он бо ту сулҳ намуда, дарвозаҳояшро барои ту бикшояд, бигзор тамоми қавме ки дар он бошанд, хироҷгузори ту гардида, хизмати туро ба ҷо оваранд.

12Валекин агар он бо ту сулҳ накунад, ва ба муқобили ту ҷанг пеша намояд, — онро муҳосира бикун.

13Ва ҳангоме ки Худованд Худои ту онро ба дасти ту бисупорад, ҳамаи мардони онро бо дами шамшер зарба бизан;

14Фақат занон ва кӯдакон ва чорпоён, ва ҳар он чи дар шаҳр бошад, яъне тамоми ғанимати онро барои худ тороҷ намо; ва аз ғанимати душманони худ, ки Худованд Худоят онро ба ту додааст, истифода бикун+.

15Бо ҳамаи шаҳрҳое ки аз ту бағоят дуранд, ки аз шаҳрҳои ин халқҳо набошанд, чунин амал намо.

16Аммо аз шаҳрҳои ин қавмҳо, ки Худованд Худоят ҳамчун мулк ба ту медиҳад, ҳеҷ як ҷонро зинда нагузор,

17Балки онҳоро — ҳиттиён ва амӯриён, канъониён ва фариззиён, ҳиввиён ва ябусиёнро, — чунон ки Худованд Худоят ба ту амр фармудааст, тамоман несту нобуд бикун,+

18То шуморо таълим надиҳанд, ки мисли ҳамаи корҳои зиште ки онҳо бо худоёни худ мекарданд, амал намуда, пеши Худованд Худои худ гуноҳкор шавед.

19Агар шаҳреро айёми зиёде муҳосира намоӣ, то ки бо он ҷангида онро забт кунӣ, табаре бар дарахташ бардошта, онро нобуд накун, чунки аз меваи он мехӯрӣ, бинобар ин онро набур; зеро, оё дарахти саҳро одамизод аст, ки аз пеши ту ба истеҳкоме дохил шавад+?

20Фақат дарахте ки дар бораи он ту медонӣ, ки дарахти ғизодор нест, — онро нобуд бикун ва онро бибур, то ба зидди шаҳре ки бо ту меҷангад, истеҳкоме бисозӣ, то даме ки он мағлуб шавад.

БОБИ БИСТУ ЯКУМ

Ёфт шудани мақтули номаълум.

21^1Агар дар замине ки Худованд Худоят барои тасарруф кардани он ба ту медиҳад, мақтули дар саҳро хобидае ёфт шавад, ва маълум набошад, ки қотили вай кист, —

2Бигзор пирон ва доварони ту берун омада, масофаи шаҳрҳоеро, ки дар гирду пеши мақтул аст, чен кунанд;

3Ва шаҳре ки ба мақтул аз ҳама наздиктар бошад, — бигзор пирони он шаҳр гӯсолаи модае бигиранд, ки онро ҳанӯз кор нафармудаанд ва юғе ба гарданаш набастаанд,+

4Ва бигзор пирони он шаҳр он гӯсоларо ба водии санглохе ки шудгор ва кишт карда намешавад ва наҳри оби ҷорӣ дорад, фурӯд оваранд, ва дар он ҷо, дар водӣ гардани гӯсоларо бишкананд.

5Ва коҳинон, писарони Левӣ, наздик меоянд, чунки онҳоро Худованд Худои ту баргузидааст, то ки хизмати Ӯро ба ҷо оваранд ва ба исми Худованд баракат диҳанд, ва бар тибқи сухани онҳо ҳар низоъ ва ҳар осеб бояд яктарафа карда шавад+.

6Ва ҳамаи пирони он шаҳре ки ба мақтул аз ҳама наздиктар аст, бигзор дастҳои худро бар гӯсолае ки дар водӣ гарданаш шикаста шудааст, бишӯянд,

7Ва хитоб намуда, гӯянд: „Дастҳои мо ин хунро нарехтааст, ва чашмони мо надидааст;

8Қавми Худ — Исроилро, ки Ту, эй Худованд, фидия дода раҳо кардаӣ, кафорат намо, ва намон, ки хуни ноҳақ дар миёни қавми Ту — Исроил рехта шавад“. Пас, он хун барои онҳо кафорат карда хоҳад шуд+.

9Ва ту хуни ноҳақро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод, агар он чиро, ки дар назари Худованд дуруст аст, ба амал оварӣ+.

10Ҳангоме ки барои ҷанг кардан ба муқобили душманони худ берун равӣ, ва Худованд Худоят онҳоро ба дасти ту бисупорад, ва ту онҳоро асир кунӣ,

11Ва дар миёни асирон зани хушрӯе дида, ошиқи вай бишавӣ, ва бихоҳӣ варо барои худ ба занӣ бигирӣ,

12Пас, варо ба хонаи худ биёр, ва бигзор вай сари худро тарошад, ва нохунҳои худро гирад,+

13Ва либоси асирии худро аз тани худ дур кунад, ва дар хонаи ту нишаста, барои падар ва модари худ як моҳ мотам гирад; ва баъд аз он ту назди вай даромада, шавҳари вай бишав, ва вай зани ту хоҳад буд.

14Ва агар ту варо дигар нахоҳӣ, метавонӣ варо мувофиқи дилхоҳаш бифиристӣ, вале набояд варо ба нуқра бифрӯшӣ; ба вай сахтгирӣ накун, чунки варо бо зӯрӣ тобеъ намудаӣ.

15Агар марде ду зан дошта бошад, — яке маҳбуба ва дигаре манфура, — ва ҳар ду — маҳбуба ва манфура — барои ӯ писарон зоянд, ва писари манфура нахустзода бошад,+

16Пас, дар рӯзе ки ӯ дороии худро ба писаронаш тақсим кунад, наметавонад ба писари маҳбуба бар писари манфура, ки нахустзода аст, ҳуқуқи нахустзодагӣ диҳад,

17Балки бояд нахустзодагии писари манфураро эътироф намуда, аз ҳар дороии худ ба вай ҳиссаи дучанд диҳад, зеро ки вай ибтидои қуввати ӯст, ва ҳуқуқи нахустзодагӣ ба вай тааллуқ дорад+.

Дар бораи писари саркаш.

18Агар касе писари саркаш ва беитоате дошта бошад, ки сухани падар ва модари худро нашнавад, ва ҳар чанд варо ҷазо диҳанд, ба онҳо гӯш наандозад, —+

19Бигзор падар ва модараш варо гирифта, назди пирони шаҳраш, ба дарвозаи маконаш берун оваранд,

20Ва ба пирони шаҳраш гӯянд: „Ин писари мо саркаш ва беитоат аст, сухани моро намешунавад, пурхӯр ва майзада аст“+.

21Ва бигзор варо тамоми мардуми шаҳраш сангсор кунанд, то ки бимирад, — ва шароратро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод; ва тамоми Исроил инро шунида, ҳаросон хоҳанд шуд.

22Ва агар касе гуноҳи сазовори қатл карда бошад, ва ба қатл расонида шавад, ва ту варо ба дор овехта бошӣ, —+

23Набояд ҷасади мурдаи варо шабона бар дор бимонӣ, балки ҳатман варо дар ҳамон рӯз дафн намо, зеро касе ки ба дор кашида шудааст, ба лаънати Худо гирифтор аст, ва ту замини худро, ки Худованд Худоят онро ҳамчун мулк ба ту медиҳад, наҷис нагардон+.

БОБИ БИСТУ ДУЮМ

Дар бораи дӯстдорӣ нисбат ба ёр ва нисбат ба ҳайвонот.

22^1Вақте ки гови бародари худ ё гӯсфанди ӯро бубинӣ, ки роҳро гум кардааст, набояд аз онҳо рӯй гардонӣ; онҳоро ҳатман ба бародари худ баргардон+.

2Ва агар бародари ту дар наздикии ту набошад, ё ӯро нашносӣ, онҳоро ба хонаи худ биёр, ва бигзор онҳо назди ту бошад, то даме ки бародарат онҳоро талаб кунад, ва он гоҳ ба ӯ баргардон.

3Ва бо хари ӯ чунин амал намо, ва бо либоси ӯ чунин амал намо, ва бо ҳар чизи гумшудаи бародари худ, ки вай онро гум карда бошад, ва ту онро ёфта бошӣ, чунин амал намо; ту наметавонӣ аз он рӯй гардонӣ.

4Агар хари бародари худ ё гови ӯро бубинӣ, ки дар роҳ афтодааст, аз онҳо рӯй нагардон, балки ҳатман онҳоро бо ӯ бархезон.

5Либоси мард бар зан набояд бошад, ва мард набояд либоси занро дар бар кунад, зеро ҳар кӣ ин корҳоро мекунад, дар назари Худованд Худои ту зишт аст.

6Агар тасодуфан дар роҳ, бар дарахте ё бар замин, лонаи парандае аз пешат барояд, ки чӯҷаҳо ё тухмҳо дар он бошад, ва модар бар чӯҷаҳо ё бар тухмҳо нишаста бошад, — модарро бо бачаҳояш нагир:+

7Модарро албатта раҳо намо, ва бачаҳоро барои худ бигир, то ки барои ту некӯ бошад, ва умри дароз бинӣ.

8Ҳангоме ки хонаи нав бино кунӣ, панҷарае бар боми худ бисоз, то ки хуне бар хонаи худ наоварӣ, вақте ки касе аз болои он биафтад.

9Токзори худро бо ду навъ тухмӣ кишт накун, мабодо тамоми ҳосилот, ҳам тухмие ки коштаӣ, ва ҳам ҳосили токзор ҳаром гардад+.

10Барзагов ва харро якҷоя баста, шудгор накун.

11Либоси иборат аз ду навъ матоъ, яъне аз пашм ва катон, дар бар накун.

12Бар чор гӯшаи ридои худ, ки онро дар бар мекунӣ, шилшилаҳо бибоф+.

Муҳофизати зан аз маломатҳои мард.

13Агар касе зан гирад, ва бо вай бихобад, ва аз вай нафрат намояд,

14Ва дар ҳаққи вай маломат бароварад, ва варо бадном карда, гӯяд: „Ин занро гирифтам, ва бо вай наздикӣ кардам, вале варо бокира наёфтам“, —

15Пас, бигзор падари он духтар ва модари вай аломати бакорати духтарро гирифта, пеши пирони шаҳр, назди дарвоза бароранд,

16Ва падари духтар ба пирон бигӯяд: „Духтари худро ба ин одам ба занӣ додаам, ва ӯ алҳол аз вай нафрат кардааст,

17Ва инак, ӯ маломат бароварда, мегӯяд: духтари туро бокира наёфтам. Вале ин аст аломати бакорати духтари ман“. Пас, ҷойпӯшро пеши пирони шаҳр паҳн мекунанд.

18Ва бигзор пирони он шаҳр он мардро гирифта, таъдиб намоянд.

19Ва бар ӯ ба қадри сад сиқл нуқра чарима андохта, онро ба падари духтар бидиҳанд, зеро ки ӯ бокираи Исроилро бадном кардааст; ва бигзор вай зани ӯ бошад, ба тавре ки ӯ наметавонад тамоми умри худ ба вай талоқ диҳад.

20Валекин агар ин даъво рост бошад, яъне аломати бакорати духтар ёфт нашавад,

21Бигзор духтарро назди дари хонаи падари вай берун оваранд, ва мардуми шаҳри вай варо сангсор кунанд, то ки бимирад, зеро ки вай дар хонаи падараш зино карда, дар Исроил рафтори зиште ба амал овардааст. Ва шароратро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод.

22Агар марде ёфт шавад, ки бо зани шавҳардоре хобида бошад, бигзор ҳар дуяшон ба қатл расонида шаванд: ҳам марде ки бо он зан хобидааст, ва ҳам он зан. Ва шароратро аз Исроил барҳам хоҳӣ дод+.

23Агар духтари бокирае ба марде номзад шуда бошад, ва марди дигаре варо дар шаҳр ёфта, бо вай бихобад,

24Ҳар дуяшонро назди дарвозаи он шаҳр бароред, ва онҳоро сангсор кунед, то ки бимиранд: духтарро барои он ки дар шаҳр доду фарьёд накардааст, ва мардро барои он ки ба номӯси зани ёри худ таҷовуз намудааст. Ва шароратро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод.

25Ва агар марде дар саҳро духтари номзадшударо биёбад, ва он мард варо бо зӯрӣ дошта, бо вай бихобад, бигзор он марде ки бо вай хобидааст, танҳо ба қатл расонида шавад,

26Вале бо духтар ҳеҷ кор накун: ба гардани духтар гуноҳи сазовори қатл нест, зеро ки монанди он аст, ки шахсе бар ёри худ қиём намуда, ӯро кушта бошад;

27Зеро ки варо дар саҳро ёфтааст: мумкин аст, ки он духтари номзадшуда доду фарьёд карда бошад, валекин касе набудааст, ки варо раҳо кунад.

28Агар марде духтари бокираро, ки номзад нашуда бошад, биёбад, ва бо зӯрӣ варо дошта, бо вай бихобад, ва онҳо ба даст афтанд,

29Бигзор он марде ки бо вай хобидааст, ба падари духтар панҷоҳ сиқл нуқра бидиҳад, ва бигзор вай зани ӯ бошад, чунки ӯ ба номӯси вай таҷовуз намудааст; ӯ наметавонад тамоми умри худ ба вай талоқ диҳад+.

30Бигзор ҳеҷ кас зани падари худро нагирад, ва аврати падари худро ошкор накунад+.

БОБИ БИСТУ СЕЮМ

Дастуроти гуногун.

23^1Касе ки байзаҳояш маҷақ шудааст, ё олати таносулаш бурида шудааст, наметавонад ба ҷамоати Худованд дохил шавад+.

2Ҳаромзода наметавонад ба ҷамоати Худованд дохил шавад: ҳатто насли даҳуми вай наметавонад ба ҷамоати Худованд дохил шавад.

3Аммӯнӣ ва мӯобӣ наметавонад ба ҷамоати Худованд дохил шавад; ҳатто насли даҳуми онҳо наметавонад ба ҷамоати Худованд дохил шавад,+

4Аз он сабаб ки онҳо шуморо, вақте ки аз Миср берун омадед, дар роҳ бо нон ва об пешвоз нагирифтанд, ва аз он сабаб ки вай Билъом ибни Баӯрро аз Фатӯри Байнаннаҳрайн ба муқобили ту киро кард, то ки туро лаънат гӯяд,+

5Вале Худованд Худои ту нахост Билъомро гӯш кунад, ва Худованд Худои ту он лаънатро барои ту ба баракат табдил дод, зеро ки Худованд Худоят туро дӯст медорад+.

6Саломатӣ ва некӯаҳволии онҳоро тамоми умри худ, то абад ҷӯё нашав.

7Аз адӯмӣ нафрат накун, зеро ки вай бародари туст; аз мисрӣ нафрат накун, зеро ки ту дар замини вай ғариб будӣ;+

8Фарзандоне ки аз онҳо таваллуд меёбанд, дар насли сеюм метавонанд ба ҷамоати Худованд дохил шаванд.

9Ҳангоме ки бо ӯрдуи худ ба мукобили душманонат берун равӣ, аз ҳар чизи бад худро нигоҳ дор.

10Агар дар миёни ту касе бошад, ки аз эҳтиломи шаб наҷис шавад, бигзор вай аз ӯрдугоҳ берун равад, андаруни ӯрдугоҳ дохил нашавад;+

11Ва шомгоҳ дар об ғусл намуда, баробари ғуруб кардани офтоб андаруни ӯрдугоҳ дохил шавад.

12Ва маконе барои ту берун аз ӯрдугоҳ бояд бошад, то ки ба он ҷо берун равӣ.

13Ва ба замми яроқи худ ту бояд белчае дошта бошӣ, ва ҳангоме ки дар берун менишинӣ, чуқурчае бо он биканӣ, ва бархоста, пасафканди худро ба воситаи он бипӯшонӣ.

14Зеро ки Худованд Худои ту андаруни ӯрдугоҳи ту қадамгузор аст, то ки туро раҳо намояд ва душманонатро ба дасти ту бисупорад; пас, бигзор ӯрдугоҳи ту муқаддас бошад, то ки Ӯ чизи палиде дар миёни ту дида, аз ту рӯй нагардонад+.

15Ғуломеро, ки аз оғои худ пеши ту гурехта бошад, ба дасти оғои вай насупор;

16Бигзор вай дар миёни ту, дар маконе ки баргузинад, дар яке аз шаҳрҳои ту, ки барои вай некӯ бошад, сокин шавад; варо ба танг наовар.

