Пэублэ гущыІ
Лъытэныгъэ зыфэтшІырэ тхылъеджэр!
Библием щыщ апэрэ тхылъэу «УблапІэ» зыфиІорэр уапашъхьэ илъ. Библиер Іахьыгъо инитІоу гощыгъэ: Ижъырэ Зэзэгъыныгъэр, КъэбарышІур (Инджыл); тхылъ 60-м къехъоу зэхэт, лІэшІэгъубэмэ къакІоцІ ахэр цІыф зэфэшъхьафмэ атхыгъэх. Дунаир къэгъэшІыгъэу зыхъугъэм къыщегъэжьагъэу зэманыкІэм иапэрэ лІэшІэгъухэм къанэсыжьэу къызэлъаубытрэ хъугъэ-шІагъэмэ ахэр къатегущыІэх.
Ижъырэ Зэзэгъыныгъэм къыхиубытэхэрэр: Тауратыр, ащ Мосэ итхылъитфыкІэ мымакІэу еджэх,
тхьэлІыкІомэ ятхылъхэр, гъэсэпэ-тхыдэхэр, тарихъхэр, усэхэр зыдэт тхылъхэр.
«УблапІэр» Тауратым иапэрэ Іахьыгъу. Ар зытхыгъэм ыцІэ къыриІорэп, ау адрэ тхылъитфымэ афэдэу, ар Мосэ ытхыгъэу алъытэ. АдыгабзэкІэ апэрэ тхылъым ыцІэр «УблапІэ», имэхьанэкІэ «Генезис» (къэхъукІэр) зыфиІорэм пэблагъ, ижъырэ урымыбзэкІэ зэрадзэкІы зыхъукІэ, ар агъэфедэщтыгъэ, тхылъым къыІуатэрэр тефэ хьазырэу ащ къетыжьы.
«УблапІэр» шъхьэ 50-у зэхэт, къызтегущыІэхэрэм ялъытыгъэу ахэр Іахьыгъо шъхьаІитІоу бгощынхэ плъэкІыщт. Апэрэ шъхьэ 11-мэ Тхьэм мэфихым къыкІоцІ Ежь ИгущыІэкІэ дунаир къызэригъэшІыгъэр къаІуатэ: уашъор, чІыгур, къэкІыхэрэр, псэушъхьэхэр, чІыгум иапэрэ цІыфхэу Адамрэ Хьаомрэ. Дунаим тет цІыф лъэпкъ пстэури къызтекІыгъэхэм, Тхьэм иунашъо амыгъэцакІэу, Іэдэм чъыгхатэу ежьхэр зыщыпсэущтыгъэхэм дэт чъыгэу шІумрэ емрэ зэхэозгъэшІыкІырэм къыпыкІагъэр ашхыгъ, ащ къыхэкІэуи дунаир гунахьшІэным хащагъ. Ащ къыкІэлъэкІох Къаин, Хэбэл, Нухьэ яхьылІэгъэ къэбархэр, псэкІодшІэным зэлъикІугъэ дунаир ыгъэпщынэнэу Тхьэм псыкъиушхор ащ къызэрэтырищагъэр. Ащ къыхэкІэу псэ зыпыт пстэури, Тхьэм ИунашъокІэ Нухьэ псыпхъонтэрым рищагъэхэм анэмыкІхэр, кІодыгъэ. Бабилэн плъэпІэ лъагэм икъэбар къызтегущыІэрэр цІыфыр ышъо зэрикІыгъэм пае Тхьэм ар зэригъэпщынагъэр ары.
«УблапІэм» иятІонэрэ Іахьэ, я 12–50-рэ шъхьэхэр, Ибрахьимэ пэублэ зыфэхъугъэ джурт лъэпкъыр къызтекІыгъэхэр ары къызтегущыІэрэр. Ихьадэгъу егъотыфэ ар Тхьэм фэшъыпкъагъ. Ащ зэрэфэІорышІэрэм ишыхьатэу шІу ылъэгъурэ ыкъо закъоу Исхьакъ Тхьэм
къурмэн фишІыным фэхьазырыгъ. Ащ пае Тхьэм гущыІэ пытэ ышІыгъагъ: «Сэ шъыпкъэ дэдэмкІэ СынэшІу къыпщысфэщт. Сэ о птекІыщт цІыфхэр згъэбэгъощтых, япчъагъэкІэ ошъогу жъуагъомэ афэдизэу, хыІушъо пшахъомэ афэдизэу; о птекІыщтхэм апашъхьэ пыймэ якъэлапчъэхэр щебэджыщтых. ЧІыгум тет цІыф пстэуми о уибынхэм яхьатыркІэ СынэшІу ащысфэщт о укъызэрэсэдэІугъэм пае» (УблапІэ 22:17-18).
