ХъыбарыфӀыр • ЩӀэдзапӀэр • Уэрэд ЛъапӀэхэр: Апостолхэм
Author: Institutet för Bibelöversättning
Date: 2021-04-03T01:37:22.457926+00:00

Хъыбарыфӏыр, Щӏэдзапӏэр Уэрэд, Лъапӏэхэр

Хъыбарыфӏыр, Щӏэдзапӏэр Уэрэд, Лъапӏэхэр

1. Пэублэ Псалъэ

1. Апостолхэм

ХЪЫБАРЫФӀЫР

ЩӀЭДЗАПӀЭР

УЭРЭД ЛЪАПӀЭХЭР

КъэбэрдейбзэкӀэ

Библиер зэдзэкӀыным елэж

Стокгольм

2017

ХъыбарыфӀыр

ЩӀэдзапӀэр

Уэрэд ЛъапӀэхэр

ХъыбарыфӀыр, 4-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

ЩӀэдзапӀэр, 2-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

Уэрэд ЛъапӀэхэр, 1-рей зэдзэкӀыгъуэ 2017

ЗэзыдзэкӀар: Къармокъуэ Хьэмид

КъыдэзыгъэкӀыр:

Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институт, 2017

Стокгольм, Швеция

Новый Завет, Бытие, Псалтирь на кабардинском языке

Новый Завет, четвертое издание 2017

Бытие, второе издание 2017

Псалтирь, первое издание 2017

Переводчик: Кармоков Хамид

New Testament, Genesis, Psalms in the Kabardian language

New Testament, fourth edition 2017

Genesis, second edition 2017

Psalms, first edition 2017

Translator: Karamokov Khamid

© Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институт, 1993, 2007, 2011, 2017

Стокгольм, Швеция

© Institute for Bible Translation 1993, 2007, 2011, 2017

Stockholm, Sweden

ISBN 978-91-87149-08-5

Printed by Printcorp, Belarus. Order 17024 (5781).

Пэублэ Псалъэ

ПЭУБЛЭ ПСАЛЪЭ

Си ныбжьэгъу лъапӀэ!

БиблиекӀэ зэджэ тхылъыр зищӀысым ущыгъуазэ? Библием итыр Тхьэм и псалъэу зыми зэримыхъуэкӀыу, зэи мыкӀуэду къэнэнуращ. Тхьэм дунейри цӀыхури къызэригъэщӀари, цӀыхур дунейм щӀытетри зэхыдегъэщӀыкӀ Библием. Библием щызэхуэхьэсащ Тхьэм къыбгъэдэкӀа псалъэу тхыжа хъуа псори. Библиер илъэс минрэ щитхукӀэ ятхащ. Зытхар цӀыху ищӀ хуэдиз мэхъу. Абыхэм ягу кърилъхьэри, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Тхьэм и псалъэхэр яригъэтхащ.

Библиер ӀыхьитӀу зэхэлъщ: Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр икӀи ХъыбарыфӀыр (Инджылыр), Ветхий и Новый Завет арщ. Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр Хьисэ къэхъун и пэ ятхащ. ХъыбарыфӀыр Хьисэ къыщыхъуа лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу ятхащ. Илъэс бжыкӀэ дызытетыр Хьисэ Мэссихь къыщалъхуа илъэсым щыдоублэ.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэр журтыбзэкӀэ ятхащ, ХъыбарыфӀыр зэрытхар алыджыбзэщ (грекыбзэщ). Ахэр а лъэхъэнэм щыӀа культурэхэм я бзэу щытащ.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм къеӀуатэ дунейр Тхьэм къызэригъэщӀари цӀыхум япэу гуэныхь зэрищӀари, Тхьэм и лъэпкъ Израиль и тхыдэм топсэлъыхь, бегъымбархэм ятеухуа хъыбархэри Тхьэм и псалъэхэр бегъымбархэм я гум ирилъхьэу абыхэм цӀыхухэм къазэрыжригъэӀари итщ. Сабурри Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм щыщщ. Сабур хъужыр бегъымбар Даут иуса уэрэдхэрщ, псалъэхэу Даут Тхьэр зэригъэлъапӀэр, зэрелъэӀуращ. ЕкклесиасткӀэ зэджэ тхылъри, бегъымбар Ӏэюб и хъыбар зэрыт тхылъри, нэгъуэщӀхэри итщ Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм.

ХъыбарыфӀым итщ Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьу ди КъегъэлакӀуэр къызэрыхъуар, абы и псэукӀэр, Ӏуэхуу абы цӀыхухэм яригъэщӀар, гуэныхь зыӀэщӀэщӀа цӀыхухэр къригъэлын папщӀэ, жорым зэрыкӀэрылӀыхьар, лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар. Пасэрей чыристанхэм я зэкъуэшыныгъэмрэ абыхэм я фӀэщхъуныгъэр зэрагъэӀуамрэ я хъыбархэр итщ ХъыбарыфӀым. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм апостолхэу Паул, Петр, Иуан, Иудэ сымэ яригъэтха тхылъхэри ХъыбарыфӀым щыщщ. Апостолхэм я тхылъхэр зыхуэгъэзар япэ чыристанхэм я члисэ зэхуэсыр аращ, ахэр дэнэ щӀыпӀэкӀи щыпсэу чыристанхэми яхуэгъэзауэ щытщ.

ХъыбарыфӀым и иужьрей тхылъым итыр Хьисэ Мэссихь апостол Иуан Ӏуэху къыхуигъэнэхуахэращ (Апокалипсис жыхуаӀэрщ). А тхылъым дунейм и къутэжыгъуэм деж къэхъунур итщ.

Хьисэ Мэссихь цӀыхухэм къаригъэщӀа Ӏуэхухэм «ХъыбарыфӀкӀэ» (Евангелие) йоджэ. А ХъыбарыфӀыр зытеухуар сыт? Ар зытеухуар мыращ: «Тхьэм дунейм и цӀыхухэр апхуэдизкӀэ фӀыуэ илъэгъуати, езым и Къуэ закъуэр итащ, Тхьэм и КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэ зыри мыкӀуэду къелын икӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ иӀэ хъун щхьэкӀэ» (Иуан 3:16). А ХъыбарыфӀым щыхьэт техъуэу ХъыбарыфӀым итыр тхылъиплӀ мэхъу: ХъыбарыфӀыр Маттэ къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Марк къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Лука къызэриӀуэтар, ХъыбарыфӀыр Иуан къызэриӀуэтар. Маттэрэ Иуанрэ Хьисэ и гъуэгу япэу теува цӀыху пщыкӀутӀым ящыщщ. Маркыр апостол Петр и тхакӀуэу щытащ, апостол Паул и гъусэхэми ящыщщ. Лука дохутыру щытащ. Ари апостол Паул и гъусэхэм ящыщт. Апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ ХъыбарыфӀым щыхьэт техъуэр цӀыхуиплӀ мэхъу, зы щыхьэтым жиӀэм адрейм жиӀэр щыхьэт къытехъуэжу.

Библием итщ цӀыхум япэу гуэныхь къызэрихьар. Зэрыхъуаращи, Тхьэм цӀыхухэр зыпигъэкӀри, мыухыжын кӀуэдыныгъэм хуигъэзащ. Ауэ цӀыхухэр мыкӀуэду къригъэлын гухэлъ Тхьэм зэриӀэри итщ Библием. Тхьэм Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьыр дунейм къигъэкӀуащ, щхьэщэхуж къурмэныпхъэ хъун папщӀэ. Хьисэ езыр зи фӀэщ хъу цӀыхухэм я гуэныхьхэр яхуипшыныжащ, псэукӀэ пэжым ухуэзышэ гъуэгур абыхэм къаригъэлъэгъуащ.

Библием пэжу къызэриӀуатэщи, цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлу, дунейр зи ӀэмыщӀэ илъыр Хьисэ Мэссихыц.

Дунейм япэ дыдэ щытрадза тхылъыр Библиеращ («Гутенберг Библие» 1452-56). ЕджэкӀэрэ тхэкӀэрэ зыщӀэ цӀыхухэр нэхъыбэ зэрыхъум, чыристан фӀэщхъуныгъэр дэнэ щӀыпӀэкӀи зэрынэсам къыхэкӀкӀэ, Библием еджэ цӀыхухэм я бжыгъэм хэхъуэ зэпытщ. Щыху еджахэри емыджахэри зыхуэныкъуэ тхылъ хъуащ Библиер. Псом хуэмыдэжу дыщытет лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу Библиер цӀыхубэм нэхъ ялъэӀэсащ.

Бзэуэ зэрызэрадзэкӀам и бжыгъэмкӀэ плъытэмэ, тхылъу дунейм къытехьа псоми я пэ итщ Библиер. Илъэс щитху хуэдиз и пэкӀэ тхылъ тедзэныр къыщагупсысам щыгъуэ Библиер е Библием щыщ тхылъхэр зэрызэрадзэкӀар бзэ 33-рэ фӀэкӀа хъуртэкъым. 1804 гъэм нэсыху – а гъэм Библиер цӀыхухэм ялъэзыгъэӀэс хасэхэр къежьащ – Библиер зэрызэрадзэкӀар бзэ 67-рэ къудейщ. Ауэ епщыкӀубгъуанэ лӀэщӀыгъуэм Библием щыщ тхылъхэр бзэ 400-м нэблагъэкӀэ къыдагъэкӀащ. ЕтӀощӀанэ лӀэщӀыгъуэм къриубыдэу Библиер е Библием щыщ тхылъхэр бзэ 1600-кӀэ зэрадзэкӀащ. 2015 гъэм и кӀэм ирихьэлӀэу Библиер зэрызэрадзэкӀа бзэхэм я бжыгъэр 2935-рэ хъуащ. Абыхэм ящыщу Библиер зэрыщыту къызэрыдэкӀа бзэхэр 563-рэ мэхъу, ХъыбарыфӀыр бзэ 1334-кӀэ зэрадзэкӀащ, абы нэмыщӀу Библием щыщ зы тхылъ е тхылъ зыбжанэ бзэ 1038-кӀэ дунейм къытехьащ. Ди зэманым цӀыхуу дунейм тетым я процентитӀ къудейщ езыхэм я бзэкӀэ Библием щыщ тхылъ гуэр зимыӀэр. Мы лъэхъэнэм Библиер бзэ миным щӀигъукӀэ зэдзэкӀыным йолэжь. Абыхэм я нэхъыбапӀэр лъэпкъ цӀыкӀухэм я бзэхэращ. А бзэхэм ирипсалъэр цӀыху мин зыбжанэ нэхъыбэ хъуркъым, цӀыху щитхущих, уеблэмэ щэ ныкъуэхыщӀ фӀэкӀа зэрымыпсалъэхэри яхэтщ.

ЖытӀам къыщӀыгъужыпхъэщ еджэкӀэ зымыщӀэхэмрэ нэфхэмрэ Библием щыщ тхылъхэм CD-хэм е кассетэхэм тетхауэ едэӀуэну Ӏэмал зэраӀэр. Абы нэмыщӀкӀэ Библиер «браил» хьэрыфхэмкӀэ къыдагъэкӀ.

Дунейм къытехьа тхылъ псоми я экземпляр бжыгъэм уеплъмэ, Библиер псом япэ итщ. 1900 гъэм Библиеу экземпляр мелуанитху, Инджылу экземпляр мелуанибл къыдагъэкӀауэ щытащ. 1980 гъэм Библиеу экземпляр мелуан 36-рэ, Инджылу экземпляр мелуан 57-рэ традзащ. Абы нэмыщӀ, Библием щыщ тхылъхэр экземпляр мелуан щитху-щих хъууэ къыдэкӀащ.

Библием хуэдэу цӀыхухэм я деж щызэлъышӀыса хъуа тхылъ зыри щыӀэкъым.

Адыгэхэм я тхыдэм, я хабзэхэм, я бзэм, я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием хыболъагъуэ чыристан диным ехьэлӀа Ӏуэхугъуэхэр. Пасэ лъэхъэнэхэм адыгэхэм чыристан диным и хабзэхэр ехьэжьауэ зэрахьэу зэрыщытам щыхьэт тохъуэ ахэр. Щапхъэ зыбжанэ къэтхьынщ.

МахуэцӀэхэу «щэбэтыр», «тхьэмахуэр» («Тхьэм и махуэ» жиӀэу аращ), «мэремыр» адыгэхэр чыристану щыщыта лъэхъэнэм къыщожьэ.

Нобэр къыздэсым адыгэбзэм хэтщ Инджыл псалъэр. А псалъэм иджыри пщӀэшхуэ хуащӀ. Къэбэрдей адыгэхэм «ИнджылкӀэ тхьэ соӀуэ» жаӀэ. НэгъуэщӀу жыпӀэмэ, адыгэхэм ХъыбарыфӀымкӀэ тхьэлъанэ ящӀ, псалъэ быдэ ят.

Адыгэхэм я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием щӀыпӀэшхуэ щаубыд Мэрием, Елэ, нэгъуэщӀхэми. Елэ чыристан Илясым (Илием) къытекӀащ. Адыгэ мифологием Елэ къыхощ уэшхымрэ щыблэмрэ я тхьэу.

Чыристаныгъэм ехьэлӀауэ а зи гугъу тщӀахэм нэмыщӀ, иджыри Ӏэджэ хэбгъуэтэнущ адыгэхэм я хабзэхэм, я ӀуэрыӀуатэм, я мифологием.

Мы тхылъым и зэдзэкӀынымкӀэ, зэрызэдзэкӀар гъэтэмэмынымкӀэ щӀэгъэкъуэн къытхуэхъуащ щӀыпӀэ зэмылӀэужьыгъуэхэм щыпсэу адыгэхэр. Ахэр къыддэмыӀэпыкъуамэ, мы тхылъыр тхуэмыгъэхьэзырынкӀэ хъунт. Абыхэм ящыщ дэтхэнэми фӀыщӀэшхуэ худощӀ. Тхьэр арэзы къыфхухъу.

ХъыбарыфӀыр зэратхар пасэрей алыджыбзэрщ (грекыбзэрщ). Дэ пасэрей алыджыбзэкӀэ тха оригиналыр адыгэбзэ тщӀауэ аращ. Адрей бзэхэм хуэдэу, пасэрей алыджыбзэм и псалъэм мыхьэнэ зыбжанэ иӀэнкӀэ мэхъу. Абы къыхэкӀкӀэ адыгэбзэкӀэ тха ХъыбарыфӀымрэ урысыбзэкӀэ щыӀэ ХъыбарыфӀымрэ щызэтемыхуи урихьэлӀэнущ. Псалъэм папщӀэ, Екъуб 1:4 ит псалъэ гуэрым «шыӀэ» е «теубыдагъэ» къикӀыу щытынкӀэ хъунущ. Апхуэдэуи Ефес 6:22 ит псалъэ гуэрым е «гур гъэзэгъэн», е «гъэгушхуэн» къикӀынкӀэ мэхъу. Абы нэмыщӀ, пасэрей алыджыбзэм тэмэму дытетын папщӀэ, языныкъуэхэм деж зы псалъэ закъуэм и мыхьэнэр псалъитӀ-щыкӀэ е псалъэуха псокӀэ къыщытӀуатэ щыӀэщ.

Псалъэ гурыӀуэгъуейхэм къарыкӀыр псалъэгъэнахуэхэм къыщытхьащ. Мы тхылъым еджэ псори а псалъэгъэнахуэхэм хуэмыныкъуэнкӀи хъунщ, ауэ ахэр шӀэгъэкъуэн зыхуэхъуни щыӀэнущ.

Адыгэхэр, ахэр дэнэ щыпсэуми, мы тхылъым еджэну дыщогугъ, апхуэдэу дэ догугъэ адыгэбзэр мыкӀуэду дунейм къытенэнми мы тхылъыр хуэлэжьэну.

Библием щыщ япэ тхылъыр, «ЩӀэдзапӀэкӀэ» зэджэр, уи пащхьэ илъщ. Библиер Ӏыхьэ инитӀу гуэшащ: «Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэмрэ» «ХъыбарыфӀымрэ» (Инджыл). Библиер тхылъ хыщӀрэ хым нос, ахэр лӀэщӀыгъуэ зыбжанэкӀэ ятхащ, дунейр къыщигъэщӀам щыщӀэдзауэ лъэхъэнэщӀэм и япэ лӀэщӀыгъуэхэм къэхъугъэкъэщӀыгъэхэр къызэщӀаубыдэ абыхэм.

Пасэрей ЗэгурыӀуэныгъэм хохьэ: Теурэтыр, абы Мусэ и тхылъитхукӀэ йоджэ; бегъымбархэм я тхылъхэр, хъищэхэр, тхыдэ хъыбархэр, усэхэр зэрыт тхылъхэр.

«ЩӀэдзапӀэр» Теурэтым и япэ Ӏыхьэщ. Ар зытхар белджылыкъым, ауэ адрей тхылъиплӀым хуэдэу ари Мусэ итхауэ ялъытэ. Япэ тхылъым адыгэбзэкӀэ и цӀэр «ЩӀэдзапӀэщ», и мыхьэнэкӀэ «Генезис» жыхуаӀэм пэблагъэщ, пасэрей урымыбзэкӀэ щызэрадзэкӀкӀэ, а псалъэрщ къагъэсэбэпыр.

«ЩӀэдзапӀэр» едзыгъуэ 50 мэхъу зытепсэлъыхь елъытакӀэ ахэр гупитӀу бгуэш хъунущ. Япэ едзыгъуэ 11-м къаӀуатэ махуихым и кӀуэцӀкӀэ Тхьэм Езым и ПсалъэкӀэ дунейр къызэригъэщӀар: уафэр, щӀыгур, къэкӀыгъэхэр, псэущхьэхэр, щӀым япэ къытехъуа цӀыхухэу Ӏэдэмрэ Хьэуарэ. Дунейм тет цӀыху лъэпкъ псори къызытепщӀыкӀахэм (Ӏэдэмрэ Хьэуарэ), Тхьэм и унафэм ебакъуэри, я хадэм ит, емрэ фӀымрэ зэхэзыгъэкӀ жыгым пыт пхъэщхьэмыщхьэр яшхащ, абы къыхэкӀыуи дунейр гуэныхыцӀэным хадзащ. Абы къыкӀэлъокӀуэ Къаин, Хьэбэл, Нухь сымэ, гуэныхыцӀэным зэлъищта дунейр игъэпшынэн щхьэкӀэ, Тхьэм псыдзэшхуэ къазэрыщӀигъэуам теухуа хъыбархэр. Абы къыхэкӀэ псэ зыпыт псори кӀуэдащ, Тхьэм и унафэкӀэ Нухь кхъухьым иригъэтӀысхьа псэущхьэхэм, къуалэбзухзм нэмыщӀ Бабилон чэщанэм и хъыбарыр зытеухуар зэрымыжыӀэдаӀуэм щхьэкъ Тхьэм цӀыхур зэригъэпщынарщ.

«ЩӀэдзапӀэм» и етӀуанэ Ӏыхьэм щыщ 12-50-нэ едзыгъуэхэр Ибрэхьим щӀэдзапӀэ зыхуэхъуа журт лъэпкъыр къызытекӀаращ. Дунейм ехыжыху, Тхьэм хуэщыпкъащ ар. Абы зэрыхуэӀурыщӀэм и щыхьэту, Ибрэхьим фӀыуэ илъагъу и къуэ закъуэр Тхьэм тыхь хуищӀынкӀэ хьэзырт. Абы папщӀэ Тхьэм псалъэ быдэ къритащ: «ИпэжыпӀэ, Сэ си нэфӀ ныпщыхуэнщ уэ. Сэ згъэбэгъуэнщ уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр, я бжыгъэкӀэ уафэм ис вагъуэхэм хуэдизу, хы Ӏуфэ пшахъуэм хуэдизу; уэ къыптехъукӀынухэм я бийхэм я къалэ куэбжэхэр ебэнущ. Уи бынхэм я хьэтыркӀэ, щӀыгум тет цӀыху псоми Си нэфӀ ящыхуэнщ, уэ укъызэрызэлъэӀуам папщӀэ» (ЩӀэдзапӀэ 22:17-18).

Ибрэхьим ехьэлӀа хъыбарым ущрохьэлӀэ абы и къуэ, хьэрыпхэр къызытехъукӀа Исмэхьил и Ӏуэху зэрыхъуам. «ЩӀэдзапӀэр» топсэлъыхь Исхьэкъ, абы и фыз Ребеккэ, и къуэ Екъуб сымэ. Исхъэкъ и къуэхэр щӀэдзапӀэ яхуэхъуащ журт лъэпкъым и лӀэужь пщыкӀутӀым. Абыхэм псэупӀэ яхуэхъуар Ханаан щӀыгуращ, абы щыщщ иджырей Палестинэмрэ Израилымрэ.

«ЩӀэдзапӀэм» и иужьрей едзыгъуэхэр теухуащ Екъуб и къуэ нэхъыщӀэ Исуф. Ар щӀалэщӀэу и къуэшхэм мысырхэм иращащ, гъэру яӀыгъыну лъэрызехьэти, гугъуехь псоми пэлъэщащ ар, Мысырым къулыкъушхуэ къыщылъысащ, абы лӀыщхьэ щыхъуащ.

Тхылъыр адыгэбзэкӀа зэддзэкӀащ, пасэрей журтыбзэкӀэ тха Ӏэрытхыр (масорет Ӏэрытхыр) лъабжьэ хуэтщӀри. Дэ зэддзэкӀар къыщхьэщокӀ Урыс синодым зэридзэкӀа Библием.

Библием хэтщ адыгэбзэкӀэ пхузэмыдзэкӀ термин гуэрхэр, ахэр гурыӀуэгъуэ тщӀащ, къыхэдгъэщурэ.

Пасэрей журтыцӀэхэр адыгэбзэм и макъхэмкӀэ къызэрытӀуэтэным дыхэтащ, ар нахъ тфӀэзахуэти.

Библиер зэдзэкӀыным елэжь Институтыр мэгугъэ мы тхылъыр цӀыхум къабыл ящӀынкӀэ, абы нэхъ хуэныкъуэр Тхылъ ЛъапӀэмрэ Тхьэм дунейр къызэригъэщӀамрэ я хъыбархэм дахьэххэрщ.

Библиер зэдзэкӀыным и Институтым фӀыщӀэ ахуещӀ зэдзэкӀакӀуэхэм, редакторхэм, мы Ӏуэху щхьэпэм сэбэп хэхъухьа псоми. Адыгэхэм я анэдэлъхубзэкӀэ абы щыгъуазэ зыхуащӀыну Ӏэмал яӀэ зэрыхъуар хуабжьу ди гуапэщ.

Апостолхэм

Апостолхэм

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

АПОСТОЛХЭМ Я ӀУЭХУЩӀАФЭХЭР

И Псэ ЛъапӀэр къахуригъэхыну Тхьэм апостолхэр къызэригъэгугъар

11-2Феофил[*] лъапӀэ, япэ дыдэм къыщыщӀэдзауэ Тхьэм Хьисэ уафэм щыдришеижа махуэм нэсыху, Хьисэ илэжьа Ӏуэху псори икӀи цӀыхухэм яригъэщӀа Ӏуэху псори си япэ тхылъым[*] итщ. Тхьэм уафэм дришеижын и пэкӀэ Хьисэ къыхиха апостолхэм[*] Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀэ унафэхэр яхуищӀащ+. 3Гугъуехь ишэча нэужь, лӀахэм шэч хэмылъу къазэрыхэтэджыкӀыжар куэдрэ яхуигъэпэжу, Хьисэ абыхэм закъригъэлъэгъуащ. Апостолхэм куэдрэ закъригъэлъагъурт махуэ плӀыщӀым къриубыдэу икӀи Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм[*] и Ӏуэхухэм яхутепсэлъыхьырт+. 4Ахэр зэхуишэсри, Хьисэ унафэ яхуищӀащ:

– Ерусалим къалэм фыдэмыкӀ, ауэ зи гугъу фхуэсщӀауэ, Адэ лъапӀэм фызэригъэгугъам[*] фыпэплъэ, – жиӀэурэ+. 5– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Иуан цӀыхухэр псыкӀэ иумэхъыу щытащ,[*] ауэ махуэ зыбжанэ нэхъ дэмыкӀыу, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэмкӀэ фиумэхъынущ+.

Хьисэ уафэм зэрыдэкӀуеижар

6Щызэхуэсым, апостолхэр Хьисэ еупщӀащ:

– Зиусхьэн, мы махуэра Израилым и пащтыхьыгъуэр щызэфӀэбгъэувэжынур+?

7– Адэ лъапӀэм езым и тепщэныгъэкӀэ пӀалъэрэ лъэхъэнэу игъэувахэмрэ фэ фщӀэну фыхуиткъым, – яжриӀащ Хьисэ+. 8– Ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къыщыфхуехкӀэ, лъэкӀыныгъэ фиӀэ хъунурэ, Ерусалим къалэми, Иудей, Самарие хэкухэми зэкӀэ дунейм и кӀэм нэсыху щыхьэт фыкъыщысхуэхъунущ+.

9А псалъэхэр жиӀа нэужь, Хьисэ абыхэм ялъагъуу, Тхьэм уафэм дришеижащ. Пшэ къытехьэри, Хьисэ ямылъагъуж хъуащ+.

10Хьисэ уафэм щыдэкӀуеижым, я нэхэр траубыдауэ уафэм дэплъей апостолхэм я пащхьэм щыгъын хужькӀэ хуэпа лӀитӀ[*] напӀэзыпӀэм къыщыхутащ+.

11– Фэ, Галилей хэкум щыщ цӀыхухэр, – жаӀащ а лӀитӀым, – мыбдежым фыщыту уафэм щхьэ фыдэплъейрэ? Тхьэм уафэм дришеижа Хьисэ уафэм дэкӀуеижауэ зэрыфлъэгъуам хуэдабзэу къехыжынущ+.

Иудэ и пӀэкӀэ езыхэм ящыщ хъуну апостолхэм Матфий зэрыхахар

12Апостолхэм, Елеон Ӏуащхьэм[*] къехыжри, ЕрусалимкӀэ ягъэзэжащ абы и ужькӀэ. Елеон Ӏуащхьэр Ерусалим пэгъунэгъут, щэбэт махуэ гъуэгу[*] хуэдизкӀэ нэхъ пэмыжыжьэу. 13Къалэм дыхьэжри, ахэр зыщӀэс унэ лъагэм щӀыхьэжащ: Петр, Екъуб, Иуан, Индрис; итӀанэ Филипп, Фомэ, Варфоломей, Маттэ, Алфей и къуэ Екъуб, Симону зи къэралым гурэ псэкӀэ хуэлажьэу щытар, Екъуб и къуэ Иудэ сымэ+. 14А псори зэгурыӀуауэ, Тхьэм зэпымыууэ елъэӀурт, цӀыхубз гуэрхэри, Хьисэ и анэ Мэриеми, Хьисэ и къуэшхэри я гъусэу+.

15ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ гупым, цӀыхуищэрэ тӀощӀрэ хуэдиз хъууэ, Петр къахэувэри, а махуэхэм къажриӀащ:

16– Си къуэшхэ,[*] Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт псалъэу Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Даут пащтыхьым и гум кърилъхьэу, Иудэ зи цӀэм теухуауэ жригъэӀахэр пэж хъун хуеящ. А Иудэращ Хьисэ зыубыдахэм гъуэгур езыгъэлъэгъуар.[*]+
17Ари дэ тщыщу щытащ, мы Ӏуэхуми ди гъусэу ирилэжьащ+.

18ЩӀэпхъаджагъэу ищӀам пэкӀуэу ирата пщӀэмкӀэ[*] Иудэ щӀыгу къищэхуащ. А щӀыгум бгъэгукӀэ техуэщ, и ныбэр зэгуэудри, и кӀуэцӀыр зэрыщыту къиуащ. 19Ерусалим дэс цӀыху псоми Иудэ къыщыщӀар зэхахащ, а щӀыгум Акелдамэ фӀащащ я бзэкӀэ. Абы къикӀыр «Лъы уасэ щӀыгущ»+.

20Петр къыщӀигъужащ итӀанэ:

– Уэрэд лъапӀэхэм мыпхуэдэу итщ:[*]

«И унэр нэщӀ ирехъу.

Зыри щӀремыс».

Мыпхуэдэуи итщ:

«Абы и Ӏуэхур нэгъуэщӀ гуэрым ирещти,
абы и пӀэм ирыреувэ»+.

21-22– Аращи, Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжамкӀэ дэ ди гъусэ нэгъуэщӀ гуэр щыхьэт хъун хуейщ Иудэ и пӀэкӀэ. А щыхьэтыр Хьисэ къытхыхьэ-тхэкӀыжу щыщыта зэман псоми, Иуан Хьисэ щиумэхъа махуэм къыщыщӀэдзауэ ар Тхьэм уафэм щыдришеижам нэсыху, ди гъусэу щытахэм ящыщын хуейщ+.

23Апхуэдэу лӀитӀ ягъэуващ: ВарсавэкӀэ зэджэ икӀи Иуст зыхужаӀэ Исуфрэ Матфийрэ+.

24-25Тхьэм елъэӀуурэ жаӀащ итӀанэ:

– Зиусхьэн, уэ цӀыху псоми я гум илъыр уощӀэ. Мы лӀитӀым ящыщу, апостолым и Ӏуэхур ищӀэну къыхэпхар дыгъэлъагъу; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а Ӏуэхур къигъанэри, Иудэ езым хуэфащэ щӀыпӀэм кӀуащ+.

26Пхъэидзэ ящӀри, Матфий и пхъэр къикӀащ. Апостол пщыкӀузым я гъусэу, Матфий апостол хъуащ апхуэдэу.

2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къазэрыхуехар

2^1Пэнтэкост махуэшхуэр[*] къыщысым, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори зы щӀыпӀэм щызэхуэсат+. 2НапӀэзыпӀэм жьапщэшхуэ макъым хуэдэу зы макъ уафэм къехри, ахэр зыщӀэс унэм макъышхуэр щӀэз хъуащ. 3МафӀэм хуэдэу бзэгухэр къахуэлъэгъуащ. А бзэгухэм загуэшри, абыхэм ящыщ дэтхэнэми зы бзэгу къытенащ+. 4Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр а псоми я гум хуабжьу хыхьэри, хамэбзэхэмкӀэ псалъэу щӀадзащ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къызэригъэпсэлъам хуэдэу+.

5Дунейм тет дэтхэнэ лъэпкъым щыщу Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъ журтхэр Ерусалим дэст. 6А макъышхуэр къыщыӀум, зыхуахьынур ямыщӀэу, цӀыху куэд зэхуэжэсащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щхьэж и бзэкӀэ ахэр псалъэу дэтхэнэми зэхихырт. 7Хуабжьу ягъэщӀагъуэу жаӀащ:

– Мы къэпсалъэ цӀыху псори Галилей хэкум щыщкъэ? 8Апхуэдэу щыщыткӀэ, дэ тщыщу дэтхэнэми и бзэкӀэ ахэр къэпсалъэу зэхихын зэрыхъуар дауэ? 9Парфие, Мидие, Елам къэралхэм щыщхэми, Месопо-тамием исхэми, хэкухэу Иудейрэ Каппадокиерэ, Понтрэ Асиерэ, 10Фригиерэ Памфилиерэ исхэми, Мысырым исхэми, Ливие къэралым щыщ Кириние къалэм пэгъунэгъу лъэныкъуэм исхэми, Рим къалэшхуэм къикӀахэми, 11журтхэми, прозелитхэми,[*] Крит хытӀыгум[*] щыщхэми, хьэрыпхэми, Тхьэм илэжьа Ӏуэхушхуэхэм я хъыбарыр ди бзэхэмкӀэ къаӀуатэу дэ псоми зэхыдох+.

12ЦӀыху псоми ягъэщӀагъуэу, зыхуахьынур ямыщӀэу, жаӀащ:

– Сыт мы къэхъуар зищӀысыр?

13– Ахэр фадэ ӀэфӀ ефэкъуащ! – абыхэм ящӀэнакӀэу жаӀащ языныкъуэхэм+.

Петр цӀыхубэм я пащхьэм Пэнтэкост махуэшхуэм къызэрыщыпсэлъар

14Адрей апостол пщыкӀузым я гъусэу къэтэджщ, и макъым зригъэӀэтри, Петр псалъэу щӀидзащ:

– Фэ, си къуэш журтхэмрэ Ерусалим дэсхэмрэ, мыр зэвгъащӀэ, мы къыжысӀэм федаӀуэ. 15Фэ фызэригугъэм хуэдэу, мы лӀыхэр чэфкъым, сыту жыпӀэмэ пщэдджыжьыр иджыри сыхьэтибгъу[*] хъуа къудейщ. 16Мыбы къыщыхъуар Иоил бегъымбарыр мыпхуэдэу зытепсэлъыхьа Ӏуэхурщ.[*]

17«Тхьэм мыпхуэдэу жеӀэ:
Дунейм и иужьрей махуэхэм
сэ си Псэ ЛъапӀэр
цӀыху псоми къахуезгъэхынущ.
Си псалъэхэр фи къуэхэмрэ фипхъухэмрэ
я гум къислъхьэнурэ, жезгъэӀэнущ.
Фи щӀалэхэми Ӏуэхухэр къахуэзгъэлъэгъуэнущ,
фи нэхъыжьхэми пщӀыхьэпӀэхэр езгъэлъагъунущ.
18А махуэхэм си ӀурыщӀэ[*]
цӀыхухъухэми цӀыхубзхэми
си Псэ ЛъапӀэр къахуезгъэхынущ,
си псалъэхэри я гум къислъхьэнурэ,
жезгъэӀэнущ.
19Уафэм Ӏуэху телъыджэхэр
къыщызгъэлъэгъуэнущ,
щӀылъэми нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр
къыщызгъэлъэгъуэнущ:
лъы, мафӀэ, Ӏугъуэшхуэ флъагъунущ+.
20Зиусхьэным и махуэ лъапӀэу
щӀыхьышхуэ зиӀэр къэсын и пэкӀэ
дыгъэр ункӀыфӀынущ,
мазэри лъым хуэдэ хъунущ+.
21Абы щыгъуэ къыдэӀэпыкъункӀэ Зиусхьэным
елъэӀу дэтхэнэри мыкӀуэду къелынущ»+.

22Петр къыщӀигъужащ абы и ужькӀэ:

– Израил цӀыхухъухэ, мы псалъэхэм фыкъедаӀуэ: Назарет щыщ Хьисэ Тхьэм зэрыщыщыр фэркӀэ къигъэщыпкъащ. Тхьэм ар къызэригъэщыпкъэжар Хьисэ лъэкӀыныгъэшхуэ зыхэлъ телъыджэхэмрэ Ӏуэху телъыджэхэмрэ фи деж зэрыщригъэлэжьамрэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр фигъэлъагъуну зэрылъигъэкӀамрэщ+. 23Тхьэм зэриухам тету икӀи а Ӏуэхур къэхъун и пэкӀэ ищӀэу зэрыщытам тету, Хьисэ къыфӀэщӀыхьащ. ЦӀыху бзаджэхэм ар жорым иревгъэӀулӀри евгъэукӀащ+. 24Ауэ Тхьэм ар лӀэныгъэм и гугъуехь шэчыным хишыжри, лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ажалыр абы пэлъэщакъым+. 25Хьисэ теухуауэ Даут бегъымбарым мыпхуэдэу жиӀащ:[*]

«Зиусхьэныр си пащхьэм иту
слъагъу зэпыту щытащ.

ЗыкӀи симыгъэгузэвэн щхьэкӀэ,
ар си ижьырабгъумкӀэ къыщытщ+.

26Аращи, си гур мэгуфӀэ,
си бзэри мэубзэрабзэ.

Сипкъми гугъапӀэфӀ иӀэу зигъэпсэхужынущ.

27Сыту жыпӀэмэ си псэр
хьэдрыхэ къыщыбнэнукъым.

Уэ уи ӀурыщӀэ цӀыху лъапӀэм
и хьэдэр бгъэфынукъым+.

28ГъащӀэм хуэкӀуэ гъуэгухэр сыбгъэщӀащ.

Сэ уи дэжи сыщыбгъэгуфӀэнущ»+.

29– Си къуэшхэ, ди адэшхуэ Даут теухуауэ сигу зэӀухауэ сыпсэлъэну хуит сыфщӀ. Ар дунейм ехыжащ икӀи щӀалъхьэжащ, абы и кхъэлэгъунэр ди деж щыӀэщ ноби+. 30Даут бегъымбару щытащ, абы ищӀэрт езым къытехъукӀыну цӀыхухэм ящыщу Мэссихьыр[*] езы Даут и пащтыхь тахътэм тригъэтӀысхьэну Тхьэм псалъэ быдэкӀэ къызэригъэгугъар.[*]+
31Аращи, Даут къэхъунур ищӀэрти, Мэссихь къытепсэлъыхьу,[*] «Тхьэм абы и хьэдэр хьэдрыхэ къыщинэнукъым» икӀи «абы и хьэдэр игъэфынукъым» щыжиӀэм, зи гугъу ищӀар Мэссихь лӀахэм къахэтэджыкӀыжыну зэрыщытарщ+. 32А Хьисэращ Тхьэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжар икӀи дэ псори а Ӏуэхум дрищыхьэтщ. 33Тхьэм Хьисэ уафэм дришеижу, и ижьырабгъумкӀэ зыбгъэдигъэтӀысхьа нэужь, Адэ лъапӀэм къызэригъэгугъа и Псэ ЛъапӀэр абы къритащ, фэ зэрыфлъагъущ, икӀи зэрызэхэфхщи, Хьисэ а Псэ ЛъапӀэр дэ къытхуригъэхащ+. 34Даут уафэм дэкӀуеижакъым, ауэ мыпхуэдэу жиӀащ:[*]

«Тхьэуэ Зиусхьэным си Зиусхьэным къыжриӀащ:+
35Уи бийхэр уи лъэгу къыщӀэзгъэувэху,
си ижьырабгъумкӀэ къызбгъэдэтӀысхьэ».

36– Аращи, Израил цӀыху псоми мыр быдэу зэвгъащӀэ: фэ жорым ефӀулӀа Хьисэ Тхьэм Зиусхьэн икӀи Мэссихь ищӀащ.

37Ар щызэхахым, цӀыхухэр къэгузэващ. Петррэ адрей апостолхэмрэ жраӀащ абыхэм:

– Ди къуэшхэ, сыт дэ тщӀэн хуейр+?

38– Фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ псоми зыдвгъэумэхъ, Тхьэм фи гуэныхьхэр къыфхуигъэгъун щхьэкӀэ, – яжриӀащ Петр. – Тхьэм и тыгъэу езым и Псэ ЛъапӀэр фи гум кърилъхьэнущ итӀанэ+. 39Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр къызыхуригъэхыну игъэгугъар фэращ, фи бынхэращ, дэни щыпсэу цӀыхухэрщ – езым и бын хъуну Зиусхьэну ди Тхьэм къыхуриджа цӀыхухэрщ+.

40НэгъуэщӀ псалъэ куэдкӀи хуабжьу тригъэчыныхьурэ Петр абыхэм елъэӀуащ:

– Мы лъэпкъ бзаджэм Тхьэм зыхевгъэшыжи, фымыкӀуэду зыкъревгъэгъэл.

41Петр и псалъэхэм еувэлӀахэм зрагъэумэхъащ. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм минищ хуэдиз хэхъуащ а махуэм. 42ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуа цӀыхухэр апостолхэм я деж емызэшу щеджэ зэпытт, зэшхэм хуэдэу зэхэтт, щӀакхъуэ зэдэзэгуащӀыкӀырт[*], икӀи Тхьэм зэпымыууэ елъэӀурт.

ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр зэшщ

43Апостолхэм Ӏуэху телъыджэ куэд ящӀэрт, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэди къагъэлъагъуэрти, цӀыху псоми я гум шынагъэ илъ хъуащ. 44ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори зэгъусэт, яӀэу хъуари я зэхуэдэт+. 45Я мылъкухэмрэ я хьэпшыпхэмрэ ящэри, къыщӀэкӀар щхьэж зэрыхуэныкъуэ елъытауэ ягуэшащ. 46Махуэ къэс зэакъылэгъуу, Тхьэм и унэшхуэм щызэхуэс зэпытт. Я унэхэми щӀакхъуэр щызэгуащӀыкӀырт, зэщыгуфӀыкӀрэ ягу зэхуэкъабзэу зэдэшхэрт. 47Тхьэм щӀыхь хуащӀырт икӀи цӀыху псоми я гум дыхьэрт. Зиусхьэным мыкӀуэду къригъэлхэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм махуэ къэс хигъахъуэрт.

3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Зи лъэр къыщӀэмыувэ лӀыр Петррэ Иуанрэ Тхьэм и унэшхуэм и куэбжэм деж зэрыщагъэхъужар

3^1Махуэ гуэрым шэджагъуэ нэужь хъуауэ, цӀыхухэр Тхьэм щелъэӀу сыхьэтищым деж[*] Петррэ Иуанрэ Тхьэм и унэшхуэм кӀуащ. 2Къызэралъху лъандэрэ зи лъэр къыщӀэмыувэ лӀы гуэр Тхьэм и унэшхуэм и куэбжэхэм ящыщу «Куэбжэ дахэ» жыхуаӀэм деж къыӀуахьащ. Ар махуэ къэс къахьырти, Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэхэм факъырэ Ӏус щелъэӀуу а куэбжэм деж щагъэтӀысырт+. 3Петррэ Иуанрэ Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэу щилъагъум, а лӀыр лъэӀуащ:

– Псапэ тыхь къызэфт, – жиӀэри.

4Петррэ Иуанрэ я нэхэр а лӀым траубыдэри, Петр жиӀащ:

– Моуэ зэ къыдэплъ!

5Зыгуэр къратынкӀэ ящыгугъыу, лӀыр абыхэм яхудэплъеящ.

6– Сэ дыжьыни дыщи сиӀэкъым, – жиӀащ Петр, – ауэ сиӀэр узот: Назарет щыщ Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ унафэ пхузощӀ, къэтэджи, зекӀуэ!+

7Петр а лӀым и Ӏэ ижьыр иубыдри къызэфӀигъэуващ. ЛӀым и лъакъуэхэми къупщхьэ зэрытыпӀэхэми къару къахыхьэжащ а напӀэзыпӀэм+. 8Къыщылъэтщ, ежьэри, къызекӀуэу щӀидзащ абы. Петррэ Иуанрэ я гъусэу Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, къызекӀуэурэ, дэпкӀейурэ, Тхьэм щӀыхь хуищӀащ итӀанэ+. 9Тхьэм щӀыхь хуищӀурэ абы зэрызекӀуэр цӀыху псоми щалъагъум, 10Тхьэм и унэшхуэм и «Куэбжэ ДахэкӀэ» зэджэм деж факъырэ Ӏус къыхихыу щысар зэрыарар къацӀыхужащ икӀи а лӀыр зэрыхъужар ягъэщӀэгъуащ яфӀэтелъыджащэу.