17Набояд аз духтарони Исроил фоҳишае бошад, ва аз писарони Исроил набояд ливотагаре бошад+.

18Музди фоҳиша ва қимати сагро[*] барои ҳеҷ назре ба хонаи Худованд Худои худ наовар, зеро ки ин ҳар ду дар назари Худованд Худои ту зишт аст.

19Ба бародари худ бо суд қарз надеҳ, — на бо суди нуқра, на бо суди хӯрокворӣ, на бо суди ҳар чизе ки бо суд қарз дода мешавад.

20Ба аҷнабӣ метавонӣ бо суд қарз диҳӣ, вале ба бародари худ бо суд қарз надеҳ, то ки Худованд Худои ту дар замине ки барои тасарруф кардани он ба он ҷо меравӣ, дар ҳар шуғли дастат ба ту баракат диҳад+.

21Агар барои Худованд Худои худ назр намоӣ, дар адои он даранг накун, зеро ки Худованд Худои ту ҳатман онро аз ту талаб хоҳад кард, ва бар гардани ту гуноҳе хоҳад буд+.

22Валекин агар аз назр кардан худдорӣ намоӣ, бар гардани ту гуноҳе нахоҳад буд.

23Он чиро, ки аз даҳонат баромадааст, риоя намуда, ба ҷо овар, ончунон ки барои Худованд Худои худ назр карда, ба забон рондаӣ.

24Ҳангоме ки ба токзори ёри худ биёӣ, аз ангури он ҳар қадар ки дилат бихоҳад, то сер шудани худ бихӯр, вале дар зарфи худ наандоз.

25Ҳангоме ки ба ғаллазори ёри худ биёӣ, аз хӯшаҳои он бо дасти худ бичин, вале досро дар ғаллазори ёри худ ба кор набар+.

БОБИ БИСТУ ЧОРУМ

Шариати Мусо дар бораи талоқ.

24^1Агар касе зан гирифта, бо вай бихобад, ва агар вай ба назари ӯ писанд наояд, чунки ӯ чизи нафратоваре дар вай пайдо кардааст, — ва ӯ талоқномае навишта ба дасти вай диҳад, ва аз хонаи худ варо бифиристад,+

2Ва вай аз хонаи ӯ берун равад, ва ба шавҳари дигаре бирасад,

3Ва он шавҳари дигар низ аз вай нафрат намояд, ва талоқномае барои вай навишта, ба дасти вай диҳад, ва аз хонаи худ варо бифиристад, ё он шавҳари дигар, ки варо барои худ ба занӣ гирифта буд, бимирад, —

4Шавҳари аввалаш, ки варо фиристода буд, наметавонад аз нав варо барои худ ба занӣ бигирад, баъд аз он ки вай наҷис гардидааст, зеро ки ин ба ҳузури Худованд зишт аст; пас, ба замине ки Худованд Худои ту ҳамчун мулк ба ту медиҳад, гуноҳ наовар+.

5Агар касе ба қарибӣ зан гирифта бошад, бигзор ба лашкар наравад, ва ҳеҷ маҷбурияти дигаре ба зиммаи вай гузошта нашавад, то ки як сол дар хонаи худ озод бошад, ва бо зани худ димоғчоқӣ кунад+.

6Набояд касе осиё ё санги болои онро ба гарав бигирад, зеро ки ҷонро ба гарав мегирад.

7Агар шахсе ёфт шавад, ки аз бародарони худ, яъне аз банӣ-Исроил, ягон касро дуздидааст, ва ба вай сахтгирӣ карда, варо фурӯхтааст, — бигзор он дузд ба қатл расонида шавад. Ва шароратро аз миёни худ барҳам хоҳӣ дод+.

8Дар хусуси захми махав эҳтиёт намоед, то ҳар он чиро, ки коҳинони левизода ба шумо таълим медиҳанд, бағоят риоя намуда, ба ҷо оваред; он чиро, ки ман ба онҳо амр фармудаам, риоя намуда, ба ҷо оваред+.

9Дар хотир нигоҳ дор, ки Худованд Худои ту дар роҳ бо Марьям чӣ карда буд, вақте ки аз Миср берун омадед+.

10Агар ба ёри худ чизе қарз диҳӣ, барои гирифтани гарав ба хонаи вай надаро,

11Балки дар берун биист, ва он кас, ки ту ба вай қарз додаӣ, гаравро назди ту берун меоварад.

12Ва агар вай марди бенавое бошад, хоб накун дар ҳолате ки гарави вай назди ту бимонад,

13Балки баробари ғуруб кардани офтоб гарави варо ҳатман баргардон, то ки вай дар либоси худ бихобад ва туро баракат диҳад, ва ин барои ту ба ҳузури Худованд Худои ту адолат ҳисоб хоҳад ёфт+.

14Муздур, бенаво ва камбағалро аз бародарони худ ё аз ғарибоне ки дар миёни ту, дар шаҳрҳои ту мебошанд, озор надеҳ+.

15Дар ҳамон рӯз музди варо бидеҳ, ба тавре ки офтоб пеш аз доданат ғуруб накунад, зеро ки вай камбағал аст, ва ҷонаш ҳаваси онро дорад; мабодо вай аз дасти ту сӯи Худованд фиғон кунад, ва ин барои ту гуноҳ ҳисоб ёбад+.

16Бигзор падарон барои гуноҳи писарон ба қатл расонида нашаванд, ва писарон барои гуноҳи падарон ба қатл расонида нашаванд: ҳар кас бояд барои гуноҳи худаш ба қатл расонида шавад+.

17Дар доварии ғариб ва ятим каҷкорӣ накун, ва либоси беваро ба гарав нагир+.

18Дар хотир нигоҳ дор, ки ту дар Миср ғулом будӣ, ва Худованд Худоят туро аз он ҷо фидия дода раҳо кард; бинобар ин ман ба ту амр мефармоям, ки ин корро ба ҷо оварӣ.

19Вақте ки ҳосилоти худро дар саҳрои худ дарав намоӣ, ва бандеро дар саҳро фаромӯш кунӣ, барои гирифтани он барнагард: бигзор он барои ғарибе, ятиме ва бевае бошад, то ки Худованд Худоят туро дар ҳар амали дастат баракат диҳад+.

20Вақте ки зайтуни худро зада афшонӣ, дуюмбора шохаҳоро тафтиш накун: бигзор он барои ғарибе, ятиме ва бевае бошад.

21Вақте ки ангури токзори худро ғунучин намоӣ, дуюмбора боқимондаи онро начин: бигзор он барои ғарибе, ятиме ва бевае бошад.

22Ва дар хотир нигоҳ дор, ки ту дар замини Миср ғулом будӣ; бинобар ин ман ба ту амр мефармоям, ки ин корро ба ҷо оварӣ.

БОБИ БИСТУ ПАНҶУМ

Дастуроти гуногун.

25^1Агар дар миёни одамон мурофиае ба вуҷуд ояд, ва онҳо ба маҳкама биёянд, ва доварон онҳоро доварӣ намуда, одилро сафед ва шарирро маҳкум кунанд,+

2Ва агар шарир сазовори шаллоқ бошад, — бигзор довар амр фармояд, ки варо бихобонанд, ва ба ҳузури ӯ варо мувофиқи шарораташ шумурда шаллоқ зананд;

3Варо фақат чил тозиёна задан мумкин аст, на зиёд, зеро ки агар бар ин илова намуда варо шаллоқи зиёде зананд, бародари ту пеши назари ту ба залолат хоҳад афтод+.

4Даҳони говро, вақте ки хирман мекӯбад, набанд+.

5Агар бародарон бо ҳамдигар сукунат дошта бошанд, ва яке аз онҳо бимирад, ва фарзанде надошта бошад, зани он мурда набояд берун аз оила, ба марди бегонае бирасад, балки бародари шавҳараш бояд назди вай даромада, варо барои худ ба занӣ бигирад ва вазифаи додаршӯйро нисбат ба вай ба ҷо оварад+.

6Ва нахустзодае ки вай мезояд, фарзанди бародари мурдаи ӯ ҳисоб хоҳад ёфт, то ки номаш аз миёни Исроил маҳв нашавад+.

7Ва агар ин шахс ба гирифтани янгаи худ розӣ нашавад, бигзор янгаи ӯ ба дарвоза, назди пирон баромада, гӯяд: „Додаршӯи ман намехоҳад номи бародари худро дар Исроил аз нав барқарор намояд, аз иҷрои вазифаи додаршӯии худ нисбат ба ман сар метобад“.

8Ва ӯро пирони шаҳраш хонда, ба ӯ сухан меронанд, ва агар ӯ исрор намуда, гӯяд: „Намехоҳам варо ба занӣ бигирам“, —

9Он гоҳ бигзор янгаи ӯ пеши назари пирон ба ӯ наздик омада, кафши ӯро аз пояш бикашад, ва пеши ӯ туф карда, нидокунон гӯяд: „Бо касе ки хонаи бародари худро бино намекунад, чунин рафтор карда мешавад“+.

10Ва бигзор номи ӯ дар Исроил „хонаи кафшкашида“ хонда шавад.

11Агар ду мард бо ҳамдигар дастбагиребон шаванд, ва зани яке аз онҳо пеш ояд, то ки шавҳари худро аз дасти занандаи ӯ халос кунад, ва дасти худро дароз карда, авраташро биқапад, —

12Пас, дасти варо бурида парто; бигзор чашми ту ба вай раҳм накунад.

13Бигзор дар халтаи ту сангҳои духела, калон ва хурд, набошад.

14Бигзор дар хонаи ту эфаи духела, калон ва хурд, набошад+.

15Ту бояд санги мукаммал ва дуруст дошта бошӣ, то ки умри ту дар замине ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, дароз шавад.

16Зеро ҳар кӣ чунин амал мекунад, яъне ҳар ноинсоф, пеши Худованд Худои худ зишт аст.

17Он чиро, ки Амолеқ дар роҳ, ҳангоми берун омаданат аз Миср, ба ту карда буд, дар хотир нигоҳ дор,+

18Ки ӯ дар роҳ туро пешвоз гирифта, ҳамаи аз ҳол рафтагонро дар ақиби ту несту нобуд карда буд, дар сурате ки ту лакот ва беҳол будӣ; ва ӯ аз Худо натарсида буд.

19Пас, вақте ки Худованд Худои ту дар замине ки Худованд Худои ту барои тасарруф кардани он ҳамчун мулк ба ту медиҳад, аз ҳамаи душманони гирду пеш ба ту оромӣ бахшад, ту зикри Амолеқро аз зери осмон маҳв намо; фаромӯш накун+.

БОБИ БИСТУ ШАШУМ

Дар бораи тақдим кардани навбарҳо.

26^1Ва ҳангоме ки ба замине ки Худованд Худоят ҳамчун мулк ба ту медиҳад, дохил шавӣ, ва онро ба тасарруфи худ дароварда, дар он сокин гардӣ, —

2Он гоҳ аз навбарҳои ҳар маҳсули замин, ки аз замине ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, ғундошта бошӣ, гирифта, дар сабаде бимон, ва ба маконе ки Худованд Худоят баргузинад, то ки исми Худро дар он ҷо сокин гардонад, бирав+.

3Ва назди коҳине ки дар он айём бошад, омада, ба вай бигӯ: „Имрӯз ба Худованд Худои ту изҳор менамоям, ки ба замине ки Худованд ба падарони мо қасам хӯрда буд, ки ба мо бидиҳад, дохил шудаам“.

4Ва коҳин сабадро аз дастат гирифта, пеши курбонгоҳи Худованд Худои ту мегузорад.

5Ва ту ба ҳузури Худованд Худои худ нидокунон бигӯ: „Падарам арамии оворагарде буд, ва ба Миср фурӯд омад, ва дар он ҷо бо одамони каме сукунат кард, ва дар он ҷо ба халқи бузурги пурзӯр ва сершуморе табдил ёфт;+

6Вале мисриён ба мо рафтори бад намуда, моро ба танг оварданд, ва меҳнати сахте ба гардани мо бор карданд;+

7Ва мо сӯи Худованд Худои падарони мо истиғоса бурдем, ва Худованд овози моро шунид, ва мусибат ва меҳнат ва тангии моро дид;+

8Ва Худованд моро аз Миср бо дасти қавӣ ва бозуи тӯлонӣ, бо даҳшати азим, ва бо аломот ва мӯъҷизот берун овард;+

9Ва моро ба ин макон овард, ва ин заминро, замине ки шир ва асал дар он ҷорист, ба мо дод+.

10Ва алҳол, инак, ман навбарҳои маҳсули заминро, ки Ту, эй Худованд, ба ман додӣ, овардаам“. Ва онро ба ҳузури Худованд Худои худ бимон, ва ба ҳузури Худованд Худои худ саҷда бибар.

11Ва ту аз тамоми неъмате ки Худованд Худоят ба ту ва ба хонадони ту бахшидааст, бо левизода ва ғарибе ки дар миёни туст, хурсандӣ бикун.

12Ҳангоме ки ту дар соли сеюм, ки соли ушрҳост, додани тамоми ушри ҳосилоти худро ба анҷом бирасонӣ, ва онро ба левизода, ғариб, ятим ва бева бидиҳӣ, то ки дар шаҳрҳои ту хӯрда сер шаванд,+

13Он гоҳ ба ҳузури Худованд Худои худ бигӯ: „Вақфҳоро аз хона баровардам, ва онҳоро ба левизода, ғариб, ятим ва бева низ, мувофиқи амре ки Ту ба ман фармудаӣ, додам; аз аҳкоми Ту сар натофтам ва онҳоро фаромӯш накардам;

14Дар мотами худ аз онҳо нахӯрдам, ва дар нопокӣ аз онҳо набаровардам, ва барои мурда аз онҳо надодам; ба овози Худованд Худои худ гӯш андохтам, мувофиқи ҳар он чи ба ман амр фармудаӣ, амал кардам;+

15Аз макони муқаддаси Худ, аз осмон назар бикун, ва ба қавми Худ — Исроил, ва ба замине ки ба мо додаӣ, чунон ки ба падарони мо қасам хӯрдаӣ, ба замине ки шир ва асал дар он ҷорист, баракат бидеҳ“+.

16Имрӯз Худованд Худоят ба ту амр мефармояд, ки ин фароиз ва ин дастуротро ба амал оварӣ; ва ту онҳоро бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ риоя намуда, ба амал овар.

17Худовандро ту имрӯз эътироф намудӣ, то ки Ӯ Худои ту бошад, ва ту бо роҳҳои Ӯ равона шавӣ, ва фароизу аҳкому дастуроти Ӯро риоя намоӣ, ва ба овози Ӯ гӯш андозӣ.

18Ва Худованд имрӯз туро эътироф намуд, то ки ту қавми гузини Ӯ бошӣ, чунон ки Ӯ ба ту гуфтааст, ва тамоми аҳкоми Ӯро риоя намоӣ,+

19Ва Ӯ туро дар ҷалол, шӯҳрат ва шавкат бар ҳамаи халқҳое ки Ӯ офаридааст, баланд гардонад, ва ту барои Худованд Худои худ қавми муқаддас бошӣ, чунон ки Ӯ гуфтааст»+.

БОБИ БИСТУ ҲАФТУМ

Дар бораи сангҳои ёдгорӣ.

27^1Ва Мусо ва пирони Исроил ба қавм амр фармуда, гуфтанд: «Тамоми аҳкомеро, ки ман имрӯз ба шумо амр мефармоям, риоя намоед.

2Ва дар рӯзе ки аз Урдун ба замине ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, убур кунед, барои худ сангҳои бузург барпо намо, ва бар онҳо оҳак бимол;+

3Ва бар онҳо, ҳамин ки убур кардӣ, ҳамаи суханони ин шариатро бинавис, то ба замине ки Худованд Худоят ба ту медиҳад, дохил шавӣ, — ба замине ки шир ва асал дар он ҷорист, чунон ки Худованд Худои падаронат ба ту гуфтааст.

4Ва ҳангоме ки аз Урдун убур кунед, ин сангҳоро, ки ман имрӯз ба шумо амр мефармоям, бар кӯҳи Эбол барпо намоед, ва бар онҳо оҳак бимол.

