Giriş

1. Zebur

1. Sözlük

Giriş

Eliňizdäki Mukaddes Kitap her bir adam üçin iň wajyp kitapdyr! Bu kitap arkaly adamzat öz Ýaradyjysy Hudaýy tanap, Onuň biz üçin niýetlän ajaýyp maksadyny öwrener we iman edip, baky ýaşaýşa eýe bolar. Beýik patyşa bolan Dawut pygamber Hudaýyň Sözi barada öz mezmurlarynyň birinde: «Seniň sözüň – çyra aýaklaryma, ol – ýagtylyk meniň ýodama» diýip aýdýar. Hudaýyň Sözi, dogrudan-da, her bir ynsanyň durmuşy üçin çyradyr, ýöreýän ýoluny ýagtyldýan nurdur! Goý, Hudaý bu kitaby okaýan her bir ynsana pähim-paýhas berip, Öz Sözüniň ummasyz baýlygyny oňa bagyş etsin!

Kitaplaryň atlary

Mukaddes Kitabyň düzümine girýän kitaplaryň atlary dürli-dürlüdir:

- •Kitap ýa-da onuň esasy bölegi belli bir adam tarapyndan ýazylyp, şol adamyň ady bilen atlandyrylýar, mysal üçin, «Süleýmanyň pähimleri».

- •Kitap haýsydyr bir adam barada ýazylyp, şol adamyň adyna laýyklykda atlandyrylýar, mysal üçin, «Rut».

- •Kitap ysraýyl halkynyň taryhynyň haýsydyr bir döwrüni beýan edip, şol döwürdäki wakalara, ýagdaýlara laýyklykda atlandyrylýar, mysal üçin, «Ysraýyl serdarlary». Bular barada has giňişleýin maglumaty almak üçin, her kitabyň başynda berilýän giriş bölümine göz aýlaň.

Mukaddes Kitabyň düzümine girýän kitaplar şu toparlara bölünýär:

- •Köne Äht

- ◦Töwrat (Gelip çykyş – Kanun taglymaty)

- ◦Ir döwürdäki pygamberler; bu kitaplar topary käwagt «Taryhy kitaplar» diýlip hem atlandyrylýar (Ýeşuwa – Patyşalar (Ikinji kitap))

- ◦Ýazgylar, şeýle topara Zebur we Süleýmanyň pähimleri ýaly kitaplar girýär. (Ýyl ýazgylary – Nagmalar nagmasy)

- ◦Beýleki pygamberler (Işaýa – Malaky)

- •Täze Äht

- ◦Hoş habarlar. Muňa dört kitap degişli bolup, olar dürli adamlar tarapyndan ýazylandyr. Olar özleriniň şaýat bolan wakalaryny beýan edýärler.

- ◦«Resullaryň işleri» atly kitap Luka tarapyndan ýazylandyr. Ol bu kitapda Isa Mesihiň göge göterilenden soň bolan wakalary beýan edýär.

- ◦Hatlar. Bular Pawlus, Petrus we Ýohanna ýaly awtorlaryň mesihi ýygnaklara ýazan hatlarydyr.

- ◦«Ýohanna gelen aýanlyk» edebiýatyň aýratyn görnüşi bolup, onda Hudaýdan gelen görnüşler we aýanlyklar beýan edilýär.

Ýokarda agzalan kitaplar toplumlarynyň her biri özüne mahsus bolan žanrda ýazylandyr. Şonuň üçin-de okyjy kitaby okanda, onuň žanr aýratynlygyny hasaba almalydyr.

«Köne Äht» we «Täze Äht» kitaplaryna goşmaça sözbaşylar berilýär. «Köne Ähtiň» düzümine pygamberleriň kitaplarynyň hem girýändigine garamazdan, oňa türkmen okyjylaryna giňden tanyş bolan «Töwrat» we «Zebur» diýen goşmaça sözbaşylar berildi. «Täze Äht» kitabyna «Injil» diýen goşmaça sözbaşy berilse-de, onuň düzümine «Injilden» başga kitaplar we imanlylar ýygnaklaryna ýazylan hatlar girýär.

Hudaýyň atlary

Köne Äht kitaby türkmen diline asyl nusgadan, ýagny ýewreý dilinden terjime edildi. Bu kitabyň ýewreý dilindäki asyl nusgasynda Hudaýyň birnäçe ady duş gelýär. Onuň «Elohim» ady has köp ulanylyp, ol türkmen diline «Hudaý» diýip terjime edildi. Onuň beýleki ady Ýahwe bolup, ol hem «Hudaý» diýmegi aňladýar. Bu at türkmen diline «Reb» diýip terjime edildi. «Reb» sözi Hudaýyň äht baglaşan, Özüni halkyna aýan eden ýa-da ynsan keşbinde peýda bolan ýagdaýlaryna degişli wakalarda ulanyldy. Hudaýyň «El-Şaddaý» ady türkmen diline «Gudratygüýçli» diýip, «El-Elýon» bolsa «Beýik Hudaý» diýip terjime edildi. Hudaýyň kitapda seýrek duş gelýän «Adonaý» ady «Taňry» diýip terjime edildi. Hereket edýän, beýik işleri amala aşyrýan Hudaýy suratlandyrmak üçin ýewreý dilinde utgaşdyrylyp ulanylan «Ýahwe Elohim» ady türkmen diline «Hudaýymyz Reb» diýip terjime edildi.

Täze Äht kitabynyň asyl nusgasy grek dilinde ýazylyp, onda Hudaý babatda «kurios» diýen söz ulanylýar. Kitabyň ýazga geçirilen döwründe bu söz «aga» ýa-da «hojaýyn, eýe» diýmegi aňladýardy. Köne Ähtiň grek dilindäki terjimesinde Hudaýyň «Ýahwe» we «Adonaý» atlary hem «kurios» diýip terjime edilendir. Şonuň üçin-de, Täze Äht kitabynda adamlar Isa Mesihe «kurios» diýip ýüzlenenlerinde, Ony Hudaý hökmünde kabul edendikleri äşgär bolýar. Şeýle ýagdaýlarda «kurios» sözi türkmen diline «Reb» diýip terjime edildi. Mundan başga-da, Isa Mesih ölümden direlenden soň Oňa Kurios Isa Mesih diýip ýüzlenilip, bu at türkmen diline «Rebbimiz Isa Mesih» diýip terjime edildi.

Mukaddes Ýazgylar we taryhy wakalar

Mukaddes Ýazgylarda beýan edilýän wakalara doly we dogry düşünmek üçin, olara şol döwürde bolup geçen taryhy wakalar bilen umumy baglanyşykda garamalydyr. Aşakda Mukaddes Ýazgylarda beýan edilen taryhy döwürleriň we imperiýalaryň ady berilýär:

- 1.Ybraýym pygamberiň döwrüne çenli bolup geçen wakalar. Hudaý dünýäni ýaradýar. Ol Adam atany we How enäni ýaradyp, olary Erem bagynda ýerleşdirýär. Emma olar Hudaýyň emrini bozansoňlar, Eremden mahrum edilýärler. Olaryň nesli köpelip, ýer ýüzüne ýaýraýar, günä içinde ýaşap, öz durmuşlaryna gümra bolup, Ýaradany unudýar. Hudaýyň muňa juda gahary gelip, tutuş adamzady ýok etmegi niýet edinýär. Ol Öz niýetini berjaý etmek üçin, ýer ýüzüne elhenç sil iberýär-de, Nuh pygamber bilen onuň maşgalasyndan başga tutuş adamzady ýok edýär. Hawa, Hudaý şol silde diňe Nuh pygamberi we onuň maşgalasyny halas edýär, sebäbi olar diri Hudaýa iman edip, Oňa sežde edýärdiler. Beýan edilýän wakalaryň şu tapgyry Nuhuň nesilleriniň Babyl minarasyny gurşy we tutuş adamzadyň nesil daragtynyň döreýşi bilen tamamlanýar.

- 2.Ybraýym pygamber baradaky wakalar. Hiç perzendi bolmadyk Ybraýym pygambere Hudaý bir ogul berjekdigini, ondan beýik bir millet ýaratjakdygyny wada berýär. Mundan başga-da, Hudaý pygambere onuň nesline «bal bilen süýt akýan» Kengan topragyny-da miras berjekdigini wada edýär. Ybraýym pygamber wada berlen ýurda göçüp, ol ýerde çadyrda bir çarwadar kimin ýaşaýar. Hudaý Ybraýymyň agtygy Ýakuba «Ysraýyl» diýip at berýär. Ysraýylyň on iki ogly bolup, olar tutuş halkyň nesilbaşylary bolýar. Ysraýylyň Ýusup atly söýgüli ogly doganlary tarapyndan Müsür gulçulygyna satylsa-da, Hudaý ony ýalňyz goýmaýar. Ýusup pygamber Hudaýyň kömegi bilen tutuş Müsür ýurdunda ikinji derejeli adam bolýar. Ol açlyk döwründe tutuş ýurdy we öz atasynyň maşgalasyny halas edýär. Onuň nesli Müsürde juda köpelýär, emma Ýusup pygamber aradan çykandan soň, olar Müsür ýurdunda gul bolýarlar.

- 3.Müsürden çykyş we wada edilen topragy eýelemek baradaky wakalar:

- a.Musa Ysraýylyň neslini müsür gulçulygyndan azat edýär. Ysraýylyň ogullaryndan dörän tireler çölde Hudaýa eýerip, Ondan Mukaddes Kanuny kabul edýärler. Hudaý olara lewi tiresini ruhanyçylyga bellemegi we Özi üçin mukaddes çadyry ýasamagy buýurýar. Bu çadyr Hudaýa sežde etmek üçin niýetlenendi.

- b.Ýeşuwa ysraýyllary Ybraýym pygambere wada berlen topraga – Kengana getirýär. Olar bu topragy şol ýerde ýaşap ýören tirelerden basyp alýarlar. Bu tireleriň aglaba bölegi Nuh pygamberiň Ham we Ýafes atly ogullarynyň nesilleridi. Ybraýym pygamber bolsa Nuh pygamberiň nowbahar ogly Samyň neslidi. Ysraýylyň duşmanlary bolan ammonlar we mowaplar bolsa Lutuň nesilleridi. Basylyp alnan ýurt on iki bölege bölünip, ysraýyl tireleriniň arasynda bije boýunça paýlanylýar. Ýusubyň iki oglundan iki tire emele gelýär, sebäbi Ysraýyl pygamber dünýäden ötmänkä olary öz ogullary hökmünde kabul edip, ak pata beripdi. Şonuň üçin-de, on iki bölege bölünen toprak Ysraýylyň on bir oglunyň nesilleriniň arasynda mülk hökmünde paýlanylýar. Ysraýylyň Lewi oglunyň nesilleri bolsa ruhanyçylyga bellenensoňlar, toprakdan hiç mülk almaýarlar, sebäbi Ysraýyl Hudaýy Rebbiň Özi olaryň mülküdi.

- 4.On iki tiräniň bir patyşalygy emele getirişi baradaky wakalar:

- a.Şawul patyşa Ysraýylyň ilkinji patyşasy bolýar. Soňra Dawut pygamber Ysraýyla patyşa bolýar we on iki tiräni birleşdirip, bir milleti emele getirýär--de, öz çäklerini giňeldýär.

- b.Süleýman pygamber Rebbe sežde etmek üçin dünýäde deňi-taýy bolmadyk ybadathanany gurýar.

- 5.Patyşalygyň bölünmegi baradaky wakalar. Süleýman pygamber aradan çykandan soň, onuň iki oglunyň arasynda uruş başlanýar. Ýurduň demirgazygyndaky on tire Süleýmanyň ogullarynyň birini goldap, Ysraýyl patyşalygyny emele getirýär. Ýahuda we benýamin tireleri bolsa Süleýmanyň beýleki ogluny goldap, ýurduň günortasynda Ýahuda patyşalygyny emele getirýär. Ýahuda we Ysraýyl patyşalyklary pygamberleriň ýazgylarynda köp ýatlanylýar. Demirgazyk patyşalygy babyllylar tarapyndan basylyp alynýar, ilaty bolsa Babyla sürgün edilýär.