ЦӀыхубэм я пащхьэм Петр къызэрыщыпсэлъар

11Зи лъэ къыщӀэувэжа лӀыр Петррэ Иуанрэ я ужь имыкӀыу здэкӀуэм, цӀыху псоми хуабжьу ягъэщӀагъуэурэ, Сэлмэн пащтыхьым и цӀэр зезыхьэ, щхьэ зытелъ сэххэр зиӀэ пщӀантӀэм деж жэхэри, абыхэм я деж цӀыхухэр щызэхуэсащ+. 12Ар щилъагъум, Петр цӀыхухэм яжриӀащ:

– Израил цӀыхухэ, сыт ар щӀэвгъэщӀагъуэр? Сыт апхуэдизу дэ фыкъыщӀыдэплъыр? Дэр-дэру къаруушхуэ диӀэу, е Тхьэр ину зэрыдгъэлъапӀэм щхьэкӀэ, мы лӀым и лъэр къыщӀэдгъэувэжауэ фи гугъэ? 13Мы лӀым къехъулӀамкӀэ Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби я Тхьэуэ ди адэшхуэхэм я Тхьэм и Къуэ Хьисэ и щӀыхьышхуэр цӀыхухэм я пащхьэм къыщигъэлъэгъуащ. Ар фэ тепщэныгъэ зиӀэхэм евгъэубыдащ. Пилат Ӏэтащхьэм[*] ар къиутӀыпщыжыну и гугъарэ пэт, фэ абы и пащхьэм Хьисэ щызэфпэсакъым+. 14ЦӀыху ЛъапӀэр икӀи Захуэр зэфпэсакъым, абы и пӀэкӀэ лӀыукӀ гуэр къыфхуиутӀыпщыжыну Пилат Ӏэтащхьэм фелъэӀуащ+. 15ГъащӀэ пэжыр цӀыхухэм езытыр фыукӀащ, ауэ Тхьэм ар лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. Дэ а Ӏуэхум дрищыхьэтщ. 16Мы лӀы флъагъум икӀи фцӀыхум Хьисэ и цӀэм дзыхь зэрыхуищӀам щхьэкӀэ къару иӀэ хъужащ. Хьисэ и цӀэмрэ абы и деж къикӀ фӀэщхъуныгъэмрэщ мы лӀыр фэ псоми фи пащхьэм щызыгъэхъужар.

17– Абы нэмыщӀу, си къуэшхэ, фэри фи тхьэмадэхэми Хьисэ ефщӀар фи гунэфыгъэкӀэ зэрыфщӀар сощӀэ сэ+. 18Тхьэм бегъымбар псоми я гум кърилъхьэри, къажригъэӀащ езым и Мэссихь гугъуехь куэд ишэчын хуейуэ зэрыщытыр, Тхьэм зэриухам хуэдэуи хъуащ. 19Аращи, Тхьэм фэ гуэныхьу фщӀахэр къыфхуигъэгъун щхьэкӀэ, абыхэм фахущӀегъуэжи, Тхьэм и гъуэгу фытехьэ. 20Фигухэм зыщагъэпсэхужын зэманхэр Зиусхьэным деж къикӀынущ итӀанэ икӀи Тхьэм Мэссихьу къыфхуигъэува Хьисэр къигъэкӀуэжынущ. 21Тхьэм псори тэмэму зэтригъэувэху, Мэссихь уафэм щыӀэн хуейщ, Тхьэм и бегъымбар лъапӀэхэм я гум кърилъхьэу къазэрыжригъэӀам тету+. 22Псалъэм щхьэкӀэ, Мусэ бегъымбарым жиӀащ:[*] «Зиусхьэну фи Тхьэм фи къуэшхэм ящыщу сэ схуэдэ бегъымбар гуэр къигъэкӀуэнущ. Абы къывжиӀэ псоми федэӀуэн хуейщ+. 23А бегъымбарым жиӀэм емыдаӀуэр лъэпкъым хэкӀуэдыкӀынущ».

24– Адрей бегъымбар псоми, Самуел бегъымбарым деж къыщыщӀэдзауэ, абы къыкӀэлъыкӀуахэри яхэту, Тхьэм и псалъэхэр зи гум кърилъхьэу зыжригъэӀа бегъымбар псоми мы махуэхэм я гугъу ящӀат. 25Бегъымбархэм я жьэкӀэ Тхьэм цӀыхухэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр зыгъуэтыр фэращ, Тхьэм езымрэ фи адэшхуэхэмрэ яку дилъхьа зэгурыӀуэныгъэм и ӀыхьэфӀри зыгъуэтыр фэращ, Тхьэм Ибрэхьим бегъымбарым къызэрыжриӀам хуэдэу, «Уэ къыптехъукӀыну цӀыхум и хьэтыркӀэ дунейм тет лъэпкъ псоми си нэфӀ ящызгъэхуэнущ»+. 26Тхьэм езым и Къуэр къыщигъэлъагъуэм, лъэпкъхэм ящыщу япэ дыдэу къызыхуигъэкӀуар фэращ, фэ фщыщ дэтхэнэри и гъуэгу мыхъумыщӀэм трыригъэгъэкӀыу и нэфӀ къыщригъэхуэн щхьэкӀэ.

4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм журт пашэхэм Петррэ Иуанрэ зэрырашар

4^1Петррэ Иуанрэ цӀыхухэм здепсалъэм, дин пашэхэри, Тхьэм и унэшхуэм и хъумакӀуэхэм я пашэхэри, саддукейхэри хуабжьу губжьауэ а тӀум къабгъэдыхьащ,+
2Петррэ Иуанрэ цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр ирагъащӀэурэ, Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам хуэдэу, лӀахэр къызэрытэджыжынур хуаӀуатэрти. 3Абыхэм Петррэ Иуанрэ яубыдри, пщыхьэщхьэ хъуати, етӀуанэ махуэм нэсыху лъэхъуэщым щӀадзащ+. 4Петррэ Иуанрэ хъыбару яӀуатэр зэхэзыхахэм ящыщ куэдым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ. Абыхэм я бжыгъэр цӀыху минитху хуэдиз хъуащ.

5Журт пашэхэри, нэхъыжьхэри, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри етӀуанэ махуэт Ерусалим щызэӀущӀащ. 6Дин пашэшхуэ Аннэ* зи цӀэр абы щыӀэт, абы нэмыщӀкӀэ Кайафэ,[*] Иуан, Александр, дин пашэшхуэм и унагъуэм щыщу нэгъуэщӀ лӀыхэри абы щӀэст+. 7Абыхэм Петррэ Иуанрэ утыкум кърашэри, ахэр къеупщӀащ:

– Сыт хуэдэ къарукӀэ, е хэт и цӀэкӀэ а лӀыр зэрывгъэхъужар+?

8Ар щыжаӀэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр Петр и гум хуабжьу хыхьэри, яжриӀащ:

– Ди лъэпкъ пашэхэ, ди нэхъыжьхэ!+
9Зи лъэр къыщӀэмыувэ лӀым фӀыуэ хуэтщӀам фыхэплъэурэ, «Ар дауэ хъужынкӀэ хъуа?» жыфӀэу нобэ фыкъыщыдэупщӀкӀэ,+
10фэри Израил лъэпкъми зэрыщыту мыр зэвгъащӀэ: Назарет щыщ Хьисэ Мэссихь и цӀэм и къарурщ мы цӀыхур зыгъэхъужар, абы и фӀыгъэкӀэщ ар фи пащхьэ зэритыр. Хьисэ фэ жорым ефӀулӀащ, ауэ Тхьэм ар лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. 11Аращ

«ухуакӀуэхэм зрамыпэсу хыфӀадзэжа мывэу
унэр зэтезыӀыгъ мывэ лъабжьэ хъуар».[*]+

12– ЦӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр Хьисэ и закъуэщ. Абы и цӀэм нэмыщӀ, дымыкӀуэду дыкъезыгъэлыфын Тхьэм уафэм и щӀагъым щӀэт цӀыхухэм иритауэ зыри щыӀэкъым+.

13Журт пашэхэм Петррэ Иуанрэ яӀэ гукъыдэжыр щалъагъум, ахэр щӀэныгъэ зимыӀэ цӀыху къызэрыгуэкӀыу зэрыщытми гу щылъатэм, ягъэщӀэгъуащ, Хьисэ зэригъусари къащӀащ. 14ЛӀы ягъэхъужар абыхэм я гъусэу абдеж щыту ялъэгъуа щхьэкӀэ, жраӀэну зыри къахуэгъуэтакъым+. 15Апхуэдэу щыхъум, СинедрионкӀэ[*] зэджэ хасэ пэшым щӀагъэкӀри, езыхэм зэчэнджэщыжу щӀадзащ. 16Зэчэнджэщыжурэ, мыпхуэдэу жаӀащ:

– Мы лӀитӀым сыт етщӀэнур? Ерусалим дэс цӀыху псоми ящӀэ абыхэм Ӏуэху телъыджэхэр зэралэжьар. Дэ ар тхущӀэхъумэнукъым. 17Ауэ къэхъуам и хъыбарыр нэхъ куэдым яхэмыӀуэн щхьэкӀэ, «Хьисэ и цӀэкӀэ зыгуэрым фепсалъэмэ, фэдгъэпшыныжынущ», жытӀэу, мы лӀыхэр дгъэшынэн хуейщ.

18Петррэ Иуанрэ хасэ унэм къыщӀашэжри, Хьисэ и цӀэкӀэ зыри жамыӀэжыну икӀи цӀыхухэм ирамыгъэщӀэну быдэу жраӀащ. 19АрщхьэкӀэ Петррэ Иуанрэ абыхэм жраӀащ:

– Тхьэм демыдаӀуэу, фэ дывэдэӀуэныр Тхьэм дежкӀэ хъунрэ мыхъунрэ фэр-фэрурэ фегупсыс+. 20Дэ Ӏуэхуу тлъэгъуамрэ зэхэтхамрэ дымыӀуэтэжу хъунукъым.

21Журт пашэхэм аргуэру «ФыкъыдэмыдаӀуэмэ, фэдгъэпшыныжынущ» кӀийуэ къыжраӀэри, къаутӀыпщыжащ. Абыхэм гугъуехь щӀрагъэшэчын щхьэусыгъуэ ягъуэтакъым, а къэхъуам щхьэкӀэ цӀыху псоми Тхьэм щӀыхь хуащӀу щӀадзакӀэти+. 22Мы нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэмкӀэ апостолхэм ягъэхъужа лӀым и ныбжьыр илъэс плӀыщӀым щӀигъуат.

ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр Тхьэм зэрелъэӀуар

23Петррэ Иуанрэ къыщаутӀыпщыжым, я гъусэхэм деж ягъэзэжри, дин пашэшхуэхэмрэ нэхъыжьхэмрэ къыжраӀар яӀуэтэжащ. 24Ар щызэхахым, ахэр макъышхуэкӀэ зэдежьууэ Тхьэм елъэӀуащ:

– Зиусхьэн, уафэри, щӀылъэри, хыри, абыхэм щыӀэ псори къэзыгъэщӀар уэращ. 25Ди адэшхуэу Даут и жьэкӀэ уэ укъыдэпсэлъат. Ар уэ уи ӀурыщӀэ щытащ, уи Псэ ЛъапӀэм и лъэкӀыныгъэкӀи мы псалъэхэр абы жебгъэӀащ:[*]

«Хамэ лъэпкъхэр сыт щӀэгубжьыр?
ЦӀыхухэми пщӀэ зимыӀэ мурадхэр сыт щӀаӀэр?
26Дунейм и пащтыхьхэм зыкъаӀэтащ,
пашэхэри зэхуэсри,
Зиусхьэну Тхьэмрэ
езым и Мэссихьу дагъэ зыщыхуамрэ
япэувынхэу зэгурыӀуащ»+.

27– А псалъэхэр пэжщ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Ирод пщымрэ[*] Ӏэтащхьэу Понтий Пилатрэ мы къалэм щызэхуэсащ, хамэ лъэпкъхэри израил цӀыхухэри я гъусэу, уэ уи Къуэ лъапӀэ Хьисэу дагъэ зыщыпхуам пэувыну+. 28Уэ уи лъэкӀыныгъэшхуэкӀи уи гухэлъкӀи къэхъун хуея, уэ ипэкӀэ бгъэува Ӏуэхухэр абыхэм ягъэзэщӀащ. 29Иджы, Зиусхьэн, «ФыкъыдэмыдаӀуэу щытмэ, фэдгъэпшыныжынущ», жаӀэурэ абыхэм зэрыжаӀэм еплъ, уэ уи псалъэхэр цӀыхухэм дытегушхуауэ хуэтӀуэтэну дэ, уи ӀурыщӀэхэм, къару къыдэт+. 30Аращи, уэ уи Къуэ лъапӀэ Хьисэ и цӀэкӀэ сымаджэхэр бгъэхъужыну, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэр къэбгъэлъэгъуэну икӀи Ӏуэху телъыджэхэр блэжьыну уи Ӏэр къытхуэший!

31Тхьэм елъэӀуа нэужь, ахэр щызэхуэса щӀыпӀэм щӀыр щыхъеящ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр псоми я гум хуабжьу хыхьауэ, гушхуэныгъэшхуэ яхэлъу, Тхьэм и псалъэхэр цӀыхухэм хуаӀуатэрт абыхэм+.

ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я мылъкур я зэхуэдэу зэрыщытар

32ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори ягурэ я псэкӀэ зыт. Зыми и мылъкум теухуауэ «Мыр сысейщ» жиӀэртэкъым, атӀэ яӀэ псори я зэхуэдэт+. 33Хьисэ лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжам къарушхуэкӀэ щыхьэт техъуэрт апостолхэр икӀи Тхьэм и нэфӀыр а псоми ину къащыхуэрт. 34Абыхэм зыгуэр хуэныкъуэ цӀыху зыри яхэттэкъым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ щӀыгу е унэ зиӀэ псоми ахэр ящэжурэ, ахъшэу къыщӀэкӀар къахьурэ,+
35апостолхэм я пащхьэм къралъхьэрт. Ахъшэм щыщ апостолхэм щхьэж зэрыхуэныкъуэ елъытауэ цӀыхухэм хуагуэшырт.

36Кипр хытӀыгум[*] щыпсэу Левий унагъуэ лъэпкъым щыщ лӀы гуэр щыӀащ. А лӀым и цӀэр Иосийт. Апостолхэр абы ВарнавэкӀэ еджэрт (Варнавэм къикӀыр «ЦӀыхухэр Зыгъэгушхуэ» жиӀэу аращ.)+
37Абы иӀа щӀыгур ищэщ, ахъшэр къихьри, апостолхэм я пащхьэм кърилъхьащ.

5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Ананийрэ Сапфирэрэ я хъыбар

5^1Ананий и цӀэу лӀы гуэр щыӀащ. Абырэ и щхьэгъусэ Сапфирэрэ я мылъкум щыщ ящащ. 2Фызым къыдищӀэу, Ананий мылъкум къыщӀаха уасэм и щхьэм папщӀэ зы тӀэкӀу къыхихщ, къэнар ихьри, апостолхэм я пащхьэм ирилъхьащ.

3Ананий, – жиӀащ Петр, – Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм пцӀы хуэбупсынуи, щӀым и уасэм щыщ уи щхьэм хухэпхынуи шейтӀаным уи гум кърилъхьэнкӀэ дауэ хъуа? 4ЩӀыр пщэн и пэкӀэ ууейуэ щытакъэ? Пща нэужь, ахъшэм узыхуейр епщӀэну ухуиттэкъэ? Мыпхуэдэу пщӀэну уи гум къихьэнкӀэ щхьэ хъуа? ПцӀы зыхуэбупсар цӀыхухэракъым, Тхьэращ.

5А псалъэхэр щызэхихым, къытехуэри, Ананий и псэр хэкӀащ. Къэхъуар зэхэзыха псори шынагъуэшхуэм зэщӀиубыдащ. 6ЩӀалэ ныбжьыщӀэ гуп къакӀуэщ, хьэдэм джэбын ирашэкӀщ, унэм щӀахри щӀалъхьэжащ.

7Сыхьэтищ хуэдиз дэкӀа нэужь, къэхъуар имыщӀэу, Ананий и щхьэгъусэр унэм щӀыхьэжащ.

8– КъызжеӀэ, – жриӀащ Петр абы, – щӀыр мыпхуэдиз ахъшэкӀэ фща?

– Пэжщ, апхуэдиз ахъшэщ зэрытщар, – жиӀащ цӀыхубзым.

9– Сыт Зиусхьэным и Псэ ЛъапӀэр вгъэунэхуну фыщӀызэгурыӀуар? – жриӀащ Петр абы. – Мис, уэ уи щхьэгъусэм и хьэдэр щӀэзылъхьэжахэр къыщӀохьэ, уэ уи хьэдэри щӀахынущ.

10Петр и лъабжьэм къыщӀэхуэри, цӀыхубзым и псэр хэкӀащ асыхьэтым. ЩӀалэ ныбжыщӀэхэр унэм къыщыщӀыхьэм, абы и хьэдэм кърихьэлӀащ. Хьэдэр унэм щӀахщ, дахри, и щхьэгъусэм бгъуралъхьэжащ.

11Члисэ зэхуэсым щыщ псори, къэхъуар зэхэзыха псори шынагъуэшхуэм зэщӀиубыдащ.

Апостолхэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэд зэрагъэлъэгъуари Ӏуэху телъыджэ куэд зэралэжьари

12ЦӀыхухэм я пащхьэм нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэ куэд щагъэлъагъуэрт икӀи Ӏуэху телъыджэ куэд щалэжьырт апостолхэм. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори зэгурыӀуауэ, Сэлмэн пащтыхьым и цӀэр зезыхьэ, щхьэ зытелъ сэххэр зиӀэ пщӀантӀэм щызэӀущӀэрт+. 13ЦӀыхухэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм яхыхьэну тегушхуэртэкъым, ауэ абыхэм пщӀэ хуащӀырт. 14ЦӀыху нэхъыбэ, цӀыхухъууи цӀыхубзуи, ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуурэ, абыхэм ягухьэ зэпытт. 15Арати, Петр щыблэкӀкӀэ, нэгъуэщӀ мыхъуми, и ныбжьыр сымаджэхэм къатридзэн щхьэкӀэ, цӀыхухэм я сымаджэхэр пӀэхэм зэрилъу, е алэрыбгъухэм телъу къахьырти, уэрамхэм къыдалъхьэрт+. 16Ерусалим и гъунэгъу къалэхэми цӀыху куэд къикӀырти, я сымаджэхэмрэ жин бзаджэхэм зэщӀаубыдахэмрэ къахьырт, апостолхэм а псори ягъэхъужырт.

Журт пашэхэм апостолхэр къызэрырахуэкӀар

17Дин пашэшхуэми дин пашэшхуэм и гъусэ псоми я гум фыгъуэр къихьащ итӀанэ. Дин пашэшхуэм и гъусэхэр динырылажьэ саддукей[*] гупкӀэ зэджэм ящыщт+. 18Апостолхэр яубыдри, къалэ лъэхъуэщым щӀадзащ+. 19Ауэ жэщым Зиусхьэным и мелыӀычым лъэхъуэщым и бжэхэр Ӏуихщ, ахэр къыщӀишыжри, жиӀащ:+

20– ФыкӀуэжи, Тхьэм и унэшхуэм фыщӀыхьэ, мы гъащӀэщӀэ лъапӀэм и хъыбар псори цӀыхухэм яхуэфӀуэтэж.

21Апостолхэр абы едаӀуэщ, нэху щыщым Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, а хъыбарыр цӀыхухэм хуаӀуатэу щӀадзащ.

Дин пашэшхуэмрэ абы и гъусэхэмрэ къыщыкӀуэм, Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэр (израилхэм я нэхъыжьхэращ) къызэхуашэсри, апостолхэр кърагъэшэну хъумакӀуэхэр лъэхъуэщым ягъэкӀуащ. 22ХъумакӀуэхэр лъэхъуэщым щынэсым, апостолхэр абы щӀагъуэтакъым. Арати, къагъэзэжри жаӀащ:

23– Лъэхъуэщыр быдэу гъэбыдауэ, хъумакӀуэхэри бжэхэм Ӏуту дрихьэлӀащ, ауэ бжэхэр Ӏутхыу дыщыщӀыхьэм, зыри щӀэдгъуэтакъым.

24Тхьэм и унэшхуэм и хъумакӀуэхэм я пашэхэмрэ дин пашэшхуэхэмрэ ар щызэхахым, зыхуахьынур ящӀакъым.

25Абы ирихьэлӀэу зыгуэр къакӀуэри, хъыбар къахуихьащ:

– Фэ лъэхъуэщым щӀэвдза цӀыхухэр Тхьэм и унэшхуэм щӀэтщ, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр хуаӀуатэри.

26Ар щызэхахым, хъумакӀуэхэм я пашэр, цӀыхухъухэр и гъусэу, кӀуэри, апостолхэр залымыгъэ кӀэлъызэрамыхьэу къашащ, цӀыхухэр мывэкӀэ къеуэурэ яукӀынкӀэ шынэрти+.

27Апостолхэр къашэри, Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм ирагъэуващ. Дин пашэшхуэр еупщӀу щӀидзэри, мыпхуэдэу жиӀащ:+

28– «Мы лӀым и цӀэкӀэ цӀыхухэм зыри евмыгъащӀэ!» жытӀэри, унафэ быдэ фхуэтщӀатэкъэ? Ауэ фэ цӀыхухэм евгъэщӀа Ӏуэхухэр Ерусалим дэз хъуащ. Мы лӀым и лъыр къыттевгъэхуэну фигу илъщ иджы+.

29– ЦӀыхухэм нэхърэ Тхьэм нэхъ дедэӀуэн хуейщ, – жэуап къатыжащ Петррэ адрей апостолхэмрэ+. 30– Ди адэжьхэм я Тхьэм Хьисэ лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ. Ар фэ пкъом ефӀулӀри вгъэлӀащ. 31Израил цӀыхухэм ятелъ гуэныхьхэмкӀэ щӀригъэгъуэжу, ахэр къахуигъэгъун щхьэкӀэ, Тхьэм Хьисэ Зиусхьэну икӀи КъегъэлакӀуэу уафэм дришеижри, езым и ижьырабгъумкӀэ зыбгъэдигъэтӀысхьащ. 32Дэри Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри а Ӏуэху псоми дращыхьэтщ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр абы едаӀуэ цӀыхухэм я гум кърелъхьэ+.

33Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэм ар щызэхахым, къызэщӀэплъэри, апостолхэр яукӀыну хэтащ+. 34Ауэ Гамалиил и цӀэу, цӀыху псоми щӀыхь зыхуащӀ фарисей икӀи торэт егъэджакӀуэ пашэ гуэр Тхьэмадэ Хасэшхуэм хэсти, къэтэджри, апостолхэр пэшым щӀашыну унафэ ищӀащ+. 35Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэм яжриӀащ итӀанэ:

– Израил цӀыхухэ, мы лӀыхэм ефщӀэнум фӀыуэ фегупсыс, 36сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Февдэ и цӀэу лӀы гуэр зэрыпсэурэ куэд щӀакъым. Абы цӀыху ин гуэру закъыфӀигъэщӀурэ, лӀы щиплӀ хуэдизи гъусэ къыхуэхъуащ, арщхьэкӀэ ар яукӀащ, и гъусэхэри зэбгрыкӀыжри кӀуэдыжащ. 37Абы и ужькӀэ, цӀыхухэр щабж гъэм, Галилей хэкум щыщу Иудэ зи цӀэ лӀыр къежьэри, цӀыху куэд гъусэ къыхуэхъуащ. ЦӀыхухэм ари яукӀри, и гъуса псори зэбгрыкӀыжащ+. 38Мыр нывжызоӀэ иджы: Мы лӀыхэм я ужь фикӀи, щхьэхуиту футӀыпщыж. Абыхэм я мурадри я Ӏуэхури къызыбгъэдэкӀыр цӀыхухэрауэ щытмэ, кӀуэдыжынущ. 39Ауэ я Ӏуэхур къызыбгъэдэкӀыр Тхьэрауэ щытмэ, ахэр къэвгъэувыӀэн флъэкӀынукъым. Фызыхуэсакъыж, Тхьэм фызэрыпэувыр къыщӀэщыжынкӀи мэхъу.

40Арати, мис а Гамалиил жиӀам едэӀуащ. Апостолхэр къраджэжри, щӀопщкӀэ еуащ итӀанэ. Хьисэ и цӀэкӀэ цӀыхухэм зыри жрамыӀэну унафэ хуащӀри, яутӀыпщыжащ абы и ужькӀэ.

41Апхуэдэу щыхъум, цӀыхухэр абыхэм Хьисэ и цӀэкӀэ къекъуэншэкӀыну Тхьэм къазэрыхуигъэхуэфэщамкӀэ гуфӀэу, апостолхэр Тхьэмадэ Хасэшхуэ унэм къыщӀэкӀыжащ+. 42Тхьэм и унэшхуэми я унэхэми цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр щрагъащӀэ, хъыбарыфӀу Хьисэ Мэссихьу зэрыщытыр цӀыхухэм хуаӀуатэ зэпытт махуэ къэси.

6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

КъадэӀэпыкъун лӀибл апостолхэм къызэрыхахар

6^1ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр нэхъ куэд щыхъум, алыджыбзэкӀэ псалъэ журтхэм,[*] зи бзэкӀэ псэлъэж журтхэм[*] яхуэтхьэусыхэу, жаӀащ а махуэхэм:

– Махуэ къэс шхын щывгуэшкӀэ, ди фызабэхэм нэмыплъ ивот+.

2Арати, апостол пщыкӀутӀым ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори къраджэри, жаӀащ:

– Шхын гуэшыным щхьэкӀэ Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр едгъэдэӀуэныр зэпыдгъэу хъунукъым. 3Апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэ, ди къуэшхэ, цӀыху псоми щӀыхь хуащӀу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр икъукӀэ я гум илъу, акъылыфӀагъэ зиӀэ лӀибл фэ фщыщу къыхэфх. Мы Ӏуэхур я пщэм дэтлъхьэнщ абыхэм+. 4Тхьэм елъэӀунми Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр щӀэгъэдэӀунми зэпымыууэ дыхэтынущ дэ.

5Абдеж кърихьэлӀа псоми ягу ирихьащ а псалъэхэр. Арати, фӀэщхъуныгъэмрэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ хуабжьу зи гум илъ Стефан къыхахащ. Абы нэмыщӀ, Филипп, Прохор, Никан, Тимон, Пармен, къинэмыщӀауэ Антиохие къалэм щыщу журт хъуа Николай сымэ къыхахащ+. 6Апостолхэм я пащхьэм ирагъэуващ ахэр. Апостолхэр Тхьэм елъэӀури, я Ӏэхэр абыхэм я щхьэм тралъхьащ.[*]+

7Арати, Тхьэм и псалъэхэм а лъэныкъуэмкӀэ ину зыщаубгъурт. ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм Ерусалим куэд щыхэхъуащ. Дин пашэхэм ящыщ куэдми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ+.

Стефан зэраубыдар

8Стефан Тхьэм и нэфӀыр ину зыщыхуауэ, лъэкӀыныгъэшхуэ зиӀэ цӀыхуу щытащ. Абы Ӏуэху телъыджэхэр илэжьырт, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри цӀыхухэм я пащхьэм щигъэлъагъуэрт. 9Щхьэхуитыныгъэ зиӀэ хъуауэ[*] жыхуаӀэ лӀыхэм я синэгуэгум щыщхэм (ахэр Кириние, Александрие къалэхэм, Киликие, Асие хэкухэм щыщт) Стефан еныкъуэкъуу щӀадзащ. 10Ауэ Стефан и акъылыфӀагъэм щхьэкӀи, и псалъэхэр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм зэрыжригъэӀам къыхэкӀкӀи пэлъэщын ялъэкӀытэркъым+.

11Апхуэдэу щыхъум, абыхэм зыгуэрхэм мыпхуэдэу жрагъэӀащ:

– Мы лӀыр Мусэ бегъымбарымрэ Тхьэмрэ хущӀэджэу зэхэтхащ+.

12Ар щызэхахым, цӀыхухэри, нэхъыжьхэри, торэт егъэджакӀуэ пашэхэри а псалъэхэм къызэщӀагъэплъащ. Абыхэм яубыдри, Стефан Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм ирашащ. 13Щыхьэт нэпцӀхэри къашащ. А щыхьэт нэпцӀхэм мыпхуэдэу жаӀащ:

– Мы лӀыр мы щӀыпӀэ лъапӀэмрэ Торэт хабзэмрэ хущӀэджэ зэпытщ+. 14Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Назарет щыщ Хьисэ мы щӀыпӀэр зэхикъутэнущ, Мусэ бегъымбарым къытхуигъэна хабзэхэри зэрихъуэкӀынущ – аращ мы лӀым жиӀэу дэ зэхэтхар+.

15Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ псоми я нэхэр Стефан траубыдащ. Абы и нэкӀур мелыӀыч нэкӀум хуэдэ къащыхъуащ.

7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Стефан Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм къызэрыщыпсэлъар

7^1Дин пашэшхуэр Стефан еупщӀащ итӀанэ:

– Мы цӀыхухэм уэр щхьэкӀэ жаӀэр пэж?

2Ди къуэшхэри ди адэхэри фыкъэдаӀуэ! – жиӀащ Стефан. – Ди адэшхуэ Ибрэхьим Харан къалэм дэтӀысхьэн и пэкӀэ, щӀыхьышхуэ зиӀэ Тхьэр абы Месопотамием къыщыхуэлъэгъуащ+. 3Тхьэм мыпхуэдэу къыжриӀащ:[*] «Уэ уи къэралми уи благъэхэми яхэкӀи, сэ пхуэзгъэлъэгъуэну къэралым кӀуэ!»+

4Арати, Ибрэхьим Халдей хэкум икӀщ, Харан къалэм кӀуэри дэтӀысхьащ. И адэр лӀа нэужь, фэ фызэрыс мы къэралым Тхьэм къигъэкӀуащ+. 5Тхьэм Ибрэхьим мылъку зыри къыщритакъым мыбы, щӀым щыщи лъакъуапӀэ хуэдиз къритакъым. Ауэ Ибрэхьим а зэманым бын имыӀа пэтми, мы къэралыр езымрэ езым къытехъукӀыну цӀыхухэмрэ къэрал яхуэхъуну Тхьэм къигъэгугъащ+. 6Тхьэм мыпхуэдэу жиӀащ:[*] «Уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр хамэ къэралым илъэс щиплӀкӀэ щыпсэунущ, цӀыхухэм ахэр ягъэпщылӀурэ, хьэкӀэкхъуэкӀагъэ кърахынущ+. 7Ауэ ахэр зыгъэпщылӀ лъэпкъым сэ езгъэпшыныжынущ. Уэ къыптехъукӀыну цӀыхухэр а къэралым къикӀыжынурэ, мы щӀыпӀэм сыщагъэлъэпӀэнущ абы и ужькӀэ»+. 8Тхьэм езымрэ Ибрэхьимрэ яку зэгурыӀуэныгъэ зэрыдилъхьам и дамыгъэу Ибрэхьим сунэт щӀыныр къыхуигъэнащ. Ибрэхьим Исхьэкъ къыхуэхъури, ар еянэ махуэм сунэт ищӀащ. И ныбжь щынэсым Исхьэкъ къишэри, Екъуб къыхуэхъуащ. Екъуб ди адэшхуэ пщыкӀутӀым адэ яхуэхъуащ+.

9– Ауэ ди адэшхуэхэр я къуэш Исуф ефыгъуэрти, Мысырым пщылӀу яшэну лӀы гупым иращащ. Тхьэр Исуф и гъусэти,+
10ар гугъуехь псоми къыхишыжащ. Тхьэм Исуф акъылыфӀагъэ къритри, Мысырым и пащтыхь Фирхьэун зи цӀэм и нэфӀ къыщригъэхуащ. Фирхьэуным Мысырри езым и сэрейри зэрихьэну Исуф ӀэщӀилъхьащ+.

11– Гъаблэшхуэрэ гузэвэгъуэшхуэрэ Мысыр къэрал псоми Ханаан къэралми къыщыхъуащ абы и ужькӀэ. Ди адэшхуэхэм шхын ягъуэтыртэкъым. 12Мысырым гъавэ щыӀэу щызэхихым, Екъуб ди адэжьхэр абы игъэкӀуащ+. 13И къуэшхэр Мысырым етӀуанэу къыщыкӀуэм, Исуф закъригъэцӀыхужащ. Фирхьэунми Исуф и унагъуэр зригъэцӀыхуащ+. 14Исуф и къуэшхэр игъакӀуэри, и адэ Екъубым хъыбар хуригъэхьащ езы Екъуби и унэкъуэщхэри, цӀыху блыщӀрэ тхурэ хъууэ, Мысырым къэкӀуэну+. 15Екъуб Мысырым кӀуащ. Абы езыри ди адэжьхэри щылӀащ+. 16Абыхэм я хьэдэхэр Сихэм къалэм яхьыжри, Ибрэхьим дыжьын ахъшэкӀэ Хъамор и къуэхэм я деж къыщищэхуа кхъэлэгъунэм щӀалъхьэжащ+.

17– Тхьэм Ибрэхьим къызэригъэгугъар щигъэщыпкъэжын зэманыр нэхъ къэблэгъэху, ди лъэпкъыр Мысырым зэпымыууэ нэхъыбэ щыхъурт; 18абы тетащ Исуф зымыцӀыху нэгъуэщӀ лӀы гуэр пащтыхь хъуху. 19А пащтыхьым ди цӀыхухэм хьэгъэщагъэ къакӀэлъызэрихьэрт, ди цӀыхухэм я сабийхэр имыгъэпсэун щхьэкӀэ, ахэр хыфӀригъэдзэжурэ ди адэжьхэм хьэкӀэкхъуэ-кӀагъэ къакӀэлъызэрихьэрт.

20– Мусэ бегъымбарыр къалъхуащ а зэманым. Ар Тхьэм дежкӀэ сабий дахэт. Адэм и унэм мазищкӀэ щапӀа нэужь, губгъуэм яхьри къранащ+. 21Губгъуэм къыщранэм, фирхьэуным и пхъум ихьри, ар и къуэ хуэдэ ипӀащ. 22Мысыр цӀыхухэм акъылыфӀагъэу яӀэу щыта псори Мусэ ирагъэщӀащ, Мусэ и псалъэкӀи илэжьа ӀуэхукӀи лъэкӀыныгъэ зиӀэ цӀыху хъуащ.

23– Мусэ и ныбжьыр илъэс плӀыщӀым щынэсым, и къуэш израил цӀыхухэр зригъэлъагъуну мурад ищӀащ. 24Мысырым щыщ лӀы гуэр израил лӀыхэм ящыщ гуэрым екъуэншэкӀыу щилъагъум, дэӀэпыкъуэгъу хуэхъущ, къуаншагъэ зыщӀар ищӀам пэкӀуэу иубэрэжьри иукӀащ. 25Мусэ и къуэшхэм зэхащӀыкӀыну и гугъат Тхьэм езым ахэр гугъуехьым къызэрыхригъэшыжынур, ауэ зэхащӀыкӀакъым. 26И къуэшхэм ящыщу цӀыхуитӀ зэзауэу Мусэ етӀуанэ махуэм щилъагъум, ахэр зэригъэкӀужын щхьэкӀэ, яжриӀащ: «Фэ лӀитӀыр фызэкъуэшщ, сыт зыр адрейм фыщӀекъуэншэкӀыр?»

27– Ауэ и къуэшым екъуэншэкӀым Мусэ къыӀуидзури, къыжриӀащ: «Хэт уэ пашэ укъытхуэхъуну икӀи хьэкум къыттепщӀыхьыну укъэзыгъэувар? 28Дыгъуасэ мысыр лӀыр зэрыбукӀам хуэдэу, сыбукӀыну ухуейуэ ара?» 29А псалъэхэр щызэхихым, щӀэпхъуэжщ, Мадиам къэралым кӀуэри, Мусэ абы щыпсэуащ. Абы къуитӀ къыщыхуэхъуащ.

30– Илъэс плӀыщӀ дэкӀа нэужь, Синай бгым деж губгъуэ нэщӀым итрэ мафӀэ зыщӀэна пыжь банэм[*] хэту, мелыӀыч гуэр Мусэ и пащхьэм къихутащ. 31Ар щилъагъум, Мусэ игъэщӀэгъуащ. Нэхъ ӀупщӀу еплъыну щекӀуалӀэм, Зиусхьэным и макъыр къэӀуащ: 32«Уэ уи адэжьхэм я Тхьэуэ Ибрэхьими, Исхьэкъи, Екъуби я Тхьэр сэращ». Шынэри, Мусэ абы еплъын тегу-шхуакъым.

33– Зиусхьэным къыжриӀащ: «Уи вакъэхэр зыщых, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ узытет щӀыгур щӀыгу лъапӀэщ. 34Сэ си лъэпкъыр Мысырым гузэвэгъуэ зэрыщыхэтыр слъэгъуащ, я гузасэ макъхэри зэхэсхащ. Ахэр гугъуехьым къыхэсшыжыну сыкъехащ сэ. Уэ Мысырым узгъэкӀуэжынущ».

35(Стефан щӀигъужащ:) – Абыхэм «Хэт уэ пашэ укъытхуэхъуну икӀи хьэкум къыттепщӀыхьыну укъэзыгъэувар?» зыжраӀэу ямыдэгъа Мусэ хъужыращ ар. А Мусэ дыдэращ абыхэм пашэ яхуэхъунуи щхьэхуит ищӀынуи Тхьэм къигъэкӀуар, пыжь банэм хэту Мусэ къыхуэлъэгъуа мелыӀычым и дэӀэпыкъуэгъукӀэ. 36Мусэщ израил цӀыхухэр Мысырым къизышыжар, Мысырми, Хы Плъыжьми, губгъуэ нэщӀми илъэс плӀыщӀкӀэ Ӏуэху телъыджэхэри щызылэжьар, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри къыщызыгъэлъэгъуар. 37А Мусэращ израил цӀыхухэм яжезыӀар: «Фэ фи къуэшхэм ящыщу, сэ схуэдэу, бегъымбар гуэр Зиусхьэну Тхьэм къыфхуигъэкӀуэнущ»+. 38А Мусэрщ губгъуэ нэщӀым щызэӀущӀа ди адэжьхэм яхэтар. Мусэ Синай бгыщхьэм къыщепсэлъа мелыӀычым и гъусащ; мыкӀуэдыжын псалъэхэри, ди деж къихьэсын папщӀэ, къыӀэщӀыхьащ Мусэ.

39– Ауэ ди адэжьхэм Мусэ едэӀуэн ядакъым. Мусэ зрамыпэсу, я гур МысырымкӀэ плъэ хъуащ. 40Абыхэм Хьэрун жраӀащ:[*] «Дяпэ иту яхьыну тхьэ сурэтхэр тхуэщӀ! Мысырым дыкъизышыжа Мусэ къыщыщӀар тщӀэркъым». 41ШкӀэ теплъэ зиӀэ тхьэ нэпцӀ а махуэхэм ящӀри, абы къурмэн хуаукӀащ. Тхьэ нэпцӀ ӀэрыщӀхэм щыгуфӀыкӀыу, абыхэм ефэ-ешхэшхуэ ящӀащ. 42Ауэ Тхьэм и щӀыб абыхэм къахуигъазэри, ахэр езым и пӀэкӀэ уафэм и вагъуэхэм хуэлэжьэну къигъэнащ, бегъымбархэм я тхылъым зэритым хуэдэу:[*]

«Фэ, израил цӀыхухэр, илъэс плӀыщӀкӀэ
губгъуэ нэщӀым фыщитым,
къурмэныпхъэу фӀэвгъэжар
сэра зыхуэвукӀар+?
43Хьэуэ, сэракъым къурмэн зыхуэфщӀу щытар,
атӀэ фэ къыздефхьэкӀыу щытар фи тхьэ нэпцӀу
Молох[*] зи цӀэм и тхьэлъэӀупӀэ шэтырыращ,
фи тхьэ нэпцӀу Ремфан[*] и вагъуэм и сурэтырщ.

Ахэращ фызэлъэӀуну фщӀа тхьэ нэпцӀхэр.

Аращи, Бабилэн къалэшхуэм нэхърэ
нэхъ жыжьэ фи бийхэм фезгъэшэнущ».

44– Ди адэжьхэм щыхьэтыгъэм и тхьэлъэӀупӀэ шэтырыр[*] губгъуэ нэщӀым щаӀэт. А шэтырыр Тхьэм Мусэ унафэ къызэрыхуищӀам тету ящӀыгъащ, Мусэм илъэгъуа шэтырым ещхьу+. 45Ди адэжьхэм къащӀэна шэтырыр къыздахьащ абы и ужькӀэ. Тхьэм абыхэм я пащхьэм хамэ лъэпкъхэр ирихуурэ, Нун и къуэ Ехьошуа[*] ди адэжьхэм я пашэу, а лъэпкъхэм я къэралыр къыщытрахым, а шэтырыр къыздахьащ. Даут пащтыхьым и махуэхэм нэсыху, шэтырыр а къэралым къинащ итӀанэ. 46Тхьэм и нэфӀыр Даут къыщыхуащ. Ар Тхьэм елъэӀуащ: «Уэ Екъуб ури-Тхьэщ, унэшхуэ пхуэсщӀыну хуит сыщӀ», жиӀэурэ+. 47Ауэ Сэлмэн пащтыхьырщ Тхьэм унэшхуэ хуэзыщӀар.

48– Ауэ цӀыхухэм я унэ ӀэрыщӀым щӀэскъым Тхьэуэ Лъагэр. Зиусхьэным къызэрыжиӀэр бегъымбарым и тхылъым зэритым хуэдэущ:[*]+

49«Уафэращ сэ си пащтыхь тахътэр,
щӀылъэращ си лъэгущӀэтыныр.

Сыт хуэдэ унэ схуэфщӀынур?

Дэнэ щыӀэ зыщызгъэпсэхужын щӀыпӀэр?

50Мы псори къэзыгъэщӀар сэракъэ?»