5Ва дар он ҷо қурбонгоҳе барои Худованд Худои худ бино намо, ки қурбонгоҳи сангин бошад; олати оҳанин бар онҳо кор нафармо;+

6Аз сангҳои яклухт қурбонгоҳи Худованд Худои худро бино намо, ва бар он барои Худованд Худои худ қурбониҳои сӯхтанӣ тақдим кун.

7Ва курбониҳои саломатӣ забҳ намуда, дар он ҷо бихӯр ва ба ҳузури Худованд Худои худ хурсандӣ бикун+.

8Ва бар он сангҳо ҳамаи суханони ин шариатро бо хати равшан бинавис»+.

9Ва Мусо ва коҳинони левизода ба тамоми Исроил сухан ронда, гуфтанд: «Сукут намо ва бишнав, эй Исроил! Имрӯз ту қавми Худованд Худои худ гардидаӣ+.

10Пас, овози Худованд Худои худро бишнав, ва аҳкому фароизи Ӯро, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, ба амал овар».

11Ва Мусо дар он рӯз ба қавм амр фармуда, гуфт:

12«Ҳамин ки аз Урдун убур кунед, инҳо бояд бар кӯҳи Ҷаризим биистанд, то даме ки қавмро баракат диҳанд: Шимъӯн, Левӣ, Яҳудо, Иссокор, Юсуф ва Биньёмин+.

13Ва инҳо бояд бар кӯҳи Эбол биистанд, то даме ки лаънат хонанд: Реубен, Ҷод, Ошер, Забулун, Дон ва Нафтолӣ.

14Ва левизодагон хитоб намуда, ба ҳамаи исроилиён бо овози баланд хоҳанд гуфт:

15„Малъун бод касе ки санаме ё буте аз маснӯи дасти ҳунарманд, ки он дар назари Худованд зишт аст, бисозад, ва онро пинҳон дорад!“ Ва тамоми қавм нидокунон хоҳанд гуфт: „Омин!“+

16„Малъун бод касе ки падару модари худро хорӣ диҳад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

17„Малъун бод касе ки марзаи ёри худро вайрон кунад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

18„Малъун бод касе ки нобиноеро дар роҳ ба иштибоҳ андозад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

19„Малъун бод касе ки дар доварии ғариб, ятим ва бева каҷкорӣ кунад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

20„Малъун бод касе ки бо зани падари худ бихобад, чунки домани падари худро ошкор кардааст!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

21„Малъун бод касе ки бо ягон чорпо бихобад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

22„Малъун бод касе ки бо хоҳари худ, яъне бо духтари падари худ ё бо духтари модари худ, бихобад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

23„Малъун бод касе ки бо модарарӯси худ бихобад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

24„Малъун бод касе ки ёри худро дар пинҳонӣ бикушад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

25„Малъун бод касе ки ришва гирад, то ки ҷоне нобуд гардида, хунаш ба ноҳақ рехта шавад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“+

26„Малъун бод касе ки суханони ин шариатро ба ҷо наоварад ва бар тибқи онҳо амал накунад!“ Ва тамоми қавм хоҳанд гуфт: „Омин!“»+

БОБИ БИСТУ ҲАШТУМ

Ваъдаи баракат.

28^1•«Ва агар ту ба овози Худованд Худои худ бодиққат гӯш андозӣ, то ки тамоми аҳкоми Ӯро, ки имрӯз ман ба ту амр мефармоям, риоя намуда, ба амал оварӣ, он гоҳ Худованд Худоят туро бар ҳамаи халқҳои замин баланд хоҳад гардонид,+

2Ва ҳамаи ин баракатҳо ба ту хоҳад расид ва барои ту ба амал хоҳад омад, агар ту ба овози Худованд Худои худ гӯш андозӣ:

3Дар шаҳр ту бобаракот хоҳӣ буд ва дар саҳро ту бобаракот хоҳӣ буд.

4Меваи батни ту ва ҳосили замини ту ва самараи чорпоёни ту, зоиши говони ту ва афзоиши гӯсфандони ту бобаракот хоҳад буд.

5Сабади ту ва корсони ту бобаракот хоҳад буд.

6Ҳангоми даромадани худ ту бобаракот хоҳӣ буд ва ҳангоми баромадани худ ту бобаракот хоҳӣ буд+.

7Худованд душманони туро, ки ба зидди ту қиём менамоянд, пеши ту мағлуб хоҳад кард; бо як роҳ ба зидди ту хоҳанд омад, ва бо ҳафт роҳ аз пеши ту хоҳанд гурехт+.

8Худованд ба ту дар анборҳоят ва дар ҳар шуғли дастат баракат хоҳад фиристод, ва туро дар замине ки Худованд ба ту медиҳад, бобаракот хоҳад кард+.

9Худованд туро барои Худ қавми муқаддас хоҳад гардонид, чунон ки ба ту қасам хӯрдааст, агар аҳкоми Худованд Худои худро риоя намуда, бо роҳҳои Ӯ равона шавӣ+.

10Ва ҳамаи қавмҳои замин хоҳанд дид, ки исми Худованд бар ту хонда шудааст, ва аз ту хоҳанд тарсид.

11Ва Худованд ба ту дар меваи батнат, ва дар самараи чорпоёнат, ва дар ҳосили заминат, дар замине ки Худованд ба падаронат қасам хӯрдааст, ки ба ту бидиҳад, фаровонии зиёде хоҳад бахшид.

12Худованд барои ту ганҷинаи некӯи Худ, яъне осмонро воз хоҳад кард, то ки борони замини туро дар сари вақт биборонад ва ба ҳар шуғли дасти ту баракат диҳад, ва ту ба халқҳои бисьёр қарз хоҳӣ дод, вале худат қарз нахоҳӣ гирифт+.

13Ва Худованд туро сар хоҳад кард, на дум; ва фақат баланд хоҳӣ буд, на паст, — агар ту ба аҳкоми Худованд Худои худ, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, гӯш андозӣ, ва онҳоро риоя намуда, ба ҷо оварӣ,

14Ва аз ҳамаи суханоне ки ман имрӯз ба шумо амр мефармоям, ба тарафи рост ё чап майл накунӣ, то ки худоёни дигарро пайравӣ ва ибодат намоӣ.

Огоҳӣ аз лаънатҳо.

15•Валекин агар ба овози Худованд Худои худ гӯш наандозӣ, то ки тамоми аҳкому фароизи Ӯро, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, риоя намуда ба амал оварӣ, — он гоҳ ҳамаи ин лаънатҳо ба ту хоҳад расид ва барои ту ба амал хоҳад омад:+

16Дар шаҳр ту малъун хоҳӣ буд ва дар саҳро ту малъун хоҳӣ буд.

17Сабади ту ва корсони ту малъун хоҳад буд.

18Меваи батни ту ва ҳосили замини ту, зоиши говони ту ва афзоиши гӯсфандони ту малъун хоҳад буд.

19Ҳангоми даромадани худ ту малъун хоҳӣ буд, ва ҳангоми баромадани худ ту малъун хоҳӣ буд.

20Худованд ба ту дар ҳар шуғли дастат, ки ба амал меоварӣ, лаънат, изтироб ва мусибат хоҳад фиристод, то даме ки маҳв шавӣ, ва то даме ки ба зудӣ нест шавӣ, аз боиси бадии аъмолат, аз боиси он ки Маро тарк кардаӣ.

21Худованд ваборо ба ту хоҳад часпонид, то даме ки туро аз замине ки барои тасарруф кардани он ба он дохил мешавӣ, маҳв кунад.

22Худованд туро ба сил, таб, илтиҳоб, окила, хушксолӣ, боди самум ва ярақон гирифтор хоҳад кард; ва онҳо туро таъқиб хоҳад кард, то даме ки маҳв шавӣ+.

23Ва осмони ту, ки болои сари туст, монанди мис хоҳад гардид, ва замине ки зери пои туст, — монанди оҳан.

24Худованд борони заминатро ғубор ва хок хоҳад гардонид, ва он аз осмон бар ту фурӯд хоҳад омад, то даме ки несту нобуд шавӣ+.

25Худованд туро пеши душманонат мағлуб хоҳад кард; бо як роҳ ба зидди онҳо берун хоҳӣ рафт, ва бо ҳафт роҳ аз пеши онҳо хоҳӣ гурехт, ва барои ҳамаи мамлакатҳои замин ба даҳшате табдил хоҳӣ ёфт+.

26Ва лошаи ту барои ҳар мурғи ҳаво ва ҳайвони замин хӯрок хоҳад шуд, ва ҳеҷ кас онҳоро нахоҳад рамонид+.

27Худованд туро ба обилаи Миср, захми думбалдор, ҷараб ва хоришак гирифтор хоҳад кард, ки аз онҳо наметавонӣ шифо ёбӣ+.

28Худованд туро ба девонагӣ, кӯрӣ ва карахтӣ гирифтор хоҳад кард.

29Ва мисли кӯре ки дар торикӣ даст-даст карда роҳ меравад, ту дар нимирӯзӣ даст-дасткунон роҳ хоҳӣ рафт, ва дар роҳҳои худ муваффақият нахоҳӣ ёфт, ва тамоми айём туро ба танг хоҳанд овард ва тороҷ хоҳанд кард, — ва наҷотдиҳандае нахоҳад буд+.

30Занеро номзад хоҳӣ кард, вале марди дигаре бо вай хоҳад хобид; хонае бино хоҳӣ кард, вале дар он сокин нахоҳӣ шуд; токзоре хоҳӣ шинонид, вале аз ангураш нахоҳӣ хӯрд+.

31Говатро дар пеши назарат хоҳанд кушт, вале аз гӯшти он нахоҳӣ хӯрд; харатро аз пеши ту ба тороҷ хоҳанд бурд, ва он назди ту нахоҳад баргашт; гӯсфандонат ба душманони ту дода хоҳад шуд, — ва наҷотдиҳандае барои ту нахоҳад буд.

32Писаронат ва духтаронат ба қавми дигаре дода хоҳанд шуд, ва чашмонат инро хоҳад дид, ва тамоми айём ба раҳи онҳо чор хоҳад шуд, вале дидорашон барои ту дастрас нахоҳад буд+.

33Ҳосили заминат ва тамоми меҳнататро қавме ки ту намешинохтӣ, хоҳанд хӯрд; ва ту тамоми айём фақат мазлум ва ситамкаш хоҳӣ буд+.

34Ва ту аз он чи чашмонат мебинад, девона хоҳӣ шуд.

35Худованд зонуҳо ва соқҳои туро ба обилаи бад гирифтор хоҳад кард, ки аз он, аз кафи пой то фарқи сари худ, шифо нахоҳӣ ёфт+.

36Худованд туро, ва подшоҳатро, ки бар худ таъин менамоӣ, сӯи халқе хоҳад бурд, ки варо ту ва падаронат намешинохтед; ва дар он ҷо ту худоёни дигарро, ки аз чӯб ва санг иборатанд, ибодат хоҳӣ кард+.

37Ва дар миёни қавмҳое ки Худованд туро ба он ҷо хоҳад бурд, ту василаи ҳайрат, масал ва тамасхур хоҳӣ гардид+.

38Тухмии зиёде ба саҳро хоҳӣ бурд, валекин андаке ҷамъ хоҳӣ кард, зеро ки малах онро хоҳад хӯрд+.

39Токзорҳо шинонида, парвариш хоҳӣ кард, вале шароб нахоҳӣ нӯшид ва ангур нахоҳӣ чид, зеро ки онро кирм хоҳад хӯрд+.

40Дарахтони зайтун дар тамоми ҳудуди ту хоҳад буд, вале равған ба баданат нахоҳӣ молид, зеро ки зайтуни ту норасида хоҳад рехт.

41Писарон ва духтарон ба дуньё хоҳӣ овард, вале онҳо аз они ту нахоҳанд буд, зеро ки ба асирӣ хоҳанд рафт+.

42Ҳамаи дарахтонат ва маҳсули заминатро малах нобуд хоҳад кард.

43Ғарибе ки дар миёни туст, бар ту торафт баланд хоҳад шуд, ва ту торафт ба паст хоҳӣ афтод.

44Вай ба ту қарз хоҳад дод, вале ту ба вай қарз нахоҳӣ дод; вай сар хоҳад буд, вале ту дум хоҳӣ буд.

45Ва ҳамаи ин лаънатҳо бар ту хоҳад омад, ва туро таъқиб намуда, ба ту хоҳад расид, то даме ки маҳв шавӣ, зеро ки ту ба овози Худованд Худои худ гӯш надодӣ, то ки аҳкому фароизи Ӯро, ки ба ту амр фармуда буд, риоя намоӣ;

46Ва онҳо бар ту ва бар насли ту то абад аломат ва ибрат хоҳад буд.

47Азбаски ту Худованд Худои худро бо шодӣ ва дилхушӣ барои фаровонии ҳар чиз ибодат накардӣ, —+

48Бинобар ин ту ба душмани худ, ки Худованд варо бар ту хоҳад фиристод, ба сабаби гуруснагӣ ва ташнагӣ ва бараҳнагӣ ва камии ҳар чиз хизмат хоҳӣ кард, дар сурате ки вай юғи оҳанин бар гардани ту хоҳад гузошт, то даме ки туро несту нобуд кунад+.

49Худованд аз дурдаст, аз ақсои замин халқеро, ки мисли уқоб мепарад, бар ту хоҳад овард, — халқе ки забонашро ту нахоҳӣ фаҳмид,+

50Халқи рӯйнатане ки поси хотири пиронро нигоҳ намедорад, ва ба ҷавонон раҳм намекунад;

51Ва самараи чорпоёнат ва ҳосили заминатро хоҳад хӯрд, то даме ки хонавайрон шавӣ, ба тавре ки ғалла, шираи ангур, равғани зайтун, зоиши говонат ва афзоиши гӯсфандонатро барои ту боқӣ нахоҳад гузошт, то даме ки туро маҳв созад;+

52Ва туро дар ҳамаи шаҳрҳоят муҳосира хоҳад кард, то даме ки деворҳои баланд ва мустаҳками туро, ки ба онҳо таваккал менамоӣ, дар тамоми заминат хароб кунад; ва туро дар тамоми шаҳрҳоят, дар тамоми заминат, ки онро Худованд Худоят ба ту медиҳад, муҳосира хоҳад кард+.

53Ва ту меваи батни худро, яъне гӯшти писаронат ва духтаронатро, ки Худованд Худоят ба ту додааст, дар муҳосира ва тангие ки душманат бар ту оварад, хоҳӣ хӯрд+.

54Марди нозпарварде ки дар миёни ту ба айшу ишрат одат карда буд, чашмаш ба бародараш ва зани ҳамоғӯшаш ва бақияи фарзандонаш, ки боқӣ мемонанд, бад хоҳад шуд,

55Ба тавре ки вай ба ҳеҷ яке аз онҳо аз гӯшти фарзандони худ, ки мехӯрад, нахоҳад дод, зеро дар муҳосира ва тангие ки душманат дар ҳамаи шаҳрҳоят бар ту оварад, чизе барои вай боқӣ нахоҳад монд.

56Зани нозпарварде ки дар миёни ту ба айшу ишрат одат карда буд, ва ба сабаби айшу ишрат ва нозпарвардагӣ ҷуръат надошт кафи пояшро ба замин монад, чашмаш ба шавҳари ҳамоғӯшаш ва писараш ва духтараш бад хоҳад шуд,

57Ва низ ба ҳамроҳаке ки аз миёни пойҳояш берун меояд, ва ба писароне ки мезояд; зеро ки вай онҳоро, ба сабаби камии ҳар чиз, дар муҳосира ва тангие ки душманат дар шаҳрҳои ту бар ту оварад, ба таври пинҳонӣ хоҳад хӯрд+.

58Агар ҳамаи суханони ин шариатро, ки дар ин китоб навишта шудааст, риоя намуда ба амал наоварӣ, ва аз ин исми арҷманд ва саҳмгин, яъне аз Худованд Худои худ натарсӣ, —

59Худованд ба ту ва ба насли ту зарбаҳои даҳшатангез хоҳад расонид, зарбаҳои азим ва давомдор, ва бемориҳои сахт ва давомдор;

60Ва ҳамаи дардҳои Мисрро, ки аз онҳо метарсидӣ, ба сари ту хоҳад овард, ва онҳо ба ту хоҳад часпид+.

61Низ ҳар беморӣ ва зарбаеро, ки дар ин китоби шариат навишта нашудааст, Худованд ба сари ту хоҳад овард, то даме ки маҳв шавӣ.

