Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-02T20:09:15.433260+00:00

Наа Молӌағ: 2 Коринфтегілерге

Наа Молӌағ: 2 Коринфтегілерге

1. Наа Молӌағ

1. Сӧстік

2. Карталар

Наа Молӌағ

Наа Молӌағ

1. Сӧс Алны

1. 2 Коринфтегілерге

Сӧс Алны

Сӧс алны

Аарлығ хығырығӌылар!

Сірернің алныңарда хакас тіліне тілбестелген Наа Молӌағ. Наа Молӌағнаң Пурунғы Молӌағ пір кинде полып, тилекейде иң хығырылчатхан Худайның (Ызых) Пічии алай ба Библия полча.

Наа Молӌағ – ол 27 кинденің чыындызы полча. Андар тӧрт Чахсы Хабар, Худай илӌілерінің чуртастарынаңар кинде, Илӌілернің пічіктері паза Ухаанӌыларның Азых Чооғы киріл парғаннар. Грек тілінең «Евангелие» сӧс «Чахсы Хабар» тіп тілбестелче. Іди Иисус Христос Позының ӱгредиин адап салған, сах ідӧк Наа Молӌағның пастағы тӧрт киндезі адалча. Анда евангелисттер Матфей, Марк, Лука паза Иоанн Иисус Христостың чуртазынаңар паза иткен киректерінеңер, Аның ӱгредиинеңер паза Ол иткен хайхастардаңар, Аның ӧлімінеңер паза тірілгенінеңер чоохтапчалар.

Худай илӌілерінің чуртастарынаңар киндеде Иисус Христостаңар Чахсы Хабар хайди тарадылғаннаңар чоохталча. Пу киндеде Христос киртінізінің пастағы чылларында полған киректернің изерезі кӧзіділчеткеннеңер, ол тархынның тың аарлалчатхан киречізі полча. Анда илӌілернің кӱстенізі сылтаанда, Иисус Христостаңар хабар тиксі-тилекейге хайди тарадылғаннаңар чоохталча.

Наа Молӌаға ідӧк Павелнің, Петрның, Иоанның паза илӌілернің пасхалары даа Христос тӧрееннең 1-ғы чӱс чылында пасхан 21 пічии кірген. Полған на пічік кемге-де, христиан ӧмелеріне алай алынӌа кізілерге адалып, пазыл парғаннар.

Наа Молӌағның халғанӌы киндезі, Илӌілернің Азых Чооғы, ухаанӌы ниме. Аны хығырары оой ла нимес. Анда тилекейнің тархынында Худай полғанының чазыдын асчатхан кӧп омалар пар. Пу киндеде ідӧк Худай тилекейні чарғылирдаңар паза пу чир-чарыхтың орнына «наа тигірнең наа чир» тіп адалчатхан артых, мӧгі хан-чир килерінеңер чоохталча.

Наа Молӌағны тілбестирінде тузаланылчатхан сын пічіктердеңер

Наа Молӌағ пурунғы грек тілінең пазыл парған. Ол кӧп хати холнан хобырылған. Прай ла грек пічіктері пір тӧӧй ниместер. Че пасхалалчатхан орыннарның кӧп сабазы сағыс хоостыра тың на ырабинчалар. Пурунғы пасха пічіктернең тиңни Наа Молӌағның пічиинде андағ киліспес орыннар асхынахтар.

Хакас тіліне тілбестег орыс Синод тілбестиине тӧстенче. Піс пілчеткен иң артых пічіктер пірее чирлерде Синод тілбестиинең пасхалалчалар. Хығырығӌыларға грек пічіктерінең пасхалалчатхан андағ орыннар страницаның алтында паза кинденің соондағы таблицаларда чарыда чоохталчалар.

Синод тілбестии удаа таныс грек пічіктерінің пірдеезіне тӧстенминче. (Сағамғы Синод тілбестеглері андағ орыннарны курсивнең алай тӧрткіл скобкаларнаң таныхтапчалар. Че пірееде пір дее хайди таныхтабинчалар). Андағ оңдайларда хакас тілбестии грек пічиин хооп, Синод тілбестиинең пасхалалчатханына сноскаларда ӱндеспинче.

Пу киндее хоза сығарылған нимелер

Кинденің соонда сӧстік табарзар. Анда хакас тілбестиинде тузаланылчатхан паза чарыда чоохтиры киректелчеткен сӧстерні таап аларзар. Сӧстікте пирілчеткен сӧстернің ӱстӱнде мындағ «#» підір пазылых полча. Кинденің соонда, тізең, Наа Молӌағ тузындағы Палестин паза Чағынғы Іскеркі чирлернің карталары, ідӧк Библия тузында полған киректернің орыннарының сомнары кӧзіділ парғаннар.

Хакас тіліне тілбестегдеңер

Тілбестег чахсы синде иділерінің ӱчӱн паза сын грек пічиинің сағызын хыйыстырбастың ӱчӱн, Библияны тілбестепчетсе, хайзы-пірсі сыныхтағлар хайди даа иділедірлер. Хакас тілбестегде, грек пічиин чарытчатса, Библияны тілбестеӌең институттың пасха даа тоғыстарында чіли, пу тоғыста тілбесчілер чоннар аразында алылған оңдайларны хыйыстырбасха кӱстенчелер. Піске грек пічиинің пасха-пасха оңдайли чарыдылчатхан орыннарының тілбестеге пірсін не аларға киліскен, пасхазын (грек пічиинің чарыдылчатхан олох орнын) сноскаа кир салғабыс.

Наа Молӌағ ікі муңӌа чыл мының алнында пазыл парған. Ол сыынаң аны чӱзерлеп улуғ-кічіг тіллерге тілбестеп салғаннар. Амды ол санға хакас тілі кірібӧк парды. Худай Пічии хакас тіліне тілбестелгеннең кӧп ле тус иртпеді – пу проектке он чыл азыра ла. Пу тустың аразына Библияны тілбестеӌең институтнаң Марктың Чахсы хабары (1995), Луканың Чахсы Хабары, Худай илӌілерінің чуртастары (1999), Иоанның Чахсы Хабары, Иоанның пічіктері паза Азых чоох Киндезі (2004), тӧрт Чахсы Хабар (2007) тілбестеліп, сынағ оңдайынаң сығарыл парғаннар.

Библияны тілбестеӌең институт Наа Молӌағны хакас тіліне тілбестир тоғыста кӧп чыллар изере араласхан тілбесчілерге паза редакторларға, ідӧк пу тілбестегні чарыхха сығарарына хабасхан прай кізілерге алынӌа алғызын читірче.

Библияны тілбестеӌең институт

2 Коринфтегілерге

2 Коринфтегілерге

1. Павелнің Коринфтегілерге Ікінӌі Пічии

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

Павелнің Коринфтегілерге Ікінӌі Пічии

Павелнің коринфтегілерге ікінӌі пічии

Павелнің алындағы пічиинде Коринфтегі Христос тигірибін алдап, ӱгредіп пасханы салтарлар пирген. Чазых иткен кізілернің илеедезі пыросынып, Павелнең чаразар оңдай тілееннер. Че ол тигірибде кизек чон Павелні улуғлапчатханнаң тоғырланарын тохтаатпинчатхан. Аннаңар Павел Македон чирінде полчатхан туста, Коринфсер пазох чол сығарға тимненчеткенінде, оларға пазох пір пічиин ысхан.

Ол пічік пасхаларының хыринда іди ле иптіг, изерістіре пазылбаан. Хынза, анзына сылтағ Павелнің, пічік пасчатханда, тың ӧкпеленгенінде полған. Пірее істезігӌілер, коринфтегілерге пазылған пу пічік, ікі алай ӱс тее алынӌа пічікнең піріктіріліп, соонаң пазылған полар тіп, санапчалар.

Хайзы даа саринаң кӧрзе, аны ӱс чардыхха ӱлестірібізерге чарир: 1) Павелнің Коринфтегі тигірибнең чарасханына ӧрінгені паза илӌінің Христосха тоғынғанынаңар пасханы (1-7 пастағлар); 2) Иерусалимдегі чох чуртапчатхан христианнарға пос кӱзінең пар-чоғынаң полызардаңар коринфтегілерні ӱгредіп чоохтааны (8-9 пастағлар); 3) позына туза аларға идіп, Чахсы Хабарға ӱгретче тіп, Павелні пыролапчатхан чой ӱгретчілернің чооғын исчеткеннері ӱчӱн, коринфтегілерге хомзынызын читірче.

1

Алғас

1^1Худайның кӧңнінӌе Христос Иисустың илӌізі полчатхан Павел паза Тимофей харындас Коринфтегі Худай тигірибіне паза тиксі Ахай чирінде чуртапчатхан ах-арығ кізілерге чолабит ысчабыс+. 2Худай Пабабыстаң паза Хан-пигібіс Иисус Христостаң паарсас паза амыр хоных сірерге ползын.

Павел Худайны алғыстапча

3Худай, Хан-пигібіс Иисус Христостың Пабазы, сабланзын. Ол хайдағ даа айағның Пабазы паза ноо даа часхарыстың Худайы полча+. 4Ол пісті ноо даа сидіксіністерде часхарча. Аннаңар піс тее сидікке урунған кізілерні часхар полчабыс. Піс оларны, Худай пісті часхарчатхан чіли, часхарчабыс. 5Христостың чобағларында ханӌа кӧп араласчабыс, анӌох кӧп Христостың пастыра часхарыс алчабыс+. 6-7Піс чобалчатсабыс, тізең, сірерні часхарынзыннар паза арачыланзыннар тіп чобалчабыс. Ол арачыланыс піс тее кӧрчеткен ирееленістерні сыдас парары хоостыра пирілче. Сірернің прай нимені сыдас парыбызарларыңа тың ізенчебіс. Піс часхарынчатсабыс, сірерні дее часхарынзыннар паза арачыланзыннар тіп часхарынчабыс. Чобағларыбыста даа, часхарыныстарыбыста даа сірер араласчатханнарыңны пілчебіс нооза+.

8Ана аннаңар, харындастар, Асий чирінде піске урунған ирееленістерібістеңер сірерні пілбин халбазыннар тіп сағынчабыс. Ол сині чох аар, сыдас полбас ирееленістер полғаннаңар, піс тіріг дее халарыбысха ізенминчеткебіс+. 9Посха нимес, че ӧлімнең тірілдірчеткен Худайға ла ізенер ӱчӱн, піс позыбысты ӧлімге чарғылат салған кізілер тіп сағынғабыс+. 10Худай пісті хырибыста чӧрген ӧлімнең ал халған, ал халча, соонаң даа ал халчадар тіп ізенчебіс+. 11Сірер, пазырып, піске матап полысчазар нооза. Худай, кӧп кізінің пістің ӱчӱн пазырғанын истіп, пісті ал халған. Аның ӱчӱн кӧп кізі Худайны алғыстаан+.

Павелнің пӧгіннері алысчалар

12Мына нимее поғдархапчабыс паза арығ сағыснаң киречілепчебіс: чон аразында, улам сірернің араңарда, полған туста, прай киректерде кӧні паза азых кӧңніліг тудынғабыс. Піс, кізі хыйғазынаң устанмин, Худайның паарсазына ізенгебіс+. 13Сірерге хығырып піл полар ла нимені пасчабыс. Мыны читіре піл поларларыңа ізенчем+. 14Амды сірер ханӌа-да оңарчазар: Хан-пигібіс Иисус Христос килер кӱнде піс сірернің махтааңар поларбыс, сірер, тізең, – пістің. 15Анзын ікінӌілебин, сірерге ікі хати кӧп туза идерім ӱчӱн, сірерзер хати килерге иткем+. 16Македон чирінзер парирып, сірерзер кірерге пӧгінчеткем. Анаң, Македон чирінең сығып, пазох сірерзер парарға итчеткем. Сірер, тізең, мині Иудей чирінзер ӱдезібізерӌіксер+. 17Іди пӧгінгенде, мин ниик сағыстығ полбаам нооза. Кізі сағызы хоостыра даа идер чоғылбын. Пірде «йа, йа», анаң «чох, чох» тіп чӧрбинӧкчем. 18Худай мағаа киречі: сірерге чоохтаан чооғыбыста пірде «йа», пірде «чох» полбаабыс+. 19Миннең, Силуаннаң паза Тимофейдең сірерде чарлалған Худай Оолғы Иисус Христос пір саңайға «йа» паза «чох» полбаан. Анда «йа» ла полған+. 20Худайның прай молӌағлары, Христоста толдырыл парып, «йа» паза «аминь» пол парғаннар. Анзы Худай пістің пастыра саблан парар ӱчӱн полған+. 21Худай сірернең пістің Христосха киртінізібісті тыытча. Ол пісті, Позының Худын пиріп, таңмалапча. 22Іди Ол, пісті таныхтап, Позының Худын чӱректерібіске пиріп, полар тусха ізеніс пирген+.

23Худай Позы киречі, Ол чӱреемдегізін пілче. Мин, сірерге айап, пу тусха теере Коринфсер килбеем нооза+. 24Анзы киртінізіңернең устапчатханыбысты таныхтабинча. Чох, сірерні ӧрінзіннер тіп, сірернең хада тоғынчабыс. Киртіністерің пик нооза.