51– ЦӀыху ерыщхэ! Фэ фигухэмкӀи фи тхьэкӀумэхэмкӀи Тхьэр зымыщӀэ цӀыхухэм фахуэдэщ. Фэ, фи адэжьхэм ещхьу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фыпэув зэпытщ. 52Фэ фи адэжьхэм кърамыхуэкӀа бегъымбар щыӀа? Щыпкъагъэ ЗиӀэр дунейм къызэрытехьэнур цӀыхухэм яхуэзыӀуатэхэри яукӀащ. Фэри тепщэныгъэ зиӀэхэм ар евгъэубыдри, евгъэукӀащ+. 53МелыӀычхэм Торэт хабзэр къызыӀэщӀалъхьар фэращ. Апхуэдэу щыт пэтми, Торэт хабзэм итыр фэ вгъэзащӀэркъым+.

МывэкӀэ еуэурэ, Стефан зэраукӀар

54Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэм Стефан жиӀэм здедаӀуэм, къызэрыгъэплъурэ, я дзэхэр зэрагъэшхырт+. 55Ауэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр Стефан и гум хуабжьу хыхьэщ, ар уафэм дэплъейри, Тхьэм и щӀыхьышхуэри Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ Хьисэ зэрыщытри къилъэгъуащ+.

56– Феплъ, – жиӀащ Стефан, – уафэхэр зэӀухауэ, ЦӀыху Лъэпкъым и Къуэр Тхьэм и ижьырабгъумкӀэ бгъэдэту солъагъу+.

57Ар щызэхахым, абыхэм я тхьэкӀумэхэр ӀуапӀэри, зэрыгъэкӀийурэ къебгъэрыкӀуащ. 58Стефан къалэм далъэфри, мывэкӀэ еуэурэ яукӀыу щӀадзащ. Щыхьэтхэм я щыгъынхэр Щаул[*] зи цӀэ щӀалэ гуэрым и лъакъуэхэм деж щагъэтӀылъащ+.

59ЯукӀын мурад яӀэу мывэкӀэ къеуэу щыщӀадзэм, Стефан лъэӀуащ:

– Зиусхьэн Хьисэ, си псэр сӀых!+

60Лъэгуажьэмыщхьэу тӀысри, макъышхуэкӀэ жиӀащ итӀанэ:

– Зиусхьэн, мы гуэныхьыр мы цӀыхухэм я пщэм думылъхьэ!

Ар жиӀэри, и псэр хэкӀащ+.

8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

8^1Стефан зэраукӀар Щаул фӀэзахуэщ.

Члисэ зэхуэсым щыщхэр Щаул къызэрихуэкӀыу зэрыщытар

Члисэ зэхуэсым щыщу Ерусалим дэсхэр хуабжьу къызэрахуэкӀыу щӀадзащ цӀыхухэм а махуэ дыдэм. Апостолхэм нэмыщӀ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори Иудей, Самарие хэкухэм щызэбгрыкӀащ+. 2Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъ цӀыхухэм Стефан щӀалъхьэжри, хьэдагъэшхуэ хуащӀащ. 3Щаул члисэ зэхуэсым щыщхэр игъэкӀуэдыну хэтт. Зы унэм щӀэкӀмэ, адрей унэм щӀыхьэурэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхухъухэри цӀыхубзхэри езым и цӀыхухэм лъэщыгъэкӀэ иригъэубыдурэ лъэхъуэщым щӀригъадзэрт+.

Филипп хъыбарыфӀыр Самарие хэкум цӀыхухэм щахуиӀуатэу зэрыщытар

4ЗэбгрыкӀа цӀыхухэм къакӀухьурэ, хыбарыфӀыр яӀуатэрт+. 5Филипп[*] Самарие хэкум[*] щыщ къалэ гуэрым кӀуэри, абы дэс цӀыхухэм Мэссихь теухуа хъыбарыр яхуиӀуэтащ+. 6ЦӀыхубэр Филипп и псалъэхэм едаӀуэурэ, абы илэжьа Ӏуэху телъыджэхэр щалъагъукӀэ, и псалъэхэр я гум хыхьэрт; 7сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ цӀыху куэд зыӀыгъ жин бзаджэхэр кӀийуэ яхэкӀырт, зи пкъыуэ хъуа цӀыху куэди лъашэхэри Филипп игъэхъужырт+. 8А къалэр гуфӀэгъуэшхуэм зэщӀищтащ апхуэдэурэ.

9А къалэм Симон зи цӀэ гуэр дэст. Зэман зыкъомкӀэ удыгъэм хэтауэ, цӀыхушхуэу закъыфӀигъэщӀурэ, Самарие дэсхэр ихьэхуат абы.

10«Мы лӀыр Тхьэм и лъэкӀыныгъэшхуэу „ЛъэкӀыныгъэ Ин“ жыхуаӀэращ», жаӀэрэ, цӀыху псоми, инми цӀыкӀуми, я гум хыхьауэ, Симон жиӀэхэм едаӀуэрт. 11УдыгъэкӀэ зэрыдихьэхрэ куэд щӀати, абы ахэр ягуапэу едаӀуэрт. 12Ауэ Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* теухуа хъыбарыфӀымрэ Хьисэ Мэссихьым и цӀэм теухуа хъыбарыфӀымрэ Филипп ахэр иригъэдаӀуэурэ, фӀэщхъуныгъэ яӀэ щыхъум, цӀыхухъухэми цӀыхубзхэми Филипп зрагъэумэхъащ. 13Езы Симони ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъущ, зригъэумэхъри, Филипп и ужь ит хъуащ. Филипп къигъэлъэгъуа нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри илэжьа Ӏуэху телъыджэхэри щилъагъукӀэ, Симон игъэщӀагъуэрт+.

14Ерусалим дэс апостолхэм Самарие цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр къабыл зэращӀар щызэхахым, Петррэ Иуанрэ абыхэм я деж ягъэкӀуащ+. 15Абы щынэсым, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я гум хыхьэну Петррэ Иуанрэ Тхьэм яхуелъэӀуащ;+
16сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр абыхэм ящыщ зыми иджыри къахуехатэкъым, Зиусхьэну Хьисэ и цӀэкӀэ Филипп ахэр иумэхъа къудейт+. 17Апхуэдэу щыхъум, Петррэ Иуанрэ я Ӏэхэр абыхэм тралъхьэри, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр а фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я гум илъ хъуащ+.

18Апостолхэм я Ӏэхэр тралъхьэу, а цӀыхухэм Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр я гум илъ зэрыхъуар Симон щилъагъум, апостолхэм ахъшэ къахуихьри, мыпхуэдэу жиӀащ:

19– Си Ӏэхэр цӀыху гуэрым щытеслъхьэкӀэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр и гум хыхьэн щхьэкӀэ, сэри мы лъэкӀыныгъэр къызэфт.

20– Уэ уи ахъшэри уэри фызэдрекӀуэд Тхьэм и тыгъэр къэпщэхуфын къызэрыпфӀэщӀам щхьэкӀэ, – жриӀащ Петр. 21– Уэ уи гур Тхьэм дежкӀэ щыпкъэу зэрыщымытым къыхэкӀкӀэ, мы Ӏуэхум ущыщкъым, уи Ӏыхьи хэлъкъым. 22Аращи, бзаджагъэу блэжьам хущӀегъуэжи, Тхьэм елъэӀу. Мыхъун мураду уиӀэр Тхьэм къыпхуигъэгъункӀи хъунщ;+
23сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фыгъуэныр уэ уи гум хэпщӀауэ, бзаджагъэм узэщӀиубыдауэ зэрыщытыр солъагъу.

24– Фэ жыфӀам щыщ зыри къысщымыщӀыну Тхьэм фысхуелъэӀу, – жиӀащ Симон.

25Апостолхэр Зиусхьэным щыхьэт хуэхъури, абы и псалъэхэм цӀыхухэр ирагъэдэӀуа нэужь, Самарие хэкум щыщ жылагъуэ куэдым хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щыхуаӀуатэурэ, Ерусалим ягъэзэжащ+.

Филиппрэ Ефиопие къэралым щыщ Ӏэтащхьэмрэ

26– Тэдж, Ерусалим дэкӀи, Газэ къалэм[*] кӀуэ гъуэгум шэджагъуэм деж техьэ, – къыжриӀащ Зиусхьэным и мелыӀычым Филипп. Ар губгъуэ нэщӀым ухуэзышэ гъуэгущ+. 27Арати, Филипп тэджри, гъуэгу техьащ. КӀуэурэ, Ефиопие къэралым щыщ лӀы гуэр къыӀущӀащ. А лӀыр Ефиопием и пащтыхь Кандакие зи цӀэ цӀыхубзым хуэлажьэ Ӏэтащхьэхэм ящыщт. Пащтыхьым и мылъку псори абы и ӀэмыщӀэ илът. А Ӏэтащхьэр, Тхьэм елъэӀун папщӀэ, Ерусалим къэкӀуат. 28Ар и къэралым гум ису здэкӀуэжым, Ешайа бегъымбарым и тхылъым еджэрт.

29– А гум бгъурыхьи, бгъэдэтурэ кӀуэ, – къыжриӀащ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Филипп+.

30Гум бгъурыхьэри, а лӀыр Ешайа бегъымбарым и тхылъым зэреджэр щилъагъум, Филипп жиӀащ:

– Узэджэм къикӀыр къыбгурыӀуэрэ?

31– Зыгуэрым зэхызимыгъэщӀыкӀмэ, дауэ къызэрызгурыӀуэнур? – жиӀащ Ӏэтащхьэм. Ар Филипп елъэӀуащ:

– КъыдэкӀуеи, къызбгъэдэтӀысхьэ+.

32Тхьэм и псалъэу тхахэм щыщу Ӏэтащхьэр зэджар мы псалъэхэращ:[*]

«Мэлым хуэдэу фӀагъэжыну яшащ.

Зыщым и пащхьэм щынэр
щэху хъуауэ зэритым хуэдэу,
абыи и жьэр зэтрихакъым.

33Езыр ягъэпудащ икӀи хабзэм
къемызэгъыу хьэкум тращӀыхьащ.

А зэманым псэуа цӀыхухэм я бзаджагъэр
здынэсыр къипщын зылъэкӀынур хэт?

Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ и псэр
мы дунейм щыхахащ».

34– КъызжепӀэну сынолъэӀу: Бегъымбарыр зытепсэлъыхьыр хэт? Езыра хьэмэрэ нэгъуэщӀ гуэр? – еупщӀащ Ӏэтащхьэр Филипп.

35Апхуэдэу къыщеупщӀым, Филипп Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт а псалъэ дыдэхэмкӀэ къыщӀидзэри, Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр Ӏэтащхьэм хуиӀуэтащ+.

36Гъуэгум ирикӀуэурэ, псы гуэр деж нэсауэ, Ӏэтащхьэм жиӀащ:

– Мис псы. Сыбумэхъ[*] хъунукъэ?

37– Уигу псомкӀи фӀэщхъуныгъэ уиӀэмэ, узумэхъ хъунущ, – жриӀащ Филипп.

– Хьисэ Мэссихь Тхьэм зэри-КъуэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ сиӀэщ, – жиӀащ Ӏэтащхьэм.

38Ӏэтащхьэм гущхьэӀыгъым къригъэгъэувыӀэщ, Ӏэтащхьэмрэ Филиппрэ псым хыхьэри, Филипп Ӏэтащхьэр иумэхъащ. 39Псым къызэрыхэкӀыжу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм Филипп нэгъуэщӀ щӀыпӀэ гуэрым напӀэзыпӀэм ихьащ, Ӏэтащхьэми Филипп илъагъужакъым. ГуфӀэгъуэм хэту, Ӏэтащхьэр и гъуэгу техьэжащ. 40Филипп Азот къалэм[*] къыщыхутащ. Кесарие къалэм[*] нэсыху, хъыбарыфӀыр цӀыхухэм щахуиӀуатэурэ, къалэ псори къызэхикӀухьащ.

9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Хьисэ и гъуэгум Щаул зэрытехьар

(Апостол. 22:6-16; 26:12-18)

9^1Щаул ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр хуабжьу игъэбийуэ, «Хьисэ и гъуэгум фытемыкӀмэ, фыдукӀынущ» яжриӀэ зэпытт. Дин пашэшхуэм деж кӀуэри елъэӀуащ:+

2– Дамаск къалэм щыӀэ синэгуэгухэм тхылъ яхуэтхи, къызэт.

Щаул апхуэдэу щӀыжиӀар Хьисэ и гъуэгу тетхэр Дамаск къыщигъуэтмэ, цӀыхухъуми цӀыхубзми, Ӏэпхлъэпх иригъэщӀурэ Ерусалим къригъэшэну арат. 3Гъуэгум тетурэ, Дамаск гъунэгъу щыхуэхъум, уафэм нэхугъэ гуэр напӀэзыпӀэм къехри, Щаул къиухъуреихьащ+. 4ЩӀым теджалэри, макъ гуэрым къыжриӀэу зэхихащ Щаул:

– Щаул, Щаул, сыт гугъу сыщӀебгъэхьыр?

5– Уэ ухэт, Зиусхьэн? – жиӀащ Щаул.

– Хьисэ гугъу ебгъэхьыр сэращ, – жиӀаш абы, – выр зейм и баш кӀыхь папцӀэм выр къызэрелъэкъуауэм хуэдэу пщӀымэ, уи щхьэм лей ибохыж. 6Къэтэджи, къалэм дыхьэ. Уэ пщӀэн хуейр зыгуэрым къыщыбжиӀэнущ абдежым.

7Щаул и гъусэхэр зы псалъэ яхужымыӀэрэ я пӀэм ижыхьауэ къэнащ. Макъыр зэхахат, ауэ цӀыху зыри ялъэгъуакъым. 8Щаул къэтэджри, и нэхэр къызэтрихыжащ, ауэ абыхэм зыри ялъагъужыртэкъым. Арати, Щаул и Ӏэр яӀыгъыу Дамаск дашащ. 9Щаул махуищкӀэ зыри имылъагъужу щытащ, а зэманым къриубыдэу зыри ишхакъым, ирифакъым.

10ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ящыщу Ананий зи цӀэ гуэр Дамаск дэст. Зиусхьэныр абы къыхуэхутэри къеджащ:

– Ананий!

– Сэращ, Зиусхьэн, – иритыжащ жэуап Ананий+.

11– Тэджи, «Уэрам ЗанщӀэ» жыхуаӀэ уэрамым тет Иудэ и унэм кӀуэ, – къыжриӀащ Зиусхьэным Ананий. – Абы Щаул и цӀэу Тарс къалэм щыщым щыщӀэупщӀэ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ар Тхьэм йолъэӀу+. 12Абы и нэхэр къигъэплъэжын щхьэкӀэ, Ананий и цӀэу лӀы гуэр къыхуэкӀуауэ, и Ӏэхэр къытрилъхьэу илъэгъуащ.

13– Зиусхьэн, – жиӀащ Ананий, – мы лӀым уэ уи цӀыху лъапӀэу Ерусалим дэсхэм ярищӀа хьэкӀэкхъуэкӀагъэр зыхуэдизыр куэдым къызжаӀащ. 14Иджы дин пашэшхуэхэм хуит закъригъэщӀри, мыбы къэкӀуауэ уэ къолъэӀу цӀыху псоми Ӏэхъулъэхъу ярыригъэлъхьэну хэтщ.

15Зиусхьэным Ананий къыжриӀащ:

– КӀуэ! Хамэ лъэпкъхэми, пащтыхьхэми, израил цӀыхухэми си цӀэм и хъыбар ялъигъэӀэсыну а лӀыр сэ хэсхащ+. 16Сэ абы езгъэлъагъунущ си цӀэм щхьэкӀэ гугъуехьу ишэчын хуейр зыхуэдизыр+.

17Арати, Ананий а унэм кӀуэри щӀыхьащ. И Ӏэхэр Щаул и щхьэм трилъхьэри, жиӀащ:

– Щаул, си къуэш, уэ мыбы укъыщыкӀуэм щыгъуэ Зиусхьэн Хьисэ и гъуэгум къыщыпхуэхутам сыкъигъэкӀуащ, уэ уи нэхэр къэплъэжын икӀи Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр уи гум кууэ хыхьэн щхьэкӀэ+.

18Ар щыжиӀэм, бдзэжьеифэхэм хуэдэу Щаул и нэхэм зыгуэрхэр къыщӀэлъэлъащ, ялъагъууи хъужащ. Щаул къэтэджри, Ананий ар иумэхъащ. 19Абы и ужькӀэ Щаул шхащ, къаруи игъуэтыжащ.

Щаул хъыбарыфӀыр Дамаск къалэм зэрыщиӀуэтар

ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэу Дамаск дэсхэм я деж Щаул махуэ зыбжанэкӀэ щыӀащ+. 20ЗанщӀэуи щӀидзащ Хьисэ Тхьэм зэри-Къуэр синэгуэгухэм цӀыхухэм щахуиӀуатэу. 21Ар зэхэзыха цӀыху псоми ягъэщӀагъуэу жаӀэрт:

– Мы лӀыракъэ Хьисэ елъэӀу цӀыхухэм Ерусалим гугъуехь щезыгъэшэчу щытар? Мыбы ар къыщӀэкӀуар Хьисэ елъэӀу цӀыхухэм Ӏэхъулъэхъу иригъащӀурэ дин пашэшхуэхэм яхуишэну аракъэ+?

22Ауэ Щаул нэхъ лъэкӀыныгъэ иӀэ хъуащ. Хьисэ зэры-Мэссихьыр[*] игъэщыпкъэжурэ, Дамаск дэс журтхэм езым къыжраӀэнур ямыщӀэу къигъэнащ+.

Щаул журтхэм къазэраӀэщӀэкӀар

23Махуэ зыкъом дэкӀа нэужь, Щаул яукӀыну мурад ящӀащ журтхэм+. 24Абыхэм я мурадыр Щаул къищӀащ. Ар яукӀын щхьэкӀэ, жэщи махуи куэбжэхэм Ӏуту пэплъэрт журтхэр. 25Ауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм Щаул жэщу къыдашри, къалэ блыным иӀэ гъуанэмкӀэ чы матэшхуэм ису блыным кърагъэхащ+.

ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэу Ерусалим дэсхэм я деж Щаул зэрыкӀуар

26Ерусалим щынэсым, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм яхыхьэну хэтащ Щаул, ауэ абы ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ зэрыхъуар абыхэм я фӀэщ яхуэмыщӀурэ щышынэрт. 27Варнавэ[*] здишэри, Щаул апостолхэм я деж кӀуащ. Щаул Зиусхьэныр гъуэгум зэрыщилъэгъуари, Зиусхьэныр Щаул къызэрепсэлъари, Дамаск дэс цӀыхухэм Хьисэ и цӀэкӀэ Щаул хъыбарыфӀыр тегушхуауэ щахуиӀуатэу зэрыщытари Варнавэ абыхэм яхуиӀуэтэжащ+. 28Апхуэдэу щыхъум, Щаул ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм яхэкӀ-яхыхьэу Ерусалим дэсащ, тегушхуауэ цӀыхухэм хъыбарыфӀыр Зиусхьэным и цӀэкӀэ яхуиӀуатэу. 29Алыджыбзэм техьа журтхэми[*] епсалъэрт икӀи едауэрт, ауэ абыхэм ар къаукӀыну хэтащ+. 30Къуэшхэм[*] ар къыщащӀэм, Щаул Кесарие къалэм ирашэхри, Тарс къалэм[*] ягъэкӀуащ+.

31Апхуэдэурэ, Иудей, Галилей, Самарие хэку псоми щыӀэ члисэ зэхуэсхэм мамырыгъэ яӀэ хъуащ. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм гурэ псэкӀэ нэхъ къару ягъуэтурэ, Зиусхьэным и фӀэлӀыкӀыр я гум илъурэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм игъэгушхуэурэ, ахэр нэхъыбэ хъуащ.

Петр Еней зэригъэхъужар

32Петр хэкур къыщызэхикӀухьым, Тхьэм и цӀыху лъапӀэу Лиддэ къалэм[*] дэсхэм я деж кӀуащ. 33Еней зи цӀэ лӀы гуэрым щыӀущӀащ абы. Илъэсий хъуауэ пкъыуэ хъуауэ, пӀэм хэлът ар.

34– Еней, – жриӀащ Петр, – Хьисэ Мэссихь уегъэхъуж. Къэтэджи, уи пӀэр Ӏухыж.

Ар зэрыжиӀэу, Еней къэтэджащ+. 35Лиддэ къалэм* дэс псори, Сарон губгъуэ тафэм[*] тес псори, Еней щалъагъум, Зиусхьэным и гъуэгу техьащ.

Петр Тавифэ лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжар

36Иоппие къалэм[*] ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхубз гуэр, Тавифэ и цӀэу, дэст. (Тавифэм къикӀыр «Мэз бжэнщ».) Абы фӀы куэд ищӀэрт, псапэ илэжь зэпытт+. 37А махуэхэм сымаджэ къэхъури, ар дунейм ехыжащ. И хьэдэр ягъэпскӀри, унэм и етӀуанэ къатым драхьеящ. 38Лиддэ къалэр Иоппие къалэм пэгъунэгъути, Петр абы зэрыщыӀэр ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм щызэхахым, «ЗумыӀэжьэу, ди деж къакӀуэ!» жраӀэну, лӀыкӀуитӀ Петр деж ягъэкӀуащ.

39Петр къэтэджри, абыхэм я гъусэу кӀуащ. Иоппие къалэм щынэсым, унэм и етӀуанэ къатым драшеящ. Фызабэ псоми Петр къаувыхьри, Тавифэ я гъусэу щыщытам щыгъуэ абы щыгъыну идауэ хъуар гъуэгыурэ кърагъэлъэгъуащ.

40Петр цӀыхухэр унэм щӀигъэкӀщ, лъэгуажьэмыщхьэу уври, Тхьэм елъэӀуащ. Хьэдэм зыхуигъазэри, жиӀащ итӀанэ:

– Тавифэ, къэтэдж!

Тавифэ и нэхэр къызэтрихри, Петр щилъагъум, къэтӀысащ+. 41Петр абы и Ӏэр иубыдри къигъэтэджыжащ. Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэмрэ фызабэхэмрэ къриджэри, Тавифэ псэууэ яритыжащ итӀанэ+. 42А хъыбарыр Иоппие къалэм дэс псоми зэлъащӀысащ, цӀыху куэдми ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ. 43Симон зи цӀэ фащӀэ гуэрым деж Петр махуэ куэдкӀэ Иоппие къалэм хьэщӀэу къыдэнащ абы и ужькӀэ.

10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Корнелий и лӀыкӀуэхэм Петр къазэрыригъэшар

10^1Корнелий зи цӀэ лӀы гуэр дэсащ Кесарие къалэм. Ар Италие къэралым щыщ дзэм хэту, зауэлӀищэ хъу гупым я пашэхэм ящыщащ. 2Езыми и унагъуэ псоми Тхьэр ягъэлъапӀэрт,[*] Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр я гум илът. Журтхэм я тхьэмыщкӀэхэм псапэ тыхь куэд яритырт, Тхьэм елъэӀу зэпытт+. 3Шэджагъуэнэужьым сыхьэтыр щым[*] нэблэгъауэ, Тхьэм и мелыӀычыр абы къыбгъэдыхьэщ, «Корнелий!» жиӀэри и пащхьэ къихутащ+.

4Корнелий шынауэ, и нэхэр абы триубыдэри, жриӀащ:

– Зиусхьэн, сыт узыхуейр?

– Уи тхьэлъэӀури уи псапэ тыхьхэри Тхьэм деж нэсащ, Тхьэм ахэр щымыгъупщауэ и гум илъщ, – къыжриӀащ мелыӀычым+. 5– ПетркӀэ зэджэ Симон къашэн щхьэкӀэ, Иоппие къалэм лӀыкӀуэхэр гъакӀуэ. 6Ар зи унэр хы Ӏуфэм Ӏут Симон фащӀэм и хьэщӀэщ+.

7Ар къыжезыӀа мелыӀычыр бгъэдэкӀыжа нэужь, Корнелий и унэӀутхэм ящыщу цӀыхуитӀрэ и ӀуэхутхьэбзащӀэ зауэлӀхэм ящыщу Тхьэр зыгъэлъапӀэмрэ къриджэщ, 8къэхъуа псори яхуиӀуэтэжри, Иоппие къалэм игъэкӀуащ.

9ЕтӀуанэ махуэм ахэр гъуэгум тетурэ, къалэм пэгъунэгъу щыхъум, сыхьэтыр пщыкӀутӀым[*] нэблэгъауэ, Петр Тхьэм елъэӀуну унащхьэм дэкӀуеящ+. 10Абы тетурэ къэмэжалӀэри, шхэн хуей хъуащ. Шхыныр ягъэхьэзыр щыхъум, Петр зыгуэр къыхуэхутащ. 11Уафэр зэӀукӀри, щэкӀ хужь иным ещхь гуэр къехыу илъэгъуащ. А щэкӀыр къуапиплӀкӀи кӀэрыщӀауэ, щӀым кърагъэлэлэхам хуэдэт. 12Дэтхэнэ лъэпкъыгъуэми щыщу лъакъуиплӀкӀэ зекӀуэ псэущхьэхэр, ныбэгукӀэ къэзыпщыхь псэущхьэхэр, къуалэбзухэр а щэкӀ хужьым кӀуэцӀылът. 13Петр макъ гуэр зэхихащ:

– Петр, къэтэдж. ФӀэгъэжи, шхы!

14– Хьэуэ, Зиусхьэн, – жиӀащ Петр, – ар хъуххэнукъым. Мышхыпхъи хьэрэми зэи сшхакъым.

15А макъым Петр къыжриӀащ етӀуанэу:

– Тхьэм хьэлэлу икӀи шхыпхъэу жыхуиӀар уэ хьэрэму умылъытэ+.

16Апхуэдэу щэнейрэ хъуащ. ЩэкӀ хужьыр уафэм дэкӀуеижащ итӀанэ.

17Къыхуэхутар зищӀысым егупсысу Петр здэщысым, Корнелий къигъэкӀуа лӀыхэр, щӀэупщӀэурэ, Симон и унэр къагъуэтауэ куэбжэм Ӏутт.

18– ПетркӀэ зэджэ Симон мы унэм щӀэс? – жаӀэри, щӀэупщӀэурэ къэджащ.

19Петр къыхуэхутам здегупсысым, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къыжриӀащ:

– Мис, лӀищ къыплъохъу+. 20Къэтэджи, щӀэкӀ, умычэнджащэу абыхэм ядэкӀуэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ ахэр къэзыгъэкӀуар сэращ.

21Петр абыхэм ябгъэдыхьэри, яжриӀащ:

– Фэ фызылъыхъуэр сэращ. Ӏуэху гуэр фиӀэу фыкъэкӀуа?

22– Дэ дыкъэзыгъэкӀуар дзэ пашэу Корнелийщ, – жаӀащ а лӀыхэм. – Ар щыпкъагъэри Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъу, журт лъэпкъ псоми щӀыхь зыхуащӀ цӀыхущ. И лӀыкӀуэхэм езым деж уригъашэу, жыпӀэхэм едэӀуэну мелыӀыч гуэрым унафэ къыхуищӀащ абы+.

23Апхуэдэу щыхъум, Петр ахэр къригъэблагъэри игъэхьэщӀащ. А лӀыхэм я гъусэу, Петр етӀуанэ махуэм гъуэгу техьащ. Иоппие къалэм щыщ къуэшхэри[*] и гъусэу ежьащ.

24КъыкӀэлъыкӀуэ махуэм ар Кесарие къалэм нэсащ. Корнелий и унэкъуэщхэри и благъэхэри къызэхуишэсауэ абыхэм къапэплъэрт. 25Петр унэм щыщӀыхьэм, Корнелий абы къыпежьэщ, и лъабжьэм зыкъыщӀидзэри, лъэгуажьэмыщхьэу тӀысащ+. 26Корнелий къигъэтэджри, Петр жиӀащ:

– Къэтэдж, сэри сыцӀыху къудейщ+.

27Корнелий епсалъэурэ, унэм щыщӀыхьэм, цӀыху куэд къызэхуэсауэ илъэгъуащ Петр.

28– Журт гуэр хамэ лъэпкъхэм щыщхэм яхыхьэну е я унэм щӀыхьэну ди хабзэм къызэремызэгъыр фэри фощӀэ, – яжриӀащ Петр абыхэм. – Ауэ Тхьэм зэхызигъэщӀыкӀащ цӀыху гуэр е мыкъабзэу е фӀейуэ сымылъытэну+. 29Аращи, мы лӀыкӀуэхэм сыкъыщевгъашэм, сымычэнджащэу сыкъэкӀуащ. Иджы сынывоупщӀ: сыт хуэдэ Ӏуэху сыкъыщӀевгъэшар?

30– МахуиплӀ и пэкӀэ, мы сыхьэтым, шэджагъуэнэужьым сыхьэтыр щым, си унэм Тхьэм сыщелъэӀуащ, – жиӀащ Корнелий. – НапӀэзыпӀэм, щыгъын хужь лыдхэр щыгъыу, лӀы гуэр си пащхьэм къихутэри, 31жиӀащ: «Корнелий, Тхьэм уи тхьэлъэӀур зэхихащ, уи псапэ тыхьхэри щымыгъупщауэ и гум илъщ. 32ПетркӀэ зэджэ Симоныр къашэну Иоппие къалэм лӀыкӀуэхэр гъакӀуэ. Ар зи унэр хы Ӏуфэм Ӏут Симон фащӀэм и хьэщӀэщ. Ар къэкӀуэнурэ къопсэлъэнущ». 33Асыхьэтуи ныпкӀэлъызгъэкӀуащ. УкъызэрыкӀуар фӀыуэ пщӀащ. Зиусхьэным къыпхуищӀа унафэм дедэӀуэну псори Тхьэм и пащхьэм дитщ иджы.

Корнелий и унэм Петр хъыбарыфӀыр къызэрыщиӀуэтар

34Петр мыпхуэдэу жиӀэу щӀидзащ итӀанэ:

– Тхьэр цӀыхум и фэм емыплъу, цӀыху псори и зэхуэдэу зэрыщытыр къызгурыӀуащ+. 35Сыт хуэдэ лъэпкъым къыхэкӀауи щрет, Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъыр икӀи щыпкъагъэр зыгъэзащӀэ дэтхэнэри Тхьэм ещтэ+. 36Тхьэм израил цӀыхухэм ялъигъэӀэса хъыбарыфӀыр фэ фощӀэ. Ар мыпхуэдэу жызыӀэ хъыбарыфӀырщ: Хьисэ Мэссихьу цӀыху псоми я Зиусхьэнырщ цӀыхухэр Тхьэм езыгъэкӀужыр. 37Иуан зрагъэумэхъыну цӀыхухэм хъыбар яхуиӀуэта нэужь, Галилей хэкум къыщыщӀэдзауэ Иудей хэку псом къыщыхъуар фощӀэ+. 38Назарет щыщ Хьисэ и хъыбарыр фощӀэ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ къаруушхуэмрэ абы къыхуригъэхащ. Тхьэр абы и гъусэу зэрыщытам щхьэкӀэ, Ӏуэху щхьэпэ ищӀэурэ, шейтӀаным и къарукӀэ хигъэзыхьа цӀыху псори игъэхъужу щытащ+.

39– А Хьисэ журтхэм я къэралми Ерусалими щилэжьа Ӏуэху псоми дэ дращыхьэтщ. Ар пкъом ираӀулӀри яукӀащ. 40Тхьэм ар ещанэ махуэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжри, цӀыхухэм яригъэлъагъужащ. 41Тхьэм ар цӀыху псоми яригъэлъэгъуакъым, Тхьэм ар зригъэлъэгъуар нэхъапэм къыхиха щыхьэтхэращ. Хьисэ лӀахэм къахэтэджыкӀыжа нэужь, езым дефэу, дешхэу щытар дэрщ Тхьэм ар зригъэлъэгъуар. 42Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр едгъэдэӀуэнуи, псэухэми лӀахэми хьэкум ятезыщӀыхьыну Тхьэм къигъэувар зэры-Хьисэ щыхьэт дытехъуэну Тхьэм унафэ къытхуищӀащ+. 43ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэми и гуэныхьхэр Хьисэ и цӀэкӀэ къызэрыхуэгъунумкӀэ бегъымбар псори Хьисэ щыхьэт тохъуэ+.

Хамэ лъэпкъхэм щыщхэм

Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къазэрыхуехар

44Петр мы псалъэхэр здыжиӀэм, ахэр зэхэзыха псоми Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къахуехащ. 45Петр и гъусэу къэкӀуэгъауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыхуу сунэт ящӀахэм Тхьэм и тыгъэу езым и Псэ ЛъапӀэр хамэ лъэпкъхэм щыщхэм къазэрыхуригъэхар ягъэщӀэгъуащ; 46сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ а хамэхэр езыхэм ямыщӀэ бзэхэмкӀэ псалъэурэ, Тхьэм щӀыхь хуащӀу зэхахати, аращ.

Арати, Петр жиӀащ:+

47– Дэ тхуэдэу Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр зи гум илъ хъуа цӀыхухэр дыумэхъмэ, зымыдэн щыӀэ+?

48Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ ахэр яумэхъыну унафэ ищӀащ абы и ужькӀэ. Ахэр Петр елъэӀуащ махуэ зыбжанэкӀэ я деж къэнэну+.

11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Ерусалим и члисэ зэхуэсым и пащхьэм Петр къэхъуар зэрыщиӀуэтэжар

11^1Хамэ лъэпкъхэм щыщхэми Тхьэм и псалъэхэр зэращтар апостолхэмрэ Иудей хэкум ис къуэшхэмрэ зэхахащ. 2Апхуэдэу щыхъум, Петр Ерусалим щыкӀуам, сунэт ящӀахэм Петр илэжьар ямыдэу,+
3жраӀащ:

– Уэ сунэт ямыщӀахэм я деж ущӀыхьэри уадэшхащ+.

4Петр Ӏуэхур зэрекӀуэкӀар чэзу-чэзууэ къагуригъаӀуэу щӀидзащ итӀанэ:

5– Иоппие къалэм Тхьэм сыщелъэӀурт. Тхьэм си акъылыр сщхьэщихури, щэкӀ хужь иным хуэдэу, зыгуэр уафэм къехыу къэслъэгъуащ абы щыгъуэ. Ар къуапиплӀкӀэ кӀэрыщӀауэ, уафэм кърагъэлэлэха хуэдэ, си пащхьэм ихьащ+. 6ЩэкӀ хужьым сыщеплъым, лъакъуиплӀкӀэ зекӀуэ Ӏэщхэр, хьэкӀэкхъуэкӀэхэр, ныбэгукӀэ къэзыпщыхь псэущхьэхэр, къуалэбзухэр слъэгъуащ. 7Макъ гуэрым «Петр, къэтэдж. ФӀэгъэжи, шхы!» къызжиӀэу зэхэсхащ.

8«Хьэуэ, Зиусхьэн, ар хъуххэнукъым, мышхыпхъи хьэрэми зэи зыӀуслъхьакъым», жысӀэри жэуап стыжащ.

9– А макъыр уафэм етӀуанэу къиӀукӀащ: «Тхьэм хьэлэлу икӀи шхыпхъэу жыхуиӀар уэ хьэрэму умылъытэ», жиӀэу+. 10Апхуэдэу щэнейрэ хъуащ. Уафэм псори дэкӀуеижащ итӀанэ.

11– А дакъикъэ дыдэм Кесарие къалэм кърагъэкӀыу си деж къагъэкӀуа лӀищ сэ сызыщӀэс унэм и бжэӀупэм къыӀухьащ. 12Сымычэнджащэу, абыхэм ящӀыгъуу, сыкӀуэну Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къызжиӀащ. Мы къуэшихри си гъусэу дыкӀуэри, а лӀым и унэм дыщӀыхьащ+. 13А лӀым къыджиӀащ и унэм мелыӀыч гуэр къыщыхутэу, мыпхуэдэу жиӀэу зэрилъэгъуар: «ПетркӀэ зэджэ Симон къашэну лӀыкӀуэхэр гъакӀуэ+. 14Уэрэ уи унагъуэм исхэмрэ фымыкӀуэду фыкъезыгъэлыну псалъэхэр абы къыбжиӀэнущ».

15– Сыпсэлъэну щыщӀэздзэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр абыхэм къахуехащ, дэри япэм къызэрытхуехыгъам хуэдэу+. 16Абы щыгъуэ сигу къэкӀыжащ Зиусхьэным жиӀэгъа псалъэхэр:[*] «Иуан цӀыхухэр псыкӀэ иумэхъу щытащ, ауэ Тхьэм фэ езым и Псэ ЛъапӀэмкӀэ фиумэхъынущ»+. 17Зиусхьэну Хьисэ МэссихькӀэ фӀэщхъуныгъэ диӀэ щыхъум, Тхьэм езым и Псэ ЛъапӀэр дэ къызэрытхуригъэхыгъам хуэдэу, абыхэми къахуригъэхамэ, сэ сыхэт Тхьэм сыпэувыну+?

18А псалъэхэр щызэхахым, ахэр щым хъуащ. Тхьэм щӀыхь хуащӀри, жаӀащ:

– Хамэ лъэпкъхэри я гуэныхьхэм хущӀегъуэжынурэ, мыкӀуэдыжын гъащӀэ яӀэ хъуну Тхьэм игъуэу илъытащ абы щыгъуэ.

Антиохие къалэм члисэ зэхуэс щыӀэ зэрыхъуар

19Стефан мывэкӀэ еуэурэ яукӀа нэужь, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм гугъуехь куэд зэрырагъэшэчам къыхэкӀкӀэ, ахэр зэбгрыкӀащ. Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр журтхэм фӀэкӀа зыми хуамыӀуатэурэ, Финикие хэкуми, Кипр хытӀыгуми,[*] Антиохие къалэми[*] нэс кӀуащ ахэр+. 20Кипр хытӀыгум щыщ лӀы гупми, Кириние къалэм щыщ нэгъуэщӀ лӀыхэми, Антиохие къалэм* кӀуа нэужь, Зиусхьэн Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр алыджхэми[*] хуаӀуэтащ. 21Зиусхьэныр я гъусэт абыхэм икӀи цӀыху куэд, фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуурэ, Зиусхьэным и гъуэгу техьащ.

22Мы Ӏуэхухэм я хъыбарыр Ерусалим щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм ялъэӀэсащ. ЩалъэӀэсым, Варнавэ Антиохием ягъэкӀуащ+. 23Варнавэ Антиохием кӀуэри, Тхьэм и нэфӀыр абыхэм къазэрыщыхуэр щилъагъум, гуфӀащ, емыщу Зиусхьэным гурэ псэкӀэ хуэпэжыну яхуигъэуващ. 24Варнавэ цӀыхуфӀу щытащ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэри фӀэщхъуныгъэри и гум ину илъащ. Апхуэдэурэ, ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм куэд къыхэхъуащ+.

25Щаул лъыхъуэну Варнавэ Тарс къалэм кӀуащ итӀанэ. Абы ар къыщигъуэтри, Антиохием здишащ+. 26Члисэ зэхуэсым щыщхэм я гъусэу зэхуэсурэ, цӀыху куэдым Тхьэм и псалъэхэр илъэс псокӀэ яригъэщӀащ. ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм «чыристанкӀэ» еджэ япэ дыдэ щыхъуар Антиохиерщ.

27А махуэхэм бегъымбар гуп Ерусалим къикӀри Антиохием къэкӀуащ+. 28Абыхэм ящыщу Агав зи цӀэр къэтэджри, дуней псом гъаблэшхуэ къызэрыщыхъунур Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм абы и гум кърилъхьэри къыжригъэӀащ. Клавдий кесарым[*] и тепщэгъуэращ ар къыщыхъуар+. 29ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм, щхьэж зэрылъэкӀкӀэ, Иудей хэкум ис къуэшхэм дэӀэпыкъуэгъу яхуэхъун мурад ящӀащ абы щыгъуэ. 30ФӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм апхуэдэу ящӀщ, абыхэм зэхуахьэса ахъшэр Варнавэрэ Щаулрэ ӀэщӀалъхьэри, члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэм[*] хуахьыну ягъэкӀуащ.

12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Тепщэныгъэ зиӀэхэм Екъуб зэраукӀамрэ Петр лъэхъуэщым зэрыщӀадзамрэ

12^1Ирод пащтыхьым[*] члисэ зэхуэсым щыщ цӀыху гуэрхэр яригъэубыдри, и заулӀхэм хьэкӀэкхъуэкӀагъэ ярыригъащӀэу щӀидзащ а махуэхэм. 2Иуан и къуэш Екъубыр[*] джатэкӀэ иригъэукӀащ+. 3Ар журтхэм яфӀэфӀ зэрыхъуар щилъагъум, Ирод и зауэлӀхэм Петри яригъэубыдащ. Ар къыщыхъуар ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэращ.[*]
4Петр яригъэубыдри, лъэхъуэщым щӀригъэдзащ Ирод, зауэлӀ плӀырыплӀ хъу гупиплӀым яхъумэну яӀэщӀилъхьащ ар. Ирод и мурадт ар ӀутӀыж махуэшхуэм и ужькӀэ хеящӀэм и пащхьэм иришэну+.

5Апхуэдэу Петр лъэхъуэщым щӀагъэсащ, члисэ зэхуэсым щыщхэр еш ямыщӀэу Тхьэм хуелъэӀуащ абы апщӀондэху+.

МелыӀычым Петр лъэхъуэщым къызэрыщӀишыжар

6Ирод пащтыхьым Петр хеящӀэ пащхьэм щришэну махуэм и пэ къихуэ жэщым ар, Ӏэхъулъэхъу тӀуащӀэ иралъхьауэ, зауэлӀитӀым яку дэлъу жейрт. ХъумакӀуэхэм, бжэм Ӏуту, лъэхъуэщыр яхъумэрт. 7Зиусхьэным и мелыӀычыр а унэм къыщӀэхутэри, унэр нэху къэхъуащ напӀэзыпӀэм. МелыӀычыр Петр и джабэм еуӀури, къигъэушащ:

– ПсынщӀэу тэдж! – жиӀащ абы. Петр и Ӏэхэм Ӏэхъулъэхъур къыфӀэхуащ+.

8– Зыхуапэ, уи вакъэхэри зылъытӀагъэ! – жриӀащ мелыӀычым Петр. Петр апхуэдэу ищӀащ. МелыӀычым жиӀащ итӀанэ:

– Уи щыгъын щӀыӀутелъыр щытӀагъи, си ужь иту къакӀуэ!