62Ва аз шумо шумораи каме боқӣ хоҳанд монд, ва ҳол он ки шумо мисли ситорагони осмон сершумор будед; зеро ки ту ба овози Худованд Худои худ гӯш надодӣ+.

Дар натиҷаи беитоатии бардавом дар рӯи замин пароканда хоҳед шуд.

63Ва чунин воқеъ хоҳад шуд, ки чӣ тавре ки Худованд шодикунон ба шумо эҳсон намуда, шуморо афзун гардонида буд, ҳамон тавр Худованд шодикунон шуморо несту нобуд хоҳад кард, ва шумо аз замине ки барои тасарруф кардани он ба он дохил мешавед, ронда хоҳед шуд+.

64Ва Худованд туро дар миёни ҳамаи қавмҳо, аз як канори замин то канори дигари замин, пароканда хоҳад кард; ва дар он ҷо ту худоёни дигарро, ки аз чӯб ва санг иборатанд, ва онҳоро ту ва падаронат намешинохтед, ибодат хоҳӣ кард+.

65Ва дар миёни он халқҳо ту фароғат нахоҳӣ ёфт, ва барои кафи поят оромӣ нахоҳад буд, ва дар он ҷо Худованд ба ту дили беқарор ва чашмони чор ва ҷони пурозор хоҳад дод.

66Ва ҳаёти ту пеши назари ту ба мӯе овезон хоҳад буд, ва ту рӯзонаю шабона ҳаросон шуда, ба ҳаёти худ дилпурӣ нахоҳӣ дошт.

67Субҳгоҳон хоҳӣ гуфт: „Кошки шом мебуд!“, ва шомгоҳон хоҳӣ гуфт: „Кошки субҳ мебуд!“ — ба сабаби тарси дили худ, ки туро фаро хоҳад гирифт, ва ба сабаби рӯъёи чашмони худ, ки ту хоҳӣ дид+.

68Ва туро Худованд дар киштиҳо бо роҳе ки дар бораи он ба ту гуфта будам: „Дигар ҳаргиз нахоҳед дид“, ба Миср хоҳад баргардонид; ва шумо дар он ҷо худро ба душманони худ барои ғуломӣ ва канизӣ хоҳед фурӯхт, вале харидоре нахоҳад буд»+.

БОБИ БИСТУ НӮҲУМ

Аз нав барқарор кардани аҳд.

29^1Ин аст суханони аҳде ки Худованд ба Мусо амр фармуд, ки бо банӣ-Исроил дар замини Мӯоб бибандад, ғайр аз он аҳде ки бо онҳо дар Ҳӯриб баста буд+.

2Ва Мусо тамоми Исроилро хонда, ба онҳо гуфт: «Ҳар он чиро, ки Худованд пеши назари шумо дар замини Миср ба фиръавн ва ҳамаи бандагонаш ва тамоми заминаш ба амал овард, шумо дидаед:

3Он имтиҳонҳои бузургро, ки чашмони шумо дид, он аломот ва мӯъҷизоти азимро;

4Валекин Худованд диле барои донистан ва чашмон барои дидан ва гӯшҳо барои шунидан то имрӯз ба шумо надодааст+.

5Ва ман шуморо чил сол дар биёбон бурдам; либоси шумо бар танатон ҷиғда-ҷиғда нашуд, ва кафшатон бар поятон пора нашуд+.

6Нон нахӯрдед ва бӯза нанӯшидед, то бидонед, ки Ман Худованд Худои шумо ҳастам+.

7Ва ба ин макон расидед, ва Сиҳӯн, подшоҳи Ҳешбӯн, ва Ӯҷ, подшоҳи Бошон, ба истиқболи мо барои ҷанг берун омаданд, ва мо онҳоро торумор кардем+.

8Ва замини онҳоро гирифта, ба реубениён ва ҷодиён ва нисфи сибти менашшеиён ҳамчун мулк додем+.

9Пас, суханони ин аҳдро риоя намоед ва онҳоро ба ҷо оваред, то ки дар ҳар чи мекунед, муваффақият ба даст оваред+.

10Имрӯз ҳамаи шумо ба ҳузури Худованд Худои худ истодаед, яъне сардорони шумо, сибтҳои шумо, пирони шумо ва нозирони шумо, ҳамаи мардони Исроил,

11Кӯдакони шумо, занони шумо, ва ғарибе ки андаруни ӯрдугоҳи шумост, аз ҳезумкафони ту гирифта то машкоби ту, —+

12То ки ба аҳди Худованд Худои худ ва ба савгандномаи Ӯ, ки Худованд Худоят имрӯз бо ту мебандад, дохил шавӣ,

13То ки Ӯ туро имрӯз қавми Худ таъин намояд, ва Ӯ Худои ту бошад, чунон ки Ӯ ба ту гуфтааст, ва чунон ки ба падаронат Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб қасам хӯрдааст+.

14Ва на танҳо бо шумо ман ин аҳд ва ин савгандномаро мебандам,

15Балки ҳам бо онҳое ки имрӯз ҳамроҳи мо ба ҳузури Худованд Худои мо истодаанд, ва ҳам бо онҳое ки имрӯз дар ин чо ҳамроҳи мо нестанд.

16Зеро шумо медонед, ки чӣ гуна мо дар замини Миср умр ба сар мебурдем, ва чи гуна мо аз миёни халқҳое ки шумо убур намудед, гузаштем.

17Ва шумо қабоҳатҳо ва бутҳои онҳоро, ки иборат аз чӯб ва санг, ва нуқра ва тилло дар миёни онҳо буд, дидед.

18Мабодо дар миёни шумо мард ё зан, ё қабила ё сибте бошад, ки дилаш имрӯз аз Худованд Худои мо гардад, то ки рафта, худоёни он халқҳоро ибодат намояд; мабодо дар миёни шумо решае бошад, ки заҳр ва явшон ба вуҷуд оварад, —+

19Ва ҳангоме ки вай суханони ин савгандномаро бишнавад, дар дили худ худро баракат дода, гӯяд: „Бо вуҷуди он ки дар сахтии дили худ рафтор менамоям, то ки сероб ва ташнаро якҷоя нобуд кунам, ман саломат хоҳам монд“, —

20Худованд варо нахоҳад омурзид, балки он вақт ғазаби Худованд ва рашки Ӯ бар он кас аланга хоҳад зад, ва тамоми лаънате ки дар ин китоб навишта шудааст, ба сари вай хоҳад омад, ва Худованд номи варо аз зери осмон маҳв хоҳад кард;+

21Ва Худованд варо аз ҳамаи сибтҳои Исроил барои ҳалокат ҷудо хоҳад кард, бар тибқи ҳамаи лаънатҳои аҳде ки дар ин китоби шариат навишта шудааст.

22Ва насли баъдина, яъне фарзандони шумо, ки баъд аз шумо пайдо хоҳанд шуд, ва аҷнабиёне ки аз замини дурдаст хоҳанд омад, ҳангоме ки мусибатҳои ин замин ва вабоҳоеро, ки Худованд ба сари он меоварад, бубинанд, хоҳанд гуфт:

23„Тамоми замин сӯхта, ба кибрит ва шӯра табдил ёфтааст, кишт карда намешавад, ва ҳосиле намерӯёнад, ва ҳеҷ як алафе дар он намесабзад, монанди табаддулоти Садӯм ва Амӯро, Адмо ва Сабӯим, ки онҳоро Худованд дар хашм ва ғазаби худ вожгун карда буд“+.

24Ва ҳамаи халқҳо хоҳанд гуфт: „Аз чӣ сабаб Худованд ба ин замин чунин амал кардааст? Шиддати ин ғазаби азим аз чӣ сабаб аст?“+

25Ва хоҳанд гуфт: „Аз он сабаб аст, ки онҳо аҳди Худованд Худои падарони худро, ки дар вақти берун овардани онҳо аз замини Миср бо онҳо баста буд, тарк карданд,+

26Ва рафта, худоёни дигарро ибодат карданд ва ба онҳо саҷда бурданд, — худоёнеро, ки намешинохтанд, ва Ӯ насибаи онҳо нагардонида буд;

27Бинобар ин хашми Худованд бар ин замин аланга зад, ва Ӯ тамоми лаънатеро, ки дар ин китоб навишта шудаст, бар он овард;+

28Ва Худованд онҳоро бо ғазаб ва хашм ва қаҳри азим аз заминашон решакан карда, ба замини дигаре партофт, чунон ки имрӯз воқеъ шудааст“+.

29Чизҳои ниҳонӣ аз они Худованд Худои мост, ва чизҳои ошкор то абад аз они мо ва фарзандони мост, то ки ҳамаи суханони ин шариатро ба амал оварем+.

БОБИ СИЮМ

Мусо ба тавбакунандагон эҳсон ваъда медиҳад.

30^1Ва ҳангоме ки ҳамаи ин суханон, яъне баракат ва лаънате ки ба ту пешниҳод намудам, ба сари ту ояд, ва ту онҳоро дар миёни ҳамаи халқҳое ки туро Худованд Худоят ба он ҷо пароканда созад, дар дили худ ҷой диҳӣ,+

2Ва сӯи Худованд Худои худ руҷӯъ намоӣ, ва ту ҳамроҳи фарзандонат, мувофиқи ҳар он чи ман имрӯз ба ту амр мефармоям, бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ ба овози Ӯ гӯш андозӣ, —+

3Он гоҳ Худованд Худоят асирони туро хоҳад баргардонид, ва ба ту раҳм хоҳад намуд, ва аз нав туро аз миёни ҳамаи қавмҳое ки Худованд Худоят туро ба он ҷо пароканда созад, ҷамъ хоҳад кард+.

4Ҳатто агар парокандагии ту то ақсои осмон бошад, аз он ҷо туро Худованд Худоят ҷамъ хоҳад кард ва аз он ҷо туро хоҳад гирифт,+

5Ва туро Худованд Худоят ба замине ки падаронат тасарруф карда буданд, хоҳад овард, ва ту онро тасарруф хоҳӣ кард, ва Ӯ ба ту марҳамат намуда, туро бештар аз падаронат афзун хоҳад гардонид.

6Ва Худованд Худоят дили ту ва дили насли туро махтун хоҳад кард, то ки Худованд Худои худро бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ дӯст дошта, зинда бимонӣ+.

7Ва Худованд Худоят ҳамаи ин лаънатҳоро бар сари душманон ва бадхоҳони ту, ки туро таъқиб мекарданд, хоҳад овард+.

8Ва ту баргашта, ба овози Худованд гӯш хоҳӣ дод, ва тамоми аҳкоми Ӯро, ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, ба амал хоҳӣ овард.

9Ва Худованд Худоят ба ту дар ҳар амали дастат, дар меваи батнат, ва дар зоиши чорпоёнат, ва дар ҳосили заминат ба некӯӣ комьёбии зиёде хоҳад бахшид, зеро Худованд аз нав дар бораи ту ба некӯӣ шодӣ хоҳад кард, чунон ки дар бораи падаронат шодӣ мекард,

10Агар ту ба овози Худованд Худои худ гӯш андохта, аҳком ва фароизи Ӯро, ки дар ин китоби шариат навишта шудааст, риоя намоӣ, ва агар ту бо тамоми дили худ ва бо тамоми ҷони худ сӯи Худованд Худои худ баргардӣ.

Огоҳии охирин.

11Зеро ки аҳкоме ки ман имрӯз ба ту амр мефармоям, барои ту дастнорас нест, ва дур нест.

12Он дар осмон нест, ки бигӯӣ: „Кист, ки барои мо ба осмон сууд намуда, онро барои мо бигирад, ва онро ба мо бишнавонад, то ки онро ба амал оварем?“+

13Ва он дар он тарафи баҳр нест, ки бигӯӣ: „Кист, ки барои мо ба он тарафи баҳр убур намуда, онро барои мо бигирад, ва онро ба мо бишнавонад, то ки онро ба амал оварем?“

14Балки ин чиз бағоят ба ту наздик аст, он дар даҳон ва дили туст, то ки онро ба амал оварӣ.

15Инак, ман имрӯз ба ту ҳаёт ва некӯӣ, ва мамот ва бадиро пешниҳод кардам,+

16Ва ман имрӯз ба ту амр мефармоям, ки Худованд Худои худро дӯст бидорӣ, бо роҳҳои Ӯ равона шавӣ, ва аҳком ва фароиз ва дастуроти Ӯро риоя намоӣ, то ки зинда монда афзун шавӣ, ва туро Худованд Худоят дар замине ки барои тасарруф кардани он ба он дохил мешавӣ, баракат диҳад.

17Валекин агар дили ту гардад, ва ту гӯш надиҳӣ, ва гумроҳ шуда, ба худоёни дигар саҷда барӣ ва онҳоро ибодат намоӣ, —

18Пас, имрӯз ман шуморо огоҳ мекунам, ки ҳатман талаф хоҳед шуд, ва дар замине ки аз Урдун убур карда, ба он дохил мешавед, то ки онро тасарруф намоед, умри дароз нахоҳед дид.

19Имрӯз осмон ва заминро ман пеши шумо ба шоҳидӣ даъват менамоям, ки ҳаёт ва мамотро, яъне баракат ва лаънатро ба шумо пешниҳод кардам; пас, ҳаётро ихтиёр намо, то ки ту бо насли худ зинда бимонӣ,

20Худованд Худои худро дӯст бидорӣ, ба овози Ӯ гӯш диҳӣ ва ба Ӯ бичаспӣ, зеро ки Ӯ ҳаёти ту ва дарозии умри туст, то ки ту дар замине ки худованд ба падаронат Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб қасам хӯрдааст, ки онро ба онҳо бидиҳад, сукунат намоӣ»+.

БОБИ СИЮ ЯКУМ

Мусо ба коҳинон, левизодагон ва Еҳушаъ ибни Нун дастуроти охирин медиҳад.

31^1Ва Мусо рафта, ин суханонро ба тамоми банӣ-Исроил баён кард,

2Ва ба онҳо гуфт: «Ман имрӯз саду бистсола шудаам, дигар ёрои баромадан ва даромадан надорам, ва Худованд ба ман гуфтааст: „Ту аз ин Урдун убур нахоҳӣ кард“+.

3Худованд Худоят Худаш пешопеши ту убур хоҳад намуд, Худаш ин халқҳоро аз пеши ту маҳв хоҳад кард, то ки ту онҳоро зердаст намоӣ; Еҳушаъ пешопеши ту убур хоҳад намуд, чунон ки Худованд гуфтааст+.

4Ва Худованд ба онҳо ончунон амал хоҳад кард, чунон ки ба Сиҳӯн ва Ӯҷ, подшоҳони амӯриён, ва ба замини онҳо амал карда, онҳоро маҳв намуд+.

5Ва Худованд онҳоро ба дасти шумо хоҳад супурд, ва шумо ба онҳо мувофиқи тамоми аҳкоме ки ман ба шумо амр фармудаам, амал намоед+.

6Кавӣ ва далер бошед, аз онҳо натарсед ва ҳаросон нашавед, зеро ки Худованд Худоят Худаш бо ту меравад; Ӯ аз ту даст нахоҳад кашид ва туро тарк нахоҳад кард»+.

7Ва Мусо Еҳушаъро хонда, пеши назари тамоми Исроил ба вай гуфт: «Қавӣ ва далер бош, зеро ки ту бо ин қавм ба замине ки Худованд ба падаронашон қасам хӯрдааст, ки ба онҳо бидиҳад, дохил хоҳӣ шуд, ва ту онро ба онҳо ҳамчун мулк тақсим хоҳӣ кард+.

8Ва Худованд Худаш пешопеши ту меравад, Ӯ бо ту хоҳад буд, аз ту даст нахоҳад кашид ва туро тарк нахоҳад кард; натарс ва ҳаросон нашав».

9Ва Мусо ин шариатро навишт, ва онро ба коҳинони банӣ-Левӣ, ки сандуқи аҳди Худовандро мебардоштанд, ва ба пирони Исроил дод.

10Ва Мусо ба онҳо амр фармуда, гуфт: «Дар соли ҳафтум, дар вақти соли муоф, дар иди хаймаҳо,+

11Ҳангоме ки тамоми Исроил биёянд, то ки ба ҳузури Худованд Худои ту дар маконе ки Ӯ баргузинад, ҳозир шаванд, ин шариатро пеши тамоми Исроил хонда, ба самъи онҳо бирасон+.

12Қавмро — мардон ва занон ва кӯдакон, ва ғарибонеро, ки дар шаҳрҳои ту мебошанд, — ҷамъ кун, то ки бишнаванд ва таълим гиранд ва аз Худованд Худои шумо битарсанд, ва ҳамаи суханони ин шариатро риоя намуда, ба амал оваранд+.