2

2^1Ол оңдайнаң, мин сірерні пазох хомзындырарға тіп килерге сағынминчам. 2Сірер мині ӧріндірерге кирексер. Аннаңар, мин сірерні хомзындырчатсам, мині ӧріндірӌең кізі халар ба? Мин хомзындыр салған кізілер ле халар нооза+. 3Мин мыны ноғадаңар пасчам? Сірерзер читсем, мині ӧріндірерге кирек кізілернің ӱчӱн хомзынарым килбинче. Минің ӧрінізім сірерге дее ӧрініс полчатханын пір дее ікінӌілебинчем нооза. 4Улуғ чобаға пастырып, чӱреем ағыриина хыстырып, харах чазым тӧгіп ала, сірерге пасханымда, сірерні хомзындырарға итпеем. Сірерге синінең артых хынызымны сірерні пілзіннер тіп сағынғам+.

Пыросынғанның пырозын тастирдаңар

5Сірернің піреелерің мині хомзындырчатса, мині ле нимес, сірерні прайзыңарны даа хомзындырча. Пу хоза чоох нимес. 6Сірернің кӧбізі аны хатығлааны ағаа читкіӌе пол парды нимес пе+? 7Амды сірер, аның пырозын тастап, часхар салзар, чахсы полар. Пичелге уғаа тың пастыр салып, саңай сағыныбыспазын. 8Аннаңар ағаа хынызыңарны читір пиріңер тіп сурынчам. 9Мин тігі пічиимні, прай нимеде чооғымны исчезер бе тіп піліп алар ӱчӱн, сыныхтап пасхам нооза. 10Сірер пырозын тастаан кізее мин дее пырозын тастапчам. Мин дее пырозын тастапчатсам, сірернің ӱчӱн Христостың адынаң аны итчем. 11Сайтан пісті алаахтырып албас ӱчӱн, іди иткем. Піс аның хара сағыстарын пілчебіс нооза+.

Павелнің Троадада сағысха тӱскені

12Мин, Христостаңар Чахсы Хабарға ӱгредерге Троадазар килгенімде, Хан-пигнің чол ас пиргенін кӧр салғам+. 13Че Тит харындазымны анда таппин, сағыссырап сыххам. Аннаңар, андағы кізілернең анымӌохтазыбызып, Македон чирінзер парыбысхам+.

Христоста пайрамнааны

14Че Худайға алғыс! Піс Христоснаң хада полчатсабыс, Худай піске хаӌан даа чиңіс пайрамнирын пирче. Ол Христостаңар пілісті, тадылығ чысты чіли, пістің пастыра прай чирде таратча+. 15Піс ыстапчатхан тайығның тадылығ чызы осхаспыс. Ол тайығны Христос Худайға салча нооза. Ол тайығның чызы арачыланчатханнарға даа, ӧлімнің чолынӌа парчатханнарға даа сабылча+. 16Ӧлімнің чолынӌа парчатханнарға ол ӧдірчеткен чабал чыс полча. Арачыланыс чолынӌа парчатханнарға ол чуртас пирчеткен тадылығ чыс. Кем анзын ит полар? 17Илееде кізі Худайның сӧзін парыс алар ӱчӱн таратча. Піс олар чіли итпинчебіс. Худайның алнында кӧйтіктенмин тудынып, чоохтапчабыс. Піс Христостың нымысчыларыбыс нооза.

3

Наа молӌағның тоғынӌыларынаңар

3^1Нӧӧс піс сірернең хатап танызарға кирекпіс? Нӧӧс, піреелеріне чіли, піске сірерзер алай сірердең киречілестіг пічік кирек+? 2Сірер пістің чӱреебісте пазылған, прайзы пілчеткен паза хығырчатхан пічиибіссер нооза. 3Сірер постарың Христостың пічии полчатханнарыңны кӧзітчезер. Піс сірернің араңарда тоғынғанда пу пічікті пас салғабыс. Ол черниланаң нимес, че тіріг Худайның Худынаң, таста нимес, че сабылчатхан чӱреебісте пазыл парған.

4Піс Христосха киртін парғабыс. Аннаңар Худайның алнында сірердеңер іди чоохтанарға тідінчебіс. 5Піс позыбыстың кӱзібіснең пірее ниме ит поларыбыстаңар чоохтабинчабыс. Пістің прай кӱзібіс Худайдаң полча. 6Ол піске Наа Молӌағның нымысчылары поларға оңдай пирген. Піс холнаң пазылған чахыға нимес, че Худайның Худына нымысчы полчабыс. Холнаң пасхан чахығлар ӧлімге ағылчалар, Худай Худы, тізең, тірілдірче+.

7Моисей Чахии таста киртілген полған. Ол пирілчеткенде, Худайның сабланызы азыл парған. Моисейнің сырайы тың чараан. Аннаңар Израиль чоны ағаа удур кӧр полбаан. Че ол иртісчеткен чарых полған. Ӧлімге ағылчатхан Чахығның чарыпчатхан сабланызы андағ полчатса, 8Худай Худының тоғынғаны, тізең, аннаңох артых сабланыс полбас па? 9Чарғылаттырарына ағылчатхан чахығ андағ сабланыснаң чарыпчатса, ахтаныс пирчеткен тоғыс хай син артых сабланыснаң чарир. 10Піди чоохтирға чарир: артых сабланыс килгеннеңер, алында саблығ полғаны позының сабланызын чідір салған. 11Иртісчеткен молӌағ сабланыстығ полчатханда, иртіспинчеткен молӌағ улам сабланыстығ полбас па?

12Пістің андағ ізеніс парда, чалтанмас тідініснең тудынчабыс. 13Піс Моисей чіли итпинчебіс. Израиль ооллары сабланыстығ чарииның иртісчеткенін кӧр салбазыннар тіп, Моисей сырайын иснең пӱргебіскен. 14Оларның сағыстары ай парған полған. Пу тусха теере олар Пурунғы Молӌағны хығырчатсалар, оларның сағыстары олох иснең пӱргелік. Христос ла ол исті хыйа ал полар нооза+. 15Амға теере олар Моисей Чахиин хығырчатсалар, чӱректері иснең пӱргелік. 16Че хаӌан олар Хан-пигзер айланчатсалар, андада ол ис хыйа алылча. 17Піс чоохтапчатхан Хан-пиг Худай Худы полча. Худай Худы полчатхан чирде, тізең, кізілерге пос поларға оңдай пирілче+. 18Піс, тізең, Хан-пигнің сабланызын пӱргелбеен сырайыбыста, кӧріндесте чіли, кӧзітчебіс. Хан-пигнің Худы піске сабланыс пирче. Ол сабланыс пісті, Хан-пиге тӧӧй идіп, алыстырча паза улуғдаң улуғ сабланысха ағылча+.

4

Той ідістердегі хайхастығ ис-пай

4^1Аннаңар Худай, піске айап, пу тоғысты пирген, піс, тізең, кӧңнібіс тӱзірбинчебіс+. 2Че піс туйух, уйадыстығ киректерні хыйа итчебіс паза кӧйтікке салынминчабыс. Піс, Худай сӧстерін хыйыстырбин, сынны азып, постарыбысты Худайның алнында ноо даа кізінің чарғызына сығарчабыс+. 3Піс чарлапчатхан Хабар піреезіне иснең чабых осхас полза, ол ӧлім чолынӌа парчатханнарға чабых+. 4Ол кізілер киртінминчелер. Пу чабал тустың худайы полчатхан сайтан оларның сағыстарын харасхыда тутча. Ол Христостың сабланызынаңар чарлапчатхан Чахсы Хабарның чариин кӧрерге пирбинче. Че Христос Худайның омазы полча нооза+. 5Піс, тізең, позыбыстаңар нимес, Иисус Христос Хан-пигібіс полчатханнаңар ӱгретчебіс. Иисус піске иткен нименің ӱчӱн, піс сірерге хул полыбысхабыс+. 6«Харасхыда чарых ползын» тіп, Худай пістің чӱректерібісті чарыдыбысхан. Іди Ол Иисус Христостың сырайында чарыпчатхан Худайның сабланызын пілерге пирген.

7Пістің иді-ханыбыс той ідіс осхас. Ол ідісте піс хайхастығ ис-пайны хайраллапчабыс. Анзы пу сабланыстығ кӱзібіс пістең полбинчатханын, че Худайдаң килчеткенін прайзына кӧріндірер ӱчӱн иділче+. 8Піс прай чирдең хыстырчабыс, че пастырбаабыс. Сидік оңдайға кір тее парған ползабыс, кӧңнібіс тӱспинче+. 9Піс сӱрдірчебіс, че Худай пісті тастабинча. Азахтаң тӱзіре саптырзабыс таа, чох иттірбеебіс+. 10Позыбыста Иисусти осхас тірілер кӱзібіс полар ӱчӱн, сыбыра ирееленіп, піс Иисус ӧлген чіли ӧлчебіс+. 11Піс Иисустың ӱчӱн чуртазыбыста ӧлімге тоғасчабыс. Анзы пістің ӧлер ит-ханыбыста Иисустың чуртазы кӧрінері ӱчӱн полча+. 12Аннаңар піс ӧлімнің, че сірер, тізең, чуртастың холындазар. 13Худай Пічиинде «мин киртін парғам, аннаңар теем[*]» тіп пазылған. Пісте дее ол киртініс пар. Аннаңар піс тее киртінчебіс паза чоохтапчабыс. 14Хан-пигібіс Иисусты тірілдірген Худай Иисустың пастыра пісті дее тірілдірерін пілчебіс. Андада Ол пісті сірернең хада Позының алнында турғыс салар+. 15Прай пу ниме сірерге туза. Худайның паарсазы кӧптең кӧп кізее читче. Худай сабланар ӱчӱн, олар Аны улам кӧп алғыстапчалар.

Чирдегі ӧлімніг чуртас паза сабланыстығ мӧгі чуртас

16Аннаңар піс кӧңнібісті тӱзірбинчебіс. Пістің иді-ханыбыстың кӱзі хорапчатса даа, худыбыс, тізең, кӱннің сай нааӌылалча+. 17-18Піс кӧрінчеткен нимее кӧрбинчебіс, кӧрінминчеткенге кӧрчебіс. Аннаңар оой, иртісчең ирееленістерібіс илбек паза мӧгі сабланыс тӧрітчелер. Харахха кӧрінчеткен нименің тузы хысха, харахха кӧрінмес ниме, тізең, мӧгі нооза++.

5

5^1Пу чирде чуртапчатхан пістің ит-ханыбыс отах осхас. Ол изел парза, Худай піске хол пӱдірбеен мӧгі иб-чурт пирер. Ол пістің тигірдегі ит-ханыбыс полар[*]. 2Аннаңар, тигірдегі иб-чуртыбысха кіріп аларға сағынып, чидікпинчебіс нооза+. 3Ол оңдайнаң тигірдегі ит-ханыбысха кіріп аларбыс, чалаас хут полып, хал парбаспыс+. 4Пу чирдегі отахта чуртап, піс ирееленіп паза позып аларға чидікпин чӧрчебіс. Анзы ӧлерге паза пу чирдегі ит-ханыбыс чох халарға нимес, че тигірдегі ит-ханыбысха кірерге хынғаны полча. Хаӌан ол ниме пол парза, чуртас ӧлімніг нимені чох ит салар. 5Анзы полар ӱчӱн, Худай пісті чайап салған паза, молӌаан толдырарын киречілеп, Позының Худын піске пирген+.

6Ол оңдайнаң піс сыбыра ізестіг чӧрчебіс. Піс пілчебіс, пу иді-ханыбыста чуртап, Хан-пигдең ырахпыс. 7Че піске харах кӧрчеткені нимес, киртініс ӧӧні полча нооза+. 8Анзын пілчеткенде, ізестіг чӧрчебіс паза, иді-ханыбыс полчатхан отахтаң сых парып, тигірдегі ибібісте Хан-пигнең хада орнығарыбыс килче. 9Аннаңар, хайда даа ползабыс, пу чирдегі алай тигірдегі ит-ханыбыста пістің Хан-пигнің кӧңніне кірерібіс килче+. 10Піске прайзыбысха Христостың чарғызы алнында турарға килізер. Андада пу чирде ит-ханыбыста чуртаан туста иткен чахсы ба, хомай ба киректерібіс ӱчӱн полғаныбыс ла нандырығ тударбыс+.

Христостың пастыра Худайнаң чарасханы

11Худайдаң хайди хорығарын піліп, піс анзына кізілерні ӱгрет парчабыс. Худай пістің сағыстарыбысты паза пӧгіннерібісті пілче. Сірер дее оларны пілібӧкчезер тіп ізенчем+. 12Піс позыбысты махтирға итчебіс пе? Чох, че піснең поғдархирға сірерге сылтағ пирчебіс. Андада сірер чӱректегізінең нимес, че тастындағы кӧрімінең махтанысчатхан кізілерге нандырығ пир поларзар+. 13Піс пасхаӌыл полчатсабыс, анзын Худайға хынчатханыбыстаңар итчебіс. Пос сағызында чӧрчетсебіс, анзын сірернің ӱчӱн итчебіс+. 14Христостың хынызына хаптырт салған кізі піди сағынча: Христос прайзының ӱчӱн ӧл парғаннаңар, прайзы Аннаң хада ӧл парған+. 15Ол прайзының ӱчӱн ӧл парған. Аннаңар чуртапчатхан кізілер постарына нимес, че оларның ӱчӱн ӧліп, тірілген Христосха чуртирға киректер+.