9Петр, мелыӀычым и ужь иту, лъэхъуэщым къыщӀэкӀыжащ. Ауэ мелыӀычым илэжьар пэжрэ мыпэжрэ Петр ищӀакъым, атӀэ зыгуэр къыхуэхутауэ и гугъащ. 10Япэрей хъумакӀуэ гупми етӀуанэрей хъумакӀуэ гупми къаблэкӀри, къалэ дыхьэпӀэм хэлъ гъущӀ куэбжэм нэсащ ахэр. Куэбжэм езыр-езыру абыхэм закъызэхуӀуихащ. Куэбжэм дэкӀри, зы уэрам ирикӀуа нэужь, Петр къигъанэри, мелыӀычыр ӀукӀыжащ напӀэзыпӀэм+.

11ЗыкъыщищӀэжым, Петр жиӀащ:

– Зиусхьэным и мелыӀычыр къигъакӀуэу, Ирод сыкъызэрыӀэщӀихари, журт цӀыхухэм къысщыщӀыну жыхуаӀэ Ӏей псори симыгъэлъагъуу, сыкъызэрыригъэлари си нэгу щӀэкӀащ иджы+.

12Петр къехъулӀар къыщыгурыӀуэжым, МарккӀэ зэджэ Иуан и анэ Мэрием деж кӀуащ ар. Абы деж цӀыху куэд щызэхуэсауэ Тхьэм елъэӀурт+. 13Петр куэбжэм щытеуӀуэм, Родэ и цӀэу унэӀут хъыджэбз гуэр къэкӀуащ куэбжэр Ӏуихыну. 14Петр и макъыр къыщицӀыхужым, гуфӀэгъуэм зэщӀищтауэ, куэбжэр Ӏуимыхыу, унэм щӀэлъэдэжри, Петр куэбжэм зэрыӀутыр унэм щӀэсхэм яжриӀащ абы.

15– Уэ жыпӀэр пщӀэжыркъым, – къыжраӀащ абыхэм. Ауэ хъыджэбзыр жиӀам текӀакъым. ИтӀанэ жаӀащ:

– Ар Петр и мелыӀычырагъэнущ.[*]+

16Петр куэбжэм теуӀуэ зэпытт. Куэбжэр Ӏуахыу, Петр щалъагъум, хуабжьу ягъэщӀэгъуащ. 17Заущэхуну Петр Ӏэ яхуищӀри, Зиусхьэным лъэхъуэщым къызэрыщӀишыжар абыхэм яхуиӀуэтащ. ИтӀанэ жиӀащ:

– Екъуби[*] адрей къуэшхэми къэхъуар евгъащӀэ.

Ар жиӀэщ, а унэм къыщӀэкӀыжри, нэгъуэщӀ щӀыпӀэ гуэрым кӀуащ+.

18Нэху щыщым, зауэлӀхэр гузэвэгъуэшхуэм хэхуауэ зыр зым еупщӀыжырт:

– Дэнэ Петр щыбзэхар?

19ЗауэлӀхэм Петр къаригъэлъыхъуэри щамыгъуэтым, Ирод пащтыхьым хъумакӀуэхэм хьэкум ятрищӀыхьри яригъэукӀащ. Ирод пащтыхьыр Иудей хэкум икӀщ, Кесарие къалэм ехри, абы къыдэнащ.

Ирод пащтыхьыр зэрылӀар

20Ирод пащтыхьым Тир, Сидон къалэхэм дэсхэм хуабжьу гужьгъэжь яхуиӀэ хъуат. А къалэхэм дэсхэр зэгурыӀуэри, Ирод деж кӀуащ. Пащтыхьым хуэлажьэ Ӏэтащхьэу Власт зи цӀэм гурыӀуэри, пащтыхьыр къаригъэкӀужыну елъэӀуащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пащтыхьым и къэралым къраш гъавэрат ахэр зэрыпсэур.

21Игъэува пӀалъэм Ирод, и пащтыхь щыгъынхэр щыгъыу, пащтыхь тахътэм тетӀысхьэри, цӀыхухэм я пащхьэм къыщыпсэлъащ.

22– Мыр цӀыху макъкъым, Тхьэм и макъщ, – жаӀэурэ цӀыхухэр зэрыгъэкӀийрт. 23Ирод пащтыхьым Тхьэм щӀыхьышхуэ зэрыхуимыщӀам щхьэкӀэ, Тхьэм и мелыӀыч гуэр а дакъикъэ дыдэм къригъэуащ. ХьэпӀацӀэхэм яшхыурэ, абы и псэр хэкӀащ+.

24Тхьэм и псалъэхэм, цӀыху нэхъыбэм ялъэӀэсурэ, заубгъурт+.

25Варнавэрэ Щаулрэ я Ӏуэхур щаухым, Ерусалим къыдэкӀыжщ, МарккӀэ зэджэ Иуан здашэри, Антиохие къалэм ягъэзэжащ+.

13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Антиохие щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм Тхьэм хуэлэжьэну Варнавэрэ Щаулрэ зэрагъэувар

13^1Бегъымбархэри дин егъэджакӀуэхэри Антиохие щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщхэм яхэтт: Варнавэ, «ФӀыцӀэкӀэ» зэджэ Симон, Кириние къалэм щыщ Луций, Манаил (ар Ирод пщым[*] и гъусэу япӀарщ), Щаул сымэ+. 2Тхьэм елъэӀуурэ, жэщи махуи нэщӀ ису щыщӀадзэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм абыхэм къажриӀащ:

– Варнавэрэ Щаулрэ сэ зыхуезджа Ӏуэхум щхьэкӀэ къысхуэвгъанэ+.

3Арати, жэщи махуи нэщӀ иса нэужь, ахэр Тхьэм елъэӀуащ, я Ӏэхэр абыхэм я щхьэм тралъхьэри,[*] Тхьэм хуэлэжьэну ягъэкӀуащ.

Кипр хытӀыгум щыщ цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм апостолхэм ирагъэдаӀуэу зэрыщытар

4Варнавэрэ Щаулрэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм игъакӀуэри, Селевкие къалэм[*] нэсащ. Абдежым кхъухькӀэ щежьэхэри, Кипр хытӀыгум кӀуащ. 5Саламин къалэм нэсри, журтхэм я синэгуэгухэм* цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм щрагъэдэӀуащ. Иуан абыхэм дэӀэпыкъуэгъуу я гъусэт+.

6ХытӀыгум и кӀыхьагъкӀэ ирикӀуэри, Паф къалэм[*] щынэсым, удыгъэ Ӏуэхум хэт журт бегъымбар нэпцӀ гуэрым ӀущӀащ. Абы и цӀэр Варисуст+. 7Ар хытӀыгум и Ӏэтащхьэ[*] Сергей Паул зи цӀэм и гъусэт. Сергей Паул цӀыху губзыгъэу щытащ. Тхьэм и псалъэхэм едэӀуэну фӀэфӀти, абы Варнавэрэ Щаулрэ иригъэблэгъащ. 8Ауэ удыгъэ Ӏуэхум хэт Елимэ зи цӀэр (Елимэм къикӀыр «Удыгъэ Ӏуэхум хэтырщ»), Ӏэтащхьэр фӀэщхъуныгъэм и гъуэгу тримыгъэхьэным и ужь иту, Варнавэрэ Щаулрэ япэувырт. 9Ауэ Щаулу ПаулкӀи зэджэм[*] и гум Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр хуабжьу хыхьэри, и нэхэр Елимэ триубыдауэ жиӀащ:+

10– Уэ шейтӀаным урикъуэщ, уэ пэжыгъэ псом урабийщ. ГъэпцӀагъэ псори бзаджагъэ псори уи гум хуэфӀу илъщ. Тхьэм и гъуэгу занщӀэхэр къуаншэ пщӀыну ухэтыныр щыбгъэтынукъэ? 11Зиусхьэным и Ӏэр къыптелъщ иджы. Дыгъэм и нэхур умылъагъуу, пӀалъэ гуэркӀэ нэф ухъунущ.

Асыхьэт дыдэм пшагъуэри кӀыфӀыгъэри Елимэ къыхуехащ. Ежьэри, къезышэкӀын гуэрым лъыхъуэу щӀидзащ итӀанэ. 12Абы къыщыщӀар щилъагъум, Ӏэтащхьэм фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъуащ. Варнавэрэ Паулрэ Зиусхьэным теухуа хъыбару кърагъэщӀар Ӏэтащхьэм игъэщӀэгъуащ.

Писидие хэкум щыщ Антиохие къалэм Паулрэ Варнавэрэ зэрыкӀуар

13Паулрэ и гъусэхэмрэ Паф къалэм кхъухькӀэ щежьэри, Памфилие хэкум щыщ Пергие къалэм кӀуащ. Иуан ахэр абы къыщинэри, Ерусалим игъэзэжащ+. 14Адрей лӀитӀыр Пергие къалэм блэкӀри Писидие хэкум щыщ Антиохие къалэм нэсащ. Щэбэт махуэм* синэгуэгум щӀыхьэри тӀысащ. 15Торэт хабзэм[*] итхэмрэ бегъымбархэм ятха тхылъхэм[*] ярытхэмрэ ящыщ гуэрхэм еджа нэужь, синэгуэгу пашэхэм зыгуэр ягъакӀуэри жрагъэӀащ:

– Ди къуэшхэ, мы цӀыхухэр зэрывгъэгушхуэн псалъэхэр фщӀэмэ, жыфӀэ!+

16Паул къэтэджщ, Ӏэ яхуищӀри, жиӀащ:

– Фэ, израил цӀыхухэри, Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъхэри, фыкъэдаӀуэ. 17Израил лъэпкъым и Тхьэм ди адэжьхэр къыхихащ. Ди лъэпкъыр Мысырым щисым, лъэпкъышхуэ ищӀри, абы къаруушхуэкӀэ къришыжащ. 18Губгъуэ нэщӀым илъэс плӀыщӀкӀэ щигъэшхащ+. 19Ханаан къэралым щыпсэу лъэпкъиблыр игъэкӀуэдри, абыхэм я къэралыр израил лъэпкъым и Ӏыхьэ хъуну къыхуигъэнэжащ. 20А псори илъэс щиплӀрэ щэ ныкъуэм къриубыдэу къэхъуащ.

– Абы и ужькӀэ Тхьэм хеящӀэхэр[*] абыхэм яритащ, Самуел бегъымбарым и махуэхэм нэсыху. 21Пащтыхь яхухихыну цӀыхухэр Самуел елъэӀуащ итӀанэ. Биниамин и унагъуэ лъэпкъым щыщу, Къыш и къуэ Щаул пащтыхь яхуэхъуну Тхьэм яритащ. Абы и ужькӀэ илъэс плӀыщкӀэ ар пащтыхьу щытащ. 22Тхьэм ар тригъэкӀыжри, Даут пащтыхьу игъэуващ. Тхьэм Даут мыпхуэдэу щыхьэт хуэхъуащ:[*] «Иессе и къуэу Даутыр си гум ирихь цӀыхуу къэзгъуэтащ. Сэ сызыхуей псори абы игъэзэщӀэнущ»+. 23А лӀым къытехъукӀа цӀыхухэм ящыщу, израил цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр Хьисэщ; Тхьэм ар абыхэм къахуигъэкӀуащ, я адэжьхэр къызэригъэгугъам тету. 24Хьисэ къэмыкӀуэ щӀыкӀэ, Иуан «Фэ фи гуэныхьхэм фахущӀегъуэжи, зызвгъэумэхъ», жиӀэурэ израил цӀыху псоми хъыбар яхуиӀуатэрт+. 25Иуан и лэжьыгъэр щиухкӀэ жиӀэрт:[*] «Сэ хэту сыкъэфлъытэрэ? Фэ фызыпэплъэр сэракъым. Фэ фызыпэплъэр си ужькӀэ къэкӀуэнущ, абы и вакъэ лъэпсхэр хуэстӀэтэнуи сэ схуэфащэкъым»+.

26(Паул итӀанэ къыщӀигъужащ:)

– Ибрэхьим къытехъукӀа си къуэшхэ, фэ нэгъуэщӀ лъэпкъхэм щыщу Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр зи гум илъхэ, Тхьэм цӀыхухэр мыкӀуэду къызэрыригъэлым и хъыбарыр къызылъэӀэсар дэращ. 27Ерусалим дэсхэмрэ абыхэм я пашэхэмрэ цӀыхухэр мыкӀуэду къезыгъэлыр зэры-Хьисэр ящӀэжакъым. Абы укӀ тралъхьащ, бегъымбархэм я псалъэу щэбэт махуэ къэс синэгуэгухэм къыщызэджэхэр а цӀыхухэм пэж ящӀащ апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ+. 28Хьисэ укӀ щӀытралъхьэн щхьэусыгъуэ ямыгъуэта пэтми, Пилат Ӏэтащхьэм[*] елъэӀуащ ар иукӀыну+. 29Хьисэ теухуауэ Тхьэм и псалъэу тхахэм хэт псори абыхэм ягъэзэщӀа нэужь, Хьисэ и гъусэхэм абы и хьэдэр жорым къыфӀахыжри, кхъэлэгъунэм щӀалъхьэжащ+. 30Ауэ Тхьэм ар лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжащ+. 31Хьисэ и гъусэу Галилей хэкум къикӀыу Ерусалим къэкӀуэгъахэм махуэ куэдкӀэ закъригъэлъагъуурэ екӀуэкӀащ итӀанэ. Ахэращ дэ ди лъэпкъым и пащхьэм Хьисэ щыхьэт щыхуэхъур иджы+.

32– Мы хъыбарыфӀыр дэ нывжыдоӀэ иджы: Тхьэм Хьисэ лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжамкӀэ ди адэжьхэр къызэригъэгугъа Ӏуэхухэр къигъэщыпкъэжурэ, дэ, абыхэм къатехъукӀа цӀыхухэм, тхуигъэзэщӀащ+. 33Уэрэд ЛъапӀэхэм ит етӀуанэ уэрэдым[*] Тхьэм Хьисэ къызэрыщыжриӀэм хуэдэу:

«Уэращ си Къуэр,
нобэ адэ сыпхуэхъуащ».

34Хьисэ зэи мылӀэжыну лӀахэм къазэрыхигъэтэджыкӀыжар Тхьэм мы псалъэхэмкӀэ жиӀащ:[*]

«Си нэфӀ щыхуэныгъэ лъапӀэр
Ӏэмал имыӀэу ныфлъызгъэсынущ,
Даут зэрызгъэгугъэгъам тету»+.

35Тхьэм и псалъэу тхахэм мыпхуэдэуи хэтщ:[*]

«Уэ уи ӀурыщӀэм и хьэдэр бгъэфынукъым»+.

36– Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и зэриухам тету, Даут и махуэхэм Тхьэм хуэлажьэри, дунейм ехыжащ. И адэжьхэр зыщӀэлъ кхъэлэгъунэм щӀалъхьэжри, и хьэдэр фыжащ+. 37Ауэ Тхьэм лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжар иужькӀэ лӀэжакъым, и хьэдэри фыжакъым. 38Аращи, си къуэшхэ, мыр зэвгъащӀэ, фэ гуэныхьу фщӀар Хьисэ къызэрыфхуигъэгъужынум и хъыбар фхудоӀуатэ+. 39ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ дэтхэнэми гуэныхьу телъ псори щхьэщихынущ, ауэ Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм гуэныхьхэр фщхьэщихын лъэкӀынукъым+. 40Фызыхуэсакъыж, бегъымбархэм жаӀа мы псалъэхэр[*] фэ къыфлъремыс:

41«ФыкъэдаӀуэ, фэ,
Тхьэм и псалъэхэр зэзымыпэсхэ,
вгъэщӀагъуэ икӀи фыкӀуэд;
сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ фи махуэхэм
Ӏуэхушхуэ гуэр згъэзэщӀэнущ.
А Ӏуэхушхуэм и хъыбарыр
зыгуэрым къывжиӀакӀи
фи фӀэщ хъунутэкъым».

42Паулрэ Варнавэрэ синэгуэгум къыщыщӀэкӀыжам къыкӀэлъыкӀуэ щэбэт махуэм а Ӏуэхухэм тепсэлъыхьыну цӀыхухэр къелъэӀуащ. 43ЗэӀущӀэр щызэбгрыкӀыжым, журтхэм ящыщ куэди, журт хъуа хамэхэм ящыщ куэди Паулрэ Варнавэрэ ящӀыгъут. Епсалъэурэ, а тӀум абыхэм быдэу гурагъэӀуащ Тхьэм и нэфӀыр къазэрыщыхуэнум и ужь ит зэпыту щытын зэрыхуейр+.

44КъыкӀэлъыкӀуэ щэбэт махуэм Тхьэм и псалъэхэм едэӀуэн щхьэкӀэ, къалэм дэс цӀыху псори, къанэ щӀагъуэ щымыӀэу, зэхуэсащ. 45Ауэ журтхэм цӀыхубэр щалъагъум, фыгъуэныр я гум къихьэри, хущӀэджэурэ, Паул жиӀар ямыдэу къэуващ+.

46Апхуэдэу щыхъум, Паулрэ Варнавэрэ тегушхуауэ жаӀащ:

– Тхьэм и псалъэхэр фэ нывжетӀэн хуеящ япэщӀыкӀэ. Ауэ фэ Тхьэм и псалъэхэм пэӀэщӀэ зывощӀэри, мыкӀуэдыжын гъащӀэ фиӀэ хъуну зыхуэвгъэфащэркъым. Мис, абы къыхэкӀкӀэ, хамэ лъэпкъ щыщхэм захудогъазэ;+
47сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм мыпхуэдэу унафэ къытхуищӀащ:[*]

«Хамэ лъэпкъхэм нэхугъэ уахуэхъуну узгъэуващ,
щӀым и гъунэхэм нэсыху,
цӀыхухэр мыкӀуэду
къебгъэлын щхьэкӀэ»+.

48Хамэ лъэпкъ щыщхэм ар щызэхахым, гуфӀэри, Зиусхьэным и псалъэхэм щӀыхь хуащӀащ. ИкӀи мыкӀуэдыжын гъащӀэ зритыну Тхьэм игъэува цӀыху псоми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ.

49Зиусхьэным и псалъэхэр а хэкум дэнэкӀи ис цӀыхухэм щалъэӀэс хъуащ. 50Ауэ пщӀэ зиӀэ цӀыхубзу Тхьэр зыгъэлъапӀэхэмрэ къалэм и пашэхэмрэ къызэщӀагъэплъащ журтхэм. Арати, цӀыхухэр Паулрэ Варнавэрэ ятезэрыгуэну зэщӀаӀэтащ, я хэкуми кърахуащ а тӀур+. 51Паулрэ Варнавэрэ я лъакъуэхэм къакӀэрыпщӀа сабэр цӀыхухэм ялъагъуу кӀэрагъэщэщыжри, Иконие къалэм кӀуащ+. 52ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм гуфӀэгъуэмрэ Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмрэ я гум куэду илъ хъуащ+.

14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Иконие къалэм дэсхэр Тхьэм и псалъэхэм Паулрэ Варнавэрэ ирагъэдаӀуэу зэрыщытар

14^1Иконие къалэм щынэсым, я хабзэм тету, Паулрэ Варнавэрэ журтхэм я синэгуэгум щӀыхьащ. Журтхэмрэ алыджхэмрэ[*] ящыщ куэдым фӀэщхъуныгъэр яӀэ ягъэхъуурэ, епсэлъащ+. 2Ауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуну зымыдэ журтхэм хамэ лъэпкъ щыщхэр зэщӀагъэплъэри, къуэшхэм къыхуагъэгубжьащ. 3Паулрэ Варнавэрэ, Зиусхьэным и хъыбарыр тегушхуауэ цӀыхухэм хуаӀуатэурэ, а къалэм куэдрэ зыщаӀэжьащ. Зиусхьэным и нэфӀ щыхуэныгъэм теухуа хъыбарыфӀым щыхьэт техъуэурэ, нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэхэри къагъэлъэгъуэну, Ӏуэху телъыджэхэри ялэжьыну Паулрэ Варнавэрэ лъэкӀыныгъэ яритащ+. 4А къалэм дэс цӀыхухэр лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъуащ. Языныкъуэхэр журтхэм, адрейхэр апостолхэм ягухьащ+. 5Хамэ лъэпкъ щыщхэри, журтхэри, абыхэм я пашэхэри я гъусэу, зэгурыӀуэри, мурад ящӀащ Паулрэ Варнавэрэ хьэкӀэкхъуэкӀагъэ къращӀэну, мывэкӀэ къеуэури къаукӀыну. 6Паулрэ Варнавэрэ абыхэм я мурадыр къы-щащӀэм, Ликаоние хэкум щыщ къалэхэу Листрэрэ Дервиерэ, абыхэм я Ӏэхэлъахэм кӀуащ+. 7ЦӀыхухэр хъыбарыфӀым щрагъэдэӀуащ а щӀыпӀэхэми.

Листрэ къалэм дэсхэр Тхьэм и псалъэхэм Паулрэ Варнавэрэ ирагъэдаӀуэу зэрыщытар

8Листрэ къалэм лӀы ныкъуэдыкъуэ гуэр дэсащ. Абы и лъакъуэхэр къыщӀэувэртэкъым, къызэралъхурэ, игъащӀэм земыкӀуауэ абдежым щыст+. 9Паул щыпсалъэм, а лӀыр едаӀуэрт. И нэхэр лӀым триубыдэри, хъужыну абы фӀэщхъуныгъэ иӀэу щилъагъум,+
10Паул макъышхуэкӀэ жиӀащ:

– Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ ныбжызоӀэ: къызэфӀэувэ.

ЛӀым, къыщылъэтри, къикӀухьу щӀидзащ+.

11Паул ищӀар цӀыхухэм щалъагъум, Ликаоние хэкум и бзэкӀэ[*] ину жаӀащ:

– Тхьэхэр, цӀыху теплъэ яӀэу, къытхуехащ+.

12Варнавэ Зевс[*] фӀащащ, къэпсэлъар Паулти, абы ЕрмийкӀэ[*] еджэ хъуащ. 13Зевс и унэшхуэ къалэм тӀэкӀу пыӀудзауэ щытым и дин пашэм цӀыхухэм выхэр куэбжэм деж къаригъэхуащ, тажхэри къригъэхьащ, езыри цӀыху гупышхуэри Паулрэ Варнавэрэ къурмэн хуащӀыну хуейти.

14Ауэ апостолхэу Варнавэрэ Паулрэ ар щызэхахым, хуамыдэу я щыгъынхэр зэфӀатхъыжурэ, цӀыху гупышхуэм яхэлъадэри, макъышхуэкӀэ псалъэу щӀадзащ+.

15– Фэ лӀы гупым сыт фщӀэр? Фэ фхуэдэу дэри дыцӀыхущ. Мы тхьэ нэпцӀ сэбэпыншэхэм фи щӀыбыр яхуэвгъазэу, Тхьэ пэжу псэум фи гупэ хуэвгъэзэн щхьэкӀэ, хъыбарыфӀыр фхудоӀуатэ. Тхьэращ уафэри, щӀыри, хыри, абыхэм щыпсэу псори къэзыгъэщӀар+. 16БлэкӀа лъэхъэнэхэм лъэпкъ псори зэрыхуейуэ я гъуэгу ирикӀуэжыну хуит ищӀащ. 17Апхуэдэу щыт пэтми, Тхьэм щыхьэтыншэ зищӀакъым: Уафэм къикӀыу уэшх къытхуригъэшхыу, и игъуэм гъавэр къытхуигъэкӀыу, шхын дыхуимыгъэныкъуэу, дигъэгуфӀэу, фӀыгъуэшхуэхэр къытхуищӀэ зэпытщ+.

18Паулрэ Варнавэрэ къурмэн зыхурамыгъэщӀу, цӀыхухэр ерагъкӀэ ягъэувыӀащ апхуэдэ щӀыкӀэкӀэ.

19Къалэхэу Антиохиерэ Икониерэ къикӀри, журт гуп къэкӀуащ абы и ужькӀэ. Тегушхуауэ апостолхэм Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр щрагъэдаӀуэм, журтхэм «Мы лӀыхэм жаӀэр пэжкъым, пцӀы яупс», жаӀэурэ цӀыхухэр апостолхэм къыбгъэдашащ.

А журтхэм цӀыхубэр зэщӀагъаплъэри, Паул мывэкӀэ къеуэурэ къаукӀыну хэтащ икӀи, лӀауэ ялъытэри, къалэм далъэфащ+. 20АрщхьэкӀэ и гъусэхэм къыщаувыхьым, къэтэджри, Паул къалэм къыдыхьэжащ. Варнавэ и гъусэу, Паул Дервие къалэм кӀуащ етӀуанэ махуэм.

Сирие хэкум щыщ Антиохие къалэм Паулрэ Варнавэрэ зэрагъэзэжар

21Паулрэ Варнавэрэ Дервие къалэми цӀыхухэм хъыбарыфӀыр щыхуаӀуатэурэ, цӀыхубэр Хьисэ и гъуэгу трагъэхьа нэужь, Листрэ, Иконие, Антиохие къалэхэм ягъэзэжащ. 22ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэр а къалэхэм щагъэгушхуэри, фӀэщхъуныгъэм и гъуэгум темыкӀыну быдэу хуагъэуващ:

– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* гугъуехь тшэчурэ дыщӀыхьэн хуейщ, – жраӀащ абыхэм+.

23Паулрэ Варнаварэ дэтхэнэ члисэ зэхуэсыми нэхъыжьхэр хухахри, Тхьэм елъэӀуурэ, жэщи махуи нэщӀурэ, Зиусхьэну фӀэщхъуныгъэ зыхуаӀэ хъуам и нэӀэр къатригъэтыным хуаунэтӀащ+. 24Писидие хэкум кӀуэцӀрыкӀри, Памфилие хэкум нэсащ абы и ужькӀэ. 25Пергие къалэм цӀыхухэр Зиусхьэным и псалъэхэм щрагъэдэӀуа нэужь, Атталие къалэм ехащ.

26А къалэм къыдэкӀри, кхъухькӀэ Антиохие къалэм кӀуащ. Антиохиеращ члисэ зэхуэсым щыщхэм Паулрэ Варнавэрэ ялэжьа Ӏуэхум щхьэкӀэ Тхьэм и нэфӀыр къащыхуэну зыщыхуагъэзар+. 27Паулрэ Варнавэрэ Антиохием щынэсым, члисэ зэхуэсым щыщхэр зэхуашэсри, Тхьэм абыхэм яригъэлэжьа Ӏуэху псори, хамэ лъэпкъ щыщхэм фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун щхьэкӀэ, Тхьэм бжэр къазэрыхузэӀуихари жраӀащ. 28ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я деж куэдрэ щыӀэну къэнащ ахэр.

15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Апостолхэмрэ нэхъыжьхэмрэ Ерусалим зэӀущӀэ зэрыщащӀар

15^1ЛӀы гуэрхэр Иудей хэкум къикӀщ, Антиохие къакӀуэри, къуэшхэм мыпхуэдэ жраӀэу щӀадзащ:

– Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм сунэт фащӀын хуейуэ къегъэув, сунэт фамыщӀмэ, Тхьэм фымыкӀуэду фыкъригъэлынукъым.

2Паулрэ Варнавэрэ абыхэм жаӀэр ямыдэу хуабжьу едэуащ. Арати, къуэшхэм мурад ящӀащ Паулрэ Варнавэрэ, цӀыху гуп я гъусэу, Ерусалим дэс апостолхэмрэ[*] нэхъыжьхэмрэ[*] я деж мы Ӏуэхум щхьэкӀэ ягъэкӀуэну+. 3Члисэ зэхуэсым щыщхэр Паулрэ Варнавэрэ ядэкӀуатэри, гъуэгу трагъэхьащ. Паулрэ Варнавэрэ Финикиемрэ Самариемрэ кӀуэцӀрыкӀащ. ЩыкӀуэцӀрыкӀым, хамэ лъэпкъ щыщхэр Тхьэм и гъуэгу зэрытехьам и хъыбарыр къуэш псоми хуаӀуэтэжри, ахэр хуабжьу ягъэгуфӀащ. 4Ерусалим щынэсым, члисэ зэхуэсым щыщхэми, апостолхэми, нэхъыжьхэми ахэр ирагъэблэгъащ. Тхьэм абыхэм ящӀэну ялъигъэкӀа псори хуаӀуэтэжащ.

5Апхуэдэу щыхъум, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ фарисей[*] гупкӀэ зэджэ динырылажьэхэм щыщхэр къэтэджри, жаӀащ:

– Хамэ лъэпкъ щыщхэри сунэт фщӀын, Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итхэри евгъэгъэзэщӀэн хуейщ.

6А Ӏуэхум тепсэлъыхьын щхьэкӀэ, апостолхэри нэхъыжьхэри зэхуэсащ. 7Куэдрэ зэдэуа нэужь, Петр къэтэджри, абыхэм яжриӀащ:

– Си къуэшхэ, фэ фщӀэркъэ, хамэ лъэпкъ щыщхэм ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъун щхьэкӀэ, хъыбарыфӀыр яхуэсӀуэтэну Тхьэм сэ псом япэ сыкъызэрыфхихар+. 8Езы Тхьэуэ цӀыхухэм я гум илъыр зыщӀэм и Псэ ЛъапӀэр дэ къызэрытхуригъэхам хуэдэу, хамэ лъэпкъ щыщхэми къахуригъэхыурэ, ахэри зэрищтэр къигъэлъэгъуащ+. 9Абыхэмрэ дэрэ дякум Тхьэм зэхэгъэж къыдилъхьакъым, абыхэм ягури фӀэщхъуныгъэмкӀэ игъэкъэбзэжащи+. 10Дэри ди адэжьхэми тхуэмыхьа хьэлъэр ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм ятефлъхьэу, сыт Тхьэр вгъэунэхуну и ужь фыщӀитыр+? 11Ди Зиусхьэн Хьисэ Мэссихьым и нэфӀ щыхуэныгъэм и фыгъэкӀэ Тхьэм дымыкӀуэду дыкъызэрыригъэлыр ди фӀэщ мэхъу, абы и нэфӀ щыхуэныгъэм и гъуэгукӀэ хамэ лъэпкъ щыщхэри мыкӀуэду къызэрыригъэлым хуэдэу+.

12ЦӀыху зэхуэса псори щым хъуауэ, хамэ лъэпкъхэм я деж Тхьэм Варнавэрэ Паулрэ нэщэнэ гъэщӀэгъуэныщэу щаригъэгъэлъэгъуахэри Ӏуэху телъыджэу щаригъэлэжьахэри къыщаӀуэтэжым, едаӀуэрт. 13И ужькӀэ, псэлъэн щаухым, Екъуб[*] жиӀащ:

– Си къуэшхэ, мы жысӀэм фыкъедаӀуэ!+
14Тхьэр езым и цӀэкӀэ зэджэну лъэпкъыр къыхихын щхьэкӀэ, хамэ лъэпкъ щыщхэм япэщӀыкӀэ зэреплъар Симон зэхыдигъэщӀыкӀащ. 15Бегъымбархэм я псалъэхэр Петр жиӀам тохуэ. Тхьэм и псалъэу тхахэм зэрыхэтым хуэдэу,[*]

16«ИтӀанэ къэзгъэзэжынурэ,

Даут пащтыхьым и унэ къызэтеуар
зэтезгъэувэжынущ,
жеӀэ Зиусхьэным.
Зэхэкъутахэри сщӀыжынурэ,
а унэр зэтезгъэувэжынущ,
17дунейм и цӀыхуу къэнахэмрэ
сэ си цӀыху хъуну къыхуезджа
хамэ лъэпкъ псомрэ
Зиусхьэным лъыхъуэн щхьэкӀэ.
18Мыпхуэдэу жызыӀар Зиусхьэну
мы Ӏуэхухэр куэд щӀауэ цӀыхухэм
езыгъэщӀар арщ».

19Екъуб мыри къыщӀигъужащ:

– Аращи, сэ сызэригугъэмкӀэ, хамэ лъэпкъ щыщу Тхьэм и гъуэгу техьэхэм гугъуехь ятелъхьэн хуейкъым. 20Ауэ цӀыхухэм тхьэ нэпцӀхэм хуащӀа къурмэныпхъэм и лым, зинэ щӀэным, ятхьэла псэущхьэхэм я лым,[*] лъым[*] пэӀэщӀэ защӀыну, езыхэм къращӀэну зыхуэмейр нэгъуэщӀхэм ирамыщӀэнуи дэ яхуэттхын хуейщ;+
21сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ пасэрей зэманхэм къащыщӀэдзауэ Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итхэм къалэ псоми щезыгъэдаӀуэхэри, щэбэт махуэ къэси абы итхэм щеджэ синэгуэгухэри щыӀэщ.

Хамэ лъэпкъ щыщу фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм апостолхэмрэ нэхъыжьхэмрэ хуатха тхылъыр

22Арати, члисэ зэхуэсым хэт псори я гъусэу, апостолхэмрэ нэхъыжьхэмрэ мурад ящӀащ езыхэм я цӀыхухэм щыщу лӀы гуэрхэр къыхахыну, Паулрэ Варнавэрэ ящӀыгъуу Антиохие ягъэкӀуэн щхьэкӀэ. Къуэшхэм я унафэщӀхэм ящыщу ВарсавэкӀэ зэджэ Иудэрэ Силэрэ хахащ+. 23Мыпхуэдэ тхылъ ятхри, абыхэм иратащ:

«Фи къуэшхэу апостолхэми нэхъыжьхэми, фэ хамэ лъэпкъхэм ящыщ къуэшхэу Антиохие къалэм дэсхэми, Сирие, Киликие хэкухэм исхэми фӀэхъус фыдох. 24ЦӀыху гуэрхэр дэ къытхэкӀри, „Сунэт фащӀын хуейщ икӀи Мусэ и Торэт хабзэм итхэм федэӀуэн хуейщ“, жаӀэурэ, я псалъэхэмкӀэ фызэӀащӀауэ икӀи фагъэгузэвауэ дэ зэхэтхащ, ауэ ахэр дэ нэдгъэкӀуакъым+. 25Аращи, дэ дызэхуэсри, цӀыху гуэрхэр хэтхыу, дэ фӀыуэ тлъагъу Варнавэрэ Паулрэ я гъусэу ныфхуэдгъэкӀуэну дызэгурыӀуащ. 26А тӀур Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь и цӀэм хуолажьэ, я псэми еблэжыркъым. 27Апхуэдэу Иудэрэ Силэрэ ныфхудогъакӀуэ. Дэ ттхар абыхэм я жьэкӀэ къывгурагъэӀуэнущ. 28ФызэдэӀуэн хуей мы унафэхэм нэмыщӀ, нэгъуэщӀ хьэлъэ фтедмылъхьэну Тхьэм и Псэ ЛъапӀэмкӀи дэркӀи тфӀэигъуэщ+. 29ЦӀыхухэм тхьэ нэпцӀхэм хуаукӀа къурмэныпхъэм и лым, лъым, ятхьэла псэущхьэхэм я лым, зинэ щӀэным пэӀэщӀэ зыфщӀ. Фэ къыващӀэну фызыхуэмейр нэгъуэщӀхэм евмыщӀэ! А Ӏуэхухэм пэӀэщӀэ зыфщӀымэ, фӀы фощӀэ. Узыншэу фыщыт!»

30А лӀыхэр гъуэгум трагъэхьащ. Ахэр Антиохие щынэсым, члисэ зэхуэсым щыщхэр зэхуашэсри, тхылъыр иратащ. 31Тхылъым щеджэм, ахэр абы ит хъыбарым игъэгушхуащ икӀи игъэгуфӀащ. 32Иудэрэ Силэрэ, бегъымбарти, къуэшхэм ягухэр псалъэ куэдкӀэ ягъэбыдэурэ ягъэгушхуащ+. 33Ахэр абы тӀэкӀурэ щыпсэуа нэужь, къэзыгъэкӀуахэм я деж ягъэзэжыну гъуэгу махуэкӀэ ехъуэхъури, къуэшхэм ирагъэжьэжащ. 34Ауэ Силэ Антиохие къыдэнэну триубыдащ. Иудэ Ерусалим игъэзэжащ. 35Паулрэ Варнавэрэ Антиохие къыдэнащ. НэгъуэщӀ куэдым я гъусэу, цӀыхухэм Зиусхьэным и псалъэхэр ирагъащӀэрэ, хъыбарыфӀым щӀагъэдэӀуу, ахэр Антиохие дэсащ+.

Паулрэ Варнавэрэ зэрызэбгъэдэкӀар

36Зыкъом дэкӀа нэужь, Паул Варнавэ жриӀащ:

– Тхьэм и псалъэхэм щедгъэдаӀуэу щыта къалэ псоми дэс къуэшхэм я деж дыгъэгъэзэжи, зэрыпсэур зэдгъэгъэлъагъу.

37Варнавэ МарккӀэ зэджэ Иуан здишэну хуейт+. 38Ауэ Паул ар я гъусэу здашэныр игъуэу къилъытакъым; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ МарккӀэ зэджэ Иуан Памфилие хэкум щабгъэдэкӀри, абыхэм Ӏуэху ядищӀэну ядэкӀуэтэкъым+. 39Паулрэ Варнавэрэ апхуэдизкӀэ зэныкъуэкъуати, зэбгъэдэмыкӀыу хъуакъым. Варнавэ Марк здишэри, Кипр хытӀыгум кхъухькӀэ кӀуащ. 40Паул гъусэу Силэ къыхихащ. Къуэшхэм Тхьэм и нэфӀыр абыхэм къащыхуэну елъэӀуа нэужь, ахэр гъуэгу техьащ+. 41Члисэ зэхуэсхэм ящыщхэр ягъэгушхуэурэ, Сирие, Киликие хэкухэр зэхакӀухьащ абыхэм.

16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Тимофей Паулрэ Силэрэ гъусэ зэрахуэхъуар

16^1Паул Дервие къалэм, итӀанэ Листрэ къалэм нэсащ иужькӀэ. Тимофей и цӀэу ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ лӀы гуэр абы дэсащ. Абы и анэр фӀэщхъуныгъэ зиӀэ журтт, и адэр алыджт[*]+. 2Листрэрэ Икониерэ дэс къуэшхэм а лӀым пщӀэ хуащӀырт. 3Паул Тимофей здишэну хуейт. А лъэныкъуэм ис журтхэм щхьэкӀэ Паул зыгуэрым Тимофей сунэт иригъэщӀащ;[*] Тимофей и адэр зэрыалыджыр цӀыху псоми ящӀэрти+. 4Къалэхэр къызэхакӀухьурэ, Ерусалим дэс апостолхэмрэ нэхъыжьхэмрэ ягъэува унафэхэм едэӀуэн щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм а унафэхэр жраӀэрт+. 5Апхуэдэу, члисэ зэхуэсхэм щыщхэм фӀэщхъуныгъэшхуэ яӀэ нэхъ хъуурэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм я бжыгъэм махуэ къэси хэхъуэрт+.

Троадэ къалэм Тхьэм Паул лӀы гуэр къызэрыщыхуигъэхутар

6Паулрэ и гъусэхэмрэ, Асие хэкум цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм щрагъэдэӀуэн мурадкӀэ, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм хуит имыщӀауэ, Фригиемрэ Галатиемрэ я хэкум зэпрыкӀащ+. 7Мисие хэкум щынэсым, Вифиние хэкум ихьэну хэтащ, ауэ Хьисэ и Псэ ЛъапӀэм ахэр хуит ищӀакъым+. 8Мисие хэкум кӀуэцӀрыкӀри, Троадэ къалэм[*] ехащ итӀанэ+. 9Тхьэм Паул зыгуэр къыхуигъэхутащ жэщым: Македоние хэкум[*] щыщ лӀы гуэр къэхутэри къелъэӀуащ:

– Македонием къакӀуи, дэӀэпыкъуэгъу къытхуэхъу, – жиӀэри.

10Тхьэм Паул ар къызэрыхуигъэхутэу, хъыбарыфӀыр а цӀыхухэм хуэтӀуэтэну Тхьэм дыкъызэрыхуриджам дыщыгугъыу, Македоние хэкум дыкӀуэну зыдгъэхьэзыращ.[*]

Лидие зи цӀэ цӀыхубзыр Хьисэ и гъуэгу зэрытехьар

11Апхуэдэу Троадэ къалэм кхъухькӀэ дыщежьэщ, Самофракие хытӀыгум занщӀэу дыкӀуэри, етӀуанэ махуэм Неапол къалэм дынэсащ. 12Абы дыдэкӀри, Филиппи къалэм дыкӀуащ итӀанэ. Ар Македоние хэкум хыхьэу а лъэныкъуэм щыӀэ къалэхэм я нэхъ инт. А къалэр зыухуар Рим къэралыгъуэшхуэм и цӀыхухэращ. А къалэм махуэ бжыгъэкӀэ дыщыӀащ+.

13Къалэм щэбэт махуэм дыдэкӀри, псым дыкӀуащ. Абдежым цӀыхухэр Тхьэм щелъэӀу щӀыпӀэ къыщыдгъуэтынщ жытӀэщ, дытӀысри, къызэхуэса цӀыхубзхэм депсэлъащ. 14ЦӀыхубз гуэр, Лидие и цӀэу, яхэт абыхэм, къэдаӀуэу. Ар Фиатирэ къалэм дэс щэкӀ плъыжь-фӀыцӀафэ лъапӀэ зыщэхэм ящыщт. Тхьэр игъэлъапӀэрт абы. Паул жиӀахэм и фӀэщу едэӀуэну, Тхьэм абы и гур хузэӀуихащ+. 15Ари и унэм исхэри думэхъащ дэ. Арати, а цӀыхубзыр къыдэлъэӀуащ:

– ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм сащыщу флъытэмэ, си унэм фынеблагъэ.

Ар ди фӀэщ ищӀри, дригъэблэгъащ+.

Тепщэныгъэ зиӀэхэм Паулрэ Силэрэ Филиппи къалэм лъэхъуэщым зэрыщыщӀадзар

16Тхьэм щелъэӀу щӀыпӀэм махуэ гуэрым дыздэкӀуэм, жин бзаджэм иӀыгъыу, тхьэгурымагъуэ унэӀут хъыджэбз гуэр къытӀущӀащ. КъэхъункъэщӀэн Ӏуэхухэр цӀыхухэм яжриӀэурэ, и тепщэхэм ахъшэ куэд къахуилэжьырт абы. 17А хъыджэбзым, Паулрэ дэрэ ди ужь имыкӀыу, ину псалъэурэ жиӀэрт:

– Мы лӀыхэр Тхьэуэ Лъагэм и лӀыкӀуэщ. Тхьэм фымыкӀуэду фыкъызэрыригъэлын гъуэгур абыхэм къывжаӀэ.