13Ва писарони онҳо, ки инро намедонанд, бишнаванд ва таълим гиранд, то ки аз Худованд Худои шумо битарсанд, дар тамоми айёме ки шумо дар замине ки барои тасарруф кардани он аз Урдун убур менамоед, умр ба сар хоҳед бурд».

Дастуроти Худованд ба Мусо ва Еҳушаъ ибни Нун.

14Ва Худованд ба Мусо гуфт: «Инак, айёми мурдани ту наздик аст; Еҳушаъро бихон, ва дар хаймаи ҷомеъ ҳозир шавед, то ки ба вай дастурот диҳам». Ва Мусо ва Еҳушаъ рафта, дар хаймаи ҷомеъ ҳозир шуданд+.

15Ва Худованд андаруни сутуни абр дар хайма зоҳир шуд; ва сутуни абр бар дари хайма истод+.

16Ва Худованд ба Мусо гуфт: «Инак, ту бо падаронат мехобӣ, ва ин кавм бархоста, худоёни бегонаи заминеро, ки ба он ҷо дар миёни онҳо мераванд, зинокорона пайравӣ хоҳанд намуд, ва Маро тарк карда, аҳдеро ки бо онҳо бастаам, хоҳанд шикаст;+

17Ва ғазаби Ман бар онҳо дар он рӯз аланга зада, онҳоро тарк хоҳам кард, ва рӯи Худро аз онҳо пинҳон хоҳам дошт, ва онҳо талаф хоҳанд шуд, ва бадиҳо ва кулфатҳои зиёде ба сари онҳо хоҳад омад; ва дар он рӯз онҳо хоҳанд гуфт: „Азбаски Худои мо дар миёни мо нест, ин бадиҳо ба сари мо омадааст“+.

18Вале Ман рӯи Худро дар он рӯз албатта пинҳон хоҳам дошт, ба сабаби тамоми бадие ки онҳо ба амал оварданд, вақте ки ба худоёни дигар руҷӯъ карданд.

19Ва алҳол ин сурудро барои худ бинависед, ва ту онро ба банӣ-Исроил таълим дода, дар даҳонашон бимон, то ки ин суруд барои Ман шаҳодате бар банӣ-Исроил бошад,+

20Зеро ки Ман онҳоро, чунон ки ба падаронашон қасам хӯрдаам, ба замине дохил мекунам, ки шир ва асал дар он ҷорист, ва онҳо хӯрда, сер ва фарбеҳ хоҳанд шуд, ва ба худоёни дигар руҷӯъ намуда, онҳоро ибодат хоҳанд кард, ва Маро ба хашм оварда, аҳди Маро хоҳанд шикаст+.

21Ва ҳангоме ки бадиҳо ва кулфатҳои зиёд ба сари онҳо биёяд, ин суруд мисли шаҳодате бар онҳо гувоҳӣ хоҳад дод, зеро ки он аз даҳони насли онҳо фаромӯш нахоҳад шуд; чунки Ман иштиёқи онҳо, ва он чиро, ки онҳо имрӯз мекунанд, медонам, пеш аз он ки онҳоро ба замине ки дар бораи он қасам хӯрдаам, дохил кунам».

22Ва Мусо ин сурудро дар он рӯз навишт, ва онро ба банӣ-Исроил таълим дод.

23Ва Худованд ба Еҳушаъ ибни Нун амр фармуда, гуфт: «Қавӣ ва далер бош, зеро ки ту банӣ-Исроилро ба замине ки дар бораи он ба онҳо қасам хӯрдаам, дохил хоҳӣ кард, ва Ман бо ту хоҳам буд»+.

24Ва ҳангоме ки Мусо навиштани суханони ин шариатро дар китоб комилан ба анҷом расонид,+

25Мусо ба левизодагоне ки сандуқи аҳди Худовандро мебардоштанд, амр фармуда, гуфт:

26«Ин китоби шариатро бигиред, ва онро дар паҳлуи сандуқи аҳди Худованд Худои худ бимонед, то ки он дар он ҷо шаҳодате бар ту бошад+.

27Зеро ки ман балвогарӣ ва гарданкашии туро медонам; инак, имрӯз, ки ман ҳанӯз бо шумо зинда ҳастам, шумо ба Худованд балво мебардоштед; алалхусус баъд аз мурдани ман!

28Ҳамаи пирони сибтҳои худ ва нозирони худро назди ман ҷамъ кунед, то ки ин суханонро ба самъи онҳо бирасонам, ва осмону заминро бар онҳо барои шоҳидӣ даъват намоям.

29Зеро медонам, ки шумо, баъд аз мурдани ман тамоман фосид гардида, аз роҳе ки ба шумо амр фармудаам, дур хоҳед шуд, ва дар охири айём бадӣ бар шумо хоҳад омад, зеро ки он чи дар назари Худованд бад аст, ба амал хоҳед овард, то ки Ӯ ро бо аъмоли дасти худ ба хашм оваред»+.

30Ва Мусо суханони ин сурудро, то ба охири онҳо, ба самъи тамоми ҷамоати Исроил ба забон ронд:

БОБИ СИЮ ДУЮМ

Суруди Мусо.

32^1«Гӯш андоз, эй осмон, ки ман сухан хоҳам ронд,
ва бигзор замин нутқи даҳонамро бишнавад+.
2Сабақи ман мисли борон хоҳад борид,
нутқи ман мисли шабнам хоҳад рехт,
мисли қатраҳои борони маҳин бар майсазор,
ва мисли борони сел бар алафзор+.
3Исми Худовандро ба забон хоҳам ронд;
кибриёи Худои моро мадҳ кунед.
4Ӯ Кӯҳпора аст, амалиёти Ӯ комил аст,
зеро ки ҳамаи роҳҳои Ӯ одилона аст;
Ӯ Худои амин аст ва ноинсофӣ надорад,
Ӯ одил ва ҳаққонист+.
5Онҳо фосид шудаанд;
аз боиси нуқсони худ фарзандони Ӯ нестанд;
насли саркаш ва каҷкоранд.

6Оё подоши шумо барои Худованд ҳамин аст, эй қавми разил ва беақл?

Ӯ, охир, падари туст, молики туст,
Ӯ туро офарид ва туро устувор кард+.
7Айёми қадимро ба ёд овар,
дар бораи солҳои наслҳои пешина мулоҳиза намо;
аз падари худ бипурс, ва ӯ ба ту ҳикоят хоҳад кард;
аз пирони худ бипурс, ва онҳо ба ту хоҳанд гуфт+.

8Ҳангоме ки Ҳаққи Таоло ба халқҳо амлок дод,
ҳангоме ки Ӯ банӣ-Одамро пароканда кард,

Ӯ ҳудуди қавмҳоро мувофиқи шумораи банӣ-Исроил муқаррар намуд+.

9Зеро ки насибаи Худованд қавми Ӯст;

Яъқуб қитъаи мероси Ӯст+.

10Варо дар биёбон ёфт, дар замини халои пур аз уллос;
варо пуштибонӣ намуд, ба вай назорат кард,
варо ҳамчун гавҳараки чашми Худ нигоҳ дошт+.
11Чунон ки уқоб аҳли лонаи худро бедор карда,
бар чӯҷаҳои худ мепарад,
ва болҳои худро паҳн карда, онҳоро мегирад,
ва бар болу пари худ бардошта мебарад,+
12Ончунон Худованд танҳо варо ҳидоят намуд,
ва худои бегонае бо вай набуд.
13Варо Ӯ бар баландиҳои замин баровард,
то ки аз маҳсулоти саҳроҳо бихӯрад,
варо асал аз сахра хӯронид,
ва равған аз санги хоро,+
14Ва маскаи гов, ва шири гӯсфанд,
ва равғани барраҳо ва қӯчқорҳои бошонӣ ва бузҳо,
ва гули орди гандуми гузин;
ва ту хуни раз, ки шароби фашшосӣ буд, нӯшидӣ.

15Вале Ешурун[*] фарбеҳ шуда, ба лагад задан даромад;
ту фарбеҳ, ғафс ва тануманд шудаӣ; —
ва Худоро, ки Офаринандаи вай аст, тарк кард,
ва Кӯҳпораи наҷоти худро хорӣ дод+.
16Бо худоёни ғайр онҳо рашки Ӯро оварданд,
бо корҳои зишт Ӯро хашмгин карданд+.

17Ба девҳо, на ин ки ба Худо, қурбонӣ карданд,
ба худоёне ки намешинохтанд,
ба худоёни наве ки ба қарибӣ пайдо шуда буданд,
ва падаронатон аз онҳо наметарсиданд+.

18Ба Кӯҳпорае ки туро ба дуньё овард, беэътиноӣ кардӣ,
ва Худои Офаринандаи худро аз хотир баровардӣ+.

19Ва Худованд инро дида, дарғазаб шуд,
чунки писаронаш ва духтаронаш Ӯро ба хашм оварданд.

20Ва гуфт: „Рӯи Худро аз онҳо пинҳон хоҳам дошт,
то бубинам, ки оқибати онҳо чӣ хоҳад буд;
зеро ки онҳо насли ҳардамхаёланд,
фарзандонеанд, ки амин нестанд.

21Онҳо бо он чи худо нест, рашки Маро оварданд,
бо чизҳои ҳеҷу пучи худ Маро хашмгин карданд;
пас, Ман бо он чи қавм нест, рашки онҳоро хоҳам овард,
бо халқи разиле онҳоро хашмгин хоҳам кард+.
22Зеро ки оташи ғазаби Ман аланга задааст,
ва то асфалуссофилин фурӯзон шудааст,
ва заминро бо ҳосили он фурӯ мебарад,
ва асоси кӯҳҳоро месӯзонад+.
23Бар онҳо мусибатҳоро ҷамъ хоҳам овард,
тирҳои Худро бар онҳо тамом хоҳам кард:+

24Аз гуруснагӣ беҳол, ва аз таб ва тоуни сахт нобуд хоҳанд шуд;
дандони даррандагон ва заҳри ҳазандагони рӯи заминро бар онҳо хоҳам фиристод+.

25Аз берун онҳоро шамшер талаф хоҳад кард,
ва аз даруни хонаҳо — даҳшат:

ҳам ҷавонон, ҳам дӯшизагон,
ҳам ширхорагон ва ҳам мӯйсафедонро+.

26Мегуфтам: онҳоро ба ҳар ҷониб пароканда хоҳам кард,
зикрашонро аз миёни мардум маҳв хоҳам сохт, —
27Агар аз хашми душман хавотир намедоштам,
ки мабодо бадхоҳони онҳо ғалат таъбир карда,
бигӯянд: дасти мо боло шуд,
ва Худованд ҳамаи инро накардааст“+.
28Зеро ки онҳо халқи бемулоҳизаанд,
ва фаҳме надоранд+.

29Кошки соҳибақл буда, дар ин хусус мулоҳиза мекарданд
ва чигунагии оқибати худро мефаҳмиданд:

30Чӣ гуна як нафар ҳазор нафарро таъқиб менамуд,
ва ду нафар як беварро мегурезонид,
агар Кӯҳпораашон онҳоро таслим намекард,
ва Худованд онҳоро намесупурд+?

31Зеро ки кӯҳпораи онҳо мисли Кӯҳпораи мо нест;
ва душманони мо пеши доварон мулзам хоҳанд шуд+.

32Зеро ки токи онҳо аз токҳои Садӯм аст,
ва аз саҳроҳои Амӯро;
ангури онҳо ангури заҳрдор аст,
хӯшаҳояш талх аст;+
33Шароби онҳо кафки даҳони аждаҳост,
ва заҳри қотили морони афъӣ+.
34Ин, охир, назди Ман пӯшида аст,
дар ганҷинаҳои Ман ниҳон аст;
35Интиқом ва подош назди Ман аст,
вақте ки пои онҳо билағжад;
зеро ки рӯзи ҳалокати онҳо наздик аст,
ва шикасти ояндаи онҳо ба зудӣ фаро хоҳад расид+.

36Зеро ки Худованд доди қавми Худро хоҳад ситонид,
ва бар бандагони Худ шафқат хоҳад кард,
чун бубинад, ки онҳо аз ҳол рафтаанд,
ва ҳеҷ кас — на ғуломе,
на озоде — боқӣ намондааст+.
37Ва Ӯ хоҳад гуфт: „Куҷоянд худоёни онҳо,
ва кӯҳпорае ки таваккал ба он мекарданд,+

38Яъне худоёне ки чарбуи қурбониҳои онҳоро мехӯрданд,
ва шароби ҳадияҳои рехтании онҳоро менӯшиданд?

Бигзор онҳо бархоста, ба шумо мадад расонанд,
бигзор онҳо барои шумо паноҳгоҳ шаванд!
39Пас, алҳол бубинед, ки Ӯ — Ман ҳастам, Ман;
ва ғайр аз Ман худое нест;
Ман мемиронам ва зинда мекунам,
Ман маҷрӯҳ менамоям ва шифо медиҳам,
ва касе наметавонад аз дасти Ман раҳо кунад+.
40Инак, дасти Худро сӯи осмон баланд мекунам,
ва мегӯям: Ман то абад зинда ҳастам!
41Вақте ки шамшери барроқи Худро тез кунам,
ва дасти Ман ба доварӣ шурӯъ намояд,
он гоҳ аз душманони Худ интиқом хоҳам гирифт,
ва ба бадхоҳони Худ подош хоҳам дод+.
42Тирҳои Худро аз хун маст хоҳам кард,
ва шамшери Ман гӯшт хоҳад хӯрд, —
аз хуни мақтулон ва асирон,
аз каллаҳои кафидаи душманон“+.
43Эй халқҳо, бо қавми Ӯ хушнӯд шавед!

Зеро ки Ӯ барои хуни бандагони Худ интиқом хоҳад гирифт,
ва бо интиқом ба душманони Худ подош хоҳад дод,
ва замини Худ ва қавми Худро кафорат хоҳад кард»+.

44Ва Мусо омада, ҳамаи суханони ин сурудро ба самъи қавм ба забон ронд, — ӯ ва Еҳушаъ ибни Нун.

Мусо ба қавм муроҷиат мекунад.

45Ва ҳангоме ки Мусо ба забон рондани ҳамаи ин суханонро ба тамоми Исроил ба анҷом расонид,

46Ба онҳо гуфт: «Ба ҳамаи суханоне ки ман имрӯз ба шумо талқин менамоям, диққат диҳед, то ба фарзандони худ амр фармоед, ки ҳамаи суханони ин шариатро риоя намуда, ба амал оваранд+.

47Зеро ки ин барои шумо як чизи хушкухолӣ нест, зеро ки ин ҳаёти шумост, ва ба воситаи он шумо умри худро дар замине ки барои тасарруф кардани он аз Урдун убур менамоед, дароз хоҳед кард»+.

48Ва Худованд дар ҳамон рӯз ба Мусо сухан ронда, гуфт:

49«Ба ин кӯҳи Аборим, яъне кӯҳи Набӯ, ки дар замини Мӯоб, дар рӯ ба рӯи Ериҳӯ воқеъ аст, баро, ва ба замини Канъон, ки Ман онро ба банӣ-Исроил ҳамчун мулк медиҳам, назар андоз+.

50Ва ту дар кӯҳе ки ба он мебароӣ, бимир, ва ба қавми худ пайваст шав, чунон ки бародарат Хорун дар кӯҳи Хӯр мурда, ба қавми худ пайваст шуд,+

51Аз боиси он ки шумо андаруни банӣ-Исроил, назди обҳои Мерибо, дар биёбони Син ба ман имон наовардед; аз боиси он ки шумо Маро андаруни банӣ-Исроил тақдис накардед+.

52Пас, ту аз дур ин заминро хоҳӣ дид, вале ба он ҷо, ба замине ки Ман ба банӣ-Исроил медиҳам, дохил нахоҳӣ шуд»+.

БОБИ СИЮ СЕЮМ

Баракати сибтҳои Исроил.

33^1•Ва ин аст баракате ки Мусо, марди Худо, пеш аз фавти худ бо он банӣ-Исроилро баракат дод,+

2Ва гуфт:

«Худованд аз Сино омад,
ва аз Сеир бар онҳо тулӯъ кард,
аз кӯҳи Форон зоҳир шуд,
ва аз миёни беварҳои муқаддасон падид омад;
аз ямини Ӯ оташи шариат барои онҳо фурӯзон буд+.