Ибрахьимэ ехьылІэгъэ къэбарым ащ ыкъоу арабхэр къызтекІыгъэ Исмахьилэ къырыкІуагъэр къегъэлъагъо. Ащ къыкІэлъыкІоу «УблапІэм» Исхьакъ, ащ ишъузэу Рыбкъэ, икІалэу Якъубэ ятарихъ къеІуатэ. Исхьакъ джурт лъэпкъым илІэуж пшІыкІутІумэ ыкъохэмкІэ пэублэ афишІыгъ. Ахэмэ псэупІэ афэхъугъэр къэнаІан чІыгур ары. Ащ щыщыгъэх джырэ Палестинэмрэ Израильрэ.
«УблапІэм» иаужырэ шъхьэхэр Якъубэ ыкъо анахьыкІу Юсыф фэгъэхьыгъэх. Юсыф кІэлэ Іэтахъоу ышхэм ар Мысырым гъэрэу исынэу аращэ. Ау ищыІэныгъэкІэ зэрихьылІэгъэ къиныгъо пстэуми апэшІуекІозэ, ар лъэгэпІэ инмэ анэсы, Мысырым игъэІорышІакІо мэхъу.
Дэтхэр
Апэу къэгъэшІыгъэ дунаимрэ цІыфымрэ ятарихъ (я 1–11-рэ шъхьэхэр).
Дунаир къэгъэшІыгъэ зэрэхъугъэр (я 1–2-рэ шъхьэхэр).
Іэдэм чъыгхатэмрэ Іэдэм чъыгхатэм къызэрэдафыгъэхэмрэ (я 3–4-рэ шъхьэхэр).
Адам къыщегъэжьагъэу Нухьэ нэс (я 4–5-рэ шъхьэхэр).
ЦІыфхэр япсэупІэкІэ чІыгум щыгощыгъэ зэрэхъугъэхэр (я 6–10-рэ шъхьэр).
Бабилэн плъэпІэ лъагэр. Щэм къыщегъэжьагъэу Ибрам нэс (я 11-рэ шъхьэр).
Исраил илІэужхэр (я 12–36-рэ шъхьэхэр).
Ибрам къеджэхи, нэшІу зэрэщафагъэр (я 12–18-рэ шъхьэхэр).
Сэдомрэ Іаморэрэ якІодыкІ (я 19-рэ шъхьэр).
Ибрахьимэрэ Абимэлэхрэ (я 20-рэ шъхьэр).
Исхьакъ икъэхъукІэрэ Ибрахьимэ зэраушэтыгъэмрэ (я 21–22-рэ шъхьэхэр).
Сарэ зэрэлІагъэр (я 23-рэ шъхьэр).
Исхьакъырэ Рыбкъэрэ (я 24–26-рэ шъхьэхэр).
Якъубэ нэшІущыфэныгъэмкІэ щыпэлъфыныгъэр зэрэзэригъэгъотыгъэр (я 27-рэ шъхьэр).
Якъубэ Лабан дэжь щыІ; Якъубэ ишъузхэмрэ ыкъохэмрэ (я 28–31-рэ шъхьэхэр).
Якъубэ къызэригъэзэжьыгъэр (я 32–35-рэ шъхьэхэр).
Іэсау къытекІыгъэхэр (я 36-рэ шъхьэр).
Юсыфрэ ащ ышхэмрэ (я 37–50-рэ шъхьэхэр).
Юсыф шІэгъо дэдэу зызэриІэтыгъэр (я 37–41-рэ шъхьэхэр).
Юсыф ышхэр зэраушэтыгъэхэр (я 42–45-рэ шъхьэхэр).
Мысыр хэгъэгум Якъубэ къыщытекІыгъэхэр (я 46–50-рэ шъхьэхэр).
Ижъырэ джутыбзэмкІэ атхыгъэ Іэпэрытхым (масорет Іэпэрытхым) техыгъэу тхылъыр адыгабзэкІэ зэдзэкІыгъэ. Тэ зэтыдзэкІыгъэр чІыпІэ зырызхэмкІэ Урыс синодым зэраригъэдзэкІыгъэ Библием текІы.
Библием хэт термин зырызхэу адыгабзэкІэ къэпІон умылъэкІыщтхэр къэозгъэшІэрэ тамыгъэхэмкІэ хэгъэунэфыкІыгъэхэу къарыкІырэр къэІотэжьыгъ.
Ижъырэ джуртыцІэхэр адыгабзэм имэкъэ къэІокІэ шапхъэмэ атетэу тхыгъэх.
Библием изэдзэкІынкІэ Институтыр «УблапІэр» тхылъеджэмэ агу рихьынэу мэгугъэ, анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэу къатІорэр Тхылъ ЛъапІэмрэ Тхьэм иІэмыркІэ къэгъэшІыгъэ дунаим итарихърэ ашІогъэшІэгъонэу зэзгъашІэхэрэр ары.
Библием изэдзэкІынкІэ Институтым зэдзэкІакІохэм, редакторхэм, апэрэ мафэхэм къащегъэжьагъэу зэкІэ тхылъым Іоф дэзышІагъэхэм, ащ икъыдэгъэкІын хэлэжьагъэхэм зэрафэразэр ареІо. Адыгэ тхылъеджэм ащ нэІуасэ фэхъунэу амал иІэ зэрэхъугъэр лъэшэу тигуапэ.
Библием изэдзэкІынкІэ Институтыр 
