ХъыбарыфӀыр • ЩӀэдзапӀэр • Уэрэд ЛъапӀэхэр: Иуан
Author: Institutet för Bibelöversättning
Date: 2021-04-03T01:37:05.628100+00:00

Хъыбарыфӏыр, Щӏэдзапӏэр Уэрэд, Лъапӏэхэр

Хъыбарыфӏыр, Щӏэдзапӏэр Уэрэд, Лъапӏэхэр

1. Пэублэ Псалъэ

1. Иуан

ХЪЫБАРЫФӀЫР

ЩӀЭДЗАПӀЭР

УЭРЭД ЛЪАПӀЭХЭР

КъэбэрдейбзэкӀэ

Библиер зэдзэкӀыным елэж

Стокгольм

2017

ХъыбарыфӀыр

ЩӀэдзапӀэр

Уэрэд ЛъапӀэхэр

ХъыбарыфӀыр, 4-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

ЩӀэдзапӀэр, 2-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

Уэрэд ЛъапӀэхэр, 1-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

ЗэзыдзэкӀар: Къармокъуэ Хьэмид

КъыдэзыгъэкӀыр:

Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институт, 2017

Стокгольм, Швеция

Новый Завет, Бытие, Псалтирь на кабардинском языке

Новый Завет, четвертое издание 2017

Бытие, второе издание 2017

Псалтирь, первое издание 2017

Переводчик: Кармоков Хамид

New Testament, Genesis, Psalms in the Kabardian language

New Testament, fourth edition 2017

Genesis, second edition 2017

Psalms, first edition 2017

Translator: Karamokov Khamid

© Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институт, 1993, 2007, 2011, 2017

Стокгольм, Швеция

© Institute for Bible Translation 1993, 2007, 2011, 2017

Stockholm, Sweden

ISBN 978-91-87149-08-5

Printed by Printcorp, Belarus. Order 17024 (5781).

Пэублэ Псалъэ

ПЭУБЛЭ ПСАЛЪЭ

Си ныбжьэгъу лъапӀэ!

БиблиекӀэ зэджэ тхылъыр зищӀысым ущыгъуазэ? Библием итыр Тхьэм и псалъэу зыми зэримыхъуэкӀыу, зэи мыкӀуэду къэнэнуращ. Тхьэм дунейри цӀыхури къызэригъэщӀари, цӀыхур дунейм щӀытетри зэхыдегъэщӀыкӀ Библием. Библием щызэхуэхьэсащ Тхьэм къыбгъэдэкӀа псалъэу тхыжа хъуа псори. Библиер илъэс минрэ щитхукӀэ ятхащ. Зытхар цӀыху ищӀ хуэдиз мэхъу. Абыхэм ягу кърилъхьэри, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Тхьэм и псалъэхэр яригъэтхащ.

Библиер ӀыхьитӀу зэхэлъщ: Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр икӀи ХъыбарыфӀыр (Инджылыр), Ветхий и Новый Завет арщ. Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр Хьисэ къэхъун и пэ ятхащ. ХъыбарыфӀыр Хьисэ къыщыхъуа лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу ятхащ. Илъэс бжыкӀэ дызытетыр Хьисэ Мэссихь къыщалъхуа илъэсым щыдоублэ.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр журтыбзэкӀэ ятхащ, ХъыбарыфӀыр зэрытхар алыджыбзэщ (грекыбзэщ). Ахэр а лъэхъэнэм щыӀа культурэхэм я бзэу щытащ.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм къеӀуатэ дунейр Тхьэм къызэригъэщӀари цӀыхум япэу гуэныхь зэрищӀари, Тхьэм и лъэпкъ Израиль и тхыдэм топсэлъыхь, бегъымбархэм ятеухуа хъыбархэри Тхьэм и псалъэхэр бегъымбархэм я гум ирилъхьэу абыхэм цӀыхухэм къазэрыжригъэӀари итщ. Сабурри Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм щыщщ. Сабур хъужыр бегъымбар Даут иуса уэрэдхэрщ, псалъэхэу Даут Тхьэр зэригъэлъапӀэр, зэрелъэӀуращ. ЕкклесиасткӀэ зэджэ тхылъри, бегъымбар Ӏэюб и хъыбар зэрыт тхылъри, нэгъуэщӀхэри итщ Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм.

ХъыбарыфӀым итщ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьу ди КъегъэлакӀуэр къызэрыхъуар, абы и псэукӀэр, Ӏуэхуу абы цӀыхухэм яригъэщӀар, гуэныхь зыӀэщӀэщӀа цӀыхухэр къригъэлын папщӀэ, жорым зэрыкӀэрылӀыхьар, лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар. Пасэрей чыристанхэм я зэкъуэшыныгъэмрэ абыхэм я фӀэщхъуныгъэр зэрагъэӀуамрэ я хъыбархэр итщ ХъыбарыфӀым. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм апостолхэу Паул, Петр, Иуан, Иудэ сымэ яригъэтха тхылъхэри ХъыбарыфӀым щыщщ. Апостолхэм я тхылъхэр зыхуэгъэзар япэ чыристанхэм я члисэ зэхуэсыр аращ, ахэр дэнэ щӀыпӀэкӀи щыпсэу чыристанхэми яхуэгъэзауэ щытщ.

ХъыбарыфӀым и иужьрей тхылъым итыр Хьисэ Мэссихь апостол Иуан Ӏуэху къыхуигъэнэхуахэращ (Апокалипсис жыхуаӀэрщ). А тхылъым дунейм и къутэжыгъуэм деж къэхъунур итщ.

Хьисэ Мэссихь цӀыхухэм къаригъэщӀа Ӏуэхухэм «ХъыбарыфӀкӀэ» (Евангелие) йоджэ. А ХъыбарыфӀыр зытеухуар сыт? Ар зытеухуар мыращ: «Тхьэм дунейм и цӀыхухэр апхуэдизкӀэ фӀыуэ илъэгъуати, езым и Къуэ закъуэр итащ, Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэ зыри мыкӀуэду къелын икӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъун щхьэкӀэ» (Иуан 3:16). А ХъыбарыфӀым щыхьэт техъуэу ХъыбарыфӀым итыр тхылъиплӀ мэхъу: ХъыбарыфӀыр Маттэ къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Марк къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Лука къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Иуан къызэриӀуэтар. Маттэрэ Иуанрэ Хьисэ и гъуэгу япэу теува цӀыху пщыкӀутӀым ящыщщ. Маркыр апостол Петр и тхакӀуэу щытащ, апостол Паул и гъусэхэми ящыщщ. Лука дохутыру щытащ. Ари апостол Паул и гъусэхэм ящыщт. Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ ХъыбарыфӀым щыхьэт техъуэр цӀыхуиплӀ мэхъу, зы щыхьэтым жиӀэм адрейм жиӀэр щыхьэт къытехъуэжу.

Библием итщ цӀыхум япэу гуэныхь къызэрихьар. Зэрыхъуаращи, Тхьэм цӀыхухэр зыпигъэкӀри, мыухыжын кӀуэдыныгъэм хуигъэзащ. Ауэ цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлын гухэлъ Тхьэм зэриӀэри итщ Библием. Тхьэм Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьыр дунейм къигъэкӀуащ, щхьэщэхуж къурмэныпхъэ хъун папщӀэ. Хьисэ езыр зи фӀэщ хъу цӀыхухэм я гуэныхьхэр яхуипшыныжащ, псэукӀэ пэжым ухуэзышэ гъуэгур абыхэм къаригъэлъэгъуащ.

Библием пэжу къызэриӀуатэщи, цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлу, дунейр зи ӀэмыщӀэ илъыр Хьисэ Мэссихыц.

Дунейм япэ дыдэ щытрадза тхылъыр Библиеращ («Гутенберг Библие» 1452-56). ЕджэкӀэрэ тхэкӀэрэ зыщӀэ цӀыхухэр нэхъыбэ зэрыхъум, чыристан фӀэщхъуныгъэр дэнэ щӀыпӀэкӀи зэрынэсам къыхэкӀкӀэ, Библием еджэ цӀыхухэм я бжыгъэм хэхъуэ зэпытщ. Щыху еджахэри емыджахэри зыхуэныкъуэ тхылъ хъуащ Библиер. Псом хуэмыдэжу дыщытет лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу Библиер цӀыхубэм нэхъ ялъэӀэсащ.

Бзэуэ зэрызэрадзэкӀам и бжыгъэмкӀэ плъытэмэ, тхылъу дунейм къытехьа псоми я пэ итщ Библиер. Илъэс щитху хуэдиз и пэкӀэ тхылъ тедзэныр къыщагупсысам щыгъуэ Библиер е Библием щыщ тхылъхэр зэрызэрадзэкӀар бзэ 33-рэ фӀэкӀа хъуртэкъым. 1804 гъэм нэсыху – а гъэм Библиер цӀыхухэм ялъэзыгъэӀэс хасэхэр къежьащ – Библиер зэрызэрадзэкӀар бзэ 67-рэ къудейщ. Ауэ епщыкӀубгъуанэ лӀэщӀыгъуэм Библием щыщ тхылъхэр бзэ 400-м нэблагъэкӀэ къыдагъэкӀащ. ЕтӀощӀанэ лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу Библиер е Библием щыщ тхылъхэр бзэ 1600-кӀэ зэрадзэкӀащ. 2015 гъэм и кӀэм ирихьэлӀэу Библиер зэрызэрадзэкӀа бзэхэм я бжыгъэр 2935-рэ хъуащ. Абыхэм ящыщу Библиер зэрыщыту къызэрыдэкӀа бзэхэр 563-рэ мэхъу, ХъыбарыфӀыр бзэ 1334-кӀэ зэрадзэкӀащ, абы нэмыщӀу Библием щыщ зы тхылъ е тхылъ зыбжанэ бзэ 1038-кӀэ дунейм къытехьащ. Ди зэманым цӀыхуу дунейм тетым я процентитӀ къудейщ езыхэм я бзэкӀэ Библием щыщ тхылъ гуэр зимыӀэр. Мы лъэхъэнэм Библиер бзэ миным щӀигъукӀэ зэдзэкӀыным йолэжь. Абыхэм я нэхъыбапӀэр лъэпкъ цӀыкӀухэм я бзэхэращ. А бзэхэм ирипсалъэр цӀыху мин зыбжанэ нэхъыбэ хъуркъым, цӀыху щитхущих, уеблэмэ щэ ныкъуэхыщӀ фӀэкӀа зэрымыпсалъэхэри яхэтщ.

ЖытӀам къыщӀыгъужыпхъэщ еджэкӀэ зымыщӀэхэмрэ нэфхэмрэ Библием щыщ тхылъхэм CD-хэм е кассетэхэм тетхауэ едэӀуэну Ӏэмал зэраӀэр. Абы нэмыщӀкӀэ Библиер «браил» хьэрыфхэмкӀэ къыдагъэкӀ.

Дунейм къытехьа тхылъ псоми я экземпляр бжыгъэм уеплъмэ, Библиер псом япэ итщ. 1900 гъэм Библиеу экземпляр мелуанитху, Инджылу экземпляр мелуанибл къыдагъэкӀауэ щытащ. 1980 гъэм Библиеу экземпляр мелуан 36-рэ, Инджылу экземпляр мелуан 57-рэ традзащ. Абы нэмыщӀ, Библием щыщ тхылъхэр экземпляр мелуан щитху-щих хъууэ къыдэкӀащ.

Библием хуэдэу цӀыхухэм я деж щызэлъышӀыса хъуа тхылъ зыри щыӀэкъым.

Адыгэхэм я тхыдэм, я хабзэхэм, я бзэм, я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием хыболъагъуэ чыристан диным ехьэлӀа Ӏуэхугъуэхэр. Пасэ лъэхъэнэхэм адыгэхэм чыристан диным и хабзэхэр ехьэжьауэ зэрахьэу зэрыщытам щыхьэт тохъуэ ахэр. Щапхъэ зыбжанэ къэтхьынщ.

МахуэцӀэхэу «щэбэтыр», «тхьэмахуэр» («Тхьэм и махуэ» жиӀэу аращ), «мэремыр» адыгэхэр чыристану щыщыта лъэхъэнэм къыщожьэ.

Нобэр къыздэсым адыгэбзэм хэтщ Инджыл псалъэр. А псалъэм иджыри пщӀэшхуэ хуащӀ. Къэбэрдей адыгэхэм «ИнджылкӀэ тхьэ соӀуэ» жаӀэ. НэгъуэщӀу жыпӀэмэ, адыгэхэм ХъыбарыфӀымкӀэ тхьэлъанэ ящӀ, псалъэ быдэ ят.

Адыгэхэм я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием щӀыпӀэшхуэ щаубыд Мэрием, Елэ, нэгъуэщӀхэми. Елэ чыристан Илясым (Илием) къытекӀащ. Адыгэ мифологием Елэ къыхощ уэшхымрэ щыблэмрэ я тхьэу.

Чыристаныгъэм ехьэлӀауэ а зи гугъу тщӀахэм нэмыщӀ, иджыри Ӏэджэ хэбгъуэтэнущ адыгэхэм я хабзэхэм, я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием.

Мы тхылъым и зэдзэкӀынымкӀэ, зэрызэдзэкӀар гъэтэмэмынымкӀэ щӀэгъэкъуэн къытхуэхъуащ щӀыпӀэ зэмылӀэужьыгъуэхэм щыпсэу адыгэхэр. Ахэр къыддэмыӀэпыкъуамэ, мы тхылъыр тхуэмыгъэхьэзырынкӀэ хъунт. Абыхэм ящыщ дэтхэнэми фӀыщӀэшхуэ худощӀ. Тхьэр арэзы къыфхухъу.

ХъыбарыфӀыр зэратхар пасэрей алыджыбзэрщ (грекыбзэрщ). Дэ пасэрей алыджыбзэкӀэ тха оригиналыр адыгэбзэ тщӀауэ аращ. Адрей бзэхэм хуэдэу, пасэрей алыджыбзэм и псалъэм мыхьэнэ зыбжанэ иӀэнкӀэ мэхъу. Абы къыхэкӀкӀэ адыгэбзэкӀэ тха ХъыбарыфӀымрэ урысыбзэкӀэ щыӀэ ХъыбарыфӀымрэ щызэтемыхуи урихьэлӀэнущ. Псалъэм папщӀэ, Екъуб 1:4 ит псалъэ гуэрым «шыӀэ» е «теубыдагъэ» къикӀыу щытынкӀэ хъунущ. Апхуэдэуи Ефес 6:22 ит псалъэ гуэрым е «гур гъэзэгъэн», е «гъэгушхуэн» къикӀынкӀэ мэхъу. Абы нэмыщӀ, пасэрей алыджыбзэм тэмэму дытетын папщӀэ, языныкъуэхэм деж зы псалъэ закъуэм и мыхьэнэр псалъитӀ-щыкӀэ е псалъэуха псокӀэ къыщытӀуатэ щыӀэщ.

Псалъэ гурыӀуэгъуейхэм къарыкӀыр псалъэгъэнахуэхэм къыщытхьащ. Мы тхылъым еджэ псори а псалъэгъэнахуэхэм хуэмыныкъуэнкӀи хъунщ, ауэ ахэр шӀэгъэкъуэн зыхуэхъуни щыӀэнущ.

Адыгэхэр, ахэр дэнэ щыпсэуми, мы тхылъым еджэну дыщогугъ, апхуэдэу дэ догугъэ адыгэбзэр мыкӀуэду дунейм къытенэнми мы тхылъыр хуэлэжьэну.

Библием щыщ япэ тхылъыр, «ЩӀэдзапӀэкӀэ» зэджэр, уи пащхьэ илъщ. Библиер Ӏыхьэ инитӀу гуэшащ: «Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэмрэ» «ХъыбарыфӀымрэ» (Инджыл). Библиер тхылъ хыщӀрэ хым нос, ахэр лӀэщӀыгъуэ зыбжанэкӀэ ятхащ, дунейр къыщигъэщӀам щыщӀэдзауэ лъэхъэнэщӀэм и япэ лӀэщӀыгъуэхэм къэхъугъэкъэщӀыгъэхэр къызэщӀаубыдэ абыхэм.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм хохьэ: Теурэтыр, абы Мусэ и тхылъитхукӀэ йоджэ; бегъымбархэм я тхылъхэр, хъищэхэр, тхыдэ хъыбархэр, усэхэр зэрыт тхылъхэр.

«ЩӀэдзапӀэр» Теурэтым и япэ Ӏыхьэщ. Ар зытхар белджылыкъым, ауэ адрей тхылъиплӀым хуэдэу ари Мусэ итхауэ ялъытэ. Япэ тхылъым адыгэбзэкӀэ и цӀэр «ЩӀэдзапӀэщ», и мыхьэнэкӀэ «Генезис» жыхуаӀэм пэблагъэщ, пасэрей урымыбзэкӀэ щызэрадзэкӀкӀэ, а псалъэрщ къагъэсэбэпыр.

«ЩӀэдзапӀэр» едзыгъуэ 50 мэхъу зытепсэлъыхь елъытакӀэ ахэр гупитӀу бгуэш хъунущ. Япэ едзыгъуэ 11-м къаӀуатэ махуихым и кӀуэцӀкӀэ Тхьэм Езым и ПсалъэкӀэ дунейр къызэригъэщӀар: уафэр, щӀыгур, къэкӀыгъэхэр, псэущхьэхэр, щӀым япэ къытехъуа цӀыхухэу Ӏэдэмрэ Хьэуарэ. Дунейм тет цӀыху лъэпкъ псори къызытепщӀыкӀахэм (Ӏэдэмрэ Хьэуарэ), Тхьэм и унафэм ебакъуэри, я хадэм ит, емрэ фӀымрэ зэхэзыгъэкӀ жыгым пыт пхъэщхьэмыщхьэр яшхащ, абы къыхэкӀыуи дунейр гуэныхыцӀэным хадзащ. Абы къыкӀэлъокӀуэ Къаин, Хьэбэл, Нухь сымэ, гуэныхыцӀэным зэлъищта дунейр игъэпшынэн щхьэкӀэ, Тхьэм псыдзэшхуэ къазэрыщӀигъэуам теухуа хъыбархэр. Абы къыхэкӀэ псэ зыпыт псори кӀуэдащ, Тхьэм и унафэкӀэ Нухь кхъухьым иригъэтӀысхьа псэущхьэхэм, къуалэбзухзм нэмыщӀ Бабилон чэщанэм и хъыбарыр зытеухуар зэрымыжыӀэдаӀуэм щхьэкъ Тхьэм цӀыхур зэригъэпщынарщ.

«ЩӀэдзапӀэм» и етӀуанэ Ӏыхьэм щыщ 12-50-нэ едзыгъуэхэр Ибрэхьим щӀэдзапӀэ зыхуэхъуа журт лъэпкъыр къызытекӀаращ. Дунейм ехыжыху, Тхьэм хуэщыпкъащ ар. Абы зэрыхуэӀурыщӀэм и щыхьэту, Ибрэхьим фӀыуэ илъагъу и къуэ закъуэр Тхьэм тыхь хуищӀынкӀэ хьэзырт. Абы папщӀэ Тхьэм псалъэ быдэ къритащ: «ИпэжыпӀэ, Сэ си нэфӀ ныпщыхуэнщ уэ. Сэ згъэбэгъуэнщ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр, я бжыгъэкӀэ уафэм ис вагъуэхэм хуэдизу, хы Ӏуфэ пшахъуэм хуэдизу; уэ къыптехъукӀынухэм я бийхэм я къалэ куэбжэхэр ебэнущ. Уи бынхэм я хьэтыркӀэ, щӀыгум тет цӀыху псоми Си нэфӀ ящыхуэнщ, уэ укъызэрызэлъэӀуам папщӀэ» (ЩӀэдзапӀэ 22:17-18).

Ибрэхьим ехьэлӀа хъыбарым ущрохьэлӀэ абы и къуэ, хьэрыпхэр къызытехъукӀа Исмэхьил и Ӏуэху зэрыхъуам. «ЩӀэдзапӀэр» топсэлъыхь Исхьэкъ, абы и фыз Ребеккэ, и къуэ Екъуб сымэ. Исхъэкъ и къуэхэр щӀэдзапӀэ яхуэхъуащ журт лъэпкъым и лӀэужь пщыкӀутӀым. Абыхэм псэупӀэ яхуэхъуар Ханаан щӀыгуращ, абы щыщщ иджырей Палестинэмрэ Израилымрэ.

«ЩӀэдзапӀэм» и иужьрей едзыгъуэхэр теухуащ Екъуб и къуэ нэхъыщӀэ Исуф. Ар щӀалэщӀэу и къуэшхэм мысырхэм иращащ, гъэру яӀыгъыну лъэрызехьэти, гугъуехь псоми пэлъэщащ ар, Мысырым къулыкъушхуэ къыщылъысащ, абы лӀыщхьэ щыхъуащ.

Тхылъыр адыгэбзэкӀа зэддзэкӀащ, пасэрей журтыбзэкӀэ тха Ӏэрытхыр (масорет Ӏэрытхыр) лъабжьэ хуэтщӀри. Дэ зэддзэкӀар къыщхьэщокӀ Урыс синодым зэридзэкӀа Библием.

Библием хэтщ адыгэбзэкӀэ пхузэмыдзэкӀ термин гуэрхэр, ахэр гурыӀуэгъуэ тщӀащ, къыхэдгъэщурэ.

Пасэрей журтыцӀэхэр адыгэбзэм и макъхэмкӀэ къызэрытӀуэтэным дыхэтащ, ар нахъ тфӀэзахуэти.

Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институтыр мэгугъэ мы тхылъыр цӀыхум къабыл ящӀынкӀэ, абы нэхъ хуэныкъуэр Тхылъ ЛъапӀэмрэ Тхьэм дунейр къызэригъэщӀамрэ я хъыбархэм дахьэххэрщ.

Библиер зэдзэкӀыным и Институтым фӀыщӀэ ахуещӀ зэдзэкӀакӀуэхэм, редакторхэм, мы Ӏуэху щхьэпэм сэбэп хэхъухьа псоми. Адыгэхэм я анэдэлъхубзэкӀэ абы щыгъуазэ зыхуащӀыну Ӏэмал яӀэ зэрыхъуар хуабжьу ди гуапэщ.

Иуан

Иуан

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

ХЪЫБЫРЫФӀЫР ИУАН КЪЫЗЭРИӀУЭТАР

Псалъэр цӀыху зэрыхъуар

1^1ЩӀэдзапӀэм деж Псалъэр[*] щыӀащ. Ар Тхьэм деж щыӀащ, а Псалъэр Тхьэуэ аращ+. 2ЩӀэдзапӀэм къыщегъэжьауэ, а Псалъэр Тхьэм деж щыӀащ.

3Тхьэм а Псалъэм псори къригъэгъэщӀащ. Тхьэм къигъэщӀа псоми ящыщ а Псалъэм къримыгъэгъэщӀауэ зыри щыӀэкъым+. 4МыкӀуэдыжын гъащӀэ хэлъащ а Псалъэм, а гъащӀэри цӀыхухэм нэху яхуэхъуащ+. 5Нэхур кӀыфӀыгъэм къыщонэху, кӀыфӀыгъэр нэхум пэлъэщакъым.

6Тхьэм къигъэкӀуауэ, лӀы гуэр дунейм къытехьащ. Иуант абы и цӀэр+. 7Иуан нэхум щыхьэт техъуэну къэкӀуащ, цӀыху псоми а нэхумкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун щхьэкӀэ+. 8Езыр нэхутэкъым, ауэ нэхум щыхьэт техъуэн щхьэкӀэ, Тхьэм къигъэкӀуащ ар. 9Нэху пэжу цӀыху псори къэзыгъэнэхур дунейм къытехьэну щытащ+.

10А Псалъэр дунейм къытехьащ. Тхьэм а Псалъэм дуней псори къригъэгъэщӀащ, апхуэдэу щыт пэтми, дунейм и цӀыхухэм ар къацӀыхужакъым. 11Езым и къэралым къэкӀуащ, ауэ абы и цӀыхухэм[*] ар ядакъым+. 12Ауэ ар зыда цӀыху псоми, езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, Тхьэм и бын хъуну хуитыныгъэ къаритащ+. 13Ахэр Тхьэм и бын зэрыхъуа щӀыкӀэр бын къызэралъху щӀыкӀэм хуэдэукъым. Ахэр Тхьэм и бын зэрыхъуар цӀыхухъур цӀыхубзым зэрехъуапсэм, е лӀыр бын зэрыхуейм щхьэкӀэкъым, атӀэ Тхьэм бын хуэхъуныр къызыбгъэдэкӀар езы Тхьэр арщ+.

14А Псалъэр цӀыху хъуащ, икӀи къытхэтащ. Абы и щӀыхьышхуэри тлъэгъуащ. Ар Адэ лъапӀэм и Къуэ закъуэм и щӀыхьышхуэр арщ. НэфӀ щыхуэныгъэрэ щыпкъагъэрэ абы игу илъу щытащ+.

15Иуан абы щыхьэт техъуащ. Мыпхуэдэу жиӀащ макъ хэӀэтыкӀакӀэ:

– Мыращ жыхуэсӀар: «Си ужькӀэ къэкӀуэнур сэр нэхърэ нэхъ лъапӀэщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыкъэхъун и пэкӀэ ар щыӀащ»+.

16Езым и фӀыгъуэшхуэм щыщу зы нэфӀ щыхуэныгъэр адрей нэфӀ щыхуэныгъэм къыкӀэлъыкӀуэу къытлъигъэсащ. 17Торэт хабзэр Тхьэм и унафэкӀэ къытхуэзыгъэнар Мусэ бегъымбарыр арщ, ауэ нэфӀ щыхуэныгъэмрэ щыпкъагъэмрэ къызыбгъэдэкӀар Хьисэ Мэссихьыр арщ+. 18Тхьэр и нэкӀэ зыми илъэгъуакъым игъащӀэм. Къуэ закъуэу Адэ лъапӀэм деж щыӀэм Тхьэр зыхуэдэр къытхуигъэнэхуащ+.

УмэхъакӀуэ Иуан щыхьэт зытехъуар

(Маттэ 3:1-12; Марк 1:2-8; Лука 3:15-17)

19•Иуан Хьисэ щыхьэт зэрытехъуар мыращ; Ерусалим щыщ журтхэм дин пашэхэри левитхэри[*] Иуан еупщӀыну ягъэкӀуащ.

– Уэ ухэт? – жаӀэу щеупщӀым, 20Иуан, пэжыр имыбзыщӀу, нахуэу жиӀащ:

– Сэракъым Мэссихьыр.[*]+

21– АтӀэ ухэт уэ? – еупщӀащ ахэр. – Уэ у-Иляс бегъымбар?[*]

– Хьэуэ, – жиӀащ Иуан.

– Бегъымбарыр[*] уэра? – еупщӀащ ахэр.

– Хьэуэ, – жиӀащ абы+.

22– АтӀэ ухэт уэ? – еупщӀащ Иуан. – ДыкъэзыгъэкӀуахэм еттыжыну жэуапыр къыджеӀэ. Сыт уэ уи щхьэм щхьэкӀэ къыджепӀэнур?

23– Ешайа бегъымбарым[*] «Зиусхьэным и гъуэгур занщӀэ фщӀы, жиӀэурэ губгъуэ нэщӀым джэ макъ гуэр къыщоӀу» жыхуиӀэ макъыр сэращ, – жиӀащ Иуан.

24А лӀыкӀуэхэр фарисейхэм[*] ящыщт. 25Ахэр Иуан къеупщӀащ:

– Мэссихьыр уэрмырамэ, Илясри уэрмырамэ, бегъымбарри уэрмырамэ, сыт цӀыхухэр щӀэбумэхъыр[*]?

26– Сэ цӀыхухэр соумэхъ, – яжриӀащ Иуан. – Ауэ фымыцӀыху гуэр къыфхэтщ. 27Аращ си ужькӀэ къэкӀуэнур. Ар сэр нэхърэ нэхъ лъапӀэщ. Абы и вакъэ лъэпсхэр хуэстӀэтэнуи схуэфащэкъым сэ.

28А псори къыщыхъуар Вифание жылэращ, Иорданыпсым и адрыщӀу Иуан цӀыхухэр щиумэхъыу щытарщ.

Тхьэм и къурмэныпхъэ щынэр

29Хьисэ етӀуанэ махуэм къакӀуэу щилъагъум, Иуан жиӀащ:

– Мис Тхьэм и къурмэныпхъэ щынэу дунейм и цӀыхухэм я гуэныхьхэр ятезыхыжыр+. 30Мыращ жыхуэсӀар: «Си ужькӀэ къэкӀуэну лӀыр сэр нэхърэ нэхъ лъапӀэщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыкъэхъун и пэкӀэ ар щыӀащ». 31Ар сэ сцӀыхуртэкъым, ауэ сэ цӀыхухэр сыумэхъыну сыкъыщӀэкӀуар израил цӀыхухэм ар хэтми езгъэщӀэн щхьэкӀэщ.

Хьисэ щыхьэт техъуэурэ, Иуан жиӀащ итӀанэ:+

32– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр тхьэрыкъуэм хуэдэу уафэм Хьисэ къыхуехауэ къызэрыщхьэщытыр слъэгъуащ+. 33Езыр сэ сцӀыхуртэкъым, ауэ цӀыхухэр сыумэхъыну сыкъэзыгъэкӀуам къызжиӀащ: «Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къызыхуехауэ, зыщхьэщыт цӀыхур арщ цӀыхухэр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэкӀэ зыумэхъынур»+. 34Апхуэдэу зэрыхъуар сэ слъэгъуащ, ар Тхьэм зэри-Къуэми щыхьэт сытохъуэ сэ.

Хьисэ и гъуэгу япэу техьа цӀыхухэр

35Иуан езым и гъуэгу ирикӀуэ лӀитӀ и гъусэу, а щӀыпӀэм деж щытащ етӀуанэ махуэми+. 36Хьисэ къакӀуэу щилъагъум, Иуан жиӀащ:

– Мис Тхьэм и къурмэныпхъэ щынэр+.

37Иуан и гъуэгу ирикӀуэ лӀитӀым абы ар жиӀэу щызэхахым, Хьисэ и ужь иуващ. 38Хьисэ къызэплъэкӀри, ахэр езым и ужь иувауэ щилъагъум, яжриӀащ:

– Сыт фэ фызыхуейр?

– Равви, дэнэ ущыпсэур? – къеупщӀащ ахэр. (Раввим къикӀыр «Дин ЕгъэджакӀуэщ».)+

39– ФыкъакӀуи, флъагъунщ, – яжриӀащ Хьисэ.

Ахэр кӀуэщ, зыщыпсэур ялъагъури, а махуэр Хьисэ деж щагъэкӀуащ. Ар сыхьэтыр плӀым дежт.[*]

40Иуан Хьисэ теухуауэ жиӀар зэхэзыхыу, Хьисэ и ужь иува лӀитӀым я зыр Симон Петр и къуэш Индрисщ+.

41Индрис и къуэш Симон япэщӀыкӀэ къигъуэтри жриӀащ:

– Мэссихьыр къэдгъуэтащ. (Мэссихьым къикӀыр «Христосыр» арщ.)+

42Индрис Хьисэ деж Симоныр къишащ. Симон щилъагъум, Хьисэ къыжриӀащ:

– Уэ у-Симону Иуан урикъуэщ. КифэкӀэ къоджэнущ. (Кифэм къикӀыр «Мывэщ».)+

И гъуэгу ирикӀуэну, Хьисэ Филиппрэ Нафанаилрэ къызэрыхуриджар

43Хьисэ Галилей хэкум кӀуэну триубыдащ етӀуанэ махуэм. Хьисэ Филипп хуэзри, жриӀащ итӀанэ:

– Си ужь къиувэ.

44А Филиппыр Индрисрэ Петррэ зыдэс Вифсайдэ къалэм[*] щыщт+. 45Филипп кӀуэщ, Нафанаил къигъуэтри, жриӀащ:

– Торэт хабзэм иту Мусэ бегъымбарми адрей бегъымбархэми зи гугъу ящӀар къэдгъуэтащ. Ар Исуф и къуэу Назарет къалэм[*] щыщ Хьисэр аращ+.

46– Назарет фӀыгъэ зыхэлъ гуэр къыдэкӀын? – къеупщӀащ Нафанаил.

– КъакӀуи, еплъ! – жриӀащ абы Филипп.

47Нафанаил къакӀуэу щилъагъум, абы теухуауэ Хьисэ жиӀащ:

– Мис Израил щыщ цӀыху щыпкъэу гъэпцӀагъэ гуэри зыхэмылъыр+.

48– Дэнэ сыкъыщыпцӀыхурэ? – къеупщӀащ Нафанаил Хьисэ.

– Филипп къоджэн и пэкӀэ, ахъуо жыгым и щӀагъым ущыщӀэтым, услъэгъуащ, – жиӀащ Хьисэ.

49– Равви, уэ Тхьэм ури-Къуэщ, Израилым урипащтыхьщ, – къыжриӀащ Нафанаил+.

50– Ахъуо жыгым и щӀагъым ущӀэту услъэгъуащ зэрыбжесӀам щхьэкӀэ, уи фӀэщ хъуащ, – жиӀащ Хьисэ. – Абы нэхърэ нэхъ гъэщӀэгъуэныщи плъагъунущ.

51Хьисэ Нафанаил жриӀащ итӀанэ:

– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, уафэр зэӀухауэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм[*] деж мелыӀычхэр дэкӀуейуэ икӀи къехыу[*] флъагъунущ+.

2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Канэ жылэм щыӀа хьэгъуэлӀыгъуэр

2^1Галилей хэкум[*] щыщ Канэ жылэм[*] хьэгъуэлӀыгъуэ щыӀащ ещанэ махуэм. Хьисэ и анэри абы ирихьэлӀащ+. 2Хьиси абы и гъуэгу ирикӀуэхэри а хьэгъуэлӀыгъуэм ирагъэблэгъауэ щытащ.