3Ба яқин Ту қавмҳоро дӯст медорӣ;
ҳамаи муқаддасонашон дар дасти Ту ҳастанд,
ва онҳо назди қадамгоҳи Ту ӯрду заданд,
ва суханони Туро қабул карданд, —
4Шариатеро, ки Мусо ба мо амр фармуд,
то ки он барои ҷамоати Яъқуб мерос бошад+.
5Ва Ӯ бар Ешурун подшоҳ буд,
вақте ки сардорони қавм бо якҷоягии сибтҳои Исроил ҷамъ шуданд+.

6Бигзор Реубен зинда бошад ва намирад,
ва одамонаш камшумор набошанд».
7Ва ин аст дар бораи Яҳудо; ва ӯ гуфт:
«Худовандо, овози Яҳудоро бишнав,
ва назди қавмаш варо бирасон;
бигзор дастҳояш варо ҳимоят кунад,
ва Ту ба зидди душманони вай мададгор бош».
8Ва дар бораи Левӣ гуфт:
«Туммим ва урими Ту бар марди порсои Туст,
ки варо Ту дар Массо имтиҳон кардаӣ,
ва бо вай назди обҳои Мерибо низоъ намудаӣ;+
9Вай дар бораи падар ва модари худ мегӯяд:
„Ман онҳоро надидаам“,
ва бародарони худро намешиносад,
ва писарони худро намедонад;
зеро ки онҳо каломи Туро риоя мекунанд,
ва аҳди Туро ба ҷо меоваранд,+
10Дастуроти Туро ба Яъқуб таълим медиҳанд,
ва шариати Туро ба Исроил;
дар ҳузури Ту бухур мегузоранд,
ва қурбонии сӯхтанӣ бар қурбонгоҳи ту.
11Худовандо, қуввати варо баракат бидеҳ,
ва ба амали дастҳои вай таваҷҷӯҳ намо;
камари мухолифони варо бишкан,
то ки бадхоҳони вай натавонанд бихезанд».
12Дар бораи Биньёмин гуфт:

«Ин маҳбуби Худованд дар паноҳи Ӯ дар амният умр ба сар мебарад;
тамоми рӯз Ӯ варо пуштибонӣ намуда,
дар миёни китфҳои вай сокин мешавад».

13Ва дар бораи Юсуф гуфт:

«Бигзор замини вай аз ҷониби Худованд бобаракот бошад,
аз неъмати осмон, аз шабнам,
ва аз вартае ки дар таҳти замин воқеъ аст,+
14Ва аз неъмати маҳсулоти офтоб,
ва аз неъмати набототи моҳ,
15Ва аз навбарҳои гузини кӯҳҳои қадим,
ва аз неъмати талҳои ҷовидонӣ,+
16Ва аз неъмати замин ва ҳар чи дар он аст,
ва аз ҳусни таваҷҷӯҳи Сокини хорбутта.
Бигзор ин баракат бар сари Юсуф ояд,
ва бар фарқи сари он ки аз миёни бародарони худ соҳибафсар буд+.

17Наргови нахустзодаи вай шавкати вай аст,
ва шохҳои он мисли шохҳои бузи ваҳшии дарозшох аст;
бо онҳо қавмҳоро якҷоя то ақсои замин шох мезанад;
ва инҳоянд беварҳои Эфроим,
ва инҳоянд ҳазорҳои Менашше»+.
18Ва дар бораи Забулун гуфт:
«Эй Забулун, дар берун омадани худ шодӣ кун,
ва ту, эй Иссокор, — дар хаймаҳои худ.
19Онҳо қавмҳоро ба кӯҳ даъват менамоянд,
дар он ҷо қурбониҳои ҳаққонӣ тақдим мекунанд;
зеро ки аз сарвати баҳрҳо истифода мебаранд,
ва аз ганҷҳое ки дар рег ниҳон аст»+.
20Ва дар бораи Ҷод гуфт:
«Муборак аст Он ки Ҷодро вусъат додааст;
вай мисли шер сокин аст,
ва бозу ва фарқи сарро медарронад+.

21Вай қитъаи беҳтаринро барои худ ихтиёр намудааст,
ки дар он ҷо ҳиссаи Қонунгузор мавҷуд аст;
ва бо сардорони қавм омада,
адолати Худованд ва дастуроти Ӯро бо Исроил ба амал меоварад»+.

22Ва дар бораи Дон гуфт:

«Дон шери ҷавон аст,
ки аз Бошон ҷастухез мекунад»+.

23Ва дар бораи Нафтолӣ гуфт:

«Ту, эй Нафтолӣ, аз таваҷҷӯҳи Худованд сер шав,
ва аз баракати Ӯ пур бош;
ғарб ва ҷанубро тасарруф намо»+.
24Ва дар бораи Ошер гуфт:
«Аз писарон Ошер бобаракот аст,
дар миёни бародарони худ маҳбуб мешавад,
ва пои худро дар равған меғӯтонад.
25Аз оҳан ва мис бандубасти туст,
ва некӯаҳволии ту тамоми умри ту давом мекунад.

26Худо мисл надорад, эй Ешурун!

Ӯ, ки осмонсавор аст, дар кибриёи Худ бар абрҳо нишаста,
ба мадади ту мешитобад+.
27Худои азалӣ паноҳгоҳ аст,
ва дар поён то абад ҳимоятгар аст;
ва душманро аз пеши ту бадар меронад,
ва мегӯяд: „Маҳв намо!“+
28Ва Исроил дар амният сокин мешавад,
манбаи Яъқуб — ба танҳоӣ,
дар замине ки ғалла ва шираи ангураш фаровон аст,
ва аз осмонаш шабнам меборад+.

29Хушо ту, эй Исроил!

Кист монанди ту, эй қавме ки наҷотбаҳши ту Худованд аст,
ки Ӯ сипари нигаҳбони ту ва шамшери ҷалоли туст!

Ва душманонат ба ту тамаллуқ мегӯянд,
ва ту баландиҳои онҳоро поймол мекунӣ»+.

БОБИ СИЮ ЧОРУМ

Рӯъёи Мусо ва фавти ӯ.

34^1Ва Мусо аз саҳрои Мӯоб ба кӯҳи Набӯ, бар қуллаи Фисҷа, ки дар рӯ ба рӯи Ериҳӯ воқеъ аст, баромад, ва Худованд тамоми заминро ба ӯ нишон дод: Ҷилъодро то Дон;

2Ва тамоми Нафтолӣ ва замини Эфроим ва Менашше, ва тамоми замини Яҳудоро то баҳри ғарбӣ;

3Ва кишвари Ҷанубро, ва майдони дараи Ериҳӯро, ки шаҳри хурмозор аст, то Сӯар+.

4Ва Худованд ба ӯ гуфт: «Ин аст замине ки Ман дар бораи он ба Иброҳим, Исҳоқ ва Яъқуб қасам хӯрда, гуфтаам: „Ба насли ту онро хоҳам дод“. Ман ба ту имконият додам, ки онро бо чашмони худ бубинӣ, валекин ба он ҷо убур нахоҳӣ кард»+.

5Ва Мусо, бандаи Худованд, дар он ҷо, дар замини Мӯоб, бар тибқи амри Худованд мурд.

6Ва ӯ дар замини Мӯоб, дар рӯ ба рӯи Байт-Фаӯр, дар дара дафн карда шуд; ва касе ҷои қабри ӯро то имрӯз намедонад+.

7Ва Мусо дар вақти мурданаш саду бистсола буд; чашмаш хира нашуда буд, ва қувваташ кам намонда буд+.

8Ва банӣ-Исроил дар саҳрои Мӯоб сӣ рӯз барои Мусо мотам гирифтанд; ва рӯзҳои навҳаи мотами Мусо ба анҷом расид+.

Ҷонишини ӯ — Еҳушаъ ибни Нун.

9Ва Еҳушаъ ибни Нун аз рӯҳи ҳикмат пур шуд, чунки Мусо дастҳои худро бар ӯ гузошта буд; ва банӣ-Исроил ба ӯ итоат намуданд, ва бар тибқи он чи Худованд ба Мусо амр фармуда буд, амал карданд+.

10Ва набие мисли Мусо дар Исроил дигар ба майдон наомадааст, ки ӯро Худованд рӯ ба рӯ мешиноҳт, —+

11Дар бобати тамоми аломот ва мӯъҷизоте ки Худованд ӯро ба замини Миср фиристод, то ки онҳоро бар фиръавн ва бар ҳамаи бандагони вай ва бар тамоми замини вай ба амал оварад;

12Ва дар бобати тамоми дасти қавӣ, ва дар бобати тамоми аҷоиботи бузурге ки Мусо пеши назари тамоми Исроил ба амал овард.

[247] муоф — озод кардан аз андоз ё аз иҷрои коре.

* 23:18 Музде ки бутпарастон ба ливотагар (марди фоҳиша) медоданд, «қимати саг» ном дошт.

* 32:15 Ешурун — лақаби қавми Исроил.

+ 1:2 Хур. 3:1, Хур. 17:6, Хур. 33:6, Ад. 13:25, Ад. 32:8

+ 1:3 Ад. 14:33
+ 1:4 Ад. 21:21-35
+ 1:6 Хур. 19:1, Ад. 10:11-12
+ 1:7 Ад. 13:29
+ 1:8 Ҳас. 12:7, Ҳас. 26:3, Ҳас. 28:13
+ 1:9 Хур. 18:18, Ад. 11:14
+ 1:10 Ҳас. 15:5
+ 1:11 2 Подш. 24:3
+ 1:15 Хур. 18:25, Ад. 11:16

+ 1:16 Иб. 19:15, Так. Шар. 16:18-19, Мас. 31:9

+ 1:17 Хур. 23:2-3, Иб. 19:15, Хур. 18:22, Хур. 18:26

• 1:19 Ад. 12:16-Ад. 13:33, Ад. 14
+ 1:21 Так. Шар. 31:8, Еҳ. 1:9
+ 1:30 Хур. 14:14
+ 1:31 Хур. 19:4, Так. Шар. 32:11, Иш. 46:3
+ 1:33 Хур. 13:21
• 1:34 Ад. 14:20-45
+ 1:36 Ад. 14:6-9, Ад. 14:24
+ 1:37 Ад. 20:12, Ад. 27:14
+ 1:38 Хур. 24:13, Ад. 27:18-20
+ 1:46 Ад. 20:1, Дов. 11:17
+ 2:1 Ад. 14:25, Ад. 21:4
+ 2:5 Ҳас. 36:8
+ 2:7 Ад. 14:33
+ 2:8 3 Подш. 9:26
+ 2:9 Дов. 11:15
+ 2:10 Ад. 13:22, Так. Шар. 1:28

+ 2:11 Ҳас. 14:5, Так. Шар. 2:11, Так. Шар. 2:20, Еҳ. 12:4, Еҳ. 13:12, 2 Подш. 21:16, 1 Вақ. 20:4, Ҳас. 14:5-6

+ 2:12 Ҳас. 36:20-30
+ 2:13 Ад. 21:12
+ 2:14 Ад. 14:29-35, Ад. 26:64-65
+ 2:19 Дов. 11:15
+ 2:20 Ҳас. 14:5-6
+ 2:22 Ҳас. 36:20-30
+ 2:23 Еҳ. 13:3-4
• 2:24 Ад. 21:21-26
+ 2:25 Хур. 15:14-16, Хур. 23:27
+ 2:27 Ад. 20:17-19
+ 2:36 Еҳ. 13:9
• 3:1 Ад. 21:31-35
+ 3:2 Ад. 21:33-34
+ 3:4 3 Подш. 4:13
+ 3:6 Так. Шар. 7:2

+ 3:9 Так. Шар. 4:48, Еҳ. 11:3, Еҳ. 12:5, Заб. 28:6, 1 Вақ. 5:23, Сур. Сур. 4:8, Ҳиз. 27:5

+ 3:11 Ҳас. 14:5, Так. Шар. 2:11, Так. Шар. 2:20, 2 Подш. 11:1, 2 Подш. 12:26

+ 3:12 Ад. 32:33, Еҳ. 13:8
+ 3:14 Дов. 10:4
+ 3:15 Ад. 32:39-41, 1 Вақ. 2:22
+ 3:16 Ад. 21:24, Еҳ. 12:2
+ 3:17 Ад. 34:11, Еҳ. 3:16
+ 3:19 Ад. 32:17-26, Еҳ. 1:14
+ 3:20 Еҳ. 1:15, Еҳ. 22:4
+ 3:21 Так. Шар. 7:19, Еҳ. 10:25
+ 3:22 Хур. 14:14
+ 3:24 Хур. 15:11
+ 3:26 Ад. 20:12, Так. Шар. 1:37

+ 3:27 Ад. 20:12, Ад. 27:12-13, Так. Шар. 31:2, Так. Шар. 32:52, Так. Шар. 34:4

+ 3:28 Ад. 27:18-19, Так. Шар. 1:38
+ 3:29 Ад. 25:5
+ 4:1 Иб. 18:5
+ 4:2 Так. Шар. 12:32, Мас. 30:6, Ваҳй 22:18
+ 4:3 Ад. 25:1-9
+ 4:6 Заб. 118:98, Айюб 28:28, Заб. 110:10

+ 4:7 2 Подш. 7:23, Заб. 118:151, Заб. 144:18

+ 4:8 Рум. 3:2, Рум. 7:12

+ 4:9 Так. Шар. 6:7, Так. Шар. 11:19, Так. Шар. 32:46, Заб. 77:4, Юил 1:3

+ 4:10 Хур. 19:9, Хур. 19:16

+ 4:11 Хур. 20:21, Ибр. 12:18

+ 4:13 Хур. 20:1-17, Так. Шар. 5:6-21, Хур. 24:12, Хур. 31:18

+ 4:16 Хур. 20:4-5, Рум. 1:23

+ 4:19 Айюб 31:26-28, 4 Подш. 17:16, 4 Подш. 21:3, Ирм. 8:2

+ 4:20 3 Подш. 8:51, Ирм. 11:4

+ 4:21 Так. Шар. 1:37, Так. Шар. 3:26

+ 4:24 Хур. 20:5, Хур. 24:17, Так. Шар. 9:3, Иш. 30:27, Ом. 5:6, Ибр. 12:29

+ 4:26 Так. Шар. 32:1, Заб. 49:4

+ 4:27 Иб. 26:33, Так. Шар. 28:64

+ 4:28 Так. Шар. 28:36, Заб. 113:13-14, Ирм. 16:13

+ 4:29 Ирм. 29:13-14
+ 4:32 Айюб 20:4
+ 4:33 Хур. 19:21

+ 4:35 1 Подш. 2:2, Иш. 45:5, Марқ. 12:32, 1 Қӯр. 8:4

+ 4:36 Хур. 24:17

+ 4:39 Еҳ. 2:11, Хур. 15:11, 3 Подш. 8:23, 3 Подш. 8:60

• 4:41 Ад. 35:9-34, Так. Шар. 19:1-13, Еҳ. 20

+ 4:47 Ад. 21:21-35
+ 4:48 Так. Шар. 3:9
+ 4:49 Так. Шар. 3:17
• 5:1 Хур. 20:1-17
+ 5:4 Хур. 33:11
+ 5:5 Хур. 20:18, Хур. 20:21, Хур. 24:2
+ 5:6 Иб. 26:13
+ 5:7 4 Подш. 17:35
+ 5:8 Иб. 19:4, Иб. 26:1, Так. Шар. 27:15

+ 5:9 Хур. 34:14, Так. Шар. 4:24, Так. Шар. 6:15, Еҳ. 24:19, Наҳум 1:2, Хур. 34:7, Ад. 14:18

+ 5:10 Так. Шар. 7:9

+ 5:11 Иб. 19:12, Иб. 24:10-16

+ 5:12 Хур. 31:14-17, Иб. 19:30, Иб. 23:3, Иб. 26:2, Ад. 15:32-36, Марқ. 2:27-28, Луқ. 13:14

+ 5:16 Иб. 19:3, Так. Шар. 27:16, Мат. 15:4, Мат. 19:19, Марқ. 7:10, Марқ. 10:19, Луқ. 18:20, Эфс. 6:2

+ 5:17 Ҳас. 9:6, Иб. 24:17, Мат. 5:21, Мат. 19:18, Марқ. 10:19, Луқ. 18:20, Рум. 13:9, Яъқ. 2:11