16Піске кізілерні, кӧрчеткен нимее тӧстеніп, чарғылирға чарабас. Хаӌан-да Христостаңар, кізідеңер ле чіли, сағынған полғабыс. Ам, тізең, пасха сағынарға кирекпіс. 17Ам, тізең, Христоснаң пір полыбысхан кізі наа кізі пол парған. Иргі чуртас ирт парған, прай ниме наа пол парған+. 18Прай ол нимені Худай иткен. Ол Иисус Христостың пастыра пісті Позынаң чарастыр салған паза піске пасхаларын чарастырарға пӧгін пирген+. 19Худай кізілерні чазыхтары ӱчӱн пыролабаан. Ол Христостың пастыра тилекейні Позынаң чарастырыбысхан паза піске ол чарастаңар сӧсті тарадарға пир салған+.

20Ол оңдайнаң піс Христостың адынаң чоохтапчабыс. Пістің пастыра Худай Позы чоохтанчатханға килісче. Аннаңар Христостың адынаң алданчабыс сірерге: Худайнаң чарас салыңар+. 21Чазығы чох Христосты Худай пістің чазыхтарыбыс ӱчӱн хатығлап салған. Аннаңар піс, Христосха киртінчетсебіс, Худайның алнында арығ кӧңніліг полчабыс+.

6

6^1Піс, тізең, Худайнаң хада тоғынчатханнар, Ол пирген паарсасты сірерні тик ле алған полбазыннар тіп, сірерге алданчабыс+. 2Чоохталған нооза: «паарсах поларға тус чит килгенде, Мин сині истіп салғам. Сині арачылир кӱн чит килгенде, Мин сағаа полыс пиргем». Мына Худайның паарсазын алӌаң тус, мына арачыланыс кӱні.

3Тоғызыбысха чарадынмаан кізі чох ползын тіп сағынчабыс. Аннаңар пістеңер пірдеезі хомай тібезін тіп чуртирға кӱстенчебіс. 4Прай нимеде тудынчатханыбыс хоостыра Худай нымысчылары полчатханыбысты кӧзітчебіс. Хыйаланыстарда, хызылыста, сидік оңдайларда піс илбек тыстаныс кӧзітчебіс+. 5Пісті сохханнар, пиктегде тутханнар, ӧмелееннер. Піс ӱзе тоғынғабыс, уйғу-чадын пілбин, чиис чох чуртаабыс. 6Че піс хаӌан даа арығ чӱректіг полғабыс, хыйға тудынғабыс, тыстанғабыс паза аллығ кӧңніліг полғабыс. Піс хаӌан даа прай нимее сыннаң хынып, Худай Худы хоостыра иткебіс. 7Піс сынның сӧзіне ӱгредіп паза Худай кӱзінең тузаланып чуртаабыс. Киртіністі арачылир паза тарадар киректе арығ чӱреебіс піске хуйах паза хылыс полған+. 8Піреелері пісті улуғлааннар, пасхалары нимее салбааннар. Пісті хыйыхтапчалар паза махтапчалар. Пісті чой тіп санапчалар, піс, тізең, сынны чоохтапчабыс+. 9Піреелері пісті нимее салбинчалар, че прайзы пістеңер пілче. Пісті ӧліге санапчалар, че піс мына, тірігбіс. Піс сохтырчабыс, че ӧлбинчебіс+. 10Пісті хомзындырчалар, че піс сыбыра ӧрчілігбіс, піс чохпыс, че кӧп кізіні пайытчабыс, пістің пір дее ниме чоғыл, че піс сынында прай нименің ээзі полчабыс+.

11Коринфтегілер! Піс сірернең кӧні чоохтасхабыс. Піс сірерге чӱреебісті аллығ асхабыс. 12Сірерге пісте тар нимес, че сірернің чӱректерің тар. 13Мин сірерге палаларыма чіли чоохтапчам: сірер дее чӱректеріңні азыңар+.

Чарыхнаң харасхы пірік полбастар

14Киртініс чохтарнаң пір кӧлігде чӧрбеңер. Арығ чӱректігні паза чабал кізіні піріктірчеткен пірее ниме пар ба? Пір орында пір саңай чарых паза харасхы полча ба+? 15Христоснаң Велиар[*] піліс поларлар ба? Киртіністіг кізіні киртініс чохнаң пірее ниме піріктірче ни+? 16Худай храмында обаалар турғызар ба? Піс, тізең, тіріг Худайның храмы полчабыс. Худай піди теен нооза: «Мин оларның аразында Позыма тура пӱдіріп аларбын паза оларнаң хада чуртирбын. Оларның Худайы поларбын, олар, тізең, Минің чоным поларлар»+. 17Аннаң андар Хан Худай тіпче: «Олардаң чарылып, парыбызыңар. Кірліг нимее теңмеңер, андада Мин сірерні Позымзар аларбын. 18Мин сірернің пабаларың полыбызарбын. Сірер Минің оолларым паза хыстарым полыбызарзар. Іди Прай нимедең кӱстіг Хан Худай тіпче».

7

7^1Ол оңдайнаң, хынғаннарым, андағ сӧс пиріл парғанда, ит-ханыбыста паза худыбыста пар чабал нимедең арығланып алааңар. Ол оңдайнаң, Худайдаң хорығып ала, пӱкӱле ах-арығ полыбызыңар+.

Павелнің ӧрінізі

2Постарыңның чӱректеріңде піске орын пиріңер. Піс пірдеезін хомзындырбаабыс, пірдеезін сайбап салбаабыс, пірдеезіне чаптанмаабыс+. 3Мин мыны хомайлап тібинчем. Алында даа теен полғам: сірер пістің чӱреебістезер, сірернең хада ӧлерге дее, чуртирға даа тимдебіс+. 4Мин сірернең кӧні чоохтас поларыма ікінӌілебинчем. Сірернең тың махтанчам! Чобағларыбысха пастырзам даа, кӧңніме часхарыс толча, ӧрініс чӱреемнең асча+.

5Піс, Македон чирінзер читкенібісте, тынан полбаабыс. Прай саринаң хыстыр килгебіс: тоғыртын пісті таластарнаң ӧмелееннер, істібісте хорыхханыбыс полған+. 6Че пазымнығларны часхарчатхан Худай, Титті піссер ызыбызып, пісті часхар салған+. 7Піс Титтің сірердең килгеніне ле нимес, че сірер аның кӧңнін кӧдір пиргеннеріңнеңер чооғына ӧрін парғабыс. Тит мині кӧрерлерің тың килчеткенін, піс сірернең піліс полбаанға ачырғанчатханнарыңны паза мині арачылирға тимделеріңні чоохтап пирген. Анзына мин амды улам ӧрінчем. 8Аннаңар пічиимнең сірерні хомзындыр салғаныма айабинчам. Итсе, айабысхан полғам: кӧрчем нооза пічиим сірернің кӧңнілеріңні тӱзір салған. Че анзы тӱрчеге ле полған+. 9Ам мин кӧңнілеріңні тӱзір салғаныма ӧрінминчем. Че кӧңнілерің тӱскені сірернің тудынғаннарыңны алыстыр салғанына ӧрінчем. Кӧңнілерің тӱскені, тізең, сірерні Худайзар айландыр салған. Аннаңар піс сірерге пір дее хомай ниме итпеебіс. 10Кӧңні тӱскені Худайзар айландырчатса, кізі хайди даа тудынғанын алыстырар паза арачыланысха килер. Кізінің кӧңні пу чирдегілерни чіли тӱссе, анзы ӧлімге ағылча нооза+. 11Кӧріңер, пу пичеллеріңнің пастыра Худай ниме ит салған: хайдағ кӱстенӌік ит салды сірерні. Хайдағ пыросыныс, пыролығ кізее тарығыс, хорығыс, сағыссырас, сіреніс, хатығлас ол сірердең сығарыбысты. Пу киректе сірер постарыңны прай саринаң арығ кӧзіт салдыңар. 12Ол оңдайнаң мин сірерге чазыхтығ кізіні пыролирға алай хыйыхтатхан кізінің кӧңнін кӧдірерге тіп паспаам. Худай киречі, мин мыны піс сірердеңер матап сағыссырапчатханнарыбысты сірерні пілзіннер тіп пасхам+. 13Аннаңар пістің кӧңнібіс кӧдіріл парған.

Че сірернің тудынчатханнарыңны кӧріп, Тит чӱреен амырадып алған, ӧрін парған. Піс, тізең, аның ӧрінізіне улам тың ӧрінгебіс. 14Мин ағаа сірерні махтааным ӱчӱн, мағаа уйадарға киліспеен. Сірерге чоохтаан ниме дее, Титке сірерні махтааныбыс таа, прай сынға айлан парды. 15Ол, сірернің чоох искенін, аны, улуғлап, хорығып ала удурлаанын сағысха киріп, сірерні чӱрекке чағын алча. 16Аннаңар сірер минің киртізіме турысханнарыңа ӧрінчем.

8

Пос кӧңнінең сыйых пиргені

8^1Сірерге, харындастар, Македон чиріндегі тигіриблерге Худайдаң пирілген паарсастаңар искірчебіс. 2Олар, кӧп чобағ кӧріп, хатығ сынағ ирткен дее ползалар, уғаа ӧріністіглер. Постары тың хызылчатсалар даа, сыйыхты пар-чох чӱректерінең пирчелер+. 3Мин киречібін, олар пос кӧңнінең ханӌа полғанӌа, поларларынаң артых таа, пирчелер+. 4Иудей чиріндегі ах-арығларға хабазарға полып, пісті постарының сыйыхтарын алып аларға матап сурынғаннар+. 5Олар піс ізенген нимені ле пирбееннер, че постарын пурнада Хан-пиге, анаң, Худайның кӧңні хоостыра, піске пир салғаннар. 6Аннаңар піс Титті, пу чахсы киректі, хайди сірерде пастаан, ідӧк тоос салзын тіп сурынғабыс+. 7Сірернің прай ниме синінең дее азыра пар: киртініс, иптіг сӧс, піліс, кӱстеніс, піске хыныс. Аннаңар пу даа чахсы кирекке пар-чох кӱстеріңні салыңар+.

8Мин сірерге чахығ пирбинчем, че македон кізілернің полызарға кӱстенчеткеннерінеңер чоохтап, сірернің сын хыныстарыңны сынапчам+. 9Хан-пигібіс Иисус Христостың паарсазын пілчезер нооза. Ол Позы, пай полчадып, сірернің ӱчӱн чох-чоос полыбысхан. Позы чох-чоос полыбысханынаң сірерні пай ит саларға хынған+. 10Мин сірерге мындағ чӧп пирчем. Піди итсеңер, чахсы полар: пылтыр сірер сыйых пирерінде ле алнында полбаазар, сірер аны пирер кӧңніңерні прайзынаң пурун кӧзіткезер+. 11Амды, тізең, пу киректі идібізееңер. Хайди матап пӧгінгезер, ідӧк сіреніп идіңер. Ам хай син пир поларзар, анӌа пирібізіңер. 12Сірер полызарға кӱстенчетсер, пасхазы чоғыл нинӌе пир поларзар. Худай сірердең пир полбасты кирексібинче, нинӌе пир полза, анӌазын пирзіннер тіп хынча+. 13Анзы сірерге аар чуғып, пасхаларына, тізең, ниик ползын тіп нимес, че прайзына пір тиң полары ӱчӱн иділче. 14Сағам сірер пайзар, оларға полыс поларзар. Соонаң олар, пай ползалар, сірерге полыс пирерлер. Андада прайзыни тиң пол парар+. 15Худай Пічиинде пазылғаны хоостыра полар: «кӧп чыып алған кізінің артых ниме полбаан, асхынах чыып алған кізінің читпес полбаан».

Тит паза аннаң хада тоғынчатханнар

16Тит сірердеңер, мин чіли, тың сағыссырапчатханы ӱчӱн, Худайыбысха алғыс ползын. 17Мин аннаң сурынған полғамох, че, итсе-де, ол, кӱстенӌіктеңер, сірерзер позының кӧңнінең парған. 18Аннаң хада піс, Чахсы Хабарны таратхан ӱчӱн, прай тигіриблерде махтатчатхан харындазыбысты ысхабыс. 19Аны тигіриблер, сыйыхтарыңны піснең хада апарзын тіп, таллааннар. Іди піс, Худайны саблап, сірернің полызар кӧңніңерні киречілеп, тоғынчабыс. 20Пу пай сыйыхтарны хайдар идерібістеңер пір дее кізінің чіг сағыс сыхпазын тіп, сизінербіс. 21Піс, Худайның на нимес, чонның даа алнында орта тудынарға кӱстенчебіс нооза. 22Оларнаң хада харындазыбысты ызыбысхабыс. Аның полызарға тимдезі хайдағ даа киректе кӧп хати сыналған. Ол сірерге ізенерге чарирын пілче, аннаңар амды артых таа полызарға тимде. 23Титтеңер чоохтаза, ол сірерге туза идіп тоғынчатхан минің арғызым полча. Пасха харындастардаңар чоохтаза, олар тигіриблернің илӌілері полчалар паза Христосха сабланыс ағылчалар. 24Оларға постарыңның хынызыңарны кӧзіт пиріңер. Прай тигіриблер аны кӧрзіннер, піс сірерге тиктең махтанмичатханыбысты пілзіннер+.