3Фадэр щаухым, анэм Хьисэ жриӀащ:

– Санэ яӀэжкъым.

4– А цӀыхубз, сыт сэ си Ӏуэхуу абы хэлъыр? Си пӀалъэр иджыри къэсакъым, – жриӀащ Хьисэ и анэм+.

5– Хьисэ сыт къывжиӀэми, вгъэзащӀэ, – яжриӀащ Хьисэ и анэм ӀуэхутхьэбзащӀэхэм.

6Мывэм къыхэщӀыкӀауэ псылъих щытт абдежым, журтхэм я дин хабзэм тету загъэкъэбзэн щхьэкӀэ. Дэтхэнэ псылъэми литр ищӀ-щэрэ тӀощӀрэ хуэдиз ихуэрт+.

7– Псылъэхэм псы изу ивгъахъуэ, – яжриӀащ Хьисэ ӀуэхутхьэбзащӀэхэм. Арати, изыбзэу ирагъэхъуащ. 8Хьисэ яжриӀащ итӀанэ:

– Псылъэхэм хуэм-хуэмурэ къифхи, хьэгъуэлӀыгъуэм и тхьэмадэм зэфэн хуэфхь.

Апхуэдэуи ящӀащ. 9Тхьэмадэр фадэ хъуа псым еӀубащ. Санэр къыздикӀар ищӀэртэкъым, а псыр псылъэхэм къизыха ӀуэхутхьэбзащӀэхэрт зыщӀэр. ХьэгъуэлӀыгъуэм и тхьэмадэм щауэр къриджэри, 10жриӀащ:

– СанэфӀыр Ӏэнэм япэ къытрагъэувэ. ХьэщӀэхэр куэд ефа нэужь, санэ нэхъ пудыр Ӏэнэм къытрагъэувэ, ауэ уэ фадэфӀыр иджыри къэс щыбгъэтащ.

11Хьисэ и нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэм ящыщу япэрейр аращ. А нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэр Галилей хэкум щыщ Канэ жылэм щигъэлъэгъуащ. И щӀыхьышхуэр къигъэнэхуащ апхуэдэу, и гъуэгу ирикӀуэхэми езымкӀэ фӀэщхъуныгъэу яӀэри нэхъ быдэ хъуащ.

12И анэри, и къуэшхэри, и гъуэгу ирикӀуэхэри и гъусэу, Хьисэ Капернаум къалэм[*] кӀуащ абы и ужькӀэ. Махуэ зыщыплӀкӀэ щыӀащ а къалэм+.

Хьисэ сатуущӀэхэр Тхьэм и унэшхуэм къызэрыщӀихуар

(Маттэ 21:12-13; Марк 11:15-17; Лука 19:45-46)

13•Журтхэм я ӀутӀыж махуэшхуэр[*] къэблэгъащ, Хьисэ Ерусалим дэкӀуеящ+. 14Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьащ. ЩыщӀыхьэм, выхэр, мэлхэр, тхьэрыкъуэхэр зыщэхэри,[*] ахъшэ зыхъуэжхэри[*] Ӏэнэхэм пэрысу абы щӀилъэгъуащ. 15КӀапсэм щӀопщ къыхищӀыкӀри, еуэурэ, Тхьэм и унэшхуэм щӀэт псори, выхэри мэлхэри я гъусэу, къыщӀихуащ. Ахъшэ зыхъуэжхэми я Ӏэнэхэр щхьэпридзащ, я ахъшэхэри ирикъухьащ.

16– Мыхэр Ӏуфх. Си Адэм и унэр сатущӀыпӀэ фымыщӀ, – яжриӀащ Хьисэ тхьэрыкъуэ зыщэхэм+.

17«Уэ уи унэм сызэрыфӀэлӀыкӀым щхьэкӀэ согузавэ» псалъэхэр Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтыр[*] Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ягу къэкӀыжащ абдежым+.

18Журтхэм Хьисэ къыжраӀащ абы щыгъуэ:

– Мыр пщӀэну хуитыныгъэ зэрыуиӀэм и щыхьэту сыт хуэдэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ дыбгъэлъагъун+?

19– Мы тхьэ унэр зэхэфкъути, сэ махуищкӀэ зэтезгъэувэжынщ, – жэуап яритащ Хьисэ абыхэм+.

20– Мы тхьэ унэр илъэс плӀыщӀрэ хыкӀэ ящӀащ, – жаӀащ журтхэм, – уэ ар махуищкӀэ зэтебгъэувэжыфынуи?

21Хьисэ тхьэ унэ жыхуиӀар езым и пкъырат. 22Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжа нэужь, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм а псалъэхэр ягу къэкӀыжри, Тхьэм и псалъэ тхахэмкӀи Хьисэ жиӀа псалъэхэмкӀи фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ+.

ЦӀыху псоми ягу илъыр Хьисэ ещӀэ

23ӀутӀыж махуэшхуэм Ерусалим щыщыӀэм, Хьисэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ къигъэлъэгъуахэр я нэгу щӀэкӀати, цӀыху куэдым абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ+. 24Ауэ Хьисэ цӀыхухэм дзыхь яхуищӀыртэкъым, ахэр псори фӀыуэ ицӀыхурти. 25ЦӀыхум теухуауэ зыгуэр зэригъэщӀэн щхьэкӀэ цӀыху гуэр щыхьэт къытехъуэну Хьисэ хуэныкъуэтэкъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыхухэм ягу илъыр езым ищӀэрти.

3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

ЩӀэрыщӀэу фыкъалъхужын хуейщ

3^1Фарисейхэм ящыщ лӀы гуэр щыӀащ Никодим и цӀэу. Ар журт пашэхэм ящыщт+. 2Хьисэ деж жэщу къакӀуэри, абы къыжриӀащ:

– Равви,[*] уэ Тхьэм къыбгъэдэкӀа дин егъэджакӀуэу узэрыщытыр дощӀэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр имыгъусэмэ, уэ къэбгъэлъагъуэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къигъэлъэгъуэн зыми лъэкӀынукъым.

3– Пэж дыдэр бжызоӀэ, цӀыху гуэрми, щӀэрыщӀэу къамылъхужмэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр[*] илъагъун лъэкӀынукъым, – жиӀащ Хьисэ.

4– ЦӀыхур жьы хъумэ, дауэ къызэралъхужынур? – къеупщӀащ Никодим. – И анэм и ныбэм ихьэжу, щӀэрыщӀэу къалъхужыну?

5– Пэж дыдэр ныбжызоӀэ, – жэуап итыжащ Хьисэ, – псымрэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ къахэкӀыу, щӀэрыщӀэу къамылъхужмэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм щӀыхьэн лъэкӀынукъым цӀыхум+. 6ЦӀыхум къыхуэхъур цӀыхущ, ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыхэкӀ цӀыхур Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зи гум илъ цӀыхущ. 7«ЩӀэрыщӀэу фыкъалъхужын хуейщ» жысӀэу зэрыбжесӀар умыгъэщӀагъуэ. 8Жьыр езыр здыхуеймкӀэ къопщэ. И макъри зэхыбох, ауэ къыздикӀри здэкӀуэри пщӀэркъым. Аращ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыхэкӀа дэтхэнэ цӀыхуми и Ӏуэхур зытетыр.

9– Ар дауэ зэрыхъур? – еупщӀащ Никодим Хьисэ.

10– Уэ израил дин егъэджакӀуэхэм уащыщщ, ар умыщӀэу ара? – жэуап иритащ Хьисэ. 11– Пэж дыдэр ныбжызоӀэ, дэ тщӀэращ дызытепсэлъыхьыр, тлъэгъуаращ щыхьэт дызытехъуэри, ауэ щыхъукӀи ди щыхьэтыгъэр фэ вдэркъым. 12Мы дунейм и Ӏуэхугъуэхэм ятеухуауэ нывжесӀащ, фэ фи фӀэщ хъуркъым. Уафэм и Ӏуэхугъуэхэм ятеухуауэ нывжесӀэмэ, дауэ фи фӀэщ зэрыхъунур? 13Уафэм зы цӀыхуи дэкӀуеякъым, ауэ уафэр зи псэупӀэ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр дунейм къехащ+. 14Мусэ бегъымбарым[*] губгъуэ нэщӀым блэр зэрыщиӀэтыгъам хуэдэу, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэри цӀыхухэм яӀэтын хуейщ,[*]+
15езымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэ зыми мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъун щхьэкӀэ.

16– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм дунейм и цӀыхухэр апхуэдизкӀэ фӀыуэ илъэгъуати, езым и Къуэ закъуэр итащ, Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэри мыкӀуэду къелын икӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъун щхьэкӀэ+. 17Тхьэм дунейм и цӀыхухэр игъэкъуэншэну аракъым езым и Къуэр дунейм къыщӀигъэкӀуар, атӀэ и Къуэм къыпкърыкӀэу дунейм и цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлын щхьэкӀэщ+. 18Тхьэм езым и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэри игъэкъуэншэнукъым, ауэ фӀэщхъуныгъэ зимыӀэ дэтхэнэри Тхьэм игъэкъуэншакӀэщ и Къуэ закъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ зэрымыхъуам щхьэкӀэ+. 19Тхьэм цӀыхухэр щӀигъэкъуаншэр мыращ: Нэхур дунейм къытехьащ, ауэ цӀыхухэм нэхум нэхърэ кӀыфӀыгъэр нэхъыфӀу ялъэгъуащ, абыхэм ялэжь Ӏуэхухэр бзаджагъэти+. 20Бзаджагъэ зылэжь дэтхэнэми нэхур илъагъу хъуркъым, илэжьа Ӏуэхухэри нахуэ мыхъун щхьэкӀэ, нэхум екӀуалӀэркъым+. 21Ауэ щыпкъагъэр зылэжь дэтхэнэри нэхум йокӀуалӀэ, Тхьэм и псэм зэрыщыщым папщӀэ а Ӏуэхухэр зэрилэжар нахуэ хъун щхьэкӀэ.

Иуан Хьисэ зэрытепсэлъыхьар

22Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ Иудей хэкум[*] кӀуащ абы и ужькӀэ. Абыхэм я гъусэу Хьисэ а щӀыпӀэм щыӀэурэ, цӀыхухэр иумэхъырт+. 23Салим жылэм пэгъунэгъуу Енон зи цӀэ щӀыпӀэм псы куэд щыӀэти, Иуан цӀыхухэр абы щиумэхъырт. Ахэр Иуан деж къакӀуэрти, зрагъэумэхъырт. 24А зэманым Иуан лъэхъуэщым щӀадзащӀыкӀэтэкъым.[*]+
25Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщхэмрэ зы журт гуэррэ диным тету зызэрыбгъэкъэбзэжын ӀуэхугъуэмкӀэ зэныкъуэкъуу щӀадзащ+. 26И гъуэгу ирикӀуэхэр и деж къакӀуэри, Иуан къыжраӀащ:

– Равви, еплъ, Иорданыпсым и адрыщӀым уэ узигъуса икӀи щыхьэт узытехъуа лӀым цӀыхухэр щеумэхъ икӀи цӀыху псори абы и деж къокӀуэ+.

27– Тхьэм лъимыгъэкӀмэ, зыми зыри ищӀэн лъэкӀынукъым, – жиӀащ Иуан+. 28– «Мэссихьыр сэракъым, ауэ Мэссихьым и пэ къихуэу Тхьэм сыкъигъэкӀуащ» зэрыжысӀамкӀэ фэ фызищыхьэтщ+. 29НысащӀэр зейр щауэр арщ. Ауэ щауэм и гъусэу абдежым щыту щауэм и макъыр зэхэзыхыр мэгуфӀэ. А гуфӀэгъуэ нэсыр сэри си гуфӀэгъуэщ+. 30Ар нэхъ ин хъун хуейщ, сэ нэхъ цӀыкӀу сыхъун хуейщ.

Уафэм къехыр

31– ИщхьэкӀэ къехыр псоми ящхьэжщ. Ауэ щӀылъэм щыщыр щӀылъэм ейщ, щӀылъэм тетхэр зэрыпсалъэм хуэдэу ари мэпсалъэ. Уафэм къехыр псоми ящхьэщ. 32Илъэгъуахэмрэ зэхихахэмрэ щыхьэт ятохъуэ ар, ауэ и щыхьэтыгъэр зыми идэркъым. 33Абы и щыхьэтыгъэр зыдам Тхьэр зэрыщыпкъэр идауэ мэхъу+. 34Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм къигъэкӀуам Тхьэм и псалъэхэрщ жиӀэр. А цӀыхум и гум Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр кърилъхьэ зэпытщ. 35Адэ лъапӀэм езым и Къуэр фӀыуэ елъагъури, и ӀэмыщӀэ псори кърилъхьащ+. 36Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъуащ, Къуэм емыдаӀуэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэнукъым, Тхьэм и губжьыр къытехуэнущ абы+.

4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Самарие щыщ цӀыхубзым Хьисэ зэрепсэлъар

4^1Иуан и гъуэгу ирикӀуэхэм нэхърэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр нэхъыбэ хъуурэ, Хьисэ ахэр зэриумэхъым и хъыбарыр фарисейхэм зэралъэӀэсар Хьисэ къищӀащ. 2(Ахэр зыумэхъыу щытар Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр арщ, езы Хьисэкъым.)+
3А хъыбарыр щызэхихым, Иудей хэкум икӀри, Галилей хэкум кӀуэжащ Хьисэ+.

4Самарие хэкум[*] кӀуэцӀрыкӀыну къыпэщытт Хьисэ+. 5КӀуэурэ, Самарие хэкум щыщ Сихар къалэм нэсащ; а къалэр Екъуб езым и къуэ Исуф иритыгъа щӀыгу Ӏыхьэм[*] пэгъунэгъут+. 6А щӀыпӀэм Екъуб и псыкъуийр итт. Гъуэгум иригъэшати, псыкъуийм деж щетӀысэхащ Хьисэ. Сыхьэтыр пщыкӀутӀым дежт ар.[*]

7Хьисэ псыкъуийм деж щысу, самарие цӀыхубз гуэр псыхьэ къэкӀуащ.

Псы тӀэкӀу сегъафэ, – жриӀащ Хьисэ. 8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм шхын къащэхуну къалэм кӀуат абы щыгъуэ.

9Уэ ужуртщ, сэ Самарие сыщыщ цӀыхубзщ, – къыжриӀащ самарие цӀыхубзым Хьисэ. – Псы уезгъэфэну дауэ укъызэлъэӀуфрэ? – (Апхуэдэу щӀыжиӀар журтхэмрэ самарие цӀыхухэмрэ зэхыхьэу щыттэкъыми, аращ.)

10– Тхьэм и тыгъэр зыхуэдэри «Псы тӀэкӀу сегъафэ» къыбжезыӀари уэ пщӀэуэ щытатэмэ, абы уелъэӀунт, абыи гъащӀэ къозытын псы уригъэфэнт, – жриӀэжащ Хьисэ цӀыхубзым+.

11– Зи щӀыхь ин, – къыжриӀащ цӀыхубзым, – псыкъуийр куущ, уэ псы къызэрипхын уиӀэкъым. А гъащӀэ къызэзытыну псыр дэнэ къыздипхынур? 12Ди адэшхуэ Екъубщ мы псыкъуийр къытхуэзыгъэнар. Езыри и къуэхэри мы псым щыщ ефэу, и былымхэри иригъафэу щытащ. Абы нэхърэ унэхъыщхьэ уэ?

13– Мы псым щыщ хэт ефэми, псы хуэлӀэжынущ, – жэуап иритыжащ Хьисэ. 14– Ауэ сэ ест псым ефэр игъащӀэкӀэ псы хуэлӀэжынукъым. Сэ абы естыну псыр цӀыхум игу илъу, зэи мыгъуж псынэ хуэхъунущ, мыкӀуэдыжын гъащӀи а псынэм къритынущ+.

15– Зи щӀыхь ин, – къыжриӀащ цӀыхубзым, – псы сыхуэмылӀэжыну, псыхьи сыкъэмыкӀуэжыну а псым щыщ къызэт.

16– КӀуэи, уи щхьэгъусэм къеджи, къэкӀуэж, – жриӀащ Хьисэ.

17– Щхьэгъусэ сиӀэкъым, – къыжриӀащ цӀыхубзым.

– Щхьэгъусэ узэримыӀэр пэжу жыпӀащ, – жриӀащ Хьисэ цӀыхубзым. 18– Уэ щхьэгъуситху уиӀащ, иджы уиӀэр уи щхьэгъусэкъым. А къыжыпӀар пэжщ.

19– Зи щӀыхь ин, уэ узэрыбегъымбарыр къэсщӀащ, – къыжриӀащ цӀыхубзым+. 20– Ди адэжьхэр мы Ӏуащхьэм Тхьэм щелъэӀуу щытащ, ауэ фэ, журтхэм, жывоӀэ Тхьэм ущелъэӀун хуейр Ерусалим дежу+.

21– Уэ, цӀыхубз, – жиӀащ Хьисэ, – уи фӀэщ гъэхъу, мы Ӏуащхьэми Ерусалими Адэ лъапӀэм фыщыщемылъэӀун махуэ къэсынущ. 22Фэ, самарие цӀыхухэм, фызэлъэӀу Тхьэр фщӀэркъым, ауэ дэ дызэлъэӀу Тхьэр дощӀэ, мы дунейм и цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр журтхэм ящыщщи+.

23Хьисэ жиӀащ итӀанэ:

– Адэ лъапӀэм щыпкъэу елъэӀухэр гурэ псэкӀи щыпкъагъэкӀи щелъэӀун махуэр къэсынущ икӀи къэсакӀэщ. Апхуэдэу елъэӀухэращ Адэ лъапӀэм и щӀасэр+. 24Тхьэр псэщ, абы елъэӀухэри Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀи щыпкъагъэкӀи елъэӀун хуейщ+.

25– ХристоскӀэ зэджэ Мэссихьыр къызэрыкӀуэнур сощӀэ, – къыжриӀащ цӀыхубзым. – Ар къакӀуэмэ, Ӏуэху псори къыдгуригъэӀуэнущ+.

26– А жыхуэпӀэр сэращ, иджыпсту къопсалъэрщ, – жриӀащ Хьисэ абы+. 27Абы хэту, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къэсыжащ. Хьисэ цӀыхубз гуэрым епсалъэу щалъагъум ягъэщӀэгъуащ, арщхьэкӀэ абыхэм ящыщ зыми зыри жиӀакъым: «Сыт къыпыпхынур?» е «Сыт ущӀепсалъэр?» жиӀэу.

28А цӀыхубзым и кхъуэщыныр къигъанэщ, къалэм дыхьэжри, цӀыхухэм яжриӀащ:

29– ФыкъакӀуи, феплъыт, лӀы гуэрым сэ сщӀа псори къызжиӀэжащ. Арауэ пӀэрэ Мэссихьыр?

30Къалэм къыдэкӀри, Хьисэ деж къэкӀуащ цӀыхухэр.

31Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр къелъэӀуащ:

– Равви, шхэ.

32Хьисэ яжриӀащ:

– Фэ фи мынэӀуасэ шхыныгъуэ сиӀэщ.

33Апхуэдэу щыжиӀэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр, «Зыгуэрым шхын къыхуихьауэ пӀэрэ?» жаӀэу зыр зым еупщӀыжащ.

34– Сэ си шхыныгъуэр сыкъэзыгъэкӀуар зыхуейр злэжьыну, абы и Ӏуэхур нэзгъэсыну аращ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм+. 35– МазиплӀ дэкӀмэ, гъавэ Ӏухыжыгъуэр къэсынущ, аракъэ фэ жыфӀэр? АтӀэ сэ нывжызоӀэ, фи напӀэр къэфӀэти, губгъуэхэм фиплъэ! Гъавэр гъуэжьыбзэ хъури, я Ӏухыжыгъуэр къэсащ+. 36Гъавэр иджы Ӏузыхыжым и Ӏыхьэр егъуэтыж, мыкӀуэдыжын гъащӀэм щхьэкӀэщ гъавэр щӀыӀуихыжыр. Апхуэдэу, жылэ зысэри гъавэр Ӏузыхыжри зэдэгуфӀэнущ+. 37«Зым жылэ есэ, адрейм гъавэр Ӏуехыж» жыхуаӀэ псалъэжьыр пэж хъуащ. 38Фэ гугъу фызыдемыхьа гъавэр Ӏуфхыжыну фызгъэкӀуащ. А гъавэм нэгъуэщӀхэр гугъу дехьащ, ауэ фэри абыхэм я Ӏуэхум фыхыхьащ.

39А къалэм дэс самарие цӀыху куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ, а цӀыхубзыр Хьисэ щыхьэт къытехъуэурэ, «Сэ сщӀа псори къызжиӀащ» зэрыжиӀам щхьэкӀэ. 40Абы къыхэкӀкӀэ, самарие цӀыхухэр Хьисэ деж къыщыкӀуэм, я деж зыщиӀэжьэну къелъэӀуащ. КъыщелъэӀум, абыхэм я деж махуитӀкӀэ къэнащ. 41Хьисэ и псалъэхэр щызэхахым, абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр нэхъыбэж хъуащ.

42– Уэ жыпӀам и закъуэкъым фӀэщхъуныгъэ диӀэ зыгъэхъуар, – жраӀащ абыхэм цӀыхубзым, – атӀэ ди тхьэкӀумэкӀэ зэхэтхащ езым жиӀэр, дунейм и цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр пэжу арауэ зэрыщытыр къэтщӀащ+.

Пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэм и къуэр Хьисэ зэригъэхъужар

(Маттэ 8:5-13; Лука 7:1-10)

43А махуитӀыр дэкӀа нэужь, Хьисэ а щӀыпӀэм икӀри, Галилей хэкум кӀуащ; 44бегъымбарым езыр щапӀа къалэм щӀыхь къызэрыщыхуамыщӀыр Хьисэ и нэгу щӀэкӀати+. 45Хьисэ Галилей хэкум къыщыкӀуэм, абы ис цӀыхухэм ирагъэблэгъащ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр махуэшхуэм Ерусалим щыӀати, а махуэхэм Хьисэ абы щилэжьа псори щалъэгъуат+.

46Хьисэ Галилей хэкум ит Канэ жылэм кӀуэжащ аргуэру. А жылэращ псыр фадэ зыщищӀыгъар. Пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэ[*] гуэр Капернаум къалэм дэст. Абы и къуэр сымаджэу хэлът+. 47Хьисэ Иудейм къикӀыу, Галилейм къызэрыкӀуар а Ӏэтащхьэм щызэхихым, абы деж къэкӀуащ.

– КъакӀуи, си къуэ сымаджэу лӀэн гъунэгъу хъуар схуэгъэхъуж, – жиӀэри къелъэӀуащ.

48– Нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэмрэ Ӏуэху телъыджэхэмрэ фэ фымылъагъумэ, фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъунукъым, – жриӀащ абы Хьисэ+.

49– Зи щӀыхь ин, си къуэр мылӀэ щӀыкӀэ къакӀуэ, – къыжриӀащ Хьисэ пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэм.

50– КӀуэж, уи къуэр псэунущ, – жиӀащ Хьисэ.

Хьисэ жриӀа псалъэхэр и фӀэщ хъури, а лӀыр кӀуэжащ. 51Ӏэтащхьэр кӀуэжу гъуэгу здытетым, абы и унэӀутхэр къыпежьэри къыжраӀащ:

– Уи къуэр псэунущ.

52– Сыхьэтыр дапщэм деж нэхъыфӀ хъууэ щыщӀидзар? – еупщӀащ абыхэм Ӏэтащхьэр.

– Дыгъуасэ шэджагъуэнэужьым сыхьэтыр зым деж[*] плъыржьэрыр щхьэщыкӀащ, – къыжраӀащ унэӀутхэм.

53Ар къыщыжраӀэм, Ӏэтащхьэм игу къэкӀыжащ и къуэм плъыржьэрыр щыщхьэщыкӀар «Уи къуэр псэунущ» жиӀэу Хьисэ къыщыжриӀэгъа сыхьэт дыдэм зэрытехуэр. Езыми езым и унагъуэми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ абы и ужькӀэ+.

54Иудейм къикӀыжу Галилейм къыщыкӀуам, етӀуанэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэу Хьисэ къигъэлъэгъуар аращ+.

5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ псыхъурей зыгъэпскӀыпӀэм деж лӀы гуэр зэрыщигъэхъужар

5^1Журт махуэшхуэ къэсащ абы и ужькӀэ икӀи Хьисэ Ерусалим къэкӀуащ. 2Мэл Куэбжэ зи цӀэм деж псыхъурей зыгъэпскӀыпӀэ, журтыбзэкӀэ ВифездэкӀэ еджэу, Ерусалим щыӀэщ. Щхьэ зытелъ сэхитху а зыгъэпскӀыпӀэм иӀэщ. 3Сымаджэ куэд щылът абдежым: нэфи, лъаши, пкъыуэ хъуаи. Ахэр псым зыкъигъэхъеиным пэплъэрт, 4сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Зиусхьэным и мелыӀычыр а зыгъэпскӀыпӀэм зэзэмызэ къехырти, псыр игъэщэнауэрт. Псыр щэнэуа нэужь, абы япэу хыхьар, сыт хуэдэ узыфэ иӀэми, хъужырт. 5Илъэс щэщӀрэ икӀэ сымаджэу щыта лӀы гуэр сымаджэхэм яхэлът. 6Ар щилъагъум, куэд щӀауэ зэрысымаджэр ищӀэрти, Хьисэ абы еупщӀащ:

– Ухъужыну ухуей? – жери.

7– Зи щӀыхь ин, – жиӀащ сымаджэм, – псыр щыщэнауэкӀэ, зыгъэпскӀыпӀэм сыхэзышэн гъусэ сиӀэкъым. Сэ сынэмысурэ, нэгъуэщӀ гуэр сяпэ йощри, псым хохьэ.

8КъызэфӀэувэ, уи алэрыбгъур къащти, зекӀуэ, – жиӀащ Хьисэ+.

9А лӀыр напӀэзыпӀэм хъужащ, и алэрыбгъур къищтэри къикӀухьащ.

Ар къыщыхъуар щэбэт махуэт.[*]
10Арати, журтхэм а лӀы хъужам жраӀащ:

– Нобэ щэбэт махуэщи, уи алэрыбгъур къэпщтэж хъунукъым хабзэкӀэ.

11– Сэ сызыгъэхъужам «Уи алэрыбгъур къащти, зекӀуэ» къызжиӀащ, – къажриӀэжащ а лӀым абыхэм.

12– «Уи алэрыбгъур къащти, зекӀуэ» къыбжезыӀар хэт хъуну? – жаӀэри еупщӀащ.

13ЛӀым зыгъэхъужар хэтми ищӀэртэкъым; абдежым щызэхэт цӀыху гупышхуэм яхэзэрыхьыжат Хьисэ.

14А лӀым Тхьэм и унэшхуэм щрихьэлӀэри, Хьисэ абы жриӀащ:

– Мис, уэ ухъужащ. Нэхъей къыпщымыщӀын щхьэкӀэ, гуэныхь зыхэлъ умыщӀэ дяпэкӀэ.

15А лӀыр ежьэжщ, журтхэм я деж кӀуэри, зыгъэхъужар зэры-Хьисэр яжриӀащ. 16Апхуэдэ Ӏуэхухэр щэбэт махуэм зэрищӀэм щхьэкӀэ, журтхэм Хьисэ кърахуэкӀыу щӀадзащ, яукӀынуи и ужь къихьащ+.

17– Си Адэм иджыри къэс зэпымычу Ӏуэху елэжь, сэри Ӏуэху солэжь, – яжриӀэрт Хьисэ абыхэм.

18Арати, Хьисэ яукӀыну нэхъри нэхъ ерыщу абы и ужь ихьащ журтхэр. И ужь щӀихьар я хабзэкӀэ мыхъунур щэбэт махуэм зэрищӀам и мызакъуэу, Тхьэм зыхуигъадэурэ, «Тхьэр си Адэщ» зэрыжиӀэм щхьэкӀэт+.

Къуэ лъапӀэм иӀэ тепщэныгъэр

19– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм, – Къуэ лъапӀэм езыр-езыру зыри хузэфӀэкӀыркъым. Адэ лъапӀэм илэжьыу илъагъум фӀэкӀа, нэгъуэщӀ зыри илэжьын хузэфӀэкӀыркъым. Адэ лъапӀэм илэжьыр абы и Къуэми елэжь. 20Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Адэ лъапӀэм езым и Къуэр фӀыуэ елъагъу. Абы илэжь псори езым и Къуэм кърегъэлъагъу, мы Ӏуэхухэм нэхърэ нэхъ Ӏуэхушхуэхэри къригъэлъагъунущ и Къуэм, флъэгъумэ фымыгъэщӀэгъуэн флъэмыкӀыну+. 21Адэ лъапӀэм лӀахэр къызэригъэтэджыжым икӀи къызэригъэпсэужым хуэдэу, абы и Къуэми езыр зыхуей цӀыхухэр къегъэпсэуж+. 22Адэ лъапӀэм зыми хьэкум[*] трищӀыхьыркъым, хьэкум Ӏуэху псори абы и Къуэм иритащ,+
23цӀыху псоми Адэ лъапӀэм щӀыхь зэрыхуащӀым хуэдэу, абы и Къуэми щӀыхь къыхуащӀын щхьэкӀэ. Абы и Къуэм щӀыхь къыхуэзымыщӀым ар къэзыгъэкӀуа Адэ лъапӀэми щӀыхь хуимыщӀу арщ+.

24– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, сэ си псалъэхэм едаӀуэу, сыкъэзыгъэкӀуамкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъуащ. Тхьэм ар игъэкъуэншэнукъым, ар лӀэныгъэм ӀэщӀэкӀыжри, гъащӀэм ӀэщӀыхьащ+. 25Пэж дыдэр нывжызоӀэ, лӀахэм Тхьэм и Къуэм и макъыр зэхахыу, езым едаӀуэхэми гъащӀэ щагъуэтыну махуэр къэсынущ икӀи къэсакӀэщ+. 26Адэ лъапӀэм цӀыхухэм гъащӀэ зэрыритым хуэдэу, абы и Къуэми цӀыхухэм гъащӀэ иритыну тепщэныгъэ къритащ+. 27Сэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэу[*] сызэрыщытым щхьэкӀэ, цӀыхухэм хьэкум ятесщӀыхьыну Адэ лъапӀэм тепщэныгъэ къызитащ.

28– Ар фымыгъэщӀагъуэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ кхъэм щӀэлъ псоми Тхьэм и Къуэм и макъыр зэхахыу, кхъэм къыщыщӀэкӀыжыну махуэр къэсынущ+. 29ФӀы зыщӀахэр псэуну къэтэджыжынущ, Ӏей зыщӀахэри я къуаншагъэм хуэфащэр ягъуэтыжыну къэтэджыжынущ. 30Зыри злэжьын слъэкӀынукъым сэр-сэру, Тхьэм къыжиӀэу зэрызэхэсхым хуэдэущ, цӀыхухэм хьэкум зэратесщӀыхьыр. Сэ ятесщӀыхь хьэкумыр захуэщ, сэ сызыхуейракъым злэжьыр, сэ сыкъэзыгъэкӀуар зыхуейращ злэжьыну зи ужь ситыр+.

Хьисэ щыхьэт техъуэхэр

31– Сэр-сэру щыхьэт сызытехъуэжмэ, си щыхьэтыгъэр ирикъунукъым,+
32щыхьэт къыстехъуэ нэгъуэщӀ гуэр щыӀэщ. Абы щыхьэтыгъэу къысхуиӀэр зэрыщыпкъэр сощӀэ.

33– Фэ Иуан лӀыкӀуэхэр хуэвгъэкӀуащ, езыри щыпкъагъэм щыхьэт техъуащ+. 34Зы цӀыху гуэри щыхьэт къыстехъуэну сэ сыхуэныкъуэкъым, ауэ фэ фымыкӀуэду Тхьэм фыкъригъэлын щхьэкӀэ, ар жызоӀэ. 35Иуан нэху идзу блэ уэздыгъэм хуэдэт. Абы и нэхум тэлайкӀэ фригуфӀэну фыхуеящ+.

36– Иуан щыхьэтыгъэу къысхуиӀам нэхърэ нэхъ щыхьэтыгъэшхуэ сиӀэщ. Сэ злэжьын хуей Ӏуэхуу Адэ лъапӀэм си пщэм къыдилъхьар солэжь. А Ӏуэхухэращ Адэ лъапӀэм сыкъызэригъэкӀуамкӀэ щыхьэт къыстехъуэр+. 37Адэ лъапӀэу сэ сыкъэзыгъэкӀуар езым и щхьэкӀэ щыхьэт къыстехъуащ. Абы и макъыр фэ зэи зэхэфхакъым, езыми фытеплъакъым. 38Абы сыкъызэригъэкӀуамкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрывимыӀэм щхьэкӀэ, абы и псалъэхэр фигу илъ зэпыткъым. 39Тхьэм и псалъэ тхахэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ хэвгъуэтэн фи гугъэу, ар фи фӀэщу щӀыводжыкӀ. Аращ сэ щыхьэт къыстехъуэр+. 40Апхуэдэу щыт пэтми, а гъащӀэр фиӀэ хъун щхьэкӀэ, си деж фыкъэкӀуэну фыхуейкъым.