+ 5:18 Иб. 18:20, Иб. 20:10, Так. Шар. 22:22, Мас. 6:32, Мат. 5:27, Рум. 13:9

+ 5:19 Иб. 19:11, Мат. 19:18, Рум. 13:9

+ 5:20 Хур. 23:1, Так. Шар. 19:16-20, Мас. 19:5, Мас. 19:9, Мас. 21:28, Мас. 24:28, Мас. 25:18, Мат. 19:18

+ 5:21 Ирм. 5:8, Мат. 5:28, Луқ. 12:15, Рум. 7:7, Рум. 13:9

+ 5:22 Хур. 31:18
+ 5:25 Хур. 19:21
+ 5:27 Хур. 20:18-19
+ 5:28 Так. Шар. 18:17
+ 5:32 Еҳ. 1:7, 4 Подш. 22:2
+ 5:33 Так. Шар. 10:13
+ 6:2 Воиз 12:13
+ 6:3 Ҳас. 15:5, Ҳас. 22:17
+ 6:4 Марқ. 12:29, Зак. 14:9

+ 6:5 Так. Шар. 11:13, Мат. 22:37, Марқ. 12:30, Луқ. 10:27

+ 6:7 Так. Шар. 4:9, Заб. 118:13

+ 6:8 Хур. 13:9, Хур. 13:16, Так. Шар. 11:18

+ 6:9 Так. Шар. 11:20

+ 6:10 Еҳ. 24:13

+ 6:13 4 Подш. 17:36, Мат. 4:10, Луқ. 4:8, Так. Шар. 10:20, Еҳ. 2:12, Ирм. 4:2

+ 6:15 Хур. 20:5
+ 6:16 Хур. 17:2, Мат. 4:7, Луқ. 4:12
+ 6:19 Хур. 23:28-30
+ 6:20 Хур. 12:26
+ 6:21 Хур. 20:2
+ 6:22 Заб. 134:8
+ 6:25 Так. Шар. 24:13
+ 7:1 Хур. 23:23

+ 7:2 Ад. 21:2, Так. Шар. 3:6, Так. Шар. 20:16-17, Еҳ. 6:20

+ 7:3 2 Қӯр. 6:14, Хур. 34:15-16, Еҳ. 23:12-13, Дов. 3:6, 3 Подш. 11:2-4

+ 7:4 Так. Шар. 6:15
+ 7:5 Хур. 23:24, Хур. 34:13
+ 7:6 1 Пет. 2:9, Хур. 19:5-6
+ 7:7 1 Вақ. 16:19
+ 7:8 Ирм. 31:3, Ҳуш. 11:1, Мал. 1:2
+ 7:9 Хур. 20:6, Так. Шар. 5:10
+ 7:10 Айюб 34:11, Иш. 59:18, Наҳум 1:2
+ 7:12 Ҳас. 17:2, Ҳас. 26:3
+ 7:14 Хур. 23:26
+ 7:15 Хур. 9:15, Хур. 15:26, Хур. 23:25
+ 7:16 Хур. 23:33
+ 7:19 Так. Шар. 3:21, Еҳ. 10:25
+ 7:20 Хур. 23:28, Еҳ. 24:12
+ 7:21 Наҳ. 4:14
+ 7:22 Хур. 23:29
+ 7:24 Еҳ. 10:24, Еҳ. 11:12, Еҳ. 1:5
+ 7:25 Еҳ. 7:20-21
+ 8:2 Хур. 16:35, Ом. 2:10, Хур. 15:25

+ 8:3 Хур. 16:14-15, Хур. 16:31, Мат. 4:4, Луқ. 4:4

+ 8:4 Так. Шар. 29:5, Наҳ. 9:21
+ 8:5 Мас. 3:12, Ибр. 12:7
+ 8:7 Так. Шар. 11:11

+ 8:14 Мас. 30:9, Заб. 77:11, Заб. 105:21, Ҳуш. 13:6

+ 8:15 Ад. 21:6, Ҳуш. 13:5, Хур. 17:6, Ад. 20:11

+ 8:16 Хур. 16:5, Хур. 16:31
+ 8:17 Дов. 7:2
+ 8:20 Дон. 9:11
+ 9:2 Ад. 13:22, Так. Шар. 1:28

+ 9:3 Хур. 20:5, Хур. 24:17, Так. Шар. 4:24, Ибр. 12:29, Хур. 23:29-31

+ 9:4 Ҳас. 15:16
+ 9:5 Ҳас. 50:24
+ 9:6 4 Подш. 17:14, 2 Вак. 30:8
+ 9:8 Хур. 32:4, Хур. 32:10
+ 9:9 Хур. 24:18, Мат. 4:2
+ 9:10 Хур. 31:18
+ 9:12 Хур. 32:7-10
+ 9:14 Заб. 9:6, Ад. 14:12
+ 9:18 Хур. 34:28, Хур. 32:11-14
+ 9:21 Хур. 32:20
+ 9:22 Хур. 17:7, Ад. 11:3, Ад. 11:34
+ 9:23 Ад. 13:2, Ад. 14:1
+ 9:26 Хур. 32:11-13
+ 9:28 Ад. 14:16
+ 9:29 Наҳ. 1:10
• 10:1 Хур. 34:1-4
+ 10:1 Хур. 25:10
+ 10:2 Хур. 25:16, Хур. 25:21
+ 10:3 Хур. 37:1-9

+ 10:4 Хур. 20:1-17, Так. Шар. 5:6-21, Хур. 34:28-29

+ 10:5 Хур. 40:20, 3 Подш. 8:9
+ 10:6 Ад. 33:30-31, Ад. 20:28, Ад. 33:38
+ 10:7 Ад. 33:33
+ 10:8 Ад. 8:14
+ 10:9 Ад. 18:20
+ 10:10 Хур. 34:28
+ 10:11 Хур. 33:1
+ 10:12 Мик. 6:8, Еҳ. 24:14, 1 Подш. 12:24
+ 10:13 Так. Шар. 5:33
+ 10:14 Хур. 9:29, Наҳ. 9:6
+ 10:15 Рум. 11:28

+ 10:16 Так. Шар. 30:6, Ирм. 4:4, Рум. 2:29, Хур. 32:9

+ 10:17 Еҳ. 22:22, Заб. 49:1, Заб. 135:2, Дон. 2:47, Дон. 11:36, 1 Тим. 6:15, Ваҳй 17:14, Ваҳй 19:16, Аъм. 10:34, Рум. 2:11, Ғал. 2:6, Эфс. 6:9, Қӯл. 3:25, 1 Пет. 1:17, 2 Вак. 19:7

+ 10:18 Заб. 67:5, Заб. 145:9
+ 10:19 Хур. 22:21, Иб. 19:34
+ 10:20 Так. Шар. 6:13, Так. Шар. 30:20

+ 10:22 Ҳас. 46:27, Хур. 1:5, Ҳас. 15:5, Ҳас. 22:17

+ 11:4 Хур. 14:27-28
+ 11:5 Заб. 77:14-40
+ 11:6 Ад. 16:31-33
+ 11:9 Ҳас. 50:24, Хур. 3:8
+ 11:11 Так. Шар. 8:7
+ 11:12 3 Подш. 9:3
+ 11:13 Так. Шар. 6:5, Еҳ. 22:5
+ 11:14 Иб. 26:4, Ирм. 5:24, Юил 2:23
+ 11:15 Заб. 103:14

+ 11:17 3 Подш. 8:35, 3 Подш. 17:1, 2 Вак. 6:26

+ 11:18 Хур. 13:9, Хур. 13:16, Так. Шар. 6:8

+ 11:19 Так. Шар. 4:9

+ 11:20 Так. Шар. 6:9

+ 11:24 Еҳ. 1:3, Ҳас. 15:18, Хур. 23:31, Ад. 34:1-12, Еҳ. 1:4

+ 11:25 Так. Шар. 7:24
+ 11:26 Так. Шар. 30:1, Так. Шар. 30:15
+ 11:27 Иб. 26:1-13, Так. Шар. 28:2-14
+ 11:28 Иб. 26:14-45, Так. Шар. 28:15-45
+ 11:29 Так. Шар. 27:12-13, Еҳ. 8:33
+ 11:30 Ҳас. 12:6
+ 12:2 4 Подш. 16:4

+ 12:3 Хур. 23:24, Хур. 34:13, Так. Шар. 7:5, Дов. 2:2, 3 Подш. 14:23

+ 12:5 3 Подш. 18:29
+ 12:7 Так. Шар. 27:7
+ 12:8 Дов. 17:6, Дов. 21:25
+ 12:9 Заб. 94:11
+ 12:10 Еҳ. 23:1
+ 12:11 3 Подш. 8:29
+ 12:12 Ад. 18:20, Так. Шар. 10:9
+ 12:16 Иб. 3:17, Иб. 7:26, Иб. 17:13
+ 12:19 Так. Шар. 14:27, Наҳ. 13:10

+ 12:23 Ҳас. 9:4, Иб. 3:17, Иб. 7:26, Иб. 17:13

+ 12:30 4 Подш. 17:15
+ 12:31 4 Подш. 17:31, Ирм. 7:31, Ирм. 19:5
+ 12:32 Так. Шар. 4:2, Ваҳй 22:18
+ 13:1 Ирм. 23:25, Ирм. 23:32, Зак. 10:2

+ 13:2 Марқ. 13:22, 2 Тас. 2:9, Ваҳй 13:13, Ваҳй 16:14

+ 13:5 Так. Шар. 18:20
+ 13:8 Мас. 1:10
+ 13:9 Хур. 32:27-28, Так. Шар. 17:7
+ 13:10 Так. Шар. 17:5

+ 13:13 Дов. 19:22, Дов. 20:13, 1 Подш. 2:12, 1 Подш. 10:27, 1 Подш. 25:17, 2 Подш. 16:7, 2 Подш. 20:1, 3 Подш. 21:10, 3 Подш. 21:13

+ 13:16 Еҳ. 8:28

+ 13:17 Еҳ. 7:20-21

+ 14:1 Мат. 5:9, Юҳ. 1:12, 1 Юҳ. 3:1, 1 Юҳ. 5:1, Рум. 8:14, Иб. 19:27-28, Иб. 21:5

+ 14:2 Хур. 19:5

• 14:3 Иб. 11

+ 14:21 Иб. 7:24, Иб. 11:39-40, Хур. 19:6, Хур. 23:19, Хур. 34:26

+ 14:22 Иб. 27:30, Ад. 18:21

+ 14:27 Так. Шар. 12:19, Ад. 18:20, Так. Шар. 10:9

+ 14:28 Так. Шар. 26:12
+ 15:1 Так. Шар. 31:10, Наҳ. 10:31
+ 15:3 Так. Шар. 23:20

+ 15:6 Так. Шар. 28:12, 3 Подш. 4:21, Эзр. 4:20

+ 15:8 Иб. 25:35-36, Заб. 36:26, Мат. 5:42, Яъқ. 2:15, 1 Юҳ. 3:17

+ 15:11 Мат. 26:11
+ 15:12 Хур. 21:2
+ 15:17 Хур. 21:5-6
+ 15:19 Хур. 13:2, Хур. 13:11-16
+ 15:21 Иб. 22:20
+ 15:23 Иб. 17:13, Так. Шар. 12:23-24

• 16:1 Хур. 12:1-39, Хур. 13:3-10, Хур. 23:14-17, Иб. 23:4-22, Иб. 23:33-43, Ад. 28:16-31, Ад. 29:12-39

+ 16:3 Хур. 12:11
+ 16:4 Хур. 34:25
+ 16:9 Хур. 34:22
+ 16:12 Так. Шар. 5:15
+ 16:13 Хур. 23:16

+ 16:18 Хур. 18:21, Эзр. 7:25, Ад. 11:16, Так. Шар. 1:16-17

+ 16:19 Хур. 23:2-3, Иб. 19:15, Хур. 23:8, 1 Подш. 8:3, Мас. 17:8, Воиз 7:7

+ 16:21 Хур. 34:13, Так. Шар. 7:5
+ 17:1 Иб. 22:20
+ 17:5 Так. Шар. 13:10
+ 17:6 Ад. 35:30, Так. Шар. 19:15
+ 17:7 Так. Шар. 13:9
+ 17:9 Так. Шар. 19:17
+ 17:14 1 Подш. 8:5
+ 17:15 1 Подш. 9:16

+ 17:16 Еҳ. 11:6, 2 Подш. 8:4, 1 Вақ. 18:4, 3 Подш. 10:28, 2 Вак. 1:16, 2 Вак. 9:28

+ 17:17 3 Подш. 11:1-4, Наҳ. 13:26, Мас. 31:3, 3 Подш. 10:14, 3 Подш. 10:27, 2 Вак. 1:15, 2 Вак. 9:27

+ 17:19 Еҳ. 1:8
+ 18:2 Ад. 18:20, Так. Шар. 10:9, Еҳ. 13:14
+ 18:3 Иб. 7:30-34
+ 18:4 Ад. 18:12
+ 18:6 Ад. 35:2, Дов. 17:7
+ 18:9 Иб. 18:26-30, Так. Шар. 12:29-31

+ 18:10 Иб. 18:21, 4 Подш. 16:3, 4 Подш. 17:17, 4 Подш. 23:10, 2 Вак. 33:6, Ирм. 32:35

+ 18:11 Хур. 22:18, Иб. 19:26, Иб. 19:31

+ 18:15 Марқ. 9:8, Юҳ. 1:21, Аъм. 3:22, Аъм. 7:37

+ 18:16 Хур. 20:19, Так. Шар. 5:27
+ 18:17 Так. Шар. 5:28
+ 18:18 Юҳ. 4:25

+ 18:20 Так. Шар. 13:5, Ирм. 14:15, Ирм. 23:30, Ҳиз. 13:8

• 19:1 Ад. 35:9-34, Так. Шар. 4:41-43, Еҳ. 20

+ 19:5 Хур. 21:13
+ 19:10 Мас. 6:17
+ 19:11 Так. Шар. 27:24
+ 19:13 Так. Шар. 21:9

+ 19:14 Так. Шар. 27:17, Айюб 24:2, Мас. 22:28, Мас. 23:10, Ҳуш. 5:10

+ 19:15 Ад. 35:30, Так. Шар. 17:6, Мат. 18:16, 2 Қӯр. 13:1, 1 Тим. 5:19, Ибр. 10:28

+ 19:16 Хур. 20:16
+ 19:17 Так. Шар. 17:9, Так. Шар. 25:1
+ 19:19 Мас. 19:5

+ 19:21 Хур. 21:23-25, Иб. 24:19-20, Мат. 5:38

+ 20:1 2 Вак. 13:12, 2 Вак. 20:15-17
+ 20:7 Так. Шар. 24:5
+ 20:8 Дов. 7:3
+ 20:14 Ад. 31:7, Ад. 31:9, Еҳ. 8:2
+ 20:17 Так. Шар. 7:2, Еҳ. 10:40-41
+ 20:19 4 Подш. 3:19
+ 21:3 Ад. 19:2, 1 Подш. 6:7
+ 21:5 Ад. 6:22-27
+ 21:8 Юн. 1:14
+ 21:9 Так. Шар. 19:13
+ 21:12 1 Қӯр. 11:6
+ 21:15 Ҳас. 29:30, Ҳас. 29:33
+ 21:17 4 Подш. 2:9
+ 21:18 Хур. 20:12, Так. Шар. 5:16
+ 21:20 Мас. 23:20-21
+ 21:22 Ад. 25:4

+ 21:23 Еҳ. 8:29, Еҳ. 10:26-27, Юҳ. 19:31, Ғал. 3:13

+ 22:1 Хур. 23:4
+ 22:6 Хур. 23:19, Иб. 22:28
+ 22:9 Иб. 19:19
+ 22:12 Ад. 15:38
+ 22:22 Хур. 20:14, Иб. 20:10, Юҳ. 8:5

+ 22:29 Ҳас. 34:8, Хур. 22:16-17, 2 Подш. 13:1-22

+ 22:30 Иб. 18:8, Так. Шар. 27:20
+ 23:1 Иб. 21:18-20, Иш. 56:4-5
+ 23:3 Наҳ. 13:1-2, Нав. 1:10
+ 23:4 Ад. 22:5-6
+ 23:5 Ад. 24:10, Мас. 26:2

+ 23:7 Ҳас. 25:24-26, Ҳас. 36:8, Ад. 20:14, Хур. 22:21, Хур. 23:9

+ 23:10 Иб. 15:1-5

+ 23:14 Иб. 26:12

+ 23:17 Иб. 19:29, 3 Подш. 14:24, 3 Подш. 15:12, 3 Подш. 22:46, 4 Подш. 23:7, Ҳуш. 4:14