18Махуэ зыбжанэкӀэ апхуэдэу ищӀа нэужь, Паул губжьщ, зыкъригъэзэкӀри, хъыджэбзыр зыӀыгъ жин бзаджэм жриӀащ:

– Хьисэ Мэссихь и цӀэкӀэ мы хъыджэбзым ухэкӀыну унафэ пхузощӀ.

Ар зэрыжиӀэу, жин бзаджэр хъыджэбзым хэкӀыжащ+.

19Зыщыгугъ ахъшэ къэкӀуапӀэр зэрамыӀэжыр хъыджэбзым и тепщэхэм щалъагъум, Паулрэ Силэрэ яубыдри, тепщэныгъэ зиӀэхэм я пащхьэм къалэ утым щралъэфащ. 20Ӏэтащхьэхэм я пащхьэм щрашэм, абыхэм мыпхуэдэу жаӀащ:

– Мы лӀыхэр журтщ. Ди къалэм дэсхэр хуабжьу зэӀащӀэ. 21Дэ, Рим къэралышхуэм и цӀыхухэм, дымыщӀапхъэ-зедмыхьэпхъэ хабзэхэр цӀыхухэм ирагъащӀэ.

22ЦӀыхубэр, адрейхэм я гъусэу, Паулрэ Силэрэ тезэрыгуащ. Ӏэтащхьэхэм Паулрэ Силэрэ я щыгъынхэр зэфӀатхъри, щӀопщкӀэ абыхэм еуэну зауэлӀхэм унафэ хуащӀащ+. 23Удын куэд ираха нэужь, ахэр лъэхъуэщым щӀадзащ. Лъэхъуэщым и хъумакӀуэм ахэр сакъыу ихъумэну унафэ хуащӀащ. 24Апхуэдэ унафэ щыхуащӀым, Паулрэ Силэрэ лъэхъуэщым хэт хьэпсэм иридзэри, я лъакъуэхэр пкъом ирипхащ хъумакӀуэм+.

25Паулрэ Силэрэ Тхьэм елъэӀуурэ, тхьэщӀыхь уэрэдхэр жаӀэу щӀадзащ жэщ ныкъуэм. Лъэхъуэщым щӀэс адрей цӀыхухэри къедаӀуэрт+. 26ЩӀыр напӀэзыпӀэм ин дыдэу хъейри, лъэхъуэщым и лъабжьэр къызэщӀэзджызджащ. А сыхьэт дыдэм лъэхъуэщым и бжэ псори къызэӀукӀащ, лъэхъуэщым щӀэс псоми я гъущӀ Ӏэхъулъэхъухэри къызэрылъэлъащ+. 27Лъэхъуэщым и хъумакӀуэр къэушри, лъэхъуэщым и бжэхэр зэӀухауэ щилъагъум, абы щӀэсахэр щӀэпхъуэжауэ къыфӀэщӀщ, и джатэр кърихри, зиукӀыжыну хуежьащ+. 28Ауэ Паул макъышхуэкӀэ джэри, жиӀащ:

– Лей зумыхыж! Дэ псори мыбы дыщӀэсщ!

29Лъэхъуэщым и хъумакӀуэм зыгуэрым уэздыгъэ нэху къригъэхьащ, лъэхъуэщым щӀэлъадэри, Паулрэ Силэрэ я лъабжьэм кӀэзызу зыщӀидзащ+. 30ИтӀанэ ахэр лъэхъуэщым къыщӀишыжри, жиӀащ:

– Зи щӀыхь инхэ, Тхьэм сымыкӀуэду сыкъригъэлын щхьэкӀэ, сыт сщӀэн хуейр+?

31– Зиусхьэн ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зигъэӀи, уэри уи унагъуэри Тхьэм фымыкӀуэду фыкъригъэлынущ, – жаӀащ абыхэм+.

32Апхуэдэу щыхъум, Паулрэ Силэрэ лъэхъуэщым и хъумакӀуэми абы и унэм щӀэс псоми Зиусхьэным и псалъэхэр хуаӀуэтащ. 33А жэщым, а сыхьэт дыдэм, лъэхъуэщым и хъумакӀуэм Паулрэ Силэрэ унэ гуэрым щӀишэри, я уӀэгъэхэр яхуитхьэщӀыжащ. Абы и ужькӀэ езыми и бын псоми, пӀалъэ къыхамыгъэкӀыу, зрагъэумэхъащ+. 34Лъэхъуэщым и хъумакӀуэм ахэр езым и унэм щӀишэри, игъэшхэну Ӏэнэ къахуищтащ. ТхьэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэ зэрыхъуам щхьэкӀэ езыри и унагъуэри гуфӀащ+.

35Нэху щыщым, Ӏэтащхьэхэм я ӀуэхутхьэбзащӀэхэр, «Мы лӀыхэр щхьэхуит фщӀыж!» жраӀэну, лъэхъуэщым и хъумакӀуэм деж ягъэкӀуащ. 36Лъэхъуэщым и хъумакӀуэм а хъыбарыр Паул жриӀэжащ:

– Ӏэтащхьэхэм фаутӀыпщыжыну я ӀуэхутхьэбзащӀэхэр къагъэкӀуащ. Аращи, иджы фыщӀэкӀыж. Гъуэгу махуэ!

37– Рим цӀыхухэм[*] дащыщ пэтми, хьэкум къыттрамыщӀыхьу цӀыхухэм ялъагъуу щӀопщкӀэ къыдэуэри, лъэхъуэщым дыщӀадзащ, – яжриӀащ Паул. – Щэхуу даутӀыпщыжыну ара иджы? Хьэуэ, ар хъунукъым, езыхэр кърекӀуи, дыщӀрешыж!+

38ӀуэхутхьэбзащӀэхэм а псалъэхэр Ӏэтащхьэхэм хуаӀуэтэжащ. Паулрэ Силэрэ рим цӀыхухэм зэращыщыр щызэхахым, шынащ. 39Ахэр къакӀуэри, къелъэӀуащ, «Губгъэн къэтхуэвмыщӀ», жаӀэри. Лъэхъуэщым къыщӀашыжри, къалэм дэкӀыжыну елъэӀуащ+. 40Паулрэ Силэрэ лъэхъуэщым къыщӀэкӀыжри, Лидие и унэм кӀуащ. Абдежым къуэшхэм щахуэзэри, ахэр ягъэгушхуащ. Къалэм дэкӀыжащ итӀанэ+.

17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Фессалоникэ къалэм и цӀыхухэм Паулрэ и гъусэхэмрэ гугъуехь зэрырагъэшэчар

17^1Паулрэ и гъусэхэмрэ Амфипол, Аполлоние къалэхэм къаблэкӀри Фессалоникэ къалэм къэкӀуащ. Журтхэм абы синэгуэгу щаӀащ+. 2Паул, зэрихабзэу, абыхэм я синэгуэгум щӀыхьэри, Тхьэм и псалъэу тхахэм щыщ къахуеджэурэ, щэбэт махуищкӀэ абыхэм щедэуащ+. 3Мэссихь, гугъуехь ишэча нэужь, лӀахэм къахэтэджыкӀыжын хуейуэ зэрыщытар захригъэщӀыкӀыурэ, яхуигъэнэхуащ.

– Хьисэ зи хъыбар фхуэсӀуатэр Мэссихьыращ, – жиӀащ+. 4Журтхэм ящыщ зыкъомым фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъури, Паулрэ Силэрэ гъусэ зыхуащӀащ. Абыхэм нэмыщӀ, Тхьэр зыгъэлъапӀэ алыджхэм ящыщ куэдми, цӀыхубз цӀэрыӀуэхэм ящыщ куэдми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ.

5Ауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ мыхъуа журтхэр фыгъуэрти, цӀыху зэхуэсыпӀэм лӀы напэншэхэр къыщагъуэтщ, цӀыху гупышхуэ зэхуашэсри, абыхэм къалэм дэсхэр къызэщӀагъэстащ. Иасон и унэм ежалӀэри, Паулрэ Силэрэ къыщӀашу, цӀыхухэм я пащхьэм кърашэну мурад ящӀащ итӀанэ+. 6Ахэр щамыгъуэтым, Иасонрэ къуэшхэм ящыщ гуэрхэмрэ къалэ къулыкъущӀэхэм я пащхьэм иралъафэри, кӀийурэ мыпхуэдэу жаӀащ:

– Дуней псори зэӀызыщӀэ мы цӀыхухэр мыбы къэкӀуащ иджы. 7Иасон и унэм иригъэблэгъащ ахэр. «НэгъуэщӀ пащтыхь, Хьисэ зи цӀэр, щыӀэщ», жаӀэурэ кесарым и унафэхэм поув+.

8Апхуэдэу щыжаӀэм, цӀыхубэри къалэ къулыкъущӀэхэри къагъэпӀейтеящ. 9Къалэм къулыкъущӀэхэм Иасонрэ и гъусэхэмрэ тхьэ ирагъаӀуэри, къаутӀыпщыжащ абы и ужькӀэ.

Верие къалэм дэс цӀыхухэм ящыщ куэд Хьисэ и гъуэгу зэрытехьар

10Жэщ зэрыхъуу, къуэшхэм Паулрэ Силэрэ Верие къалэм ягъэкӀуащ. Зэрынэсу, ахэр журтхэм я синэгуэгум щӀыхьащ. 11Фессалоникэ дэсхэм нэхърэ, Верие дэсхэм щыпкъагъэ нэхъ яхэлът. Тхьэм и псалъэхэм я гуапэу еувэлӀащ. Паул жиӀахэр Тхьэм и псалъэу тхахэм техуэрэ темыхуэрэ зэхагъэкӀын щхьэкӀэ, Тхьэм и псалъэу тхахэм махуэ къэси хэплъэрт. 12Журтхэм ящыщ куэдми, алыдж цӀыхубз цӀэрыӀуэхэмрэ цӀыхухъухэмрэ ящыщ зыкъомми фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ.

13Паул Верие къалэм дэс цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэу зэрыщытар Фессалоникэ щыщ журтхэм къыщащӀэм, Верие къакӀуэри, цӀыхубэр зэщӀагъэплъащ икӀи къагъэпӀейтеящ. 14Къуэшхэм Паул хы Ӏуфэм ягъэкӀуащ занщӀэу, Силэрэ Тимофейрэ Верие къалэм къыдэнащ. 15Паул зышэхэм ар Афинэ къалэм нагъэсащ. Силэрэ Тимофейрэ езым деж псынщӀэу къэкӀуэну Паул зышахэм унафэ яхуищӀа нэужь, абыхэм ягъэзэжащ.

Афинэ къалэм дэс цӀыхухэм я пащхьэм Паул къызэрыщыпсэлъар

16Афинэ къалэм Силэрэ Тимофейрэ щапэплъэу, тхьэ нэпцӀ сурэтхэр къалэм дэзу щилъагъум, ар Паул игу къеуащ+. 17Паул журтхэмрэ Тхьэр зыгъэлъапӀэхэмрэ синэгуэгум щепсалъэрт, зэхуэсыпӀэм щызэӀущӀэхэми махуэ къэси щедауэрт. 18Епикурейхэмрэ[*] стоикхэмрэ[*] ящыщ философ гуп Паул къедауэу щӀадзащ.

– Мы щхьэгъавэм сыт жиӀэну зыхуейр? – жаӀащ зыкъомым.

– Мы лӀым тхьэ хамэхэм я хъыбар къиӀуатэ хуэдэщ, – жаӀащ адрейхэм. Апхуэдэу щӀыжаӀар Паул Хьисэрэ лӀахэр къызэрытэджыжынумрэ[*] теухуа хъыбархэр цӀыхухэм яхуиӀуатэу зэрыщытарщ. 19А философхэм ареопаг[*] Ӏуащхьэм деж щызэӀущӀэ хасэм Паул здашэри къыжраӀащ итӀанэ:

– Уэ цӀыхухэм ебгъащӀэ ӀуэхущӀэхэр къыдгурыбгъэӀуэн+? 20Псалъэ гъэщӀэгъуэнхэр къыджыбоӀэ. Абыхэм къикӀыр тщӀэн ди гуапэщ.

21Афинэ къалэм щыщ псоми, абы дэс хамэхэми хъыбарыщӀэхэр яӀуэтэнымрэ едэӀуэнымрэ зыпащӀ щыӀэтэкъым, а Ӏуэхуми зэман куэд яфӀэфӀыпсу трагъэкӀуадэрт.

22Ареопаг Ӏуащхьэм щызэӀущӀэ хасэм и пащхьэм къиувэри, Паул жиӀащ:

– Афинэ дэс лӀыхэ! Фэ тхьэ куэдыр сыт и лъэныкъуэкӀи ину вгъэлъапӀэу солъагъу; 23сэ къэскӀухьурэ, фи тхьэлъэӀупӀэхэм сыщеплъым, мыпхуэдэу зытетха къурмэнщӀыпӀэ[*] гуэр срихьэлӀащ: «ДымыщӀэ Тхьэм щхьэкӀэ». Аращи, фэ фымыщӀэ Тхьэм и хъыбарыращ сэ фхуэсӀуатэр.

24– Тхьэуэ дунейри дунейм тетхэри къэзыгъэщӀар уафэми щӀылъэми я Зиусхьэнырщ. Ар цӀыхухэм я ӀэкӀэ ящӀа тхьэлъэӀупӀэ унэшхуэхэм щӀэскъым+. 25ЦӀыхухэм я ӀэкӀэ езым зыгуэр къыхуащӀын хуейкъым. Аращ псэ зыӀут псори щызыгъэӀэри, жьы къезыгъапщэри, зыхуэныкъуэ псори езыгъэгъуэтри+. 26Тхьэм зы цӀыху закъуэм цӀыху лъэпкъ псори къыхигъэхъукӀащ, ахэр дунейм дэнэкӀи щыпсэун щхьэкӀэ. Я тетыгъуэхэмрэ я псэупӀэхэмрэ гъунапкъэ яхуэхъунур игъэуващ+. 27Тхьэм цӀыхухэр къыщӀигъэщӀар ахэр езым лъыхъуэурэ икӀи Ӏэбэрабэурэ, Ӏэмал гуэркӀэ къагъуэтын щхьэкӀэщ. Апхуэдэу щыт пэтми, Тхьэр дэ тщыщ дэтхэнэми пэжыжьэкъым, 28«Езыращ дызыгъэпсэури, дызезыгъакӀуэри, дыщызыгъэӀэри», зыгуэрым зэрыжиӀам хуэдэу.[*] «Дэри дрибынщ», фэ фи тхакӀуэхэм[*] ящыщ зыкъомым зэрыжаӀам хуэдэу.

29– Аращи, Тхьэм дызэрибыным щхьэкӀэ, цӀыхухэм я ӀэпэӀэсагъэрэ акъылыфӀагъэкӀэ дыщэм, дыжьыным, мывэм къыхащӀыкӀа сурэтхэм Тхьэр яхуэдгъадэ хъунукъым. 30БлэкӀа зэманхэм, цӀыхухэм щӀэныгъэ ямыӀэу щыщытам, Тхьэр абыхэм нэ ӀейкӀэ къеплъыгъакъым, атӀэ цӀыху псоми, дэнэ щыӀэми, я гуэныхьхэм хущӀегъуэжыну унафэ къахуещӀ иджы;+
31сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм зы махуэ игъэуващ. Езым къигъэлъэгъуа лӀым дунейм и цӀыху псоми хьэкум захуэ ятригъэщӀыхьынущ а махуэм. Апхуэдэу зэрыхъунур Тхьэм цӀыху псоми ягуригъэӀуащ а лӀыр лӀахэм къахигъэтэджыкӀыжурэ+.

32ЛӀахэр къызэрытэджыжынум и хъыбарыр Паул жиӀэу щызэхахым, языныкъуэхэр Паул щыдыхьэшхащ, языныкъуэхэм жаӀащ:

– Уэ мы жыпӀа хъыбарым дедэӀуэну дыхуейщ дяпэкӀи.

33Апхуэдэу, Паул абыхэм яхэкӀыжащ. 34Зыкъомым Паул гъусэ зыхуащ, фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуащ. Ареопаг Ӏуащхьэм щызэӀущӀэ хасэм щыщ Дионисий, Дамар и цӀэу цӀыхубз гуэр, нэгъуэщӀ зыкъоми а фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм яхэтт.

18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Коринф къалэм цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм Паул щригъэдаӀуэу зэрыщытар

18^1Паул Афинэ къалэм дэкӀыжри, Коринф къалэм кӀуащ абы и ужькӀэ. 2Абы Паул зы журт гуэр, Акилэ и цӀэу, Понт хэкум къыщалъхуар, къыщигъуэтри ӀущӀащ. Акилэрэ абы и щхьэгъусэ Прискиллэрэ Италие къэралым къикӀагъащӀэт; Клаудий кесарым[*] журт псоми Рим къалэшхуэр ябгынэну унафэ яхуищӀыгъати. Паул Акилэрэ Прискиллэрэ я деж кӀуащ+. 3Я ӀэщӀагъэр зэрызэхуэдэм щхьэкӀэ Паул абыхэм я деж щыӀэу ядэлажьэрт. Абыхэм я ӀэщӀагъэр шэтыр щӀынырт. 4Паул и псалъэхэр журтхэмрэ алыджхэмрэ фӀэщ зэращищӀыным хэту, абыхэм синэгуэгум щедауэрт щэбэт махуэ къэс+.

5Силэрэ Тимофейрэ Македоние хэкум къыщикӀым, Паул гурэ псэкӀэ цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдаӀуэурэ, Хьисэ зэры-Мэссихьым* журтхэм я пащхьэм щыхьэт щытехъуэрт+. 6Ауэ журтхэр Паул пэувыжу щыхуэхъущӀэм, и щыгъынхэр абыхэм я пащхьэм щиутхыпщӀыжри яжриӀащ:

– Къуаншэр фэращи, фи къуаншагъэм пэкӀуэр фи щхьэм лъресыж! Сэ сыкъабзэщ. Хамэ лъэпкъхэм я деж сыкӀуэнущ нобэ щыщӀэдзауэ+.

7Арати, Паул синэгуэгум къыщӀэкӀыжри, Тхьэр зыгъэлъапӀэу Иуст зи цӀэ лӀы гуэрым и унэм кӀуащ. Абы и унэр синэгуэгум гуэтт. 8Синэгуэгум и пашэ Крисп, и унагъуэр зэрыщыту и гъусэу, ЗиусхьэнымкӀэ фӀэщхъуныгъэ иӀэ хъуащ. Коринф къалэм дэс цӀыху куэди Паул едэӀуэурэ, фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъури, зрагъэумэхъащ+.

9Жэщ гуэрым Зиусхьэныр Паул къыхуэхутэри къыжриӀащ:

– Умышынэ, ауэ зумыущэху, псалъэ зэпыт, 10сэ сыуигъусэнущ. Уэ къокъуэншэкӀыну зым и Ӏи къикӀынукъым. Си цӀыхухэм ящыщ куэд мы къалэм дэсщ.

11Паул, цӀыхухэм Тхьэм и псалъэхэр яригъащӀэурэ, зы илъэсрэ ныкъуэкӀэ а къалэм дэсащ.

12Галлион[*] зи цӀэр Ахаие хэкум и Ӏэтащхьэ щыхъум, журтхэр зэгъусэ хъущ, Паул тезэрыгуэри, хеящӀэм и пащхьэм ирашащ.

13– Хабзэм и унафэм темыту Тхьэр зэрагъэлъапӀэ Ӏэмалхэр мы лӀым цӀыхухэм ярегъащӀэ, – жаӀащ абыхэм.

14Паул къэпсэлъэну щыхуежьэм, Галлион журтхэм яжриӀащ:

– Журтхэ, мы лӀым мыхъун гуэр е бзаджагъэ гуэр ищӀатэмэ, си гуапэу сынывэдэӀуэнт. 15Ауэ псалъэхэмкӀи, цӀэхэмкӀи, фи Торэт хабзэмкӀи иджы фыщызэныкъуэкъукӀэ, фэр-фэру мы Ӏуэхур зэхэвгъэкӀ. Мы Ӏуэхум хьэкум тесщӀыхьыну сыхуейкъым сэ+.

16Ар къажриӀэри, Галлион ахэр хеящӀэ унэм къыщӀигъэкӀыжащ. 17А цӀыху псоми синэгуэгум и пашэ Сосфен яубыдри, хеящӀэ унэм и бжэӀупэм щакъуащ, ауэ Галлион зыри къыфӀэӀуэхуакъым.

Паул Сирие хэкум зэригъэзэжар

18Паул Коринф къалэм махуэ куэдкӀэ щыӀа нэужь, къуэшхэм я Ӏэр иубыдыжри, Прискиллэрэ Акилэрэ щӀыгъуу, Сирие хэкум кӀуэну кхъухьым итӀысхьащ. Паул и щхьэр Кенхрей къалэм[*] джафэу щригъэупсащ. ЩӀригъэупсар тхьэ иӀуати, арщ.[*]+
19Ефес къалэм къыщысым, Паул Прискиллэрэ Акилэрэ къигъанэщ, синэгуэгум щӀыхьэри, журтхэм щеныкъуэкъуащ+. 20Абыхэм я деж нэхъыбэрэ щыӀэну къыщелъэӀум, Паул идакъым. 21Ауэ ежьэжыну я Ӏэхэр щиубыдыжым, жиӀащ:

– КъэкӀуэну махуэшхуэм Ерусалим сыщыӀэн хуейщ, ауэ Тхьэм жиӀэмэ, фи деж къэзгъэзэжынущ.

Ефес къалэм кхъухькӀэ щежьэжащ итӀанэ+.

22Кесарие къалэм щыӀа нэужь, Ерусалим кӀуащ. Члисэ зэхуэсым щыщхэм фӀэхъус ярихри, Антиохие кӀуащ итӀанэ. 23Антиохие тӀэкӀурэ дэса нэужь, Паул гъуэгум техьэжри, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ псоми ягухэр игъэбыдэрэ игъэгушхуэу, хэкухэу Галатиерэ Фригиерэ къызэхикӀухьащ чэзу-чэзууэ+.

Ефес къалэм цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм Аполлос щригъэдаӀуэу зэрыщытар

24Александрие къалэм щыщу Аполлос зи цӀэ журт гуэр Ефес къэкӀуащ а махуэхэм. Ар жьакӀуэт, Тхьэм и псалъэ тхахэмкӀи щӀэныгъэшхуэ иӀэт+. 25Зиусхьэным и гъуэгум теухуа хъыбарым фӀыуэ щыгъуазэт. Гурэ псэкӀэ къэпсалъэурэ, пэжыгъэм тету, Хьисэ и хъыбарыр цӀыхухэм яригъащӀэрт. Апхуэдэу щыт пэтми, умэхъын хабзэу Иуан зытепсэлъыхьу щытам нэмыщӀ, нэгъуэщӀ умэхъын хабзэ[*] зэрыщыӀэр ищӀэртэкъым+. 26Синэгуэгум гушхуэныгъэкӀэ къыщыпсалъэу щӀидзащ абы. Прискиллэрэ Акилэрэ Аполлос къэпсалъэу щызэхахым, ар я унэ яшэри, Зиусхьэным и гъуэгум теухуа хъыбарыр нэхъыфӀу къыгурагъэӀуащ+.

27Аполлос Ахаие хэкум кӀуэну мурад щищӀым, къуэшхэм а къалэм дэс цӀыхуу ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм тхылъ хуатхащ, «Аполлос ныщыкӀуэкӀэ, евгъэблагъэ», жиӀэу иту. Аполлос абы нэсри, Тхьэм и нэфӀыр зэращыхуам щхьэкӀэ, фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм куэдрэ ядэӀэпыкъуащ+. 28Тхьэм и псалъэу тхахэмкӀэ Хьисэ зэры-Мэссихьыр яхуигъэнахуэурэ, цӀыхухэм я пащхьэм щиӀуэта псалъэ лъэщхэмкӀэ журтхэм ятекӀуащ+.

19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Ефес къалэм цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм Паул щригъэдаӀуэу зэрыщытар

19^1Аполлос Коринф къалэм щыщыӀэм, Паул ипщэ хэкухэм якӀуэцӀрыкӀри, Ефес къалэм[*] нэсащ. Абы ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыху гуэрхэр къыщигъуэтри, еупщӀащ:+

2ФӀэщхъуныгъэ фиӀэ щыхъум, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр фи гум илъ хъуа?

– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр щыӀэуи зэхэтхакъым, – къыжраӀащ абыхэм.

3Умэхъын хабзэу[*] зефхьэм къикӀыр сыт? – еупщӀащ Паул абыхэм.

– Иуан зытепсэлъыхьа умэхъын хабзэрщ, – къыжаӀащ абыхэм+.

4Иуан зи гуэныхьхэм хущӀегъуэжахэр иумэхъыу щытащ, – жиӀащ Паул. – Езым и ужькӀэ къэкӀуэну Мэссихь ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ яӀэн зэрыхуейр цӀыхухэм яжриӀащ+.

5Ар щызэхахым, Зиусхьэн Хьисэ и цӀэкӀэ зрагъэумэхъащ+. 6Паул и Ӏэхэр щатрилъхьэм, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр къахуехри, ямыщӀэ бзэхэмкӀэ къепсэлъащ. Тхьэм и псалъэхэр ягухэм кърилъхьэурэ, ахэр къажригъэӀащ+. 7ЦӀыху пщыкӀутӀ хуэдиз хъурт ахэр.

8Паул синэгуэгум щӀыхьэри, тегушхуауэ цӀыхухэм едауэурэ, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* теухуа хъыбарыр я фӀэщ ищӀу мазищкӀэ яхуиӀуэтащ+. 9Ауэ абыхэм цӀыху ерыщ гуэрхэр яхэтащ, цӀыхухэм я пащхьэм Зиусхьэным и гъуэгум ӀейкӀэ щытепсэлъыхьрэ, фӀэщхъуныгъэ яӀэ хъуну ямыдэу. Ар щилъагъум, Паул абыхэм къахэкӀыжри, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр къахишащ, Тыранн зи цӀэм и еджапӀэм Тхьэм и псалъэхэм махуэ къэс щригъэдаӀуэуи щӀидзащ. 10Паул Асие хэкум ис алыдж псоми журт псоми Зиусхьэн Хьисэ теухуа хъыбарыфӀыр илъэситӀ енкӀэ яхуиӀуэтащ.

Скевэ и къуэхэр, жин бзаджэхэр цӀыхухэм хахуну зэрыщӀэкъуар

11Тхьэм Паул Ӏуэху телъыджэ дыдэхэр иригъащӀэрт. 12Паул и щӀыфэм еӀуса напэӀэлъэщӀхэри щыгъын щӀыӀутелъхэри сымаджэхэм тралъхьэрт. ЩытралъхьэкӀэ, ахэр хъужырт, ахэр зыӀыгъ жин бзаджэхэри яхэкӀыжырт+.

13Ауэ цӀыхухэм жин бзаджэхэр хахуурэ къэзыкӀухьу щыта журт гупым Хьисэ и цӀэр жаӀэурэ, жин бзаджэхэр цӀыхухэм хахуну щӀэкъурт.

– Хьисэу зи хъыбар Паул жиӀэм и цӀэкӀэ мы цӀыхум фыхэкӀыну унафэ фхузощӀ, – жаӀэрт абыхэм+.

14Журт дин пашэшхуэу Скевэ зи цӀэм и къуиблми апхуэдэу ящӀырт.

15– Хьисэ соцӀыху, Паул и хъыбари зэхэсхащ, ауэ фэ хэт фыщыщ? – жэуап яритыжащ жин бзаджэм+.

16Жин бзаджэм иӀыгъ лӀыр къажьэхэлъэри, а псоми къатекӀуащ. АпхуэдизкӀэ хьэкӀэкхъуэкӀагъэ ярищӀати, пцӀанэрэ зэхэуӀауэ унэм къыщӀэжыжащ.

17Мы хъыбарыр Ефес къалэм дэс алыджхэми журтхэми щызэхахым, псори шынагъуэшхуэм хэхуащ. Апхуэдэу щыхъум, Зиусхьэн Хьисэ и цӀэм щӀыхьышхуэ хуащӀу щӀадзащ. 18ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм ящыщ куэд къакӀуэри, ялэжьа бзаджагъэмкӀэ, цӀыхухэм зэхахыу, заумысыжащ+. 19Удыгъэ Ӏуэхум хэт цӀыху куэдым я тхылъхэр зэхуахьэсри, цӀыху псоми ялъагъуу ягъэсащ. А тхылъхэм я уасэхэр къыщалъытэм, дыжьын ахъшэ[*] мин щэ ныкъуэ хъуащ. 20Апхуэдэу, Зиусхьэным и псалъэхэм ину заубгъуурэ, цӀыху нэхъыбэм ялъэӀэсащ+.

Ефес къалэм зэрыхьзэриишхуэ къызэрыщыхъуар

21Мы Ӏуэху псори къэхъуа нэужь, Паул, Македоние,[*] Ахаие[*] хэкухэм кӀуэцӀрыкӀыу, Ерусалим кӀуэну мурад ищӀащ.

– Ерусалим сынэса нэужь, Рим къалэшхуэми сыкӀуэн хуейщ, – жиӀащ+. 22Паул и дэӀэпыкъуэгъухэм ящыщу Тимофейрэ Ерастрэ Македоние хэкум нэхъапэ игъэкӀуащ. Езым Асие хэкум тӀэкӀурэ зыщиӀэжьащ+.

23Зиусхьэным и гъуэгум щхьэкӀэ зэрыхьзэрий ин къэхъуащ а махуэхэм; 24сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Димитрий и цӀэу, дыщэкӀ гуэр а къалэм дэсащ. Артемидэ[*] жыхуаӀэ тхьэ гуащэ нэпцӀым и тхьэлъэӀупэ унэ цӀыкӀунитӀэр дыжьыным къыхищӀыкӀыурэ, дыщэкӀхэм а Димитрийм ахъшэ куэд къаригъэлэжьырт. 25Димитрий а дыщэкӀхэри апхуэдэ ӀэщӀагъэ зиӀэ нэгъуэщӀхэри зэхуишэсри яжриӀащ:

– Си гъусэхэ, мы Ӏуэхум ди къулеигъэр къызэрыхэкӀыр фощӀэ. 26Мы Паул зи цӀэм Ефес къалэм и мызакъуэу, Асие хэкум, зэрыщыту, къанэ щӀагъуэ щымыӀэу, «ЦӀыхухэм ящӀа тхьэ сурэтхэр тхьэ пэжу щыткъым», жиӀэм, цӀыху куэдым ар я фӀэщ ищӀурэ зэрыщигъэуар фэ фолъагъу икӀи зэхывох. 27ЦӀыхухэм ди ӀэщӀагъэр зэрамыдэжыну къудейр аракъым шынагъуэр, атӀэ Артемидэ тхьэ гуащэшхуэм и тхьэлъэӀупӀэ унэшхуэм нэмыплъ зэрыратынурщ, Асие хэку псоми дуней псоми щыдгъэлъапӀэ Артемидэ и щӀыхьышхуэр зэрыкӀуэдыжынуращ шынагъуэр.

28А псалъэхэр щызэхахым, хуабжьу губжьри, лӀы гупышхуэр зэрыгъэкӀиящ:

– Ефес къалэм и Артемидэ лъапӀэ дыдэщ!

29Къалэм зэрыхьзэриишхуэ къыщыхъуащ. Македонием щыщу Паул и гъусэ Гаийрэ Аристархрэ яубыдщ, здахури, цӀыху псори щызэхэт зэхуэсыпӀэм и утыкум ирашащ+. 30Паул цӀыхухэм яхыхьэну хуеящ, ауэ ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм хуадакъым. 31Асие хэкум и къулыкъущӀэхэм ящыщу Паул и благъэхэм хъыбар кърагъащӀэри къелъэӀуащ: «ЗэхуэсыпӀэм умыкӀуэ!» – жаӀэурэ.

32Зым зы, адрейхэми нэгъуэщӀ гуэр жаӀэурэ, цӀыхухэр зэрыгъэкӀийрт; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абдеж кърихьэлӀа цӀыхухэр зэрыгъэплъати. Нэхъыбэм щӀызэӀущӀар ящӀэртэкъым. 33Журтхэм Александр зи цӀэр цӀыху гупышхуэм къыхрагъэшри, цӀыхухэм я пащхьэм ирагъэуващ. Александр и Ӏэр къиӀэтри, цӀыхухэм я пащхьэм къыщыпсэлъэну хуеящ. 34Ауэ ар зэрыжуртыр къыщащӀэм, сыхьэтитӀкӀэ цӀыху псори зы макъкӀэ зэрыгъэкӀиящ:

– Ефес къалэм и Артемидэ лъапӀэ дыдэщ! – жаӀэурэ.

35ИкӀэм-икӀэжым къалэм и тхакӀуэм цӀыхухэр игъэсабырыжри жиӀащ:

– Ефес дэс лӀыхэ! Тхьэ гуащэшхуэ Артемидэрэ абы и сурэту уафэм къехамрэ я хъумакӀуэу Ефес къалэр зэрыщытыр зымыщӀэ цӀыху щыӀэ? 36Ефес къалэр абыхэм я хъумакӀуэу зэрыщытым шэч хэлъкъыми, фысабыри, Ӏуэхум щхьэпсынщӀагъэ хэвмылъхьэ. 37Мы лӀыхэр тхьэлъэӀупӀэ унэшхуэхэм емыдыгъуарэ, ди тхьэ гуащэм хуэмышхыдауэ, мыбдежым къэфшащ. 38Димитрийрэ абы щӀыгъу сурэтыщӀхэмрэ цӀыху гуэрым дауэгъу хуэхъуну хуеймэ, цӀыхухэм я дэуэн Ӏуэхухэм Ӏэтащхьэхэр щыхэплъэ махуэхэр щыӀэщ. Я зэхуакум дэуэн Ӏуэху дэлъмэ, зэрыредауэ. 39Абы нэмыщӀ фызыхуейӀамэ, къалэм дэсхэм я хасэу хабзэм тетым а Ӏуэхур зэхигъэкӀын хуейщ. 40Нобэ къэхъуа Ӏуэхухэм щхьэкӀэ, «ЗыкъывоӀэт» жаӀэу рим тепщэныгъэ зиӀэхэм дагъэкъуэншэнкӀэ шынагъуэ щыӀэщ. Мы зэрыхьзэрийр къызэрытӀэтар къытхуагъэгъуну щхьэусыгъуэ зыри диӀэкъым.

Абы а псалъэр иуха нэужь, цӀыхухэр зэбгригъэкӀыжащ.

20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Паул Македоние хэкумрэ Грецие къэралымрэ зэрыкӀуар

20^1Зэрыхьзэриишхуэр щыувыӀэжым, Паул ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр къригъашэри игъэгушхуащ. Я Ӏэр иубыдыжри, Македоние хэкум кӀуэну гъуэгу техьащ итӀанэ+. 2А лъэныкъуэхэри къызэхикӀухьым, фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр псалъэ куэдкӀэ игъэгушхуэурэ, Грецием нэсащ. 3Абы мазищкӀэ щыӀащ. Сирием кхъухькӀэ кӀуэн хуей щыхъум, журтхэм щэхуу езыр яукӀыну зэрамурадыр къищӀэри, Македонием и лъэныкъуэкӀэ игъэзэжыну триубыдащ+. 4Паул и гъусэхэр мыхэрат: Верие къалэм щыщ Пирр и къуэ Сосипатер; Фессалоникэ къалэм щыщ Аристархрэ Секундрэ; Дервие къалэм щыщ Гай; Тимофей; Асие хэкум щыщ Тихикрэ Трофимрэ+. 5Ахэр дэ[*] дяпэ кӀуэри, Троадэ къалэм къыщытпэплъащ+. 6ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэр[*] блэкӀа нэужь, Филиппи къалэм кхъухькӀэ дыщежьащ. Троадэ къалэм щыӀэ ди гъусэхэм я деж дежьэри, махуитхукӀэ дынэсащ, абы махуиблкӀэ дыщыӀащ+.

Паул Евтих зи цӀэр лӀахэм Троадэ къалэм къазэрыщыхигъэтэджыкӀыжар

7Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэм[*] щӀакхъуэ зэгуэтщӀыкӀыну[*] дызэхуэсащ. Паул етӀуанэ махуэм гъуэгу техьэну мурад ищӀауэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэм Тхьэм и псалъэхэр яжриӀэурэ, и псалъэр жэщ ныкъуэм нэсыху иукъуэдиящ+. 8Дэ дыщызэхуэс унэм и ещанэ къатым уэздыгъэ Ӏэджэ къыщыблэрт. 9Евтих и цӀэу щӀалэ гуэр щхьэгъубжэм Ӏусти, Паул псэлъэн имыух щӀыкӀэ, жей куум хилъэфащ. ӀэфӀу здэжейм, щхьэгъубжэм къыдэхущ, унэм и ещанэ къатым къехуэхри, лӀауэ къащтэжащ. 10Паул унэм щӀэкӀщ, ехщ, щӀалэм зытриубгъуэри, ӀэплӀэ иришэкӀыурэ жиӀащ:

– Фымыгузавэ! И псэр хэтщ!

11Паул къыщӀыхьэжщ, щӀакхъуэр зэгуищӀыкӀри, адрейхэм я гъусэу ишхащ. Нэху щыху абыхэм епсалъэри, гъуэгу техьэжащ. 12Ягухэр гуфӀэгъуэм къызэщӀиӀэтауэ, щӀалэр я деж псэууэ къашэжащ.

Паул Троадэ къалэм дэкӀыу Милет къалэм зэрыкӀуар

13АдэкӀэ дыкӀуэурэ, кхъухьым декӀуэлӀащ, абы дитӀысхьэри, Паул къыщидгъэтӀысхьэн хуей Асс къалэм дыкӀуэну дежьащ. Паул а къалэм нэс лъэсу кӀуэну игу илъти, дэ апхуэдэ унафэ къытхуищӀат. 14Паул Асс къалэм деж къыщытӀущӀэщ, кхъухьым къидгъэтӀысхьэри, Митилинэ къалэм дыкӀуащ. 15А къалэм дыщежьэри, Хиос хытӀыгум хуэзанщӀэу етӀуанэ махуэм дыкъыщыувыӀащ. КъыкӀэлъыкӀуэ махуэм Самос хытӀыгум дыкӀуащ. Трогилие къалэм дыкъыщыувыӀэри, етӀуанэ махуэм Милит къалэм дынэсащ. 16Асие хэкум зэманыр щимыгъэкӀуэдын щхьэкӀэ, Паул Ефес къалэм къыщымыувыӀэу блэкӀыну мурад ищӀащ. Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ, Ӏэмал иӀэмэ, Пэнтэкост махуэшхуэр[*] къэмыс щӀыкӀэ, Ерусалим дыхьэну пӀащӀэрт+.

Ефес къалэм щыӀэ члисэ зэхуэсым щыщ нэхъыжьхэм Паул яжриӀа иужьрей хъыбарыр

17Милит къалэм дыщыдэсым Паул Ефес щыӀэ члисэ зэхуэсым и нэхъыжьхэр[*] къригъэшащ. 18Ахэр къыщыкӀуэм, Паул яжриӀащ:

– Япэ махуэм къыщыщӀэдзауэ Асие хэкум сыкъызэрихьэрэ, фи деж щызгъэкӀуа зэман псоми си псэукӀэр зыхуэдэу щытар фэ фощӀэ+. 19Пагагъэ лъэпкъ сигу имылърэ, си гур куэдрэ къигъыкӀыу, журтхэм щэхуу щӀэпхъаджагъэу къыскӀэлъызэрахьэну я гум илъу щытамкӀэ хьэзаб куэд сагъэшэчурэ, Зиусхьэным сыхуэлэжьащ. 20Зи сэбэп къывэкӀыну хъыбархэр вжесӀэным зэи пэӀэщӀэ зысмыщӀу, цӀыхухэм я пащхьэми фи унэхэми щыфхуэсӀуэтащ икӀи щывэзгъэщӀащ. 21Гуэныхьу ящӀахэм хущӀегъуэжу Тхьэм зыхуагъэзэжынуи Зиусхьэн ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зрагъэӀэнуи журтхэмрэ алыджхэмрэ быдэу яхуэзгъэуващ.

22– КъысщӀэлъыр сымыщӀэу, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм седаӀуэурэ, Ерусалим сокӀуэ иджы. 23Ауэ Ӏэхъулъэхъухэри гузэвэгъуэхэри къызэрыспэщылъыр Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм къызигъащӀэурэ, къалэ псоми щыхьэт къыщысхутохъуэ+. 24Сэ си псэр сэркӀэ лъапӀэу икӀи уасэ иӀэу сыбжыркъым, ауэ Зиусхьэн Хьисэ си пщэм кърилъхьа Ӏуэхур згъэзэщӀэн хуейщ: Тхьэм и нэфӀ щыхуэныгъэм теухуа хъыбарыфӀым цӀыхухэр езгъэдэӀуэну арщ+.

25– Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* теухуа хъыбарым фезгъэдаӀуэурэ, фэ псоми фи деж сыщызэхэзекӀуащ. Фэ фщыщу зэи зыми си напэр зэримылъагъужынур сощӀэ. 26Аращи, зы цӀыхум илъ къызэрыстемыхуэнур нобэ шэч къытезмыхьэжу нывжызоӀэ; 27сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэр зыхуей псори фэзгъэщӀэным еш сымыщӀэу сыщӀэкъуащ сэ. 28Фызыхуэсакъыж, Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм хъумакӀуэу фызыхуигъэува цӀыху гупми фахуэсакъ. Мэлыхъуэм и нэӀэр мэлхэм зэратригъэтым хуэдэу, Зиусхьэнми Тхьэми я члисэ зэхуэсым щыщу, Хьисэ и лъы уасэкӀэ къищэхуахэм фи нэӀэ ятевгъэт+. 29Сэ дунейм сехыжа нэужь, хъушэм щымысхьыну дыгъужь бзаджэхэр къызэрыфхыхьэнур сощӀэ+. 30ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ фэри къыфхэкӀынущ гъуэгу пхэнжым фытрагъэхьэн щхьэкӀэ, щыпкъагъэр зэхъуэкӀыным хэтхэр+. 31Аращи, фымыжей, фысакъ! Нэпс щӀэзгъэкӀыурэ жэщ, махуэ жызмыӀэу, фэ фщыщ дэтхэнэми илъэсищкӀэ зэпымыууэ къызэрыгурызгъэӀуар зыщывмыгъэгъупщэ+.