9

Ах-арығ харындастарға сыйых пирердеңер

9^1Сірерні ах-арығ харындастарға полыссыннар тіп, мағаа пазарға даа кирек чоғыл+. 2Мин сірернің полызарға кӱстенӌіктеріңні пілчем паза анынаң македон кізілерге махтанчам. Мин оларға Ахай чиріндегілер сыйыхты пылтырох тимнеп салған полғаннар тіп чоохтаам. Сынында сірернің полызарға тимделерің кӧп кізіні полызарға кӧӧктірген. 3Минің сірерні махтааным тик чоох пол парбазын тіп, харындастарны ысчам. Мин чоохтаан полғам: сыйыхтарны тимнеп салыңар+. 4Македон кізілер миннең хада килібісселер, сірер тимде полбин парзар, мин не нимес, сірер дее уйатха кірерзер. Андада піс тик ле махтан салған поларбыс. 5Аннаңар харындастарыбысты, сірерзер азынада парып, пирерге молӌап салған сыйыхтарны азынадох тимнеп салзыннар тіп сурынғам. Андада ол тимнеен ниме хыза пасханға саналбас, сынынаң сыйых полар.

6Ағаа хоза чоохтапчам: асхынах таараан кізі ідӧк алар, кӧп таарааны кӧбӧк алар+. 7Полған на кізі чӱрее хоостыра пирзін. Кӧңні чарабин, ирік чохтаң пирбезін. Худай пар-чох кӧңнінең пирчеткеннерге хынча нооза. 8Худайның прай кирексіністеріңні толдыр полар кӱзі пар. Аннаңар сірернің прай ниме читкіӌе дее, кирексееннең кӧп тее полар. Ол оңдайнаң сірер, ӱлезіп ала, чахсы киректер идерзер+. 9«Прай нимезін ӱлеен, чохтарға пир салған. Аның кӧӧлбек кӧңнін чон хаӌан даа пілер» тіп пазылых нооза. 10Таарыпчатхан кізее Худай ӱрен дее, чиир халазын даа пирче. Олох оңдайнаң, Ол сірерге ӱлесчең ниме пирер паза аны кӧптелдірер. Андада пирерге тимделеріңнің тузазы пай полар. 11Піс харанмин сыйыхтир ӱчӱн, Худай пісті хаӌан даа пайыдар. Аның сылтаанда, кӧп кізі пістең алған сыйыхтары ӱчӱн Аны алғыстир+. 12Пу полызығ пирӌең тоғыс ах-арығларның кирексіністерін не толдырбинча, че кӧп кізіде Худайға илбек алғыс тӧрітче. 13Итчеткен тоғыстарыңны кӧріп, сірер ӱгретчеткен Христостың Чахсы Хабарының сӧзінӌе полчатханнарың паза оларға даа, пасхаларына даа пар-чох кӧңнілеріңнең пирчеткеннерің ӱчӱн, олар Худайны саблапчалар+. 14Олар, прай чӱректерінең сірерзер тартылып, сірердегі сині чох Худайның паарсазы ӱчӱн алғыстап, пазырчалар. 15Худайның чоохтап таа полбас сыйыхтарының ӱчӱн Ағаа алғыс ползын.

10

Павел позының тоғызына турысча

10^1Мин, Павел, сірернің араңарда полғанда, тідінмес, ырахтаң, тізең, сірерні хатығлаачы тіп тітірчеткен кізі, сірердең сурынчам. Христос чіли, амырнаң паза чахсынаң сірерге алданчам:+
2сірерзер килзем, мині хатығландыртпаңар. Мин хатығланысты пу чирдегілернің оңдайынӌа чуртапчазар тіпчеткен кізілердең тоғыр айландырарға сағынчам+. 3Піс, пу чирде чӧріп, пу чирдегілернің оңдайынӌа кӱреспинчебіс нооза. 4Пістің кӱресчең тиріглерібіс пу чирдегілерни осхас нимес. Че сівеелерні изепчеткен Худайның тирии пісте пар. Анынаң чабал сағыстарны,+
5Худайны пілерге тоғыр полчатхан ноо даа кӧкеесімненісті аңдарчабыс. Ноо даа сағысты, кӱснең алып алып, Христостың ӱлгӱзіне кирчебіс. 6Хаӌан сірер сӧс истерге ӱгреніп алзаңар, андада піс сӧс испесті хатығлирға тимде турарбыс.

7Кізілерге кӧрчезер бе? Піреезі, позы Христостың кізізі полчатханын ікінӌілебинчетсе, піс тее Христостың кізілері поларында аннаң халбинчатханыбысты сағысха алзын!+
8Мағаа Хан-пиг пирген ӱлгӱнең мин артых таа махтаныбысхан ползам, мағаа анзынаң уйадарға кирек чоғыл. Че ол ӱлгӱ сірернің киртіністеріңні сайбирына нимес, пиктиріне пирілген+. 9Сірерні пічіктерімнең хорыхтырарға итчеткен кізі чіли кӧрінерім килбинче. 10Кем-де мині пічіктерімде хазыр паза кӱстіг, позы килзе, тізең, чазығ, тик чоохтығ тіпче+. 11Ол кізі пілзін: піс пічіктерібісте, сӧстерібісте хайдағбыс, сын киректе дее андағохпыс.

12Постарынаңар улуғлап чоохтапчатхан кізілер чіли, мин позымнаңар, чахсы кізібін тіп, сірерге чоохтанарға тідінмеспін. Олар, тізең, постарын постарынаң на тиңнестірчелер, постарының синінең не синепчелер. Іди иткені алығ ниме! 13Піс Худай пирген нимедең пасха пір дее нименең махтанмаспыс. Худай пирген не ӱлӱснең махтанарбыс. Ол ӱлӱстің чардығы сірернің араңарда итчеткен пістің тоғызыбыс полча. 14Сірернің араңарда тоғынарын піске Худай пиргеннеңер, Христостаңар Чахсы Хабарнаң сірерзер киліп, піс пирілгеннең артых ниме итпедібіс. 15Піс синінең артых махтанмаспыс. Піс кізі тоғызына даа махтанмаспыс. Че сірернің киртінізіңер ӧс парыбысса, пістің тоғыста кирексіністерің дее ӧс парыбызар тіп ізенчебіс. 16Андада піс пасха чирлерзер Чахсы Хабарны чарлирға парарбыс паза пасхалары Худай пирген чирлерінде итчеткен тоғыстарға махтанмаспыс.

17Худай Пічиинде «Махтанчатхан кізі Худай иткен нименең махтанзын» тіп пазыл парған+. 18Позын махтапчатхан кізі нимес, Худай махтапчатхан кізі турыстығ нооза+.

11

Павел паза сын нимес илӌілер

11^1Мин тискінчеткен ползам, сірер кӧмес тее мағаа айирӌыхсар. Итсе, айабохчазар чи+. 2Мин сірерні Худайның кӱннезінең кӱннепчем. Мин сірерні пір ирге сӧлеп салғам. Ам арығ чӱректіг хысты Христосха пирібізерге итчем+. 3Че Еваны чылан кӧйтігінең алӌаахтырып алған чіли, сірернің дее сағыстарыңны піреезі сайбап салӌаң полбазын тіп хорыхчам. Христосха постарыңны ачых-чарых паза арығ кӧңніліг чарыдарынаң хыйыс парӌаң полбаңар+. 4Сірерзер піреезі киліп, піс ӱгретпеен Иисустаңар ӱгретчетселер, пістең албаан хутты ағылчатсалар алай пірее пасха «чахсы хабарнаң» килчетселер, сірер оларны кӧңнілеріңе алчазар+. 5Мин, тізең, иң артых илӌілер тіп саналчатхан ол кізілердең пір дее кинек нимеспін тіп сағынчам+. 6Тілге чітіг полбазам даа, че пілізім читпинче тіп полбассым. Сірер анзын постарың даа чахсы пілчезер+.

7Мин, Худайның Чахсы Хабарын чарлапчатханда, сірердең пір дее ниме албаам. Мин, сірерні кӧдірер ӱчӱн, позымны пазынӌыхтаам. Анда минің пірее пыром пар ба+? 8Сірернең тоғынар ӱчӱн, мин пасха тигіриблердең полызығ алғам. Сірерде полғанда, тізең, хызыхханда даа, сірердең пір дее ниме сурбаам. 9Кирексеен нимені мағаа Македон чирінең килген харындастар пиргеннер. Мин сірернің мойныңарда одырбаам, хаӌан даа одырбаспын+. 10Христос киречі: мин сынны чоохтапчам! Ахай чирінде пу махтанызымны пілбеен кізі халбас+. 11Мин ноға іди итчем? Сірерге хынминчатханнаңар ба? Худай анзын пілче нооза!

12Мин ам итчеткен чіли итчедербін. Андада пу «илӌілернің», піс итчеткен чіли итчелер тіп, махтанарға оңдай чох полар. 13Андағ сын нимес илӌілер чой тоғынӌылар, Христостың илӌілері полаачыхтанчалар+. 14Мында пасхаӌыл ниме чоғыл: сайтан позы даа Чарыхтың ангелінің омазын алып алча+. 15Аннаңар аның нымысчылары даа сынның нымысчыларына хубулчатханнарында пасхаӌыл ниме чоғыл. Че соонаң оларға иткен киректері хоостыра пирілер+.

Павелнің ирееленістері

16Пазох хатап сірерге чоохтапчам, мині алыға санабаңар. Итсе, іди санапчатхан ползар, мағаа, алығ кізее, кӧмес махтаныбызарға чарадыңар+
17Мин чоохтир ниме Хан-пигнің кӧңніне кірбесчік, че махтанчатсам, алығ кізі чіли чоохтанчам. 18Пу чирде махтанар кибір парда, мин дее махтаныбоғызим+. 19Хыйғазар, нооза. Аннаңар алығ кізіні сыдазарға сидік полбас+. 20Сірерні пазынчатханнарға, сірерні тонапчатханнарға, сірерге ӱлгӱ салчатханнарға, сірерге улуғзырхапчатханнарға, наахтапчатханнарға тыстанчазар нооза+. 21Олар чіли поларға кӧңнім читпинчеткеннеңер, уйат мағаа. Че, піреезі махтанарға тідінчетсе, мин дее, алығ кізі, махтан поларӌыхпын. 22Олар еврейлер бе? Мин дее еврейбін. Израильдеңнер бе? Мин дее аннаңохпын. Авраамның тӧлі полчалар ба? Мин дее оларох осхаспын+. 23Олар Христостың нымысчылары полчалар ба? Мин тискінчеткен дее полим, че Христостың нымызын олардаң артых ла толдырчам тирӌікпін. Мин олардаң кӧп тоғынғам, кӧп палығлатхам, харибде одырғам, кӧп хати ӧлер пазы полғам+. 24Иудейлер мині пис хати отыс тоғызар сабысха чарғылааннар. 25Ӱс хати сымыхнаң сохтыртханнар, пір хати тастарнаң чаалатханнар. Мин ӱс хати керіптіг саайға кіргем, пір кӱн, пір хараа тирең талайнаң кӱрескем+. 26Мағаа чорыхтарымда хазыр суғлардаң, тонағӌылардаң, минің чоным иудейлердең, пасха даа чоннардаң кӧп хорғыс полған. Саарларда даа, сӧл чазыларда даа, талайларда даа, чой харындастардаң даа кӧп ирее кӧргем+. 27Мин ӱзе тоғынӌаңмын, узубин даа, астап-сухсап таа чӧрӌеңмін, ораза тутчаңмын, соохха тооп, кисчең кибім чох ирееленӌеңмін+. 28Ағаа хоза, кӱннің-таңда пӧкчең сурығлардаң пасха, мин прай тигіриблердеңер сағыссырапчам нооза. 29Кӱс хабын полбинчатхан кізілердеңер чӱреем сыстапча, чазыхха кіргеннердеңер чобалчам+. 30Махтанарға кирек полза, читпес саримнаң махтанарбын. 31Хаӌанға даа саблығ Худай, Хан-пигібіс Иисустың Пабазы, минің тайма ниме чоохтабинчатханымны пілче. 32Дамаск саарында полғанымда, андағы Арета ханның пір устағӌызы, мині тудып аларға тіп, кізілерін саарның хаалхазын хадартхан. Че мині, саарның ханазындағы кӧзенегінең торастығ тӱзірібізіп, аның холынаң осхырғаннар+.

12

Павелнің кӧспек кӧргені паза азых чооғы

12^1Сағам мағаа, тузазы чох таа полза, махтанарға кирек. Аннаңар Хан-пигдең пирілген кӧспектерімнеңер паза азых чоохтарымнаңар искір пирим+. 2Мин Христосха киртінчеткен пір кізіні пілчем. Ол он тӧртче чыл мының алнында (таң сын позы, таң хутта полып – анзын Худай ла пілер) тигірнің иң ӧӧркі, ӱзінӌі тамына сығарылған. 3Ол кізідеңер паза пір ниме пілчем. Ол (Худай пілер, таң сын позы алай худы ба) 4Худай садынзар кӧдірілген. Анда ол кізі чоохтап таа полбас паза чоохтирға чарабас сӧстерні искен. 5Андағ кізінең мин махтанарбын. Позымның нимеме махтанарбын? Читпестеріме ле. 6Мин махтанарға иткен ползам, анзы алығ иткенім полбасчых. Сынны чоохтирӌыхпын нооза. Че піреелері миннең позымнаң кӧргеннерінең алай искеннерінең артых сағынмазыннар тіп, махтанмаспын. 7Худай мағаа кӧп ниме азых чоохтаан. Анзына иртіре махтанмас ӱчӱн, Худай мағаа, идіме чымӌылға хазаан чіли, мині иреелезін тіп, сайтанның нымысчызын ысхан. 8Аны хыйа идерге Хан-пигдең ӱс хатап сурынғам. 9Че Ол мағаа теен: «Сағаа Минің паарсазым читкіӌе пирілче: кӱс-сағ чох кізіде Минің кӱзім пары артых кӧрінче нооза». Аннаңар, мағаа Христостың кӱзі артых кірзін тіп, кӱс-саам чоғына хынып махтанам. 10Мин читпестеріме, сӧклеттіртчеткеніме, сидіксіністеріме, сӱрдірчеткеніме, Христостың ӱчӱн хыйыхтатчатханыма чӧпсінчем. Кӱс-сағ чох чӧрчетсем, андада мин кӱстігбін, нооза+.