41– ЦӀыхухэр зыщызгъэтхъуну сыщӀэкъуркъым сэ+. 42Сэ фэ фызоцӀыху: Тхьэм и фӀылъагъуныгъэр фигу илъкъым. 43Сэ си Адэм и цӀэкӀэ сыкъэкӀуащ, ауэ фэ сывдэркъым; абы и цӀэкӀэ нэгъуэщӀ гуэр къакӀуэмэ, ар вдэнущ+. 44Тхьэ закъуэм къыбгъэдэкӀ щытхъум фымылъыхъуэу, зыр зым фыщытхъужмэ, дауэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ зэрыхъунур+?

45– Адэ лъапӀэм и пащхьэм сэ фыщызгъэкъуэншэну фи мыгугъэ. Фэ фызыщыгугъ Мусэ бегъымбарырщ фызыгъэкъуэншэнур. 46МусэкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀатэмэ, сэркӀи фӀэщхъуныгъэ фиӀэнт, Мусэ зи гугъу ищӀар сэращи. 47Абы итхар фи фӀэщ щымыхъукӀэ, дауэ сэ жысӀэр фи фӀэщ зэрыхъунур?

6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ цӀыху минитху зэригъэшхар

(Маттэ 14:13-21; Марк 6:30-44; Лука 9:10-17)

6^1•Галилей гуэлым[*] (Тивериадэ гуэлыр арщ) Хьисэ кхъуафэжьеймкӀэ зэпрыкӀащ абы и ужькӀэ. 2Сымаджэхэр игъэхъужурэ, Хьисэ къигъэлъэгъуа нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр зэралъэгъуам щхьэкӀэ цӀыху гупышхуэ абы и ужь иту кӀуэрт. 3Хьисэ Ӏуащхьэм дэкӀащ, и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу абдежым щетӀысэхащ. 4Журтхэм я ӀутӀыж махуэшхуэр[*] къэблэгъат+.

5Хьисэ, къаплъэри, цӀыху куэд къыкӀэлъыкӀуэу щилъагъум, и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ Филипп зи цӀэм жриӀащ:

– Мы цӀыхухэм едгъэшхын щӀакхъуэ дэнэ къыщытщэхунур+?

6Хьисэ ар щӀыжиӀар Филипп игъэунэхуну арат, езым ищӀэн хуейр ищӀэжырт.

7– Дэтхэнэми щӀакхъуэ бзыгъэ лъысу къэпщэхун щхьэкӀэ, динар[*] щитӀри мащӀэщ, – жэуап иритыжащ абы Филипп.

8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Симон Петр и къуэш Индрис жиӀащ:+

9– Хьэ щӀакхъуитхурэ[*] бдзэжьеитӀрэ зиӀэ щӀалэ цӀыкӀу гуэр къытхэтщ, ауэ мыпхуэдиз цӀыхум ар яхурикъун?

10– ЦӀыхухэр евгъэтӀысэх, – жиӀащ Хьисэ. А щӀыпӀэр удзыпцӀэт. Минитху хуэдиз хъу лӀыхэр етӀысэхащ. 11Хьисэ щӀакхъуэхэр къищтэщ, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри, и гъуэгу ирикӀуэхэм яритащ. ЩӀакхъуэр цӀыхухэм хуагуэшащ абыхэм, бдзэжьейхэм щыщуи щхьэж зыхуейм хуэдиз иратащ+.

12ЦӀыхухэм зыщагъэнщӀым, Хьисэ езым и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ:

– Зыри хэмыкӀуэдыкӀын щхьэкӀэ, къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэр зэхуэфхьэсыж.

13Арати, хьэ щӀакхъуитхум щыщу шхахэм къадэхуа щӀакхъуэ бзыгъэхэр зэхуахьэсыжри, матэ пщыкӀутӀым ярыз хъуащ.

14Хьисэ къигъэлъэгъуа нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэр щалъагъум, цӀыхухэм жаӀащ:

– ИпэжыпӀэкӀэ, дунейм къэкӀуэн хуей бегъымбарыр[*] мыращ+.

15Ауэ цӀыхухэр къакӀуэу, езыр яубыду, лӀыгъэкӀэ пащтыхь ящӀыну ягу зэрилъыр ищӀэрти, ӀукӀыжри, Ӏуащхьэм и закъуэу дэкӀуеижащ Хьисэ.

Хьисэ псы гущӀыӀум тету зэрыкӀуар

(Маттэ 14:22-27; Марк 6:45-52)

16•Пщыхьэщхьэ щыхъум, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр псы Ӏуфэм Ӏухьащ. 17Абдежым кхъуафэжьейм щитӀысхьэри, гуэлым зэпрыкӀыу КапернаумкӀэ кӀуэну ежьащ. КӀыфӀ хъуат, ауэ Хьисэ абыхэм къахыхьэжакӀэтэкъым. 18Гуэлыр къигъэукъубейуэ, жьышхуэ къепщэрт. 19Стадие[*] тӀощӀрэ тхурэ-щэщӀ хуэдизкӀэ кхъуафэжьейр яхуа нэужь, псы гущӀыӀум тету Хьисэ къакӀуэурэ, кхъуафэжьейм пэгъунэгъу къэхъуауэ ялъэгъуащ. Ар щалъагъум, псори шынащ. 20Ауэ Хьисэ яжриӀащ:

– Сэращ ар, фымышынэ!

21Хьисэ кхъуафэжьейм кърагъэтӀысхьэну хуеящ ахэр, ауэ асыхьэтым кхъуафэжьейр псы Ӏуфэм есылӀащ.

ЦӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ езыт щӀакхъуэр Хьисэщ

22Гуэлым и адрыщӀкӀэ щыт цӀыху гупышхуэм Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр зэрытӀысхьэгъа кхъуафэжьейм фӀэкӀ нэгъуэщӀ кхъуэфэжьей абы зэрыӀумытам гу лъатащ етӀуанэ махуэм. Хьисэ игъуэгу ирикӀуэхэм а кхъуафэжьейм яди-мытӀысхьауэ, я закъуэу ахэр зэрыӀукӀами гу лъатащ. 23Абы хэту, Зиусхьэн Хьисэ Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀа нэужь, цӀыхухэм щӀакхъуэхэр щашха щӀыпӀэм и гъунэгъуу, Тивериадэ къалэм[*] къикӀыу нэгъуэщӀ кхъуафэжьейхэр къесылӀащ. 24А цӀыху гупышхуэм Хьисэи абы и гъуэгу ирикӀуэхэри а щӀыпӀэм щымыӀэжу щалъагъум, кхъуафэжьейхэм итӀысхьэжри, Хьисэ лъыхъуэу Капернаум къалэм[*] кӀуащ.

25Хьисэ гуэлым и адрыщӀым къыщагъуэтым, жраӀащ:

– Равви, сыт щыгъуэ уэ мыбы укъыщыкӀуар?

26– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм, – нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр зэрыфлъэгъуам щхьэкӀэкъым фыкъыщӀыслъыхъуэр, атӀэ щӀакхъуэхэм щыщ фшхыри, зывгъэнщӀащи аращ. 27Шхыныгъуэ кӀуэдыжынум и ужь фимыт, зи ужь фитын хуейр цӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ езыт шхыныгъуэрщ. А шхыныгъуэращ ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм къывитынур, Тхьэуэ Адэ лъапӀэм ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр зэридэм и щыхьэт мыхъурыр абы къытригъэуащи.

28Арати, Хьисэ къеупщӀащ:

– НтӀэ, Тхьэр зыхуей Ӏуэхухэр длэжын щхьэкӀэ, сыт дэ тщӀэн хуейр?

29– Тхьэм къигъэкӀуамкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъуныращ Тхьэр зыхуей Ӏуэхур, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм+.

30– Сыт хуэдэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ ди нэгу щӀэбгъэкӀын, ар ди нэкӀэ тлъагъуу, уэркӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэ хъун щхьэкӀэ? Сыт пщӀэнур? – къыжраӀащ абыхэм+. 31– «Уафэм къех щӀакхъуэр яшхыну Тхьэм къаритащ» жиӀэу Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*] ди адэжьхэм губгъуэ нэщӀым мэнн зи цӀэ шхыныр[*] щашхыу щытащ+.

32– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – Мусэ бегъымбарыракъым уафэм къеха щӀакхъуэр къывэзытар, атӀэ си Адэр арщ уафэм къикӀ щӀакхъуэ пэжыр къывэзытыр; 33уафэм къехыу, дунейм и цӀыхухэм гъащӀэ езытыращ Тхьэм и щӀакхъуэр.

34– Зи щӀыхь ин, а щӀакхъуэр даӀимауэ къыдэт зэпыт, – къыжраӀащ абыхэм+.

35– ЦӀыхухэм гъащӀэ езыт щӀакхъуэр сэращ, – яжриӀащ Хьисэ. – Си деж къакӀуэр мэжэлӀэжынукъым, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр игъащӀэкӀэ псы хуэлӀэжынукъым+. 36Ауэ зэрывжесӀам хуэдэу, сэ сыфлъэгъуа пэтми, итӀани фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъуркъым. 37Адэ лъапӀэм къызит цӀыху псори си деж къэкӀуэнущ, си деж хэт къакӀуэми, сэ збгъэдэзгъэкӀыжынукъым+. 38Сэ сызыхуейр сщӀэну аракъым уафэм сыкъыщӀехар, атӀэ сэ сыкъэзыгъэкӀуар зыхуейр сщӀэн щхьэкӀэщ+. 39Сэ сыкъэзыгъэкӀуа си Адэр зыхуейр абы къызита цӀыхухэм ящыщ зыри мыкӀуэдыну, къемэтмахуэми а цӀыхур сэ къэзгъэтэджыжыну арщ+. 40ИпэжыпӀэкӀэ, Къуэ лъапӀэр зылъагъуу, ар зи фӀэщ хъуа дэтхэнэми мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ зэрыхъунырщ си Адэр зыхуейр; а цӀыхур сэ къемэтмахуэм къэзгъэтэджыжынущ+.

41Хьисэ «Уафэм къеха щӀакхъуэр сэращ» зэрыжиӀар ягу темыхуэу, 42журтхэм къыпадзыжащ:

– Исуф и къуэ Хьисэкъэ мыр, зи адэмрэ зи анэмрэ тцӀыхуракъэ? «Сэ уафэм сыкъехащ» щхьэ жиӀэрэ+?

43– ЖысӀэр фигу щӀримыхьыр сыт? – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 44– Сэ сыкъэзыгъэкӀуа Адэ лъапӀэм къысхуимышэмэ, си деж къэкӀуэн зыми лъэкӀынукъым. Си деж къакӀуэр къемэтмахуэм сэ къэзгъэтэджыжынущ+. 45Бегъымбархэм мыпхуэдэу ятхащ:[*] «Тхьэм абыхэм псоми щыпкъагъэр яригъэщӀэнущ». Адэ лъапӀэм жиӀэм едаӀуэу, ахэр зэзыгъащӀэ дэтхэнэри си деж къэкӀуэнущ. 46Тхьэм щыщым фӀэкӀа Адэ лъапӀэр зыми илъэгъуакъым. Аращ Адэ лъапӀэр зылъэгъуар+. 47Пэж дыдэр нывжызоӀэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъуащ. 48ЦӀыхухэм гъащӀэ езыт щӀакхъуэр сэращ. 49Фи адэжхэм губгъуэ нэщӀым мэнн шхыныр щашхыу щытащ, итӀани лӀащ. 50Сэращ уафэм къеха щӀакхъуэр. Ар зышхыр лӀэнукъым. 51ЦӀыхухэм гъащӀэ езыт щӀакхъуэу уафэм къехар сэращ. Мы щӀакхъуэм щыщ зышхыр игъащӀэкӀэ псэунущ. Дунейм и цӀыхухэм гъащӀэ яӀэ сщӀын щхьэкӀэ, стыну щӀакхъуэр си пкъыр арщ+.

52– Мы лӀым и пкъыр дигъэшхын зэрылъэкӀынур дауэ? – жаӀэу, журтхэм хуабжьу зэныкъуэкъуу щӀадзащ.

53– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и пкъыр фымышхыу, илъми фемыфэу, гъащӀэ фиӀэнукъым+
54Си пкъыр зышхыу силъми ефэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъуащ, къемэтмахуэм ар сэ къэзгъэтэджыжынущ. 55Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ си пкъыр шхыныгъуэ щыпкъэщ, силъри узэфэ хъун щыпкъэщ. 56Си пкъыр зышхыу, силъми ефэм и псэм сыт щыгъуи сыщыщщ, езыри сэ си псэм щыщщ сыт щыгъуи+. 57ГъащӀэ щыпкъэ къызыбгъэдэкӀ Адэ лъапӀэм сыкъыфхуигъэкӀуащи, си гъащӀэр абы къызэрыбгъэдэкӀым хуэдэу, си пкъыр зышхым и гъащӀэри сэ къызбгъэдэкӀынущ. 58Сэращ уафэм къеха щӀакхъуэр. А щӀакхъуэр фи адэжьхэм яшхыу щыта мэнн шхыныгъуэ хуэдэкъым. Ар яшхыу щыта пэтми, итӀани лӀащ ахэр, ауэ мы щӀакхъуэр зышхыр игъащӀэкӀэ псэунущ.

59Капернаум къалэм дэт синэгуэгум Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм щаригъащӀэ щыхъум, Хьисэ а псалъэхэр къыжиӀащ.

ЦӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ зыщӀ псалъэхэр

60Хьисэ и псалъэр щызэхахым, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ куэдым жаӀащ:

– Мыбы жиӀэр сыту псалъэ гугъу! Хэт абы едэӀуэфынур?

61И псалъэхэр абыхэм ягу зэрыримыхьыр ищӀэрти, Хьисэ яжриӀащ:

– ЖысӀар фигу ирихьыркъым, аракъэ? 62ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр япэм здэщыӀам дэкӀуеижу флъагъумэ, сыт жыфӀэн итӀанэ+? 63Тхьэм и Псэ ЛъапӀэращ цӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ къезытыр. Си пкъыр фэзгъэшхын щхьэкӀэкъым ар щӀыжысӀэр. Ар сэбэп хъужынукъым. НывжесӀа псалъэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри мыкӀуэдыжын гъащӀэ фиӀэ ящӀ+. 64ФӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэр къыфхэтщ итӀани.

Хьисэ апхуэдэу щӀыжиӀар абыхэм ящыщу фӀэщхъуныгъэ зимыӀэхэри езыр тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдынури ипэ дыдэм къыщыщӀэдзауэ ищӀэрти, аращ+. 65Хьисэ жиӀащ:

– Мис аращ «Адэ лъапӀэм лъимыгъэкӀмэ, си деж зыри къэкӀуэфынукъым», щӀывжесӀауэ щытар.

66Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ куэд и гъуэгу текӀыжри, и гъусэн ядэжакъым абы къыщыщӀэдзауэ.

67Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым яжриӀащ:

– Фэри фызбгъэдэкӀыжыну фыхуей?

68– Зиусхьэн, хэт деж дыкӀуэн? – къыжриӀащ Симон Петр Хьисэ. – МыкӀуэдыжын гъащӀэ диӀэ зыщӀ псалъэхэр уи куэдщ. 69ГъащӀэ щыпкъэр къызыбгъэдэкӀ Тхьэм и Къуэ Мэссихьу узэрыщытыр дощӀэ, ди фӀэщ хъуащ+.

70– Фэ цӀыху пщыкӀутӀыр си гъуэгу фрикӀуэну сэ фыкъыхэсхакъэ? Апхуэдэу щыт пэтми, фэ фщыщу зыр жин бзаджэщ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм+. 71Хьисэ жыхуиӀар Симон Искариот и къуэ Иудэр арщ. А Симон Искариотыр Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым ящыщ пэтми, Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэубыдыну хэтт+.

7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ и къуэшхэм я фӀэщмыхъуныгъэр

7^1Хьисэ Галилей хэкур къызэхикӀухьащ абы и ужькӀэ. ЯукӀыну и ужь журтхэр къитти, Хьисэ Иудей хэкур къызэхикӀухьыну хуейтэкъым+. 2Шэтырхэр щагъэув журт махуэшхуэхэр[*] къэблэгъащ. 3Арати, и къуэшхэм Хьисэ къыжраӀащ:

– Уэ блэжь Ӏуэху телъыджэхэр уи гъуэгу ирикӀуэхэм ялъагъун щхьэкӀэ, мыбы икӀи, Иудей хэкум кӀуэ+. 4ЦӀыхухэм закъезыгъэщӀэну хуейм Ӏуэху щэху илэжьыркъым. Мы телъыджэхэр пхузэфӀэкӀыр пэжмэ, дунейм и цӀыхухэм закъегъэлъагъу.

5Ар къыщӀыжраӀар езым и къуэш дыдэхэми ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэтэкъыми, арщ.

6Абы и жэуапу Хьисэ яжриӀащ:

– Сэ си пӀалъэр иджыри къэсакъым, ауэ фэркӀэ сыт щыгъуи пӀалъэщ+. 7Дунейм и цӀыхухэм фэ жагъуэу фалъагъуфынукъым, ауэ сэ сыкъалъагъу хъуркъым. Абыхэм ялэжь Ӏуэхухэр зэрыӀейр къыщӀызогъэщри, аращ сыкъалъагъу щӀэмыхъур+. 8Фэ а махуэшхуэхэм папщӀэ Ерусалим фыкӀуэ. Сэ а махуэшхуэхэм сыхэтыну зэкӀэ сыкӀуэнукъым, си пӀалъэр иджыри къэсакъыми.

9Ар яжриӀэри, Хьисэ Галилей хэкум къинащ.

Махуэшхуэхэр игъэлъэпӀэн щхьэкӀэ, Хьисэ Ерусалим зэрыкӀуар

10Хьисэ и къуэшхэр а махуэшхуэхэм хэтыну кӀуа нэужь, Хьисэи якӀэлъыкӀуащ, ауэ цӀыхухэм ямыщӀэу, къамылъагъуущ зэрыкӀуар. 11А махуэшхуэхэм хэт журтхэр Хьисэ лъыхъуэрт, «А лӀыр дэнэ щыӀэ?» жаӀэурэ.

12Абы щыӀэ цӀыху гупышхуэхэм Хьисэ теухуауэ куэд жаӀэурэ, зэӀущащэрт. Абыхэм ящыщ гуэрхэм жаӀэрт:

– Ар цӀыхуфӀщ.

– Хьэуэ, ар цӀыхуфӀкъым, цӀыхухэр гъуэгу захуэм трегъэкӀ, – жаӀэрт нэгъуэщӀхэми.

13Ауэ журтхэм щышынэрти, Хьисэ теухуауэ цӀыхухэм я пащхьэм зыми зыри щыжиӀэртэкъым+.

14А махуэшхуэхэр и бгым нэсауэ, Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм яригъащӀэу щӀидзащ.

15– Мы лӀыр емыджауэ, мыпхуэдиз щӀэныгъэ дэнэ къриха? – ягъэщӀагъуэу жаӀащ журтхэм.

16– Сэ цӀыхухэм езгъащӀэ псалъэхэр къызыбгъэдэкӀыр сэракъым, атӀэ сэ сыкъэзыгъэкӀуаращ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм+. 17– Тхьэр зыхуейр зылэжьыну хуейм зэхищӀыкӀынущ цӀыхухэм сэ езгъащӀэ псалъэхэр Тхьэм къыбгъэдэкӀми сэ къызбгъэдэкӀми. 18Езым и цӀэкӀэ къэпсалъэм езым и щхьэм и фейдэщ къилъыхъуэр, ауэ ар къэзыгъэкӀуам и щӀыхьыр иӀэтыну и ужь итыр щыпкъэгъэ зыхэлъ цӀыхущ, абы мыпэж лъэпкъ хэлъкъым+. 19Мусэ бегъымбарым Торэт хабзэр къыфхуигъэнакъэ? Апхуэдэу щытми, Торэт хабзэм итхэр зыгъэзащӀэ цӀыху къыфхэткъым. СывукӀыну си ужь фыщӀитыр сыт+?

20– Жин бзаджэм уиӀыгъщ уэ, – къыжраӀащ цӀыхухэм. – Хэт узукӀыну уи ужь итыр+?

21– Зы Ӏуэху телъыджэ закъуэ щэбэт махуэм зэрысщӀар фэ псоми фогъэщӀагъуэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 22– Мусэ бегъымбарым сунэт[*] щӀыныр хабзэу къыфхуигъэнащи (ипэжыпӀэкӀэ сунэт щӀыныр къызыбгъэдэкӀар Мусэкъым, ди адэшхуэхэр арщ), цӀыхур щэбэт махуэм сунэт фщӀыркъэ? 23Иджы, Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм ит унафэу сунэт щӀыным теухуам фемыбэкъуэн щхьэкӀэ, цӀыхур щэбэт махуэми сунэт фщӀыну фыхуиту фобж. Апхуэдэу щыхъукӀэ, цӀыху гуэр щэбэт махуэм зэрызгъэхъужам щхьэкӀэ сыт фыкъыщӀысхуэгубжьыр+? 24Щхьэтелъэфу хьэкум фымыщӀ, щыпкъагъэм тету[*] фщӀы хьэкум+.

Хьисэр Мэссихьу пӀэрэ?

25Ерусалим щыщ цӀыхухэм ящыщ гуэрхэм жаӀащ абы щыгъуэ:

– Мыракъэ яукӀыну зи ужь итыр? 26ЦӀыху псоми я пащхьэм къызэрыщыпсалъэм феплъ, апхуэдэу щыт пэтми, зыри жраӀэркъым. Ар зэры-Мэссихьыр[*] ди тхьэмадэхэм фӀэщ ящыхъуауэ пӀэрэ? 27Мыр зыщыщыр дощӀэ дэ. Ауэ Мэссихь къыщыкӀуэкӀэ, зыщыщыр зыми ищӀэнукъым+. 28Хьисэ Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэурэ, макъ хэӀэтыкӀакӀэ жиӀащ итӀанэ:

– Сэ фэ сыфцӀыхурэ, сызыщыщри фщӀэрэ? Мыбдеж сэр-сэру сыкъэкӀуакъым, сэ сыкъэзыгъэкӀуам игу щыпкъагъэ илъщ. Ар фэ фцӀыхуркъым, 29сэ соцӀыху ар, сэ абы сыщыщщ, аращ сыкъэзыгъэкӀуари+.

30Ар щыжиӀэм, Хьисэ яубыдыну хуежьащ, ауэ ар щаубыдыну пӀалъэр иджыри къэсатэкъыми, и Ӏэр зыми хуэӀэтакъым+. 31Ауэ цӀыху гупышхуэм ящыщ куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ щыхъуащ абдежым.

– Мэссихь къакӀумэ, мы лӀым нэхърэ нэхъыбэу нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къигъэлъэгъуэфыну пӀэрэ? – жаӀэрт абыхэм+.

Фарисейхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ Хьисэ яубыдыну ӀуэхутхьэбзащӀэхэр зэрагъэкӀуар

32ЦӀыхухэм Хьисэ теухуауэ Ӏущащэу ягъэхъыбархэр фарисейхэм[*] щызэхахым, абыхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ[*] Хьисэ яубыдыну ӀуэхутхьэбзащӀэхэр ягъэкӀуащ. 33Ауэ Хьисэ жиӀащ:

– Сэ мащӀэщ сызэрыфхэтынур, сыкъэзыгъэкӀуам и деж сыкӀуэжынущ итӀанэ+. 34Фыкъыслъыхъуэнущ, ауэ сыкъэвгъуэтынукъым, сэ сыздэщыӀэми фэ фыкӀуэфынукъым+.

35– Дэ ар къэдгъуэтын тлъэмыкӀыну дэнэ кӀуэн и гугъэ? – жаӀащ журтхэм. – Алыджхэм[*] яхэгуэшауэ псэу ди лъэпкъэгъуэхэм я деж кӀуэуэ, абыхэм Ӏуэхухэр яригъэщӀэну пӀэрэ? 36«Фыкъыслъыхъуэнущ, ауэ сыкъэвгъуэтынукъым, сэ сыздэщыӀэми фыкӀуэфынукъым» жыхуиӀам сыту пӀэрэ абы къригъэкӀыр?

ЦӀыхухэм гъащӀэ щыпкъэр яӀэ зыщӀ псыхэр

37Махуэшхуэхэм ящыщу иужьрей я нэхъ лъапӀэ махуэм къэуври, Хьисэ макъ хэӀэтыкӀакӀэ жиӀащ:

– Псы хуэлӀэр си деж кърекӀуи, ирефэ+. 38Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу, «СэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм и гум гъащӀэ щыпкъэр къызыхэкӀ псыхэр къижынущ»+.

39Хьисэ жыхуиӀар абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ягу Тхьэм кърилъхьэну Псэ ЛъапӀэр арщ. Абы нэсыху, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ягу зэкӀэ кърилъхьатэкъым, Хьисэ и щӀыхьышхуэр иджыри иӀэ хъуа щӀыкӀэтэкъыми+.

ЦӀыхухэр Хьисэ теухуауэ зэрызэгурымыӀуар

40А псалъэхэр щызэхахым, цӀыху гуэрхэм жаӀащ:

– Пэж дыдэу бегъымбарыр мыращ+.

41– Мыращ Мэссихьыр, – жаӀэрт нэгъуэщӀхэми. Ауэ нэгъуэщӀ гуэрхэми жаӀэрт:

– Мэссихь Галилей хэкум щыщынукъым, аракъэ? 42Тхьэм и псалъэ тхахэм хэткъэ[*] Мэссихь Даут пащтыхьым къытехъукӀа цӀыхухэм къазэрыхэкӀынури, Даут зыдэса Бэтлэхьэм къалэм[*] зэрыщыщынури+?

43Апхуэдэу, цӀыхухэр Хьисэ щхьэкӀэ гуп-гуп зэрыгъэхъуащ+. 44Абыхэм ящыщ зы гупыр Хьисэ яубыдыну хуеящ, ауэ абы зыри тегушхуакъым.

Тепщэныгъэ зиӀэхэм я фӀэщмыхъуныгъэр

45А ӀуэхутхьэбзащӀэхэр дин пашэшхуэхэмрэ фарисейхэмрэ я деж къэкӀуэжащ итӀанэ. КъыщыкӀуэжым, адрейхэр еупщӀащ:

– Сыт Хьисэ къыщӀэвмышар?

46– А лӀыр къызэрыпсалъэм хуэдэу, зы цӀыхуи игъащӀэм псэлъакъым, – жаӀащ ӀуэхутхьэбзащӀэхэм.

47– Фэри фыдихьэха абы? – жаӀащ фарисейхэм. 48– Ди тхьэмадэхэм ящыщ гуэрми фарисейхэм ящыщ гуэрми абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуа+? 49Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэр зымыщӀэ цӀыхухэм Тхьэм и ней къащыхуащ.

50Фарисейхэм ящыщу Никодим зи цӀэм (аращ Хьисэ деж жэщу къэкӀуэгъар) адрейхэм яжриӀащ:+

51– ЯпэщӀыкӀэ емыупщӀу, емыдаӀуэу, ищӀар тэмэму зэхамыгъэкӀыу, ди хабзэмкӀэ цӀыху гуэрым хьэкум тращӀыхьрэ?

52– Уэри Галилей хэкум ущымыщу пӀэрэ? – къеупщӀащ Никодим. – Тхьэм и псалъэ тхахэм хэплъи, бегъымбар гуэри Галилейм щыщу къызэрымытэджынур къэпщӀэнущ.

53Ахэр зэбгрыкӀыжри, щхьэж и унэ кӀуэжащ итӀанэ.

8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Зинэ ищӀэу яубыда цӀыхубзыр

8^1Хьисэ Елеон Ӏуащхьэм[*] кӀуащ. 2Нэху щыщым, Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьащ аргуэру икӀи цӀыху псори абы деж къэкӀуащ. Хьисэ тӀысри, Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэу щӀидзащ. 3Абы ирихьэлӀэу, торэт егъэджакӀуэ пашэхэмрэ[*] фарисейхэмрэ цӀыхубз гуэр, зинэ ищӀэу къаубыдар, Хьисэ къыхуашэщ, утыкум кърагъэувэри, 4къыжраӀащ:

– Дин егъэджакӀуэ, мы цӀыхубзым зинэ ищӀэу яубыдащ. 5Мыпхуэдэхэм мывэкӀэ деуэурэ дыукӀыну, Торэт хабзэм ипкъ иткӀэ, Мусэ бегъымбарым унафэ къытхуигъэнащ.[*] Уэ дауэ уеплърэ?

6Ар щӀыжаӀар Хьисэ щагъауэу, ар зэрагъэкъуэншэн гуэр къагъуэтыну арат.

Хьисэ зригъэзыхри, и ӀэпхъуамбэмкӀэ щӀым зыгуэр тритхэу щӀидзащ+. 7Зэпымыууэ къеупщӀ щыхъум, Хьисэ зыкъиӀэтыжри, яжриӀащ:

– Фэ фщыщу гуэныхь зимыӀэр япэ иреуэ цӀыхубзым мывэкӀэ+.

8Аргуэру зригъэзыхри, щӀым тетхыхьу щӀидзэжащ.

9Ар щызэхахым, ягукӀэ загъэкъуаншэурэ, я нэхъыжьхэр япэ иту, зыр зым и ужь иту, псори ӀукӀыжащ. Хьисэ и закъуэу къэнащ, цӀыхубзри утыкум къинащ. 10Хьисэ зыкъиӀэтыжри, цӀыхубзым фӀэкӀ зыри щымыту щилъагъум, абы жриӀащ:

– ЦӀыхубз, дэнэ щыӀэ узыгъэкъуэншахэр? Зыми уигъэкъуэншэжыркъэ иджы?

11– Зыми, Зиусхьэн, – жиӀащ цӀыхубзым.

– Сэри узгъэкъуаншэркъым, – жиӀащ Хьисэ. – КӀуэж, нобэ щыщӀэдзауэ гуэныхь зыхэлъ умыщӀэ+.

Мы дунейм и нэхур Хьисэщ

12Хьисэ цӀыхухэм аргуэру яжриӀащ:

– Дунейм и нэхур сэращ. Сэ си ужь къиувэр кӀыфӀыгъэм хэтынукъым, атӀэ гъащӀэм и нэхур игъуэтынущ+.

13– Уэр-уэру щыхьэт узытохъуэж, – къыжраӀащ фарисейхэм. – Уи щыхьэтыгъэр ирикъунукъым+.

14– Сэ щыхьэт сызытехъуэжми, си щыхьэтыгъэр ирикъунщ, – яжриӀащ Хьисэ. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сызыщыщри сыздэкӀуэри сощӀэ. Ауэ фэ сэ сызыщыщри сыздэкӀуэри фщӀэркъым+. 15Мы дунейм и цӀыхухэм Ӏуэхухэм хьэкум зэрытращӀыхьым хуэдэу, фэ хьэкум фощӀ. Сэ зыми хьэкум тесщӀыхьыркъым+. 16Зыгуэрым хьэкум тесщӀыхь хъумэ, тесщӀыхь хьэкумыр щыпкъэщ, сэ си закъуэкъым, сэ сыкъэзыгъэкӀуа Адэ лъапӀэри си гъусэщи+. 17ЦӀыхуитӀым я щыхьэтыгъэр зэрырикъунур фи Торэт хабзэми итщ.[*]
18Сэр-сэру щыхьэт сызытохъуэж, сэ сыкъэзыгъэкӀуа Адэ лъапӀэри щыхьэт къыстохъуэ+.

19ИтӀанэ къеупщӀащ:

– Дэнэ щыӀэ уи Адэр?

– Сэри си Адэри фэ дыкъэфцӀыхуркъым, – жэуап итыжащ Хьисэ. – Сэ сыкъэфцӀыхуу щытатэмэ, си Адэри фцӀыхунт+.

20Тхьэм и унэшхуэм щӀэту, цӀыхухэм Тхьэм тыгъэ хуащӀ ахъшэр зыдалъхьэ пхъуантэхэм бгъэдэту, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр щаригъащӀэм, а псалъэхэр жиӀащ Хьисэ. Ар зыми иубыдакъым, щаубыдыну пӀалъэр иджыри къэсатэкъыми+.

Сэ сыздэкӀуэм фэ фынэкӀуэн флъэкӀынукъым

21Хьисэ абыхэм яжриӀащ аргуэру:

– Сэ сыфхэкӀыжынущ, фэри сыкъэфлъыхъуэнущ, ауэ фи гуэныхьхэр фтелъу фылӀэжынущ. Сэ сыздэкӀуэм фэ фынэкӀуэфынукъым+.

22– ЗиукӀыжыну арауэ пӀэрэ «Сэ сыздэкӀуэм фэ фынэкӀуэфынукъым» щӀыжиӀэр? – жаӀащ журтхэм.

23– Фэ и лъабжьэм фыщыщщ, сэ и щхьэм сыщыщщ, – яжриӀащ Хьисэ. – Фэ мы дунейм фыщыщщ, сэ мы дунейм сыщыщкъым+. 24«Фи гуэныхьхэр фтелъу фылӀэжынущ», нывжесӀащ. Пэжщ, сэ сызыщыщыр ныщывжесӀэкӀэ, ар фэ фи фӀэщ мыхъумэ, фи гуэныхьхэр фтелъу фылӀэжынущ.

25– Хэт ущыщ атӀэ уэ? – къеупщӀащ ахэр.

– Япэм щыщӀэдзауэ сэ хэт сыщыщми зэрывжесӀам сыхуэдэщ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. 26– Фэ фтеухуауэ сэ жысӀэн икӀи фызэрызгъэкъуэншэн куэд сиӀэщ, ауэ сэ сыкъэзыгъэкӀуар щыпкъэщ, абы жиӀэу зэхэсхар дунейм и цӀыхухэм яжызоӀэ+.