32– Тхьэми абы и нэфӀ щыхуэныгъэм теухуа псалъэхэми фахузогъазэ иджы. А псалъэхэм гурэ псэкӀэ къару фагъэгъуэтынуи Тхьэм и цӀыхуу езым зыкъезыта псоми фрагъусэу ӀыхьэфӀ къыфлъагъэӀэсынуи ялъокӀ+. 33Зы цӀыхум и дыжьыни, и дыщи, и щыгъыни сенэцӀакъым сэ+. 34Си гъусэхэмрэ сэрэ ди дызыхуэныкъуэр си ӀэхэмкӀэ къызэрызлэжьар фощӀэ+. 35Апхуэдэу гугъу дехьурэ, къару зимыӀэхэм дазэрыдэӀэпыкъун хуейр сыт и лъэныкъуэкӀи фэзгъэлъэгъуащ. Езы Зиусхьэн Хьисэ жиӀа псалъэхэр зыщыдгъэгъупщэжын хуейкъым: «Къуатыным нэхърэ птыным и гъуэгур нэхъ махуэщ»+.

36А псалъэхэр жиӀа нэужь, Паул лъэгуажьэмыщхьэу уври, псоми я гъусэу Тхьэм елъэӀуащ+. 37Псори ину къэгъуэгщ, Паул ӀэплӀэ ирашэкӀри, ба хуащӀащ. 38Я гур нэхъыбэу махэ зыщӀар Паул и напэр игъащӀэкӀэ ямылъагъужыну зэрыжиӀарт. Кхъухьым нэс Паул дэкӀуэтащ итӀанэ.

21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Паул Ерусалим зэрыкӀуар

21^1Абыхэм дакъыхэкӀыжа нэужь, кхъухьымкӀэ дежьэри, Кос къалэм дыкӀуащ занщӀэу. ЕтӀуанэ махуэм Родос къалэм дыкӀуащ, абы дыщежьэри, Патарэ къалэм дынэсащ. 2Финикие хэкум кӀуэ кхъухь къэдгъуэтщ, дитӀысхьэри дежьащ. 3Кипр хытӀыгур къыщылъагъуэм, кхъухьым и сэмэгурабгъуэкӀэ ар къыщыднэри, Сирие хэкум дыкӀуэри, Тир къалэм дыкъыщувыӀащ, кхъухьыр абы щаунэщӀын хуейти. 4ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр а къалэм къыщыдгъуэтри, махуиблкӀэ абыхэм я деж дыщыӀащ. Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм абыхэм захригъэщӀыкӀыурэ, Ерусалим мыкӀуэну Паул къыжраӀащ+. 5А къалэм дызэрыщыӀэну пӀалъэр щыдухым, абы дыдэкӀри, ди гъуэгу дытехьэжащ. ФӀэщхъуныгъэ зиӀэ псори, цӀыхубзхэри сабийхэри я гъусэу, къалэм къыддыдэкӀащ. Хы Ӏуфэм лъэгуажьэмыщхьэу дыӀутӀысхьэри, Тхьэм делъэӀуащ итӀанэ+. 6ФӀэхъус зэтхыжри, кхъухьым дитӀысхьэжащ, абыхэми щхьэж и унэ ягъэзэжащ.

7Тир къалэм дыщежьэри, кхъухьымкӀэ дыкӀуэурэ, Птолемаидэ къалэм дынэсащ. Абдежым къуэшхэм фӀэхъус щетхри, зы махуэкӀэ абыхэм я деж дыщыӀащ. 8ЕтӀуанэ махуэм абы дыдэкӀыжри, Кесарие къалэм дыкӀуащ. Филипп и цӀэу Тхьэм и псалъэхэм цӀыхухэр езыгъэдаӀуэ лӀым и унэм дыщӀыхьэри, абы деж дыкъэнащ. Ар лӀиблым[*] ящыщт+. 9А Филиппым дэмыкӀуауэ пхъуибл иӀэт. Тхьэм и псалъэхэр абыхэм я гум кърилъхьэурэ, мыдрейхэм къажригъэӀэрт+.

10Махуэ зыбжанэкӀэ абы дыщыӀа нэужь, Агав[*] и цӀэу зы бегъымбар гуэр Иудей хэкум къикӀри къэкӀуащ+. 11Ди деж къакӀуэщ, Паул и бгырыпхыр къищтэщ, езым и Ӏэхэри и лъакъуэхэри ипхэри, жиӀащ:

– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм мыпхуэдэу жеӀэ: «Мы бгырыпхыр зейр журтхэм Ерусалим щапхынурэ, хамэ лъэпкъхэм[*] ӀэщӀалъхьэнущ».

12А псалъэхэр щызэхэтхым, дэри а щӀыпӀэм щыпсэу къуэшхэри Ерусалим мыкӀуэну Паул делъэӀуащ+. 13Ар щызэхихым, Паул жэуап къитыжащ:

– Сыт фщӀэр? Фыгъыу, сигу щхьэ хэвгъэщӀрэ? Сэ си Зиусхьэн Хьисэ и цӀэм щхьэкӀэ Ерусалим сыщапхын дэнэ къэна, сыщылӀэнуи сыхьэзырщ+.

14Паул къэдгъэнэн щытлъэмыкӀым, «Тхьэм зэрыжиӀауэ ирехъу», жытӀэри зыдущэхужащ.

15А махуэхэм я ужькӀэ зыдгъэхьэзырри, Ерусалим дыкӀуащ. 16Кесарие щыщу ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ цӀыху гуэрхэр ди гъусэт. Абыхэм дашащ Мнасон и цӀэу зи унэ дыщыпсэунум деж. Мнасон Кипр хытӀыгум щыщт, езыри ХьисэкӀэ япэ дыдэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм ящыщт.

Паул Екъуб деж зэрыкӀуар

17Ерусалим дыщынэсым, къуэшхэм я гуапэу драгъэблэгъащ. 18ЕтӀуанэ махуэм Паул дригъусэу Екъуб[*] деж дыкӀуащ. Нэхъыжь псори абы щыӀэт+. 19Паул абыхэм фӀэхъус ярихри, лажьэурэ Тхьэм хамэ лъэпкъхэм я деж щищӀахэр зырызу яхуиӀуэтащ.

20Ар щызэхахым, Тхьэм щӀыхьышхуэ хуащӀащ абыхэм. Паул къыжраӀащ итӀанэ:

– Ди къуэш, журтхэм ящыщ мин бжыгъэхэм фӀэщхъуныгъэ яӀэ зэрыхъуари Мусэ и Торэт хабзэм я фӀэщу зэрыхэтри уолъагъу+. 21Я сабийхэр сунэт ямыщӀынуи я хабзэхэм темытынуи жыпӀэу, хамэ лъэпкъхэм яхэс журт псори Мусэ и гъуэгум текӀыну бущийуэ жаӀэурэ, цӀыхухэм зэрахьэ хъьыбар пхэнжыр зэхахащ+. 22Сыт тщӀэнур? ЦӀыхухэр къызэхуэсынущ; укъызэрыкӀуар зэхахынущи. 23Аращи, дэ нызэрыбжетӀэм хуэдэу щӀы. ТхьэрыӀуапӀэ ихьа лӀиплӀ диӀэщ. 24Ахэр здэши, Торэт хабзэм тету я гъусэу зыгъэкъэбзэжи, я щхьэхэр яупсын щхьэкӀэ,[*] ахъшэ ет. Ар ялъагъумэ, уэ къыптеухуауэ зэхаха хъыбархэр зэрымыпэжри, уэр-уэру Торэт хабзэм утету, абы итхэр зэрыбгъэзащӀэри цӀыху псоми ящӀэнущ+. 25Ауэ хамэ лъэпкъхэм ящыщу ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэ хъуахэм ятеухуауэ ущӀэупщӀэмэ, абыхэм дэ зэдэтщта Ӏуэхур тхылъкӀэ[*] зэредгъэщӀэгъам хуэдэу, цӀыхухэм тхьэ нэпцӀхэм хуащӀа къурмэныпхъэм и лым, лъым, ятхьэла псэущхьэхэм я лым, зинэ щӀэным пэӀэщӀэ защӀын хуейщ+.

26КъыкӀэлъыкӀуэ махуэм Паул а лӀыхэр здишэри, абыхэм ящӀыгъуу зигъэкъэбзэжащ. Тхьэм и унэшхуэм щӀыхьэри, езымрэ а лӀыхэмрэ загъэкъэбзэжыныр щаухыну махуэри я къурмэн зырыз дин пашэм щрагъэщӀыну махуэри дин пашэхэм яжриӀащ итӀанэ.

Паул Тхьэм и унэшхуэм журтхэм зэрыщаубыдар

27А махуиблыр и кӀэм нэблэгъауэ, Асие хэкум щыщ журт гуэрхэм Тхьэм и унэшхуэм Паул щалъэгъуащ. ЦӀыху псори къызэщӀагъаплъэри, Паул яубыдащ. 28Мыпхуэдэу жаӀэурэ, зэрыгъэкӀийрт:

– Израил щыщ лӀыхэ, фыкъыддэӀэпыкъу! Ди лъэпкъми, ди Торэт хабзэми, мы щӀыпӀэ лъапӀэми къыпэувыну цӀыху псори дэнэкӀи щызыгъэӀущар мы лӀыращ. Абы нэмыщӀу, алыджхэри Тхьэм и унэшхуэм щӀигъыхьэри,[*] мы щӀыпӀэ лъапӀэр иригъэуфӀеящ+.

29Апхуэдэу щӀыжаӀар нэхъапэм Ефес къалэм щыщ Трофим Паул и гъусэу къалэм щалъэгъуати, аращ. Паул ар щӀэмыхьэпхъэу Тхьэм и унэшхуэм щӀигъэхьауэ я гугъащ+.

30Къалэм дэс псори къызэщӀэтаджэри, зэхэлъэдэжащ. Паул яубыдри, Тхьэм и унэшхуэм къыщӀашыжащ. КъызэрыщӀашыжу, бжэхэр ягъэбыдащ. 31Паул яукӀыну щыхуежьэм, Ерусалим зэрыщыту зыкъызэраӀэтам и хъыбарыр рим дзэпщым деж нэсащ. 32Дзэпщым Ӏуэхур имыгъэгувэу зауэлӀхэри дзэ пашэхэри здишэри, цӀыхухэм яхэлъэдащ. ЦӀыхухэм дзэпщри зауэлӀхэри щалъагъум, Паул еуэн щагъэтащ.

33Арати, дзэпщыр зауэлӀхэм ябгъэдыхьэри, Паул яригъэубыдащ. Абы гъущӀ Ӏэхъулъэхъу иралъхьэну унафэ яхуищӀащ. ЦӀыхухэм еупщӀащ итӀанэ:

– Мыр хэт? Сыт ищӀар+?

34ЦӀыху гупышхуэм ящыщ зым зы жиӀэу, адрейм нэгъуэщӀ гуэр жиӀэу, зэрыгъэкӀийрт. Мо зэрыхьзэрийм къыхэкӀкӀэ, дзэпщым пэжыр зригъэщӀэн лъэкӀыртэкъыми, зауэлӀхэм унафэ яхуищӀри, Паул быдапӀэм[*] иригъэшащ+. 35ДэкӀуеипӀэм щынэсым, Паул цӀыхухэр къытезэрыгуати, зауэлӀхэм ар ӀэкӀэ яхьын хуей хъуащ. 36ЦӀыхубэм ящыщу Паул къыкӀэлъыкӀуэхэр зэры-гъэкӀийрт:

– УкӀ ар!

Паул цӀыху гупышхуэм я пащхьэм къызэрыщыпсэлъар

37ЗауэлӀхэм Паул быдапӀэм яшэн хуей щыхъум, Паул дзэпщым жриӀащ:

– Зыгуэр ныбжесӀэну хуит сыкъэпщӀын?

– Алыджыбзэ пщӀэрэ? – къеупщӀащ ар. 38– Зэман тӀэкӀукӀэ узэӀэбэкӀыжмэ, Мысырым щыщ цӀыхухэр къызэщӀэзыӀэтэу хъунщӀакӀуэ миниплӀ[*] губгъуэ нэщӀым изышар уэракъэ?

39– Сэ сыжуртщ, – жиӀащ Паул, – Киликие хэкум щыщу щӀыхь зиӀэ Тарс къалэм и цӀыхухэм сащыщщ. ЦӀыхухэм я пащхьэм сыкъыщыпсэлъэну хуит сыщӀ+.

40Дзэпщым хуит къыщищӀым, Паул дэкӀуеипӀэм теувэри, и Ӏэр цӀыхухэм яхуищӀащ. Псори сабыр щыхъум, Паул журтыбзэкӀэ мыпхуэдэу жиӀащ:

22-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

22^1– Ди къуэшхэри ди адэхэри зызгъэхеижын щхьэкӀэ нывжесӀэнум фыкъедаӀуэ.

2Паул журтыбзэкӀэ псалъэу щызэхахым, ахэр нэхъ сабыр хъуащ. Паул жиӀащ:

3Сэ сыжуртщ, Киликие хэкум щыщ Тарс къалэм сыкъыщалъхуащ. Мы Ерусалим къалэм сыщапӀащ. Гамалиил[*] и лъакъуэхэм деж сыщысу, ди адэжьхэм я Торэт хабзэр сыхуэсакъыпэурэ зэзгъэщӀащ. Тхьэм фэ псори нобэ фызэрыхуэлажьэм хуэдабзэу, сэри гурэ псэкӀэ Тхьэм сыхуолажьэ+. 4Зиусхьэным и гъуэгу ирикӀуэхэр лӀэхукӀэ исхуэкӀащ. ЦӀыхухъухэми цӀыхубзхэми Ӏэхъулъэхъу ирезгъалъхьэри, лъэхъуэщым щӀезгъэдзащ+. 5Ар зэрыпэжымкӀэ дин пашэшхуэри Тхьэмадэ Хасэшхуэм[*] щыщ псори щыхьэт къысхуэхъуфынущ. Абыхэм Дамаск дэс журт къуэшхэм тхылъхэр хуатхри къызатащ. ИтӀанэ Дамаск сыкӀуэну гъуэгу сытетт, а гъуэгум ирикӀуэхэм Ӏэхъулъэхъу ярылъу Ерусалим къезгъашэу ди пашэхэм абыхэм тезыр ятрезгъэлъхьэн щхьэкӀэ+.

Зиусхьэн Хьисэ и гъуэгу зэрытехьам и хъыбарыр Паул къызэриӀуэтэжар

(Апостол. 9:1-19; 26:12-18)

6Дамаск сыкӀуэу къалэм гъунэгъу сыщыхуэхъум, шэджагъуэм деж зы нэхугъэ уафэм напӀэзыпӀэм къехри сыкъиухъуреихьащ+. 7ЩӀым сытеджалэри, макъ гуэрым къызжиӀэу зэхэсхащ:

– «Щаул, Щаул. Сыт гугъу сыщӀебгъэхьыр?»

8– «Уэ ухэт, Зиусхьэн?» жысӀэри, сеупщӀащ.

– «Назарет щыщ Хьисэ уэ гугъу ебгъэхьыр сэращ», къызжиӀащ абы. 9Нэхугъэр си гъусэхэм ялъэгъуащ, ауэ сэ къызэпсэлъам и макъыр зэхахакъым.

10– «Сыт сщӀэнур, Зиусхьэн?» жысӀащ.

– «Къэтэджи, Дамаск кӀуэ», къызжиӀащ Зиусхьэным. «Уэ пщӀэн хуейуэ Тхьэм къыпхуигъэува псори зыгуэрым абдежым къыщыбжиӀэнущ». 11А нэхугъэшхуэм къыхэкӀкӀэ си нэхэм зыри ямылъагъуж зэрыхъуам щхьэкӀэ, си гъусэхэм си Ӏэр яӀыгъыу Дамаск сашащ.

12– Ананий и цӀэу Торэт хабзэм темыкӀыу тетрэ Тхьэм и фӀэлӀыкӀыр и гум илъу лӀы гуэр Дамаск дэсащ. Абы журт псоми пщӀэ хуащӀырт+. 13Ар си деж къакӀуэщ, къызбгъэдыхьэри, къызжиӀащ:

– «Си къуэш Щаул, уи нэхэр къэплъэжынущ». Ар зэрыжиӀэу, си нэхэр къэплъэжри, а лӀыр слъэгъуащ.

14– «Тхьэр зыхуейр зэбгъэщӀэн, Щыпкъагъэр Зейр плъагъун, абы и макъыр зэхэпхын хуейуэ ди адэжьхэм я Тхьэм укъыхихащ», жиӀащ Ананий. 15«Аращи, уэ плъэгъуамрэ зэхэпхамрэ цӀыху псоми я пащхьэм щыпӀуэтэжурэ, Щыпкъагъэр Зейм щыхьэт ухуэхъунущ+. 16Иджы сыт зыщӀэбгъэгувэр? Къэтэдж, зызгъэумэхъ, Зиусхьэным елъэӀуи, гуэныхьу пщӀахэр абы уи гум ирырегъэкъэбзыкӀыж»+.

Зиусхьэным и псалъэхэм хамэ лъэпкъхэр иригъэдэӀуэну Паул зэригъэкӀуар

17– Ерусалим къэзгъэзэжри, Тхьэм и унэшхуэм сыщӀыхьащ. Тхьэм селъэӀуу абы сыздыщӀэсым, зыгуэр къысхуэхутащ+. 18Хьисэ къэслъэгъуащ сэ икӀи абы къызжиӀащ:

– «ЕпэщӀэкӀ, Ерусалим щӀэхыу дэкӀ, сэ щыхьэт укъызэрысхуэхъур ядэнукъыми».

19– «Зиусхьэн», естыжащ жэуап, «уэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр си цӀыхухэм лъэхъуэщым щӀезгъадзэу икӀи синэгуэгухэм щезгъэубэрэжьу зэрыщытар мы лӀыхэм ящӀэ. 20Уэ уи щыхьэту къэува Стефан[*] и лъыр щагъажэм, сэ абдежым сыщытащ. Ар абыхэм зэраукӀыр яхуэздащ икӀи зыукӀахэм я щыгъынхэр яхуэсхъумащ»+.

21– «КӀуэ», къызжиӀащ Зиусхьэным. «Хамэ лъэпкъхэм я деж жыжьэ узгъэкӀуэнущ».

Паулрэ римхэм я дзэпщымрэ

22Мы псалъэхэр къыжиӀэху, Паул цӀыхухэр едэӀуащ. МакъышхуэкӀэ къызэрыгъэкӀиящ ахэр итӀанэ:

– А лӀым дунейр егъэбгынэ. Псэуну хуэфащэкъым абы!

23Ахэр зэрыгъэкӀийрэ, я щыгъынхэр драдзейрт, сабэр драпхъейрт. 24Апхуэдэу щыхъум, дзэпщым зауэлӀхэм унафэ яхуищӀри, Паул быдапӀэм иригъэшащ. ЦӀыхухэр Паул пэуву, апхуэдэу щӀызэрыгъэкӀияр зригъэщӀэн щхьэкӀэ, щӀопщкӀэ еуэурэ абы еупщӀыну дзэпщым зауэлӀхэм унафэ яхуищӀащ. 25ЩӀопщкӀэ еуэну фэ кӀапсэкӀэ щрапхым, Паул абдеж щыт дзэ пашэм жриӀащ:

– Хьэкум тевмыщӀыхь щӀыкӀэ, рим цӀыхухэм[*] ящыщ гуэрым феуэну хабзэкӀэ фыхуит+?

26Дзэ пашэм ар щызэхихым, дзэпщым деж кӀуэри, хъыбар иригъэщӀащ.

– Сыт пщӀэнур? Мы лӀыр рим цӀыхухэм ящыщщ, – жриӀащ.

27Паул къыбгъэдыхьэри, дзэпщыр къеупщӀащ:

– КъызжеӀэ! Уэ рим цӀыхухэм уащыщ?

– Сащыщщ, – жиӀащ Паул.

28– Рим цӀыхухэм ящыщ сыхъун щхьэкӀэ, сэ ахъшэ куэд згъэкӀуэдащ, – жиӀащ дзэпщым.

– Сэ рим цӀыхуу сыкъалъхуащ, – жиӀащ Паул.

29Паул еупщӀын хуеяхэр занщӀэу къикӀуэтыжащ. Дзэпщыр, Паул рим цӀыхухэм зэращыщыр къыщищӀэм, зауэлӀхэм Паул Ӏэхъулъэхъу зэраригъэлъхьам щхьэкӀэ шынащ.

Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм Паул зэрырашар

30Журтхэм Паул зэрагъэкъуэншар дзэпщым нэхъыфӀу зригъэщӀэну хуейти, зауэлӀхэм Паул къаригъэтӀэтэжри, дин пашэшхуэхэри Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ псори зэхуэсыну етӀуанэ махуэм унафэ ищӀащ. Паул къишэри, я пащхьэм иригъэуващ итӀанэ.

23-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

23^1Паул и нэхэр Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэм ятриубыдэри, яжриӀащ:

– Си къуэшхэ, нобэр къыздэсым Тхьэм и пащхьэм гукъабзагъэкӀэ ситщ, мыхъумыщӀэ лъэпкъ зыдэзмыщӀэжу+.

2Дин пашэшхуэу Ананий[*] Паул бгъэдэтхэм яжриӀащ абы и жьэм еуэну+. 3Апхуэдэу щыхъум, Паул абы жриӀащ:

– Тхьэр къоуэнщ. Хужьу яла блыным ухуэдэщ. Хабзэм тету хьэкум[*] къыстепщӀыхьын щхьэкӀэщ мыбдежым ущӀыщысыр, итӀани хабзэм уэр-уэру утокӀри къызыбогъауэ.

4Абдежым щытхэм Паул къыжраӀащ:

– Тхьэм и дин пашэшхуэм ущӀыпэпсэлъэжыр сыт+?

5Си къуэшхэ, ар зэры дин пашэшхуэр сэ сщӀакъым, – жиӀащ Паул. – Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ:[*] «Уи лъэпкъым и тхьэмадэм ӀейкӀэ утепсэлъыхь хъунукъым».

6Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщ зы гупыр саддукейхэу,[*] нэгъуэщӀ гупри фарисейхэу[*] зэрыщытыр ищӀэрти, Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм Паул щыжиӀащ:

– Си къуэшхэ, сэ сыфарисейщ, си адэри фарисейуэ щытащ. ЛӀахэр къызэрытэджыжынум сызэрыщыгугъым щхьэкӀэ, хеящӀэм и пащхьэм срашащ+.

7Апхуэдэу щыжиӀэм, фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ лъэныкъуитӀ зэрыгъэхъури, зэщыхьэу щӀадзащ; 8сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ саддукейхэм, «ЛӀахэр къэтэджыжынукъым, мелыӀычи щыӀэкъым, псэи щыӀэкъым», жаӀэ, ауэ, саддукейхэм яхуэмыдэу, а псори зэрыщыӀэр фарисейхэм я фӀэщ мэхъу+.

9Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэр макъышхуэкӀэ къызэрыгъэкӀиящ, фарисейхэм ящыщу торэт егъэджакӀуэ пашэ гуп къэтэджри, адрейхэм еныкъуэкъуурэ, жаӀащ:

– Мы лӀым мыхъун гуэр дэтлъагъуркъым. Псэ гуэр е мелыӀыч гуэр къепсэлъауэ къыщӀэкӀынщ. Тхьэм дыпэвмыгъэув+.

10Хуабжьу зэщыхьати, Паул зэпкъратхъынкӀэ дзэпщыр шынэри, абдеж Ӏуашу быдапӀэм[*] яшэну зауэлӀхэм унафэ яхуищӀащ.

11ЕтӀуанэ жэщым Зиусхьэныр Паул къыхуэхутэри, къыжриӀащ:

– Умыдзыхэ. Ерусалим щыхьэт укъызэрыщысхуэхъуам хуэдэу, Рим къалэшхуэми щыхьэт укъыщысхуэхъун хуейщ+.

Паул щэхуу яукӀыну журтхэм мурад зэращӀар

12ЕтӀуанэ махуэм и пщэдджыжьым журт гуп зэгурыӀуэри, тхьэ яӀуащ:

– Паул дымыукӀауэ, дышхэнукъым икӀи дефэнукъым, – жаӀэри.

13Тхьэ зыӀуахэр лӀы плӀыщӀым щӀигъурт. 14Ахэр дин пашэшхуэхэмрэ нэхъыжьхэмрэ я деж кӀуэри, жраӀащ:

– Паул дымыукӀауэ дымышхэну тхьэ тӀуащ. 15Аращи, «Паул и Ӏуэхум нэхъ куууэ дыхэплъэн щхьэкӀэ, ди деж къегъашэ», жыфӀи, фэрэ Тхьэмадэ Хасэшхуэм щыщхэмрэ дзэпщым хъыбар евгъащӀэ. Паул мыбы къэмыс щӀыкӀэ, ар дыукӀыну дыхьэзырщ дэ.

16Паул и шыпхъум и къуэм абыхэм ягу илъыр къищӀэщ, быдапӀэм кӀуэри, Паул хъыбар иригъэщӀащ.

17Апхуэдэу щыхъум, Паул дзэ пашэхэм ящыщ гуэр къриджэри, жриӀащ:

– Дзэпщым деж мы щӀалэр шэ. Зыгуэр жриӀэну хуейщ.

18Дзэ пашэм щӀалэр зыщӀигъущ, дзэпщым деж кӀуэри, жриӀащ:

– Ди лъэхъуэщым щӀэс Паул зи цӀэр къызэджэри, мы щӀалэм зыгуэр къыбжиӀэн щхьэкӀэ, уи деж къэсшэну къызэлъэӀуащ.

19Дзэпщым щӀалэм и Ӏэр иубыдщ, лъэныкъуэкӀэ Ӏуишри, еупщӀащ:

– Сыт къызжепӀэну узыхуейр?

20– «Паул и Ӏуэхум нэхъ куууэ дыхэплъэн щхьэкӀэ, пщэдей Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм къишэ», жаӀэу, журтхэр къолъэӀуну зэгурыӀуащ, – жиӀащ щӀалэм. 21– Ауэ уэ абыхэм уемыдаӀуэ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ абыхэм ящыщу лӀы плӀыщӀым щӀигъу Паул яукӀын мурад щэху яӀэу поплъэ. Абыхэм ар ямыукӀауэ мышхэну икӀи емыфэну тхьэ яӀуащ. Загъэхьэзырауэ, уи унафэм поплъэри щысщ.

22ЩӀалэр щиутӀыпщыжым дзэпщым къыжриӀащ:

– Мыр къызэрызэбгъэщӀар зыми жумыӀэ.

Феликс Ӏэтащхьэм деж Паул зэрашар

23Дзэпщым дзэ пашэхэм ящыщ цӀыхуитӀ къриджэри, яжриӀащ итӀанэ:

– ЗауэлӀу щитӀ, шууэ блыщӀ, бжыхэр зыӀыгъ зауэлӀу щитӀ ныжэбэ сыхьэтыр бгъум Кесарие къалэм[*] кӀуэну вгъэхьэзыр. 24Паули шы хуэвгъэхьэзыр, зыш вгъэшэси, ар Феликс Ӏэтащхьэм[*] деж фшэ+.

25Дзэпщым мыпхуэдэ псалъэхэр зэрыт тхылъи итхащ:

26«Сэ, Клаудий Лисий, щӀыхь зыхуащӀ Феликс Ӏэтащхьэм фӀэхъус узох. 27Мы лӀыр журтхэм яубыдри, яукӀыну хуежьащ, ауэ си зауэлӀхэр си гъусэу сыкӀуэри, къаӀэщӀэсхыжащ, рим цӀыхухэм зэращыщыр къэсщӀати+. 28Зэрагъэкъуаншэр зэзгъэщӀэну сыхуейуэ, ар я Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм зауэлӀхэм ирезгъэшащ+. 29Абыхэм зэрагъэкъуаншэр езыхэм я хабзэм епхауэ, щӀэбукӀын е лъэхъуэщым щӀибгъэсын Ӏуэху лъэпкъ а лӀым имыщӀауэ зэрыщытыр къэсхутащ+. 30Ауэ журтхэм мы лӀыр щэхуу яукӀыну я гум зэрилъыр зыгуэрым сигъэщӀати, уи деж зауэлӀхэм занщӀэу незгъэшащ. Къедауэхэми зэрагъэкъуаншэ Ӏуэхухэр уи пащхьэм щыжаӀэну хъыбар езгъэщӀащ. Узыншэу ущыт!»+

31Апхуэдэу, унафэм тету, зауэлӀхэм Паул ирашажэри, жэщым Антипатридэ къалэм[*] нагъэсащ. 32ЗауэлӀхэм етӀуанэ махуэм Паул Кесарие яшэну шухэм къыхуагъанэри, езыхэм быдапӀэм ягъэзэжащ. 33Шухэр Кесарие къалэм щынэсым, Ӏэтащхьэм тхылъыр иратащ, Паули абы ӀэщӀагъэхьащ. 34Ӏэтащхьэр тхылъым еджэри, Паул зыщыщ хэкумкӀэ къеупщӀащ. Киликие хэкум зэрыщыщыр щызэхихым, абы жиӀащ:+

35– Уэ къодауэхэр къэсмэ, сыпкърыупщӀыхьынущ.

Ӏэтащхьэм унафэ ищӀащ Ирод пащтыхьым преториекӀэ еджэу иухуэгъа унэшхуэм зауэлӀхэм Паул щахъумэну.

24-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Феликс Ӏэтащхьэм и пащхьэм журтхэр Паул къызэрыщедэуар

24^1Махуитху дэкӀа нэужь, дин пашэшхуэ Ананий, нэхъыжьхэм ящыщ гупрэ уэчыл Тертуллрэ и гъусэу, Кесарие къалэм кӀуащ. Паул зэрагъэкъуаншэхэр Ӏэтащхьэм и пащхьэм къыщаӀуэтащ+. 2Паул утыкум къыщрашэм, ар игъэкъуаншэу, Тертулл мыпхуэдэу жиӀэу щӀидзащ:

– Уэ, щӀыхьышхуэ зыхуащӀ Феликс, уи фӀыгъэкӀэ мамырыгъэшхуэ диӀэу допсэу; уи нэӀэр тебгъэтурэ, мы къэралыр нэхъ зэкӀэлъыкӀуэ хъуащ. 3Аращи, сыт щыгъуи, дэнэ дыщыӀэми, фӀыщӀэ пхудощӀ. 4Уезгъэзэшыщэну сигу илъкъыми, уи гуапэу укъыдэдэӀуэну сынолъэӀу, узэрихабзэу, укъытхуэмыткӀийуэ.

5Сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ дэ къызэрытщӀамкӀэ, мы лӀыр емынэ гуэрщ, дунейм журту тету хъуар къызэщӀеӀэтэ, диным ирилажьэ Назарет гупкӀэ зэджэми[*] и унафӀэщӀщ+. 6Тхьэм и унэшхуэри игъэуфӀеину хэтащ. Ар дубыдри, ди хабзэм тету хьэкум тетщӀыхьыну дыхуеящ+. 7Ауэ Лисий дзэпщыр къакӀуэщ, лъэщыгъэкӀэ ар тӀэщӀихыжри, уи деж зауэлӀхэм къригъэшащ. 8Лисий унафэ ищӀащ а лӀым дридауэгъуу уи деж дыкъэкӀуэну. Абы ущеупщӀкӀэ, ар зэрыдгъэкъуаншэхэм я пэжыр уэри зэбгъэщӀэн плъэкӀынущ.

9Уэчыл Тертулл жиӀа а псалъэхэм журтхэр щыхьэт техъуэурэ, абы дэӀэпыкъуэгъу хуэхъуащ.

Феликс Ӏэтащхьэм и пащхьэм Паул зызэрыщиухеяр

10Ӏэтащхьэм Ӏэ къыщыхуищӀым, Паул жиӀащ:

– Илъэс куэд щӀауэ, мы лъэпкъым хеящӀэу узэраӀэр сщӀэуэ, зызухейурэ си Ӏуэхур сыпхуэгушхуэу уи пащхьэм нызолъхьэ. 11Махуэ пщыкӀутӀ и пэкӀэ Тхьэм сыщелъэӀуну Ерусалим сыкъызэрыкӀуар зэрыпэжыр зэбгъэщӀэн плъэкӀынущ. 12Тхьэм и унэшхуэм сэ зыми сыщеныкъуэкъуакъым, синэгуэгуми къалэми цӀыхухэр къыщызэщӀэсӀэтакъым. 13Си дауэгъухэм сызэрагъэкъуаншэ Ӏуэху псоми ящыщ гуэр зыри пэжу къыщӀагъэкӀын ялъэкӀынукъым. 14Ауэ ди адэжьхэм я Тхьэм сыхуэлажьэурэ, мы цӀыхухэм пхэнжу жыхуаӀэ гъуэгум сызэрырикӀуэр пэжщ. Торэт хабзэм ит псомкӀи бегъымбархэм ятха тхылъхэм ярыт псомкӀи[*] фӀэщхъуныгъэ сиӀэщ. 15Щыпкъагъэ зиӀи зимыӀи Тхьэм къызэригъэтэджыжынум мыбдеж щыт лӀыхэр Тхьэм зэрыщыгугъым хуэдэу, сэри Тхьэм сыщогугъ+. 16Аращи, Тхьэми цӀыхухэми я дежкӀэ гукъабзагъэкӀэ, мыхъумыщӀэ лъэпкъ зыдэзмыщӀэжу, сызэрыпсэуным сыт щыгъуи сыхущӀокъу+.

17– Илъэс куэдкӀэ Ерусалим сыщымыӀауэ, си лъэпкъым псапэ тыхь хуэсхьыну икӀи къурмэн сщӀыну аргуэру сыкъэкӀуащ+. 18Апхуэдэу сщӀыурэ, Торэт хабзэм и унафэм тету зызгъэкъэбзэжауэ, Тхьэм и унэшхуэм сыщӀэту мы цӀыхухэр къысӀущӀащ. ЦӀыхубэм сыхэтакъым, цӀыхухэри сэ къэзгъэукхъуакъым+. 19Асие хэкум щыщ журт гуп абы щыӀащ. Абыхэм сызэрагъэкъуэншэн щыӀэмэ, мис иджы уи пащхьэм нахуэу ар щыжаӀэн хуеящ. 20Е мыбдеж щытхэм жрыраӀэ Тхьэмадэ Хасэшхуэм и пащхьэм сыщрашэм щӀэпхъаджагъэу сщӀауэ къыздалъэгъуар. 21«ЛӀахэр къызэрытэджыжынумкӀэ фӀэщхъуныгъэ зэрызиӀэм щхьэкӀэ нобэ хеящӀэм и пащхьэм сифшащ», жысӀэу, мы цӀыхухэм сахэту макъышхуэкӀэ къызэрыжысӀарауэ къыщӀэкӀынщ сызэрагъэкъуаншэр+.

22Апхуэдэу щыхъум, Зиусхьэным и гъуэгур фӀыуэ зыщӀэ Феликс а Ӏуэхум щыхэплъэну пӀалъэр игъэкӀуатэурэ жиӀащ:

– Лисий дзэпщыр къызэрыкӀуэу, фи Ӏуэхум хьэкум тесщӀыхьынщ.

23Феликс дзэ пашэм унафэ хуищӀащ Паул яхъумэну, ауэ гугъу ирамыгъэхьыну, и гъусэхэр къыкӀэлъигъэплъын щхьэкӀэ, ахэр абы деж къэкӀуэну хуит ищӀыну.

Паул Феликсрэ Друзиллэрэ зэрепсэлъар

24Махуэ зыбжанэ дэкӀауэ, Феликс и щхьэгъусэ Друзиллэ[*] и гъусэу къэкӀуащ. Друзиллэ журтт. Феликс и цӀыхухэм Паул къаригъашэри, ар едэӀуащ Мэссихь ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэ зэрыхъуну щӀыкӀэм зэрытепсэлъыхьым. 25Щыпкъагъэм, зышыӀэныгъэм, къемэтмахуэм теухуауэ Паул псалъэу щыщӀидзэм, Феликс къащтэри, жиӀащ:

– Иджы кӀуэж, пӀалъэр къэсмэ, укъезгъэшэнщ+.

26ЗригъэутӀыпщыжын щхьэкӀэ, ар Паул Ӏулъхьэ къритыным щыгугъырт. Арати, куэдрэ къригъашэурэ, епсалъэрт.

27ИлъэситӀ дэкӀауэ, Феликс и пӀэм Порций Фест[*] зи цӀэр иуващ. Феликс журтхэм фӀы гуэр яхуищӀэну хуейти, Паул лъэхъуэщым къыщӀинащ.

25-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

«Кесарым си Ӏуэхум хьэкум трырещӀыхь», жиӀэу Паул Фест Ӏэтащхьэм зэрелъэӀуар

25^1Фест Ӏэтащхьэр хэкум[*] къихьэу махуищ дэкӀа нэужь, Кесарие къалэм[*] дэкӀри, Ерусалим кӀуащ. 2Дин пашэшхуэхэмрэ журтхэм я пашэхэмрэ Паул щхьэкӀэ Фест деж тхьэусыхакӀуэ кӀуащ абы щыгъуэ. 3Къытрагъэзэжурэ, Фест елъэӀуащ ахэр я хьэтыр къилъагъуу зауэлӀхэм Паул Ерусалим къригъэшэну, гъуэгу здытетым ар щэхуу яукӀыну я мурадти+. 4Ауэ Фест яжриӀащ:

– Паул Кесарие дэт лъэхъуэщым исщ. Куэд мыщӀэу сэри абы сыкӀуэнущ. 5А лӀым бзаджагъэ гуэр ищӀамэ, фи пашэхэм ящыщ зы гуп си гъусэу ирекӀуи, иретхьэусыхэ.

6Махуэ зыбгъупщӀ нэхъыбэ абыхэм я деж щымыӀэу, Фест Кесарием кӀуащ. ЕтӀуанэ махуэм хьэкумыщӀ тӀысыпӀэм тетӀысхьэри, зауэлӀхэм Паул къригъэшащ. 7Паул къыщашэм, Ерусалим къикӀа журтхэм къаувыхьри, кӀэрымылъ фӀеягъэ куэд кӀэралъхьэу щӀадзащ, ауэ жаӀэр пэжу къыщӀагъэкӀын ялъэкӀыртэкъым. 8Паул зиухейурэ, мыпхуэдэу жиӀащ:

– Журтхэм я Торэт хабзэми, Тхьэм и унэшхуэми, кесарми яхуэгъэзауэ мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ сщӀакъым.

9Журтхэм фӀы гуэр яхуищӀэну хуейти, Фест Паул къеупщӀащ:

– Мы ӀуэхумкӀэ хьэкум птесщӀыхьын щхьэкӀэ, Ерусалим укӀуэну ухуей?

10– Кесарым и хьэкумыр си Ӏуэхум тезыщӀыхьын хуей хеящӀэм и пащхьэм ситщ сэ, – жиӀащ Паул. – Уэ фӀыуэ зэрыпщӀэщи, журтхэм мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ есщӀакъым сэ+. 11УкӀ къыщӀэсхьын мыхъумыщӀагъэ гуэр сщӀауэ щытмэ, ажалым зыщысхъумэну сыхуейкъым. Ауэ журтхэр къызэрызэдауэм пэж лъэпкъ хэмылъмэ, абыхэм саӀэщӀилъхьэн зыми лъэкӀынукъым. Кесарым си хьэкумыр ирырещӀэ![*]

12И дэӀэпыкъуэгъухэм епсэлъа нэужь, Фест жиӀащ:

– «Кесарым си хьэкумыр ирырещӀэ», жыпӀэу къызэрыжыпӀам щхьэкӀэ Кесарым деж уезгъэшэнущ+.

Фест Ӏэтащхьэм Паул и хъыбарыр Агриппэ пащтыхьым зэрыжриӀар

13Махуэ зыкъом дэкӀа нэужь, Агриппэ пащтыхьымрэ[*] абы и шыпхъу Вереникэрэ Фест ялъагъуну Кесарием къэкӀуащ. 14Ахэр махуэ зыкъомкӀэ абы щыӀа нэужь, Паул и Ӏуэхур пащтыхьым и пащхьэм ирилъхьэри, Фест жиӀащ:

– ЛӀы гуэр лъэхъуэщым щӀэсу, Феликс къысхуигъэнащ. 15Сэ Ерусалим сыщыщыӀэм, дин пашэшхуэхэмрэ журтхэм я нэхъыжьхэмрэ си деж къакӀуэри, а лӀым едауэурэ, къуаншэу къэслъытэну къызэлъэӀуащ.

16– Ауэ сэ абыхэм мыпхуэдэ жэуап естащ: «Ягъэкъуаншэр къедауэхэм я пащхьэм къихьэу, зэрагъэкъуаншэмкӀэ жэуап яритурэ зиухеину хуит ямыщӀмэ, апхуэдэм укӀ тралъхьэну Рим хабзэм къезэгъыркъым». 17Ахэр си деж къыщыкӀуэм, Ӏуэхур сымыгъэгувэу етӀуанэ махуэм хьэкум тесщӀыхьыну си хьэкум тӀысыпӀэм сытетӀысхьэри, а лӀыр зауэлӀхэм къезгъэшащ. 18Къедауэхэм къаувыхьащ, ауэ зэрагъэкъуэншэну си гугъа мыхъумыщӀагъэхэм ящыщкӀэ ягъэкъуэншакъым. 19Я диным теухуа Ӏуэху зыкъомкӀэ зэдэуащ. Дунейм ехыжа лӀыуэ ХьисэкӀэ зэджэр Паул псэууэ зэрыжиӀэмкӀэ зэгурыӀуэртэкъым+. 20Мыпхуэдэ Ӏуэхухэм хьэкум зэрытесщӀыхьын хуейр сщӀэртэкъыми, а лӀым сеупщӀащ: «Ерусалим укӀуэу, абы хьэкум къыщыптращӀыхьыну ухуей?» 21И Ӏуэхум кесарыр хэплъэху лъэхъуэщым щӀагъэсыну Паул къыщылъаӀуэм, кесарым деж езгъэшэху, ар лъэхъуэщым щӀагъэсыну унафэ сщӀащ.

22– Си щхьэкӀэ, сэ а лӀым жиӀэм седэӀуэну сыхуейщ, – къыжриӀащ Агриппэ Фест.

– Пщэдей уезгъэдэӀуэнщ, – жиӀащ Фест.