- 6.Sürgünlik döwri ybadathana weýran edilýär, günorta patyşalygy bolan Ýahudanyň abraýly we görnükli adamlary, maşgalalary babyllylar tarapyndan ýesir alynýar.

- 7.Dikeldiş döwri – Pars imperiýasy döränden soň ýahudylara öz watanyna, Ysraýyla dolanmak rugsat edilýär. Olar öz ýurduna dolanyp, şäheri we ybadathanany dikeldýärler.

- 8.Köne we Täze Ähtiň aralygyndaky döwür – Makedoniýa imperiýasy. Ortaýer deňzi makedoniýalylar tarapyndan basylyp alynýar. Makedonlar grek dilini ýaýradyp, bilim ulgamyny ösdürip ýaýbaňlandyrýarlar.

- 9.Isa Mesihiň durmuşy we hyzmaty. Şol döwürde ýahudylar Rim imperiýasyna garaşly bolup, onuň bellän patyşalarynyň golastynda ýaşaýardylar. Şeýle patyşalaryň biri-de Hirod bolup, ol Rim imperatoryna doly garaşly bolupdyr.

- 10.Ilkinji mesihiler ýygnagy. Isa Mesih göge göterilenden soň, Oňa iman edenleriň sany barha artýar. Güýçli yzarlanmalara, sögülmelere we ejirlere garamazdan, olaryň sany barha köpelýär. Mesihi ýygnaklar Orta Gündogardan Rim imperiýasynyň Aziýa welaýatyna (häzirki Türkiýe), hatda Ýewropa ýurtlaryna çenli ýaýraýar.

Mukaddes Ýazgylaryň žanrlary

Mukaddes Ýazgylaryň terjimesinde üç dürli žanr: kyssa (beýan etme), goşgy (ýa ak goşgy) we goşgy žanrynda ýazylan proza ulanyldy. Goşgy žanrynda ýazylan proza doly kapyýa eýe bolmasa-da, goşgy ýaly okalýar. Şonuň üçin-de, şeýle žanrda ýazylan pygamberlik kitaplary terjime edilende, olar goşgy görnüşde rejelendi. Ýewreý şygryýetinde «parallelizm» usuly giňden ulanylýar. Şeýle usulda ýazylan goşgularyň birinji setirinde beýan edilýän pikir ikinji setirinde gaýtalanyp, manysy has giňişleýin düşündirilýär.

Golýazmalar

Köne Äht kitaby türkmen diline ýewreý dilinde ýazylan Masoretik tekstlerinden terjime edildi. Bu Masoretik tekst Bibliýa Hebraýikanyň soňky neşirinde çap edildi. Zerurlygyň dörän ýagdaýlarynda şu neşiriň teklip eden alternatiw düşündirmelerinden hem ugur alnyp, olara degişli çykgytlar berildi. Täze Äht kitaby grek dilindäki golýazmadan (Birleşen Mukaddes kitap jemgyýeti, 4-nji neşiri) terjime edildi. Bu görnüşdäki aýatlaryň Tekstus Reseptus bilen tapawutly bolan ýagdaýlarynda olara hem degişli çykgytlar berildi.

Çykgytlar

Terjimede çykgytlaryň birnäçe görnüşleri ulanyldy. Olaryň iň ýönekeýi okyja düşnüksiz ýa-da näbelli bolan söze düşündiriş berýär. Şeýle sözler kitabyň ahyrynda berilýän Sözlükde hem ýerleşdirilendir. Çykgytlaryň ýene bir görnüşi terjime edilen asyl nusgadaky aýatlaryň başga görnüşiniň bardygyny hem görkezýär. Şeýle aýatlaryň arasyndaky tapawut jikme-jik görkezilmese-de, haýsy asyl nusgadan alnandygy mälim edilýär.

Ölçeg birlikleri

Mukaddes Ýazgylaryň terjimesinde ölçeg birliklerini aňlatmak üçin mysgal, gadak, batman ýaly gadymy köne türkmen ölçeg birikleri ulanyldy. Olaryň häzirki döwürdäki takmynan ölçegini görkezmek üçin degişli çykgytlar berildi. Şeýle-de, çykgytlarda köne ýewreý we grek ölçegleri ulanyldy. Siz bu ölçeg birliklerini kitabyň ahyrynda berilýän tablisada görüp bilersiňiz.

Salgylanma aýatlary

Täze Ähtiň kitaplarynda Köne Ähtden mysal getirilende, onuň haýsy kitapdan alnandygyny görkezmek üçin salgylanma aýatlary berilýär. Bu okyja aýadyň ýa-da babyň asyl mazmunyny tapmagy ýeňilleşdirmek maksady bilen edildi.

Mukaddes Ýazgylaryň stili

Mukaddes Ýazgylaryň stili özboluşlydyr. Sebäbi onuň asyl nusgasynyň ýazylan döwründäki durmuş ýagdaýlarynyň, däp-dessurlarynyň käbirleri türkmen durmuşy we medeniýeti üçin nätanyşdyr. Şoňa görä-de, terjimeçiler asyl nusganyň manysynyň türkmen okyjysyna düşnükli bolmagy üçin bu işe örän seresaply çemeleşdiler. Olar asyl nusganyň manysynyň üýtgedilmegine ýa-da teswirlenmegine ýol bermezlik üçin, ony sözme-söz terjime etmekden ýa-da diňe manysyny terjime etmekden gaça durdular. Öňde goýlan meseläniň kyn bolandygyna garamazdan, terjime adaty okyja düşnükli bolup, manysynyň arassa, anyk we tebigy bolmagy üçin sada dilde edildi. Terjime stiliniň dürli bolmagy terjimeleriň hem dürli bolýandygyny aňladýar. Şonuň üçin-de, haýsydyr bir terjimäni başga terjime bilen deňeşdirip, onuň nädogry edilendigini aýtmak ýerliksizdir. Terjimeleriň birmeňzeş bolup, adalgalaryň ýa-da jümleleriň başgaça, okyja has düşnükli tärde berilmegi ahmaldyr. Mundan başga-da, terjimeleriň hemmesi belli bir derejede düşündirmelere eýedir. Terjimäniň dowamynda duş gelen ikimanyly sözlemleriň aglaba böleginiň düşündirilmeleri okyjynyň paýyna galdyryldy. Ýöne manysy örän çylşyrymly we aýdyň bolmadyk aýatlaryň käbirleri sadalaşdyrylyp, okyja düşnükli bolar ýaly terjime edildi. Şeýle aýatlaryň terjimesinde köp alymlar tarapyndan bu babatda kabul edilen düşündirişlerden ugur alyndy.

Mukaddes Kitap Terjime instituty

Köne Äht

Zebur

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- 7

- 8

- 9

- 10

- 11

- 12

- 13

- 14

- 15

- 16

- 17

- 18

- 19

- 20

- 21

- 22

- 23

- 24

- 25

- 26

- 27

- 28

- 29

- 30

- 31

- 32

- 33

- 34

- 35

- 36

- 37

- 38

- 39

- 40

- 41

- 42

- 43

- 44

- 45

- 46

- 47

- 48

- 49

- 50

- 51

- 52

- 53

- 54

- 55

- 56

- 57

- 58

- 59

- 60

- 61

- 62

- 63

- 64

- 65

- 66

- 67

- 68

- 69

- 70

- 71

- 72

- 73

- 74

- 75

- 76

- 77

- 78

- 79

- 80

- 81

- 82

- 83

- 84

- 85

- 86

- 87

- 88

- 89

- 90

- 91

- 92

- 93

- 94

- 95

- 96

- 97

- 98

- 99

- 100

- 101

- 102

- 103

- 104

- 105

- 106

- 107

- 108

- 109

- 110

- 111

- 112

- 113

- 114

- 115

- 116

- 117

- 118

- 119

- 120

- 121

- 122

- 123

- 124

- 125

- 126

- 127

- 128

- 129

- 130

- 131

- 132

- 133

- 134

- 135

- 136

- 137

- 138

- 139

- 140

- 141

- 142

- 143

- 144

- 145

- 146

- 147

- 148

- 149

- 150

Zebur

Giriş

Zebur kitabynyň ady ýewreýçe tehillim, ýagny öwgüler diýmegi aňladýar. Zebur aýdymlaryň ýygyndysy bolup, onuň aglaba bölegini öwgi aýdymlary düzýär. Öwgi aýdymlaryndan başga Zeburda şükür mezmurlary, zyýarat mezmurlary, ahy-nala mezmurlary, patyşanyň şanyna aýdylýan mezmurlar we Töwrat mezmurlary duş gelýändir. Töwrat mezmurlary Musa pygamberiň bäş kitabynda beýan edilen taglymaty wasp edýärler.

Zyýarat nagmalary (119 – 133-nji mezmurlar) imanlylaryň Iýerusalimiň derwezelerinden girip, ybadathananyň bina edilen mukaddes dagyna çykyşlaryny beýan edýärler.

Patyşanyň şanyna aýdylýan nagmalar patyşany taryplaýan ýa-da onuň şa tagtyna çykmagynyň şanyna aýdylýan nagmalardan ybaratdyr. Hudaýyň Öz pygamberlerine berýän ylhamlary bilen tanyş adamlar bu mezmurlarda dünýäniň ähli şan-şöhratyna mynasyp Mesihiň geljekdigi barada ýaňzydylyp aýdylan pygamberliklere aýdyň düşünýärler.

Ahy-nala mezmurlary ýekelikde ýa-da toparlaýyn aýdylypdyr. Şu mezmur iň meşhurlaryň biri diýip hasaplanýar:

Babyl suwlarynyň boýunda oturyp, Siony ýatlan wagtymyz gözýaş döküpdik. Şol ýerdäki derek agaçlaryndan öz liralarymyzy asyp goýupdyk.

Zebur 136:1-2.

Bu mezmur ysraýyl halkynyň Babyl sürgünliginde bolan döwründe düzülýär. Şol döwürde olar Iýerusalime dolanyp, Hudaýy ybadathanada şöhratlandyrmagy ýürekden arzuwlaýardylar.

Mezmurlaryň köpüsi Dawut pygamber tarapyndan ýa-da onuň üçin düzülendir. Olaryň sözbaşylary köplenç ýewreýçe bolup, onuň awtoryny ýa-da nähili ýagdaýda düzülendigini mälim edýärler. Käbir mezmurlaryň sözbaşysyna düşünmek diýseň kyn bolýar, sebäbi olar biziň döwrümize çenli saklanmadyk mukam heňleri ýa-da saz gurallary baradadyr. Manysy aýdyň bolmadyk şeýle sözlere sela, maskil we ş. m. sözler degişli bolup, olaryň düşündirişi sözlükde berilýär. Mezmurlaryň başga bir topary bolsa ybadathanada sežde edilen wagty aýdylyp, «aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna» diýen goşmaça sözbaşa eýedirler. Şeýle goşmaça sözbaşyly mezmurlar ybadathanada Hudaýa gurbanlyk berlen wagty aýdymçylar topary tarapyndan aýdylypdyr.

Mazmuny

- Jemi 150 mezmur, ine, şu aşakdaky 5 kitaba bölünýär:

- 1 – 40-njy mezmurlar

- 41 – 71-nji mezmurlar

- 72 – 88-nji mezmurlar

- 89 – 105-nji mezmurlar

- 106 – 150-nji mezmurlar

1-nji mezmur

BIRINJI KITAP

(1 – 40-njy mezmurlar)

1-2Rebbiň kanunyndan lezzet alýan,

gije-gündiz şol barada oýlanýan bagtlydyr!

Ol erbetleriň maslahatyna gitmeýär,

günäkärleriň ýolundan ýöremeýär,

ýaňsylaýjylaryň arasynda oturmaýar++.

3Ol akar suwlar ýakasynda ekilen,

miwesini möwsüminde getirýän,

ýapragy solmaýan agaç kimindir;

ähli edýän işi oňuna bolýar+.

4Erbetler bolsa beýle däldir,

olar ýeliň sowran harpygy ýalydyr+.

5Şoňa görä, erbetler höküm çykarylanda,

günäliler-de dogrular mejlisinde

durup bilmezler.

6Çünki Reb dogrularyň ýoluny gözden salmaýar,

erbetleriň ýoly bolsa heläkçilige uçradýar+.

2-nji mezmur

1Milletler arasyndaky başbozarlyk näme?