27Хьисэ езым и Адэм теухуауэ къазэрепсэлъар къагурыӀуакъым. 28Арати, Хьисэ абыхэм яжриӀащ:

– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр щыфӀэткӀэ,[*] сэ хэт сыщыщми, сэр-сэру зыри зэрызмыгъэзащӀэри, си Адэм сигъащӀэ псалъэхэр къызэрыжысӀэри къэфщӀэнущ+. 29СыкъэзыгъэкӀуар си гъусэщ сэ, си закъуэу сыкъигъэнакъым, абы игъуэу илъытэ Ӏуэхухэр сэ сыт щыгъуи согъэзащӀэри+.

30Хьисэ а псалъэхэр щыжиӀэм, цӀыху куэдым абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ+.

Щыпкъагъэм щхьэхуит фищӀыжынущ

31ЕзымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуа журтхэм Хьисэ яжриӀащ:

– Си псалъэхэр фигу илъмэ, си гъуэгу пэжу ирикӀуэхэм фащыщщ. 32Абы щыгъуэ щыпкъагъэр къэфщӀэнущ, щыпкъагъэми щхьэхуит фищӀыжынущ+.

33– Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм дащыщщ дэ, игъащӀэм зэи зыми дрипщылӀакъым, – къыжраӀащ абыхэм. – «Щхьэхуит фыхъужынущ» жыхуэпӀэм сыт къибгъэкӀыр+?

34– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, – яжриӀащ Хьисэ, – гуэныхь зыщӀэ дэтхэнэри гуэныхь щӀэным и пщылӀщ+. 35ПщылӀыр унэм игъащӀэкӀэ исынукъым. Адэм и къуэр арщ унэм игъащӀэкӀэ исынур+. 36Аращи, Къуэ лъапӀэм щхьэхуит фищӀыжмэ, щхьэхуит щыпкъэ фыхъунущ. 37Ибрэхьим къытехъукӀа цӀыхухэм фазэрыщыщыр сощӀэ, ауэ си псалъэхэр фигу илъкъыми, сывукӀыну си ужь фитщ+. 38Си Адэм деж щыслъэгъуа Ӏуэхухэращ сэ жысӀэр, ауэ фэ фи адэм деж щыфлъэгъуа Ӏуэхухэращ влэжьыр.

Фи адэр шейтӀаныращ

39– Дэ ди адэр Ибрэхьимщ, – къыжраӀащ журтхэм Хьисэ.

– Ибрэхьим фрибыну щытатэмэ, Ибрэхьим и Ӏуэхухэр вгъэзэщӀэнт, – яжриӀащ Хьисэ+. 40– Ауэ сывукӀыну си ужь фитщ иджы. Тхьэм жиӀэу зэхэсха щыпкъагъэр нывжесӀа пэтрэ, сывукӀыну си ужь фитщ. Ибрэхьим апхуэдэ ищӀэртэкъым. 41Фэ фи адэм игъэзащӀэ Ӏуэхухэр фэри фогъэзащӀэ.

– Дэ зинэкӀэ дыкъалъхуакъым, – къыжраӀащ Хьисэ. – Адэ закъуэу диӀэр Тхьэр аращ.

42– Тхьэр фи адэу щытатэмэ, сэ фӀыуэ сыкъэфлъагъунт, – яжриӀащ Хьисэ, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ Тхьэм сыщыщу, мыбы сыкъэкӀуащ. Сэр-сэру сыкъэкӀуакъым, Тхьэм сыкъигъэкӀуащ. 43ЖысӀэр сыт къыщӀывгурымыӀуэр? Сэ жысӀэр зэхэфхыфыркъыми, аращ къыщӀывгурымыӀуэр. 44Фэ фи адэр шейтӀаныращ. Фи адэр зыхуейращ влэжьыну фызыхуейр. Япэм къыщыщӀэдзауэ ар цӀыхуукӀыу щытщ, щыпкъагъэми теткъым, езым щыпкъагъэ хэлъкъыми. Абы пцӀы щиупскӀэ, игу илъыр жеӀэ, ар пцӀыупсщ, пцӀыр къызыбгъэдэкӀыр аращи+. 45Ауэ сэ щыпкъагъэр зэрыжысӀэм щхьэкӀэ, жысӀэр фи фӀэщ хъуркъым. 46Сэ гуэныхь сщӀауэ фэ фщыщ гуэрым сигъэкъуэншэн лъэкӀыну? ЩӀыпкъагъэр жысӀэ пэтми, жысӀэр фи фӀэщ щӀэмыхъур сыт? 47Тхьэм и бынхэр абы и псалъэхэм йодаӀуэ, фэ Тхьэм и псалъэхэм фыщӀемыдаӀуэр Тхьэм фрибынкъыми, арщ.

Ибрэхьим къэхъун и пэкӀэ сэ сыщыӀэщ

48– Самарие цӀыхухэм[*] уащыщщ, жин бзаджэм уиӀыгъщ жыдоӀэ. ЖытӀэр пэжкъэ? – къыжраӀащ журтхэм Хьисэ+.

49– Сэ жин бзаджэм сиӀыгъкъым, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – Си Адэм щӀыхь хузощӀ сэ, итӀанэ фэ фыкъысхущӀоджэ+. 50ЩӀыхь згъуэтыным и ужь ситкъым сэ, ауэ щӀыхь къыслъигъэсыну и ужь иту, цӀыхухэм хьэкум ятезыщӀыхь щыӀэщ+. 51Пэж дыдэр нывжызоӀэ, сэ си псалъэхэр зыгъэзащӀэм лӀэныгъэр игъащӀэкӀэ илъагъунукъым+.

52Хьисэ ар щыжиӀэм, журтхэм къыпадзыжащ:

– Жин бзаджэм узэриӀыгъыр къэтщӀащ иджы. Ибрэхьим лӀащ, бегъымбархэри лӀащ, ауэ уэ «Сэ жысӀэхэр зыгъэзащӀэр игъащӀэкӀэ лӀэжынукъым», жыбоӀэ. 53Ди адэшхуэ Ибрэхьим нэхърэ уэ унэхъыщхьэ? Ар лӀащ, бегъымбархэри лӀащ, ухэту зыплъытэжрэ уэ?

54– Сэ сызыщытхъужмэ, ар пщӀэншэщ, – жэуап итыжащ Хьисэ. – Ауэ сэ си щӀыхьыр зыӀэтыр си Адэу фэ фи Тхьэуэ жыхуэфӀэр арщ+. 55Ар фэ фщӀэркъым, сэ сощӀэ ар. Ар сымыщӀэу жысӀатэмэ, фэ фхуэдэу сэри пцӀыупс сыхъунт. Ауэ сэ ар сощӀэ, абы и псалъэхэри согъэзащӀэ+. 56Фи адэшхуэ Ибрэхьим си махуэр зэрилъагъуным пэплъэрт икӀи гуфӀэрт. Ар илъэгъуащ икӀи щыгуфӀыкӀащ+.

57– Илъэс щэ ныкъуэ уи мыныбжьу, Ибрэхьим плъэгъуауэ жыбоӀэ, – къыжраӀащ журтхэм.

58– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, Ибрэхьим къэхъун и пэкӀэ сэ сыщыӀэщ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм.

59Ар щыжиӀэм, Хьисэ яукӀын щхьэкӀэ, мывэ къащтащ. Ауэ ямылъагъуу къахэкӀри, Тхьэм и унэшхуэм къыщӀэкӀыжащ Хьисэ+.

9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Къызэралъхурэ нэф зылӀ Хьисэ зэригъэхъужар

9^1Хьисэ зэхэзекӀуэурэ, къызэралъхурэ нэф лӀы гуэр ирихьэлӀащ. 2И гъуэгу ирикӀуэхэр Хьисэ къеупщӀащ:

– Равви, мы лӀыр нэфу къалъхун щӀэхъуар хэт зи лажьэр, езыра хьэмэ и адэ-анэра?

3– Мы лӀыми и адэ-анэми я лажьэкъым ар, ар нэфу къыщӀалъхуар мы лӀым къыщыщӀамкӀэ Тхьэм и Ӏуэхур нэрылъагъу ищӀын щхьэкӀэщ, – жэуап итыжащ Хьисэ. 4– Сэ сыкъэзыгъэкӀуам и Ӏуэхухэр злэжьын хуейщ махуэ щӀыкӀэ. Жэщ хъунущ. Жэщ щыхъукӀэ, зыми зыри ищӀэн лъэкӀынукъым+. 5Сэ дунейм сытетыхукӀэ, дунейм и нэхур сэращ+.

6Ар жиӀэри, Хьисэ щӀым теубжьытхащ, ӀупсымкӀэ ятӀэ зэхищӀэри, а зэхищӀар нэфым и нэхэм щихуащ+. 7Нэфым жриӀащ итӀанэ:

– Силоам псыхъурей зыгъэпскӀыпӀэм кӀуэи, абы зыщытхьэщӀ. – (Силоамым къикӀыр «ЯгъэкӀуар» жиӀэу арщ.) Нэфыр кӀуащ, зитхьэщӀыжри, и нэр къэплъэжауэ къэкӀуэжащ+.

8Гъунэгъухэми ар нэфу зэрыщытар зылъагъуахэми жаӀащ:

– ФакъырэӀус щӀэлъэӀуу щысар мыракъэ?

9Аращ, – жаӀащ языныкъуэхэм.

– Хьэуэ, абы ещхь къудейщ, – жаӀащ нэгъуэщӀхэми.

– Сэращ, – жиӀащ езы лӀым.

10– Уи нэхэр дауи къэплъэжа? – къеупщӀащ ахэр.

11– Хьисэ зи цӀэ лӀым ятӀэ зэхищӀащ, а зэхищӀар си нэхэм къыщихуэри, къызжиӀащ: «Силоам псыхъурей зыгъэпскӀыпӀэм кӀуэи, зыщытхьэщӀ». СыкӀуэри, зыщыстхьэщӀым, си нэхэр къэплъэжащ, – жиӀащ а лӀым.

12– Дэнэ щыӀэ а лӀыр? – къеупщӀащ ахэр.

– СщӀэркъым, – жиӀащ абы.

Хьисэ илэжьа Ӏуэху телъыджэр фарисейхэм зэрагъэунэхуар

13Нэфу щытар фарисейхэм я деж яшащ. 14Хьисэ ятӀэ зэхищӀэу, нэфым и нэхэр къыщигъэплъэжа махуэр щэбэт махуэт+. 15Арати, фарисейхэр а лӀым еупщӀащ:

– Уи нэхэр дауэ къызэрыплъэжар?

– Си нэхэм ятӀэ щихуэри, зыщыстхьэщӀыжым, слъагъу хъуащ, – жиӀащ а лӀым.

16– Мы лӀыр Тхьэм къыбгъэдэкӀакъым, – жаӀащ фарисейхэм ящыщхэм, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щэбэт махуэр игъэлъапӀэркъым.[*]

– Гуэныхь зыщӀэ лӀы гуэрым мыпхуэдэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр хузэфӀэкӀыну? – жаӀащ зыкъомым. Арати ахэр гуп-гуп зэрыгъэхъуащ+.

17– Уэ уи нэхэращ абы къигъэплъэжар, – аргуэру еупщӀащ нэфу щытам. – А лӀым теухуауэ сыт жыпӀэн?

– Ар бегъымбарщ, – жэуап итыжащ а лӀым+.

18Апхуэдэу щыт пэтми, зи нэхэр къэплъэжа лӀым и адэ-анэр кърагъашэу, абыхэм еупщӀыху, а лӀыр нэфу зэрыщытари и нэхэр къызэрыплъэжари журтхэм я фӀэщ хъуакъым.

19– Нэфу къалъхуауэ жыхуэфӀэ фи къуэр мыра? – еупщӀащ абыхэм. – Абы илъагъуу зэрыхъужар дауэ?

20– Мыр зэрыдикъуэри нэфу къызэралъхуари дощӀэ, – жаӀащ лӀым и адэ-анэм. 21– Ауэ иджы илъагъу зэрыхъужамрэ и нэхэр къэзыгъэплъэжамрэ тщӀэркъым. Езым феупщӀ, жэуап къывитыжыфыну и ныбжьыр ирикъуащ.

22ЛӀым и адэ-анэм ар щӀыжаӀар журтхэм ящышынэрти, аращ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Хьисэ Мэссихьу зылъытэ дэтхэнэри синэгуэгум щӀахуну[*] журтхэр зэгурыӀуат+. 23Аращ лӀым и адэ-анэм щӀыжаӀар: «И ныбжьыр ирикъуащ, езым феупщӀ».

24Арати, журтхэм нэфу щытар етӀуанэу къраджэри, жраӀащ:

– Тхьэм фӀыщӀэ хуэщӀ. Мы лӀыр зэрыгуэныхьыщӀэр дэ дощӀэ.

25– Ар гуэныхьыщӀэми, сэ сщӀэркъым, – жиӀащ нэфу щытам, – ауэ мы зыр сощӀэ: сэ нэфу сыщытащ, иджы слъагъу хъуащ.

26– Сыт уэ къыуищӀар? – еупщӀащ ахэр. – Уи нэхэр дауэ къызэригъэплъэжар?

27– Зэ нывжесӀакӀэщ, ауэ фыкъедэӀуакъым, сыт иджыри ар зэхэфхыну фыщӀыхуейр? – къажриӀащ нэфу щытам. – Абы и гъуэгу фрикӀуэну фыхуей фэри?

28Ар щажриӀэм, къешхыдащ:

– Уэ мы лӀым и гъуэгу ирикӀуэхэм уащыщщ, дэ Мусэ бегъымбарым и гъуэгу ирикӀуэхэм дащыщщ. 29Мусэ бегъымбарым Тхьэр къызэрепсэлъар дощӀэ, ауэ мы лӀыр къыздикӀар тщӀэркъым+.

30– Ар къыздикӀар зэрывмыщӀэр гъэщӀэгъуэнщ, апхуэдэу щыт пэтми, си нэхэр къигъэплъэжащ, – къажриӀащ а лӀым. 31– Дэ дощӀэ Тхьэр гуэныхьыщӀэ цӀыхухэм зэремыдаӀуэр, Тхьэм и фӀэлӀыкӀ зи гум илъу, Тхьэм игъуэу илъытэ Ӏуэхухэр зылэжьыращ Тхьэр зэдаӀуэр+. 32Нэфу къалъхуа цӀыхур зыгуэрым къигъэплъэжауэ цӀыхухэм зэикӀ зэхахакъым. 33Мы лӀыр Тхьэм къыбгъэдэкӀауэ щымытатэмэ, зыри хузэфӀэкӀынутэкъым.

34– Уэ гуэныхьыщӀэ зэфэзэщу укъалъхуащ, – жэуап къратащ абыхэм. – Уэ дэ дыбгъэсэжыну ара?

Синэгуэгум къыщӀахужащ ар итӀанэ.

Фарисейхэр щӀэнэфыр

35А лӀыр синэгуэгум къызэрыщӀахуар Хьисэ зэхихащ, абы щыӀущӀэм мыр жриӀащ:

– Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэ?

36– Зи щӀыхь ин, – жэуап къритыжащ лӀым, – фӀэщхъуныгъэ сиӀэн щхьэкӀэ, а жыхуэпӀэр хэт, къызжеӀэ!

37– Ар уэ плъэгъуащ, иджыпсту къопсалъэр аращ, – жриӀащ Хьисэ+.

38– ФӀэщхъуныгъэ сиӀэ хъуащ, Зиусхьэн, – жиӀэри, а лӀыр Хьисэ и пащхьэм лъэгуажьэмыщхьэу иуващ.

39– Зымылъагъухэм ялъагъу хъуну, зылъагъу зи гугъхэм ямылъагъу хъун щхьэкӀэ, цӀыхухэм хьэкум ятесщӀыхьыну сэ мы дунейм сыкъытехьащ, – жиӀащ Хьисэ.

40Хьисэ и гъуса фарисейхэм а псалъэр щызэхахым, къеупщӀащ:

– Дэри дынэфу ара-тэ+?

41– Фэ нэфу фыщытатэмэ, гуэныхь фтелъынтэкъым, ауэ «Долъагъу» жывоӀэри, фи гуэныхьыр къыфтонэ, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм+.

10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

МэлыхъуэфӀыр

10^1Пэж дыдэр вжызоӀэ, чэтым и бжэмкӀэ щӀэмыхьэу, нэгъуэщӀ щӀыпӀэкӀэ дэпщейр дыгъуакӀуэщ икӀи хъунщӀакӀуэщ. 2ЧэтыбжэмкӀэ щӀыхьэр мэлхэр зыгъэхъур арщ. 3ХъумакӀуэм мэлыхъуэм бжэр къыхуӀуех, мэлхэри мэлыхъуэм и макъым йодаӀуэ. Мэлыхъуэр и мэлхэм я цӀэкӀэ йоджэри, къыщӀеш. 4Мэлыхъуэм и мэл псори къыщӀиша нэужь, езыр япэ иту йожьэ. Мэлхэм мэлыхъуэм и макъыр яцӀыхури, абы и ужь иту макӀуэ. 5Ауэ хамэ гуэрым и ужь иувэркъым, зэбгрож, хамэм и макъыр яцӀыхуркъыми.

6Хьисэ апхуэдэ ущие хъыбар къажриӀащ, ауэ абы къикӀыр къагурыӀуакъым+.

7Арати, Хьисэ аргуэру жиӀащ:

– Пэж дыдэр вжызоӀэ, чэтым и бжэр сэращ. 8Сяпэ къэкӀуауэ щыта псори дыгъуакӀуэт икӀи хъунщӀакӀуэти, мэлхэр абыхэм едэӀуакъым. 9Бжэр сэращ. А бжэмкӀэ щӀыхьэр мыкӀуэду къелынущ, щӀыхьэнущ икӀи къыщӀэкӀыжынущ, хъупӀи игъуэтынущ+. 10ДыгъуакӀуэр къыщӀэкӀуэр дыгъуэн, цӀыхур иукӀын икӀи игъэкӀуэдын щхьэкӀэщ. Сэ сыкъыщӀэкӀуар цӀыхухэм гъащӀэр щызу естыну аращ.

11– МэлыхъуэфӀыр сэращ. МэлыхъуэфӀым и псэр мэлхэм папщӀэ ет+. 12Мэлхэр имейуэ пщӀэкӀэ лажьэр мэлыхъуэ хъуркъым. Дыгъужьыр къакӀуэу илъагъумэ, мэлхэр къегъанэри, ар щӀопхъуэж. Дыгъужьыр къахолъадэри, мэлхэр зэбгреху+. 13А лӀыр щӀыщӀэпхъуэжыр пщӀэкӀэ лажьэурэ, хамэ мэлхэр хъымпӀар ищӀыркъыми, арщ.

14-15– МэлыхъуэфӀыр сэращ. Адэ лъапӀэм сыкъицӀыхуу, сэри Адэ лъапӀэр зэрысцӀыхум хуэдэу, си мэлхэр соцӀыху, мэлхэми сыкъацӀыху. Сэ си псэр мэлхэм папщӀэ сот+. 16Мы мэл хъушэм щымыщу нэгъуэщӀ мэлхэри сиӀэщ. Ахэри си деж къэсшэн хуейщ, ахэри си макъым къедэӀуэнущ. Псори зы мэл хъушэрэ зы мэлыхъуэрэ хъунущ+. 17Си псэр зыхэзгъэхьэжыну зэрыстыр арщ Адэ лъапӀэм фӀыуэ сыкъыщӀилъагъур+. 18Сэ си псэр зыми стрихыркъым, сэр-сэру сот. Ар стынуи зыхэзгъэхьэжынуи лъэкӀыныгъэ сиӀэщ. Ар си Адэ къысхуищӀа и унафэщ+.

19А псалъэхэм щхьэкӀэ журтхэр гуп-гуп зэрыгъэхъуащ аргуэру+.

20– Ар жин бзаджэм иӀыгъщ, жиӀэр ищӀэжыркъым. Сыт абы фыщӀедаӀуэр? – жаӀэрт абыхэм ящыщ куэдым+.

21НэгъуэщӀхэми жаӀэрт:

– А псалъэхэр жин бзаджэм иӀыгъ цӀыхум ейкъым. Жин бзаджэм нэфым и нэхэр къигъэплъэжын лъэкӀыну+?

Журтхэм Хьисэ зэрамыдар

22И унэшхуэр Тхьэм къызэрыратыжыгъам щхьэкӀэ[*] Ерусалим щагъэлъапӀэ мэхуэшхуэхэр къэсащ. ЩӀымахуэт. 23Хьисэи Тхьэм и унэшхуэм кӀуауэ, Сэлмэн пащтыхьым и цӀэр зезыхьэ, щхьэ зытелъ сэххэр зиӀэ пщӀантӀэм къыщикӀухьырт+. 24Хьисэ къаувыхьри, журтхэр къеупщӀащ:

– ӀупщӀу къыджумыӀэу, зыкъыдумыгъащӀэу куэдрэ дыпэбгъэплъэну? Мэссихьыр[*] уэрамэ, занщӀэу къыджеӀэ+.

25– Сэ вжесӀат, ауэ фи фӀэщ хъуакъым, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – Си Адэм и цӀэкӀэ сэ злэжь Ӏуэхухэр щыхьэт къыстохъуэж+. 26Ауэ фэ фи фӀэщ хъуркъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ си мэлхэм фащыщкъым, зэрывжесӀам хуэдэу. 27Си мэлхэр си макъым йодаӀуэ. Сэ ахэр соцӀыху, езыхэри си ужь иту къокӀуэ. 28Абыхэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ язот, игъащӀэкӀэ кӀуэдыжынукъым. Ахэр зыми сӀэщӀихын хузэфӀэкӀынукъым+. 29Ахэр къызэзыта си Адэр псом нэхърэ нэхъыщхьэщ. Ахэр си Адэм къыӀэщӀихыну зыми хузэфӀэкӀынукъым. 30Адэ лъапӀэмрэ сэрэ дызщ+.

31Хьисэ ар щажриӀэм, журтхэм ар яукӀын щхьэкӀэ, мывэхэр къащтащ+. 32Ауэ Хьисэ яжриӀащ:

– Си Адэм къыбгъэдэкӀыу Ӏуэху телъыджэ Ӏэджэ фэзгъэлъэгъуащ. МывэкӀэ фыкъызэуэурэ абыхэм ящыщу дэтхэнэра сыщӀэвукӀынур?

33– Ӏуэху телъыджэ уэ зэрыблэжьам щхьэкӀэкъым мывэкӀэ дыноуэрэ удукӀыну дыщӀыхуейр, атӀэ уэ уцӀыху пэт, «Сэ сы-Тхьэщ» жыпӀэурэ, Тхьэр зэрыбгъэпцӀыращ, – къыжраӀэжащ журтхэм+.

34– Фэ фи Торэт хабзэм иткъэ Тхьэм мыпхуэдэу зэрыжиӀар:[*] «Сэ жысӀащ фэ тхьэуэ фызэрыщытыр?» – яжриӀэжащ Хьисэ абыхэм. – Тхьэм и псалъэ тхахэри къута хъунукъым+. 35Апхуэдэу езым и псалъэхэр къызыхуэкӀуа цӀыхухэм «Фэ тхьэуэ фыщытщ», жиӀэри Тхьэм яжриӀащ. 36Аращи, сэ, Адэ лъапӀэм къигъэувауэ, мы дунейм къигъэкӀуам, «Сэ Тхьэм сри-Къуэщ» зэрыжысӀам щхьэкӀэ, дауэ «Уэ Тхьэр уогъэпцӀ» къызжефӀэн флъэкӀрэ+? 37Си Адэм и Ӏуэхухэр сымылэжьмэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зивмыгъэӀэ. 38Ауэ си Адэм и Ӏуэхухэр злэжьмэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ фимыӀэми, а ӀуэхухэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ. Адэ лъапӀэр си псэм зэрыщыщри, сэри Адэ лъапӀэм и псэм сызэрыщыщри къэфщӀэнущ итӀанэ икӀи къывгурыӀуэнущ+.

39Ар щажриӀэм, Хьисэ аргуэру яубыдыну хуеящ, ауэ яӀэщӀэкӀащ+.

40Абы и ужькӀэ Хьисэ Иорданыпсым аргуэру зэпрыкӀыжщ, Иуан цӀыхухэр щиумэхъыу щыта щӀыпӀэм кӀуэри, абы къыщынащ+. 41ЦӀыху куэд къэкӀуащ абы деж.

– Иуан зы нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщи къигъэлъэгъуакъым, ауэ мы лӀым теухуауэ жиӀа псори пэжщ, – жаӀащ абыхэм+.

42ЦӀыху куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ абдежым+.

11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Лазар зэрылӀар

11^1Лазар зи цӀэ лӀы гуэр сымаджэт. Ар Вифание жылэм[*] щыщт. Мэрием и шыпхъу Марфи а жылэм щыщу щытащ+. 2А Мэриемыр[*] арщ дагъэ лъапӀэр Зиусхьэным и лъакъуэхэм щызыхуэу, и щхьэцымкӀэ зылъэщӀыжар. Мэрием и дэлъху Лазарт сымаджэр+. 3Арати, зэшыпхъуитӀым Хьисэ лӀыкӀуэ хуагъакӀуэри жраӀащ:

– Зиусхьэн! Уэ фӀыуэ плъагъур сымаджэщ.

4Ар щызэхихым, Хьисэ жиӀащ:

– А узыр зэрылӀыкӀын узкъым, и хьэтыр атӀэ Тхьэм и щӀыхьышхуэр къыхуэзыхьын узыфэщ. А узыфэм и хьэтыркӀэ цӀыхухэм Тхьэм и Къуэм щӀыхьышхуэ хуащӀынущ.

5Хьисэ Марфи, Марфэ и шыпхъури, Лазари фӀыуэ илъагъурт. 6Лазар зэрысымаджэр щызэхихым, Хьисэ здэщыӀэ щӀыпӀэм махуитӀкӀэ зыщиӀэжьащ.

7Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм яжриӀащ абы и ужькӀэ:

– Иудей хэкум[*] дывгъэкӀуэж.

8Равви, журтхэр мывэкӀэ къоуэурэ уаукӀыну уи ужь зэритрэ куэд щӀакъым. Уэ абы аргуэру укӀуэну ара? – къеупщӀащ и гъуэгу ирикӀуэхэр+.

9– Махуэр сыхьэт пщыкӀутӀкъэ зэрыхъур? – жиӀащ Хьисэ. – Махуэм зекӀуэр лъэпэрапэркъым, мы дунейм и нэхур елъагъури+. 10Ауэ жэщу зекӀуэр мэлъэпэрапэ, нэхум хэткъыми.

11А псалъэхэр яжриӀа нэужь, щӀигъужащ:

– Ди ныбжьэгъу Лазар жеящ, ар къэзгъэушыжыну сокӀуэ+.

12– Зиусхьэн, ар щыжеякӀэ хъужынущ, – къыжраӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм. 13Хьисэ жыхуиӀар Лазар зэрылӀарт, ауэ и гъусэхэм къазэрыгурыӀуар Хьисэ жейм тепсэлъыхьущ.

14Хьисэ щхьэихауэ яжриӀащ итӀанэ:

– Лазар лӀащ. 15Ар щылӀэм сызэрыримыхьэлӀар си гуапэщ, фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъун щхьэкӀэ. ФынакӀуэ, абы деж дывгъакӀуэ.

16Хьисэ ар щажриӀэм, Фомэ ТӀолъхуэныкъуэкӀэ зэджэм Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыхэм яжриӀащ:

– ДывгъакӀуи, дэри Хьисэ и гъусэу дывгъалӀэ+.

ЛӀахэр къигъэтэджыжурэ, гъащӀэ езытыр Хьисэщ

17ЗдэкӀуэм щынэсым, Лазар кхъэлэгъунэм махуиплӀ хъуауэ зэрыщӀалъхьэжар къищӀащ Хьисэ. 18Вифание жылэр стадие[*] пщыкӀутхукӀэ Ерусалим пэжыжьэт. 19Лазар зэрылӀам щхьэкӀэ къахуэгузэвэну, журтхэм ящыщ куэд Марфэрэ Мэриемрэ я деж къэкӀуащ. 20Хьисэ къызэрыкӀуэр щызэхихым, Марфэ абы къыпежьащ, Мэрием унэм къыщӀэнащ.

21– Зиусхьэн, – къыжриӀащ Марфэ Хьисэ, – уэ мыбдеж ущыӀатэмэ, си дэлъхур лӀэнтэкъым. 22Тхьэм сыт ищӀыскӀэ уелъэӀуми, абы къызэрыпхуищӀэнур сощӀэ.

23– Уи дэлъхур къэтэджыжынущ, – жиӀащ Хьисэ.

24– ЛӀахэр къыщытэджыжыну иужьрей махуэм ари къызэрытэджыжынур сощӀэ, – къыжриӀащ Марфэ+.

25– ЛӀахэр къэзыгъэтэджыжу гъащӀэ езытыр сэращ; сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр лӀэми, псэунущ;+
26апхуэдэ гъащӀэ зиӀэ хъууэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэри игъащӀэкӀэ лӀэнукъым. Ар уи фӀэщ хъурэ уэ? – жиӀащ Хьисэ+.

27– Мэхъу, Зиусхьэн, – къыжриӀащ Марфэ. – Тхьэм и Къуэ Мэссихьу[*] дунейм къэкӀуэн хуеяр уэрауэ зэрыщытыр си фӀэщ мэхъу+.

28Ар жиӀа нэужь, Марфэ игъэзэжщ, и шыпхъу Мэрием къриджэри, щэхуу жриӀащ:

– Дин егъэджакӀуэр къэкӀуауэ къоджэ.

29Ар щызэхихым, епӀэщӀэкӀыу къэтэджри, Мэрием Хьисэ деж къэкӀуащ. 30Хьисэ жылэм иджыри дыхьатэкъым, Марфэ къыщыӀущӀа щӀыпӀэм деж щытт. 31Абыхэм къахуэгузэвэну къэкӀуа журту Мэрием и гъусэу унэм щӀэсахэм Мэрием епӀэщӀэкӀыу къэтэджу, унэм щӀэкӀыу щалъагъум, кхъэлэгъунэм кӀуэуэ, и дэлъхур абы щигъеин я гугъэри, и ужь иуващ.

32Мэрием Хьисэ здэщыӀэм къакӀуэри, Хьисэ щилъагъум, и лъабжьэм зыщӀидзэри къыжриӀащ:

– Зиусхьэн, уэ мыбы ущыӀатэмэ, си дэлъхур лӀэнтэкъым.

33Мэрием гъыуэ, абы и гъусэу къэкӀуа журтхэри гъыуэ щилъагъум, игу щӀыхьэри, Хьисэ хуабжьу гузэващ.

34– Дэнэ хьэдэр щыщӀэфлъхьэжар? – щӀэупщӀащ Хьисэ.

– Зиусхьэн, кӀуэи, еплъ, – къыжраӀащ абыхэм.

35Хьисэ къэгъащ абдежым+.

36Ар щалъагъум, журтхэм жаӀащ:

– Феплъыт абы ар фӀыуэ илъагъуу зэрыщытам.

37– А нэфым и нэхэр къэзыгъэплъэжам Лазари имыгъэлӀэн хузэфӀэкӀынтэкъэ? – жаӀащ абыхэм ящыщ гуэрхэм+.

ЛӀахэм Лазар Хьисэ къазэрыхигъэтэджыкӀыжар

38Хьисэ, игу хэщӀу, кхъэлэгъунэмкӀэ кӀуащ. Ар бгъуэнщӀагът, абы мыви Ӏуалъхьэжат+.

39– Мывэр Ӏуфх, – жиӀащ Хьисэ.

ЛӀам и шыпхъу Марфэ Хьисэ къыжриӀащ:

– Зиусхьэн, ар зэрылӀэрэ махуиплӀ мэхъу, мэ щоу.

40– Уэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэмэ, Тхьэм и щӀыхьышхуэр зэрыплъагъунур бжесӀатэкъэ? – къыжриӀащ Хьисэ.

41Арати, лӀар зыщӀэлъ бгъуэнщӀагъым Ӏулъ мывэр Ӏуахащ. Уафэм дэплъейри, Хьисэ жиӀащ:

– Си Адэ, си лъэӀур зэрызэхэпщӀыкӀам щхьэкӀэ фӀыщӀэ пхузощӀ+. 42Си лъэӀухэм дапщэщи укъызэредаӀуэр сощӀэ, ауэ мыбдеж щыт цӀыхухэм сыкъэзэрыбгъэкӀуамкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун щхьэкӀэщ, мы псалъэхэр щӀыжысӀар+.

43Ар жиӀа нэужь, Хьисэ и макъым зригъэӀэтащ.

– Лазар, мыбы къыщӀэкӀыж!+

44ЛӀар, и Ӏэхэми и лъакъуэхэми джэбынхэр къешэкӀауэ, и нэкӀуми щэкӀ хужь тепхъуауэ, кхъэлэгъунэм къыщӀэкӀыжащ.

– Джэбыныр къыкӀэрыфхыжи, вгъэкӀуэж, – яжриӀащ Хьисэ+.

Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ тхьэмадэхэм Хьисэ гъэпцӀагъэкӀэ яукӀыну мурад зэращӀар

(Маттэ 26:1-5; Марк 14:1-2; Лука 22:1-2)

45•Хьисэ илэжьа Ӏуэху телъыджэр щалъагъум, Мэрием деж къэкӀуа журтхэм ящыщ куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ+. 46Ауэ а журтхэм ящыщ гуэрхэр фарисейхэм я деж кӀуэри, Хьисэ ищӀар хуаӀуэтэжащ. 47Дин пашэшхуэхэмрэ фарисейхэмрэ къэхъуар щызэхахым, Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] щыщхэр зэхуашэсащ:

– Сыт тщӀэнур? – чэнджэщащ ахэр. – Мы лӀым нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэд къегъэлъагъуэ. 48Абы зыри едмыщӀэу апхуэдэу къэдгъанэмэ, цӀыху псоми абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъунущ. Рим къэралыгъуэшхуэм щыщу мы къэралыр зыӀэщӀэлъхэр къэкӀуэнурэ Тхьэм и унэшхуэри ттрахынущ, ди лъэпкъри ягъэкӀуэдынущ.