23ЦӀыхухэм щӀыхьышхуэ къыхуащӀурэ, Агриппэрэ Вереникэрэ хеящӀэ унэшхуэм къыщӀыхьащ етӀуанэ махуэм. Абыхэм я гъусэу дзэпщхэри къалэм дэс цӀыху цӀэрыӀуэхэри къыщӀыхьащ. Фест унафэ ищӀри, Паул къашащ итӀанэ.

24– Уэри, Агриппэ пащтыхь, фэри, ди гъусэу мыбы щӀэс цӀыху псори, мы лӀым феплъ, – жиӀащ Фест. – Ерусалим сыщыщыӀэми мыбдежми журтхэр си деж къакӀуэурэ, «А лӀыр афӀэкӀа псэу хъунукъым», жаӀэу ягъэкъуаншэурэ зэрыгъэкӀийуэ щӀыщытар мы лӀыращ+. 25УкӀ щӀытеслъхьэн мыхъумыщӀагъэ лъэпкъ имыщӀауэ къэсхутащ, ауэ езым, «Кесарым си хьэкумыр ирырещӀэ», жиӀэри лъэӀуати, кесарым деж езгъэшэнэу тезубыдащ+. 26Ауэ абы теухуауэ кесарым хуэстхын хъыбар згъэува сиӀэкъым. Абы къыхэкӀкӀэ, фэ псоми, псом хуэмыдэжу, уэ, Агриппэ пащтыхь, фи пащхьэм кърезгъэшащ, деупщӀа нэужь, стхынур сщӀэн щхьэкӀэ; 27сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ зэрыдгъэкъуаншэр къыгурыдмыгъаӀуэу лъэхъуэщым щӀэс гуэр яхуедгъэшэныр емыкӀуу къы-золъытэ.

26-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Агриппэ пащтыхьым и пащхьэм Паул зызэрыщиухеяр

26^1Агриппэ Паул жриӀащ абы и ужькӀэ:

– Зыбухейуэ упсэлъэну ухуитщ.

Паул и Ӏэр къиӀэтри, зиухейуэ жиӀащ:+

2Агриппэ пащтыхь, журтхэм сызэрагъэкъуаншэ Ӏуэху псомкӀи уи пащхьэм зызэрыщызухейр си дежкӀэ насыпу солъытэ. 3Апхуэдэу щӀэслъытэм и щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэр журтхэм я хабзэхэри щӀызэныкъуэкъу Ӏуэху псори фӀыуэ зэрыпщӀэрщ. Аращи, жысӀэнум гупсэфэу укъедэӀуэну сынолъэӀу.

4Си щӀалэгъуэм къыщыщӀэдзауэ си лъэпкъым сыхэту Ерусалим сызэрыщыпсэур журт псоми фӀыуэ ящӀэ+. 5Абыхэм сыкъызэрацӀыхурэ куэд щӀащ. Диным и гъуэгум ирикӀуэ цӀыху гупхэм ящыщу, диныр нэхъ ткӀийуэ зезыхьэу фарисей[*] гупкӀэ зэджэм я гъуэгум срикӀуэу зэрыщытамкӀэ ахэр хуейуэ щытмэ, щыхьэт къысхуэхъун ялъэкӀынущ+. 6Ди адэжьхэр Тхьэм къызэригъэгугъа Ӏуэхум[*] сэ сызэрыщыгугъым щхьэкӀэ хеящӀэм и пащхьэм сыкърашащ иджы. 7Ди адэжьхэр Тхьэм къызэригъэгугъа дыдэращ ди лъэпкъым и унагъуэ лъэпкъ пщыкӀутӀыр жэщи махуи Тхьэм гурэ псэкӀэ хуэлажьэурэ, къагъуэтыну зыщыгугъыр. Ди пащтыхь, сэри абы сызэрыщыгугъыращ журтхэр къыщӀызэдауэр+. 8Тхьэм лӀахэр къызэригъэтэджыжынур къэмыхъун Ӏуэхуу щӀэфлъытэр сыт+?

9Назарет щыщу Хьисэ зи цӀэм зэрыслъэкӀкӀэ сыпэувыжын хуейуэ къысщыхъуу щытащ сэ+. 10Ерусалим щысщӀэри арат. Дин пашэшхуэхэм хуитыныгъэ къеӀысхри, си цӀыхухэм Тхьэм и цӀыху лъапӀэхэм ящыщ куэд лъэхъуэщым щӀезгъадзэу щытащ. Тепщэныгъэ зиӀэхэм укӀ хьэкум абыхэм щытралъхьэм, ар сэри игъуэу слъытащ+. 11Синэгуэгу псоми абыхэм куэдрэ гугъуехь щезгъэшэчащ икӀи Хьисэ Ӏей зэрыхужезгъэӀэным сыхэтащ. АпхуэдизкӀэ гужьгъэжь яхузиӀэти, гугъуехь езгъэшэчын щхьэкӀэ, хамэ къалэхэм нэс сакӀэлъыкӀуэрт+.

Зиусхьэн Хьисэ и гъуэгум зэрытехьам и хъыбарыр Паул къызэриӀуэтар

(Апостол. 9:1-19; 22:6-16)

12– Дин пашэшхуэхэм хуит зезгъэщӀри, а Ӏуэхур си пщэм къыдалъхьауэ, Дамаск сыкӀуэу гъуэгу сытетт+. 13Гъуэгум сыздрикӀуэм, щэджагъуэ хъуауэ, дыгъэм нэхърэ нэхъ лыду нэхугъэ гуэр уафэм къехауэ, си гъусэхэмрэ сэрэ дыкъиухъуреихьу слъэгъуащ, ди пащтыхь. 14Псори щӀым дытеджалэри, макъ гуэрым журтыбзэкӀэ мыпхуэдэу жиӀэу зэхэсхащ:

– «Щаул, Щаул, сыт гугъу сыщӀебгъэхьыр? Выр зейм и баш кӀыхь папцӀэм выр къызэрелъэкъуауэм хуэдэу пщӀымэ, уи зэран зыбогъэкӀыж».

15– «Уэ ухэт, Зиусхьэн?» – жысӀэри сеупщӀащ.

– «Гугъу ебгъэхь Хьисэ сэращ», жиӀащ Зиусхьэным. 16«Ауэ иджы къэтэджи, къызэфӀэувэж. Си ӀуэхутхьэбзащӀэ ухъуну, плъэгъуамрэ уэзгъэлъагъунумрэ щыхьэт уатехъуэну узгъэуващ икӀи зыкъозгъэлъэгъуащ. 17Уэ уи лъэпкъымрэ узыхуэзгъэкӀуэну хамэхэмрэ уакъыӀэщӀэсхыжынущ. 18Ахэр кӀыфӀыгъэм къыхэкӀыу, нэхугъэм зыкъыхуагъэзэн икӀи шейтӀаным и тепщэныгъэм къыщӀэкӀыу, Тхьэм и ӀэмыщӀэ зралъхьэн щхьэкӀэ, я нэхэр къэбгъэплъэжыну, абыхэм я деж узогъакӀуэ. СэркӀэ фӀэщхъуныгъэ зэраӀэм щхьэкӀэ гуэныхьу ящӀар къахуэгъунущ итӀанэ икӀи Тхьэм и ӀэмыщӀэ зезылъхьа цӀыхухэм ӀыхьэфӀу къалъысынур абыхэми къалъысынущ»+.

Журтхэмрэ хамэ лъэпкъхэмрэ я пащхьэм Паул Хьисэ щыхьэт зэрыщыхуэхъуар

19– Аращи, Агриппэ пащтыхь, уафэм къехыу зыкъызэзыгъэлъэгъуам сыпэувыжакъым. 20Дамаск къалэм дэсхэм, итӀанэ Ерусалим дэсхэм, Иудей хэку псом ис цӀыхухэм, хамэ лъэпкъхэм щыщхэм гуэныхьу ящӀахэм хущӀегъуэжу, Тхьэм и гъуэгум техьэн зэрыхуейри, гуэныхьу ящӀам зэрыхущӀегъуэжам хуэфащэ Ӏуэхухэр ящӀэн зэрыхуейри яжесӀэу екӀуэкӀащ япэщӀыкӀэ+. 21Иджы, мис, аращ Тхьэм и унэшхуэм сыщаубыду саукӀыну журтхэр щӀыхэтар+. 22ИтӀани нобэр къыздэсым Тхьэр дэӀэпыкъуэгъу къысхуэхъуурэ, цӀыкӀуми инми я пащхьэм щыпкъагъэм щыхьэт сыщытохъуэ. Бегъымбархэмрэ Мусэ бегъымбарымрэ къэхъун хуейуэ жыхуаӀа Ӏуэхухэм фӀэкӀа сытепсэлъыхьыркъым: 23Мэссихь* гугъуехь ишэчын хуейуэ зэрыщытар икӀи псом япэ езыр лӀахэм къахэтэджыкӀыжауэ, езым и лъэпкъымрэ хамэ лъэпкъхэмрэ нэхур иджы къазэрыхуэлъагъуэм и хъыбар яхуиӀуэтэну зэрыщытарщ сызытепсэлъыхьар+.

Паул Агриппэ фӀэщхъуныгъэ зригъэӀэну зэрелъэӀуар

24Паул апхуэдэу зиухей щыхъум, Фест макъышхуэкӀэ жиӀащ:

– Паул, уэ уделэщ. Уэ уи щӀэныгъэшхуэм уи щхьэр зэригъэкӀуэкӀащ.

25– Сэ си щхьэр зэкӀуэкӀакъым, щӀыхь зыхуэфащэ Фест, – жиӀащ Паул, – сэ жысӀэр псалъэ пэжщ, псалъэ захуэщ. 26Пащтыхьыр мы Ӏуэхухэм щыгъуазэщ, сытегушхуауэ абы и пащхьэми сыкъыщопсалъэ. Абы гу зылъимыта а Ӏуэхухэм зэрыхэмылъымкӀэ дзыхь хузощӀ, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ мы Ӏуэху псори къуэгъэнапӀэ гуэрым къыщыхъуакъым. 27Агриппэ пащтыхь, бегъымбархэм ятхахэмкӀэ фӀэщхъуныгъэ уиӀэ? ФӀэщхъуныгъэ узэриӀэр сощӀэ.

28– Мэссихь и гъуэгу апхуэдэу псынщӀэу сытебгъэхьэфыну къыпфӀэщӀрэ? – къыжриӀащ Агриппэ Паул.

29– ПсынщӀэми мыпсынщӀэми, уэ уи мызакъуэу, нобэ сызэхэзыха псори сэ схуэдэ хъуну, ауэ Ӏэхъулъэхъу ярымылъыну Тхьэм солъэӀу, – жиӀащ Паул+.

30Абы и ужькӀэ пащтыхьи, Ӏэтащхьэри, Вереники, абыхэм я гъусэхэри къэтэджыжри, пэшым щӀэкӀыжащ. 31Пэшым щыщӀэкӀыжым, абыхэм жаӀащ:

– УкӀ е лъэхъуэщ къыщӀихьын Ӏуэху лъэпкъ мы лӀым ищӀакъым+.

32Агриппэ Фест жриӀащ итӀанэ:

И хьэкумыр кесарым къытрищӀыхьыну мылъэӀуатэмэ, мы лӀыр щхьэхуиту дутӀыпщыжын тлъэкӀынт+.

27-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Рим къалэшхуэм кӀуэну, Паул кхъухьым зэритӀысхьар

27^1Дэ[*] Италием кхъухькӀэ дригъэшэну Фест Ӏэтащхьэм щытриубыдэм, Паулрэ лъэхъуэщым щӀэс нэгъуэщӀ гупрэ кесарым и цӀэкӀэ зэджэ лӀы щих хъу дзэ гупым я пашэхэм щыщу ИулийкӀэ зэджэм ӀэщӀилъхьащ+. 2Адрамит къалэм щыщу Асие хэкум и хы Ӏуфэм Ӏут къалэхэм кӀуэн хуей кхъухьым дитӀысхьэри, абдежым дыщежьащ. Македоние хэкум ит Фессалоникэ къалэм щыщу Аристарх зи цӀэр ди гъусэт+.

3ЕтӀуанэ махуэм Сидон къалэм дыӀухьащ. Иулий и нэфӀыр Паул щыхуэри, Паул и ныбжьэгъуу а къалэм дэсхэм зыхуэныкъуэр къратын щхьэкӀэ, абыхэм я деж кӀуэну ар хуит ищӀащ. 4Абдежым дэ дыкъыщежьэри, жьыр къызэрытпеуэм щхьэкӀэ, Кипр хытӀыгум дыкӀуащ. 5Киликие, Памфилие хэкухэм хуэзанщӀэ хым дызэпрыкӀри, Ликие хэкум щыщ Мирэ къалэм дынэсащ. 6Александрие къалэм щыщу Италием кӀуэну кхъухь гуэр дзэ пашэм абдежым къыщигъуэтри, абы дригъэтӀысхьащ+. 7Махуэ зыкъомкӀэ хуэмурэ дыкӀуэурэ, гугъу дехьу, Книд къалэм хуэзанщӀэ дыхъуащ. Жьым занщӀэу дигъэкӀуэртэкъыми, хым къыхэщ щӀы къуапэу Салмон зи цӀэм дыблэкӀыурэ, Крит хытӀыгум и лъэныкъуэу жьы къыщыздемыпщэм дыбгъурытурэ дыкӀуащ. 8ХытӀыгум дыбгъурыту гугъу дехьу дыкӀуэурэ, Ласей къалэм и гъунэгъуу «Кхъухь тедзапӀэфӀхэр» жыхуаӀэ щӀыпӀэм дынэсащ.

9Зэман куэд тфӀэкӀуэдат, кхъухькӀэ узекӀуэнри шынагъуэ хъуат, нэщӀ махуэр[*] блэкӀагъащӀэти. Арати, лӀыхэм ягуригъаӀуэурэ, 10Паул мыпхуэдэу яжриӀащ:

– ЦӀыхухъу гуп, сэ къызэрысфӀэщӀымкӀэ, мы ди гъуэгуанэм узыщышынэн хэлъщ. Хьэлъэхэмрэ кхъухьымрэ я мызакъуэу, ди псэхэри тфӀэкӀуэдынкӀэ шынагъуэщ.

11Дзэ пашэр Паул жиӀам нэхърэ кхъухь пашэми кхъухьыр зейми жаӀахэм нэхъ едаӀуэрт. 12ЩӀымахуэр щитхын кхъухь тедзапӀэфӀ абы зэрыщымыӀэм къыхэкӀкӀэ, а щӀыпӀэм дыщежьэу, Ӏэмал иӀэмэ, Финик зи цӀэ кхъухь тедзапӀэм дынэсу, щӀымахуэр абы щыдгъэкӀуэну нэхъыбэр зэгурыӀуащ. Финик зи цӀэ кхъухь тедзапӀэр Крит хытӀыгум и кхъухь тедзапӀэхэм ящыщт икӀи ипщэрабгъу-кхъухьэпӀэмкӀи ищхъэрабгъу-кхъухьэпӀэмкӀи хуэгъэзауэ щытт.

Хым борэнышхуэ къызэрыщыхъуар

13Ипщэ лъэныкъуэмкӀэ къикӀыу жьы тӀэкӀу къепщэ щыхъум, я мурадыр къехъулӀауэ къафӀэщӀри ежьащ. Крит хытӀыгум бгъурыту кӀуэрт ахэр. 14Ауэ куэд дэмыкӀауэ, «Ищхъэрабгъу-къуэкӀыпӀэмкӀэ къикӀ борэнышхуэр» хытӀыгумкӀэ къикӀри къажьэхэуащ+. 15Борэнышхуэм апхуэдизкӀэ хиубыдат, кхъухьыр абы пэлъэщыртэкъыми дэ толъкъукнхэм дызэрахьэрт, я ӀэмыщӀэ зитлъхьауэ. 16Клавдэ зи цӀэ хытӀыгу цӀыкӀу гуэрым и лъэныкъуэу жьы къыщыздемыпщэм дыбгъурыту дыкӀуэурэ, гугъу дыдехьу, кхъухьым ит къуафэжьейр щӀимылъафэу къедгъэлащ. 17Къуафэжьейр къухьым къраха нэужь, кӀапсэшхуэхэр кхъухьым и щӀагъкӀэ щӀалъэфри, борэнышхуэм зэпкъримыудын щхьэкӀэ, кхъухьым кърашэкӀащ. Кхъухьыр Сыртис зи цӀэ чэнжыпӀэм къытенэнкӀэ шынэрти, жьыху чэтэнхэр ирахьэхри, борэнышхуэм зрагъэхуу щӀадзащ. 18Борэнышхуэр етӀуанэ махуэм нэхъ иныжь хъуати, хьэлъэхэр хым хадзэу хуежьащ. 19Хьэпшыпхэр хым ди ӀэкӀэ хэддзащ ещанэ махуэм. 20Махуэ зыкъомкӀэ дыгъи вагъуи дымылъагъурэ, борэнышхуэри мыувыӀэу екӀуэкӀати, дыкъелынкӀэ гугъапӀэ диӀэжтэкъым.

21ЛӀыхэр куэд щӀауэ шхатэкъыми, Паул абыхэм я пащхьэм къиувэри, жиӀащ:

– Фэ лӀы гупыр, сэ фыкъызэдаӀуэу, Крит хытӀыгум фыкъыщемыжьатэмэ, мыр къыфщыщӀынтэкъым, икӀи зыри ффӀэкӀуэдынтэкъым. 22Ауэ фымыгужьей вжызоӀэ иджы, сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ фэ фщыщ зыри кӀуэдынукъыми. Кхъухьым и закъуэщ кӀуэдынур. 23Тхьэуэ зи бынхэм сащыщу сызыхуэлажьэм и мелыӀычыр ныжэбэ къысхуэхутэри,+
24къызжиӀащ: «Умышынэ, Паул! Кесарым и пащхьэм уиувэн хуейщ. Кхъухьым къыбдис псори, Тхьэм и нэфӀ уи хьэтыркӀэ къащыхуэнурэ, мыкӀуэду къелынущ»+. 25Аращи, фымыгужьей, лӀы гуп. Тхьэм къызэрызжиӀам хуэдэу зэрыхъунумкӀэ абы сыщогугъ. 26Борэнышхуэм хытӀыгу гуэрым дрихулӀэн хуейщ+.

27ЕпщыкӀуплӀанэ жэщым Адриэ хым дыхэту, борэнышхуэм кхъухьыр ихуурэ, жэщ ныкъуэм деж щӀым гъунэгъу дызэрыхуэхъум лӀыхэм гу лъатащ. 28Хым и куууагъыр къапщри, ӀэплӀакӀуэ тӀощӀ хъуащ. ТӀэкӀу дэкӀауэ хым и куууагъыр аргуэру къыщапщым, ӀэплӀакӀуэ пщыкӀутху хъуащ. 29Борэнышхуэм кхъухьыр мывэшхуэхэм яфӀигъэнэнкӀэ шынэрти, кхъухьыпхэмкӀэ хъурзиплӀ щрадзыхри, нэху щыщыным гузэвэгъуэр яӀэу пэплъэу щӀадзащ. 30ЩӀэпхъуэжын мурад ящӀати, кхъухьыпэмкӀэ хъурзэ зыкъом щрадзых хуэдэу защӀри, кхъуафэжьейр хым ирагъэлэлэхащ кхъухьзехуэхэм. 31Апхуэдэу щыхъум, Паул дзэ пашэмрэ зауэлӀхэмрэ яжриӀащ:

– А лӀыхэр кхъухьым къимынэмэ, фи псэхэр къевгъэлын флъэкӀынукъым.

32Паул апхуэдэу щажриӀэм, зауэлӀхэм и кӀапсэшхуэхэр зэпаупщӀри, кхъуафэжьейр ирагъэхуэхащ.

33Нэху ща нэужь, Паул, псоми шхэну елъэӀуурэ, мыпхуэдэу жиӀащ:

– Нобэ махуэ пщыкӀуплӀ мэхъу фыгузавэурэ фэ зыри зэрывмышхрэ. 34Аращи, фышхэну быдэу сыныволъэӀу, фыкъелыну фыхуеймэ, ар Ӏэмал зимыӀэщ. Фэ фщыщу зыми и щхьэц налъэ хэхунукъым+.

35Паул апхуэдэу жиӀа нэужь, щӀакхъуэ къищтэщ, псоми я пащхьэм, Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀурэ, щӀакхъуэр щызэгуищӀыкӀри, ишхыу щӀидзащ+. 36Псоми я гур къызэрыгъуэтыжри, шхащ. 37Кхъухьым исыр цӀыху 276-рэ дыхъурт.

38Абыхэм зыщагъэнщӀым, гуэдз зэрылъ къэпхэр хым хадзэурэ, кхъухьыр нэхъ псынщӀэ ящӀащ.

Кхъухьыр зэрызэхэкъутар

39Нэху щыщым, хы Ӏуфэр къацӀыхужакъым, ауэ псы дэлъэдапӀэ пшахъуавэ къалъэгъуащ. Ӏэмал иӀэмэ, кхъухьыр абы ирахулӀэну траубыдащ. 40Хъурзэхэм я кӀапсэшхуэхэр зэпаупщӀри, хым къыханащ. Псыр зэрыщӀатхъу хьэнцэхэм я кӀапсэшхуэхэри ятӀэтащ а дакъикъэ дыдэм. Жьыху чэтэн цӀыкӀур борэнышхуэм хуагъазэри, хы Ӏуфэм хуаунэтӀащ итӀанэ. 41Ауэ кхъухьыр пшахъуавэм хыхьэри, абы къытенащ. Кхъухьым и пэр мыхъеижу чэнжыпӀэм тенащ, толъкъун лъэщхэм кхъухьым и гупхэр зэпкърауду щӀадзащ.

42Лъэхъуэщым щӀэсхэм ящыщ гуэр есурэ щӀэмыпхъуэжын щхьэкӀэ, зауэлӀхэм я мурадт ахэр яукӀыну. 43Ауэ Паул къригъэлыну дзэ пашэр хуейти, зауэлӀхэм я гум илъыр яримыгъащӀэурэ, есыкӀэ зыщӀэхэм псым нэхъапэ зыхадзэу, хы Ӏуфэм есылӀэну унафэ яхуищӀащ+. 44Къэнахэми, пхъэбгъухэмрэ кхъухьым щыщ къутахуэхэмрэ ятелъу, я псэр хы Ӏуфэм нахьэсыну яжриӀащ. А щӀыкӀэм тету псори хы Ӏуфэм нэсри, псэууэ къелащ.

28-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ

Мелит хытӀыгум Паул къыщыщыщӀар

28^1Псэууэ къыщынэм, а хытӀыгум МелиткӀэ[*] зэреджэр Паул и гъусэхэм къащӀащ. 2ХытӀыгум щыпсэухэр гуфӀэгъуэшхуэкӀэ къытпежьащ. Уэлбанэшхуэу икӀи щӀыӀэу зэрыщытым щхьэкӀэ, мафӀэ ящӀри, псори драгъэблэгъащ. 3Паул чы гъур куэд зэхуихьэсу мафӀэм щытрилъхьэм, хуабэм зы блэ чыхэм къыхихущ, Паул и Ӏэм къеуэри, кӀэрылэлу къыкӀэрынащ. 4Блэр Паул и Ӏэм кӀэрылэлу щалъагъум, хытӀыгум щыпсэухэм жаӀащ:

– Мыр лӀыукӀ гуэру къыщӀэкӀынущ; сыту жыпӀэмэ хым псэууэ къыхэкӀыжами, Тхьэм и щыпкъагъэм ар псэуну хуит ищӀыркъым.

5Паул и Ӏэр игъэсысри, блэр мафӀэм хидзащ. Абы и зэран Паул къригъэкӀакъым+.

6«А лӀыр бэгынущ е напӀэзыпӀэм къытехуэнурэ лӀэнущ», жаӀащ, ауэ куэдрэ пэплъэу, Паул зыри къыщымыщӀауэ щалъагъум, «Мыр зы тхьэ гуэрщ», – жаӀащ, зызэблахъужри+.

7А щӀыпӀэм пэмыжыжьэу, хытӀыгум и тепщэ Публий зи цӀэм щӀышхуэ щиӀэт. Абы дригъэблагъэри, махуищкӀэ хьэщӀагъэшхуэ къыдихащ. 8Публий и адэр плъыржьэрымрэ ныбэузымрэ зэщӀаубыдауэ пӀэм хэлът. Паул сымаджэм деж щӀыхьэщ, Тхьэм хуелъэӀущ, и Ӏэхэр трилъхьэри игъэхъужащ+. 9Апхуэдэу щыхъум, хытӀыгум щыпсэу нэгъуэщӀ сымаджэхэри Паул деж къакӀуэурэ, ахэри игъэхъужащ. 10Абыхэм пщӀэшхуэ къытхуащӀащ, дызыхуэныкъуэхэри къытхуахьащ дыкъыщежьэжым.

Паул Рим къалэшхуэм зэрынэсар

11Мазищ щыдэкӀым, Александрие къалэм къикӀауэ «Тхьэ зэтӀолъхуэныкъуэхэр»[*] жыхуаӀэ кхъухьым, щӀымахуэм псом а хытӀыгум щыӀам, дитӀысхьэри дежьащ+. 12Сиракуз къалэм десылӀэри, абы махуищкӀэ дыщыӀащ. 13Абы дыкъыщежьэри, Ригие къалэм дынэсащ. Зы махуэ дэкӀауэ, ипщэрабгъу лъэныкъуэмкӀэ къикӀыу жьы къепщэу щӀидзати, Путеол къалэм дыщынэсар етӀуанэ махуэрщ. 14Абы къуэш зыкъом къыщыдгъуэтщ, абыхэм я деж махуиблкӀэ дыщыӀэну къыдэлъэӀури драгъэблэгъащ. Абы и ужькӀэ Рим къалэшхуэм дыкӀуэну гъуэгум дытехьэжащ. 15Рим дэс къуэшхэм дызэрыкӀуэр зэхахати, къытпежьэри, «Аппий ЗэхуэсыпӀэ»[*] зи цӀэ къалэмрэ «ХьэщӀэщищ»[*] зи цӀэ къалэмрэ нэс къэкӀуащ. Ахэр щилъагъум, Паул Тхьэм фӀыщӀэ хуищӀри, къэгушхуэжащ. 16Рим дыщынэсым, абы тепщэныгъэ щызиӀэхэм Паулрэ абы и хъумакӀуэ зауэлӀымрэ я закъуэ а къалэм дэсыну хуит ящӀащ.

Паул Рим къалэшхуэм дэс цӀыхухэм хъыбарыфӀыр зэрахуиӀуэтар

17Махуищ дэкӀа нэужь, Паул журтхэм я пашэхэр къригъэшащ. Ахэр къыщызэхуэсым, яжриӀащ:

– Си къуэшхэ, сэ ди лъэпкъым мыхъун зыри езмыщӀауэ, ди адэжьхэм я хабзэхэм сытемыкӀауэ щыт пэтми, Ерусалим сыщаубыдри, рим цӀыхухэм сыӀэщӀалъхьащ. 18Ахэр си Ӏуэхум хэплъа нэужь, укӀ къыщӀыстралъхьэн ямыгъуэту щхьэхуит сащӀыжыну хуеящ+. 19Ауэ рим цӀыхухэм сызэраутӀыпщыжынур журтхэм щамыдэм, кесарым си Ӏуэхум хьэкум трищӀыхьыну сылъэӀуэн хуей хъуащ. Си лъэпкъым седэуэн мурадкӀэкъым апхуэдэу щӀэсщӀар. 20Ӏуэхухэр апхуэдэу зэрыщытым щхьэкӀэщ фыслъагъуну икӀи сынывэпсэлъэну фыкъыщӀезгъэшар. Израил лъэпкъым гугъапӀэфӀу[*] иӀэм щхьэкӀэщ си Ӏэм Ӏэхъулъэхъу щӀралъхьар.

21– Уи хъыбарыр зэрыт тхылъ гуэри Иудей хэкум къикӀыу къытхуэкӀуакъым, – къыжраӀащ абыхэм. – Абы къикӀыу мыбы къэкӀуа къуэшхэми уэ птеухуауэ Ӏей лъэпкъ къыдагъэщӀакъым икӀи къыджаӀакъым. 22Уэ уи гурылъхэр къыджыпӀэурэ, дебгъэдэӀуэну дыхуейщ; сыт щхьэкӀэ жыпӀэмэ диным и гъуэгум тет а гупым[*] цӀыхухэр дэнэкӀи къызэрыщыпэувым дыщыгъуазэщ.

23Махуэ гуэр хахри, Паул зыщӀэс унэм цӀыху гупышхуэ къэкӀуащ. Пщэдджыжьым щыщӀэдзауэ пщыхьэщхьэ хъуху, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм* теухуа хъыбарыр ягуригъаӀуэурэ, Паул а тепщэныгъэшхуэм щыхьэт хуэхъуащ. Мусэ бегъымбарым и Торэт хабзэм итхэмрэ бегъымбархэм я тхылъхэм итхэмрэ ящыщ къеджэурэ, Паул Хьисэ теухуауэ жиӀэхэр я фӀэщ ищӀыным хэтт+. 24Паул жиӀар зыкъомым я фӀэщ хъуащ, зыкъомми ядакъым.

25А журтхэр зэгурымыӀуэу, зэбгрыкӀыжыну щыхуежьэм, Паул мы псалъэхэр жиӀащ:

– Тхьэм и Псэ ЛъапӀэм фи адэжьхэм ятеухуауэ щыпкъагъэр Ешайа бегъымбарым жригъэӀащ:[*]+

26«Мы лъэпкъым деж кӀуэи,
мыпхуэдэу яжеӀэ:
Фэ зэхэфх зэпыту фыщытынущ,
ауэ къывгурыӀуэнукъым;
фэ флъагъу зэпыту фыщытынущ,
ауэ гу лъыфтэнукъым.
27Сыту жыпӀэмэ мы цӀыху лъэпкъыр
гулъытэншэ хъуащ.
Я тхьэкӀумэхэмкӀи ерагъыу зэхах къудейщ,
я нэхэри яуфӀыцӀащ.
Апхуэдэу щымытатэмэ,
я нэхэмкӀэ ялъагъунт,
я тхьэкӀумэхэмкӀи зэхахынт,
ягухэмкӀи зыхащӀыкӀынт,
си деж къагъэзэжынти,
сэ ахэр згъэхъужынт итӀанэ».*+

28Аращи, Тхьэм цӀыхухэр мыкӀуэду къызэрыригъэлым и хъыбарыр хамэ лъэпкъхэм Тхьэм къазэрылъигъэӀэсар фэ зэвгъащӀэ. Ахэри а хъыбарым едэӀуэнущ+.

29Паул а псалъэхэр щыжиӀэм, хуабжьу зэныкъуэкъуурэ, журтхэр унэм щӀэкӀыжащ.

30И деж къакӀуэ цӀыху псори щригъэблагъэу, пщӀэкӀэ къищта унэм илъэситӀкӀэ щыпсэуащ Паул. 31Къыпэрыуэ лъэпкъ щымыӀэу, Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэм теухуа хъыбарыр Паул цӀыхухэм яхуиӀуатэрт, Зиусхьэн Хьисэ Мэссихь теухуа хъыбархэри тегушхуауэ цӀыхухэм яригъащӀэрт+.

* 1:1, 2 Феофил – еплъ Лука 1:1.

* 1:1, 2 япэ тхылъыр – «ХъыбарыфӀыр Лука къызэриӀуэтар» тхылъырщ. Еплъ Лука 1:1-4.

* 1:1, 2 апостол – еплъ Маттэ 10:2.

* 1:3 Тхьэм и Тепщэныгъэшхуэр – еплъ Маттэ 3:2.

* 1:4 Адэ лъапӀэм фызэригъэгугъар – Тхьэм и Псэ ЛъапӀэр арщ. Еплъ Лука 24:49; Иуан 15:26.

* 1:5 иумэхъырт – еплъ Маттэ 3:1.

* 1:10 щыгъын хужькӀэ хуэпа лӀитӀ – мелыӀычхэращ.

* 1:12 Елеон Ӏуащхьэр – еплъ Маттэ 21:1.

* 1:12 щэбэт махуэ гъуэгу – зы километр хуэдиз мэхъу. Журт хабзэм тету, щэбэт махуэм зы километр нэхъыбэ пкӀу хъунукъым.

* 1:16 къуэшхэр – зы диным ирикӀуэхэр аращ.

* 1:16 А Иудэр арщ … гъуэгур езыгъэлъэгъуар – еплъ Лука 22:47.

* 1:18 ирата пщӀэмкӀэ – еплъ Лука 22:3-6.

* 1:20 Уэрэд ЛъапӀэхэмым … итщ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 68:26; 108:8.

* 2:1 Пэнтэкост махуэшхуэ – гуэдзыр къахыжа нэужь, журтхэм илъэс къэс етхуанэ мазэм ягъэлъапӀэ махуэшхуэрщ. ӀутӀыж махуэшхуэм и ужькӀэ, махуэ щэ ныкъуэ дэкӀауэ, Пэнтэкост махуэшхуэр къос. Пэнтэкостым къикӀыр «етхущӀанэщ».

* 2:11 прозелитыр – дин хъуэж зыщӀарщ.

* 2:11 хытӀыгу – зи хъуреягъкӀэ псым къиухь щӀыналъэщ.

* 2:15 пщэдджыжьыр сыхьэтибгъу – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ещанэ сыхьэтыр» мэхъу. Пщэдджыжьыр сыхьэтибгъум деж жыхуиӀэщ.

* 2:16-20 Иоил бегъымбарыр … зытепсэлъыхьа Ӏуэхурщ – еплъ Иоил бегъымбарым и тхылъым 2:28-32.

* 2:18 ӀурыщӀэ – ӀуэхутхьэбзащӀэращ.

* 2:25-28 Даут бегъымбарым … жиӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 15:8-11.

* 2:30 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

* 2:30 Тхьэм псалъэ быдэкӀэ къызэригъэгугъар – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 131:11.

* 2:31 Даут … Мэссихь къытепсэлъыхьу – Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) еплъ 15:10.

* 2:34-35 Даут жиӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 109:1.

* 2:42 щӀакхъуэ зэдэзэгуащӀыкӀырт – Хьисэ лӀэуэ, лӀахэм къазэрыхэтэджыкӀыжар ягу къагъэкӀыжурэ, ХьисэкӀэ фӀэщхъуныгъэ зиӀэхэр зэдошхэ.

* 3:1 сыхьэтыр щым деж – зэрытха дыдэм хуэдэу зэбдзэкӀмэ, «ебгъуанэ сыхьэтыр» мэхъу. Абы къикӀыр шэджагъуэ нэужьым сыхьэтыр щыр арщ.

* 3:13 Пилат Ӏэтащхьэр – еплъ Маттэ 27:2.

* 3:22 Мусэ бегъымбарым жиӀащ – еплъ 2 Мусэ 8:15, 18.

* 4:6 Аннэ … Кайафэ – еплъ Лука 3:2.

* 4:11 Еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 117:22.

* 4:15 Синедрион – Тхьэмадэ Хасэшхуэращ. Еплъ Маттэ 5:22.

* 4:25-26 мы псалъэхэр абы жебгъэӀащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 2:1-2.

* 4:27 Ирод пщыр – еплъ Лука 3:1.

* 4:36 хытӀыгу – еплъ 2:11.

* 5:17 саддукей – еплъ Маттэ 3:7.

* 6:1 алыджыбзэкӀэ (грекыбзэкӀэ) псалъэ журтхэр – ахэр Палестинэ къэралым щымыщхэрт.

* 6:1 зи бзэкӀэ псэлъэж журтхэр – ахэр Палестинэм щыщхэрт.

* 6:6 я Ӏэхэр абыхэм я щхьэм тралъхьащ – апхуэдэу щӀащӀар а Ӏуэхур а лӀыхэм я пщэм далъхьэн икӀи абыхэм а Ӏуэхур ягъэзэщӀэн папщӀэ, Тхьэм и нэфӀыр къащыхуэн щхьэкӀэщ.

* 6:9 щхьэхуитыныгъэ зиӀэ хъуахэр – пщылӀу щыта журту щхьэхуитыныгъэ зыгъуэтыжахэрщ.

* 7:3 Тхьэм … къыжриӀащ – еплъ 1 Мусэ 12:1.

* 7:6-7 Тхьэм … жиӀащ – еплъ 1 Мусэ 15:13-14.

* 7:30-34 мафӀэ зыщӀэна пыжь банэр – еплъ 2 Мусэ 3:1-10.

* 7:40 абыхэм … жраӀащ – еплъ 2 Мусэ 32:1, 23.

* 7:42-43 бегъымбархэм я тхылъым зэритым хуэдэу – еплъ Амос бегъымбарым и тхылъым 5:25-27.

* 7:43 Молох – Аммон лъэпкъым и тхьэ нэпцӀырщ. Аммон лъэпкъыр Иорданыпсым и къуэкӀыпӀэмкӀэ щыпсэуащ.

* 7:43 Ремфан – пасэрей тхьэ нэпцӀхэм ящыщу, уафэ пкъыгъуэу Сатурн зи цӀэм и тхьэу къалъытэу щытаращ.

* 7:44 щыхьэтыгъэм и тхьэлъэӀупӀэ шэтырыр – израил цӀыхухэм губгъуэ нэщӀым къыщакӀухь щыхъум, Тхьэм и унэм хуэдэу зы шэтыр зыдахьыгъат. Тхьэр зэрагъусэмкӀэ а шэтырыр щыхьэт яхуэхъуу щытат. Еплъ 2 Мусэ 36:8-38.

* 7:45 Нун и къуэ Ехьошуа – Исус Навин арщ.

* 7:48-50 бегъымбарым и тхылъым зэритым хуэдэущ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 66:1-2.

* 7:58 Щаул – апостол Паул и цӀэр журтыбзэкӀэ Щаул мэхъу.

* 8:5 Филипп – апостолхэм езыхэм къадэӀэпыкъуну хаха лӀиблым языхэзщ. Еплъ 6:5.

* 8:5 Самарие хэкур – еплъ Маттэ 10:5.

* 8:26 Газэ къалэр – Ерусалим километр 85-кӀэ пэжыжьэу, абы и ипщэрабгъу – къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ хы Ӏуфэм Ӏутщ.

* 8:32-33 мы псалъэхэращ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 53:7-8.

* 8:36 умэхъыныр – еплъ Маттэ 3:1.

* 8:40 Азот къалэр – Газэ къалэмрэ Иоппие къалэмрэ яку дэту хы Ӏуфэм Ӏутщ.

* 8:40 Кесарие къалэр – Ерусалим километр 90-кӀэ пэжыжьэу, и ищхъэрабгъу-кӀухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ хы Ӏуфэм Ӏуту, Палестинэ къэралым и къалэшхуэу щытащ. Рим Ӏэтащхьэр а къалэм дэсащ.

* 9:22 Мэссихь – еплъ Маттэ 1:17.

* 9:27 Варнавэ – еплъ 4:36-37.

* 9:29 алыджыбзэм техьа журтхэр – еплъ 6:1.

* 9:30 къуэшхэр – еплъ 1:16.

* 9:30 Тарс къалэр – Паул зыщыщ къалэращ. Ар Рим къэралыгъуэшхуэм щыщу, Киликие хэкум и къалэшхуэу щытащ.

* 9:32 Лиддэ къалэр – Ерусалим километр 32-кӀэ пэжыжьэу, абы и ищхъэрабгъу-къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ щыӀэщ. Иоппие къалэм километр 15-кӀэ пэжыжьэщ ар. Нобэ а къалэм и цӀэр Лодщ.

* 9:35 Сарон губгъуэ тафэр – Кесарие къалэм щыщӀэдзауэ Иоппие къалэм нэсыху хы Ӏуфэм декӀуэкӀыу Ӏутщ. И кӀыхьагъыр километр 48-рэ мэхъу.

* 9:36 Иоппие къалэр – Лиддэ къалэм километр 15-кӀэ пэжыжьэу хы Ӏуфэм Ӏутщ. Нобэ «Яфэ» жаӀэ. Яфэ къалэр Тел-Авивэм щыщщ.

* 10:2 Тхьэр ягъэлъапӀэрт – журт лъэпкъым щымыщу икӀи сунэт ямыщӀауэ щыта пэтми, итӀани а хамэхэр синэгуэгум кӀуэурэ, Тхьэр ягъэлъапӀэрт.

* 10:3 сыхьэтыр щым – еплъ Маттэ 27:45.

* 10:9 сыхьэтыр пщыкӀутӀым – еплъ «шэджагъуэ» жыхуаӀэм Маттэ 27:45.

* 10:23 къуэшхэр – еплъ 1:16.

* 11:16 Зиусхьэным жиӀэгъа псалъэхэр – еплъ 1:5.

* 11:19 хытӀыгу – еплъ 2:11.

* 11:19-20 Антиохие къалэр – Рим къэралышхуэм щыщу Сирие хэкум и къалэшхуэу щытащ.

* 11:20 алыджхэр – грекхэрщ.

* 11:28 Клавдий кесарыр – Хьисэ къэхъуа нэужь, 41-54 гъэхэм Рим къэралышхуэм и кесару щытащ. Агав зи хъыбар жиӀа гъаблэшхуэр щыщыӀар Хьисэ къэхъуа нэужь илъэс 46-рэ дэкӀауэщ.

* 11:30 нэхъыжьхэр – члисэ зэхуэсым Ӏуэхуу щекӀуэкӀым и унафэщӀ къуэшхэрщ.

* 12:1 Ирод пащтыхьыр – Ирод Агриппэ Япэрейрщ. Хьисэ къэхъуа нэужьым 41-44 гъэхэм ар Израил къэралым и пащтыхьу щытащ. Ирод Агриппэ Япэрейр Ирод Иным и къуэм и къуэжщ.

* 12:2 Екъуб – Зеведей и къуэщ, Хьисэ и гъуэгу ирикӀуэ пщыкӀутӀым ящыщщ.

* 12:3 ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэр – еплъ Маттэ 26:2.

* 12:15 Ар Петр и мелыӀычырагъэнущ – дэтхэнэ цӀыхуми мелыӀыч гуэр иӀэрэ, абы ар къихъумэу къафӀощӀ журтхэм.

* 12:17 Екъуб – Зиусхьэн Хьисэ и къуэшхэм ящыщу, Ерусалим щыӀэ члисэ зэхуэсым и унафэщӀ къуэшхэм языхэзщ.

* 13:1 Ирод пщыр – еплъ Лука 3:1.