Halklar nämä biderek pitne turuzýar+?

2Rebbe we Onuň saýlanyna garşy

dünýä şalary aýaga galýar;

hökümdarlar birigýär we baş galdyrýar+.

3Olar şeýle diýýär:

«Sypyryp taşlalyň gandallaryny

hem-de gyralyň zynjyrlaryny».

4Göklerde oturan Taňry olaryň üstünden gülýär

hem-de olary masgaralaýar+.

5Şonda olara gahar bilen ýüzlener,

gazabynda olary eýmendirer:

6«Mukaddes dagym Sionda[*]

Mendirin Öz patyşamy oturdan»+.

7Patyşa: «Men Rebbiň permanyny

yglan edeýin» diýýär.

«Sen Meniň oglumsyň, – diýdi Ol maňa –

bu gün Ataň boldum Men+.

8Menden dile, saňa bereýin

milletleri miras hökmünde,

tutuş älem-jahany mülk hökmünde.

9Sen olary demir hasaň bilen döwersiň,

küýzegäriň golçasy deý çym- -pytrak edersiň»+.

10Şeýlelikde, eý, patyşalar, paýhasly boluň;

dünýä hökümdarlary, şundan habarly boluň:

11Rebbe gulluk ediň siz gorky bilen:

hem galpyldaň, hem-de şatlanyň+.

12Ogly öpüň, ýogsa ol gazaba müner,

siz hem heläk bolarsyňyz öz ýoluňyzda,

çünki tiz tutaşýar onuň gazaby.

Ony pena edinýänleriň ählisi bagtly+.

3-nji mezmur

1Dawudyň öz ogly Abşalomdan gaçan mahaly aýdan mezmury+.

2Ýa Reb! Duşmanlarym neneň köpeldi!

Maňa garşy baş göterýänleriň sany kän+.

3Köpler men babatda:

«Hudaý ony halas etmez» diýýärler+.
Sela

4Emma Sen, ýa Reb, daşymda bir galkansyň,

şan-şöhratym, başymy dikeldýän Sensiň+.

5Men Rebbe edýärin dady-perýady,

Ol mukaddes dagyndan maňa berýär jogaby+.
Sela

6Men ýatýaryn hem-de uka gidýärin,

sag-aman oýanýaryn, çünki Reb goldaýar meni+.

7Çar tarapdan meniň garşyma çykan

biçak köp duşmandan gorkmaýaryn men+.

8Galk Sen, ýa Reb!

Eý, Hudaýym, halas et meni!

Ähli duşmanlarymyň äňine urýaň,

erbetleriň dişlerini kül-owram edýäň+.

9Ýeňiş Rebdendir,

berekediň Seniň halkyňyň üstünde bolsun+.
Sela

4-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Kirişli saz guralynda. Dawudyň mezmury+.

2Eý, meni hakly çykarýan Hudaýym!

Maňa jogap ber çagyranymda.

Maňa giňlik berdiň daryganymda,

maňa merhemet et-de, dilegime gulak goý+.

3Eý, ynsan ogullary! Haçana çenli

siz maňa ysnat getirjek?

Haçana çenli puç zady söýüp,

siz ýalana eýerjek?
Sela

4Emma bilip goýuň: Reb Özi üçin

sadyk adamy saýlap goýandyr.

Reb meni eşidýär çagyranymda+.

5Gaharlanyp, günä galmaň siz,

Düşegiňizde oýlanyň, ümsüm boluň siz.
Sela

6Dogry gurbanlyklary hödürläň,

Rebbe bil baglaň+.

7«Kim bize ýagşylyk eder?» diýýänler köpdür.

Ýa Reb, ýüzüňiň nuruny üstümize saç!+

8Hasyl, täze şerap bol bolanda bagtdyr,

ýöne ýüregime beren şatlygyň mundan-da köpdür.

9Men arkaýyn ýatýan hem-de uklaýan;

çünki diňe Sen, ýa Reb, meni amanlykda ýaşadýaň+.

5-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Üflenip çalynýan saz guralynda. Dawudyň mezmury.

2Ýa Reb, diňle meniň sözümi

hem-de eşit meniň ahy-zarymy.

3Diňle perýadymyň sesini,

eý, Patyşam hem-de Hudaýym,

men Saňa edýändirin dilegi+.

4Ýa Reb, meniň sesimi ertirine eşidýärsiň Sen,

häzirlenip, säher bilen huzuryňda garaşýaryn men+.

5Sen erbetligi halamaýan Hudaýsyň,

Seniň huzuryňda ýaman ýaşamaz,

6tekepbirler Seniň gaşyňda durmaz;

Sen ýigrenýärsiň betkärleriň baryny,+

7ýok edýärsiň ýalan sözleýänleri.

Ýa Reb, Sen ýigrenýärsiň ganhor bilen kezzaby+.

8Men bolsa egsilmez sadyk söýgiň arkaly,

girerin Seniň öýüňe;

men Senden heder ederin,

mukaddes ybadathanaňa tarap tagzym ederin+.

9Ýa Reb, duşmanlarym zerarly,

Öz adalatyňda meni ugrukdyr;

dogrula Sen öňümdäki ýoluňy.

10Olaryň agzynda dogry söz ýokdur,

olaryň ýüregi weýrançylykdyr,

olaryň bogazy açyk gabyrdyr,

dilleri bilen-de ýallaklaýandyr+.

11Eý, Hudaý, olara çykar hökümi,

pällerinden tapyp, ýykylsyn olar;

ýazyklary üçin kowup çykar olary,

çünki olar Saňa garşy baş galdyrdylar.

12Seni pena edinýänleriň bary şatlansyn,

elmydama joşup, nagmalar aýtsyn;

çünki olary goraýarsyň Sen,

adyňa aşyklar Sende şat bolsun.

13Sen ýalkaýarsyň dogry ynsany,

hoşamaýlygyň-da bolýar onuň galkany+.

6-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Sekiz kirişli saz guralynda. Dawudyň mezmury+.

2Ýa Reb, gaharyňda meni ýazgarma,

gazabyňda meni terbiýeleme+.

3Ýa Reb, maňa merhemet eýle,

çünki mende ysgyn-mydar galmady;

ýa Reb, maňa ber Sen şypaňy.

Çünki galpyldaýar meniň süňklerim,

4güýçli galpyldaýar janym hem meniň.

Ýa Reb, haçana çenli bu dowam eder+?

5Ýa Reb, maňa öwrülip, halas et, meniň janymy,

sadyk söýgiňiň hatyrasyna, azat et meni.

6Çünki Seni gabyrda ýatlamak ýokdur;

Saňa ölüler dünýäsinde kim öwgi aýdar+?

7Iňňildimden halys ýadadym,

her agşam aglap, düşegimi suw- -sil edýärin,

ýorganymy gözýaşlaryma men gark edýärin.

8Gözlerimiň nury öçdi gussa zerarly,

küteldi ähli duşmanlarym sebäpli+.

9Menden daşlaşyň, eý, betkärleriň bary,

çünki Reb eşitdi agy sesimi+.

10Reb eşitdi meniň ýalbaryşymy,

kabul edýär Reb meniň dogamy.

11Ähli duşmanlarym utanyp, gorka gaplansyn,

aljyrap birbada, yzyna dönsün+.

7-nji mezmur

1Dawudyň Rebbe aýdan şigaýony. Benýamin tiresinden bolan Kuşuň sözlerine degişli.

2Ýa Beýik Hudaýym! Seni pena edinýärin men,

meni yzarlaýanlaryň baryndan halas et, gutar+.

3Ýogsam hiç kim ýokka meni halas edere,

olar şir dek meni parçalaýmasyn+.

4Ýa Reb, Hudaýym, eger şulary men eden bolsam:

eger ellerimde haksyzlyk bolsa,

5eger özüm bilen asudalykda ýaşana

ýamanlyk edäýen bolsam,

duşmanymy sebäpsiz ýere men talan bolsam,+

6onda, goý, yzarlaýanlar yzymdan ýetsin,

depgiläp, janymy ýere gaplasyn

hem-de hormatymy aýak astyna salsyn.
Sela

7Ýa Reb, galk Sen Öz gazabyňda,

garşy çyk Sen duşman dergazabyna;

eý, Hudaýym, oýan-da, jar et Öz hökümiňi.

8Halklar jemagaty gurşasyn töweregiňi,

göklerden ýöret olara Sen hökümiňi+.

9Reb halklara höküm çykarýar;

ýa Reb, dogrulygym bilen päkligime görä,

Sen meni akla+.

10Erbet adamlaryň ýamanlygy soňlansyn,

berkarar et Sen dogry ynsany,

çünki Sen, ýa hak Hudaý,

köňüldir ýürekleri barlaýarsyň ahyryn+.

11Hudaýdadyr meniň galkanym,

Ol dogry ýüreklini halas edýändir+.

12Hudaý adyl Kazydyr,

haksyzlygy günde höküm edýändir+.

13Eger kimdir biri toba etmese,

Hudaý Öz gylyjyny ýitelder;

ýaýynyň kirşini çekip, ony çenändir+.

14Ol öwrüp peýkamlaryny lowlaýan oda,

oňa ölüm ýaraglaryny taýynlap goýýar+.

15Ine, erbet adamyň

haksyzlykdan hamyla bolup,

göwresinde ýamanlygy göterip,

ýalany dünýä indirişini gör!+

16Ol gazýar bir çukur, ony çuňaldýar,

gazan çukuryna-da onuň özi düşýär+.

17Öz ýamanlygy inýär onuň başyna,

zalymlygy inýär öz depesine.

18Rebbe Onuň haklygynda şükür edýärin,

şatlanyp, Beýik Hudaýa nagma aýdýaryn+.

8-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Gititde. Dawudyň mezmury+.

2Ýa Hökmürowan Rebbimiz!

Adyň neneň belent tutuş ýeriň ýüzünde!

Ýaýdyň şöhratyňy gökler üstünde+.

3Sen Öz ýagylaryň sebäpli,

duşmandyr öç alýany dymdyrmak üçin,

çagalaryň, bäbekleriň alkyşlaryndan

gala ýaratdyň.

4Seniň gökleriňe – barmaklaryň işine,

Seniň goýan Aýdyr ýyldyzlaryňa

nazar aýlanymda, şeýle diýýärin:

5«Adam näme Sen ony ýatlaryň ýaly?

Ynsan ogly näme aladasyny ederiň ýaly+?

6Ony perişdelerden biraz pesräk ýaratdyň,

oňa şöhrat bilen hormat jygasyny geýdirdiň.

7Ony Öz elleriňiň işlerine hökümdar goýduň;

ähli zady aýagynyň astynda goýduň:+

8goýunlardyr öküzleriň baryny,

şeýle-de çöl haýwanlaryny,

9gök guşlaryny, deňiz balyklaryny,

deňiz içre ýüzýän bar jandarlary».

10Ýa Hökmürowan Rebbimiz!

Adyň neneň belent tutuş ýeriň ýüzünde!

9-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Mut labende. Dawudyň mezmury.

Alef

2Men bütin ýüregim bilen Rebbe şükür ederin;

Seniň ähli gudratly işleriňi aýdyp bererin+.

3Sende begenerin, joşa gelerin,

adyňy taryplap, nagma aýdaryn,

ýa Beýik Hudaý!+

Bet

4Meniň duşmanlarym yzlaryna dönende,

büdräp, ýok bolýarlar Seniň öňüňde.

5Çünki Sen adalatly alyp bardyň dawamy,

Sen tagtda oturyp, çykardyň dogry karary+.

Gimel

6Milletleri ýazgardyň, heläk etdiň erbetleri,

ebedilik we baky öçürdiň olaryň atlaryny+.

7Müdimilik weýrançylykda ýok boldy duşman,

şäherlerini ýok etdiň düýp-teýkaryndan,

olary ýatlamadan galmady nyşan.

(Dalet (He

8Ýöne Reb baky höküm sürýändir;

Ol adalatly höküm çykarmak üçin,

Öz tagtyny berkarar etdi+.

9Ol dogrulyk bilen dünýä kazylyk edýär,

halklara ýüz görmezden höküm çykarýar+.

Waw

10Reb berkitme bolar ezilýänlere,

berkitme bolar muşakgatlyk wagtynda+.