49Журтхэм ящыщу а гъэм дин пашэшхуэу[*] щыт Кайафэ[*] зи цӀэм адрейхэм яжриӀащ:

– Фэ зыри фщӀэркъым. 50Ди лъэпкъ псор кӀуэд нэхърэ, лъэпкъым щхьэкӀэ зы цӀыху закъуэ лӀэмэ, дэркӀэ зэрынэхъыфӀыр къывгурыӀуэркъэ+?

51Ар езыр-езыру къыжиӀакъым, атӀэ а гъэм дин пашэшхуэу щытти, Хьисэ и псэр журт лъэпкъым щхьэкӀэ зэритынур Тхьэм абы игу кърилъхьэри къыжригъэӀащ+. 52Хьисэ и псэр итыну щӀыщытар журт лъэпкъым щхьэкӀэ къудейтэкъым, атӀэ Тхьэм и быну хэгуэшахэр зы хъужыну икӀи зэхуишэсыжыну арат+. 53Арати, Хьисэ яукӀыну траубыдащ а махуэм щыщӀэдзауэ+.

54Абы къыхэкӀкӀэ цӀыхухэм къалъагъуу Хьисэ журтхэм къахыхьэжакъым, а щӀыпӀэм икӀыжщ, губгъуэ нэщӀ лъэныкъуэмкӀэ ит Ефраим жылэм[*] кӀуэри, и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу а жылэм къыдэнащ.

55Журтхэм я махуэшхуэ ӀутӀыжыр къэблэгъати, диным зэрыжиӀэм тету, а махуэшхуэм и пэ къихуэу загъэкъэбзэжыну а хэкум щыщ цӀыху куэд Ерусалим кӀуащ+. 56Хьисэ къалъыхъуэрт абы щыгъуэ, Тхьэм и унэшхуэм щӀэту цӀыхухэр зэупщӀыжырт:

– Дауэ феплърэ? Махуэшхуэм щхьэкӀэ ар къэкӀуэну пӀэрэ?

57Хьисэ яубыдын щхьэкӀэ дин пашэшхуэхэмрэ фарисейхэмрэ унафэ къыдагъэкӀат:

– Хэтми, Хьисэ здэщыӀэм щыгъуазэм хъыбар дигъэщӀэн хуейщ, – жари+.

12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Мэрием Хьисэ и лъакъуэхэм дагъэ лъапӀэ къазэрыщыщихуар

(Маттэ 26:6-13; Марк 14:3-9)

12^1•ӀутӀыж махуэшхуэр[*] къэсыным махуих иӀэжу, Хьисэ Вифание жылэм къэкӀуащ. Хьисэ лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжа Лазар абы щыпсэурт+. 2Хьисэ пщыхьэщхьэшхэ къыхуагъэхьэзыращ, Марфэ бысымгуащэу къащхьэщытт. Хьисэ и гъусэу Ӏэнэм пэрысхэм Лазар яхэст+. 3Нард зи цӀэ къэкӀыгъэм и дагъэ къабзэу икӀи лъапӀэу, мэ гуакӀуэ къызыпихым щыщ зы барщыбэ къищтэщ, Хьисэ и лъакъуэхэм щихуэри, и щхьэцымкӀэ илъэщӀыжащ Марфэ. Дагъэм и мэ гуакӀуэр унэм щӀэз хъуащ+.

4Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ Иудэ Симон Искариот, Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдынум, жиӀащ:

5Мы дагъэ лъапӀэр динар[*] щищкӀэ тщэуэ, ахъшэр тхьэмыщкӀэхэм щӀедмытар сыт?

6Иудэ ар щӀыжиӀар тхьэмыщкӀэхэм гущӀэгъу яхуищӀу артэкъым, атӀэ езыр дыгъуакӀуэти, арт. Абы ахъщащхьэр иӀыгъти, абы иралъхьа ахъшэм хэдыгъухьырт+.

7А цӀыхубзым и ужь икӀ, – жиӀащ Хьисэ. – Сэ сыщыщӀалъхьэжыну махуэм щхьэкӀэ мы дагъэр схуихъумащ абы. 8ТхьэмыщкӀэхэр дапщэщи къыфхэтынущ, ауэ сэ игъащӀэкӀэ сыфхэтынукъым.

9Хьисэ абы зэрыщыӀэр журтхэм ящыщ цӀыху куэдым зэхахати, къэкӀуащ, ауэ къыщӀэкӀуар Хьисэ и закъуэ къудейтэкъым, Хьисэ лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжа Лазари зрагъэлъагъуну хуейт+. 10Арати, дин пашэшхуэхэм Лазари яукӀыну мурад ящӀащ, 11сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пашэхэм журт Ӏэджэ ябгъэдэкӀри, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуат Лазар и фӀыгъэкӀэ.

ЩӀыхьышхуэ иӀэу, Хьисэ Ерусалим зэрыдыхьар

(Маттэ 21:1-11; Марк 11:1-11; Лука 19:28-40)

12•Махуэшхуэм щхьэкӀэ къекӀуэлӀа цӀыху куэдым Хьисэ Ерусалим къызэрыкӀуэр зэхахащ етӀуанэ махуэм. 13Щызэхахым, пальмэ жыгым и къудамэхэр къащтэри, Хьисэ пежьэну дэкӀащ, макъ лъагэкӀэ мыр жаӀэурэ:

«Хьусаннэ[*]! Зиусхьэным и цӀэкӀэ
къакӀуэ Израил пащтыхьым
щӀыхьышхуэр ейщ!»+

14Хьисэ зы шыд шыщӀэ къигъуэтри, шэсащ итӀанэ, Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу:[*]

15«Умышынэ, Сион къалэ.

Мис, уи пащтыхьыр шыд шыщӀэм
тесу къокӀуэ»+.

16Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм а къэхъуа-къэщӀам къикӀыр къагурыӀуакъым, ауэ щӀыхьышхуэ иӀэ хъуауэ, Хьисэ уафэм дэкӀуеижа нэужь, Тхьэм и псалъэ тхахэм а псалъэхэр Хьисэ теухуауэ зэрыхэтри, а псалъэхэм тету цӀыхухэм Хьисэ зэрыдекӀуэкӀари ягу къэкӀыжащ+.

17Хьисэ и гъуса цӀыху куэдым адрейхэм зэпымыууэ хуаӀуэтэу щытащ Хьисэ Лазар еджэу, кхъэлэгъунэм къыщӀигъэкӀыжу, лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжар. 18А нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэр къызэригъэлъэгъуар цӀыху куэдым зэхахати, Хьисэ пежьэну дэкӀащ. 19Ар щалъагъум, фарисейхэм жаӀащ:

– Абы зыри ефщӀэну зэрыфлъэмыкӀыр фолъагъу. Дунейм и цӀыху псори абы и ужь йоувэ+.

Хьисэ езыр зэраукӀынур къызэрыжиӀар

20Махуэшхуэм щыгъуэ Тхьэм елъэӀуну къэкӀуахэм алыдж гуэрхэр яхэтт. 21Ахэр Галилей хэкум ит Вифсайдэ къалэм[*] щыщ Филипп и деж кӀуэри, елъэӀуащ:

– Зи щӀыхь ин, Хьисэ тлъагъуну дыхуейщ+.

22Филипп кӀуэри, Индрисым жриӀащ. ИтӀанэ Филиппрэ Индрисрэ кӀуэри, Хьисэ жраӀащ.

23– ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм щалъагъуну сыхьэтыр къэсащ, – яжриӀащ Хьисэ+. 24– Пэж дыдэр нывжызоӀэ, гуэдз хьэдзэр щӀым хэхуэурэ мылӀэмэ, зэрыхьэдзэу къонэж, ауэ щӀым хэхуэурэ лӀэмэ, щӀым къыхэбэгъукӀынущ+. 25Зи псэр фӀыуэ зылъагъум и псэр фӀэкӀуэдынущ, ауэ зи псэр мы дунейм щызылъагъу мыхъум ар игъащӀэкӀэ щыӀэну къригъэлынущ+. 26Сэ къысхуэлажьэр си ужь кърыреувэ. Къысхуэлажьэр сэ сыздэщыӀэми щыӀэнущ. Къысхуэлажьэм Адэ лъапӀэм щӀыхь хуищӀынущ.

27– Иджы согузавэ. Сыт къыжысӀэнур? Си Адэ, мы гугъуехьым сыхэхыж жысӀэн? Хьэуэ, мы гугъуехьыр сшэчын щхьэкӀэщ дунейм сыкъыщӀэкӀуар+. 28Си Адэ, уи цӀэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм егъэлъагъу.

Хьисэ ар щыжиӀэм, уафэм макъ къиӀукӀащ:

– Си цӀэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм езгъэлъэгъуащ, дяпэкӀи езгъэлъагъунущ+.

29Ар щызэхахым, абдеж цӀыху куэдым жаӀащ:

– Уафэр къэгъуэгъуащ.

– МелыӀыч гуэр абы къепсэлъащ, – жаӀащ нэгъуэщӀхэми+.

30– А макъыр сэракъым, фэращ къыщӀэхуэӀуар, – жиӀащ Хьисэ+. 31– Иджы мы дунейм и цӀыхухэм хьэкум ятрищӀыхьынущ Тхьэм. Мы дунейм и тепщэр[*] тридзынущ абы иджы+. 32Ауэ цӀыхухэм сэ сыкъыщаӀэткӀэ,[*] цӀыху псори си деж къесшэлӀэнущ+.

33Езыр зэрылӀэну щӀыкӀэр абыхэм ягуригъэӀуэн щхьэкӀэщ Хьисэ а псалъэхэр щӀыжиӀар+.

34– Мэссихь игъащӀэкӀэ зэрыщыӀэнур Торэт хабзэм дигъэщӀащ, – къыжраӀащ цӀыхухэм. – ЦӀыхухэм ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр[*] къызэраӀэтынур жыбоӀэ, ар дауэ зэрыхъунур? ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэу жыхуэпӀэр хэт+?

35– Нэхур зы тэлайкӀэ къыфхэтынущ иджыри, – яжриӀащ Хьисэ абыхэм. – КӀыфӀыгъэм фыхимыубыдэу нэхур фыхэтыху, фызекӀуэ. КӀыфӀыгъэм хэту зекӀуэм здэкӀуэр ищӀэркъым+. 36Нэхум и бын фыхъун щхьэкӀэ, нэхум фщӀыгъуху, нэхумкӀэ фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ.

А псалъэхэр жиӀа нэужь, абыхэм яхэкӀыжри, Хьисэ ямылъагъуж хъуащ+.

Журтхэм я фӀэщмыхъуныгъэр

37Абыхэм я пащхьэм апхуэдиз нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр Хьисэ къыщигъэлъэгъуа пэтми, итӀани абыкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуакъым. 38ЩӀэмыхъуар Ешайа бегъымбарым жиӀа мы псалъэхэр[*], пэж хъун щхьэкӀэщ:

«Зиусхьэн, цӀыхухэм хъыбару едгъэщӀар
хэт зи фӀэщ хъуар?
Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэр
хэт нахуэ зыхуэхъуар?»+

39– А псалъэхэр пэжщ. А цӀыхухэм фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун ялъэкӀакъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Ешайа бегъымбарым и тхылъым иту нэгъуэщӀ щӀыпӀэм деж къызэрыщыжиӀам хуэдэу:[*]

40«Тхьэм абыхэм анэхэр нэф ищӀащ,
ягухэри ерыщ иригъэкӀуащ.
Аращи, я нэхэмкӀэ ялъагъуркъым,
ягухэмкӀи зэхащӀыкӀыркъым,
Тхьэм игъэхъужын щхьэкӀи
абы деж къагъэзэжыркъым»+.

41Хьисэ иӀэ хъуну щӀыхьышхуэр зэрилъэгъуам щхьэкӀэ, Ешайа бегъымбарым а псалъэхэр жиӀащ. Зи гугъу ищӀар Хьисэщ.

42Апхуэдэу щыт пэтми, журт пашэхэми ящыщ куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ, ауэ цӀыхухэм я пащхьэм ар щыжаӀэртэкъым, «Синэгуэгум дыкъыщӀахунущ», жаӀэри, фарисейхэм ящышынэрти+. 43Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и щытхъум нэхърэ цӀыхухэм я щытхъур нэхъ я гуапэти+.

44Хьисэ макъ лъагэкӀэ жиӀащ итӀанэ:

– СэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъум фӀэщхъуныгъэ зыхуиӀэр си закъуэкъым, атӀэ сэ сыкъэзыгъэкӀуамкӀи фӀэщхъуныгъэ иӀэ мэхъу+. 45Сэ сызылъагъум сэ сыкъэзыгъэкӀуари елъагъу+. 46СэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэр кӀыфӀыгъэм къыхэмынэн щхьэкӀэ, дунейм нэхуу сыкъэкӀуащ+.

47– Си псалъэхэр зэхэзыхыу емыдаӀуэр сэ згъэкъуэншэнукъым. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дунейм и цӀыхухэр згъэкъуэншэн щхьэкӀэкъым сыкъыщӀэкӀуар, атӀэ ахэр мыкӀуэду къезгъэлын папщӀэщ+. 48Сэ нэмыплъ къызэзыту, си псалъэхэри зымыдэм езыр зыгъэкъуэншэн гуэр бгъэдэлъщ. Псалъэу къыжысӀаращ къемэтмахуэм а цӀыхур зыгъэкъуэншэнур. 49Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэр-сэру си псалъэхэр къыжысӀакъым, атӀэ Адэ лъапӀэу сыкъэзыгъэкӀуам жысӀэнумкӀэ унафэ къысхуищӀащ. 50Абы и унафэм цӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ зэригъэхъур сощӀэ. Аращи, сэ къыжысӀэ псори Адэ лъапӀэм къызэрыжиӀам тету къыжызоӀэж.

13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я лъакъуэхэр зэрахуитхьэщӀар

13^1ӀутӀыж махуэшхуэр къэблэгъат. Дунейм ехыжу, Адэ лъапӀэм и деж щигъэзэжыну пӀалъэр къызэрысар Хьисэ ищӀэрт. Езым и цӀыхуу дунейм тетхэр фӀыуэ илъагъурт, и кӀэм нэсыхуи фӀыуэ илъэгъуащ+.

2Пщыхьэщхьэшхэ шхэрт. ШейтӀаным Симон Искариот и къуэ Иудэм игу ирилъхьакӀэт Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэубыдыну+. 3И ӀэмыщӀэм Адэ лъапӀэм псори къызэрырилъхьари, Тхьэм зэрыщыщри, Тхьэм деж зэригъэзэжынури ищӀэрти,+
4Хьисэ Ӏэнэм пэрыкӀщ, и щыгъын щӀыӀутелъыр зыщихщ, напэӀэлъэщӀ къищтэри, и бгым иришэкӀащ. 5Тасым псы иригъахъуэщ, и гъуэгу ирикӀуэхэм я лъакъуэхэр яхуитхьэщӀри, и бгым иришэкӀа напэӀэлъэщӀымкӀэ яхуилъэщӀыжу щӀидзащ итӀанэ+. 6Хьисэ Симон Петр щыбгъэдыхьэм, абы къыжриӀащ:

– Зиусхьэн, уэ си лъакъуэхэр птхьэщӀ хъуну?

7Сэ сщӀэр иджыпсту уэ къыбгурыӀуэркъым, ауэ итӀанэ къыбгурыӀуэнущ, – жиӀащ Хьисэ.

8Сэ си лъакъуэхэр зэи уэзгъэтхьэщӀынукъым, – къыжриӀащ Петр.

– ПхуэзмытхьэщӀмэ, си гъуэгу ирикӀуэхэм уащыщкъым, – жриӀащ абы Хьисэ+.

9Уэ Зиусхьэн, апхуэдэу щыхъукӀэ, си лъакъуэхэм я мызакъуэу, си Ӏэхэри схуэтхьэщӀ, си щхьэри схуэхущӀ, – къыжриӀащ Симон Петр.

10– ЗызыгъэпскӀам и лъакъуэхэм фӀэкӀа итхьэщӀын хуейкъым, – жиӀащ Хьисэ, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар зэрыщыту къабзэщ. Фэри фыкъабзэщ, ауэ псори фыапхуэдэкъым+.

11Хьисэ «псори фыапхуэдэкъым» щӀыжиӀар езыр тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдынур абыхэм зэрахэтыр ищӀэрти, аращ+.

12Абыхэм я лъакъуэхэр яхуитхьэщӀщ, и щыгъыныр зыщитӀэгъэжри, щытӀысыжым, Хьисэ щӀэупщӀащ:

– ФхуэсщӀар къывгурыӀуэрэ? 13Фэ «Дин егъэджакӀуэкӀэ» икӀи «ЗиусхьэнкӀэ» фыкъызоджэ; жыфӀэр пэжщ, апхуэдэуи сыщытщ+. 14Сэ фи Зиусхьэну икӀи фи дин егъэджакӀуэу сыщыт пэтми, фи лъакъуэхэр фхуэстхьэщӀащ. Фэри зым адрейм и лъакъуэхэр хуэфтхьэщӀын хуейщ+. 15ФщӀэн хуейр фэзгъэлъэгъуащ, сэ фхуэсщӀам хуэдэ фэри фщӀэн щхьэкӀэ+. 16Пэж дыдэр нывжызоӀэ, ӀуэхутхьэбзащӀэр и тепщэм нэхърэ нэхъыщхьэкъым; апхуэдэуи, лӀыкӀуэр езыр зыгъэкӀуам нэхърэ нэхъыщхьэкъым+. 17Мы Ӏуэхухэр зэхэфщӀыкӀрэ вгъэзащӀэмэ, гъуэгу махуэ фытеуващ+.

18•– Ауэ фэ псоми фтеухуакъым сэ жысӀэр. Сэ къыхэсхар сощӀэ, Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр[*], пэж хъун хуейщ: «Си щӀакхъуэр зышхам и лъэдакъэр къысхуигъэзэжри, бий къысхуэхъуащ»+.

19– Ар къэхъун и пэкӀэ иджы вжызоӀэ, ар къыщыхъукӀэ, сэ сызэры-Мэссихьыр фи фӀэщ фщӀын щхьэкӀэ+. 20Пэж дыдэр нывжызоӀэ, сэ къэзгъакӀуэр къезыгъэблагъэм сэри сригъэблэгъауэ мэхъу, сэ сезыгъэблагъэми сэ сыкъэзыгъэкӀуари иригъэблэгъауэ мэхъу+.

Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ гуэрым ар тепщэныгъэ зиӀэхэм зэраригъэубыдынур къызэрыжиӀар

(Маттэ 26:20-25; Марк 14:17-21; Лука 22:21-23)

21Хьисэ а псалъэхэр къыжиӀа нэужь, къэгузавэри, щыхьэт техъуэурэ, жиӀащ:

– Пэж дыдэр вжызоӀэ, фэ фщыщ гуэрым тепщэныгъэ зиӀэхэм саригъэубыдынущ+.

22Ар къыщыжиӀэм, Хьисэ зи гугъу ищӀыр ящӀэртэкъыми, абы и гъуэгу ирикӀуэхэр зыр зым еплъыжащ. 23И гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Хьисэ нэхъ и щӀасэр езым къыбгъэдэсу Ӏэнэм пэрыст+. 24Симон Петр Хьисэ къыбгъэдэсым Ӏэ хуищӀащ, Хьисэ жыхуиӀамкӀэ иригъэупщӀыну.

25Хьисэ дежкӀэ зигъазэри, а лӀыр абы еупщӀащ:

– Хэт ар жыхуэпӀэр, Зиусхьэн?

26– Мы щӀакхъуэ бзыгъэр фалъэм хэзгъапщӀэу зэстынуращ жыхуэсӀэр, – жэуап итыжащ Хьисэ. ЩӀакхъуэ бзыгъэр фалъэм хигъапщӀэри, Симон Искариот и къуэ Иудэ хуишиящ. 27Иудэ а щӀакхъуэ бзыгъэр щищтэм, шейтӀаныр абы игу ихьащ.

– ПщӀэну уигу илъыр щӀэхыу щӀэ, – жриӀащ Хьисэ абы.

28Хьисэ ар абы щӀыжриӀар Ӏэнэм пэрысхэм ящыщ зыми къыгурыӀуакъым. 29Иудэ абыхэм я ахъшащхьэр зэриӀыгъым щхьэкӀэ, е «ӀутӀыж махуэшхуэм щхьэкӀэ дызыхуэныкъуэр къэщэху», е «ТхьэмыщкӀэхэм зыгуэр ет» жиӀэу, Хьисэ абы жриӀауэ я гугъащ языныкъуэхэм+. 30ЩӀакхъуэ бзыгъэр Хьисэ къызэрыӀихыу, Иудэ щӀэкӀащ. Жэщт.

УнафэщӀэр

31Иудэ унэм щыщӀэкӀым, Хьисэ жиӀащ:

– ЦӀыхухэм ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и щӀыхьышхуэр ялъагъунущ иджы, абыи Тхьэм и щӀыхьышхуэр яригъэлъагъунущ+. 32Абы Тхьэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм зэраригъэлъагъум щхьэкӀэ, езы Тхьэми ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм яригъэлъагъунущ. Тхьэм абы и щӀыхьышхуэр яригъэлъагъунущ куэд мыщӀэу+.

33– Си бынхэ, куэдрэ сывигъусэжынукъым. Фэ фыкъыслъыхъуэнущ, ауэ «СыздэкӀуэм фэ фынэкӀуэфынукъым» жысӀэу журтхэм зэражесӀам хуэдэу, фэри вжызоӀэ иджы+.

34– УнафэщӀэ фхузощӀ: ФӀыуэ фызэрылъагъу. Сэ фӀыуэ фызэрыслъагъум хуэдэу, фэри фӀыуэ фызэрылъагъу+. 35ФӀыуэ фызэрылъагъумэ, фэ си гъуэгу фызэрырикӀуэр цӀыху псоми ящӀэнущ.

«Сэ сыкъыумыцӀыхуу жыпӀэнущ» жиӀэу, Хьисэ Петр зэрыжриӀар

(Маттэ 26:31-35; Марк 14:27-31; Лука 22:31-34)

36•Симон Петр Хьисэ къеупщӀащ:

– Зиусхьэн, дэнэ уздэкӀуэр?

– Сэ сыздэкӀуэм уэ иджы укъыскӀэлъыкӀуэфынукъым, ауэ итӀанэ укъыскӀэлъыкӀуэнущ, – жриӀэжащ Хьисэ абы.

37– Зиусхьэн, иджы сыкъыпкӀэлъыкӀуэн сыт щӀыслъэмыкӀынур? Сэ си псэр уэр щхьэкӀэ стынущ, – жиӀащ Петр+.

38– Уи псэр сэр щхьэкӀэ птынуи? – жэуап итыжащ Хьисэ. – Пэж дыдэр бжызоӀэ, сыкъыумыцӀыхуу щэнейрэ жыпӀэнущ адакъэ мыӀуэ щӀыкӀэ!+

14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Адэ лъапӀэм деж кӀуэ гъуэгур Хьисэщ

14^1– Фымыгузавэ. ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ, сэркӀи фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ+. 2Си Адэм и унэшхуэм унэ куэд хэтщ; апхуэдэу щымытамэ, нывжесӀэнт: «ПсэупӀэ къыфхуэзгъэхьэзырыну сыкӀуэнущ». 3СыкӀуэу, псэупӀэ къыщыфхуэзгъэхьэзыркӀэ, сыкъэкӀуэжынурэ, сэ сыздэщыӀэм фэри фыщыӀэну фыздэсшэнущ+. 4СыздэкӀуэм и гъуэгур фэ фощӀэ.

5Зиусхьэн, – жриӀащ Фомэ Хьисэ, – уздэкӀуэр тщӀэркъым. УздэкӀуэм и гъуэгур дауэ къэтщӀэн зэрытлъэкӀынур+?

6Гъуэгури, щыпкъагъэри, гъащӀэри сэращ, – жриӀащ абы Хьисэ. – Си гъуэгу иримыкӀуэмэ, Адэ лъапӀэм деж зы цӀыхуи кӀуэн лъэкӀынукъым+. 7Сэ сыфцӀыхумэ, си Адэри фоцӀыху. Си Адэр джы щыщӀэдзауэ фоцӀыху икӀи флъэгъуащ.

8Зиусхьэн, – жриӀащ Филипп Хьисэ. – Адэ лъапӀэр дыгъэлъагъуи, ар тхурикъунущ+.

9– Мыпхуэдизрэ сывигъусауэ иджыри къэс сыкъыумыцӀыхуауэ ара, Филипп? – жриӀащ абы Хьисэ. – Сэ сыкъэзылъэгъуам Адэ лъапӀэри илъэгъуащ. «Адэ лъапӀэр дыгъэлъагъу» дауэ къызжепӀэфрэ итӀани+? 10Адэ лъапӀэр си псэм зэрыщыщри, сэ Адэ лъапӀэм и псэм сызэрыщыщри уи фӀэщ хъуркъэ? Сэ нывжесӀэ псалъэхэр сэр-сэру къыжысӀэркъым. Адэ лъапӀэу си псэм щыщым и Ӏуэхухэр елэжь+. 11Адэ лъапӀэр сэ си псэм зэрыщыщри, сэ Адэ лъапӀэм и псэм сызэрыщыщри щыжысӀэкӀэ, фи фӀэщ фщӀы. Ар мыхъуми, сэ злэжь Ӏуэхухэм щхьэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зивгъэӀэ+. 12Пэж дыдэр вжызоӀэ, сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэм сэ злэжь Ӏуэхухэр илэжьынущ, абыхэм нэхърэ нэхъ Ӏуэхушхуэжхэри илэжьынущ, сэ Адэ лъапӀэм деж сыкӀуэжынущи+. 13Адэ лъапӀэм си цӀэкӀэ сыткӀэ фелъэӀуми, ар сэ фхуэсщӀэнущ, Адэ лъапӀэм и щӀыхьышхуэр абы и Къуэм цӀыхухэм яригъэлъагъун щхьэкӀэ. 14Сэ си цӀэкӀэ сыткӀэ фыкъызэлъэӀуми, ар сэ фхуэсщӀэнущ+.

Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къахуригъэхыну Хьисэ езым и гъуэгу ирикӀуэхэр зэригъэгугъар

15– Фэ сэ фӀыуэ сыфлъагъумэ, си унафэхэр вгъэзэщӀэнущ+. 16Сэ Адэ лъапӀэм селъэӀунурэ, фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжын НэгъуэщӀ Гуэр къыфхуригъэхынущ абы. Ар игъащӀэкӀэ фи гъусэнущ+. 17Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъащӀэр аращ. Дунейм и цӀыхухэм ар зэрамылъагъум икӀи зэрамыцӀыхум щхьэкӀэ, ягу ирагъэлъын яхузэфӀэкӀыркъым, ауэ фэ ар фоцӀыху, ар фи гъусэщи икӀи фи гум сыт щыгъуи илъщи+. 18Пэжщ, ибэу фыкъэзгъэнэнукъым; фи деж сыкъэкӀуэжынущ. 19ТӀэкӀу дэкӀмэ, дунейм и цӀыхухэм салъагъужынукъым, ауэ фэ сыфлъагъунущ, сэ сопсэу, фэри фыпсэунущи+. 20Адэр си псэм зэрыщыщри, фэри си псэм фызэрыщыщри, сэри фи псэм сызэрыщыщри а махуэм къэфщӀэнущ. 21Си унафэхэм едаӀуэу, ахэр зыгъэзащӀэхэращ сэ фӀыуэ сыкъэзылъагъур. Сэ фӀыуэ сыкъэзылъагъур си Адэми фӀыуэ къилъагъунущ. Сэри ар фӀыуэ слъагъунущ икӀи сызыхуэдэр езгъэлъагъунущ+.

22Иудэ (Иудэ Искариот зи цӀэр аркъым) Хьисэ къеупщӀащ:

– Зиусхьэн, дунейм и цӀыхухэм уэ зыумыгъэлъагъуу, дэ зыкъэдбгъэлъагъуну жыбоӀэ, ар дауэ зэрыхъунур+?

23– Сэ фӀыуэ сыкъэзылъагъум си псалъэхэр игъэзэщӀэнущ, – жриӀащ абы Хьисэ. – Си Адэми ар фӀыуэ къилъагъунущ, а цӀыхум деж дыкъэкӀуэнурэ, абы и псэм щыщ дыхъунущ+. 24ФӀыуэ сыкъэзымылъагъум си псалъэхэр игъэзащӀэркъым. Сэ жысӀэу зэхэфх псалъэхэр си псалъэкъым. Адэ лъапӀэу сыкъэзыгъэкӀуам и псалъэщ.

25– Сэ сывигъусэху, мы псалъэхэр нывжесӀэ зэпытащ. 26Ауэ фэ фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжыр – ар Тхьэм и Псэ ЛъапӀэрщ, – Адэ лъапӀэм си цӀэкӀэ къыфхуригъэхынущ. Абы псори фигъэщӀэнущ икӀи сэ нывжесӀа псори фигу къигъэкӀыжынущ+. 27Гузэгъэгъуэ къыфхузогъанэ, си гузэгъэгъуэр фызот: Гузэгъэгъуэу сэ фэстыр дунейм къывитын лъэкӀынукъым. Фымыгузавэ икӀи фымышынэ+.

28– «СыфхэкӀыжми, фи деж сыкъэкӀуэжынущ» жысӀэу зэрывжесӀар зэхэфхащ. Сэ фӀыуэ сыкъэфлъагъуу щытатэмэ, «Адэ лъапӀэм деж сыкӀуэжынущ» зэрыжысӀам щхьэкӀэ фыгуфӀэнт, Адэ лъапӀэр сэр нэхърэ нэхъыщхьэщи+. 29Мы Ӏуэхур къэхъун и пэкӀэ вжесӀащ, къыщыхъукӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъун щхьэкӀэ+. 30Куэдрэ сынывэпсэлъэжынукъым, мы дунейм и тепщэр[*] къокӀуэри. Абы и Ӏуэху сэ къысхэлъкъым+. 31Ауэ Адэ лъапӀэр фӀыуэ зэрыслъагъури, унафэу къысхуищӀахэр зэрызгъэзэщӀари дунейм и цӀыхухэм ящӀэн хуейщ. Фыкъэтэджи, мыбдежым дыӀувгъэкӀыж.

15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Жызумыпкъ пэжыр Хьисэщ

15^1– Жызумыпкъ пэжыр сэращ, жызумгъэкӀри си Адэращ. 2Си къудамэхэм ящыщу зыри къызыпымыкӀэр пеупщӀ абы; къызыпыкӀэ къудамэ дэтхэнэри еухъуэнщӀ, нэхъыбэ къыпыкӀэн щхьэкӀэ+. 3Фэ фигухэр сэ вжесӀа псалъэхэмкӀэ къабзэ хъуакӀэщ+. 4Сэ фи псэм сыт щыгъуи сыхэвгъэлъ, фэри си псэм сыт щыгъуи фыщыщынущ. Къудамэр жызумыпкъым пымытмэ, зыри къызэрыпымыкӀэнум хуэдэу, фэри фи псэм сыт щыгъуи сыхэвмыгъэлъмэ, фӀыгъуэ къыфпыкӀынукъым+.

5– Жызумыпкъыр сэращ, къудамэхэр фэращ. ЦӀыху гуэрым и псэм сыт щыгъуи сыщыщ хъумэ, езыри сэ си псэм сыт щыгъуи щыщ хъумэ, а цӀыхум фӀыгъуэ куэд къыпыкӀынущ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ фэ сывимыгъусэмэ, зыри фщӀэн флъэкӀынукъым+. 6ЦӀыху гуэрым и псэм сыт щыгъуи сыщыщ мыхъумэ, къудамэм хуэдэу ар хыфӀадзэжынурэ, гъужынущ. Апхуэдэ къудамэхэр зэхуахьэсынурэ, мафӀэм пэрадзэнурэ ягъэсынущ+. 7Фэ фи псэм сыт щыгъуи сыщыщ хъууэ, си псалъэхэри сыт щыгъуи фи псэм щыщ хъумэ, си Адэм фызыхуеймкӀэ фелъэӀу, фызэрелъэӀури къыфхуищӀынущ+. 8ЦӀыхухэм си Адэм щӀыхьышхуэ зэрыхуевгъэщӀынур фэ куэду фӀыгъуэ къызэрыфпыкӀыращ. Апхуэдэу къэвгъэлъэгъуэнущ си гъуэгу фызэрырикӀуэр.

9– Адэ лъапӀэм сэ фӀыуэ сызэрилъагъум хуэдэу, сэри фэ фӀыуэ фыслъэгъуащ. Си фӀылъагъуныгъэм зыхэвмыгъэн+. 10Фэ си унафэхэр щывгъэзащӀэкӀэ, сэ фэри сыт щыгъуи фӀыуэ фыслъагъунущ, си Адэм и унафэхэр зэрызгъэзэщӀам щхьэкӀэ, абы сыт щыгъуи фӀыуэ сызэрилъагъум хуэдэу. 11Мы Ӏуэхухэр щӀывжесӀар си гуфӀэгъуэр фигу илъыну, фи гуфӀэгъуэри нэсауэ щытын щхьэкӀэщ+. 12Мыращ си унафэр: Сэ фэ фӀыуэ фызэрыслъэгъуам хуэдэу, фэри фӀыуэ фызэрылъагъун хуейщ+. 13Езым и ныбжьэгъухэм папщӀэ зи псэр зыт цӀыхум и фӀылъагъуныгъэм нэхърэ нэхъ фӀылъагъуныгъэшхуэ щыӀэкъым+. 14Си унафэхэр вгъэзащӀэмэ, фэри фызиныбжьэгъущ+. 15Сэ фэ ӀуэхутхьэбзащӀэкӀэ сынывэджэжыркъым, ӀуэхутхьэбзащӀэм езым и тепщэм игу илъыр ищӀэркъыми. Сэ фэ си ныбжьэгъукӀэ сынывэджащ, си Адэм жиӀэу зэхэсха псори вжесӀэжащи+. 16Фэ сэ сыкъыхэфхакъым, атӀэ сэ фэ фыкъыхэсхащ. Фэ дунейм фыкӀуэу, фӀыгъуэ къыфпыкӀыну, а фӀыгъуэри мыкӀудыжыну згъэуващ. Абы щыгъуэ Адэ лъапӀэм сэ си цӀэкӀэ сыт ищӀыскӀэ фелъэӀуми, ар къыфхуищӀэнущ+. 17ФӀыуэ фызэрылъагъуну аращ унафэу фхуэсщӀыр+.