* 13:3 я Ӏэхэр абыхэм я щхьэм тралъхьэри – апхуэдэу щӀащӀар а лэжьыгъэр а лӀитӀым я пщэм далъхьэн икӀи ар ягъэзэщӀэн папщӀэ Тхьэм и нэфӀыр къащыхуэн щхьэкӀэщ.

* 13:4 Селевкие къалэр – Антиохием километр 20-кӀэ пэжыжьэу щытащ. А къалэм кхъухь тедзапӀэ иӀэу, хы Ӏуфэм Ӏутт.

* 13:6 Паф къалэр – Кипр хытӀыгум и дыгъэ кхъухьэпӀэ хы Ӏуфэм Ӏуту, къалэшхуэу щытащ.

* 13:7 Ӏэтащхьэ – Кипр хытӀыгур зи ӀэмыщӀэ илъу, Рим къэралыгъуэшхуэм хуэлажьэ унафэщӀырщ.

* 13:9 Щаулу ПаулкӀэ зэджэр – апостол Паул и цӀэр журтыбзэкӀи Щаул, урымыбзэкӀи Паул мэхъу.

* 13:15 Торэт хабзэр – еплъ Маттэ 5:17.

* 13:15 бегъымбархэм ятха тхылъхэр – еплъ Маттэ 5:17.

* 13:20 хеящӀэ – еплъ Маттэ 5:21.

* 13:22 Тхьэм Даут … щыхьэт хуэхъуащ – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 88:21; Самуел бегъымбарым и хъыбар зэрыт япэ тхылъым (1-я Царств) 13:14.

* 13:25 Иуан … жиӀэрт – еплъ Лука 3:16.

* 13:28 Пилат Ӏэтащхьэр – еплъ Лука 3:1.

* 13:33 Уэрэд ЛъапӀэхэм ит етӀуанэ уэрэдыр – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 2:7.

* 13:34 Тхьэм жиӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 55:3.

* 13:35 нэгъуэщӀ щӀыпӀэм деж зэритым тету – еплъ Уэрэд ЛъапӀэхэм (Сабур) 15:10.

* 13:40-41 бегъымбархэм жаӀа мы псалъэхэр – еплъ Хаббакук (Аввакум) бегъымбарым и тхылъым 1:5.

* 13:47 Тхьэм унафэ къытхуищӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 49:6.

* 14:1 алыджхэр – грекхэращ.

* 14:11 Ликаоние хэкум и бзэкӀэ – Паулрэ Варнавэрэ Ликаоние хэкум и бзэр къагурыӀуэн ялъэкӀакъым. Рим къэралышхуэм дэнэкӀи зэрыщыпсалъэр урымыбзэт.

* 14:12 Зевс – урымхэм я тхьэхэм щыщу я нэхъ инырщ.

* 14:12 Ермий – урымхэм я тхьэхэм щыщу, адрей тхьэхэм я ӀуэхутхьэбзащӀэрщ.

* 15:2 апостол – еплъ Маттэ 10:2.

* 15:2 нэхъыжьхэр – еплъ 11:30.

* 15:5 фарисей – еплъ Маттэ 3:7.

* 15:13 Екъуб – еплъ 12:17.

* 15:15-18 Тхьэм и псалъэу тхахэм зэрыхэтым хуэдэу – еплъ Амос бегъымбарым и тхылъым 9:11-12; Ешайа бегъымбарым и тхылъым 45:21.

* 15:20 ятхьэла псэущхьэхэм я лыр – журт хабзэм зэрыжиӀэмкӀэ, псэущхьэхэр фӀагъэж щыхъукӀэ, лъы псори щӀэжын хуейщ.

* 15:20 лъы – журт хабзэм зэрыжиӀэмкӀэ, лъы зыхэт шхын пшхыныр къезэгъыркъым.

* 16:1 алыдж – грек.

* 16:3 сунэт иригъэщӀащ – Тимофей и анэр зэрыжуртым щхьэкӀэ Тимофей журту ялъытэн хуеящ. Ауэ ар сунэт ямыщӀатэмэ, цӀыхухэр Тхьэм и псалъэхэм иригъэдэӀуэн ӀуэхумкӀэ синэгуэгухэм Паул щыдэӀэпыкъун лъэкӀынутэкъым.

* 16:8 Троадэ къалэр – кхъухь тедзапӀэ иӀэрэ, Эгейскэ хым Ӏуту (иджырей Тыркум и къухьэпӀэ хы Ӏуфэрщ) Мисие хэкум щыщт.

* 16:9 Македоние хэкур – Рим къэралыгъуэшхуэм щыщт. Иджырей Грецием и ищхъэрэ лъэныкъуэм хуэзэрт. Македонием и къалэшхуэу щытар Фессалоникэ жыхуаӀэрщ.

* 16:10 зыдгъэхьэзыращ – Троадэ къалэм къыщыщӀэдзауэ Филиппи къалэм нэсыху мы тхылъыр зытхар Паул и гъусэу щытащ.

* 16:37 Рим цӀыхухэр – рим хабзэм и унафэм тету, рим тепщэныгъэ зиӀэхэм, рим цӀыхухэр ягъэпшынэн щхьэкӀэ, щӀопщкӀэ абыхэм еуэ хъунутэкъым.

* 17:18 Епикурейхэр – алыдж философу Епикурей зи цӀэр Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 270-рэ гъэм дунейм ехыжащ. Абы зэрыжиӀамкӀэ, гъащӀэм нэхъыфӀу дыдэу хэлъыр утхъэжу упсэунырщ.

* 17:18 Стоикхэр – абыхэм алыдж философу Сено зи цӀэм жиӀэгъахэр цӀыхухэм гурагъаӀуэу щытащ. (Сено щылӀар Хьисэ къэхъун и пэкӀэ 265 гъэрщ.) Стоик философхэм утхъэу упсэуну жыхуаӀэм кърагъэкӀыр гугъуехь плъагъуми, тыншыгъуэ плъагъуми, узыхуейр къыбдэхъуми, къыбдэмыхъуми, гузэгъэгъуэ уиӀэу укъэнэнырщ.

* 17:18 лӀахэр къызэрытэджыжынур – «Къэтэджыжыныгъэ» жыхуаӀэ псалъэр алыджыбзэкӀэ жаӀэмэ, пхэнжу цӀыхубз тхьэ гуэрым и цӀэу къагурыӀуэнкӀи мэхъу.

* 17:19 Ареопаг – «Ареопаг» псалъэм къикӀыр «Арес и Ӏуащхьэщ». Алыджхэм я тхьэуэ жыхуаӀэхэм ящыщу зауэм и тхьэр Аресырщ. Афинэ къалэм дэсхэм я хасэр а Ӏуащхьэм щызэӀущӀэрт.

* 17:23 къурмэнщӀыпӀэ – алыджхэм тхьэ куэд ягъэлъапӀэрт. ЯмыщӀэ тхьэ гуэр щыӀэмэ, ари ягъэлъэпӀэн щхьэкӀэ, ямыщӀэ тхьэхэм щхьэкӀэ къурмэнщӀыпӀэхэр ягъэуващ.

* 17:28 зыгуэрым зэрыжиӀам хуэдэу – Крит хытӀыгум щыщ тхакӀуэ Епименид зи цӀэрауэ къыщӀэкӀынщ.

* 17:28 фи тхакӀуэхэр – е Арат зи цӀэрщ, е Клеонт зи цӀэрщ.

* 18:2 Клаудий кесарыр – еплъ 11:28. Хьисэ къэхъуа нэужь, 49 гъэм Клаудий журтхэр Рим къалэшхуэм къыдихуащ.

* 18:12 Галлион – Хьисэ къэхъуа нэужь, 51 гъэм Галлион Рим къэралышхуэм щыщ Ахаие хэкум и Ӏэтащхьэ хъуну къагъэлъэгъуащ. Ахаие хэкур иджырей Грецием и ипщэ Ӏыхьэщ. Коринф а хэкум и къалэшхуэу щытащ.

* 18:18 Кенхрей къалэр – Коринф къалэм епхарэ кхъухь тедзапӀэ иӀэу хы Ӏуфэм Ӏутащ.

* 18:18 Тхьэ иӀуати – тхьэрыӀуэ гуэр зэрагъэзэщӀам и нэщэнэм хуэдэу, журтхэм я щхьэр джафэу яупсын хуейуэ хабзэ яхэлъащ.

* 18:25 нэгъуэщӀ умэхъын хабзэ – Аполлос чыристанхэм цӀыхухэр щӀаумэхъыр ищӀэртэкъым. Еплъ 19:2-5.

* 19:1 Ефес къалэр – Рим къэралыгъуэшхуэм хыхьэ Асие хэкум и къалэшхуэу щытащ.

* 19:3 умэхъын хабзэр – еплъ Маттэ 3:1.

* 19:19 дыжьын ахъшэ – а зэманым зы дыжьын ахъшэр лэжьакӀуэм и махуэ лэжьапщӀэу щытащ.

* 19:21 Македоние хэкур – еплъ 16:9.

* 19:21 Ахаие хэкур – еплъ 18:12.

* 19:24 Артемидэ – алыджыбзэкӀэ (грекыбзэкӀэ) Ефес къалэм и тхьэ нэпцӀым и цӀэр Артемидэщ, латиныбзэкӀэ и цӀэр Дианэщ.

* 20:5 дэ – мыби (еплъ 16:10) мы тхылъыр зытхар Паул и гъусэщ икӀи Рим къалэшхуэм докӀуэ. Еплъ 28:16.

* 20:6 ЩӀакхъуэ Мыгъэтэдж щашх махуэшхуэхэр – еплъ Маттэ 26:2.

* 20:7 Тхьэмахуэ зэхуакум и япэ махуэр – тхьэмахуэ махуэрщ.

* 20:7 щӀакхъуэ зэгуэтщӀыкӀыну – еплъ 2:42.

* 20:16 Пэнтэкост зи цӀэ махуэшхуэр – еплъ 2:1.

* 20:17 нэхъыжьхэр – еплъ 11:30.

* 21:8 лӀиблыр – еплъ 6:1-6.

* 21:10 Агав – еплъ 11:28.

* 21:11 хамэ лъэпкъхэр – мыбдежым абы къикӀыр тепщэныгъэ зиӀэ рим цӀыхухэрщ.

* 21:18 Екъуб – еплъ 12:17.

* 21:24 я щхьэхэр яупсын щхьэкӀэ – еплъ 18:18.

* 21:25 тхылъкӀэ – еплъ 15:23-29.

* 21:28 алыджхэр Тхьэм и унэшхуэм щӀигъыхьэри – Тхьэм и унэшхуэм щӀэт хамэхэм щхьэкӀэ щыӀэ пщӀантӀэм блэзышу Тхьэм и унэшхуэм хамэ гуэр щӀэзышар яукӀын хуейуэ щытащ.

* 21:34 быдапӀэр – Антоние зи цӀэ быдапӀэрщ. Римыдзэр абы дэст.

* 21:38 хъунщӀакӀуэ миниплӀ – я псэм емыблэжу я къэралым хуэлажьэурэ, а хъунщӀакӀуэ миниплӀым Рим къэралыгъуэшхуэм щыщу а къэралыгъуэр яфӀэзыубыдахэм ар къытрахыжыну и ужь итт. Журт тхакӀуэ ИосефкӀэ зэджэм зэритхам хуэдэу, Хьисэ къэхъуа нэужь, 54 гъэм а цӀыхухэу зи къэрал хуэлажьэхэм адрей журтхэм зыкърагъэӀэтащ.

* 22:3 Гамалиил – еплъ 5:34.

* 22:5 Тхьэмадэ Хасэшхуэм – еплъ Маттэ 5:22.

* 22:20 Стефан – еплъ 7:57-60.

* 22:25 Рим цӀыхухэр – еплъ 16:37.

* 23:2 Ананий – Хьисэ къэхъуа нэужь, 47-59 гъэхэм дин пашэшхуэу щытащ.

* 23:3 хьэкум – «суд» жыхуаӀэрщ.

* 23:5 Тхьэм и псалъэу тхахэм хэтщ – еплъ 2 Мусэ 22:28.

* 23:6 саддукейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 23:6 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 23:10 быдапӀэр – еплъ 21:34.

* 23:23 Кесарие къалэр – еплъ 8:40.

* 23:24 Феликс Ӏэтащхьэр – Хьисэ къэхъуа нэужь, 52-60 гъэхэм Иудей хэкум и Ӏэтащхьэу щытащ.

* 23:31 Антипатридэ къалэр – Ерусалим километер 60-кӀэ пэжыжьэу, и ищхъэрабгъу-къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ итащ.

* 24:5 диным ирилажьэ Назарет гупкӀэ зэджэр – зымыщӀэхэм чыристан диныр журт диным щыщу яфӀэщӀырт.

* 24:14 Торэт хабзэм ит псомкӀи бегъымбархэм ятха тхылъхэм ярыт псомкӀи – еплъ Маттэ 5:17.

* 24:24 Друзиллэ – Ирод Агриппэ ЕтӀуанэмрэ Вереникэмрэ я шыпхъут. Еплъ 25:13.

* 24:27 Порций Фест – Хьисэ къэхъуа нэужь, 60-62 гъэхэм Рим Иудей хэкум къигъэкӀуа Ӏэтащхьэу щытащ.

* 25:1 хэку – Иудей хэкурщ.

* 25:1 Кесарие къалэр – еплъ 8:40.

* 25:11 кесарым си хьэкумыр ирырещӀэ – рим цӀыхухэм кесарым я хьэкумыр ищӀэнкӀэ зыхуагъэзэну хуитыныгъэ яӀэт. А зэманым, Хьисэ къэхъуа нэужь, 54-58 гъэхэм Неро зи цӀэр кесару щытащ.

* 25:13 Агриппэ пащтыхьыр – Ирод Агриппэ ЕтӀуанэр, Халхис къэралу Палестинэ къэралым и ищхъэрабгъу лъэныкъуэмкӀэ щыӀэм и пащтыхьу щытащ. Езымрэ Вереникэрэ Ирод Агриппэ Езанэм и быну щытащ. Еплъ 12:1.

* 26:5 фарисей – еплъ Маттэ 3:7.

* 26:6 Тхьэм ди адэжьхэр къызэригъэгугъа Ӏуэхур – лӀахэр къызэрытэджыжынуращ (еплъ 23:6; 24:15; 26:8).

* 27:1 Дэ – еплъ 20:5.

* 27:9 нэщӀ махуэр – журтхэм я махуэшхуэу «Иом Киппур» зи цӀэрщ. Ар зытехуэр ебгъуанэ е епщӀанэ мазэрати, кхъухькӀэ укӀуэныр щынагъуэт. А махуэшхуэм журтхэр нэщӀщ.

* 28:1 Мелит – иджы Малтэ жыхуаӀэрщ.

* 28:11 Тхьэ зэтӀолъхуэныкъуэхэр – Зевс жыхуаӀэ тхьэ нэпцӀым и къуэ къызэдалъхуахэу Касторрэ Поллуксрэщ. Кхъухь зыхухэм а тхьэ нэпцӀхэр ягъэлъапӀэрт.

* 28:15 «Аппий зэхуэсыпӀэ» зи цӀэ къалэр – Рим къалэшхуэм километр 70-кӀэ пэжыжьэу, и ипщэрабгъу лъэныкъуэм итащ.

* 28:15 «ХьэщӀэщищ» – Рим къалэшхуэм километр 55-кӀэ пэжыжьэу, и ипщэрабгъу лъэныкъуэм итащ.

* 28:20 израил лъэпкъым и гугъапӀэфӀыр – Мэссихь хъужыр аращ.

* 28:22 диным и гъуэгум тет а гупыр – еплъ 24:5.

* 28:25-28 жригъэӀащ – еплъ Ешайа бегъымбарым и тхылъым 6:9-10.

+ 1:1 Лк. 1:3, Мк. 16:19, Лк. 24:51

+ 1:3 Мт. 28:17, Мк. 16:14, Лк. 24:15-49, Ин. 20:19-29, 1 Кор. 15:5-7

+ 1:4 Лк. 24:49
+ 1:5 Лк. 3:3,
+ 1:6 Лк. 17:20, Лк. 19:11
+ 1:7 1 Фес. 5:1

+ 1:8 Апост. 8:1, Апост. 8:14, Лк. 24:48-49, Мк. 16:15

+ 1:9 Мк. 16:19
+ 1:10 Мк. 9:3, Ин. 20:12
+ 1:11 Мт. 16:27
+ 1:13 Мт. 10:2-4, Мк. 3:17-18, Лк. 6:14-16

+ 1:14 Мк. 3:31, Мк. 6:3, Ин. 2:12, Ин. 7:3, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 1:16 Лк. 22:47, Лк. 22:37, Лк. 24:44
+ 1:17 Ин. 6:71, Ин. 13:21
+ 1:19 Мт. 27:8
+ 1:20 Уэрэд 68:26, Уэрэд 108:8
+ 1:22 Лк. 3:3, Лк. 24:48
+ 1:23 Апост. 18:7, Кол. 4:11
+ 1:24 Апост. 15:8
+ 2:1 Апост. 20:16
+ 2:3 Мт. 3:11

+ 2:4 Апост. 4:31, Апост. 13:52, Лк. 24:49, Апост. 1:4-5

+ 2:11 Апост. 6:5, Апост. 13:43
+ 2:13 1 Кор. 14:23
+ 2:19 Мт. 24:30, Лк. 21:11, Апок. 8:7
+ 2:20 Апок. 6:12
+ 2:21 Рим 10:13
+ 2:22 Ин. 3:2
+ 2:23 Лк. 22:22, Лк. 23:33
+ 2:24 Лк. 24:5-6, Рим 8:11
+ 2:25 Уэрэд 15:8-11
+ 2:27 Уэрэд 29:4, Уэрэд 48:16, Уэрэд 85:13,
+ 2:28 Мт. 7:14, Уэрэд 15:8-11, Апост. 13:35
+ 2:29 Апост. 13:36
+ 2:30 Уэрэд 131:11
+ 2:31 Уэрэд 15:10

+ 2:33 Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Апост. 7:55-56, Рим 8:34, Евр. 1:3

+ 2:34 Уэрэд 109:1, Лк. 20:42-43

+ 2:37 Лк. 3:10, Апост. 16:30

+ 2:38 Мк. 1:4, Апост. 10:48, Лк. 11:13, Апост. 8:15

+ 2:39 Еф. 2:13
+ 2:44 Апост. 4:32-37
+ 3:2 Апост. 14:8
+ 3:6 2 Кор. 6:10

+ 3:7 Мк. 1:31, Мк. 5:41, Мк. 9:27, Апост. 9:41

+ 3:8 Апост. 14:10

+ 3:11 Ин. 10:23, Апост. 5:12

+ 3:13 Ин. 8:54, Ин. 17:1, 2 Пет. 1:17, Лк. 23:14, Ин. 19:12

+ 3:14 Лк. 23:18
+ 3:17 Апост. 13:27, 1 Тим. 1:13
+ 3:21 Лк. 1:69-70, Рим 1:2
+ 3:22 Мт. 17:5, Апост. 7:37
+ 3:25 1 Мусэ 22:18, 1 Мусэ 26:4
+ 4:1 Мт. 22:23, Апост. 23:8
+ 4:3 Лк. 21:12
+ 4:6 Мт. 26:3, Лк. 3:2, Ин. 18:13
+ 4:7 Лк. 20:2
+ 4:8 Мк. 13:11, Апост. 6:10, Апост. 13:9
+ 4:9 Апост. 3:6-8
+ 4:11 Уэрэд 117:22, Лк. 20:17, 1 Пет. 2:7
+ 4:12 Мт. 1:21
+ 4:14 Апост. 3:11
+ 4:19 Апост. 5:29
+ 4:21 Лк. 20:6, Лк. 22:2, Апост. 5:26
+ 4:26 Уэрэд 2:1-2
+ 4:27 Лк. 23:1, Лк. 23:11, Апост. 3:13
+ 4:29 Еф. 6:19
+ 4:31 Апост. 2:4, Апост. 13:52
+ 4:32 Апост. 2:44
+ 4:34 2 Кор. 8:14

+ 4:36 Апост. 9:27, Апост. 13:2, Апост. 15:36, Гал. 2:9

+ 5:12 Мк. 16:20, Ин. 10:23, Апост. 3:11

+ 5:15 Мк. 6:55, Апост. 19:11-12

+ 5:17 Апост. 4:1, Апост. 23:8, Мк. 15:10, Апост. 13:45

+ 5:18 Лк. 21:12, Апост. 4:3
+ 5:19 Апост. 12:7-10, Апост. 16:26
+ 5:26 Лк. 20:6, Лк. 22:2, Апост. 4:21
+ 5:27 Мт. 10:17, Мт. 26:59
+ 5:28 Апост. 4:17-18, Мт. 27:25
+ 5:29 Апост. 4:19
+ 5:32 Лк. 24:48, Ин. 15:26
+ 5:33 Апост. 7:54
+ 5:34 Апост. 22:3,
+ 5:37 Лк. 2:2
+ 5:41 Мт. 5:12, 1 Пет. 4:13-14, 2 Кор. 12:10
+ 6:1 Апост. 9:29
+ 6:3 1 Тим. 3:8

+ 6:5 Апост. 8:5, Апост. 21:8, Апост. 2:11, Апост. 13:43

+ 6:6 1 Тим. 4:14, 1 Тим. 5:22, 2 Тим. 1:6
+ 6:7 Апост. 12:24, Апост. 19:20
+ 6:10 Апост. 4:8, Лк. 21:15
+ 6:11 Мт. 26:59
+ 6:13 Апост. 21:28
+ 6:14 Мт. 26:61, Ин. 2:19-22, Мт. 5:17
+ 7:2 1 Мусэ 11:31, 1 Мусэ 12:4
+ 7:3 1 Мусэ 12:1
+ 7:4 1 Мусэ 11:32

+ 7:5 1 Мусэ 15:3, 1 Мусэ 18:10, 1 Мусэ 12:7, 1 Мусэ 13:15, 1 Мусэ 15:18

+ 7:6 1 Мусэ 15:13,

+ 7:7 1 Мусэ 15:14,

+ 7:8 1 Мусэ 17:9-14, 1 Мусэ 21:2-4, 1 Мусэ 25:26, 1 Мусэ 29:31-35, 1 Мусэ 30:5-24

+ 7:9 1 Мусэ 37:11, 1 Мусэ 37:28, 1 Мусэ 39:2
+ 7:10 1 Мусэ 41:37-43
+ 7:12 1 Мусэ 42:1-5
+ 7:13 1 Мусэ 43:1-15, 1 Мусэ 45:1-4
+ 7:14 1 Мусэ 45:9-10, 1 Мусэ 46:27

+ 7:15 1 Мусэ 46:5, 1 Мусэ 46:28, 1 Мусэ 49:33,

+ 7:16 1 Мусэ 50:25,
+ 7:20 Евр. 11:23
+ 7:37 Апост. 3:22
+ 7:42 Уэрэд 80:13
+ 7:44 Апок. 15:5,
+ 7:46 Уэрэд 88:20-21,
+ 7:48 Апост. 17:24
+ 7:52 Мт. 23:37
+ 7:53 Гал. 3:19, Евр. 2:2
+ 7:54 Апост. 5:33
+ 7:55 Уэрэд 109:1, Мк. 16:19

+ 7:56 Мк. 1:10, Уэрэд 109:1, Мк. 16:19, Апост. 7:56, Евр. 1:3

+ 7:58 Апост. 8:1, Апост. 22:20
+ 7:59 Уэрэд 30:6, Лк. 23:46
+ 7:60 Лк. 22:41, Лк. 23:34
+ 8:1 Апост. 22:20, Ин. 16:2, Мт. 10:23
+ 8:3 Гал. 1:13, 1 Кор. 15:9, Флп. 3:6
+ 8:4 Мк. 4:14, Апост. 11:19
+ 8:5 Апост. 6:5, Апост. 21:8
+ 8:7 Лк. 4:35, Мк. 16:17-18
+ 8:13 Мт. 28:19, Апост. 16:33, Апост. 18:8
+ 8:14 Апост. 1:8
+ 8:15 Апост. 2:38

+ 8:16 Мт. 28:19, Апост. 19:5, Апост. 10:44, Апост. 11:15

+ 8:17 Апост. 9:17, Апост. 19:6
+ 8:22 2 Тим. 2:25
+ 8:25 Ин. 4:39

+ 8:26 Апост. 5:19, Апост. 10:4, Апост. 11:13, Апост. 12:7, Апост. 27:23

+ 8:29 Апост. 10:19
+ 8:31 Рим 10:14
+ 8:35 Лк. 24:27
+ 9:1 Апост. 8:3, Ин. 16:2
+ 9:3 Апост. 22:6-11, Апост. 26:12-18
+ 9:10 Апост. 22:12, 1 Мусэ 22:1
+ 9:11 Апост. 21:39, Апост. 22:3
+ 9:15 Рим 1:5, Гал. 1:15-16, 1 Тим. 2:7,
+ 9:16 Апост. 20:23, 1 Фес. 3:3
+ 9:17 Апост. 8:17, Апост. 19:6
+ 9:19 Гал. 1:17
+ 9:21 Гал. 1:13, Гал. 1:23
+ 9:22 1 Тим. 1:12, Апост. 18:28
+ 9:23 Апост. 20:3, Апост. 23:30
+ 9:25 2 Кор. 11:32-33

+ 9:27 Апост. 4:36, Апост. 13:2, Апост. 15:36, Гал. 2:9, 1 Кор. 9:6, Гал. 1:18-19

+ 9:29 Апост. 6:1
+ 9:30 Апост. 11:25
+ 9:34 Апост. 3:6
+ 9:36 Ин. 13:14, 1 Тим. 2:10, 1 Тим. 5:10
+ 9:40 Мт. 9:25, Апост. 28:8, Ек. 5:16

+ 9:41 Мк. 1:31, Мк. 5:41, Мк. 9:27, Апост. 3:7

+ 10:2 Мт. 8:10, Лк. 7:4-5
+ 10:3 Апост. 3:1
+ 10:4 Апост. 8:26, Апок. 8:4
+ 10:6 Апост. 9:43
+ 10:9 Апост. 11:5-14

+ 10:15 Мк. 7:15-16, Рим 14:14, 1 Тим. 4:4, Тит 1:15

+ 10:19 Апост. 8:29
+ 10:22 Лк. 7:4-5
+ 10:25 Апост. 16:29
+ 10:26 Апок. 19:10, Апок. 22:8-9
+ 10:28 Ин. 4:9, Ин. 18:28
+ 10:34 Рим 2:11, Рим 10:12
+ 10:35 Рим 10:12
+ 10:37 Мк. 1:14

+ 10:38 Мт. 3:16, Ин. 1:32-33, Мт. 4:24, Лк. 13:16

+ 10:42 Ин. 5:22, Апост. 17:31, 1 Пет. 4:5, 2 Тим. 4:1

+ 10:43 Лк. 24:27, Рим 3:21
+ 10:46 Мк. 16:17, 1 Кор. 12:10
+ 10:47 Апост. 2:4
+ 10:48 Апост. 2:38
+ 11:2 Апост. 15:1, Гал. 2:12
+ 11:3 Лк. 15:2, Гал. 2:12
+ 11:5 Апост. 10:9-32
+ 11:9 Мк. 7:19, Апост. 10:15
+ 11:12 Апост. 15:9
+ 11:13 Апост. 8:26
+ 11:15 Апост. 10:44
+ 11:16 Апост. 1:5
+ 11:17 Апост. 2:38
+ 11:19 Апост. 8:1
+ 11:22 Апост. 4:36, Апост. 9:27, Апост. 13:1
+ 11:24 Апост. 6:5
+ 11:25 Апост. 9:30
+ 11:27 Апост. 13:1, Апост. 15:32
+ 11:28 Апост. 21:10, Мт. 24:7, Апост. 18:2
+ 12:2 Лк. 5:10, Мк. 10:39
+ 12:4 Лк. 22:33
+ 12:5 2 Кор. 1:11, Еф. 6:18
+ 12:7 Апост. 8:26, Апост. 16:26
+ 12:10 Апост. 5:19, Апост. 16:26
+ 12:11 Уэрэд 33:7, Уэрэд 90:11, 2 Кор. 1:10

+ 12:12 Апост. 13:5, Апост. 15:37, 1 Пет. 5:13, Кол. 4:10, 2 Тим. 4:11, Флм. 1:24

+ 12:15 Мт. 18:10-11, Евр. 1:14

+ 12:17 Апост. 15:13, Апост. 21:18, Ек. 1:1, Гал. 1:19, Гал. 2:9

+ 12:23 Апок. 16:9,
+ 12:24 Апост. 6:7, Апост. 19:20
+ 12:25 Апост. 11:29-30, Апост. 12:12

+ 13:1 Апост. 11:27, Апост. 4:36, Апост. 11:22, Лк. 3:1

+ 13:2 Лк. 2:37, Рим 1:1, Гал. 1:15
+ 13:5 Апост. 12:12, Апост. 15:37, Кол. 4:10
+ 13:6 Мт. 7:15
+ 13:9 Апост. 4:8, Апост. 6:10
+ 13:13 Апост. 15:38
+ 13:15 Лк. 8:41, Апост. 18:8
+ 13:18 Уэрэд 94:10,
+ 13:22 Уэрэд 88:20-21,
+ 13:24 Лк. 3:3
+ 13:25 Лк. 3:16, Ин. 1:20, Ин. 1:27
+ 13:27 Апост. 3:17, Лк. 24:26-27
+ 13:28 Лк. 23:23
+ 13:29 Лк. 23:53
+ 13:30 Лк. 24:6
+ 13:31 Апост. 1:3, Лк. 24:48
+ 13:32 Уэрэд 2:7, Евр. 1:5, Евр. 5:5
+ 13:34 Рим 6:9,
+ 13:35 Уэрэд 15:10, Апост. 2:27
+ 13:36 Апост. 2:29
+ 13:38 Мт. 1:21, 1 Ин. 2:12

+ 13:39 Рим 3:20, Гал. 2:16, Гал. 3:11, Рим 3:28

+ 13:43 Апост. 2:11, Апост. 6:5

+ 13:45 Апост. 5:17

+ 13:46 Апост. 4:30, Еф. 6:19, Мт. 10:11, Мт. 22:8, Апок. 3:4, Мк. 12:9, Апост. 18:6

+ 13:47 Апост. 26:23
+ 13:50 1 Фес. 2:15
+ 13:51 Мт. 10:14, Мк. 6:11, Лк. 9:5
+ 13:52 Апост. 2:4, Апост. 4:31
+ 14:1 Апост. 13:5
+ 14:3 Апост. 4:30, Еф. 6:19
+ 14:4 Мт. 10:34, Лк. 12:51
+ 14:6 Мт. 10:23
+ 14:8 Апост. 3:2
+ 14:9 Мт. 9:2
+ 14:10 Апост. 3:8
+ 14:11 Апост. 28:6
+ 14:14 Мк. 14:63
+ 14:15 1 Фес. 1:9
+ 14:17 Мт. 5:45, Уэрэд 103:15
+ 14:19 2 Кор. 11:25

+ 14:22 Кол. 1:23, Ин. 15:20, 1 Пет. 2:21, 1 Пет. 5:9, 1 Фес. 3:3, 2 Тим. 3:12

+ 14:23 Апост. 13:2, Апост. 20:32
+ 14:26 Апост. 13:3
+ 15:2 Гал. 5:2
+ 15:7 Апост. 10:20

+ 15:8 Апост. 1:24, Апост. 10:44, Апост. 10:47

+ 15:9 Апост. 11:12, Уэрэд 50:12
+ 15:10 Гал. 5:1
+ 15:11 Еф. 2:8, Тит 2:11, Тит 3:7

+ 15:13 Апост. 12:17, Ек. 1:1, Гал. 1:19, Гал. 2:9

+ 15:20 1 Кор. 8:1, 1 Кор. 10:19-20, Апок. 2:14,

+ 15:22 1 Пет. 5:12, 2 Кор. 1:19, 2 Фес. 1:1
+ 15:24 Гал. 1:7, Гал. 5:10
+ 15:28 Апост. 15:20
+ 15:32 Апост. 11:27
+ 15:35 Апост. 13:1
+ 15:37 Апост. 12:12, Апост. 13:5, Кол. 4:10
+ 15:38 Апост. 13:13
+ 15:40 Апост. 15:32

+ 16:1 Рим 16:21, 1 Кор. 4:17, Флп. 2:19, Кол. 1:1, 1 Фес. 3:2, 2 Фес. 1:1, 1 Тим. 1:2, 2 Тим. 1:2

+ 16:3 1 Кор. 9:20, Гал. 2:3
+ 16:4 Апост. 15:28-29
+ 16:5 Апост. 6:7
+ 16:6 Апост. 18:23
+ 16:7 Флп. 1:19
+ 16:8 Апост. 20:5, 2 Кор. 2:12, 2 Тим. 4:13
+ 16:12 Флп. 1:1
+ 16:14 Лк. 24:45
+ 16:15 Апост. 11:14, Апост. 16:33-34
+ 16:18 Мк. 9:38
+ 16:22 2 Кор. 6:4-5, 2 Кор. 11:23-25
+ 16:24 1 Фес. 2:2
+ 16:25 Уэрэд 41:9, Уэрэд 118:62

+ 16:26 Апост. 4:31, Апост. 5:19, Апост. 12:7, Апост. 12:10

+ 16:27 Апост. 12:19
+ 16:29 Апост. 10:25
+ 16:30 Лк. 3:10, Апост. 2:37
+ 16:31 Мк. 16:16, Рим 10:9
+ 16:33 Апост. 11:14, Апост. 16:15
+ 16:34 Ин. 4:53, Апост. 18:8
+ 16:37 Апост. 22:25
+ 16:39 Мт. 8:34
+ 16:40 Апост. 16:14
+ 17:1 Флп. 4:16
+ 17:2 Апост. 13:5, Апост. 14:1
+ 17:3 Лк. 24:26-27
+ 17:5 1 Фес. 2:14-16
+ 17:7 Лк. 23:2
+ 17:16 2 Пет. 2:8
+ 17:19 Мк. 1:27
+ 17:24 Мт. 11:25, Апост. 7:48
+ 17:25 Уэрэд 49:8-12, 1 Мусэ 2:7,
+ 17:26 1 Мусэ 3:20,
+ 17:30 1 Пет. 1:14, Рим 3:25-26, Еф. 4:18

+ 17:31 Мт. 12:36, Ин. 5:22, Апост. 10:42, 1 Пет. 4:5

+ 18:2 Рим 16:3, 1 Кор. 16:19, 2 Тим. 4:19, Апост. 11:28

+ 18:4 Апост. 13:5
+ 18:5 1 Фес. 3:6
+ 18:6 Апост. 13:46

+ 18:8 Лк. 8:41, Апост. 13:15, 1 Кор. 1:14, Ин. 4:53, Апост. 16:34

+ 18:15 Апост. 23:29
+ 18:18 Апост. 18:2, Рим 16:1,
+ 18:19 Апост. 19:1, Апост. 20:16
+ 18:21 Ек. 4:15
+ 18:23 Апост. 16:6

+ 18:24 Апост. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 16:12, Тит 3:13

+ 18:25 Лк. 3:3, Апост. 19:3
+ 18:26 Апост. 4:30, Еф. 6:19
+ 18:27 1 Кор. 16:3, 2 Кор. 3:1
+ 18:28 Апост. 9:22
+ 19:1 Апост. 18:21
+ 19:3 Апост. 18:25
+ 19:4 Лк. 3:3, Ин. 1:7
+ 19:5 Мт. 28:19, Апост. 8:16
+ 19:6 Апост. 8:17, Апост. 9:17, Апост. 10:46
+ 19:8 Апост. 4:30, Еф. 6:19
+ 19:12 Апост. 5:15
+ 19:13 Мт. 12:27, Мк. 9:38, Лк. 9:49
+ 19:15 Лк. 4:34, Ек. 2:19
+ 19:18 Мк. 1:5, Ек. 5:16
+ 19:20 Апост. 6:7, Апост. 12:24
+ 19:21 Рим 15:26, 1 Кор. 16:5, Рим 15:23-24
+ 19:22 Апост. 16:1
+ 19:29 Апост. 19:29, Кол. 4:10, Флм. 1:24
+ 20:1 Апост. 19:21
+ 20:3 Апост. 9:23, Апост. 23:30

+ 20:4 Апост. 19:29, Еф. 6:21, Кол. 4:7, 2 Тим. 4:12, 2 Тим. 4:20, Тит 3:12

+ 20:5 Апост. 16:8
+ 20:6 Апост. 12:3
+ 20:7 1 Кор. 16:2, Апок. 1:10
+ 20:16 Апост. 2:1
+ 20:18 Апост. 18:19, 1 Фес. 1:5
+ 20:23 Апост. 9:16, Апост. 21:33
+ 20:24 2 Тим. 4:7

+ 20:28 Ин. 21:16-17, 1 Пет. 5:2, 1 Пет. 1:18-19

+ 20:29 Мт. 7:15, Ин. 10:12
+ 20:30 2 Пет. 2:1, 2 Кор. 11:13, 1 Тим. 4:1
+ 20:31 Мк. 14:38
+ 20:32 Апост. 14:23, 1 Пет. 1:4
+ 20:33 2 Кор. 7:2
+ 20:34 Апост. 18:3
+ 20:35 Мт. 10:8
+ 20:36 Апост. 21:5
+ 21:4 Апост. 20:23
+ 21:5 Апост. 20:36
+ 21:8 Апост. 6:5, Апост. 8:5
+ 21:9 Лк. 2:36, Апост. 2:17-18
+ 21:10 Апост. 11:28
+ 21:12 Мт. 16:21-23
+ 21:13 Апост. 20:24, Флп. 2:17
+ 21:18 Апост. 12:17, Ек. 1:1
+ 21:20 Рим 10:2
+ 21:21 Рим 2:28-29, 1 Кор. 7:19
+ 21:24 Апост. 18:18
+ 21:25 Апост. 15:29
+ 21:28 Апост. 6:13,
+ 21:29 Апост. 20:4
+ 21:33 Апост. 20:23, Апост. 21:11
+ 21:34 Апост. 19:32
+ 21:39 Апост. 9:11, Апост. 22:3

+ 22:3 Апост. 9:11, Апост. 21:39, Апост. 5:34, Флп. 3:6

+ 22:4 Апост. 8:3
+ 22:5 Апост. 9:1-2
+ 22:6 Апост. 9:3-6, Апост. 26:12-18
+ 22:12 Апост. 9:17
+ 22:15 Апост. 9:15
+ 22:16 Апост. 9:18
+ 22:17 Апост. 9:26
+ 22:20 Апост. 7:58
+ 22:25 Апост. 16:37

+ 23:1 1 Кор. 4:4, 2 Кор. 1:12, 2 Тим. 1:3, Евр. 13:18

+ 23:2 Апост. 24:1,
+ 23:4 Ин. 18:22
+ 23:6 Апост. 4:1, Флп. 3:5, 1 Кор. 15:13
+ 23:8 Мт. 22:23, Лк. 20:27
+ 23:9 Ин. 12:29
+ 23:11 Апост. 27:23
+ 23:24 Апост. 24:3, Апост. 25:14
+ 23:27 Апост. 21:32-33, Апост. 22:27
+ 23:28 Апост. 22:30
+ 23:29 Апост. 18:15
+ 23:30 Апост. 9:23, Апост. 20:3
+ 23:34 Апост. 21:39
+ 24:1 Апост. 23:2
+ 24:5 Лк. 23:2
+ 24:6 Апост. 21:27-29
+ 24:15 Апок. 20:6, Апок. 20:13
+ 24:16 Апост. 23:1, Евр. 13:18
+ 24:17 Рим 15:25-28, 1 Кор. 16:1, Гал. 2:10
+ 24:18 Апост. 21:26
+ 24:21 Апост. 23:6
+ 24:25 Апост. 17:32
+ 25:3 Апост. 23:12
+ 25:10 Рим 13:1
+ 25:12 Апост. 23:11
+ 25:19 Апост. 18:15, Апост. 23:29
+ 25:24 Апост. 22:22
+ 25:25 Лк. 23:14, Апост. 23:29
+ 26:1 Уэрэд 118:46, Мт. 10:18, Апост. 9:15
+ 26:4 Гал. 1:13
+ 26:5 Апост. 23:6, Флп. 3:5
+ 26:7 Мт. 19:28, Ек. 1:1
+ 26:8 1 Кор. 5:12
+ 26:9 Ин. 16:2, 1 Тим. 1:13
+ 26:10 Апост. 8:3
+ 26:11 Апост. 9:1
+ 26:12 Апост. 9:3-6, Апост. 22:6-11
+ 26:18 Евр. 2:14-15
+ 26:20 Апост. 9:20
+ 26:21 Апост. 21:27, Апост. 21:30

+ 26:23 1 Кор. 15:20, Кол. 1:18, Апок. 1:5, Апост. 13:47

+ 26:29 Апост. 21:33
+ 26:31 Апост. 23:29
+ 26:32 Апост. 25:12
+ 27:1 Апост. 25:12
+ 27:2 Апост. 19:29
+ 27:6 Апост. 28:11
+ 27:14 Мк. 4:37
+ 27:23 Апост. 8:26
+ 27:24 Апост. 23:11
+ 27:26 Апост. 28:1
+ 27:34 Лк. 21:18
+ 27:35 Мт. 15:36
+ 27:43 Апост. 27:3
+ 28:5 Уэрэд 90:13, Мк. 16:18, Лк. 10:19
+ 28:6 Апост. 14:11
+ 28:8 Апост. 9:40, Ек. 5:16
+ 28:11 Апост. 27:6
+ 28:18 Апост. 23:29, Апост. 26:31-32
+ 28:23 Лк. 24:27
+ 28:25 Мт. 15:7
+ 28:27 Мт. 13:15, Мк. 4:12, Ин. 12:40
+ 28:28 Лк. 3:6
+ 28:31 Апост. 4:29, Еф. 6:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KBDOP

Table of Contents

- Хъыбарыфӏыр, Щӏэдзапӏэр Уэрэд, Лъапӏэхэр

- Пэублэ Псалъэ

- Апостолхэм

- 1-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 2-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 3-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 4-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 5-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 6-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 7-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 8-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 9-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 10-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 11-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 12-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 13-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 14-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 15-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 16-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 17-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 18-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 19-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 20-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 21-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 22-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 23-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 24-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 25-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 26-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 27-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ
- 28-НЭ ЕДЗЫГЪУЭ