11Adyňy bilýänler Saňa bil baglar,

çünki, ýa Reb, Sen Özüňi agtarýanlary

terk eden dälsiň+.

Zaýin

12Sionda mesgen tutan Rebbe nagmalar aýdyň,

halklaryň arasynda eden işlerini jar ediň.

13Çünki Ol dökülen ganlaryň hununy alýar,

olary Öz hakydasynda saklaýar;

ejir çekýänleriň perýadyny Ol unutmaýar.

Ḥet

14-15Ýa Reb, maňa merhemet eýle,

gör meni ýigrenýänlerden çekýän derdimi;

Saňa ähli alkyşlarymy jar ederim ýaly,

Sensiň ölüm derwezelerinden meni halas eýleýän.

Sion gyzynyň[*] derwezelerinde

Seniň halas edişiňe men şatlanaýyn++.

Ṭet

16Milletler gazan çukuryna özleri gaçdy,

gizläp guran toruna öz aýaklary çolaşdy+.

17Çykaran höküminde Reb Özüni tanatdy –

erbetleriň sapalagyna özlerini düşürdi+.
Higaýon. Sela

Ýod

18Ölüler dünýäsine düşer erbetler

we Hudaýy unudan ähli milletler+.

Kaf

19Çünki mätäç hemişelik unudyljak däl,

garybyň umydy hem baky ýitjek däl.

20Galk Sen, ýa Reb, ynsan üstün çykmasyn,

milletlere höküm çykarylsyn Seniň öňüňde.

21Ýa Reb, gorka gapla milletleriň kalbyny,

bilsin olar, özleriniň diňe ynsandyklaryny.
Sela

Lamed

22Ýa Reb, näme üçin uzakda durýaň?

Näme üçin muşakgatlyk wagty gizlenýäň+?

23Erbetler öz tekepbirliginde yzarlaýar garyby;

goý, guran hilelerine düşsün olaryň özi.

Nun

24Çünki erbetler göwün höweslerine magtanýar,

açgözi alkyşlap, Saňa biparh garaýar.

25Tekepbirliklerinde Seni agtarmaz olar,

pikirleriniň barynda «Hudaý ýok» diýýär+.

26Elmydama üstünlikli bolýar olaryň ýoly,

(Mem)

göz ýetirerlerinden Seniň hökümleriň ýokary.

Olar ähli duşmanlarynyň üstünden gülýär.

27Ýüreginde diýýärler: «Bizi hiç zat sarsdyrmaz,

nesillerden-nesle ýüzümiz ýamanlyk görmez»+.

Pe

28Olaryň agzy gargyşdan, aldawdan, zulumdan doly,

dilleriniň astynda zyýan, etmiş bar+.

Ğaýin

29Obalaryň ýanynda bukuda olar oturýar,

bigünäni gizlin ýerde öldürýär;

göz astyna alyp, ejizi olar aňtaýar;+

30şiriň sürende bukulyşy kimin gizlenýär,

garyby garbamaga buky ýerde garaşýar;

duzak gurup, garyby torlaryna düşürýär+.

31Olar egilýär we ýapyrylýar,

ejiz-de olaryň goluna düşýär.

32Olar ýüreginde şeýle oýlaýar:

«Hudaý edenlerimizi unutdy, ýüzüni sowdy,

Ol asla görmeýär muny»+.

Ķof

33Galk Sen, ýa Reb! Eý, Hudaý, galdyr eliňi,

ýadyňdan çykarma Sen ejizleri.

34Näme üçin erbetler Hudaýy ret edýär?

ýüreginde: «Sen hasap soramarsyň» diýýär?

Reş

35Emma salýarsyň-a Sen nazary!

Öz eliň bilen jezalaryny bereriň ýaly,

dogrudan hem görýäň azap bilen külpeti.

Saňa tabşyrýandyr ejiz özüni;

ýetimiň hossary Sensiň+.

Şinׁ

36Erbet bilen betkäriň döw Sen goluny,

erbetlikleri soňlanýança, jezalandyr olary+.

37Reb ebedi hem-de baky Patyşa,

Onuň ýurdundan ýiter milletler+.

Taw

38-39Ýa Reb! Pespälleriň islegini eşidersiň,

olaryň ýüreklerine kuwwat berersiň,

ýetim bilen ejiziň hakyny almaklyk üçin

gulak goýarsyň;

asly toprakdan bolan ynsandan

mundan beýläk hiç kim, goý, eýmenmesin+.

10-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

Men Rebbi pena edinýärin.

«Guş kimin öz dagyňa gaç – diýip,

maňa neneň aýdyp bilýäňiz? –+

2Ine, gör, erbetler ýaýyny gurýar,

peýkamyny ýaýyň kirşine goýýar,

dogry ýüreklileri garaňkyda nyşana alýar+.

3Eger binýatlar edilse weýran,

näme edip biler ol dogry ynsan?»+

4Reb Öz mukaddes

ybadathanasyndadyr;

Onuň tagty göklerdedir.

Onuň gözleri synlaýar,

nazary adamzady barlaýar+.

5Reb synaýar dogry ynsany,

emma Onuň kalby ýigrenýär

erbetleri we zorluk söýýän adamy+.

6Ol erbetleriň üstüne ýagdyrar

köreýän közleri hem-de kükürdi;

ýandyryjy ýel bolar nesibeleri+.

7Çünki Reb dogrudyr; söýýär Ol dogry işleri;

dogry ynsan görer Onuň ýüzüni+.

11-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Sekiz kirişli saz guralynda. Dawudyň mezmury.

2Halas et, ýa Reb, sadyk adam galmady,

adamzat arasyndan ynamdarlar ýitirim boldy+.

3Olar biri-birine ýalan sözleýär;

ýaranjaň dilleri ikigepli gürleýär+.

4Goý, Reb ähli ýaranjaň agyzlary,

badyhowa gürleýän dilleri kessin.

5Olar şeýle diýýär: «Dilimiz arkaly üstün çykarys,

agyz özümiziňki – kim bize hojaýyn çykýan?»

6Garyplaryň ezilişinden, mätäçleriň ahyndan ýaňa

Reb şeýle diýýär: «Men şu pursat turaryn,

olary küýseýän howpsuzlygyna gowuşdyraryn».

7Rebbiň sözleri sap sözlerdir,

toýun küresinde arassalanyp,

ýedi gezek saplanan kümüş kimindir+.

8-9Erbetler gezýär ähli ýerlerde,

adamzat ýamanlyga hormat goýanda.

Ýa Reb, Sen bize pena bolarsyň,

bizi bu adamlardan baky gorarsyň.

12-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Ýa Reb, haçana çenli maňa nazar saljak däl?

Sen meni baky unudaýjakmy?

Haçana çenli gizlejek menden ýüzüňi+?

3Haçana çenli janym gaýgy etmeli,

ýüregim-de uzakly gün gussa çekmeli?

Haçana çenli duşmanym üstün çykarka?

4Nazar sal-da, maňa jogap ber, ýa Beýik Hudaýym!

Gözlerime nur ber, ölüm ukusyna gitmezim ýaly+.

5Duşmanym: «Ondan ökde geldim» diýmesin,

ýykylmaýyn, ýagylarym, goý, şatlanmasyn+.

6Men bolsa bil bagladym sadyk söýgiňe,

ýüregim halas edişiňe begener.

Men Rebbe nagma aýdaryn,

sebäbi Ol maňa jomartlyk etdi+.

13-nji mezmur

1⚫Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

Akmak adam ýüreginde: «Hudaý ýok» diýýär.

Olar azýar we ýigrenji işleri edýär;

ýagşylyk edýän ýok+.

2Paýhasly we Hudaýy agtarýan barmyka diýip,

Reb göklerden adamzada nazar aýlaýar+.

3Olaryň hemmesi ýoldan çykdylar,

bary deň derejede haram boldular;

ýagşylyk edýän ýok, ýok ýeke biri-de+.

4Eýsem düşünmeýärmi ähli betkärler?

Olar halkymy çörek ýaly iýýärler

hem-de Rebbi çagyrmaýarlar+.

5Olar şol ýerde gorka düşerler,

çünki Hudaý dogrularyň tarapdarydyr.

6Siz äsgermeýärsiňiz garybyň niýetlerini,

ýöne welin Rebdir onuň penasy.

7Wah, gelsedi Siondan Ysraýyl ýeňşi!

Reb halka öňki abadançylygyny gaýtaryp berende,

Ýakup nesli begener, Ysraýyl hem şatlanar.

14-nji mezmur

1Dawudyň mezmury

Ýa Reb, Seniň çadyryňda kim düşläp bilýär?

Mukaddes dagyňda kim ýaşap bilýär+?

2Kämil gezýän, dogry iş edýän,

hem-de ýüreginden hakykaty sözleýän,+

3dili bilen myjabat ýöňkemeýän,

ýoldaşyna ýamanlygy etmeýän,

ýakyny barada gybat etmeýän;+

4onuň nazarynda ret edilen ýigrenji,

emma sylaýandyr Rebden gorkýany;

eden ähti zyýanyna bolsa-da, ondan dänmeýän;+

5öz puluny göterimine bermeýän,

ýazyksyza garşy para almaýan.

Şeýle ynsan asla yranmaz+.

15-nji mezmur

1Dawudyň miktamy

Gora meni, eý, Hudaý, çünki Seni pena tutunýan.

2Rebbe diýdim: «Sen meniň Taňrym,

maňa Senden özge hiç eşret ýokdur»+.

3Ýurtdaky mukaddes halka –

şu abraýly adamlara ymtylýar kalbym.

4Özge hudaýlara eýerýänler köpelder öz hasratyny;

men guýmaryn olaryň guýýan ganly içgi sadakasyny,

agzamaryn olaryň atlaryny+.

5Reb meniň mirasym hem-de nesibäm,

Onuň elindedir meniň ykbalym+.

6Ajaýyp ýerlerden düşdi mellegim,

göwne ýakymlydyr meniň mirasym.

7Maňa maslahat beren Rebbe alkyş aýdaryn;

hatda gijelerine-de öwüt berýär ýüregim.

8Reb elmydama gözlerimiň öňünde,

sarsdyrylmaryn, çünki Ol meniň sagymda+.

9Şoňa görä ýüregim begençli, kalbym şatlanýar,

meniň tenim hem asudalykda ýaşaýar.

10Çünki meni ölüler dünýäsinde goýmarsyň,

Öz sadygyň gabra girmegine Sen ýol bermersiň+.

11Ýaşaýyş ýoluny maňa görkezersiň.

Huzuryňda şatlyk meni doldurar.

Sagyňda hem begenç meni doldurar+.

16-njy mezmur

1Dawudyň dogasy

Ýa Reb, hakykaty eşit, perýadyma dykgat ber;

hilesiz agyzdan çykýan dilegime gulak goý+.

2Ýa Reb, Sen meni akla!

goý, haklygy görsün Seniň gözleriň.

3Sen meniň niýetlerimi ykjam barladyň,

gijäniň dowamynda meni synadyň,

emma menden ýazyk tapmadyň;

günäli zady aýtmazlygy ýüregime düwdüm+.

4Ynsan işleri babatda aýtsam:

Seniň buýruklaryň arkaly,

zalymyň ýollaryndan men gaça durdum.

5Gadamlarym pugta tutdy ýodalaryňy,

meniň aýaklarym taýmady+.

6Eý, Hudaý, çagyrýan Seni,

çünki Sen berersiň maňa jogaby,

gulak goý-da, eşit meniň sözümi.

7Ýagylardan ýaňa Senden pena gözleýänleri

eliň bilen halas edýän Sen,

ajaýyp sadyk söýgiňi görkez+.

8-9Gora meni gözüň göreji ýaly;

maňa hüjüm edýän erbet adamdan,

daşymy gurşaýan ganym duşmandan

Öz ganatlaryňyň astynda gizle Sen meni+.

10Olar rehim etmäge ýapýarlar ýüreklerini,

ulumsylyk bilen gürleýär olaryň agzy+.

11Olar her ädimimizi aňtap, gurşaýarlar daşymy,

meni ýere urmak üçin peýleýärler pursady.

12Olar parçalamaga hyjuwlanýan arslan dek,

buky ýerde gizlenen ýaş arslan ýaly+.