Павелнің коринфтегілердеңер сағыссырааны

11Мин махтанып, изім сыхча. Че мині сірер іди полдырғазар. Мин, нимее чарабаан даа ползам, сірернің улуғ илӌілеріңнең пір дее хомай нимеспін+. 12Минің илӌі полчатханымның киречілестерін – минің тыстанызымны, кӧп хайхастарны, танығларны, таңнастығ киректерні – сірер кӧргезер. Мин оларны сірернің аразында тыстанып иткем+. 13Пасха тигіриблерде пар нименің піреезі дее сірерде чох полған ма? Сірерге аар-чӱк полып артылғаным сірерге читпин парған, арса? Мағаа пу пыроны тастирға сурынчам+. 14Ам ӱзінӌізін сірерзер парарға итчем. Кізі мойнына артылбаспын. Мин сірердең пір дее ниме аларға итпинчем, сірерні постарыңны кирексіпчем. Палалары нимес, паба-іӌе палаларына анығ чыынарға киректер+. 15Сірер арачылан халар ӱчӱн, мин сірерге позымны даа тӱгеде пир саларға тимдебін. Мин сірерге іди тың хынчатханымда, сірер ноға мағаа асхынах хынчатхан поларзар+? 16Хайдағ даа полза, мин сірерге, аар-чӱк полып, артылбаам. Сірер, хынза, мині, кӧйтікке санап, постарыңны алаахтырып, ахча алғам тирзер+. 17Мин сірерзер ысхан кізілернің пастыра пірее ниме сірердең алғам ма? 18Мин Титті, алдап алып, пір харындаснаң хада сірерзер ызыбысхам. Ол, сірердең пірее ниме алып, тузаланды ба? Піс анынаң пір кӧңніліг полбаабыс па? Пір чоллығ полбаабыс па+?

19Арса, піс сірернің алныңарда ахтанарға итчебіс тіп сағынчазар. Чох, Худай киречі, піс Христостың кӧңні хоостыра чоохтапчабыс. Хынғаннарым! Прай пу нимені піс сірернің киртіністеріңні пиктир ӱчӱн чоохтапчабыс+. 20Мин нимедең хорыхчам? Сірерзер килзем, минің кӧңніме кірбес кізілер пол парарларыңнаң хорыхчам. Минің дее тудынғаным сірернің кӧңнілеріңе кірбин парӌаң полбазын. Мин сірерге тоғассам, тартыстарны, істі чохтанысты, ӧкпеленісті, посха ла хынғанын, сӧклесчеткенін, чой чоохтар таратханын, кӧкеесімненісті, ай-пораан полчатханын кӧрерім килбинче. 21Мин хатап килзем, Худайым, сірернің хайди полчатханнарыңны кӧзідіп, мині уйатха сухчаң полбазын. Алында чазых иткен паза арығ нимес хылынған, чӧреес, уйат пілбин тудынғаннарына Худайның алнында пыросынминчатхан кізілердеңер ылғирға киліс парӌаң полбазын+.

13

Ӱгреде чоохтааны паза алғыстастар

13^1Мин сірерзер ам ӱзінӌізін килербін. Худай Пічиинде чоохталча: ноо даа сӧске ікі-ӱс киречі табылза, ол сӧс сынға саналча+. 2Мин сірерде ікінӌізін полғанымда, чазых итчеткеннерге паза прай пасхаларына даа чоохтаан полғам, ам, сірернең хада ниместе, хатабох чоохтапчам: пазох килзем, сірерге айабаспын. 3Сірер Христос минің пастыра чоохтапчатханға киречілес киректепчезер бе? Христос сірерде тоғынчатса, Ол кӱзі чох нимес тіп, піліңер. Че Аның кӱзі сірернің араңарда кӧзіділер. 4Ол, кӱс чох полып, кіреске хазатырт салған. Ам, тізең, Ол Худайның кӱзінең тіріг. Піс тее, Христос кӱс чох полған чіли, кӱс чохпыс. Че ам піс Аннаң хада чуртапчатханыбыста, позыбыста Худайның кӱзі пар пол парды. Пу кӱснең піс сірернің араңарда тузаланарбыс+.

5Киртіністігзер бе тіп, постарыңны сынаңар. Постарыңны сыныхтаңар. Христос сірернің полғаныңарда чуртапча тіп чоохтап полбинчатсаңар, сірер сынағны ирт полбаанға килісче. 6Пістің пу сынаға турысханыбысты піліп аларзар тіп ізенчем. 7Сірерні пір дее чабал ниме итпезіннер тіп, Худайға пазырчабыс. Анзы сірернең махтанарға тіп нимес. Піс сірердеңер саңай даа саба сағынчатхан ползабыс, піс сірерні чахсы итсіннер тіп хынчабыс. 8Піс сынға тоғыр пір дее ниме ит полбинчабыс. Піс итчеткен прай ниме сынның ӱчӱн иділче. 9Сірер кӱстігзер піс, тізең, чазығбыс. Піс анзына ӧрінчебіс. Піс, киртінізіңер толдыра ползын тіп, Худайға пазырчабыс+. 10Мин ырахтаң мыны нимее сірерге пасчам? Сірерзер килзем, мағаа хатығланарға киліс парбазын тіп пасчам. Хан-пиг мағаа ӱлгӱні киртінізіңерні сайбирға тіп нимес, че пиктирге пирген+.

Павелнің анымӌохтасханы

11Че, харындастар, ӧрініңер, хыйғаларың хозыңар, часхарыныңар, пір сағыстығ, амыр чуртаңар. Андада хыныс паза амыр пирчеткен Худай сірернең хада полар+. 12Удур-тӧдір арығ чӱректіг охсанызып, изеннезіңер. Сірерге ах-арығлар прайзы изен читірчелер+. 13Хан-пигібіс Иисустың паарсазы, Худай Пабаның хынызы паза Худай Худынаң пірлескені сірернең хада ползын. Аминь.

* 4:13 Кӧр: Пурунғы Молӌағдағы «Ырлар» (Псалтирь) кинде 116:10.

* 5:1 «Ол пістің тигірдегі ит-ханыбыс полар» сӧстер грек пічіктерінде чоғыл, піс оларны пу стихтарның сағызын чарыдар ӱчӱн хосхабыс.

* 6:15 Еврей кинделерінде Велиар сайтанның аттарының пірсі.

+ 1:1 Илҷ 18:1-17
+ 1:3 1 Пет 1:3, Еф 1:3
+ 1:5 Рим 8:17, Флп 3:10, Кол 1:24
+ 1:6 2 Тим 2:10
+ 1:8 Илҷ 19:23, 1 Кор 15:32
+ 1:9 2 Кор 4:14

+ 1:10 Илҷ 12:11, Илҷ 14:19-20, Илҷ 21:32-33, Илҷ 27:44

+ 1:11 Рим 15:31, 2 Фес 3:2, Илҷ 12:5, Еф 6:18

+ 1:12 Илҷ 23:1, 2 Тим 1:3, 1 Кор 2:4, 1 Кор 2:13

+ 1:13 1 Кор 1:8, 1 Фес 4:16-18, 1 Фес 2:19-20

+ 1:15 1 Кор 4:19
+ 1:16 Илҷ 19:21, 1 Кор 16:5
+ 1:18 1 Кор 1:9
+ 1:19 Илҷ 15:22, Илҷ 16:1
+ 1:20 1 Кор 14:16, Аз.ч. 3:14
+ 1:22 2 Кор 5:5, Евр 6:11, Еф 1:13
+ 1:23 Рим 1:9, Гал 1:20, Флп 1:8, 1 Фес 2:5
+ 2:2 2 Кор 7:8
+ 2:4 2 Кор 7:12
+ 2:6 1 Кор 5:4-5
+ 2:11 1 Пет 5:8
+ 2:12 Илҷ 16:8, Илҷ 20:6
+ 2:13 2 Кор 7:6, 2 Кор 8:6, 2 Кор 12:18
+ 2:14 Кол 2:15
+ 2:15 1 Кор 1:18, Еф 5:2, Флп 4:18
+ 3:1 Илҷ 18:27, 1 Кор 16:3

+ 3:6 Лк 22:20, Еф 3:7, Кол 1:23, Рим 2:27, Ин 6:63

+ 3:14 Мк 6:52, Илҷ 15:21

+ 3:17 Ин 4:24, Ин 8:32, Иак 2:12, 1 Пет 2:16, Рим 6:18, 1 Кор 7:22, Гал 5:1

+ 3:18 1 Ин 3:2, Рим 8:29, Флп 3:21
+ 4:1 2 Кор 3:6
+ 4:2 2 Кор 2:17, 1 Фес 2:3
+ 4:3 2 Кор 3:14, 2 Кор 2:15
+ 4:4 Ин 12:31, Кол 1:15, Евр 1:3
+ 4:5 Мк 10:43, 1 Кор 9:19
+ 4:7 Рим 9:21-22, 1 Кор 2:5
+ 4:8 2 Кор 7:5
+ 4:9 Ин 15:20
+ 4:10 Рим 6:5
+ 4:11 2 Кор 6:9
+ 4:14 1 Фес 4:14
+ 4:16 Рим 12:2, Еф 4:23
+ 4:17 Рим 8:18
+ 4:18 Рим 8:24, Евр 11:1
+ 5:2 Рим 8:23
+ 5:3 1 Кор 15:53
+ 5:5 2 Кор 1:22, Еф 1:14
+ 5:7 2 Кор 4:18
+ 5:9 Кол 1:10
+ 5:10 Мф 25:31-32, Илҷ 10:42, Рим 14:10
+ 5:11 2 Кор 4:2
+ 5:12 2 Кор 3:1, 2 Кор 11:16, 2 Кор 12:1
+ 5:13 Мк 3:21, 2 Кор 11:1
+ 5:14 Рим 5:15
+ 5:15 1 Пет 4:2, Рим 14:7-8
+ 5:17 Рим 6:4, Аз.ч. 21:5
+ 5:18 Рим 5:10-11, Кол 1:20
+ 5:19 Рим 4:8
+ 5:20 Еф 6:20

+ 5:21 Ин 8:46, 1 Пет 2:22, 1 Ин 3:5, Евр 4:15, Рим 8:3, Рим 1:17, Рим 4:25, 1 Кор 1:30

+ 6:1 1 Кор 3:9

+ 6:4 Илҷ 9:16, Илҷ 16:23, Илҷ 17:5, 2 Кор 11:23-27

+ 6:7 2 Кор 10:4, Еф 6:11-17
+ 6:8 Рим 3:8
+ 6:9 2 Кор 4:11
+ 6:10 Ин 16:22, Илҷ 3:6
+ 6:13 1 Кор 4:14
+ 6:14 Еф 5:7, 1 Ин 1:6
+ 6:15 1 Кор 10:21
+ 6:16 Еф 2:21, 1 Кор 3:16-17,
+ 7:1 1 Ин 3:3
+ 7:2 Илҷ 20:33
+ 7:3 Флп 1:7
+ 7:4 Кол 1:24
+ 7:5 2 Кор 2:13, 2 Кор 4:8

+ 7:6 2 Кор 1:4, 2 Кор 2:13, 2 Кор 8:6, 2 Кор 12:18

+ 7:8 2 Кор 2:2-4
+ 7:10 Мф 5:4,
+ 7:12 1 Кор 5:1-2, 2 Кор 2:4
+ 8:2 Мк 12:44
+ 8:3 1 Кор 16:2
+ 8:4 Рим 15:26
+ 8:6 2 Кор 2:13, 2 Кор 7:6
+ 8:7 1 Кор 1:5
+ 8:8 1 Кор 7:6
+ 8:9 Иак 2:5, Флп 2:6-7
+ 8:10 1 Кор 7:25
+ 8:12 Мк 12:43-44, Лк 21:3
+ 8:14 Илҷ 4:34
+ 8:24 2 Кор 7:4
+ 9:1 Рим 15:25
+ 9:3 2 Кор 8:6, 1 Кор 16:2
+ 9:6 Лк 6:38, Гал 6:7
+ 9:8 Флп 4:19
+ 9:11 1 Кор 1:5
+ 9:13 Мф 5:16, 1 Пет 2:12
+ 10:1 Мф 11:29
+ 10:2 1 Кор 4:21, 2 Кор 13:2, 2 Кор 13:10
+ 10:4 2 Кор 6:7, Еф 6:11
+ 10:7 1 Кор 3:23, Гал 3:29
+ 10:8 2 Кор 13:10
+ 10:10 1 Кор 1:17
+ 10:17 1 Кор 1:31
+ 10:18 Рим 2:29, 1 Кор 4:5
+ 11:1 2 Кор 5:13
+ 11:2 Еф 5:27, Аз.ч. 14:4
+ 11:3 Ин 8:44, 1 Тим 2:14
+ 11:4 Гал 1:6
+ 11:5 2 Кор 12:11
+ 11:6 1 Кор 1:17, 2 Кор 10:10
+ 11:7 1 Кор 9:18
+ 11:9 2 Кор 12:13, Флп 4:15
+ 11:10 Рим 9:1, 1 Тим 2:7