Дунейм и цӀыхухэм Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр ялъагъу зэрымыхъур

18– Дунейм и цӀыхухэм фыкъалъагъу мыхъуу щытмэ, фэ фыкъалъагъу мыхъу хъун и пэкӀэ сэри сыкъалъагъу мыхъуу зэрыщытар зыщывмыгъэгъупщэ+. 19Фэ дунейм фыщыщу щытатэмэ, мы дунейм и цӀыхухэм езыхэм яхуэдэу фӀыуэ фыкъалъагъунт. Иджы зэрыщытымкӀэ, мы дунейм фыщыщкъым, ауэ мы дунейм фи Ӏыхьэр хэмылъыну сэ мы дунейм и цӀыхухэм фыкъыхэсхащ. Аращ мы дунейм и цӀыхухэм фыкъалъагъу щӀэмыхъур+. 20Сэ вжесӀа псалъэхэр фигу къэвгъэкӀыж: ӀуэхутхьэбзащӀэр и тепщэм нэхърэ нэхъыщхьэкъым. Сэ гугъуехь сагъэшэчащ, фэри гугъуехь фагъэшэчынущ. Сэ си псалъэхэм едэӀуау щытамэ, фэ фи псалъэхэми едэӀуэнущ+. 21Ауэ си цӀэр зэрывгъэлъапӀэм щхьэкӀэ, а бзаджагъэ псори къыващӀэнущ, сэ сыкъэзыгъэкӀуар яцӀыхуркъыми. 22Сэ сыкъакӀуэу, си псалъэхэр яжезмыӀауэ щытатэмэ, гуэныхь яӀэнутэкъым, ауэ иджы гуэныхьу ящӀахэм щхьэкӀэ щхьэусыгъуэ зыри яӀэкъым+. 23Сэ сыкъэзылъагъу мыхъум си Адэри илъагъу хъуркъым+. 24НэгъуэщӀ зыми имылэжьа Ӏуэхушхуэхэр абыхэм я пащхьэм сэ щызмылэжьатэмэ, абыхэм гуэныхь яӀэнутэкъым. Ауэ а злэжьа Ӏуэхушхуэхэр ялъэгъуа пэтми, сэри си Адэри дыкъалъагъу мыхъу хъуащ+. 25Апхуэдэу щӀэхъун хуейр мы псалъэу абыхэм я Торэт хабзэм итхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ: «Сэ лажьэ симыӀэу щытми, сыкъалъагъу мыхъу хъуащ»+.

26– Адэ лъапӀэм къыбгъэдэкӀыу, фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжыр къыфхуезгъэхынущ. Ар Адэ лъапӀэм къыбгъэдэкӀыу, абы и Псэ ЛъапӀэу цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъащӀэращ. Ар къыщыкӀуэкӀэ, сэ щыхьэт къыстехъуэнущ+. 27Фэри щыхьэт фыкъыстехъуэнущ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щӀэдзапӀэм къыщыщӀэдзауэ фэ фызигъусэу щытащи+.

16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

16^1– Мы Ӏуэху псори щӀывжесӀар си гъуэгу фытемыкӀын щхьэкӀэщ. 2Синэгуэгухэми фыкъыщӀахунущ. Уеблэмэ фэ фызыукӀ дэтхэнэми Тхьэм абыкӀэ хуэлажьэу щигугъэну махуэр къэсынущ+. 3Адэ лъапӀэри сэри дызэрамыцӀыхум щхьэкӀэ а Ӏуэхухэр ялэжынущ+. 4А Ӏуэхухэр иджы щӀывжесӀэр а махуэр къэсмэ, ахэр зэрывжесӀар фигу къэвгъэкӀыжын щхьэкӀэщ. Ахэр сэ вжесӀакъым нэхъапэм, сызэрывигъусам къыхэкӀкӀэ+.

Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм илэжь Ӏуэхухэр

5– Сэ сыкъэзыгъэкӀуам деж сыкӀуэжынущ иджы. Ауэ фэ фщыщ зыри сэ къызэупщӀыркъым: «Дэнэ уздэкӀуэр?» жиӀэу+. 6Мы Ӏуэхухэр сэ зэрывжесӀам щхьэкӀэ, гукъеяуэшхуэ фиӀэ хъуащ. 7Пэжыр вжызоӀэ, сэ сызэрыфхэкӀыжыр фэркӀэ нэхъыфӀщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ сэ сыфхэмыкӀыжмэ, фэ фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжыр къыфхуэкӀуэнукъым. Сэ сыщыкӀуэжкӀэ, ар къыфхуезгъэхынущ+. 8Фи гукъеяуэр Фщхьэщызыхыжыр къыщыкӀуэкӀэ, гуэныхь щӀэныр зыхуэдэри, щыпкъагъэр зыхуэдэри, Тхьэм мы дунейм и цӀыхухэм хьэкум[*] зэратрищӀыхьынури захригъэщӀыкӀынущ: 9сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ зэрымыхъуар зэрыгуэныхьыр абыхэм захригъэщӀыкӀынущ;+
10сигу щыпкъагъэ зэрилъри захригъэщӀыкӀынущ, сэ Адэ лъапӀэм деж сыдэкӀуеижынурэ, сыфлъагъужынукъыми; 11Тхьэм цӀыхухэм ятрищӀыхьыну хьэкумыр зыхуэдэри захригъэщӀыкӀынущ, Тхьэм мы дунейм и тепщэр[*] игъэкъуэншакӀэщи+.

12– Иджыри куэд щыӀэщ вжесӀэн хуейуэ, ауэ а псор фэ фигу зэуэ ивубыдэфынукъым. 13Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъащӀэр къыщыкӀуэкӀэ, щыпкъагъэ псори зэхывигъэщӀыкӀынущ. Езыр-езыру зыри жиӀэнукъым, Тхьэм жиӀэу зэхихыращ жиӀэнур, къэхъункъэщӀэнухэри къыфхуиӀуэтэнущ+. 14Абы си щӀыхьыр иӀэтынущ, фигъэщӀэну Ӏуэхухэр сэ къызбгъэдэкӀхэращи. 15Адэ лъапӀэм иӀэ псор сысейщ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэу цӀыхухэм щыпкъагъэр езыгъащӀэм сэ жысӀэ Ӏуэхухэр зэрывигъэщӀэнур щӀывжесӀар аращ+.

Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я гукъеяуэм гуфӀэгъуэкӀэ зызэрихъуэкӀынущ

16– Куэд мыщӀэу сэ сыфлъагъужынукъым, итӀани куэд мыщӀэу аргуэру сыфлъагъужынущ, Адэ лъапӀэм деж сыдэкӀуеижынущи+.

17Хьисэ ар щыжиӀэм, абы и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ гуэрхэм жаӀащ:

– «Куэд мыщӀэу сэ сыфлъагъужынукъым, итӀани куэд мыщӀэу аргуэру сыфлъагъужынущ» икӀи «Адэ лъапӀэм деж сыдэкӀуеижынущ» жыхуиӀэм сыту пӀэрэ къригъэкӀыр?

18Абыхэм жаӀэрт:

– «Куэд мыщӀэу» жыхуиӀэм къригъэкӀыр тщӀэркъым.

19Ахэр къеупщӀыну зэрыхуейр къищӀати, Хьисэ яжриӀащ:

– «Куэд мыщӀэу сыфлъагъужынукъым, итӀани куэд мыщӀэу аргуэру сыфлъагъужынущ» жысӀа псалъэхэм къикӀымкӀэ фызэупщӀыжрэ? 20Пэж дыдэр вжызоӀэ, фэ фыгъынущ икӀи фыпыхьэнущ, ауэ дунейм и цӀыхухэр гуфӀэнущ. Фэ фигу къеуэнущ, ауэ фэ фи гукъеяуэм гуфӀэгъуэкӀэ зызэблихъунущ+. 21ЦӀыхубзым бын щигъуэткӀэ, гугъуехь ешэч, гугъу щехьын сыхьэтыр къэсащи. Ауэ сабийр дунейм къытехьа нэужь, мэгуфӀэ, гугъуехьу ишэчар щогъупщэж, дунейм цӀыхущӀэ къытехъуащи. 22Апхуэдэу, фэри гукъеяуэ фиӀэщ иджы, ауэ сэ аргуэру фыслъагъужынущ. Абы щыгъуэ фэри фыгуфӀэжынущ, фи гуфӀэгъуэри зыми фтрихыжынукъым+. 23А махуэм фэ зыкӀи фыкъызэупщӀынукъым. Пэж дыдэр вжызоӀэ, Адэ лъапӀэм сэ си цӀэкӀэ сыт ищӀыскӀэ фелъэӀуми, ар къыфхуищӀэнущ+. 24Нобэр къэсыху, Адэм си цӀэкӀэ зыкӀи фелъэӀуакъым. ФелъэӀуи, фызэрелъэӀур къыфхуищӀэнущ, фи гуфӀэгъуэр нэгъэса хъун щхьэкӀэ+.

Сэ дунейм сытекӀуащ

25– Ущие хъыбаркӀэ сынывэпсэлъащ иджыри къас. Ауэ ущие хъыбаркӀэ сыныщывэмыпсэлъэжыну махуэр къоблагъэ. А махуэр къыщыскӀэ, Адэ лъапӀэм теухуар нахуэу фхуэсӀуэтэнущ+. 26А махуэм Адэ лъапӀэм сэ си цӀэкӀэ фелъэӀунущ. Фэ фтеухуауэ Адэ лъапӀэм селъэӀуну вжесӀэркъым; 27сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ сэ фӀыуэ сызэрыфлъэгъуам, Тхьэм сызэрыщыщымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрывиӀэм щхьэкӀэ, езы Адэ лъапӀэми фӀыуэ фыкъелъагъу+. 28Адэ лъапӀэм сыщыщу дунейм сыкъытехьащ. Дунейм аргуэру сытекӀыжынурэ, Адэ лъапӀэм деж сыдэкӀуеижынущ+.

29– Ущие хъыбар хэмыту, нахуэу уопсалъэ иджы, – жаӀащ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм. 30– Уэ псори зэрыпщӀэри, цӀыху гуэрым игу илъыр пщӀэн щхьэкӀэ, а цӀыхур къоупщӀыну узэрыхуэмыныкъуэри иджы долъагъу. Абы къыхэкӀкӀэ, Тхьэм уэ узэрыщыщыр ди фӀэщ мэхъу+.

31– ФӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъуа иджы? – еупщӀащ Хьисэ абыхэм. 32– Мис, фэ фызэбгрыкӀыжу, фэ фщыщ дэтхэнэми езым и унэм щигъэзэжыну сыхьэтыр къос икӀи къэсакӀэщ. Сэ си закъуэу утыкум сыкъивнэнущ, ауэ сэ си закъуэкъым, Адэ лъапӀэр си гъусэщ+.

33– Мы Ӏуэхухэр сэ щӀывжесӀар сэ фи псэм сызэрыщыщым папщӀэ гузэгъэгъуэ фиӀэ хъун щхьэкӀэщ. Дунейм гугъуехь щыфшэчынущ, ауэ фымыдзыхэ: сэ дунейм сытекӀуащ+.

17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ Тхьэм зэрелъэӀуар

17^1А псалъэхэм я ужькӀэ, Хьисэ уафэм дэплъейри, жиӀащ:

– Си Адэ, пӀалъэр къэсащ. Уи Къуэм и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм егъэлъагъу, уи Къуэми уэ уи щӀыхьышхуэр цӀыхухэм яригъэлъагъун щхьэкӀэ+. 2Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыху псоми тепщэныгъэ яхуиӀэну уи Къуэм и ӀэмыщӀэ ахэр иплъхьащ, уэ абы и ӀэмыщӀэ иплъхьа цӀыху псоми мыкӀуэдыжын гъащӀэ яритын щхьэкӀэ+. 3ЦӀыхухэм мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ зэрыхъу гъуэгур уэ Тхьэ щыпкъэ закъуэр узэращӀэнури, уэ къэбгъэкӀуа Хьисэ Мэссихь зэращӀэнури аращ. 4Злэжьын щхьэкӀэ сипщэ къиплъхьа Ӏуэхухэр згъэзащӀэурэ, уэ уи щӀыхьышхуэр дунейм и цӀыхухэм езгъэлъэгъуащ. 5Си Адэ, дунейр къэхъун и пэкӀэ уи деж сэ щызиӀа щӀыхьышхуэм хуэдэ щӀыхьышхуэр уи деж щызиӀэ щӀы+.

6Мы дунейм и цӀыхухэм къахэпшэу си ӀэмыщӀэ къиплъхьа цӀыхухэм уэ уезгъэцӀыхуащ. Ахэр уэ уи цӀыхуу щытащ, сэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьащ, уэ уи псалъэхэри ягъэзэщӀащ. 7Сэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа псори уэ къызэрыббгъэдэкӀар абыхэм иджы ящӀэ; 8сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ уэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа псалъэхэр сэ абыхэм я ӀэмыщӀэ ислъхьэжащ. Абыхэми а псалъэхэр ящтащ. Сэ уэ сызэрыпщыщыр зэрыщыпкъэр зэрагъэщӀащ, уэ сыкъызэрыбгъэкӀуамкӀи фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ+. 9Сэ абыхэм щхьэкӀэ сынолъэӀу. Дунейм и цӀыхухэракъым сызыхуэлъаӀуэр, атӀэ уэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа цӀыхухэращ, ахэр ууейщи+. 10Сэ си ӀэмыщӀэ илъ цӀыхухэр псори ууейщ, уэ уи цӀыху псори сысейщ. Абыхэми си щӀыхьышхуэр къагъэнахуэ+. 11Сэ дунейм сытетыжынукъым иджы, ауэ ахэр дунейм иджыри тетщ. Сэ уи деж сынэкӀуэжынущ. Си Адэ лъапӀэ, уэ къызэпта уи цӀэм и къарукӀэ ахэр къэхъумэ, уэрэ сэрэ зыуэ дызэрыщытым хуэдэу, ахэри зы хъун щхьэкӀэ+. 12Сэ абыхэм сыщрагъусам, уэ къызэпта уи цӀэм и къарукӀэ ахэр схъумащ икӀи сахуэсакъащ. КӀуэдын хуей цӀыхум[*] фӀэкӀа абыхэм ящыщ зыри кӀуэдакъым, Тхьэм и псалъэхэр, пэж хъун щхьэкӀэ+.

13– Ауэ иджы уи деж сынэкӀуэжынущ. Дунейм сытетыху, мы псалъэхэр жызоӀэ, си гуфӀэгъуэр абыхэм ягу нэгъэсауэ илъ хъун щхьэкӀэ+. 14Уэ уи псалъэхэр абыхэм я ӀэмыщӀэ ислъхьащ. Сэ мы дунейм сызэрыщымыщым хуэдэу, ахэри мы дунейм зэрыщымыщым щхьэкӀэ мы дунейм и цӀыхухэм ахэр ялъагъу мыхъу хъуащ+. 15Сэ сызэрынолъэӀур ахэр шейтӀаным щыпхъумэну аращ, ахэр дунейм тепхыжыну аркъым+. 16Сэ мы дунейм сызэрыщымыщым хуэдэу, ахэри мы дунейм щыщкъым. 17Абыхэм пэжыгъэкӀэ зыкъыуатын щӀы. Уэ уи псалъэхэращ щыпхъэр+. 18Уэ дунейм сыкъызэрыбгъэкӀуам хуэдэу, сэри ахэр дунейм згъэкӀуащ+. 19Сэ абыхэм я хьэтыркӀэ уэ зыныузот, абыхэми пэжу зыкъыуата хъун щхьэкӀэ.

20– Сэ сызыхуэлъаӀуэр абыхэм я закъуэкъым, абыхэм я псалъэхэмкӀэ сэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуну цӀыхухэми сахуолъаӀуэ. 21А псори зы ирехъу. Уэ, си Адэ, уи псэм сыщыщу, уэри си псэм узэрыщыщым хуэдэу, дэ абыхэми я псэм дыщыщ пщӀыну сынолъэӀу. Уэ сыкъызэрыбгъэкӀуар дунейм и цӀыхухэм я фӀэщ хъунущ итӀанэ. 22Уэ сэ щӀыхьышхуэ сиӀэ зэрыпщӀам хуэдэу, сэри абыхэм щӀыхьышхуэ яӀэ сщӀащ, дэ зыуэ дызэрыщытым хуэдэу, ахэри зы хъун щхьэкӀэ:+
23Сэ абыхэм я псэм сыщыщу, уэри си псэм ущыщу, ахэр пэжу зы ирехъу. Уэ сыкъызэрыбгъэкӀуари, сэ фӀыуэ сызэрыплъэгъуам хуэдэу, ахэри фӀыуэ зэрыплъэгъуари дунейм и цӀыхухэм ящӀэнущ итӀанэ.

24– Си Адэ, уэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа цӀыхухэр сэ сыздэщыӀэм си гъусэу щыӀэну сыхуейщ, сэ сиӀэ пщӀа щӀыхьышхуэр ялъагъун щхьэкӀэ. А щӀыхьышхуэр сиӀэ щӀэпщӀар дунейр къэхъун и пэкӀэ фӀыуэ сызэрыплъэгъуарщ+.

25– Си Адэ захуэ, дунейм и цӀыхухэм уэ уащӀэркъым, ауэ сэ узощӀэ. Си цӀыхухэм уэ сыкъызэрыбгъэкӀуар ящӀэ+. 26Сэ уэ абыхэм уезгъэщӀащ икӀи уезгъэщӀэнущ, уэ къысхууиӀэ фӀылъагъуныгъэр сыт щыгъуи абыхэм ягу илъын, сэри абыхэм я псэм сыщыщын щхьэкӀэ+.

18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ зэраубыдар

(Маттэ 26:47-56; Марк 14:43-50; Лука 22:47-53)

18^1•Хьисэ а псалъэхэр жиӀа нэужь, дэкӀри, и гъуэгу ирикӀуэхэр и гъусэу, Кедрон псым зэпрыкӀащ. Абдежым жыг хадэ итт. Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ а хадэм ихьащ+.

2Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм яригъэубыдыну Иудэм а щӀыпӀэр ицӀыхурт, Хьисэрэ и гъуэгу ирикӀуэхэмрэ абы куэдрэ щызэхуэсырти+. 3Арати, Иудэ зауэлӀ гупрэ дин пашэшхуэхэми фарисейхэми ягъэкӀуа хъумакӀуэ гупрэ здишащ. Ахэр къэкӀуащ Ӏэдакъэ мафӀэ нэхухэри, уэздыгъэхэри, Ӏэщэхэри яӀыгъыу+.

4Хьисэ къыщыщӀыну псори езым ищӀэжырти, япежьэри еупщӀащ:

– Хэт фызылъыхъуэр+?

5– Назарет щыщ Хьисэщ, – къыжраӀащ абыхэм.

– Сэращ ар, – яжриӀащ Хьисэ. Хьисэ абыхэм езыгъэубыдыну Иудэр абыхэм яхэтт.

6«Сэращ ар» жиӀэу Хьисэ щажриӀэм, ахэр икӀуэтыжри, щӀым зрадзыхащ.

7Хэт фызылъыхъуэр? – аргуэру еупщӀащ Хьисэ абыхэм.

– Назарет щыщ Хьисэщ, – къыжраӀащ абыхэм.

8– Сэращ ар, нывжесӀакъэ? – яжриӀащ Хьисэ. – Фызылъыхъуэр сэрамэ, зыри евмыщӀэу, си гъусэхэр футӀыпщыж.

9Хьисэ апхуэдэу щӀыжиӀар езым Адэ лъапӀэм жриӀа мы псалъэхэр пэж хъун щхьэкӀэщ: «Уэ сэ си ӀэмыщӀэ къиплъхьа цӀыхухэм ящыщ зыри сфӀэкӀуэдакъым»+.

10Симон Петр джатэ иӀыгъти, ар кърихщ, дин пашэшхуэм[*] и унэӀутым еуэри, и тхьэкӀумэ ижьыр къыпигъэлъэтащ. А унэӀутым и цӀэр Малхт+.

11– Уэ уи джатэр дохъутейм илъхьэж, – жриӀащ Хьисэ Петр.

– Адэ лъапӀэм къызита гугъуехьым и фалъэм итым сефэн хуейкъэ+?

Хьисэ дин пашэшхуэм и пащхьэм зэрырашар

(Маттэ 26:57-58; Марк 14:53-54; Лука 22:54)

12•Дзэ пашэр я гъусэу, зауэлӀ гупымрэ журт хъумакӀуэхэмрэ Хьисэ яубыдри, Ӏэхъулъэхъу иралъхьащ. 13Аннэ[*] зи цӀэм деж яшащ япэщӀыкӀэ. Аннэ а илъэсым и дин пашэшхуэу Кайафэ зи цӀэм и щыкъу адэт+. 14А Кайафэращ адрей журтхэм мыпхуэдэ чэнджэщ езытауэ щытар: «Дэ ди лъэпкъ псори кӀуэд нэхърэ, зы цӀыху закъуэ лӀэмэ, нэхъыфӀщ»+.

Петр Хьисэ имыцӀыхуу зэрыжиӀар

(Маттэ 26:69-70; Марк 14:66-68; Лука 22:55-57)

15Симон Петррэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ нэгъуэщӀ гуэрымрэ Хьисэ кӀэлъыкӀуэрт. А лӀыуэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэр дин пашэшхуэм и хэгъэрейуэ щытти, дин пашэшхуэм и пщӀантӀэм дыхьащ Хьисэ щӀыгъуу. 16•Петр пщӀантӀэм дэмыхьэу куэбжэпэм къыӀунащ. Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ лӀыуэ дин пашэшхуэм и хэгъэрейуэ щытыр къыдэкӀыжщ, куэбжэӀут хъыджэбзым жриӀэри, Петри пщӀантӀэм дишащ абы и ужькӀэ.

17– Уэри а лӀым и гъуэгу ирикӀуэхэм уащыщкъэ? – къеупщӀащ куэбжэӀут хъыджэбзыр Петр.

– Хьэуэ, сэ абыхэм сащыщкъым, – жиӀащ Петр.

18Абдежым щӀыӀэти, унэӀутхэмрэ адрей лӀыхэмрэ фӀамыщӀ мафӀэ ящӀауэ загъэхуабэрт. Петри зигъэхуабэу абыхэм яхэтт.

Дин пашэшхуэр Хьисэ зэреупщӀар

(Маттэ 26:59-66; Марк 14:55-64; Лука 22:66-71)

19•Дин пашэшхуэр Хьисэ къеупщӀащ:

– Уэ уи гъуэгу ирикӀуэхэр хэт хъуну? ЦӀыхухэм уэ ебгъащӀэ Ӏуэхухэр сыт зищӀысыр?

20– СымыбзыщӀӀауэ, дунейм и цӀыхухэм сахэтащ сэ, сахэпсэлъыхьу, – жэуап иритыжащ Хьисэ. – Синэгуэгуми Тхьэм и унэшхуэми, журт псори щызэӀущӀэм, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр щезгъащӀэу щытащ дапщэщи. Щэхуу зыри жысӀакъым+. 21Сыт укъыщӀызэупщӀыр? Псалъэу яжесӀар зэхэзыхахэм еупщӀ. Абыхэм сэ жысӀар ящӀэркъэ?

22Хьисэ ар щыжиӀэм, хъумакӀуэхэм ящыщу нэхъ пэгъунэгъур Хьисэ енэпэфауэри, жиӀащ:

– Дин пашэшхуэм щхьэ упэпсэлъэжрэ+?

23– Мыхъун жысӀамэ, сызэрыщыуар къызжеӀэ – жриӀащ абы Хьисэ. – Пэжыр жысӀамэ, сыт укъыщӀызэуэр?

24Дин пашэшхуэ Кайафэ деж Аннэ Хьисэ иригъэшащ, Ӏэхъулъэхъу илъу.

Петр Хьисэ имыцӀыхуу аргуэру зэрыжиӀар

(Маттэ 26:71-75; Марк 14:69-72; Лука 22:58-62)

25Симон Петр зигъэхуабэу мафӀэм бгъэдэтащ апщӀондэху.

– Уэри а лӀым и гъуэгу ирикӀуэхэм уащыщкъэ? – къеупщӀащ адрейхэр.

– Хьэуэ, сэ абыхэм сащыщкъым, – жиӀащ Петр, зибзыщӀыри.

26Дин пашэшхуэм и унэӀутхэм ящыщу зи тхьэкӀумэ Петр къыпигъэлъэтам и благъэ гуэрым жиӀащ:

– А лӀым уригъусэу жыг хадэм ущыслъэгъуакъэ+?

27– Хьэуэ, ар пэжкъым, – жиӀэри Петр аргуэру идакъым. Ар зэрыжиӀэу, адакъэ Ӏуащ+.

Пилат Ӏэтащхьэм и пащхьэ Хьисэ зэрырашар

(Маттэ 27:1-2, 11-14; Марк 15:1-5; Лука 23:1-5)

28•Кайафэ и унэм щӀашри, Хьисэ рим Ӏэтащхьэм и унэшхуэу преторие зи цӀэм яшащ. Нэху щат. Журтхэр преторием щӀыхьакъым, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ӀутӀыж пщыхьэщхьэшхэр яшхынути, зауфӀейну хуейтэкъым.[*]+
29Арати, Пилат Ӏэтащхьэр[*] преторием щӀэкӀри, яжриӀащ:

– Мы лӀыр сыткӀэ вгъэкъуаншэрэ+?

30– Мы лӀым щӀэпхъаджагъэ ищӀауэ щымытамэ, уи деж къэтшэнутэкъым, – къыжраӀащ абыхэм.

31– Фшэжи, фи хабзэм тету, ищӀам хуэфащэу хьэкум[*] тефщӀыхь, – яжриӀащ Пилат.

– Дэ зыгуэрым укӀ тетлъхьэну дыхуиткъым, – къыжраӀащ журтхэм Пилат. 32Апхуэдэу щӀэхъуар Хьисэ и лӀэкӀэ хъунур[*] ягуригъэӀуэн щхьэкӀэ, жиӀауэ щыта псалъэхэр пэж хъун щхьэкӀэщ+.

33Пилат преторием щӀыхьэжщ, Хьисэ къригъашэри еупщӀащ:

– Журтхэм урапащтыхь+?

34– Ар уэр-уэру жыпӀэрэ, хьэмэрэ сэ къыстеухуауэ нэгъуэщӀхэр къопсэлъа? – жиӀащ Хьисэ.

35– Сэ сыжурт-тӀэ? – жэуап къитыжащ Пилат. – Уи лъэпкъымрэ дин пашэшхуэхэмрэ укъысхуашащ. Сыт уэ пщӀар?

36– Сэ си пащтыхьыгъуэр мы дунейм щыщкъым, – жэуап къитыжащ Хьисэ. – Си пащтыхьыгъуэр мы дунейм щыщу щытатэмэ, журтхэм саӀэщӀэмыхуэн щхьэкӀэ, къысхуэлажьэхэр схуэзэуэнт. Ауэ сэ си пащтыхьыгъуэр мы дунейм щыщкъым+.

37– АтӀэ упащтыхь? – еупщӀащ Пилат Хьисэ.

– Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэу, сэ сыпащтыхьщ,[*] – жиӀащ Хьисэ. – Пэжщ, сэ сыкъыщӀэхъуари мы дунейм сыкъыщӀытехьари щыпкъагъэм щыхьэт сытехъуэн щхьэкӀэщ. Щыпкъагъэм и ужь ит дэтхэнэри си макъым къедэӀуэнущ+.

38– Щыпкъагъэу жыхуэпӀэр сыт? – щӀэупщӀащ Пилат.

Хьисэ укӀ зэрытралъхьар

(Маттэ 27:15-31; Марк 15:6-20; Лука 23:13-25)

Пилат ар жиӀэщ, журтхэм я деж щӀэкӀыжри, яжриӀащ:

– Мы лӀыр зэрызгъэкъуэншэн лъэпкъ езгъуэтылӀэркъым+. 39Ауэ лъэхъуэщым щӀэс гуэр Ӏутыж мэхуэшхуэ къэс къыфхуэзутӀыпщыжу фи хабзэщ. Аращи, «Журтхэм я пащтыхьу» жыхуаӀэр къыфхуэзутӀыпщыжыну фыхуей+?

40– Мы лӀыракъым дызыхуейр, Вараввэ къытхуэутӀыпщыж, – жаӀэри зэрыгъэкӀиящ ахэр. Вараввэ зи цӀэр хъунщӀакӀуэт.

19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

19^1•Пилат зауэлӀхэм Хьисэ яригъэубыдри, щӀопщкӀэ иригъэуащ абы и ужькӀэ. 2ЗауэлӀхэм банэм къыхэщӀыкӀауэ пащтыхь таж яблэри, Хьисэ и щхьэм фӀалъхьащ. Абэ плъыжь-фӀыцӀафэ кӀыхь щатӀэгъащ. 3Къыбгъэдыхьэри къыщӀэнакӀэрт зауэлӀхэр:

– Упсэу, журтхэм я пащтыхь! – жаӀэурэ.

Ар жаӀэурэ, абы енэпэфауэрт.

4Преторием къыщӀэкӀыжри, Пилат журтхэм яжриӀащ:

– Зэрызгъэкъуэншэн зыри зэрезмыгъуэтылӀэр фщӀэн щхьэкӀэ, езыр къыфхущӀызош+.

5Хьисэ банэ тажыр щхьэрыгъыу, абэ плъыжь-фӀыцӀафэ кӀыхьыр щыгъыу къыщӀэкӀащ. Пилат цӀыхухэм яжриӀащ:

– Мис езыр!

6Хьисэ щалъагъум, дин пэшэшхуэмрэ хъумакӀуэхэмрэ зэрыгъэкӀиящ:

– Жорым еӀулӀ! Жорым еӀулӀ!

– Ар фэ фшэи, жорым ефӀулӀ, – яжриӀащ Пилат, – сэ зэрызгъэкъуэншэн лъэпкъ езгъуэтылӀакъым.

7Дэ хабзэ диӀэщ,[*] – къыжраӀащ журтхэм. – А ди хабзэм тету лӀэн хуейщ ар, Тхьэм и Къуэу зэрызигъэӀуам щхьэкӀэ+.

8А псалъэхэр щызэхихым, Пилат хуабжьу къэшынащ. 9Преторием щӀыхьэжри, Хьисэ жриӀащ:

– Уэ дэнэ ущыщ?

Хьисэ жэуап иритыжакъым+.

10– Уэ укъызэпсэлъэну ухуэмейуэ, ара? – жриӀащ Пилат Хьисэ. – УзутӀыпщыжынуи жорым урезгъэӀулӀынуи лъэкӀыныгъэ зэрызиӀэр пщӀэркъэ?

11– Ди щхьэщыгу ит Тхьэм къыуимытатэмэ, къызэпщӀэнӀауэ лъэкӀыныгъэ уиӀэнтэкъым, – къыжриӀащ Хьисэ. – Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ, уэ сыкъыпӀэщӀэзыгъыхьам гуэныхь нэхъыбэ иӀэщ+.

12Абы къыщыщӀэдзауэ, Хьисэ зэриутӀыпщыжыным и ужь итащ Пилат. Ауэ журтхэр зэрыгъэкӀийрт:

– Ар бутӀыпщыжмэ, кесарым уриныбжьэгъукъым. Пащтыхь зыфӀэзыщ дэтхэнэри кесарым и бийщ+.

13А псалъэхэр щызэхихым, Хьисэ къыщӀишри, Пилат хеящӀэ тӀысыпӀэм тетӀысхьащ. А тӀысыпӀэр здэщыӀэ щӀыпӀэм и цӀэр Лифостротонщ, журтыбзэкӀэ Гаввафэщ. 14А махуэр ӀутӀыж махуэшхуэм и пэ къихуэ мэрем махуэт. Сыхьэтыр пщыкӀутӀым дежт ар.[*]

– Мис фи пащтыхьыр! – яжриӀащ Пилат журтхэм.

15– Ӏуш, Ӏуш, жорым еӀулӀ ар, – зэрыгъэкӀиящ ахэр.

– Фи пащтыхьыр жорым есӀулӀынуи? – яжриӀащ Пилат.

– Кесарым фӀэкӀа, нэгъуэщӀ пащтыхь диӀэкъым, – жаӀащ дин пашэшхуэхэм+.

16Апхуэдэу щыхъум, Пилат Хьисэ жорым ираӀулӀыну яӀэщӀилъхьащ.

Хьисэ жорым зэрыраӀулӀар

(Маттэ 27:32-44; Марк 15:21-32; Лука 23:26-43)

Хьисэ здашэри ӀукӀыжащ итӀанэ. 17•Хьисэ, и жорыр ихьурэ, къалэм дэкӀри, «Щхьэ къупщхьэ» жыхуаӀэ щӀыпӀэм кӀуащ. А щӀыпӀэм журтыбзэкӀэ Голгофэщ зэреджэр. 18А щӀыпӀэм Хьисэ жорым щраӀулӀащ. ЦӀыхуитӀ ибгъу зырызым къыщыту, Хьисэ я зэхуакум дэту, жорхэм ираӀулӀащ.