13-14Galk, ýa Reb! Garşy çyk-da, agdar olary;

gylyjyň bilen janymy erbetlerden halas et,

ýa Reb, Öz eliň bilen adamlardan azat et.

Çünki şu dünýäde olaryň ýaşaýyş paýy.

Sen boldan-bol doýrarsyň garynlaryny;

çagalaryndan hoşal olaryň göwni;

balalaryna galdyrar özlerinden artany.

15Men bolsa dogrulykda Seniň ýüzüňi görerin,

oýanan wagtym didaryňdan doýaryn+.

17-nji mezmur

1⚫Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Rebbiň guly Dawudyň mezmury. Reb ony ähli duşmanlarynyň we Şawulyň elinden halas eden güni ol bu nagmanyň sözlerini Rebbe ýüzlenip aýtdy:

2Seni söýýärin, ýa Reb – kuwwatym+.

3Reb meniň gaýam, galam hem Halasgärim,

Hudaýym – pena edinýän gaýam,

galkanym, ýeňşim hem-de berkitmäm+.

4Men şan-şöhrata mynasyp Rebbi çagyrýaryn,

hem-de duşmanlarymdan halas bolýaryn+.

5Ölüm tanaplary maňa oraldy,

weýrançylyk silleri meni garbady+.

6Ölüm dünýäsiniň tanaplary maňa saraldy,

ölüm duzaklary garşymdan çykdy+.

7Gam-gussamyň içinde Rebbi çagyrdym,

öz Hudaýyma men perýat etdim.

Ol ybadathanasyndan meň sesimi eşitdi;

Onuň gulagyna perýadym ýetdi+.

8Şonda zemin çaýkandy hem endiredi,

daglar binýatlary sarsyp, lerzana geldi,

sebäbi Reb gazaba mündi+.

9Gazabyndan ýaňa tüsse çykdy burnundan,

ýuwudyjy ot bilen köreýän közler çykdy agzyndan+.

10Ol gökleri böwsüp, aşaga indi,

zulmat aýaklarynyň astynda bardy+.

11Ol bir keruba mündi-de, uçdy,

ýeliň ganatlarynda gaýdy+.

12Ol Özüniň daşyna örtgi etdi tümlügi,

telär etdi goýy bulutlaryň ýagmyr tümüni+.

13Huzurynyň ýalkymyndan ýaňa

köreýän közlerdir doly

böwsüp geçdi Onuň gara bulutlaryny+.

14Reb göklerde güňleç gürledi,

Beýik Hudaý sesini közdür doly bilen çykardy+.

15Peýkamlaryny atyp, pytratdy ýagylaryny,

ýyldyrymlar çakdyryp, weýran etdi olary+.

16Şonda, ýa Reb, Seniň käýinjiňden,

burnuňdan çykan demiňden ýaňa,

deňziň geçelgeleri göründi,

dünýäniň-de binýatlary açyldy+.

17Ol belentden ýetdi hem meni aldy

Ol meni çuň suwlardan çekip çykardy+.

18Halas etdi meni ýigrenýän güýçli ýagymdan,

çünki olar güýçlüdi menden+.

19Olar betbagt günümde garşyma çykdy,

ýöne Reb meniň daýanjym boldy.

20Meni giň ýere çykardy hem halas etdi,

çünki Ol menden göwnühoş boldy+.

21Ol dogrulygyma laýyk öwezini gaýtardy,

ellerimiň tämizligine laýyk Ol sylaglady+.

22Çünki men Rebbiň ýollaryndan ýöredim,

Hudaýymdan aýrylmak ýaly erbet işi etmedim.

23Çünki gözümiň alnyndady ähli kararlary,

özümden daşlaşdyrmadym Onuň parzlaryny.

24Men kämildim Onuň öňünde,

sakladym özümi günä etmekden+.

25Şonuň üçin, dogrulygyma we ellerimiň päkligine görä,

Reb öwezini gaýtardy Öz nazarynda.

26Sadyklyk edýärsiň Sen sadyklara,

kämillik edýärsiň Sen kämillere,

27päklik edýärsiň Sen päk ynsanlara,

egrilere bolsa egriligine görä garaýarsyň Sen.

28Pesgöwünli halky halas edýärsiň,

emma tekepbir gözleri peseldýärsiň Sen+.

29Ýa Reb, çyrama nur berýän Sensiň,

Hudaýym ýagtyldýar meň tümlügimi+.

30Seniň bilen talaňçylara hüjüm ederin,

Öz Hudaýym bilen diwardan aşyp bilerin.

31Hudaý – Onuň ýoly kämildir, Rebbiň sözleri sapdyr,

Ony pena edinýänleriň baryna Reb galkandyr+.

32Çünki Rebden başga Hudaý ýok!

Hudaýymyzdan başga gaýa ýok!+

33Ol meni kuwwata besleýän Hudaý,

Ol meniň ýolumy aýypsyz edýär.

34Aýaklarymy keýigiňki dek edýär,

belent ýerlerde meni ykjam duruzýar+.

35Urşa türgen edýär Ol ellerimi,

gollarym egreldýär bürünçden ýaýy+.

36Ýeňiş galkanyňy maňa berýärsiň,

Seniň goluň meni goldaýar,

Seniň kömegiň-de meni beýgeldýär.

37Gadamlarymyň astyndaky ýoly giňeldýäň,

meniň aýaklarym taýmaýar.

38Duşmanlarymy kowalap, yzlaryndan ýetýärin,

olary gyryp tükedýänçäm, dolanmaýaryn+.

39Men olary derbi-dagyn edýärin, galyp bilmeýär,

aýaklarymyň astyna olar ýykylýar.

40Uruş üçin Sen bilime kuwwat berýärsiň,

garşyma çykanlary maňa tabyn edýärsiň.

41Boýun egdirýärsiň duşmanlarymy,

gyrýaryn men özümi ýigrenýänleri+.

42Perýat etseler-de, olary halas edýän ýok;

Rebbi çagyrsalar-da, Ol jogap berenok+.

43Olary owradyp, tozan dek ýele sowurýan,

köçeleriň palçygy kimin taşlaýan+.

44Söweşjeň halkdan meni halas eýleýäň,

Sen meni milletlere baş edip goýýaň,

tanamadyk halkym tabyndyr maňa+.

45Meni eşiden dessine boýun bolýarlar,

ýatlar maňa ýalym-ýulum edýärler+.

46Kesekileriň ýüzi gorkudan ak tama dönýär,

olar galalaryndan titreşip çykýar+.

47Reb diridir! Meniň Gaýam alkyşly bolsun!

Gutulyşymyň Hudaýy belende çykarylsyn!

48Ol meniň arymy alyp berýän Hudaýdyr,

Ol halklary maňa tabyn edýändir,+

49Ol meni duşmanlarymdan halas eýleýär.

Sen meni ýagylarymdan üstün çykardýarsyň,

hem-de meni zalymdan halas edýärsiň.

50Munuň üçin, ýa Reb,

milletler arasynda Seni alkyşlaryn,

Seniň adyňa nagmalar aýdaryn+.

51Ol Öz şasyna beýik ýeňişler berýär,

seçip-saýlan Dawudyna, onuň nesline

elmydama sadyk söýgüsini görkezýär+.

18-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Gökler Hudaýyň şöhratyny yglan edýär,

gök gümmezi elleriniň işinden habar berýär+.

3Gün söz sözleýär ertirki güne,

gije bilim berýär indiki gijä.

4Ne gep bar, ne-de bir gürrüň,

eşidilmeýär sesi olaryň.

5Tutuş ýer ýüzüne ýaýrandyr olaň owazy[*],

dünýäniň dört künjegine – olaň sözleri.

Hudaý Gün üçin göklerde dikdi çadyry,+

6Gün gelin jaýdan giýew dek çykýar,

ylgamakçy bolýan ýüwrük kimin şatlanýar+.

7Gökler gözýetiminden onuň çykyşy,

beýleki gözýetimine onuň aýlawy,

hiç bir zat gizlin däl onuň howrundan.

8Rebbiň kanuny kämildir,

ol jany täzeleýär.

Rebbiň düzgüni ygtybarlydyr,

ol akmagy akyldar edýär+.

9Rebbiň buýruklary dogrudyr,

olar ýüregi şatlandyrýar.

Rebbiň tabşyryklary aýdyňdyr,

olar gözleri nurlandyrýar+.

10Rebden gorkmak päkdir,

ýaşaýar ol ebedi.

Rebbiň kararlary ygtybarlydyr,

adyldyr olaryň bary+.

11Arzuwlydyr olar altyndan,

hatda sap altynyň köplüginden-de;

süýjüdir olar ary balyndan,

aryň mum öýjüginden damýan baldan-da+.

12Seniň bendäňe-de duýduryş berilýär olar arkaly;

olary berjaý etmekde beýik sylag bar.

13Eýsem öz ýalňyşyny kim aňyp bilýär?

Meni gizlin ýazyklardan tämizle.

14Öz bendäňi gora betpällik günälerinden,

olar höküm sürmesin meniň üstümden;

men aýypsyz bolaryn şonda,

päk bolaryn güýçli bitabynlykdan+.

15Agzymyň sözleri, ýüregimiň oý-pikirleri

goý, Seniň huzuryňda kabul edilsin,

ýa Reb, meniň Gaýam hem Halasgärim+.

19-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Muşakgatly günde Reb saňa jogap bersin,

Ýakubyň Hudaýy seni gorasyn+.

3Ol saňa mukaddes öýden ýardam ibersin

hem-de Siondan seni goldasyn+.

4Seniň ähli sadakalaryňy, goý, ýada salsyn,

ýakma gurbanlyklaryňy kabul eýlesin.
Sela

5Ýürek arzuwlaryňy Ol hasyl etsin,

ähli maksatlaryňa seni ýetirsin+.

6Seniň ýeňşiňe joşup şatlanarys,

Hudaýymyzyň adyna baýdaklar dikeris.

Goý, Reb seniň ähli dilegleriňi bitirsin.

7Men indi bilýärin: Öz seçip- -saýlanyny Reb halas eder.

Ol golunyň gudratly işleri bilen,

jogap berer Öz mukaddes gögünden.

8Käbirleri söweş arabalaryna,

käbirleri-de bedewlerine buýsanýar,

biz bolsa Hudaýymyz Rebbiň adyna buýsanýandyrys+.

9Olar büdrär hem-de ýykylar,

biz bolsa turarys hem dik durarys.

10Ýa Reb! Patyşany halas et,

çagyran wagtymyzda bize jogap ber.

20-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Ýa Reb! Patyşa Seniň kuwwatyňa şatlanýar,

halas edendigiňe biçak begenýär+.

3Ýürek arzuwlaryny Sen oňa berdiň;

diliniň dilegini Sen ret etmediň+.

4Bol bereketleriň bilen Sen garşy aldyň,

başyna sap altyndan jyga geýdirdiň.

5Ol Senden ömür diledi, Sen oňa berdiň

ebedilik, müdimilik bir ýaşy+.

6Seniň ýeňşiň bilen beýik onuň şöhraty,

Sen hormat bilen dabara beslediň ony.

7Sen oňa ebedi bereket berýäň,

huzuryňdaky şatlyk bilen ony şat edýäň.

8Çünki Rebbe bil baglaýar patyşa,

Beýik Hudaýyň sadyk söýgüsi arkaly

ol sarsdyrylmaz+.

9Seniň eliň tapar ähli duşmanlaryňy,

Seniň goluň – Seni ýigrenýänleri.

10Seniň huzuryň peýda bolanda,

olary edersiň otly tamdyr deý;

Reb ýuwudar olary Öz gaharynda;

ot hem ýalmap iýer olary+.

11Ýer ýüzünden ýok edersiň nesillerini,

ynsanlar arasyndan – zürýatlaryny+.

12Saňa garşy erbet niýet edäýseler hem,

dildüwşük guraýsalar hem – üstün çykmazlar.

13Çünki ýüzlerine peýkamlary çenemek bilen

Sen olary yzlaryna öwrersiň+.

14Ýa Reb, beýgel Sen Öz kuwwatyňda,

biz Seniň güýjüň barada

nagma aýdyp, alkyş aýdarys.

21-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Daňdan peýda bolýan sugunyna». Dawudyň mezmury.

2Hudaýym, Hudaýym, näme üçin meni terk etdiň?