+ 11:13 Флп 1:15, Илҷ 20:30, 2 Пет 2:1, Аз.ч. 2:2

+ 11:14 Гал 1:8
+ 11:15 Флп 3:19
+ 11:16 2 Кор 5:12
+ 11:18 Флп 3:3-4
+ 11:19 1 Кор 4:10
+ 11:20 Гал 2:4, Гал 4:3
+ 11:22 Рим 11:1, Флп 3:5
+ 11:23 1 Кор 15:10, 2 Кор 6:4-5
+ 11:25 Илҷ 16:22-23, Илҷ 14:19, Илҷ 27:41-44
+ 11:26 Гал 2:4

+ 11:27 Илҷ 18:3, 1 Фес 2:9, 2 Фес 3:8, 1 Кор 4:11

+ 11:29 1 Кор 9:22

+ 11:32 Илҷ 9:24-25

+ 12:1 2 Кор 5:12, 2 Кор 11:16, Гал 1:12, Гал 2:2, Еф 3:3

+ 12:10 Мк 10:30, Мф 5:11-12, Рим 5:3
+ 12:11 1 Кор 15:8-9, 2 Кор 11:5
+ 12:12 Илҷ 15:12, Рим 15:19
+ 12:13 2 Кор 11:9
+ 12:14 2 Кор 13:1, 1 Кор 10:33
+ 12:15 Флп 2:17, Кол 1:24, 1 Фес 2:8
+ 12:16 2 Кор 11:9
+ 12:18 2 Кор 8:6, 2 Кор 8:18
+ 12:19 Рим 1:9, Рим 9:1, 1 Кор 14:26
+ 12:21 1 Кор 5:1, 1 Кор 6:18
+ 13:1 2 Кор 12:14, Мф 18:16
+ 13:4 Рим 6:4
+ 13:9 1 Кор 4:10
+ 13:10 2 Кор 10:8

+ 13:11 Мк 9:50, Рим 12:18, 1 Фес 5:13, Рим 15:33, Рим 16:16

+ 13:12 Рим 16:16, Флп 4:22

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=XKS

Сӧстік

Сӧстік

1. А

2. В

3. Г

4. Д

5. И

6. К

7. Л

8. М

9. О

10. П

11. С

12. Т

13. У

14. Ф

15. Х

16. Ч

17. Ы

Абыс – Иерусалимдегі Храмның тоғынӌызы. Еврейлернің киртінізінде абыстар Худайға тайығ иртірчелер. Моисей Чахии хоостыра абыстарға Моисейнің харындазы Ааронның на тӧлінең сыххан кізілер турғызылчалар. Абыстар он ікі пӧлікке чарылӌаңнар. Полғаны ла Храмда пір чылда ікі ле хати ікілер неделя тоғынӌаң.

Авраам – пу сӧс еврей тілінең «кӧп кізінің пабазы» тіп тілбестелче. Ол Худай таллап алған кізі полған. Худай Авраамны сӧбірезінең хада, пос чирінең сығып, ыраххы Ханаан чирінзер кӧс парыбызарға хығырған. Худай, аннаң хада чӧптезіг идіп, аны кӧп саннығ чонның адазы ит саларға молӌаан (Пастағлар 12– 22 ). Іди Авраам израиль чонының ӧбекезі полыбысхан. Авраам еврейлерге постарын Худай таллап алғанын таныхтапчатхан кізі полған (Ин 8:33, 39).

Адам – (пурунғы еврей тілінең «кізі» тіп тілбестелче) – Ева ипчізінең хада Худайның пастағы чайап салған кізізі. Пастап олар райда (Едем садта) чуртааннар, че соонаң Худай чахиин сайбабызып, ол оңдайнаң чазых ит салғаннар. Ол сыынаң тӧллері чазыхтығ чуртааннар, чазыхтың ӱчӱн хатығлас, тізең, ӧлім полған. Наа Молӌағда Иисус Христос «халғанӌы Адам» тіп адалған (1 Кор 15:45). Пастағы Адамнаң пастыра тилекейге чазых паза ӧлім кіргеннер. Че Христос чир-чалбахха паарсас, пыро тастирын паза ахтаныс ағылған (Рим 5:12; 1 Кор 15:22).

Азых чоох – Анзы Худайның пірее кізее Позының кӧңнін азып, кӧзіткені полча. Ол анзын ӧң-пазы оңдайнаң идедір: піреезінзер кӧні Позы килче, кемзер-де ангеллерін ызыбысча, кемге-де Позының кӧңнін тӱсте паза кӧспекнең ас пирче.

Айналар – Сайтанның, ӧӧн айнаның, нымысчылары полчатхан чабал хуттар. Айналар, кізізер кіріп, аны тың иреелепчелер. Сағызын хомай итчелер, аймах ағырығларнаң ағыртчалар паза кізіні хомай киректерні итіртчелер, Иисус Христос, айналарға хаптырған кізілерні имнеп, айналарны сығара сӱрібіс турған. Иисустың ӱгренӌілері ідӧк имнеӌеңнер.

Албан чығӌаңнар – Палестинде орындағы чонның санынаң Рим хағанадының хазна чыындызына албан чыыпчатхан кізі. Албан чығӌаңнар Худайға киртінминчеткен Рим ӱлгӱзіне тоғынчатханнаңар, еврейлер оларны хырт кӧрӌеңнер. Ағаа хоза албан чыыпчатхан кізілер ахчаны, постарына халғызарға тіп, пастыхтарға киректелгеннең кӧп чығӌаңнар.

Алғас – пу сӧстің Наа Молчағда мындағ оңнағлар: 1) пірее кізее Худай Позы паарсазын читіргені алай чахсы иткені (Еф 1:3); 2) пірее кізінің пасха кізее Худайдаң паарсазын читір пирерге, чахсы ит пирерге сурынғаны – сӧстерінең (Рим 12:14) алай хол салып (Мк 10:16). Алғастаң тоғыр-пасха ниме харғас полча.

Аминь – «андағ ползын» теенін таныхтапчатхан еврей сӧзі. Пу сӧс пазырыс соонда чоохталӌаң. Ідӧк Наа Молӌағның хай-пірее грек пічіктерінде кинделернің соонда пазыладыр.

Ангел – пу сӧс грек тілінең «илӌі» алай «хабар ағылған» тіп тілбестелче. Ангеллерні Худай чайаан. Олар, Худайға нымысчы полып, кізілерге полысчалар.

Антихрист – грек тілінең «Христостың ыырӌызы» тіп тілбестелче. Антихрист – прай чабал нимелерні таныхтапча. Ол чир ӱстӱне Христостаң тоғыр чаалазарға сыға салча паза Христосха чох итіртче (кӧр Аз.ч.). Иоанн илӌі антихристтеңер паза антихристтердеңер піди пасча: «Антихрист тилекейге килерінеңер сірер искезер. Амды кӧп антихристтер сых килгеннер…» (1 Ин 2:18). Антихристтер олар Христостаңар Библиядағы ӱгредігні саба оңдайнаң апарчатхан чой ӱгретчілер.

Арығ чӱректіг кізі – Худай Пічиинде (Библияда) Худай чахығларын толдырып чуртирға кӱстенчеткен прай кізілерні іди адапчалар. Ол кізілер Моисей Чахиин толдыр полбастарын пілінзелер дее, олох туста Худай постарына чазыхтардаң позыдар Арачылағӌыны ызарына киртінгеннер.

Асий чирі – Римнің холында полған Кічіг Азияның кидеркі сариндағы аймах (сағамғы Тӱрк чирінің чардығы). Азия континентінең алӌаастабасха кирек.

Ах-арығ – кӧр «ызых».

Ах сағал – Наа Молӌағ киндеде пу сӧс саардағы тигіриб устапчатхан кізіні алай кізілерні таныхтапча. Ол, Худай паза тигірибдегілер таллап алған кізі, прай саринаң ах хылыхтығ паза пик киртіністіг кізі.

Вавилон – сағамғы Ирактың чирінде турған саар. Христос тӧрирінең 600 чӱс чыл азындыра вавилондағылар Иудей чирін чаалап алғаннар, Иерусалим саарны паза Храмны иңзер салғаннар. Иудей чуртағӌыларынаң кӧп чон 70 чыл Вавилон хан-чирінде пазығда полғаннар. Наа Молӌағ Вавилоннаңар чоохтапчатса, чазыхты паза Худайға, Аның чонына тоғырланчатхан кӱстерні таныхтапча.

Галилей чирі – Палестин чирінің алтынзархы чардығы. Анда кӧбізі иудей нимес кізілер чуртапчатханнаңар, пасха чон (язычниктер) чирі тіп адаӌаңнар. Иудей чирінің паза Галилей чирінің аразында Самар чирі полған. Иисус Позының ӱгредіглерінің кӧбізін Галилей чирінде искірӌең.

Давид – Иуданың сӧӧгінең сыххан Израильнің иң саблығ ханы. Ол Пурунғы Молӌағдағы Ырлар киндезінің авторларының пірсі. Амыр паза сын чуртасха кӱстеніп, Давид Худайның кӧңнін толдырған. Аның ӱчӱн Худай, ағаа сыйых идіп, Израиль ханнары хаӌан даа Давидтің тӧлінең сығарлар тіп молӌаан. Еврей ухаанӌылары тиксі-тилекейнің ханы, анынаң сын оңдайнаң устап парар Мессий Давидтің тӧлінең полар тіп киречілееннер.

Динарий – Римнің холындағы чирлерде тузаланылған кӱмӱс ахча. Пір динарий пір кізінің пір кӱнге тоғынып алған чал ахчазына тиңнелче.

Иаков (ИЗРАИЛЬ) – еврейлернің ӧбекезі, Исаактың оолғы, Авраамның пархазы. Ікіс харындазы Исавтың туңмазы. Иаков Исавтың соонаң тӧреен дее полза, че Худай аны таллап алғаннаңар, Иаков тун паланың ӱлӱзін алып алған. Аның он ікі оолғынаң (оларның аттары Рувим, Симсон, Левий, Иуда, Дан, Пеффалим, Гад, Асир, Иссахар, Завулон, Иосиф, Вениамин) еврей чонының он ікі сӧӧгі сыххан. Иаковха Худай пирген «Израиль» атнаң Иаковтың тӧлі полчатхан еврейлер паза Худай оларға пирген хан-чир адал сыхханнар.

Иліг кӱн пайрамы (Тросин) – еврейлернің киртінізі хоостыра Пасханың иліг кӱн соонда таныхталчатхан тоңас чыырына чарыдылған пайрам. Пурунда еврейлер, пу пайрам тузында Иерусалимде Худайға пазырып аларға тіп, Израильнің парчан пулуңнарынаң паза пасха хан-чирлерінең чыылыс парӌаңнар. Пу пайрам кӱнінде Христостың ӱгренӌілеріне Худай Худы тӱс килген соонда олар таныс нимес тіллернең чоохтас сыхханнар (Илӌ 2).

Илӌі – іди піс «апостол» грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧс грек тілінең «ӧнетін чахығнаң алай хабарнаң ызылған кізі» тіп тілбестелче. Иисус Христос, Позының ӱгренӌілерінің аразынаң он ікі кізіні таллап, оларны илӌілер тіп адаан. Оларға ӧнетін чахығ пирілген: Арачылағӌыдаңар Чахсы Хабарны чонға читір пирерге. Пу он ікі илӌідең пасха соонаң даа илӌілер полғаннар. Кӧзідімге алза, Матфий (Илӌ 1:15-26) паза Павел (Гал 1:1).

Иуда – Наа Молӌағда мындағ атты пір ле кізі ал чӧрбинче. Оларның аразында ӧӧн кізілер: 1) Иаковтың оолларының пірсі, Израиль тӧстеен пір сӧӧктің пазы. Иуданың адынаң хоостыра тӧлі иудейлер тіп адал сыхханнар (Наа Молӌағда пу сӧснең прай еврейлерні адидырлар), олар орныххан Израиль хан-чирінің аймағы, тізең, Иудей чирі тіп адал парған. Иуданың тӧлінең Израильнің илбек ханы Давид паза Аның тӧлі Иисус Христос полғаннар. Давид тее паза Иисус таа Иудей чирінің пір саарында, Вифлеемде тӧрееннер. 2) Христосты садыбысхан ӱгренӌізі Симонның Искариот Иудазы. 3) Иуда Хан-пиг Иисус Христостың туңмазы. Иуданың пічиин ол пасхан поларға айабас.

Иудей чирі – Израиль хан-чирінің ӱстӱнзархы аймағы. Алында пір полған Израиль хан-чирі сайбал парған соонда Иудей чирі тіп Ӱстӱнзархы хан-чирні адап сыхханнар. Кӧр ідӧк Иуда.