19Пхъуэбгъу кӀапэм «Назарет щыщ Хьисэу журтхэм я Пащтыхьыр» жиӀэу, Пилат и зауэлӀхэм трыригъатхэри, жорым трыригъэӀулӀащ. Ар журтыбзэкӀи, алыджыбзэкӀи,[*] латиныбзэкӀи тратхат. 20Хьисэ жорым щраӀулӀа щӀыпӀэр къалэм и гъунэгъути, журтхэм ящыщу а тхыгъэм еджар куэд хъурт+. 21Журтхэм я дин пашэшхуэхэм Пилат жраӀащ:

– «Журтхэм я пащтыхьыр» жыпӀэу томытхэ, атӀэ Хьисэ «Сэ журтхэм срапащтыхьщ» жиӀэу зэрыщытар тетхэ.

22– Сэ стхар тхауэ щрет, – жиӀащ Пилат.

23ЗауэлӀхэм Хьисэ жорым щраӀулӀым, и щыгъынхэр ящтэри, дэтхэнэ зауэлӀми зы Ӏыхьэ иратурэ, ӀыхьиплӀу ягуэшащ. Джанэри ящтащ, арщхьэкӀэ джанэр мыдауэ, пщэм къыщыщӀэдзауэ и кӀэм нэс зы щэкӀышхуэу зэӀущауэ щытт.

24– Мыр зэпыдмыгъэжу, пхъэидзэ дывгъэщӀи, зытехуэм еттынщ, – жаӀащ абыхэм.

Апхуэдэу щӀэхъуар Хьисэ теухуауэ Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ:

«Си щыгъынхэр зэхуагуэшащ,
си джанэм щхьэкӀэ пхъэидзэ ящӀащ».

А псалъэхэм тетущ зауэлӀхэм Хьисэ и щыгъыныр зэрагуэшар+.

25Хьисэ и анэри, и анэм и шыпхъури, Клеопэ зи цӀэм и щхьэгъусэ Мэриемри, Магдалэ жылэм щыщ Мэриеми Хьисэ и жорым бгъэдэтт+. 26Хьисэ и анэмрэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу нэхъыфӀу илъагъумрэ абдежым щыту къыщилъагъум, и анэм жриӀащ:

– Уэ, цӀыхубз, мыращ иджы уи къуэр!+

27Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэм жриӀащ итӀанэ:

– Мыращ иджы уи анэр!

Асыхьэтым къыщыщӀэдзауэ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу зым езым и унэм Хьисэ и анэр ишащ, ар псэупӀэ хуэхъун щхьэкӀэ.

Хьисэ зэрылӀар

(Маттэ 27:45-56; Марк 15:33-41; Лука 23:44-49)

28•И лэжьыгъэр зэрынигъэсар ищӀэрти, Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтхэр пэж хъун щхьэкӀэ, Хьисэ жиӀащ:

– Псы схуолӀэ+.

29Серчэ изу фалъэ щытт абдежым. ЩӀыфэр зэраӀуэт хъыданым серчэр быдэу зыщӀрагъэфщ, хьиссопкӀэ зэджэ къамыл башым ар фӀаӀури, Хьисэ и жьэм ирахьэлӀащ. 30Серчэм щӀэфа нэужь, Хьисэ жиӀащ:

– Си лэжьыгъэр нэзгъэсащ.

И щхьэр къыфӀигъащӀэри, и псэр итащ итӀанэ.

31Мэрем махуэт. КъыкӀэлъыкӀуэ щэбэтыр махуэшхуэт. Хьэдэхэр щэбэт махуэм жорхэм памыгъэлъын щхьэкӀэ, журтхэр Пилат елъэӀуащ:

– Жорхэм ираӀулӀахэм я лъэдийхэр зэпаудурэ,[*] хьэдэхэр жорхэм къыфӀахыжыну унафэ щӀы.

32Арати, зауэлӀхэр къакӀуэри, япэрейм и лъэдийр зэпаудащ. Хьисэ и гъусэу адрей жорым еӀулӀам и лъэдийри зэпаудащ. 33Хьисэ къыбгъэдыхьэхэри, зэрылӀар щалъагъум, абы и лъэдийр зэпамыуду къагъэнащ. 34ЗауэлӀхэм ящыщ гуэр Хьисэ и джабэм бжыкӀэ епыджащ. Зэрепыджу лъырэ псырэ къыщӀэкӀащ абы+. 35Къэхъуар зылъэгъуар а Ӏуэхум щыхьэт техъуащ, и щыхьэтыгъэри пэжщ. Ар зэрыпэжыр езыми ещӀэ. Фэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъун щхьэкӀэщ ар щыхьэт щӀэхъур+. 36Мы Ӏуэху псори апхуэдэу щӀэхъуар Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр[*] пэж хъун щхьэкӀэщ: «Абы и къупщхьэхэм ящыщ зыри зэпыудынукъым»+. 37Абы нэмыщӀу, Тхьэм и псалъэ тхахэм мыпхуэдэу хэтщ:[*] «Зэпыджам худэплъеинущ».

Хьисэ и хьэдэр кхъэлэгъунэм зэрыщӀалъхьар

(Маттэ 27:57-61; Марк 15:42-47; Лука 23:50-56)

38•Аримафей жылэм[*] щыщу, Исуф зи цӀэ лӀы гуэр щыӀащ. Ар Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм щэхуу ящыщт. А Ӏуэхугъуэр щӀибзыщӀыр журтхэм ящышынэти, аращ. Ар Пилат деж кӀуэри, елъэӀуащ:

– Хьисэ и хьэдэр жорым къыфӀэсхыжыну хуит сыщӀ, – жиӀэри.

Пилат хуит щищӀым, кӀуэри, Хьисэ и хьэдэр жорым къыфӀихыжащ Исуф+.

39Исуф и гъусэу Никодими къэкӀуащ. Никодимщ Хьисэ деж жэщым къакӀуэуэ щытар. Мэ ӀэфӀ къызыпих удзу смирнэрэ алоерэ литрищэу хуэдиз зэхищӀари къыздихьащ абы+. 40А тӀум Хьисэ и хьэдэр жорым къыфӀахыжри, журтхэм хьэдэр зэрыщӀалъхьэж хабзэм тету, мэ ӀэфӀ къызыпих удзхэр и гъусэу, джэбынхэр хьэдэм ирашэкӀащ+. 41Хьисэ жорым щраӀулӀа щӀыпӀэм жыг хадэ щыӀэт. А хадэм хьэдэ зэи зыщӀамылъхьа кхъэлэгъуныщӀэ итт. 42Журтхэм щэбэт махуэм зыщыхуагъэхьэзыр махуэт, а кхъэлэгъунэри гъунэгъути, Хьисэ и хьэдэр абы щӀалъхьащ.

20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар

(Маттэ 28:1-10; Марк 16:1-8; Лука 24:1-12)

20^1•Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм[*] пщэдджыжьым жьыуэ, кӀыфӀ зэхэту, Магдалэ жылэм щыщ Мэрием кхъэлэгъунэм кӀуащ. ЩыкӀуэм, кхъэлэгъунэм мывэшхуэр ӀугъэукӀуриикӀауэ илъэгъуащ+. 2Мэрием, ар щилъагъум, Симон Петррэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу нэхъ и щӀасэмрэ я деж жэри, яжриӀащ:

– Зиусхьэныр кхъэлэгъунэм къыщӀахащ, здахьари тщӀэркъым+.

3Петррэ Хьисэ и гъуэгум ирикӀуэ адрей лӀымрэ унэм щӀэкӀри, кхъэлэгъунэмкӀэ яунэтӀащ. 4А тӀур зэгъусэу щӀэпхъуат, ауэ Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыр Петр нэхърэ нэхъ псынщӀэу жэрти, ар кхъэлэгъунэм япэ нэсащ. 5Зригъэзыхщ, щӀэплъэри, джэбынхэр щылъу илъэгъуащ, ауэ кхъэлэгъунэм щӀыхьакъым. 6Абы и ужь иту, Симон Петр нэсри, кхъэлэгъунэм щӀыхьащ. ЩыщӀыхьэм, джэбынхэр абдежым щылъу илъэгъуащ. 7Хьисэ и щхьэм ешэкӀауэ щыта джэбыныр адрей джэбынхэм ябгъэдэмылъу, щхьэхуэу, зэкӀуэцӀышыхьауэ нэгъуэщӀ щӀыпӀэ деж щылът. 8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыр, япэ нэсар, кхъэлэгъунэм щӀыхьащ. Абыи псори илъагъури, и фӀэщ хъуащ; 9сыту жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу, Хьисэ лӀахэм къахэтыджыкӀыжын хуейуэ зэрыщытыр абыхэм иджыри къагурыӀуатэкъым+. 10Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я деж ягъэзэжащ итӀанэ.

Хьисэ Магдалэ жылэм щыщ Мэрием зыкъызэрыригъэлъэгъуар

(Марк 16:9-11)

11•Мэрием кхъэлэгъунэм деж щыту гъырт. Гъыурэ, кхъэлэгъунэм щӀэплъэну зыщригъэзыхым, 12мелыӀычитӀ, хужькӀэ хуэпауэ, Хьисэ и хьэдэр здэщылъам деж, зыр и щхьэмкӀэ, адрейри и лъапэмкӀэ, щысу илъэгъуащ+. 13Щилъагъум, абыхэм Мэрием къыжраӀащ:

– ЦӀыхубз, сыт уэ ущӀэгъыр?

– Си Зиусхьэным и хьэдэр щӀахащ, здахьари сщӀэркъым, – жиӀащ Мэрием.

14Ар зэрыжиӀэу къызэплъэкӀри, Хьисэ абдежым щыту илъэгъуащ, ауэ ар зэры-Хьисэр къицӀыхужакъым+.

15– ЦӀыхубз, сыт уэ ущӀэгъыр? – къыжриӀащ Хьисэ. – Хэт узылъыхъуэр?

Мэрием, ар жыг хадэр зыгъэкӀ лӀырауэ къыфӀэщӀри, абы жриӀащ:

– Зи щӀыхь ин, ар щӀэзыхар уэрамэ, здэпхьар къызжеӀи, сэ ар къэсхьыжынущ+.

16– Мэрием, – жиӀащ Хьисэ.

Ар щызэхихым, Мэрием зэплъэкӀри, журтыбзэкӀэ жиӀащ:

– Раввуни! (Раввуним къикӀыр «Дин ЕгъэджакӀуэ» жиӀэу аращ.)

17– УкъызэмыӀусэ, – жиӀащ Хьисэ, – сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Адэ лъапӀэм деж иджыри сыдэкӀуеижакъым, си къуэшхэм[*] я деж кӀуэи, яжеӀэ: «Сэ си Адэу, фэри фи Адэу, сэ си Тхьэу, фэри фи Тхьэм деж сыдэкӀуеижынущ»+.

18Ар къыщыжриӀэм, Магдалэ жылэм щыщ Мэрием Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я деж кӀуэри, Зиусхьэныр зэрилъэгъуари а псалъэхэр къызэрыжриӀари яхуиӀуэтэжащ.

Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм закъызэрыригъэлъэгъуар

(Маттэ 28:16-20; Марк 16:14-18; Лука 24:36-49)

19•А махуэ дыдэм, тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм и пщыхьэщхьэм, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр унэ гуэрым щызэӀущӀащ. Журтхэм ящышынэрти, ахэр щызэӀущӀа унэм и бжэхэр къагъэбыдэжащ. Хьисэ абыхэм я деж къакӀуэщ, жыхафэгум къытеувэри, къажриӀащ:

– Фигу ирезагъэ!

20Ар жиӀэри, и Ӏэхэри и джабэри къаригъэлъэгъуащ. Зиусхьэныр щалъагъум, абы и гъуэгу ирикӀуэхэр гуфӀащ.

21– Фигу ирезагъэ! – къажриӀащ Хьисэ аргуэру. – Адэ лъапӀэм сэ сыкъызэригъэкӀуам хуэдэу, сэри фэ фызогъакӀуэ+.

22Ар жиӀа нэужь, и гъуэгу ирикӀуэхэм епщэри яжриӀащ:

– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фигу илъ ирехъу+. 23Гуэныхьхэр зыхуэвгъэгъум хуэгъунущ, зыхуэвмыгъэгъум хуэгъунукъым+.

«Уэ узи-Зиусхьэнщ икӀи узи-Тхьэщ» жиӀэу Фомэ Хьисэ зэрыжриӀар

24Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ цӀыху пщыкӀутӀым языр, Фомэ, ТӀолъхуэныкъуэкӀэ зэджэр, Хьисэ къыщыкӀуам, адрейхэм я гъусатэкъым+. 25Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыхэм абы къыжраӀащ:

– Зиусхьэныр тлъэгъуащ.

– ГъущӀ ӀунапӀэхэр Хьисэ и Ӏэхэм ятезмылъэгъуауэ, си Ӏэпхъуамбэри а гъущӀ ӀунапӀэхэм тезмылъхьауэ, си Ӏэри Хьисэ и джабэм тезмылъхьауэ, си фӀэщ хъунукъым, – яжриӀащ Фомэ абыхэм.

26Махуий дэкӀа нэужь, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэр аргуэру унэм щызэрихьэлӀащ, Фоми я гъусэу. Бжэхэр къагъэбыдэжа пэтми, Хьисэ къакӀуэщ, я пащхьэ къиувэри, къажриӀащ:

– Фигу ирезагъэ!

27Хьисэ Фомэ къыжриӀащ:

– Уи Ӏэпхъуамбэр мэуэ къытелъхьэ, си Ӏэхэми къеплъ. Уи Ӏэри къэший, си джабэм къытелъхьэ. Шэч къытомыхьэ, фӀэщхъуныгъэ зигъэӀэ.

28– Уэ узи-Зиусхьэнщ икӀи узи-Тхьэщ, – жриӀащ Фомэ Хьисэ+.

29– Сэ сыплъэгъуати, уи фӀэщ хъуащ, – къыжриӀащ Хьисэ. – Мы Ӏуэхухэр ямылъэгъуауэ щыт пэтми, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэр гъуэгу махуэ теуващ итӀани+.

Мы тхылъыр щӀэттхар

30Мы нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэм нэмыщӀ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм я пащхьэм мы тхылъым имыт нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэди къыщигъэлъэгъуащ+. 31Мы Ӏуэхухэр щӀэттхар Хьисэ Мэссихь Тхьэм и Къуэу зэрыщытымкӀэ фӀэщхъуныгъэ фиӀэ хъун папщӀэщ, Хьисэ и цӀэкӀэ мыкӀуэдыжын гъащӀэ фиӀэ хъун щхьэкӀэщ а фӀэщхъуныгъэмкӀэ+.

21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ цӀыхуиблым закъызэрыригъэлъэгъуар

21^1Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм Тивериадэ гуэлым[*] деж аргуэру закъыщригъэлъэгъуащ абы и ужькӀэ. Ар зэрыхъуар мыпхуэдэущ:+
2Симон Петр, ТӀолъхуэныкъуэкӀэ зэджэ Фомэ, Галилей хэкум ит Канэ жылэм щыщ Нафанаил, Зеведей и къуитӀыр, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ нэгъуэщӀ лӀитӀ зэгъусэт+.

3– Бдзэжьеящэ сыкӀуэнущ, – яжриӀащ Симон Петр адрейхэм.

– Дэри уи гъусэу дынэкӀуэнущ, – къыжраӀащ адрейхэм. ИтӀанэ ежьэщ, кхъуафэжьейм итӀысхьэри кӀуащ, ауэ а жэщым зыри къаубыдакъым.

4Нэху щыщам, Хьисэ псы Ӏуфэм Ӏуутт, ауэ ар зэры-Хьисэр и гъуэгу ирикӀуэхэм къацӀыхужакъым+.

5– Ныбжьэгъухэ, бдзэжьей къэвубыда? – къеупщӀащ Хьисэ.

– Хьэуэ, зыри къэдубыдакъым, – къыжраӀащ абыхэм+.

6– Кхъуафэжьейм и ижьырабгъу лъэныкъуэмкӀэ хъыр хэвдзи, къэвубыдынущ, – яжриӀащ Хьисэ. Ар щажриӀэм, хъыр хадзэри, хъым апхуэдизкӀэ бдзэжьей куэд къихьати, къыхахыжын яхузэфӀэкӀакъым+.

7И гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Хьисэ нэхъ и щӀасэм Петр жриӀащ:

– Мыр Зиусхьэныращ.

Ар зэры-Зиусхьэныр щызэхихым, Симон Петр и щыгъын щӀыӀутелъыр зыщихати, ар зришэкӀыжри, псым зыхидзащ+. 8Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ адрей лӀыхэм бдзэжьей зэрылъ хъыр къыздалъэфурэ, кхъуэфэжьейкӀэ къэсащ. Ахэр псы Ӏуфэм пэжыжьэтэкъым, ӀэфракӀэ щитӀым хуэдиз къудейт зэрыӀукӀар. 9Псы Ӏуфэм къыщысым, фӀамыщӀ мафӀэр зэщӀэгъэнауэ, абы бдзэжьей пэрылъу, щӀакхъуи бгъэдэлъу ялъэгъуащ.

10– Къэвубыда бдзэжьейхэм ящыщ къэфхь иджы! – яжриӀащ Хьисэ. 11Симон Петр кхъуафэжьеймкӀэ кӀуэри, бдзэжьей инхэр зэрыз хъыр псы Ӏуфэм кърилъэфэлӀащ. Хъым илъа бдзэжьейхэр щэрэ тхущӀрэ щырэ хъурт. Апхуэдиз илъа пэтми, хъыр итӀани зэфӀэтхъакъым.

12– ФыкъакӀуи, пщэдджыжьышхэр фышхэ, – яжриӀащ Хьисэ.

«Уэ хэт ущыщ?» жиӀэу, и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщ зыри абы еупщӀыну тегушхуакъым. Ар зэры-Зиусхьэныр къащӀат. 13Хьисэ къакӀуэщ, щӀакхъуэр къищтэри, яритащ. Бдзэжьейри яритащ. 14Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжа нэужь, и гъуэгу ирикӀуэхэм абдеж ещанэрейуэ закъригъэлъэгъуауэ арат+.

Хьисэ Петр зэрепсэлъар

15Шха нэужь, Хьисэ Симон Петр еупщӀащ:

– Уэ, Симон, Иуан и къуэ, мыбыхэм фӀыуэ сызэралъагъум нэхърэ нэхъыфӀыжу сыплъагъурэ?

– АтӀэ, Зиусхьэн, – къыжриӀащ Петр. – Сэ уэ фӀыуэ узэрыслъагъур уощӀэ.

– Си щынэхэр гъэхъу! – жиӀащ Хьисэ.

16– Симон, Иуан и къуэ, фӀыуэ сыплъагъурэ? – етӀуанэу еупщӀащ Хьисэ абы.

– АтӀэ, Зиусхьэн, – къыжриӀащ Петр. – ФӀыуэ узэрыслъагъур уощӀэ.

– Си мэлхэм мэлыхъуэ яхуэхъу, – жиӀащ Хьисэ+.

17– Симон, Иуан и къуэ, фӀыуэ сыплъагъурэ? – ещанэу еупщӀащ Хьисэ Петр.

«ФӀыуэ сыплъагъурэ?» жиӀэу, Хьисэ ещанэу къызэреупщӀар Петр и жагъуэ хъуауэ, къыжриӀащ:

– Зиусхьэн, уэ псори уощӀэ. ФӀыуэ узэрыслъагъури уощӀэ.

– Си мэлхэр гъэхъу, – жиӀащ Хьисэ. 18– Пэж дыдэр бжызоӀэ, уэ уи щӀалэгъуэм щыгъуэ уи бгым бгырыпх уэр-уэру щӀэпкъузэрти, уздыхуейм укӀуэрт. Ауэ жьы ухъумэ, уи Ӏэхэр пшиинурэ, нэгъуэщӀ гуэрым бгырыпхыр уи бгым къыпхущӀикъузэнурэ, уздэкӀуэну узыхуэмейм уишэнущ.

19Хьисэ апхуэдэу щӀыжриӀар Петр и лӀэкӀэ хъунур[*], Тхьэм и щӀыхьыр зэриӀэтыну щӀыкӀэр гуригъэӀуэн щхьэкӀэщ. Ар ириӀуэкӀа нэужь:

– Сэ си ужь къиувэ, – жриӀащ абы Хьисэ+.

Хьисэрэ езым и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу нэхъыфӀу илъэгъуамрэ

20Петр къыщызэплъэкӀым, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэхэм ящыщу Хьисэ нэхъ и щӀасэр я ужь зэритым гу лъитащ. А лӀыращ пщыхьэщхьэшхэм щыгъуэ Хьисэ бгъэдэсу Ӏэнэм здыпэрысыр къеупщӀыгъар: «Зиусхьэн, тепщэныгъэ зиӀэхэм хэт уезыгъэубыдынур?» – жиӀэу+.

21Петр а лӀыр щилъагъум, Хьисэ еупщӀащ:

– Зиусхьэн, мы лӀыр дауэ хъуну?

22– Сэ дунейм сыкъэкӀуэжыхукӀэ, ар псэуну сыхуеймэ, сыт уи Ӏуэхуу абы хэлъыр? – жиӀащ Хьисэ. – Уэ си ужь къиувэ!+

23Арати, «Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ а лӀыр лӀэнукъым», жаӀэри фӀэщхъуныгъэ зиӀэ къуэшхэм хъыбар ирахьэжьащ. Ауэ «Ар лӀэнукъым», жиӀэу Хьисэ Петр жриӀатэкъым. Хьисэ къыжриӀар мыращ: «Сэ сыкъэкӀуэжыхукӀэ, ар псэуну сыхуеймэ, сыт уи Ӏуэхуу абы хэлъыр?»

24Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ а лӀыращ мы Ӏуэхухэм щыхьэт ятехъуэри ахэр зытхари. Абы и щыхьэтыгъэр зэрыпэжыр дэ дощӀэ+.

25Хьисэ нэгъуэщӀ Ӏуэху куэди ищӀащ. Сэ зэрыслъытэмкӀэ, а Ӏуэху псори зырызурэ тхылъ пщӀатэмэ, а тхылъхэр мы дунейм техуэжынтэкъым. Ӏэмин+.

* 1:1 Псалъэр – а Псалъэм хэлъщ Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэу псори къэзыгъэщӀу, цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлри Тхьэм и акъылыфӀагъэри. А Псалъэр цӀыху хъуащ, Хьисэ Мэссихьыр арщ.

* 1:11 и къэралым … и цӀыхухэр – Израил къэралымрэ Израил цӀыхухэмрэщ.

* 1:19 левитхэр – Левий зи цӀэ дин пашэ унагъуэ лъэпкъым щыщу Тхьэм и унэшхуэм щылажьэу щытахэр арщ.

* 1:20 Мэссихь – Даут пащтыхьым и унагъуэ лъэпкъым къытехъукӀауэ, бегъымбархэм къызэрыжаӀам тету, израил цӀыхухэм щхьэхуитыныгъэрэ мамыр псэукӀэрэ яригъэгъуэтыну Тхьэм ахэр къызэригъэгугъа пщы лъапӀэр арщ.

* 1:21 Иляс бегъымбарыр – абы щӀылъэм къигъэзэжу, Мэссихьым и гъуэгу хуигъэпсыну журтхэр поплъэ. Еплъ Малахие бегъымбарым и тхылъым 4:5-6.

* 1:21 бегъымбарыр – Мэссихьыр дунейм къызэрыкӀуэнумкӀэ цӀыхухэм хъыбар яригъэщӀэну къэлъэгъуэн хуея бегъымбарыр арщ.

* 1:23 Ешайа бегъымбарыр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:3.

* 1:24 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 1:25 умэхъыныр – еплъ Маттэ 3:1.

* 1:39 сыхьэтыр плӀым дежт – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «епщӀанэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэ нэужьым сыхьэтыр плӀырщ.

* 1:44 Вифсайдэ къалэр – Галилей гуэлым и ищхъэрэ къуэкӀыпӀэ Ӏуфэм Ӏутащ.

* 1:45 Назарет къалэр – еплъ Маттэ 2:23.

* 1:51 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

* 1:51 мелыӀычхэр дэкӀуейуэ икӀи къехыу – еплъ 1 Мусэ 28:12.

* 2:1 Галилей хэкур – еплъ Маттэ 2:22.

* 2:1 Канэ жылэр – Назарет къалэм километрихкӀэ пэжыжьэу, ищхъэрэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀэщ.

* 2:12 Капернаум къалэр – еплъ Маттэ 8:5.

* 2:13 ӀутӀыж махуэшхуэр – еплъ Маттэ 26:2.

* 2:14 выхэр, мэлхэр, тхьэрыкъуэ зыщэхэр – къурмэныпхъэ былымхэр Тхьэм и унэшхуэм и пщӀантӀэм щащэрт абыхэм.

* 2:14 ахъшэ зыхъуэжхэр – еплъ Маттэ 21:12.

* 2:17 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтыр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 68:10.

* 3:2 Равви – «дин егъэджакӀуэр» арщ.

* 3:3 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

* 3:14 Мусэ бегъымбарыр – еплъ 4 Мусэ 21:4-9.

* 3:14 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэри цӀыхухэм яӀэтын хуейщ – а псалъэхэм Хьисэ къригъэкӀар езыр жорым зэрыраӀулӀынури, Тхьэм и деж зэрыдэкӀуеижынури арщ. ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр Хьисэр аращ. Еплъ Маттэ 8:20.

* 3:22 Иудей хэкур – Израил къэралым и хэкухэм ящыщу щытащ.

* 3:24 лъэхъуэщым щӀадзащӀыкӀэтэкъым – еплъ Марк 6:17-18.

* 4:4 Самарие хэкур – Иудей, Галилей хэкухэм я зэхуакум дэлъ хэкурщ. Журтхэмрэ Самарие исхэмрэ лъэпкъкӀэ, хабзэкӀэ, динкӀэ зэмыщхьу зэрыщытам щхьэкӀэ зэбийт.

* 4:5 щӀыгу Ӏыхьэр – еплъ 1 Мусэ 48:22.

* 4:6 сыхьэтыр пщыкӀутӀым дежт – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «еханэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр щэджагъуэрщ.

* 4:46 пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэр – ар зыхуэлажьэу щытар Ирод Антипэу Галилей, Перей хэкухэм я пщырщ.

* 4:52 сыхьэтыр зым деж – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ебланэ сыхьэтыр» арщ. Абы къикӀыр шэджагъуэнэужьым сыхьэтыр зырщ.

* 5:9 щэбэт махуэр – журтхэм я махуэ лъапӀэр арщ. А махуэм Ӏуэху ящӀэну хуиткъым.

* 5:22 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

* 5:27 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

* 6:1 Галилей гуэлыр – еплъ Маттэ 4:18.

* 6:4 журтхэм я махуэшхуэ ӀутӀыжыр – еплъ Маттэ 26:2.

* 6:7 динар – а зэманым лэжьакӀуэм и махуэ лэжьапщӀэу щытащ.

* 6:9 хьэ щӀакхъуэр – ар «арпэм» къыхэщӀыкӀащ.

* 6:14 бегъымбарыр – еплъ 1:21.

* 6:19 стадие – метри 192-рэ мэхъу.

* 6:23 Тивериадэ къалэр – Галилей гуэлыр и дыгъэ къухьэпӀэ Ӏуфэм Ӏутщ.

* 6:24 Капернаум къалэр – еплъ Маттэ 8:8.

* 6:31 мэнн зи цӀэ шхыныр – израил цӀыхухэр Мысырым (Египет) къикӀыжа нэужь, губгъуэ нэщӀым щитам, Тхьэм абыхэм яригъэшхыу щыта шхыныр арщ. Еплъ 2 Мусэ 16:4-15.

* 6:31 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 77:24.

* 6:45 бегъымбархэм ятхащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 54:13.

* 7:2 шэтырхэр щагъэув журт махуэшхуэхэр – Мысырым къикӀыжа нэужь, журтхэм илъэс плӀыщӀкӀэ губгъуэ нэщӀыр къакӀухьу, шэтырхэм зэрыщӀэсар илъэс къэс махуэ зыбжамкӀэ шэтырхэм щӀэсурэ, ягу къагъэкӀыж. Еплъ 3 Мусэ 23:33-43.

* 7:22 сунэт – «обрезание» жыхуаӀэрщ.

* 7:24 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

* 7:26 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

* 7:32 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 7:32 дин пашэшхуэхэр – еплъ Маттэ 2:4.

* 7:35 алыджхэр – грекхэр арщ.

* 7:42 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэткъэ – еплъ Михэ бегъымбарым и тхылъым 5:2.

* 7:42 Бэтлэхьэм къалэ – еплъ Маттэ 2:1.

* 8:1 Елеон Ӏуащхьэр – еплъ Маттэ 21:1.

* 8:3 торэт егъэджакӀуэ пашэхэр – еплъ Маттэ 2:4.

* 8:5 Мусэ бегъымбарым унафэ къытхуищӀащ – еплъ 5 Мусэ 22:22.

* 8:17 фи Торэт хабзэм итщ – еплъ 5 Мусэ 19:15.

* 8:28 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр щыфӀэткӀэ – еплъ 3:14; 1:51.

* 8:48 Самарие цӀыхухэр – еплъ 4:4.

* 9:16 щэбэт махуэр игъэлъапӀэркъым – щэбэт махуэм ятӀэ зэхэпщӀэ хъунукъым. Журтхэм ар Ӏуэху щӀэным хуагъадэ.

* 9:22 синэгуэгум щӀахуну – цӀыху гуэр синэгуэгум къыщӀахумэ, Тхьэм и лъэпкъым щымыщу ялъытэ.

* 10:22 И унэшхуэр Тхьэм къызэрыратыжыгъам щхьэкӀэ – Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 167-рэ илъэсым Антиок Епифан зи цӀэ пащтыхьым тхьэ нэпцӀхэм щхьэкӀэ къурмэнщӀыпӀэ Тхьэм и унэшхуэм щигъэувыгъащ. А пащтыхьым Тхьэм и унэшхуэр апхуэдэу зэриуфӀеигъам щхьэкӀэ, журтхэм а унэшхуэр ягъэкъэбзэжри, Тхьэм и нэфӀ а унэшхуэм щыхуэну елъэӀугъащ. Апхуэдэу и унэшхуэр Тхьэм къызэрыратыжыгъар ягу къагъэкӀыжурэ, журтхэм илъэс къэс махуийкӀэ а махуэшхуэхэр ягъэлъапӀэ. ЖуртыбзэкӀэ а махуэшхуэхэм зэреджэр «Ханукэщ».

* 10:24 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

* 10:34 Тхьэм зэрыжиӀар – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 81:6.

* 11:1 Вифание жылэр – Ерусалим километрищкӀэ пэжыжьэу, и ищхъэрэ къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итщ.

* 11:2 А Мэриемыр – еплъ 12:1-8.

* 11:7 Иудей хэкур – еплъ Маттэ 2:1.

* 11:18 стадие – метри 192-рэ арщ.

* 11:27 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

* 11:47 Тхьэмадэ Хасэшхуэр – еплъ Маттэ 5:22.

* 11:49 дин пашэшхуэр – еплъ Маттэ 26:3.

* 11:49 Кайафэ – Аннэ и пхъум илӀу щытащ. Хьисэ къэхъуа нэужь 18-36 гъэхэм дин пашэшхуэу щытащ ар.

* 11:54 Ефраим жылэр – Ерусалим километр 24-кӀэ пэжыжьу, и ищхъэрэ къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итащ.

* 12:1 ӀутӀыж махуэшхуэр – еплъ Маттэ 26:2.

* 12:5 динар – еплъ 6:7.

* 12:13 Хьусаннэ – щӀыхь псалъэщ.

* 12:14-15 Тхьэм и псалъэ тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 40:9; Зэчрей бегъымбарым и тхылъым 9:9.

* 12:21 Вифсайдэ къалэр – еплъ Лука 9:10.

* 12:31 мы дунейм и тепщэр – шейтӀаныр аращ.

* 12:32 сыкъыщаӀэткӀэ – еплъ 3:14.

* 12:34 ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр – еплъ Маттэ 8:20.

* 12:38 Ешайа бегъымбарым жиӀа … мы псалъэхэр – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:1.

* 12:39-40 Ешайа бегъымбарым … къызэрыщыжиӀам хуэдэу – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 6:10.

* 13:18 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 40:10.

* 14:30 мы дунейм и тепщэр – шейтӀаныращ.

* 15:25 я Торэт хабзэм итхэр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 69:4 68:5.

* 16:8 хьэкум – «суд».

* 16:11 мы дунейм и терщэр – шейтӀаныращ.

* 17:12 кӀуэдын хуей цӀыхур – Хьисэ тепщэныгъэ зиӀэхэм езыгъэубыдыну хэта Иудэр аращ.

* 18:10 дин пашэшхуэр – еплъ Маттэ 26:3.

* 18:13 Аннэ – Хьисэ къэхъуа нэужьым 6-15-нэ гъэхэм Аннэ дин пашэшхуэу щытащ. Кайафэ, Аннэ и пхъум и лӀыр, 18-36 гъэхэм дин пашэшхуэу щытащ.

* 18:28 зауфӀеину хуейтэкъым – журтхэм я диным имыт цӀыху гуэрым и унэм щыщӀыхьэкӀэ, мыкъабзэ защӀ яфӀощӀ.

* 18:29 Пилат Ӏэтащхьэр – еплъ Маттэ 27:2.

* 18:31 хьэкум – «суд».