Näme üçin halas ederden,

perýadymy eşiderden uzakdasyň Sen+?

3Hudaýym, gündizine çagyrýan, ýöne jogap bermeýäň,

gijesine – emma rahatlygy tapmaýan+.

4Ýöne welin mukaddessiň Sen!

Ysraýyl alkyşlarynyň üstünde tagt guransyň Sen.

5Saňa bil bagladylar atalarymyz;

ynandylar, Sen hem halas etdiň olary.

6Olar Saňa perýat edip, halas boldular;

Saňa bil bagladylar,

baglan umydynda aldanmadylar+.

7Men bolsa bir gurçuk, ynsan däldirin:

ynsanlaryň ýüzügarasy, halkyň kemsidýäni+.

8Meni görýänleriň bary üstümden gülýär,

başlaryny ýaýkaýar hem ýaňsylaýar:+

9«Rebbe tabşyrypdy özüni; goý, Ol ony halas eýlesin,

ony azat etsin, çünki Reb ondan köp razy!»

10Emma Sensiň ýatgydan meni çykaran,

enem gujagyndakam maňa rahatlyk beren+.

11Dünýä inäýemde Saňa atyldym,

Sen – Hudaýym enem göwresinden çykalym bäri.

12Menden daşlaşma Sen,

çünki muşakgat ýakyn, kömekçi-de ýok+.

13Birentek öküzler meni gurşady,

güýçli Başan öküzleri meni gabady;+

14olar maňa açýarlar agyzlaryny

parçalaýjy, arlaýjy bir arslan ýaly.

15Men suw kimin döküldim,

bogun-bogun söküldi ähli süňklerim,

mum kimin meniň ýüregim

gursagymda pagyş-para eredi+.

16Güýjüm küýzäniň döwügi dek gurady,

dilim-de kentlewügime ýapyşdy,

çünki ölüm topragynda Sen meni goýduň.

17Itler meniň daşymy aldy,

betkärler topary meni gurşady,

el-aýaklarymy parran deşdiler+.

18Ähli süňklerimi sanaýmalydyr,

olar maňa seredip, tomaşa edýär+.

19Özara paýlaşýarlar geýimlerimi,

eginbaşym üçin bije atýarlar+.

20Emma Sen, ýa Reb, uzakda bolma,

eý, güýjüm, ýetiş meniň dadyma.

21Gylyçdan halas et meniň janymy,

itiň penjesinden – meniň ömrümi+.

22Meni ýabany öküzden Sen halas etdiň,

gutar meni arslanlaryň agzyndan+.

23Seniň adyňy doganlaryma yglan ederin,

jemagatyň ortasynda Saňa şöhrat aýdaryn+.

24Eý, Rebden gorkýanlar, Ony alkyşlaň!

Eý, Ýakubyň ähli zürýady, Ony şöhratlandyryň!

Eý, Ysraýylyň bar neberesi, Onuň öňünde galpyldaň!+

25Çünki Ol görgüliniň görgüsine biparh bolmady,

ony ýigrenç saýmady,

Öz ýüzüni ondan kese sowmady,

gaýtam Oňa perýat edende, ony eşitdi.

26Uly jemagatda Saňa bolar meniň alkyşym;

Rebden gorkýanlaryň öňünde

berjaý ederin öz kasamlarym+.

27Görgüliler gerk-gäbe iýip doýarlar,

Rebbi agtarýanlar Ony şöhratlandyrsyn!

Ýüregiňiz elmydama şat bolsun!

28Ýeriň ähli uçlary Rebbi ýada salyp, Oňa öwrüler,

halklaryň ähli uruglary Oňa sežde ederler+.

29Çünki patyşalyk Rebbiňki,

Ol milletleriň üstünden sürýär hökümi+.

30Oňa sežde eder dünýäniň ähli tekepbirleri,

ölüm ýassygynda ýatanlaryň ählisi,

janyny diri saklap bilmedikler-de,

Onuň öňünde tagzym ederler.

31-32Zürýatlary Oňa gulluk ederler,

Taňrynyň adyny geljek nesle yglan ederler,

«Taňry muny berjaý etdi» diýip,

Onuň halas ediş hakykatyny

indi doguljaklara yglan ederler++.

22-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Reb – meniň çopanym;

men hiç zada mätäç bolmaryn+.

2Ol meni ýaşyl örülerde ýatyrýar,

siňňin akýan suwlaryň ýakasyna äkidýär+.

3Meniň janymy Ol täzeleýär

hem-de Öz adynyň hatyrasyna

dogrulyk ýollaryndan meni äkidýär+.

4Tüm garaňky dereden geçäýemde-de,

ýamanlykdan gorkmaýaryn men,

çünki Sen meniň bilensiň.

Seniň hasaň, çopan taýagyň

aram berýär janyma meniň+.

5Sen maňa saçak ýazýarsyň

duşmanlarymyň gözleriniň alnynda;

ýag çalýarsyň meniň başyma;

pürepürdir meniň pyýalam+.

6Bilýärin, ýagşylyk we sadyk söýgi

ömürboýy hemra bolarlar maňa;

ömürbaky ýaşaryn Rebbiň öýünde.

23-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Rebbiňkidir ýer we ondaky zatlar,

älem hem-de onda ýaşaýanlar+.

2Çünki Ol deňizler üstünde ýeriň düýbüni tutdy

hem-de ony suwlaryň üstünde gurdy+.

3Rebbiň dagyna kim çykyp biler?

Mukaddes öýünde kim durup biler+?

4Elleri päk, ýüregi-de ak,

köňlüni galplyga gönükdirmeýän,

hile bilen kasam etmeýän ynsan+.

5Ol Rebden alar ak pata,

halas edýän Hudaýyndan alar aklanma.

6Ony – Ýakup Hudaýynyň ýüzüni agtarýanlaryň

neslindendir ol.

7Eý, derwezeler, başlaryňyzy galdyryň!

Eý, gadymy gapylar, ýokary galyň!

Şöhrat Şasy içerik girsin!+

8Bu şöhrat Şasy kim?

Rebdir güýçli, kuwwatly,

Rebdir, söweşdäki kuwwatly+.

9Eý, derwezeler, başlaryňyzy galdyryň!

Eý, gadymy gapylar, ýokary galyň!

Şöhrat Şasy içerik girsin!

10Bu şöhrat Şasy kim?

Ol – Hökmürowan Reb we şöhrat Şasy+.

24-nji mezmur

Dawudyň mezmury

Alef

1Ýa Reb, men köňlümi Saňa göge göterýän+.

Bet

2Eý, Hudaýym, men Saňa bil baglaýan;

men utanja galmaýyn;

duşmanlarym menden üstün çykmasyn.

Gimel

3Saňa intizarlar galmasynlar utanja,

nähak ýere hyýanat edýänler galsyn utanja+.

Dalet

4Ýa Reb, maňa salgy ber Öz ýollaryňy

hem-de öwret maňa ýodalaryňy+.

He

5Meni hakykatyňda ýöret hem maňa öwret,

çünki meni halas edýän Hudaý Sen;

men uzakly gün Saňa intizardyryn+.

Zaýin

6Ýa Reb, ýadyňa sal merhemetdir sadyk söýgiňi,

çünki olar bardyr gadymdan bäri+.

Ḥet

7Ýatlama Sen ýaşlyk günälerimi

hem-de bitabynlyk ýodalarymy.

Ýa Reb, sadyk söýgiňe görä,

Öz ýagşylygyň hatyrasyna ýada sal meni+.

Ṭet

8Reb ýagşy hem-de dogrudyr

Ol günäkärlere Öz ýoluny öwredýär.

Ýod

9Dogry ýola gönükdirýär göwni pesleri

Öz ýoluny pespällere öwredýär.

Kaf

10Onuň ähtiniň düzgünlerini saklaýanlara

söýgi bilen sadyklykdyr Rebbiň ähli ýollary.

Lamed

11Ýa Reb, Öz adyň hatyrasyna

bagyşla Sen meniň etmişlerimi,

çünki uludyr olar+.

Mem

12Rebden gorkýan ynsan bar bolsa,

Reb oňa öwreder saýlamaly ýoluny.

Nun

13Ol ýaşajakdyr bolelinlikde,

ýeri miras alar onuň zürýady+.

Sameh

14Reb Öz niýetini Ondan gorkýanlara aýan eýleýär,

Ol olara Öz ähtini bildirýär.

Ğaýin

15Gözlerim mydama Rebbe garap dur,

çünki Ol aýaklarymy tordan çykarar+.

Pe

16Maňa öwrül-de, merhemet eýle,

çünki men ýalňyz, ezýetlidirin.

Tsadi

17Ýüregimiň gaýgy-hasraty artdy;

jebir-jepalarymdan halas et meni.

Reş

18Muşakgatym bilen yzama seret

hem-de meniň ähli günälerimi öt.

19Gör Sen köpdügini duşmanlyrymyň,

olar güýçli ýigrenç bilen ýigrenýär meni.

Şin

20Janymy gora-da, halas et meni,

utanmaýyn, çünki pena edindim Seni.

Taw

21Kämillikdir dogrulyk meni gorasyn,

çünki men Saňa intizardyryn.

22Eý, Hudaý, ysraýyl halkyny

ähli muşakgatlardan Sen halas eýle+.

25-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Meni akla, ýa Reb, çünki aýypsyz gezdim,

bil bagladym Rebbe, yranmaryn men+.

2Meni barla, ýa Reb, hem meni derňe,

meniň pikirlerimi, ýüregimi syna+.

3Çünki söýgiň gözlerimiň alnynda,

gezdim men Seniň sadyklygyňda+.

4Bolgusyzlar bilen men oturmaýaryn,

ikiýüzlülere ýaran bolmaýaryn.

5Betkärleriň üýşmeleňini ýigrenýärin;

erbetleriň ýanynda oturmaryn men+.

6Ellerimi ýuwup ýazyksyzlykda,

aýlanyp gurbanlyk sypaň daşyndan, ýa Reb,+

7Saňa şükür nagmasyny aýdýaryn;

ähli gudratly işleriňi mälim edýärin+.

8Ýa Reb, söýýärin mesgen tutan öýüňi –

Seniň şöhratyňyň mesgen tutan ýaşalgasyny.

9Günäkärleriňki bilen bile alma meniň janymy,

ganhorlaryňky bilen bile –

ýaşaýyşymy+.

10Olaryň elinde haýynlyk bardyr;

gollary para-peşgeşden doludyr+.

11Men bolsa gezýärin aýypsyzlykda,

meni halas et, maňa merhemet eýle.

12Tekiz ýerde dur meniň aýagym,

Rebbe alkyş aýtjak men jemagatda.

26-njy mezmur

Dawudyň mezmury

1Reb – nurum hem Halasgärim,

men kimden heder edeýin?

Reb ömrümiň penasy:

men kimden wehim edeýin+?

2Betkärler: duşmanlarym hem ýagylarym

töhmetleri bilen maňa hüjüm edende

özleri büdreýär hem-de ýykylýar.

3Bir goşun meni gabasa – ýüregim sarsmaz,

maňa garşy uruş tursa-da, umytdan düşmerin+.

4Rebden bir zat diledim, islegim şudur:

Rebbiň öýünde ömürboýy ýaşamak,

Rebbiň gözelligini höwes bilen synlamak,

Onuň ybadathanasynda doga- -dilegler etmek+.

5Çünki Ol muşakgatlyk wagtynda

meni gorar Öz penasynda

hem-de gizlär Öz çadyrynda;

Ol gaýanyň üstüne meni galdyrar.

6Indi meniň ýeňişli başym

meni gurşan duşmanlarymyň

depesinden garaýar.

Şadyýanlyk şowhunyny

Onuň çadyrynda hödür ederin;

Rebbe nagma aýdyp, owaz ederin+.

7Ýa Reb, dat-perýatly sesimi eşit;

merhemet eýle-de, maňa jogap ber.

8«Onuň ýüzüni agtar» diýýär ýüregim.

Ýa Reb, Seniň ýüzüňi agtarýaryn men+.

9Sen gizleme menden ýüzüňi,

gazabyňda kowma Sen Öz guluňy;

Sen maňa kömekçi bolduň;

meni taşlama hem-de terk etme,

eý, Halasgär Hudaýym meniň!