Иудейлер – иң пастап іди Иуданың сӧӧгінең сыххан кізілерні адаӌаңнар (кӧр Иуда). Соонаң пу сӧснең ідӧк еврейлерні паза израиль кізілерні адап сыхханнар. Итсе «иудейлер» сӧснең чонны нимес, киртініс пірігізін адидырлар. Иоанн пасхан Чахсы Хабарда удаа еврейлернің киртіністе устағ-пас полчатхан кізілерні адапчалар.

Кип-чоох – пу ӱгредігліг чоох. Анда Чахсы Хабардаңар, Худайдаңар паза Худай хан-чирінеңер піліс пирілче. Ол чазыт оңдайнаң чоохталчатхан киректі исчеткен кізілерні сағынарға ӱгретче.

Кізі Оолғы – Чахсы Хабар киндеде Иисус Позын іди удаа аданӌаң. Пу сӧстер Пурунғы Молӌағ киндеде ухаанӌы Даниилнің киндезінде учурапча. Анда Худай тӱгенӌі чылда Кізі Оолғына аарлас, сабланыс паза ӱлгӱ пирер тіп чоохталча. Анзы Кізі Оолғының ідӧк Мессий-Арачылағӌы полчатханын кӧзітче. Еврей тілінең пу олаңай ла «кізі» тіп сӧсті таныхтапча.

Кірес – Рим хағанадында Иисус Христостың тузында иң аар сайбағ ит салған ӧлімге чарғылатхан кізілерні анынаң пастыра чох итчеңнер. Ол азаа чирге хазалған, харчи сабылған ағастығ, чазаан тӧге полған. Кіреске хазатыртып ӧдірткені тың иреелестіг паза уйадыстығ саналӌаң.

Кіреске тӱскені (сомдырғаны) – пу кибір кізі, суға патыра кіріп, арығлал парчатханын таныхтапча. Еврейлер пу кибір хоостыра постарын арығланӌаңнар паза храмда тузаланчатхан ідіс-хамысты арығлаӌаңнар. Иисустың тузында Иоанн кізілерні, чазыхтарынаң хыйа полчатханын таныхтап, суғда кіреске тӱзірген. Соонаң пу кибірнең христианнар тигірибі тузалан сыххан.

Левиттер – Олар абыс полбазалар даа, храмда Худайны кӧглернең саблирында, тайыға салылчатхан малны тимнирінде полысчаңнар. Аннаң пасха олар Моисей Чахиин ӱгреніп, чонға таратчаңнар. Левиттер поларға Израиль чонының он ікі сӧӧгінің пірсін тӧстеен Иаковтың Левий оолғының на тӧліне чарадылӌаң.

Мессий-Христос – еврей тілінең пу сӧсті тілбестезе, «Худай таллаан» алай «Худай сӱрткен» тіп оңнирға чарир. «Мессий» сӧс грек тілінең «Христос» полар. Пурунғы Молӌағның тузында, абыстарға, ханнарға паза хай пірее ухаанӌыларға пастарын хайахнаң сӱртіп, турғысчаңнар. Аннаңар Мессий ідӧк «турғызылған» тіп тілбестелче. Мессий – ол Худай ысхан кізі, Арачылағӌы-хан. Аның килерінеңер Пурунғы Молӌағның кинделерінде чоохталча. Иисустың тузында еврейлер Мессийнің килерін сағааннар. Ол, киліп, оларны римляннарның ӱлгӱзінең позыдыбызар паза чир ӱстӱнде Худай хан-ӱлгӱзін турғызыбызар тіп киртінгеннер.

«Минмін» – иудей тілінең «Яхве». Худай, Позын Моисейге кӧріндіртіп, піди аданған. Аның соонаң Ол Моисейні Израиль чонын Египет холынаң осхырарға ысхан. Пу сӧс иудейлерге уғаа ызых полғаннаңар, аны адирға даа чарадылбаӌаң. Пу сӧстің орнына «Хан-пиг» сӧснең тузаланӌаңнар. Пурунғы Молӌағ киндезін грек тіліне пурунғыда тілбестеенде, «Яхве» сӧсті «Минмін» тіп тілбестееннер. Иоанн пасхан Чахсы Хабар киндезінде Иисус Позынаңар іди удаа чоохтанӌаң.

Моисей – ол Израиль чонының иң илбек устағӌызы. Худай аны израиль чонын Египет холынаң осхырарға таллап алған. Моисей, еврейлерні піріктіріп, оларға Худай пирген чахығларны читір пирерге кирек полған. Ол израиль чонын тӧстеп салып, аны Худай молӌаан чирзер апарған. Израиль чоны Моисей пирген чахығлары хоостыра чуртаан паза ағаа киртінген. Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезін Моисейни тіп санапчалар.

Моисей Чахии – ол Пурунғы Молӌағның пастағы пис киндезінде пазылған чахығлар. Ол кинделерде тилекейнің чайалғанынаңар, пастағы кізілернің чазых иткенінеңер чоохталча. Аннаң андар еврей чоны хайдаң сыхханынаңар, хайди Худай еврейлерні Египет холынаң позытханынаңар паза Палестин чирін оларға пиргенінеңер пазылча. Ағаа хоза ол кинделерде Худай пурунғы еврей чонына пирген чахығлар полар. Иң ӧӧні – он чахығ, аннаң даа пасха чахығлар паза кибірлер. Аннаңар ол пастағы пис киндені пӱкӱлее «Чахығ» тіп адапчалар. Пірееде прай Пурунғы Молӌағ киндезін «Чахығ» тіп адапчалар. Ол Чахығдағы ӧӧн чарадығларны Худай Моисейдең пастыра пиргеннеңер, ол чахығларны «Моисей Чахии» тіп адапчалар.

Молӌағ – («чахығ», «чӧптезіг») – Библияда Худайның Позының кӧңнінӌе кізілернең молӌасханы ӧӧн орында турча. Молӌағ алылчатса, ноо даа сари позының ниме идерін пӧгініп, молӌағ пирче. Синай тағда Худай Моисейдең пастыра прай еврей чонынаң молӌас салған. Ол молӌағны «Пурунғы Молӌағ» тіп адапчалар. Худай еврейлерні алғирға паза прай ыырӌылардаң арачылирға молӌап салған. Олар даа, постарының саринаң Худайға киртістіг поларға, Аның чахығда пазыл парған кӧңнін толдырарға киректер. Ухаанӌылар Худайның паза кізілернің аразында Наа Молӌағ полардаңар чоохтаан полғаннар. Наа Молӌағ Иисус Христостың тӧгілген ханынаң пик киречілел парған (1 Кор 11:25).

Мӧгі чуртас – Худай Пічиинде (Библияда) пу пір дее тоозылбинчатхан чуртасты ла нимес, че пу чир ӱстӱ чох пол парза, Худай хан-чирінде пір дее чобағ паза сағыссырас чох чуртас поларын таныхтапча. Ол чуртасты алғаны – Худай иң улуғ сыйых пиргеніне саналча. Андағ чуртасты Худай Иисус Христос Арачылағӌаа киртінгені пастыра пирче. Ағаа киртінминчеткен кізілер мӧгі чуртас ал полбинчалар. Оларны «геенна» – кӧйчеткен кӧл – сағыпча. Олар Худайға пір дее чағын пол полбастар.

Ораза – чиис чібин, пірееде ідӧк суғ даа іспин чӧргені. Пурунғы Молӌағ хоостыра еврейлер пу кибірге тудынӌаңнар. Улам чазыхтарын тастирға сурынған туста алай Худайға ӧнетін сурыныстарнаң айланчатса. Чахсы Хабарда Иисус хырых кӱн ораза тутхан тіп пазылча. Матфей пасхан Чахсы Хабарда (6:16-18) Иисус оразаны хайди тудардаңар чоохтапча.

Отахтар турғысчаң пайрам – иудейлернің Египеттең Худай пирген чирзер 40 чыл парған тусха чарыдылған пайрам. Пу 40 чыл аразында олар хуу чазыда чӧріп, отахтарда чуртааннар. Ол чорыхты таныхтап, еврейлер чылның сай пайрам тузында пір нидиле отахтарда чуртапчалар.

Пасха тіп ӱлӱкӱн – пу сӧс еврей тілінең «хыринӌа парарға» алай ба пасха тузазында «айабызарға» тіп тілбестелче. Пу ӱлӱкӱнні чыл сай часхыда таныхтапчалар. Израиль чонын Египет холынаң Худай осхырғанын піди хумартхылапчалар. Египет ханы еврейлерні позыдыбыссын тіп, Худай Позының ангелін Египеттегі кізілернің тун палаларын паза малларның пастағы тӧлін ӧдірібізерге ысхан. Ангел, еврейлерге теңмин, хыринӌа ирт парыбысхан. Еврейлер постарының тураларын хураған ханынаң таңмалап салғаннар. Аннаңар оларның тун палалары тіріг халғаннар. Аны сағысха киріп, пу ӱлӱкӱнде тайыға хурағанны салчалар. Анаң ол хурағанны тооза чіпчелер. Пір кизек тее итті ікінӌі кӱннің ииріне артызарға чарабас.

Пасха худайлығлар – постарының сағыстары хоостыра еврейлер «пасха худайлығлар» тіп Чалғыс Худайға киртінминчеткен, Худай таллаан чоннаң полбинчатхан прай еврей нимес чонны адааннар. Пірее тілбестеглерде «пасха чоннар» алай «прай пасха чоннар» тіп пазылча. Еврейлер пасха худайлығларны арығ нимес чонға санап, оларнаң палғалыс тутпасха кӱстенӌеңнер.

Сабланыс – Библияда «Худайның сабланызы» теені Худайның тиксі ӱлгӱзін тутчатханын паза Аның илбегін таныхтапча. Пірее тустарда Худайның сабланызы израиль чонының алнында тың чарып, ыс-от полып кӧрін килӌең.

Саддукей – Иисустың тузында еврейлернің аразындағы иң кӱстіг киртініс чӧрімі. Саддукейлернің илеедезі Ӧӧркі Чарғаа кірӌеңнер, оларның санынаң иң улуғ абыстар даа сыхчаң полған. Фарисейлерӧк чіли, олар Моисей Чахиина хатығ тудынӌаңнар. Итсе, саддукейлер, фарисейлердең пасхалалып, Худай Пічиинің кинделерінең Моисей пасхан пастағы пис киндені ле орта тіп санааннар. Ӧліглер тірілерінеңер Моисей Чахиинда пазылбаан тіп санапчатханнаңар, олар анзына киртінмеӌеңнер.

Сайтан – пу «ыырӌы» тіп сӧсті таныхтапча. Ол Худай чайап салған хут полча. Анаң ол хут Худайдаң тоғыр пол сығып, позының соонӌа кӧп ангеллерні апарған. Ол ангеллерні соонаң айналар тіп адап сыхханнар. Сайтан, кізілерні чазых идерге кӧӧктіріп, Худайның пай пӧгіннерінең тоғыр полча. Иоанның Азых чооғында сайтанның чиңдіргенінеңер паза аның чох иділгенінеңер чоохталча.

Самарлар – іди Самар чирінде чуртапчатхан чонны адаӌаңнар. Ол чон, иудейлерӧк чіли, Моисей пирген чахығӌа чуртааннар паза постарын, пурунғы израиль чонының тӧлі тіп, санаӌаңнар. Че самарларның ӧбекелері, израиль чонынаң сыххан даа ползалар, пасха худайларға пазырӌаңнар. Аннаңар иудейлер, оларны киртіністері хоостыра кірліглерге санап, оларға чағын полбаӌаңнар.

Синагога – іди еврейлер постарының Худайға пазырӌаң ибін адаӌаңнар. Олар, пеер суббота сай чыылызып, Худай Пічиин паза молитваларны хығырӌаңнар. Иисустың тузында еврейлер чуртапчатхан кӧп саарларда синагогалар полӌаңнар. Синагогада чыылысхан кізілернің полған на постаң кізізі Худай Пічиинең кизекті хығыр пирӌең.

Синай – Чир ортызындағы талайның (Средиземнай талай) ӱстӱнзархы саринда, сағамғы Египеттің чирінде турчатхан тағ. Пу тағда Худай Моисейнең чоохтазып, еврей чонынаң молӌас салған (чӧпке кірген).

Соломон – Давидтің оолғы, Израиль ханы, кӱлӱгі илбек кізі. Аның тузында Израиль хан-чирі ӧңненген. Иерусалимде Худай храмын пӱдір салған (аның алнында еврейлер Худайға ызых отахта пазырӌаң полғаннар).

Сомнаан худайлар (Тӧстер) – іди еврейлер ибіркі чоннарның, худай идіп, пазырчатхан омалығ тӧстерні адаӌаңнар.

Суббота – еврейлернің «шавват» сӧзінең пӱткен. Ол «тынағ кӱні» теені полча. Худай анынаң чирні чайап тоосханын таныхтаан. (Пастағлар 2:2-3 ). Моисей Чахиинда, пу пір дее тоғыс итпеӌең кӱн тіп, хатығлап чоохталча (Сығыс 20:8-11 ). Иисус Позын «Суббота ээзі» тіп адаан (Лк 6:5) паза пу пір дее ниме итпес кӱн нимес, че чахсы киректер итчең кӱн тіп ӱгреткен.