* 18:32 и лӀэкӀэ хъунур – Рим цӀыхухэм жорхэм ираӀулӀурэ бзаджащӀэхэр яукӀыу щытащ. Еплъ 3:14. «ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр яӀэтын хуейщ», жиӀэу Хьисэ жыхуиӀа псалъэхэм къригъэкӀар езыр жорым зэрыраӀулӀынуращ. Журтхэм укӀыкӀэу яӀар мывэкӀэ еуэурэ ягъэлӀэныращ.

* 18:37 «Аращ, зэрыжыпӀэм хуэдэу, сэ сыпащтыхьщ», – е «Уэ уи щхьэкӀэ жыбоӀэ сэ сызэрыпащтыхьыр».

* 19:7 дэ хабзэ диӀэщ – еплъ 3 Мусэ 24:16.

* 19:14 сыхьэтыр пщыкӀутӀым дежт – зэрытха дыдэр зэбдзэкӀмэ, «еханэ сыхьэтыр». Абы къикӀыр шэджагъуэщ.

* 19:19 алыджыбзэ – грекыбзэр арщ.

* 19:24 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 21:19.

* 19:31 я лъэдийхэр зэпаудурэ – жорхэм ираӀулӀахэм я лъэдийхэр щӀызэпауду щытар нэхъ щӀэх лӀэн щхьэкӀэщ.

* 19:36 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэт мы псалъэхэр – еплъ 4 Мусэ 9:12; Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 33:21.

* 19:37 Тхьэм и псалъэ тхахэм хэтщ – еплъ Зэчрей бегъымбарым и тхылъым 12:10.

* 19:38 Аримафей жылэр – Ерусалим километр 35-кӀэ пэжыжьэу, и ищхъэрэ къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итащ.

* 20:1 тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэр – тхьэмахуэ махуэр аращ.

* 20:17 къуэшхэр – зы диным итхэр зэкъуэш мэхъу.

* 21:1 Тивериадэ гуэлыр – Галилей гуэлыр аращ.

* 21:19 Петр и лӀэкӀэ хъунур – Петр жорым ираӀулӀыну аращ къикӀыр; зыгуэр жорым щраӀулӀкӀэ, и Ӏэхэр жорым кӀапсэкӀэ е бгырыпхкӀэ трапхэрт.

+ 1:1 1 Мусэ 1:1, Апок. 19:13, Ин. 20:28, 1 Ин. 5:20, Флп. 2:6

+ 1:3 Уэрэд 32:6, 1 Кор. 8:6, Кол. 1:16, Евр. 1:2

+ 1:4 Ин. 5:26, Ин. 11:25, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11, Ин. 8:12, Ин. 9:5, Ин. 12:46

+ 1:6 Мт. 3:1, Мк. 1:4, Лк. 1:80, Лк. 3:2

+ 1:7 Ин. 3:26, Ин. 5:33, Ин. 10:41, Ин. 20:31, Апост. 19:4

+ 1:9 Уэрэд 35:10, 1 Пет. 2:9

+ 1:11 Ин. 5:43

+ 1:12 Мт. 5:9, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 5:1, Рим 8:14

+ 1:13 Ин. 3:3, Ек. 1:18

+ 1:14 1 Ин. 4:2, 2 Ин. 1:7, 1 Тим. 3:16, Евр. 2:14

+ 1:15 Мт. 3:11

+ 1:17 Ин. 7:19, Ин. 14:6

+ 1:18 Ин. 6:46, 1 Ин. 4:12, Кол. 1:15, 1 Тим. 6:16

• 1:19 Мт. 3:1-12, Мк. 1:2-8, Лк. 3:15-17
+ 1:20 Апост. 13:25
+ 1:21 Мт. 17:12-13, Лк. 1:17,
+ 1:29 1 Пет. 1:19, 1 Ин. 2:2, 1 Ин. 4:10
+ 1:31 Лк. 1:17
+ 1:32 Мт. 3:16, Мк. 1:10, Лк. 3:22
+ 1:33 Апост. 1:5
+ 1:35 Мт. 11:2, Мк. 2:18, Лк. 11:1
+ 1:36 Ин. 1:29
+ 1:38 Ин. 18:4, Ин. 18:7
+ 1:40 Мт. 4:18-20, Мк. 1:16-20, Лк. 5:2-11
+ 1:41 Ин. 4:25

+ 1:42 Мт. 16:18, Мк. 3:16, Гал. 1:18, 1 Кор. 1:12

+ 1:44 Ин. 12:21

+ 1:45 Ин. 21:2, Лк. 24:27, Мт. 2:23, Лк. 2:39

+ 1:47 Уэрэд 31:2, Рим 9:6

+ 1:49 Уэрэд 2:7, Мт. 27:11, Мт. 27:42, Ин. 11:27

+ 1:51 1 Мусэ 28:12,

+ 2:1 Ин. 4:46, Ин. 21:2

+ 2:4 Мк. 14:41, Ин. 7:6, Ин. 7:30, Ин. 8:20, Ин. 13:1

+ 2:6 Ин. 3:25

+ 2:12 Мк. 3:31, Мк. 6:3, Ин. 7:3, Апост. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

• 2:13 Мт. 21:12-13, Мк. 11:15-17, Лк. 19:45-46

+ 2:13 Ин. 6:4, Ин. 11:55
+ 2:16 Лк. 2:49
+ 2:17 Уэрэд 68:10
+ 2:18 Ин. 4:48, Ин. 6:30, 1 Кор. 1:22

+ 2:19 Мк. 8:31, Мк. 14:58, Мк. 15:29, Ин. 10:18

+ 2:22 Лк. 24:8, Ин. 12:16
+ 2:23 Ин. 11:45
+ 3:1 Ин. 7:50, Ин. 19:39

+ 3:5 Мк. 16:16, Апост. 2:38, Мт. 5:20, 1 Кор. 15:50

+ 3:13 Ин. 6:38, 1 Кор. 15:47, Еф. 4:9

+ 3:14 Ин. 8:28, Ин. 12:32

+ 3:16 Рим 5:8, Еф. 2:4, 1 Ин. 3:1, 1 Ин. 4:10

+ 3:17 Ин. 8:15, Ин. 12:47
+ 3:18 Мк. 16:16
+ 3:19 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 7:7
+ 3:20 Еф. 5:13
+ 3:22 Ин. 4:1-2
+ 3:24 Мт. 11:2, Мк. 6:17-18, Лк. 3:19-20
+ 3:25 Ин. 2:6
+ 3:26 Ин. 1:7, Ин. 5:33
+ 3:27 1 Кор. 4:7
+ 3:28 Мк. 1:2, Ин. 1:20

+ 3:29 Мт. 9:15, Мт. 25:1-13, Апок. 19:7, Апок. 21:2, Мт. 9:15, Мк. 2:19

+ 3:33 Ин. 8:26
+ 3:35 Мт. 3:17, Мт. 17:5, Ин. 5:20
+ 3:36 Ин. 5:24, Ин. 6:40, 1 Ин. 5:12-13
+ 4:2 Ин. 3:22
+ 4:3 Ин. 2:11-12
+ 4:4 Лк. 9:52-53
+ 4:5 1 Мусэ 33:19, 1 Мусэ 48:22
+ 4:10 Уэрэд 35:10,
+ 4:14 Ин. 7:38
+ 4:19 Ин. 9:20
+ 4:20 1 Мусэ 12:6-7, 1 Мусэ 33:18,

+ 4:22 Уэрэд 147:8-9, Апост. 13:23, Рим 3:1-2

+ 4:23 Рим 8:15, Еф. 6:18, Уэрэд 144:18
+ 4:24 2 Кор. 3:17
+ 4:25 Ин. 1:41, Мт. 11:2,
+ 4:26 Ин. 9:37

+ 4:34 Ин. 5:30, Ин. 6:38, Ин. 9:4, Ин. 14:31

+ 4:35 Мт. 9:38, Лк. 10:2
+ 4:36 1 Кор. 3:6-9
+ 4:42 Ин. 1:29, 1 Ин. 4:14
+ 4:44 Мт. 13:57, Мк. 6:4, Лк. 4:24
+ 4:45 Ин. 2:23
+ 4:46 Ин. 2:1, Ин. 21:2, Ин. 2:12
+ 4:48 Ин. 2:18, Ин. 6:30, 1 Кор. 1:22
+ 4:53 Мт. 8:13, Апост. 16:34, Апост. 18:8
+ 4:54 Ин. 2:11
+ 5:8 Мт. 9:6-7, Мк. 2:11, Лк. 5:24
+ 5:16 Ин. 15:20
+ 5:18 Ин. 7:1, Флп. 2:6

+ 5:20 Мт. 3:17, Мт. 17:5, Ин. 3:35, Ин. 10:17, Ин. 15:9, Ин. 17:26

+ 5:21 Рим 8:11, 1 Кор. 15:45

+ 5:22 Ин. 17:2, Апост. 10:42

+ 5:23 Мт. 10:40, Лк. 10:16, Ин. 13:20, Ин. 15:23

+ 5:24 Ин. 3:36, Ин. 6:40, Ин. 20:31, 1 Ин. 5:9-13, 1 Ин. 3:14

+ 5:25 Мт. 27:52-53, Еф. 2:1, Еф. 2:5

+ 5:26 Ин. 1:4, Ин. 11:25, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11

+ 5:28 Ин. 11:25, Ин. 11:43
+ 5:30 Мк. 14:36, Ин. 6:38, Ин. 8:16
+ 5:31 Ин. 8:13
+ 5:33 Ин. 1:7, Ин. 3:26, Ин. 10:41
+ 5:35 Мт. 5:16, 2 Пет. 1:19
+ 5:36 Ин. 8:18, Ин. 10:25, 1 Ин. 5:9
+ 5:39 Лк. 24:27
+ 5:41 1 Фес. 2:6

+ 5:43 Ин. 10:25, Ин. 12:12, Ин. 1:11, Ин. 3:11-12

+ 5:44 Ин. 12:43
• 6:1 Мт. 14:13-21, Мк. 6:30-44, Лк. 9:10-17
+ 6:4 Ин. 2:13, Ин. 11:55
+ 6:5 Ин. 1:44,
+ 6:8 Ин. 1:40, Ин. 1:44
+ 6:11 Мт. 15:36
+ 6:14 Мт. 11:2-3, Ин. 4:25, Ин. 11:27
• 6:16 Мт. 14:22-27, Мк. 6:45-52
+ 6:29 1 Ин. 3:23

+ 6:30 Мт. 12:38, Ин. 2:18, Ин. 4:48, 1 Кор. 1:22

+ 6:31 Уэрэд 77:24
+ 6:34 Ин. 4:15
+ 6:35 Ин. 4:14, Ин. 7:37
+ 6:37 Ин. 17:6

+ 6:38 Ин. 3:13, 1 Кор. 15:47, Мк. 14:36, Ин. 5:30

+ 6:39 Мт. 18:14, Ин. 10:28-29
+ 6:40 Ин. 3:35, Ин. 5:24, 1 Ин. 5:12-13
+ 6:42 Мт. 13:55
+ 6:44 Ин. 12:32
+ 6:46 Мт. 11:27, Ин. 1:18
+ 6:51 Ин. 3:13, Мт. 26:26-28

+ 6:53 Мк. 14:22-24, 1 Кор. 10:16, 1 Кор. 11:27

+ 6:56 Ин. 15:4-5, 1 Ин. 3:24
+ 6:62 Мк. 16:19, Лк. 24:51, Апост. 1:9
+ 6:63 2 Кор. 3:6
+ 6:64 Ин. 13:11
+ 6:69 Мк. 1:24
+ 6:70 Ин. 13:2, Ин. 13:27
+ 6:71 Ин. 18:2-3
+ 7:1 Ин. 5:18, Ин. 8:37, Ин. 11:53

+ 7:3 Мк. 3:31, Мк. 6:3, Ин. 2:12, Апост. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 7:6 Мк. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 8:20, Ин. 13:1
+ 7:7 Ин. 15:18, Ин. 3:19
+ 7:13 Ин. 19:38
+ 7:16 Ин. 8:28, Ин. 12:49, Ин. 14:10
+ 7:18 Ин. 5:41, Ин. 8:50
+ 7:19 Ин. 1:17
+ 7:20 Мк. 3:22, Ин. 8:48, Ин. 10:20
+ 7:23 Мт. 12:2, Ин. 5:16
+ 7:24 Ин. 8:15
+ 7:27 Ин. 8:14, Ин. 9:29, Ин. 19:9
+ 7:29 Мт. 11:27, Ин. 8:55

+ 7:30 Ин. 10:39, Мк. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 8:20, Ин. 13:1

+ 7:31 Ин. 8:30
+ 7:33 Мк. 14:7, Ин. 14:19, Ин. 16:5
+ 7:34 Ин. 8:21-22, Ин. 13:33

+ 7:37 Мт. 11:28, Уэрэд 41:2, Мт. 5:6, Ин. 4:14, Ин. 6:35

+ 7:38 Уэрэд 35:10,
+ 7:39 Апост. 2:4
+ 7:40 Ин. 1:21
+ 7:42 Мт. 2:1, Лк. 2:4-7
+ 7:43 Ин. 9:16, Ин. 10:19
+ 7:48 1 Кор. 1:20, 1 Кор. 2:8
+ 7:50 Ин. 3:1, Ин. 19:39
+ 8:6 Лк. 11:54, Лк. 20:20
+ 8:7 Рим 2:1, Рим 2:22
+ 8:11 Ин. 5:14
+ 8:12 Лк. 2:30, Ин. 1:4, Ин. 1:9, Ин. 12:35
+ 8:13 Ин. 5:31
+ 8:14 Ин. 13:3, Ин. 16:28, Ин. 7:27
+ 8:15 Ин. 3:17, Ин. 7:24, Ин. 12:47
+ 8:16 Ин. 5:30, Ин. 16:32
+ 8:18 Ин. 5:36, 1 Ин. 5:9
+ 8:19 Мт. 11:27, Ин. 16:3
+ 8:20 Мк. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 13:1
+ 8:21 Ин. 7:34-35, Ин. 13:33
+ 8:23 1 Ин. 4:5, Ин. 17:14
+ 8:26 Ин. 15:15, Ин. 3:33

+ 8:28 Ин. 3:14, Ин. 12:32, Ин. 5:30, Ин. 7:16

+ 8:29 Ин. 4:34, Ин. 6:38

+ 8:30 Ин. 7:31

+ 8:32 Ек. 2:12, 1 Пет. 2:16, Рим 6:18, 1 Кор. 7:22, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1

+ 8:33 Мт. 3:9
+ 8:34 2 Пет. 2:19, Рим 6:16-20, Тит 3:3
+ 8:35 1 Мусэ 21:10, Гал. 4:30
+ 8:37 Ин. 5:18, Ин. 7:1, Ин. 11:53
+ 8:39 Лк. 19:9

+ 8:44 1 Ин. 3:8, 1 Ин. 3:10, 1 Ин. 3:12, 1 Мусэ 3:4, 2 Кор. 11:3, Апок. 12:9

+ 8:48 Мк. 3:22, Ин. 7:20
+ 8:49 Ин. 5:23
+ 8:50 Ин. 5:41, Ин. 7:18
+ 8:51 Ин. 5:24, Ин. 11:26

+ 8:54 Евр. 5:5, Ин. 17:1, Апост. 3:13, 2 Пет. 1:17

+ 8:55 Ин. 7:28-29
+ 8:56 Мт. 13:17, Лк. 17:22
+ 8:59 Ин. 10:31
+ 9:4 Ин. 4:34, Ин. 11:9, Ин. 12:35
+ 9:5 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 12:46
+ 9:6 Мк. 7:33, Мк. 8:23
+ 9:7 Лк. 13:4
+ 9:14 Ин. 5:9
+ 9:16 Ин. 7:43, Ин. 10:19
+ 9:17 Ин. 4:19, Ин. 6:14
+ 9:22 Ин. 7:13, Ин. 12:42, Ин. 16:2
+ 9:29 Ин. 7:27, Ин. 8:14
+ 9:31 Уэрэд 65:18,
+ 9:37 Ин. 4:26
+ 9:40 Рим 2:19
+ 9:41 Ин. 15:22, Ек. 4:17
+ 10:6 Мк. 6:52, Мк. 8:17
+ 10:9 Уэрэд 22:2,

+ 10:11 Уэрэд 22:1, Уэрэд 79:2, Евр. 13:20, Ин. 15:13, 1 Ин. 3:16

+ 10:12 Мт. 7:15, Апост. 20:29
+ 10:15 Мт. 11:27
+ 10:16 Ин. 11:52, Лк. 12:32
+ 10:17 Мт. 3:17, Ин. 5:20
+ 10:18 Ин. 2:19
+ 10:19 Ин. 7:43, Ин. 9:16
+ 10:20 Мк. 3:22, Ин. 7:20, Ин. 8:48,
+ 10:21 Уэрэд 145:8
+ 10:23 Апост. 3:11, Апост. 5:12
+ 10:24 Мт. 26:63, Ин. 1:24-25, Ин. 1:41
+ 10:25 Ин. 5:36
+ 10:28 Ин. 3:16, Ин. 17:12
+ 10:30 Ин. 17:11
+ 10:31 Ин. 8:59
+ 10:33 Мт. 9:3
+ 10:34 Уэрэд 81:6

+ 10:36 Ин. 3:17, Уэрэд 2:7, Мк. 2:7, Мк. 14:64

+ 10:38 Ин. 14:10
+ 10:39 Лк. 4:30, Ин. 7:30
+ 10:40 Ин. 1:28
+ 10:41 Ин. 1:7, Ин. 3:26, Ин. 5:33
+ 10:42 Ин. 7:31
+ 11:1 Лк. 10:38-39
+ 11:2 Ин. 12:3
+ 11:8 Ин. 8:59, Ин. 10:31
+ 11:9 Ин. 9:4, Ин. 12:35
+ 11:11 Мт. 9:24, Мк. 5:39,

+ 11:16 Мт. 10:3, Мк. 3:18, Лк. 6:15, Ин. 14:5, Ин. 20:24, Ин. 21:2, Апост. 1:13, Ин. 13:37

+ 11:24 Лк. 14:14, Ин. 5:29, Ин. 6:39

+ 11:25 Ин. 1:4, Ин. 5:26, 1 Ин. 1:2, 1 Ин. 5:11

+ 11:26 Ин. 5:24, Ин. 8:51

+ 11:27 Уэрэд 2:7, Мт. 11:2, Ин. 1:49, Мт. 16:16, Мк. 8:29

+ 11:35 Лк. 19:41
+ 11:37 Ин. 9:6-7
+ 11:38 Мт. 27:60
+ 11:41 Ин. 17:1
+ 11:42 Ин. 3:17
+ 11:43 Ин. 5:28
+ 11:44 Ин. 5:28
• 11:45 Мт. 26:1-5, Мк. 14:1-22, Лк. 22:1-2
+ 11:45 Ин. 2:23
+ 11:50 Ин. 18:14
+ 11:51 Мк. 10:45
+ 11:52 Ин. 10:16, 1 Ин. 2:2
+ 11:53 Мк. 14:1, Ин. 5:18, Ин. 7:1, Ин. 8:37
+ 11:55 Ин. 2:13, Ин. 6:4,
+ 11:57 Ин. 7:11
• 12:1 Мт. 26:6-13, Мк. 14:3-9, Лк. 7:36-50

+ 12:1 Ин. 11:55, Мт. 21:17, Ин. 11:1, Ин. 11:18

+ 12:2 Лк. 10:38
+ 12:3 Ин. 11:2
+ 12:6 Ин. 13:29
+ 12:9 Ин. 11:44
• 12:12 Мт. 21:4-9, Мк. 11:7-10, Лк. 19:35-38
+ 12:13 Уэрэд 117:25-26
+ 12:15 Мт. 21:4-5
+ 12:16 Ин. 2:22
+ 12:19 Ин. 11:47-48
+ 12:21 Ин. 1:44
+ 12:23 Ин. 2:4, Ин. 17:1
+ 12:24 1 Кор. 15:36
+ 12:25 Мт. 10:39, Лк. 14:26
+ 12:27 Мк. 14:34, Ин. 13:21
+ 12:28 Мк. 1:11, Мк. 9:7
+ 12:29 Апост. 23:9
+ 12:30 Ин. 11:42
+ 12:31 Ин. 16:11, 2 Кор. 4:4, Кол. 2:15
+ 12:32 Ин. 3:14, Ин. 8:28, Ин. 6:44
+ 12:33 Ин. 18:32
+ 12:34 Уэрэд 88:5, Уэрэд 109:4,

+ 12:35 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Еф. 5:8, Ин. 9:4, Ин. 11:9, 1 Ин. 1:6

+ 12:36 Лк. 16:8, 1 Фес. 5:5
+ 12:38 Рим 10:16
+ 12:40 Мт. 13:15, Мк. 4:12, Апост. 28:27
+ 12:42 Ин. 3:1, Ин. 9:22, Ин. 16:2
+ 12:43 Ин. 5:44
+ 12:44 Мт. 10:40, Ин. 13:20, Ин. 14:1
+ 12:45 Ин. 14:9
+ 12:46 Ин. 1:4, Ин. 8:12, Ин. 9:5
+ 12:47 Ин. 3:17, Ин. 4:42, Ин. 8:15

+ 13:1 Ин. 12:1, Мк. 14:41, Ин. 2:4, Ин. 7:6, Ин. 8:20

+ 13:2 Ин. 6:70

+ 13:3 Мт. 11:27, Ин. 17:2, Ин. 8:14, Ин. 16:28

+ 13:5 Мт. 20:28, Лк. 22:27

+ 13:8 1 Кор. 6:11, Еф. 5:26, Тит 3:5, Евр. 10:22

+ 13:10 Ин. 15:3

+ 13:11 Ин. 6:64, Ин. 18:2

+ 13:13 Мт. 7:22, Мт. 23:8, Лк. 6:46, Флп. 2:11

+ 13:14 1 Тим. 5:10
+ 13:15 1 Пет. 2:21
+ 13:16 Лк. 6:40, Ин. 15:20

+ 13:17 Мт. 24:46, Лк. 11:28, Ек. 1:22, Рим 2:13

• 13:18 Мт. 26:21-25, Мк. 14:18-21, Лк. 22:21-23

+ 13:18 Ин. 6:70, Уэрэд 40:10
+ 13:19 Мк. 13:23, Ин. 14:29, Ин. 16:4
+ 13:20 Мт. 10:40, Лк. 10:16, Ин. 12:44
+ 13:21 Мк. 14:34, Ин. 12:27

+ 13:23 Ин. 19:26, Ин. 20:2, Ин. 21:7, Ин. 21:20

+ 13:29 Ин. 12:6
+ 13:31 1 Пет. 4:11
+ 13:32 Ин. 17:1, Ин. 17:5
+ 13:33 Ин. 7:34, Ин. 8:21

+ 13:34 1 Ин. 2:7-8, 1 Ин. 3:11, 2 Ин. 1:5, Ин. 15:12

• 13:36 Мт. 26:31-35, Мк. 14:27-31, Лк. 22:31-34

+ 13:37 Ин. 11:16, Ин. 21:19
+ 13:38 Ин. 18:27
+ 14:1 Ин. 12:44
+ 14:3 Ин. 14:1, 1 Фес. 4:17
+ 14:5 Ин. 11:16
+ 14:6 Ин. 1:17, Ин. 11:25, Евр. 10:20
+ 14:8 Ин. 1:43, Ин. 12:21
+ 14:9 Ин. 12:45
+ 14:10 Ин. 10:38
+ 14:11 Ин. 5:36
+ 14:12 Ин. 8:14, Ин. 13:3, Ин. 16:28

+ 14:14 Мт. 7:7-8, Мк. 11:24, Ин. 15:16, Ин. 16:23, 1 Ин. 3:22

+ 14:15 Мт. 28:20, 1 Ин. 5:3, 2 Ин. 1:6, Рим 13:10

+ 14:16 Ин. 15:26, Ин. 16:13
+ 14:17 1 Кор. 2:14, Апост. 2:4
+ 14:19 Ин. 7:33
+ 14:21 Ин. 16:27
+ 14:22 Лк. 6:16, Апост. 1:13
+ 14:23 Апок. 3:20

+ 14:26 Ин. 15:26, Ин. 16:13, 1 Кор. 2:10, 1 Ин. 2:20, Лк. 24:49

+ 14:27 Флп. 4:7, Кол. 3:15
+ 14:28 Ин. 14:1-2, 1 Кор. 11:3, 1 Кор. 15:24
+ 14:29 Мк. 13:23, Ин. 13:19
+ 14:30 Ин. 12:31, Еф. 2:2
+ 15:2 Мт. 3:10, Мт. 7:19
+ 15:3 Ин. 13:10
+ 15:4 1 Ин. 2:6

+ 15:5 Рим 11:17, Ин. 6:56, 1 Ин. 3:24, Мк. 4:20

+ 15:6 Мт. 13:42
+ 15:7 Ин. 14:14
+ 15:9 Мт. 3:17, Ин. 5:20

+ 15:11 Ин. 3:29, Ин. 16:24, Ин. 17:13, 1 Ин. 1:4, 2 Ин. 1:12

+ 15:12 Ин. 13:34

+ 15:13 Ин. 10:11, 1 Ин. 3:16, Рим 5:7-8, Еф. 5:2

+ 15:14 Мк. 3:35

+ 15:15 Ин. 3:32, Ин. 8:26

+ 15:16 Мт. 7:7-8, Мк. 11:24, Ин. 14:14, Ин. 16:23

+ 15:17 1 Ин. 2:7, 1 Ин. 3:11, 2 Ин. 1:5
+ 15:18 Мк. 13:13, Ин. 7:7, 1 Ин. 3:13
+ 15:19 Ин. 8:23, Ин. 17:14

+ 15:20 Мт. 10:24, Лк. 6:40, Ин. 13:16, Ин. 5:16, 1 Кор. 4:12, 2 Кор. 4:9, 1 Фес. 2:15, 2 Тим. 3:12

+ 15:22 Ин. 9:41
+ 15:23 Ин. 5:23
+ 15:24 Ин. 7:31, Ин. 10:37
+ 15:25 Уэрэд 34:19, Уэрэд 68:5

+ 15:26 Ин. 14:17, Ин. 16:13, Апост. 5:32, 1 Ин. 5:6-8

+ 15:27 Лк. 24:48, Ин. 19:35, Апост. 1:8

+ 16:2 Ин. 9:22, Ин. 12:42, Апост. 8:1, Апост. 9:1, Апост. 26:9

+ 16:3 Ин. 18:19
+ 16:4 Мк. 13:23, Ин. 13:19, Ин. 14:29
+ 16:5 Ин. 7:33, Ин. 14:12
+ 16:7 Ин. 15:26
+ 16:9 Ин. 8:24
+ 16:11 Ин. 12:31, Кол. 2:15

+ 16:13 Ин. 14:17, Ин. 15:26, 1 Ин. 2:20, 1 Кор. 2:10

+ 16:15 Ин. 17:10
+ 16:16 Ин. 7:33
+ 16:20 Мт. 9:15
+ 16:22 2 Кор. 6:10

+ 16:23 Мт. 7:7-8, Мк. 11:24, Ин. 14:14, Ин. 15:16

+ 16:24 Ин. 3:29, Ин. 15:11, Ин. 17:13, 2 Ин. 1:12

+ 16:25 Мк. 8:32
+ 16:27 Ин. 14:21
+ 16:28 Ин. 8:14, Ин. 13:3
+ 16:30 Ин. 2:24-25
+ 16:32 Мт. 26:31, Мк. 14:27, Ин. 8:16

+ 16:33 Ин. 14:27, Кол. 3:15, Рим 8:37, Апок. 3:21

+ 17:1 Ин. 11:41, Ин. 2:4, Ин. 12:23, Ин. 8:54, Ин. 13:32

+ 17:2 Мт. 28:18, Ин. 5:22, Ин. 13:3
+ 17:5 Ин. 1:1-2
+ 17:8 Ин. 6:69
+ 17:9 Лк. 22:32
+ 17:10 Ин. 16:15,
+ 17:11 Ин. 10:30
+ 17:12 2 Фес. 3:3, Ин. 13:2, Ин. 10:28

+ 17:13 Ин. 3:29, Ин. 15:11, Ин. 16:24, 2 Ин. 1:12

+ 17:14 Ин. 8:23, Ин. 15:19
+ 17:15 Мт. 6:13
+ 17:17 Уэрэд 118:160
+ 17:18 Ин. 20:21
+ 17:22 Рим 8:30
+ 17:24 Ин. 14:3
+ 17:25 Ин. 8:55, Ин. 10:15
+ 17:26 Мт. 3:17, Ин. 5:20

• 18:1 Мт. 26:47-56, Мк. 14:43-50, Лк. 22:47-53

+ 18:1 Мт. 26:36
+ 18:2 Лк. 22:39
+ 18:3 Апост. 1:16
+ 18:4 Ин. 13:1, Ин. 1:38, Ин. 20:15
+ 18:9 Ин. 17:12
+ 18:10 Лк. 22:38
+ 18:11 Мк. 10:38, Мк. 14:36
• 18:12 Мт. 26:57-58, Мк. 14:53-54, Лк. 22:54
+ 18:13 Лк. 3:2, Апост. 4:6
+ 18:14 Ин. 11:50

• 18:16 Мт. 26:69-70, Мк. 14:66-68, Лк. 22:55-57

• 18:19 Мт. 26:59-66, Мк. 14:55-64, Лк. 22:66-71

+ 18:20 Ин. 7:26
+ 18:22 Апост. 23:2, Апост. 23:4
+ 18:26 Ин. 18:10

+ 18:27 Мт. 26:64, Мк. 14:72, Лк. 22:60, Ин. 13:38

• 18:28 Мт. 27:1-2, Мт. 27:11-14, Мк. 15:1-5, Лк. 23:1-5

+ 18:28 Апост. 10:28,

+ 18:29 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Апост. 3:13, Апост. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 18:32 Мк. 10:33, Ин. 12:33
+ 18:33 Мт. 2:2
+ 18:36 Ин. 8:23, Ин. 17:14
+ 18:37 Ин. 3:11, 1 Ин. 4:6
+ 18:38 Лк. 23:41, Евр. 4:15
+ 18:39 Мк. 15:6-7

• 19:1 Мт. 27:15-31, Мк. 15:6-20, Лк. 23:13-25

+ 19:4 Лк. 23:41, Евр. 4:15
+ 19:7 Ин. 10:36,
+ 19:9 Апост. 8:32-33
+ 19:11 Ин. 18:2, Ин. 18:14
+ 19:12 Апост. 3:13
+ 19:15 Уэрэд 92:1

• 19:17 Мт. 27:32-44, Мк. 15:21-32, Лк. 23:26-43

+ 19:20 Евр. 13:12
+ 19:24 Уэрэд 21:19
+ 19:25 Лк. 24:18, Лк. 8:2
+ 19:26 Ин. 13:23

• 19:28 Мт. 27:45-56, Мк. 15:33-41, Лк. 23:44-49

+ 19:28 Уэрэд 68:22

+ 19:34 1 Ин. 5:6

+ 19:35 Ин. 15:27, Апост. 1:8, 1 Ин. 1:1-3, Апок. 1:2

+ 19:36 Уэрэд 33:21, Мт. 1:23, Мт. 21:4, Мт. 26:56

• 19:38 Мт. 27:57-61, Мк. 15:42-47, Лк. 23:50-56

+ 19:38 Ин. 7:13
+ 19:39 Ин. 3:1, Ин. 7:50, Мт. 2:11
+ 19:40 Ин. 11:44
• 20:1 Мт. 28:1-10, Мк. 16:1-8, Лк. 24:1-12
+ 20:1 Лк. 8:2
+ 20:2 Ин. 13:23
+ 20:9 Уэрэд 15:10, Лк. 24:27
• 20:11 Мк. 16:9-11
+ 20:12 Лк. 24:4, Апост. 1:10
+ 20:14 Лк. 24:16, Лк. 24:31, Ин. 21:4
+ 20:15 Ин. 1:38, Ин. 18:4
+ 20:17 Мт. 28:10, Рим 8:29, Евр. 2:11

• 20:19 Мт. 28:16-20, Мк. 16:14-18, Лк. 24:36-49

+ 20:21 Ин. 17:18
+ 20:22 1 Мусэ 2:7
+ 20:23 Мт. 16:19, Мт. 18:18
+ 20:24 Ин. 11:16
+ 20:28 Ин. 1:1, 1 Ин. 5:20, Флп. 2:6
+ 20:29 Мк. 15:32, 1 Пет. 1:8
+ 20:30 Ин. 21:25

+ 20:31 Уэрэд 2:7, Мт. 14:33, Лк. 1:35, Ин. 1:7, Апост. 19:4, Ин. 3:14-15, 1 Ин. 5:13

+ 21:1 Ин. 6:1

+ 21:2 Ин. 11:16, Ин. 14:5, Ин. 20:24, Ин. 1:45, Ин. 2:1, Мт. 4:21, Лк. 5:10

+ 21:4 Лк. 24:16, Лк. 24:31, Ин. 20:14
+ 21:5 Лк. 24:41
+ 21:6 Лк. 5:4
+ 21:7 Ин. 13:23
+ 21:14 Ин. 20:19, Ин. 20:26
+ 21:16 Апост. 20:28, 1 Пет. 5:1
+ 21:19 Ин. 13:37, 2 Пет. 1:14
+ 21:20 Ин. 13:23, Ин. 13:25
+ 21:22 Мт. 16:27, Мк. 9:1
+ 21:24 Ин. 15:27, 3 Ин. 1:12
+ 21:25 Ин. 20:30

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KBDOP

Table of Contents

- Хъыбарыфӏыр, Щӏэдзапӏэр Уэрэд, Лъапӏэхэр

- Пэублэ Псалъэ

- Иуан

- 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