10Hatda ata-enem terk edäýse-de,

Reb men barada alada eder+.

11Ýa Reb, maňa ýoluňy öwret

hem-de duşmanlarym sebäpli

meni düz ýodadan alyp git+.

12Duşmanlarymyň eline meni tabşyrma,

çünki ýalan şaýatlar çykdy garşyma,

olar zalymlygyny pürkýärler maňa+.

13Ýöne diriler ýurdunda Reb ýagşylygyny

görjekdigime ynanýaryn men+.

14Rebbe umyt bagla;

mert bol, goý, güýçlensin seniň ýüregiň;

Rebbe umyt bagla+.

27-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Ýa Reb, Seni çagyrýaryn;

eşitmezlige salma, eý, meniň Gaýam,

dymma, gabra inýänlere meňzemäýin men+.

2Saňa dat-perýat eden wagtymda,

iň mukaddes otagyňa tarap

ellerimi galdyranymda,

ýalbaryşlarymyň sesini eşit+.

3Erbetler, betkärler bilen bile meni süýreme;

olar parahat gepleşýärler goňşusy bilen,

emma welin pislik bar ýüreklerinde+.

4Olaryň etmişlerini, eden ýamanlygyny

özlerine gaýtar;

elleriniň edenlerini özlerine gaýtar;

edenlerine laýyk öwezini ber.

5Rebbiň işlerine, Onuň elleriniň işine

üns bermeýändikleri sebäpli,

Ol weýran eder olary

hem-de gaýdyp bina etmez olary+.

6Rebbe alkyş bolsun!

Ol eşitdi perýadymyň sesini.

7Reb meniň güýjüm hem-de galkanym;

Oňa bil baglady meniň ýüregim,

Ol maňa ýardam edýär, ýüregim biçak şatlanýar;

Oňa nagmam bilen şükür ederin+.

8Reb halkyň güýjüdir,

seçip-saýlanynyň halas berkitmesi Oldur.

9Öz halkyňy halas et, saýlan halkyňa pata ber,

olara çopançylyk et, mydama olary eliňde göter!+

28-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Reb barada aýdyň, eý, ylahy barlyklar,

Rebbiň şöhratlydygy, kuwwatlydygy barada aýdyň+.

2Rebbiň adyny mynasyp şöhratlandyryň;

şanly mukaddesliginde Oňa siz sežde ediň.

3Rebbiň sesi suwlaryň ýüzünde,

Hudaýyň şöhraty gümmürdeýär,

Reb ummasyz suwlardan üstündir+.

4Rebbiň sesi kuwwatlydyr,

Rebbiň sesi şan-şöhratlydyr.

5Rebbiň sesi kedr agaçlaryny döwýär,

Reb Liwan kedrlerini owradýar+.

6Ol Liwan dagyny göle deý,

Sirýon dagyny-da[*] ýabany öküzçe deý

bökdürýär+.

7Rebbiň sesi ýyldyrymlar çakdyrýar.

8Rebbiň sesi çöli sarsdyrýar,

Reb Kadeş çölüni sarsdyrýar+.

9Rebbiň sesi keýikleri guzladýar,

tokaýlary ýalaňaçlaýar;

Onuň ybadathanasynda hemmeler

«Hudaýa şöhrat!» diýýär.

10Reb siliň ýokarsynda tagt gurup oturýar.

Reb Şa hökmünde baky oturýar+.

11Goý, Reb Öz halkyna güýç- -kuwwat bersin

hem-de ony parahatlyk bilen ýalkasyn!+

29-njy mezmur

1Dawudyň mezmury. Ybadathana bagyş edilende aýdylýan nagma.

2Ýa Reb, Seni beýgeltjek,

çünki Sen ýokary meni galdyrdyň,

meni duşman gülküsine goýmadyň+.

3Ýa Reb, Hudaýym, Saňa dat- -perýat etdim,

Sen hem maňa şypaňy berdiň.

4Ýa Reb, Sen meniň janymy

ölüler dünýäsinden çykaryp aldyň;

gabra inmezim ýaly, ýaşaýyş berdiň+.

5Eý, Rebbiň sadyklary, Oňa nagmalar aýdyň;

mukaddes adyna şükürler ediň.

6Çünki bir salymlyk Onuň gazaby;

ömürboýy dowam edýär mähribanlygy.

Agşamdan daňa çenli agy ýaňlanar,

ertirine bolsa şadyhorramlyk geler+.

7Men şeýle diýdim öz rahatlygymda:

«Meni asla hiç zat sarsdyrmaz»+.

8Ýa Reb, Öz hoşamaýlygyň bilen

meni dag dek kuwwatly etdiň;

gizlediň Sen menden ýüzüňi,

şonda gorky gaplady meni.

9Ýa Reb, Seni çagyrdym;

Taňrymdan merhemet diläp,

dat-perýat etdim.

10Diýdim «Men ölüp, inemde gabra,

munuň peýdasy bolarmy Saňa?

Toprak Saňa öwgi aýdyp bilermi?

Seniň wepalylygyňy beýan edermi?»+

11Ýa Reb, meni eşit-de, merhemet eýle!

Ýa Reb, Sen bol meniň kömekçim.

12Sen meniň ýasymy toýa öwürdiň,

ýas julumy çykaryp,

meni begenç lybasyna beslediň+.

13Kalbym Saňa nagma aýtsyn, dymmasyn.

Saňa baky şükür etjek, ýa Beýik Hudaýym!

30-njy mezmur

1⚫Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Ýa Reb, men Seni pena edinýärin,

meni hiç haçan utanja goýma;

dogrulygyň bilen halas et meni+.

3Maňa gulak goý,

tiz ýetiş meniň dadyma;

bol Sen meni penalaýan bir gaýa,

halas bolmagym üçin bir mäkäm gala+.

4Çünki meniň gaýam hem galam Sensiň;

Öz adyň hatyrasyna ýol görkez maňa,

meni ugrukdyr.

5Maňa gurlan tordan Sen meni çykar,

çünki Sen meniň penamsyň.

6Seniň eliňe tabşyrýaryn men öz ruhumy;

meni halas etdiň, ýa Reb, hakykatyň Hudaýy+.

7Ýigrenýärin dereksiz butlara sygynýanlary;

men diňe Rebbe baglaýan bili+.

8Begenip şatlanaryn sadyk söýgiňe,

çünki Sen muşakgat halymy gördüň,

janymyň çekýän derdini bildiň;

9tabşyrmadyň meni duşman eline;

duruzdyň aýaklarymy giň ýerde+.

10Ýa Reb, maňa merhemet eýle,

sebäbi men hasrat içinde;

gaýgy-gamdan ýaňa gözüm küteldi;

meniň janym hem-de bagrym gurady+.

11Ömrüm soňlanyp barýar gam- -gussa bilen;

ýyllarym-da dat-perýat bilen;

günäm zerarly kuwwatym gaçdy

hem-de meniň süýeklerim gurady.

12Ýüzügara boldum ähli ýagylaryma,

ylaýta-da öz goňşularyma;

betnyşan boldum men tanyşlaryma;

köçede görýänler menden gaçýarlar+.

13Merhum dek unudyldym men;

bir döwlen küýzä öwrülendirin+.

14Çünki köpleriň ýamanlamasyny eşidýärin men,

maňa garşy dildüwşük guranlarynda,

janyma kast etmekçi bolanlarynda,

töwerek-daşymy gorky gaplaýar+.

15Emma, ýa Reb, Saňa bil baglaýaryn men;

Men diýýärin: «Sensiň meniň Hudaýym».

16Ömrümiň günleri Seniň eliňde;

halas et meni ýagylarymyň

hem-de meni yzarlaýanlaryň elinden+.

17Saç ýüzüňiň nuruny bendäň üstüne;

sadyk söýgiň bilen meni halas et+.

18Ýa Reb, meni utanja goýma,

çünki Seni çagyrýaryn men;

goý, erbetler utanja galsyn;

ölüler dünýäsine inip, goý, olar dymsyn.

19Tekepbirlik hem-de kemsitme bilen

dogry ynsana sögýän ýalan diller lal bolsun.

20Seniň ýagşylygyň neneňsi uly!

Özüňden gorkýanlar üçin saklaýaň ony;

adamzat öňünde Saňa bil baglaýanlara

edýärsiň Sen bu ýagşylygy.

21Sen ynsan dildüwşüklerinden

olary Öz huzuryň saýasynda gizleýäň;

dilleriň dawalaşmagyndan

çadyryň howpsuzlygynda saklaýaň.

22Rebbe alkyş bolsun!

Çünki Ol daşy gabalan şäherde

maňa ajaýyp söýgüsini görkezdi+.

23Öz howsalamda şeýle oýladym:

«Men Seniň nazaryňdan taşlandym».

Ýöne Saňa perýat eden wagtymda

Sen dady-perýatlarymy eşitdiň.

24Eý, Rebbiň ähli sadyklary, söýüň siz Ony!

Reb goraýar Özüne wepadarlary,

doly jeza berýär tekepbirlik edýäne+.

25Eý, Rebbe umyt baglaýanlaryň bary,

batyr boluň, kuwwatlansyn ýürekleriňiz!+

31-nji mezmur

Dawudyň maskili

1Ýazygy bagyşlanan, günäsi örtülen adam

nähili bagtly!

2Reb tarapyndan etmişi hasaba alynmaýan,

ruhunda hile ýok adam nähili bagtly!+

3Men dymyp,

uzakly gün zar-zar aglanymda,

gurap galdy meniň süňklerim.

4Çünki gije-gündiz eliň üstüme agramyn saldy,

tomus yssysynda ýaly ysgynym gaçdy.
Sela

5Saňa äşgär etdim men öz günämi

hem-de gizlemedim etmişlerimi.

Diýdim: «Reb ýanynda boýun aljak ýazyklarymy».

Sen hem bagyşladyň günämiň ýazygyny+.
Sela

6Munuň üçin sadyklaryň her biri

günäsini aňlan wagty Saňa etsin dogany.

Şonda, muňa ýokdur hiç şübhe:

oňa ýetmez köp suwlaryň joşmagy.

7Sensiň meniň gizlenýän ýerim;

goraýarsyň meni howp-hatarlardan;

Sen meni halas eýlediň,

ýüregime şatlyk nagmasyn goýduň+.
Sela

8«Men saňa öwüt bererin, ýöremeli ýoluňy salgy bererin;

maslahat bererin, sende bolar Meniň nazarym.

9Düşünjesiz at ýa gatyr dek bolma:

agyzzyryk bilen uýan bolmasa

bilmeýärler olar gitjek ýoluny»+.

10Köp bolýandyr erbetleriň gaýgysy,

emma Rebbe bil baglaýanlary

gurşap alýar Onuň sadyk söýgüsi.

11Eý, dogry adamlar, Rebde begeniň hem-de şatlanyň!

Eý, ýüregi dogrular, hemmäňiz heşelle kakyň!+

32-nji mezmur

1Eý, dogry adamlar, şatlanyň Rebde,

dogruçyla alkyş aýtmak gelişýär.

2Rebbe alkyş aýdyň lirada,

Oňa mukam çalyň on kirişli guralda+.

3Aýdyň Oňa täze nagmany,

şadyýan gygyryşyp,

ussatlarça çalyň öz sazyňyzy+.

4Çünki Rebbiň sözi dogry,

wepalydyr Onuň ähli işleri.

5Ol dogrulygy, adalaty söýýändir;

ýer ýüzi Rebbiň sadyk söýgüsinden doludyr+.

6Ýaradyldy gökler Reb sözi bilen,

bar asman jisimleri – agzynyň nepesi bilen+.

7Ol deňiz suwlaryny üýşmek kimin ýygnady,

düýpsüz suwlary howdanlara sygdyrdy+.

8Bütin ýer ýüzi, goý, Rebden gorksun;

dünýäde ýaşaýanlaryň bary Ondan eýmensin.

9Çünki Ol aýtdy – aýdany boldy;

Ol buýurdy – buýrany hem berk durdy+.

10Reb milletleriň maslahatyny hiç edýär,

halklaryň niýetlerini puja çykarýar+.

11Emma ebedidir Reb maslahaty,

Onuň ýürek pikirleri – nesillerboýy+.