+ 23:20 Хур. 22:25, Так. Шар. 15:3
+ 23:21 Ад. 30:3, Воиз 5:3
+ 23:25 Марқ. 2:23, Рут 2:2

+ 24:1 Мал. 2:16, Мат. 5:31, Мат. 19:7, Марқ. 10:4

+ 24:4 Ирм. 3:1
+ 24:5 Так. Шар. 20:7, Мас. 5:18
+ 24:7 Хур. 21:16
+ 24:8 Иб. 13:2
+ 24:9 Ад. 12:10-15

+ 24:13 Хур. 22:26-27, Так. Шар. 6:25, Заб. 111:9

+ 24:14 Иб. 25:39

+ 24:15 Иб. 19:13, Яъқ. 5:4

+ 24:16 4 Подш. 14:6, 2 Вак. 25:4, Ирм. 31:29-30, Ҳиз. 18:20

+ 24:17 Хур. 22:21
+ 24:19 Иб. 19:9, Иб. 23:22, Рут 2:1-2
+ 25:1 Так. Шар. 19:17
+ 25:3 2 Қӯр. 11:24
+ 25:4 1 Қӯр. 9:9, 1 Тим. 5:18
+ 25:5 Мат. 22:24, Марқ. 12:19, Луқ. 20:28
+ 25:6 Ҳас. 38:8, Рут 4:10
+ 25:9 Рут 4:7
+ 25:14 Иб. 19:36
+ 25:17 Хур. 17:8
+ 25:19 1 Подш. 15:2-8
+ 26:2 Хур. 23:19, Хур. 34:26, Иб. 23:10
+ 26:5 Ҳас. 46:27, Хур. 1:7
+ 26:6 Хур. 1:11, Хур. 1:14
+ 26:7 Хур. 2:23-25, Хур. 3:9
+ 26:8 Хур. 12:51
+ 26:9 Хур. 3:8
+ 26:12 Иб. 27:30, Так. Шар. 14:28-29

+ 26:14 Иб. 7:20, Иб. 21:1, Иб. 21:11, Ҳуш. 9:4

+ 26:15 2 Вак. 30:27, Заб. 32:14, Иш. 63:15, Хур. 3:8

+ 26:18 Хур. 19:5
+ 26:19 Так. Шар. 28:1, Хур. 19:6
+ 27:2 Еҳ. 4:1-3
+ 27:5 Хур. 20:25, Еҳ. 8:30, 3 Подш. 6:7
+ 27:7 Так. Шар. 12:7
+ 27:8 Иш. 8:1, Иш. 30:8, Ҳаб. 2:2
+ 27:9 Так. Шар. 26:18
+ 27:12 Так. Шар. 11:29, Еҳ. 8:33

+ 27:15 Хур. 20:4-5, Хур. 34:17, Так. Шар. 5:8

+ 27:16 Хур. 20:12, Хур. 21:17, Иб. 19:3
+ 27:17 Так. Шар. 19:14
+ 27:18 Иб. 19:14
+ 27:19 Хур. 22:21-22
+ 27:20 Иб. 18:8, Так. Шар. 22:30
+ 27:21 Хур. 22:19, Иб. 18:23
+ 27:22 Иб. 18:9, 2 Подш. 13:12
+ 27:23 Иб. 18:17, Иб. 20:14
+ 27:24 Так. Шар. 19:11
+ 27:25 Хур. 23:7, Так. Шар. 16:19
+ 27:26 Заб. 118:21, Ирм. 11:3, Ғал. 3:10
• 28:1 Иб. 26:1-13, Так. Шар. 11:13-15
+ 28:1 Так. Шар. 26:19
+ 28:6 Заб. 120:7
+ 28:7 Хур. 23:27
+ 28:8 Иб. 25:20-21
+ 28:9 Хур. 19:6
+ 28:12 Так. Шар. 11:14, Так. Шар. 15:6
• 28:15 Иб. 26:14-45
+ 28:15 Дон. 9:11, Зак. 1:6, Мал. 2:2

+ 28:22 Иб. 26:16, 3 Подш. 8:37, 2 Вак. 6:28, Ом. 4:9, Ҳаҷ. 2:17

+ 28:24 Ирм. 3:3, Ом. 4:7

+ 28:25 Еҳ. 7:4

+ 28:26 1 Подш. 17:44, 1 Подш. 17:46, Заб. 78:2, Ирм. 16:4, Ирм. 19:7, Ирм. 34:20, Иш. 17:2, Ирм. 7:33

+ 28:27 Хур. 9:10

+ 28:29 Айюб 5:14, Айюб 12:25, Иш. 59:10, Саф. 1:17

+ 28:30 Так. Шар. 20:5-7, Ирм. 8:10, Ом. 5:11, Саф. 1:13

+ 28:32 2 Вак. 29:9
+ 28:33 Дов. 6:4
+ 28:35 Айюб 2:7

+ 28:36 4 Подш. 17:3-4, 4 Подш. 24:15, 4 Подш. 25:7, 2 Вак. 33:11, Так. Шар. 4:28

+ 28:37 3 Подш. 9:7, 2 Вак. 7:20, Ирм. 24:9, Ҳиз. 5:15

+ 28:38 Мик. 6:15, Ҳаҷ. 1:6, Юил 1:4
+ 28:39 Саф. 1:13
+ 28:41 Нав. 1:5
+ 28:47 Наҳ. 9:35
+ 28:48 Ирм. 27:2

+ 28:49 Иш. 5:26, Ирм. 5:15, Ирм. 48:40, Ирм. 49:22, Ҳиз. 17:3, Ҳуш. 8:1, Ҳаб. 1:8

+ 28:51 Наҳ. 9:37, Ирм. 5:17

+ 28:52 4 Подш. 17:5, 4 Подш. 25:1

+ 28:53 Иб. 26:29, 4 Подш. 6:29, Нав. 4:10, Ирм. 19:9, Ҳиз. 5:10

+ 28:57 4 Подш. 6:29, Нав. 4:10, Ҳиз. 5:10
+ 28:60 Хур. 9:1-12
+ 28:62 Ҳас. 15:5, Так. Шар. 10:22
+ 28:63 Ирм. 32:41

+ 28:64 Иб. 26:33, Так. Шар. 4:27, Наҳ. 1:8, Ирм. 9:16, Ҳиз. 12:15, Зак. 7:14

+ 28:67 Айюб 7:4
+ 28:68 Так. Шар. 17:16, Ҳуш. 8:13, Ҳуш. 9:3
+ 29:1 Хур. 19:1-6
+ 29:4 Иш. 6:9-10, Ирм. 5:21, Рум. 11:8
+ 29:5 Так. Шар. 8:4, Наҳ. 9:21
+ 29:6 Хур. 15:25, Хур. 16:4, Хур. 17:6
+ 29:7 Ад. 21:21-35
+ 29:8 Ад. 32:33
+ 29:9 3 Подш. 2:3
+ 29:11 Еҳ. 9:21
+ 29:13 Хур. 6:7
+ 29:18 Ибр. 12:15
+ 29:20 Так. Шар. 9:14, Заб. 9:6

+ 29:23 Дов. 9:45, Ҳас. 14:2, Ҳас. 19:24, Иш. 13:19, Ҳуш. 11:8, Саф. 2:9

+ 29:24 Иб. 26:32, 3 Подш. 9:8, 2 Вак. 7:21, Ирм. 22:8-9

+ 29:25 4 Подш. 17:15

+ 29:27 Иб. 26:14-39, Так. Шар. 28:15-68, Зак. 5:3

+ 29:28 3 Подш. 14:14
+ 29:29 Мас. 25:2
+ 30:1 Так. Шар. 11:26, Иб. 26:40

+ 30:2 1 Подш. 7:3, 3 Подш. 8:48, Иш. 55:7, Ҳуш. 6:1

+ 30:3 Ирм. 32:37, Ҳиз. 34:13, Ҳиз. 36:24
+ 30:4 Наҳ. 1:9
+ 30:6 Так. Шар. 10:16, Ирм. 4:4, Ирм. 31:33
+ 30:7 Ҳас. 12:3, Хур. 23:22
+ 30:12 Рум. 10:6
+ 30:15 Так. Шар. 11:26, Ирм. 21:8
+ 30:20 Так. Шар. 10:20

+ 31:2 Так. Шар. 34:7, Ад. 20:12, Ад. 27:12-13, Так. Шар. 3:27

+ 31:3 Так. Шар. 1:38
+ 31:4 Ад. 21:21-35
+ 31:5 Так. Шар. 7:2
+ 31:6 Еҳ. 1:5, 3 Подш. 6:13
+ 31:7 Еҳ. 1:6
+ 31:10 Так. Шар. 15:1, Хур. 23:16
+ 31:11 4 Подш. 23:2, Наҳ. 8:3
+ 31:12 Еҳ. 8:33, Еҳ. 8:35
+ 31:14 Так. Шар. 34:5, Ад. 27:19
+ 31:15 Хур. 33:9, Ад. 12:5

+ 31:16 Хур. 34:15, Дов. 2:12-13, Дов. 2:20, Ирм. 11:10

+ 31:17 Ад. 14:42, Дов. 6:13
+ 31:19 Так. Шар. 32:1-43
+ 31:20 Хур. 3:8
+ 31:23 Еҳ. 1:6
+ 31:24 Еҳ. 24:25-26
+ 31:26 4 Подш. 22:8, 2 Вак. 34:14

+ 31:29 Дов. 2:12-13, Дов. 2:19, 4 Подш. 22:17, 2 Вак. 34:22

+ 32:1 Иш. 1:2, Мик. 1:2

+ 32:2 Иш. 55:10-11, Заб. 71:6

+ 32:4 Мат. 5:48, 2 Подш. 22:31, Заб. 17:31, Айюб 34:10, Рум. 9:14

+ 32:6 Ирм. 5:21, Иш. 63:16, Иш. 64:8, Юҳ. 8:41, Иш. 44:2, Иш. 51:13

+ 32:7 Заб. 76:6, Айюб 8:8
+ 32:8 Ҳас. 11:8, Аъм. 17:26
+ 32:9 Хур. 19:5, Зак. 2:12

+ 32:10 Заб. 16:8, Ҳиз. 16:5-6, Ҳуш. 13:5, Зак. 2:8

+ 32:11 Хур. 19:4, Иш. 31:5
+ 32:13 Иш. 58:14, Айюб 29:6
+ 32:15 Наҳ. 9:25, Заб. 88:27, Заб. 94:1
+ 32:16 Дов. 5:8, Заб. 77:58
+ 32:17 Заб. 105:37, 1 Қӯр. 10:20
+ 32:18 Иш. 17:10, Ирм. 2:32
+ 32:21 2 Вак. 13:9, Ирм. 5:7, Рум. 10:19
+ 32:22 Ирм. 15:14, Ирм. 17:4

+ 32:23 Айюб 6:4, Заб. 7:13, Заб. 37:3, Нав. 3:12, Ҳиз. 5:16

+ 32:24 Иб. 26:22, Ирм. 8:17, Ҳиз. 5:17
+ 32:25 Нав. 1:20, Ҳиз. 7:15
+ 32:27 Заб. 12:5, Иш. 10:13
+ 32:28 Иш. 27:11, Ирм. 4:22
+ 32:30 Иб. 26:8, Еҳ. 23:10, Дов. 15:15
+ 32:31 1 Подш. 2:2
+ 32:32 Ҳас. 18:20
+ 32:33 Заб. 57:5-6
+ 32:35 Рум. 12:19, Ибр. 10:30

+ 32:36 Заб. 134:14, Ибр. 10:30, 3 Подш. 14:10, 3 Подш. 21:21, 4 Подш. 9:8, 4 Подш. 14:26

+ 32:37 Дов. 10:14, Ирм. 2:28

+ 32:39 Хур. 20:3, 1 Подш. 2:6, 4 Подш. 5:7, Айюб 5:18, Заб. 102:3, Заб. 146:3, Ҳуш. 6:1, Айюб 10:7, Иш. 43:13

+ 32:41 Заб. 7:13, Иш. 27:1, Иш. 34:5, Иш. 66:16, Ҳиз. 21:3, Ҳиз. 21:9-10, Так. Шар. 32:41, Иш. 1:24

+ 32:42 Ирм. 46:10

+ 32:43 Рум. 15:10, Ҳас. 4:10-12, Заб. 78:10, Ваҳй 6:10, Ваҳй 19:2

+ 32:46 Так. Шар. 4:9
+ 32:47 Иб. 18:5
+ 32:49 Ад. 27:12
+ 32:50 Ад. 33:38
+ 32:51 Ад. 20:12, Ад. 27:14
+ 32:52 Так. Шар. 3:27
• 33:1 Ҳас. 49:1-28
+ 33:1 Эзр. 3:2, Заб. 89:1

+ 33:2 Заб. 49:2, Заб. 79:2, Заб. 93:1, Ҳаб. 3:3, Дон. 7:10, Зак. 14:5, Аъм. 7:53, Ғал. 3:19, Хур. 19:18

+ 33:4 Юҳ. 1:17, Юҳ. 7:19
+ 33:5 Так. Шар. 32:15, Иш. 44:2
+ 33:8 Хур. 17:7, Ад. 20:13

+ 33:9 Хур. 32:26-29, Так. Шар. 17:9-11, 2 Вак. 17:9, Эзр. 7:10, Хур. 30:7-8

+ 33:13 Ҳас. 27:28
+ 33:15 Ҳас. 49:26, Ҳаб. 3:6
+ 33:16 Хур. 3:2-4
+ 33:17 3 Подш. 22:11, Ҳас. 48:19
+ 33:19 Заб. 4:6
+ 33:20 1 Вақ. 12:8
+ 33:21 Ад. 32:1-5, Ад. 32:16-19
+ 33:22 Еҳ. 19:47, Дов. 18:27
+ 33:23 Еҳ. 19:32-39

+ 33:26 Так. Шар. 32:15, Так. Шар. 33:5, Иш. 44:2, Хур. 15:11

+ 33:27 Заб. 54:20, Заб. 89:3, Заб. 92:2, Ҳаб. 1:12, Заб. 89:1, Заб. 90:9

+ 33:28 Ад. 23:9

+ 33:29 2 Подш. 7:23, Ҳас. 15:1, Заб. 32:20, 2 Подш. 22:45

+ 34:3 Дов. 1:16, Дов. 3:13, Ҳас. 14:2, Ҳас. 19:22, Ҳас. 13:12

+ 34:4 Ҳас. 12:7, Ҳас. 50:24, Так. Шар. 3:27

+ 34:6 Яҳ. 1:9
+ 34:7 Так. Шар. 31:2
+ 34:8 Ад. 20:29
+ 34:9 Ад. 27:18, Ад. 27:23, Иш. 11:2
+ 34:10 Хур. 33:11

Table of Contents

- Китоби Муқаддас

- Такрори Шариат

- БОБИ ЯКУМ
- БОБИ ДУЮМ
- БОБИ СЕЮМ
- БОБИ ЧОРУМ
- БОБИ ПАНҶУМ
- БОБИ ШАШУМ
- БОБИ ҲАФТУМ
- БОБИ ҲАШТУМ
- БОБИ НӮҲУМ
- БОБИ ДАҲУМ
- БОБИ ЁЗДАҲУМ
- БОБИ ДУВОЗДАҲУМ
- БОБИ СЕЗДАҲУМ
- БОБИ ЧОРДАҲУМ
- БОБИ ПОНЗДАҲУМ
- БОБИ ШОНЗДАҲУМ
- БОБИ ҲАФДАҲУМ
- БОБИ ҲАЖДАҲУМ
- БОБИ НУЗДАҲУМ
- БОБИ БИСТУМ
- БОБИ БИСТУ ЯКУМ
- БОБИ БИСТУ ДУЮМ
- БОБИ БИСТУ СЕЮМ
- БОБИ БИСТУ ЧОРУМ
- БОБИ БИСТУ ПАНҶУМ
- БОБИ БИСТУ ШАШУМ
- БОБИ БИСТУ ҲАФТУМ
- БОБИ БИСТУ ҲАШТУМ
- БОБИ БИСТУ НӮҲУМ
- БОБИ СИЮМ
- БОБИ СИЮ ЯКУМ
- БОБИ СИЮ ДУЮМ
- БОБИ СИЮ СЕЮМ
- БОБИ СИЮ ЧОРУМ