Сӱннет – Худайның иудейлерге пирген чахииның таңмазы. Худайның паза еврейлернің пабазы Авраамның аразындағы чӧптезіг хоостыра полған на ир пала пу кибір оңдайын иртерге кирек полған. Худайның израиль чонынаң Синай тағдағы молӌаанда Ол пу кибірні толдырарға хатап чахаан. Пу чахығ хоостыра ир кізінің алнының кизек теерізі кизілӌең. Пу кибір мусульманнарда парох.

Тайығ – Худай Пічиинде (Библияда) тайығ пастағызынаң сығара адалча. Худайны улуғлап пастағы тайығ иткен кізілер Адамнаң Еваның ооллары Каиннең Авель полчалар (Пастағлар 4 ). Моисей Чахии еврейлерге аймах тайығларны идерін чоохтап салған. Олар ӧӧнінде ікі пасха полғаннар: чазыхтары ӱчӱн паза алғас тайығлары. Тайыға хай пірее маллардаң паза хустардаң, алай чахсы чыстығ оттардаң салӌаңнар. Тайыға салған ит алай тамах чардыхти ӧртелӌең, чардыхти левиттерге паза абыстарға чииске пиріл парӌаң. Наа Молӌағда прай кізілернің чазыхтары ӱчӱн тӱгенӌі тайығ Иисус Христос полыбысхан.

Тайығ салӌаң орын – Еврейлернің Моисей Чахии хоостыра итчеткен тайығларының орны. Моисей Чахии хоостыра пасха орыннарда тайығ саларға чарадылбаӌаң. Иисустың тузында ол орын Иерусалимдегі храмда полған. Тайыға салылчатхан мал храм алнындағы сиден істінде соғылӌаң. Тайып ӧртеен тадылығ чыстығ оттар, тізең, храм істіндегі кӧзеңенің алнында ысталӌаңнар.

Тигіриб – пу сӧс храмны алай тураны таныхтабинча. Церковь алай тигіриб – ол киртінчеткен кізілернің чыылығлары. Наа Молӌағ киндеде Христосха киртінчеткеннернің полған на саардағы чыылығларын іди адаӌаңнар.

Тигір хан-чирі – кӧр Худай хан-чирі.

Тус сананызы – пурунғы еврейлернің алты сағат иртеннең алты сағат иирге теере кӱнӧрткізі саналӌаң. Кӱн хонызынаң кӱн сығызына теере хараа саналӌаң (6 сағат иирдең 6 сағат иртенге теере). Наа Молӌағ тузында хараағы тус тӧрт хадаға чарылӌаң, кӱнӧрткі тус, кӱн сығызынаң кӱн хонызына теере он ікі сағатха пӧлілӌең. Ӱзінӌі сағат 9 сағат иртенге килісче, алтынӌы сағат – 12-ке, читінӌі сағат – 13-ке, тоғызынӌы сағат – 15-ке, онынӌы сағат – 16-та, он пірінӌі сағат – 17-те, ӱс сағат хараа – 21 сағатха килісчең.

Тӱгенӌі кӱн – пу сӧстер Христостың чир ӱстӱнзер хатап килер тузын таныхтапчалар. Ол туста прай ӧлген кізілер тіріл киліп, прайзы Худайға чарғылаттырарлар.

Ухаанӌы – Худайның сӧзін истіп, ол сӧсті чонға читірчеткен кізілерні іди адапчалар. Ухаанӌылар кізілерні Худайны аарлирға, Аның кӧңнін толдырарға, Ағаа чағыннирға, хынарға паза чабал ниме итпеске ӱгретчеңнер. Еврейлернің кӧп ухаанӌылары Худайдаң искен сӧстерні пічікке пасчаңнар. Ол пічіктер Пурунғы Молӌағ киндезінделер.

Фарисейлер – Иисустың тузындағы еврейлернің киртініс чӧрімі. Фарисейлер Моисей Чахиин паза кибірлерні уғаа хатығ тутчаңнар. Оларны чон аразында тың улуғлаӌаңнар. Олар постары даа уғаа киртінчеткеннерінең паза сын оңдайнаң чуртапчатханнарынаң поғдархаӌаңнар. Иисус оларны, Моисей Чахиин хыйыстырбааны хыныстаң паза паарсастаң артых тіп, санапчатханнары ӱчӱн хомайлан. Иисус оларны хомайлааннаңар паза олар Аны Мессий поларға килістіре кӧрбееннеңер, Фарисейлер Аны ӧлімге пир салғаннар.

Хайхас – чир-чайаанның чуртас оңдайын алыстырчатхан Худайның кӱзі. Іди Худай кӱзінең чазылбас ағырығлар даа чох пол парчалар, ӧлген кізілер дее тіріл килчелер паза пасха даа хайхастар иділчелер. Андағ хайхастарны ідӧк «танығлар» тіп адаӌаңнар. Худай Пічиинде (Библияда) анзы, Худайдаңар киречілеп, ӧӧн орында полча. Іди «танығлар» алай ба хайхастар кізілерге ле полыспинчалар, ідӧк Худай пар полчатханын таныхтапчалар. Иисус итчеткен хайхастар Аның Мессий полчатханын киречілееннер.

Хан-пиг, Хан Худай – іди піс «куриос» тіп грек сӧзін тілбестепчебіс. Пу сӧстің ікі ӧӧн тании полған: 1) грек тілінде алында даа, сағам даа пасха кізізер иптіг айланғаны полча. 2) Пурунғы Молӌағны хығырчатхан еврейлер Худайны, чайыдып, Адонай (пиг, ээзі) адаӌаңнар. Пурунғы Молӌағ грек тіліне тілбестелчеткенде, еврейлер «Адонай» сӧсті тузаланған орында гректер «Куриос» пасчаңнар. Іди пу сӧс Наа Молӌаға «Худай» сӧсті таныхтап, кірген. Хакас тілбестеенде «Хан Худай» сӧстер орных парғаннар. Иисусты адап, тізең, Хан-пиг адапчабыс. Иисус сынында Худай Оолғы паза Худай полза даа, Наа Молӌағны тілбестепчетсе, Аны Хан Худай адирға чарадылбинча. Анзы тигіриб чоны Иисустың Худай полчатханын, Ол ӧлімнең тіріл килгенде ле, піліп алғаннаң палғалыстығ. Наа Молӌағның авторлары Иисусты «Куриос» тіп адапчатханнары олар Аны сынында Худайға санапчатханнарын пазох хатап киречілепче.

Храм – ол Иерусалим саардағы ызых иб. Еврейлер мында ла Худайға тайығ салӌаңнар паза ӱлӱкӱннерде чыылысчаңнар. Храмны иң пастап пістің эраның алнындағы 10 векте еврейлернің илбек ханы Соломон пӱдірген. Ол храмны пістің эраның алнында 586 чылда Вавилон азымахчылары иңзергеннер. Иисустың тузындағы храмны иудей ханы Илбек Ирод пӱдірген полған. Храмның туразы ибіре галереялар пӱдірілген полған. Галереялар храм ибіре полған чирні пӧліктерге чарғаннар (кинденің соондағы схеманы кӧріңер). Храм галереяларында кізілер кӧп чыылыс парӌаңнар. Иисус ухаанӌылаан хоостыра тӱрче поларынаң, ол тіріл килген соонда, пістің вектегі 70 чылда ол храмны римляннар иңзер салғаннар. Ол храмны, паза нааӌылабин, амға теере пӱдірбееннер.

Худай Пічии – аны піс амды Пурунғы Молӌағ киндезі тіп адапчабыс. Иисустың тузында еврейлер аны Худай Пічии тіӌеңнер. Анда Моисей Чахии, ухаанӌыларның кинделері паза Пічіктер полғаннар. Соонаң Наа Молӌағ киндезін ідӧк адап сыхханнар. Сағам христианнар Библияның прай кинделерін Худай Пічии тіп адапчалар.

Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі – Наа Молӌағда Худай хан-чирі теені ікі танығлығ: 1) ол орынны таныхтапча. 2) ол Худай ӱлгӱзін таныхтапча. Аннаңар пістің тілбестегде сағысты орта читірерге артых чарапчатхан – «хан-чирі» алай «хан-ӱлгӱзі» – сӧстернең ікі оңдайли тузаланчабыс.

Худай Худы – Ол Иисус Христосты кіреске тӱзірчеткен туста тӱскен (Мф 3:16) паза Ағаа кӱс пирген (Мф 12:8). Худай Худы, Иисус тигірзер ӧӧрлебіскенде, чирге, киртінчеткен кізілерге полызарға, оларны часхарарға паза кӱс пирерге тіп, ызылған (Ин 16:5). Иисус Худай Худынаң тоғыр иткен чазых тасталбас теен (Мф 12:31-32). Худай Худы киртінчеткен кізілерде чуртапча (Рим 8:9). Худай Пічии (Библия) киртіністіг кізілерні Худай Худынаң тол парарға сыбыра хығырча (Еф 5:19).

Худай Хурағаны – Пурунғы Молӌағ киндезінде хурағанны тайыға салӌаңнар тіп чоохталча. Ӧӧнінде, Пасха тіп ӱлӱкӱнде. Наа Молӌағ киндезінде Иисус Христосты «Худай Хурағаны» тіп адаӌаңнар. Иисусты иң пастап іди кіреске тӱзірӌең Иоанн адаан. (Ин 1:36). Ол Иисусты Худай хынчатхан, Аны Худайның пӧгінін толдырчатхан кізее санаан. Иисустың кірестегі ӧлімі соонда, «Худай Хурағаны» сӧс наа ниме таныхтап сыххан. Іди Худай Оолғын адап сыхханнар, Ол Позының тынын, кізілерні чазыхтарынаң арачылирға тіп, тайыға пирібіскен.

Чазых – анзы Худайны испеені паза Аның чахиин сайбапчатханы, Худайға удурласчатханы, Аны Хан-пиг тіп адабинчатханы полча. Иң пастағы чазыхты пастағы кізілер Адамнаң Ева идібіскеннер.

Чир тӱбі – Ол ӧліг кізілернің орны. Анда Христосха киртінмеен кізілернің хуттары ӧлім соонда полчалар. Анаң «тӱгенӌі кӱн» читсе, олар тіріл киліп, Худайға чарғылаттырарлар.

Чир ӱстӱ, чир-чалбах – пу сӧс чир-чайанны, кізілерні, мал-хусты, прай тіріг нимені таныхтапча. Че Иоанн илӌінің пічиинде пу сӧске наа сағыс пирілче. Анзы чир ӱстӱндегі прай чабал кӱстерні, Худайға паза Христосха тоғырланчатхан нимелерні таныхтапча. Ідӧк Худайны пілбинчеткен паза Худайға тоғыр полчатхан кізілерні таныхтапча.

Ызых, Ах-арығ – Пурунғы Молӌағда ӧӧнінде Худайға ла килістіре танығ. Иерусалим храмында Иң ызых орын Хан Худай Позының чонынаң хада полчатхан орын полған. Андар абыстар пастығына чылда пір ле хати кірерге чарадылӌаң. Кірер алнында ағаа, ӧнетін тайығ идіп, позын арығланып аларға кирек полған. Ызых нимелер Худайни полғаннар. Наа Молӌағда Иисус Христосха киртініс пастыра Аның ханынаң чазыхтарынаң арығланып алған кізілерні ах-арығ тіп адапчалар. Іди олар Худайға чағдирға оңдай алғаннар (Евр 9). Андағ кізілер Худайның холындалар, аннаңар ах-арығ кізілер тіп адалчалар.

Карталар

Библияда чоохталчатхан орыннарның сомнары паза карталар

Table of Contents

Наа Молӌағ: 2 Коринфтегілерге

Наа Молӌағ

- Сӧс Алны

- 2 Коринфтегілерге

- Павелнің Коринфтегілерге Ікінӌі Пічии
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13

Сӧстік

- Абыс
- Авраам
- Адам
- Азых чоох
- Айналар
- Албан чығӌаңнар
- Алғас
- Аминь
- Ангел
- Антихрист
- Арығ чӱректіг кізі
- Асий чирі
- Ах-арығ
- Ах сағал
- Вавилон
- Галилей чирі
- Давид
- Динарий
- Иаков (ИЗРАИЛЬ)
- Иліг кӱн пайрамы (Тросин)
- Илӌі
- Иуда
- Иудей чирі
- Иудейлер
- Кип-чоох
- Кізі Оолғы
- Кірес
- Кіреске тӱскені (сомдырғаны)
- Левиттер
- Мессий-Христос
- «Минмін»
- Моисей
- Моисей Чахии
- Молӌағ
- Мӧгі чуртас
- Ораза
- Отахтар турғысчаң пайрам
- Пасха тіп ӱлӱкӱн
- Пасха худайлығлар
- Сабланыс
- Саддукей
- Сайтан
- Самарлар
- Синагога
- Синай
- Соломон
- Сомнаан худайлар (Тӧстер)
- Суббота
- Сӱннет
- Тайығ
- Тайығ салӌаң орын
- Тигіриб
- Тигір хан-чирі
- Тус сананызы
- Тӱгенӌі кӱн
- Ухаанӌы
- Фарисейлер
- Хайхас
- Хан-пиг, Хан Худай
- Храм
- Худай Пічии

- Худай хан-чирі, Тигір хан-чирі, Худай хан-ӱлгӱзі, Тигір хан-ӱлгӱзі

- Худай Худы
- Худай Хурағаны
- Чазых
- Чир тӱбі
- Чир ӱстӱ, чир-чалбах
- Ызых, Ах-арығ

Карталар