12Hudaýy Reb bolan millet bagtlydyr;

Öz genji hökmünde saýlan halky bagtlydyr+.

13Reb göklerden nazar aýlaýar,

Ol adamzadyň baryny görýär+.

14Tagtynda oturan ýerinden

ýeriň ähli ilatyna nazar aýlaýar:+

15Oldur her biriniň ýüregini ýaradan,

olaryň ähli işlerine düşünýän.

16Patyşany halas etmez uly goşuny,

uly güýji halas etmez batyry+.

17Güýçli bedew ýeňşi kepillendirmez,

uly güýji bilen hiç kimi ol halas etmez+.

18Ine, Rebbiň nazary Ondan gorkýanlarda,

sadyk söýgüsine umyt baglaýanlarda+.

19Ölümden olaň janyny Ol halas eder,

açlyk döwründe-de aman galdyrar+.

20Rebbi pena edinýär biziň janymyz,

Ol – kömegimiz we galkanymyz+.

21Onda şatlanýar ýüreklerimiz,

çünki mukaddes adyna bil baglaýandyrys.

22Ýa Reb, biz Saňa umyt baglaýandyrys.

Seniň sadyk söýgiň bize ýar bolsun!

33-nji mezmur

1Dawudyň Abymelegiň öňünde özüni dälilige uran wagtyndaky mezmury. Abymelek Dawudy kowandan soň, ol gitdi+.

Alef

2Men Rebbe hemişe alkyş aýdaryn,

Oňa öwgi elmydama agzymda bolar.

Bet

3Reb bilen meniň janym magtanar,

pespäller eşider hem-de şat bolar+.

Gimel

4Meniň bilen bile Rebbi öweliň,

beýgeldeli bilelikde Onuň adyny.

Dalet

5Men Rebbi agtardym, Ol jogap berdi

hem-de ähli howplardan meni halas eýledi+.

He

6Oňa nazar salyň, nurlanarsyňyz,

asla utandyrylmaz siziň ýüzüňiz.

Zaýin

7Men-biçäre Rebbi çagyrdym, Ol hem eşitdi,

meni ähli azaplarymdan halas eýledi+.

Ḥet

8Reb perişdesi Ondan gorkýanlary gurşaýar,

olary bela-beterden halas eýleýär+.

Ṭet

9Dadyp görüň Reb ýagşylygyny,

Ony pena edinýän nähili bagtly!+

Ýod

10Rebden gorkuň, eý, Onuň mukaddesleri,

Ondan gorkýanlaryň ýok mätäçligi+.

Kaf

11Hatda ýolbarslar hem çekýär ejir bilen açlygy,

Rebbi agtarýanlar bolsa çekmez hiç mätäçligi+.

Lamed

12Geliň, eý, ogullarym, diňläň siz meni,

öwredeýin size Rebden gorkmagy.

Mem

13Isleýärmiň döwran sürmegi?

Göresiň gelýärmi ýagşy günleri+?

Nun

14Ýamanlykdan sakla sen öz diliňi

we hileli gepden – dodaklaryňy;+

Sameh

15ýamanlykdan aýryl, et sen ýagşylyk,

parahatlyk agtar, onuň yzyndan galma+.

Ğaýin

16Dogry adamlarda Rebbiň gözleri,

perýatlaryna açyk Onuň gulagy+.

Pe

17Rebbiň ýüzi betkärlere garşydyr;

olary ýatlamadan ýer ýüzünde nyşan galdyrmaz+.

Tsadi

18Reb eşidýär dogrular perýat edende,

Ol olary ähli muşakgatlaryndan halas eýleýär.

Ķof

19Reb kalby synyklara ýakyndyr;

ruhdan düşenleri halas edýändir+.

Reş

20Dogry ynsanyň dertleri köpdür,

emma Reb ählisinden ony halas edýändir+.

Şinׁ

21Onuň ähli süňklerini goraýar,

olaryň biri hem döwülmez+.

Taw

22Ýamanlyk erbet adamy öldürer,

dogry adamy ýigrenýän höküm ediler.

23Reb Öz bendelerini halas edýändir,

Ony pena edinýänleriň hiç biri höküm edilmez.

34-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Ýa Reb, meniň bilen dawalaşýanlar bilen Sen dawalaş;

meniň bilen söweşýänler bilen Sen söweş;+

2sowudyňy geý, galkanyňy al, dadyma ýetiş.

3Meni kowalaýanlara garşy

naýzaly, aýpaltaly çyk.

Kalbyma diý: «Halasgäriň – Men».

4Janymyň kastyna çykanlar, goý, utanyp masgara bolsun;

maňa garşy erbetlik niýetlänler yzyna dönsün, ýüzi gyzarsyn+.

5Goý, olar ýel öňündäki ownuk saman dek bolsun;

Rebbiň perişdesi olary syryp äkitsin+.

6Goý, olaryň ýoly garaňky hem sürçek bolsun;

Rebbiň perişdesi olary kowsun+.

7Çünki sebäpsiz ýere meniň üçin duzak gurdular;

sebäpsiz ýere meniň üçin çukur gazdylar+.

8Goý, heläkçilik duýdansyz olaň başyna insin,

gizlin guran duzaklaryna özleri düşsün,

heläkçilige uçranda, goý, şoňa düşsün+.

9Meniň janym bolsa Rebde şat bolar;

meni halas edendigine begener+.

10Şeýle diýer meniň ähli süňklerim:

«Ýa Reb, eýsem Sen ýaly barmy?

Sen ejizi gutarýarsyň güýçlüden,

pukaradyr mätäçleri – talaňçysyndan»+.

11Betniýet şaýatlar garşyma çykýar,

bilmeýän zadymy menden soraýar.

12Ýagşylygyma ýamanlyk edýär,

meniň janymy hossarsyz goýýar+.

13Men bolsa jul geýerdim olar syrkawka,

agyz bekläp, özümi pespäl tutardym;

emma jogapsyz galdy doga-dilegim+.

14Men olara dostum ýa doganym ýaly garardym,

ejeme ýas tutýan dek başym aşak salyp,

matam tutardym.

15Olar bolsa büdränime şatlanyp, ýygnanardylar;

myjabatçylar maňa garşy toplanardylar;

agsan bolup, meni ýaňsylardylar;

meni dyngysyz parçalardylar.

16Şikeslini ýaňsylaýan hudaýsyzlar dek,

olar maňa dişlerini gyjaýardylar+.

17Ýa Taňry, Sen haçana çenli muňa seretjek?

Olaryň süteminden halas et meniň janymy,

arslanlardan halas et ýeke-tägimi+.

18Men uly ýygnakda Saňa şükür ederin,

köp sanly halkyň arasynda Seni şöhratlandyraryn+.

19Maňa nähak duşman bolanlar, goý, şatlanmasyn,

Meni nähak ýere ýigrenýänler göz gypyşmasyn+.

20Çünki olar asudalyk barada gürrüň etmeýärler,

tersine, ýer ýüzündäki asudahalarlara garşy

hileli sözleri oýlap tapýarlar.

21Meni aýyplap, agyzlaryny giňden açýarlar:

«Hä-ä, öz gözümiz bilen görendiris!» diýýärler+.

22Ýa Reb, Özüň gördüň, dymma!

Ýa Taňry, menden uzakda bolma+.

23Meniň hakym hem dawam üçin,

gaýrata gal, oýan, eý, Hudaýym, Taňrym+.

24Dogrulygyňa laýyklykda

meni akla, eý, Beýik Hudaýym;

heşelle kakmasynlar meniň üstümden+.

25Ýürekden: «Hä-ä, ýürek islegimiz ýerine düşdi:

biz ondan dyndyk» diýip, olar aýtmasyn+.

26Hasratyma şatlanýanlaryň bary

ýüzleri gyzaryp, biabraý bolsun;

öňümde özüni beýgeldýänleriň eginbaşlary

utanç hem-de betnamlyk bolsun.

27Meniň haklylygymy isleýänler şatlanyp,

heşelle kaksyn,

«Öz bendesine parahatlyk isleýän Rebbiň

belentligi artsyn» diýip, dyngysyz aýtsyn.

28Meniň dilim Seniň dogrulygyňy aýdar

hem-de uzakly gün Saňa ol alkyş eder+.

35-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Rebbiň guly Dawudyň mezmury.

2Erbet adamyň etmişi ýüreginde seslenýär,

Ol Hudaýdan asla gorkmaýar+.

3Çünki günäsini tapyp, ony ýigrenerinden,

juda hoşdur onuň göwni özünden.

4Agzynyň sözleri – betlik hem hile,

paýhaslanyp, ýagşylyk etmegi hiç islemeýär.

5Düşeginde ýamanlyk etmegiň ýollaryny oýlaýar,

bet ýola düşýär, ony asla ýigrenç saýmaýar+.

6Ýa Reb, göklere ýetýär Seniň söýgiň,

bulutlara ýetýär wepadarlygyň+.

7Seniň dogrulygyň belent daglar deý,

Seniň adalatly hökümleriň düýpsüz çuňluk deý.

Ýa Reb, Sen ynsany, haýwany halas edýärsiň+.

8Eý, Hudaý, sadyk söýgiň neneň gymmatly!

Seniň ganatlaryňyň saýasy

ynsan ogullaryna pena bolýandyr+.

9Öýüňiň näz-nygmatyndan doýýarlar;

Sen olary Öz lezzet derýaňdan gandyrýaň.

10Çünki ýaşaýşyň gözbaşy Sende,

biz nur görýäris Seniň nuruňda+.

11Seni tanaýanlara dowam etdir sadyk söýgiňi,

ýüregi dogrulara – dogrulygyňy+.

12Tekepbiriň aýagy meni basgylamasyn,

erbet adamlaryň eli meni kowmasyn.

13Betkärler ol ýerde ýykyldylar,

ýere ýazyldylar, galyp bilmeýärler+.

36-njy mezmur

Dawudyň mezmury

Alef

1Erbet iş edýänlere janyňy ýakma,

naýynsaplara höwesli bakma+.

2Çünki olar tiz wagtda ot kimin gurar,

gök ösümlik kimin saralyp solar+.

Bet

3Rebbe bil bagla, et sen ýagşylyk,

ýurtda ýaşap, ýaýna asudalykda.

4Rebden teselli tap,

ýürek arzuwlaryňy Ol hasyl eder+.

Gimel

5Ýoluňy Rebbe tabşyr, Oňa bil bagla,

şonda Ol saňa hemaýat berer+.

6Nur deý ýalpyldadar dogrulygyňy,

günorta çagy deý – haklylygyňy+.

Dalet

7Ümsüm bol Rebbiň öňünde,

Oňa sabyrly garaş,

ýoly rowaç betniýete höwesli bakma.

He

8Gahardan saklan, gazaby taşla,

aladaçyl bolma: ol şere elter.

9Çünki kesilip taşlanar pislik edýänler,

Rebbe intizarlar ýeri miras alarlar+.

Waw

10Az-kem sabyr et, erbetler ýok bolarlar,

ýerlerine göz aýlarsyň, ýöne tapmarsyň+.

11Pälipes adamlar bolsa ýeri miras alarlar,

abadançylykda ýaşap, hezil ederler+.

Zaýin

12Erbet dogry adama hyýanat edýär

hem-de oňa dişlerini gyjaýar+.

13Taňry bolsa onuň üstünden gülýär,

çünki onuň wagtynyň dolýandygyny görýär+.

Ḥet

14Garyp bilen mätäji ýere çalmaklyk üçin,

dogry ýoldan barýanlary öldürmek üçin,

erbet adamlar gylyç syryp, ýaýyny gurýar.

15Emma gylyçlary öz ýüreklerine sanjylar,

olaryň ýaýlary hem kül-owram bolar+.

Ṭet

16Dogry ynsanyň az zady

ähli erbetleriň baýlygyndan ýagşydyr+.

17Çünki erbetleriň gollary döwler,

ýöne Reb dogrulary söýgetlär+.

Ýod

18Reb kämilleriň günlerini bilýändir,

olaryň mirasy ebedi galar+.

19Olar ýaman wagty utandyrylmaz,

dok bolarlar açlyk döwründe+.

Kaf

20Emma erbetler heläk bolarlar,

Rebbiň duşmanlary örüleriň gözelligi deý ýitip giderler,

gaýyp bolarlar, tüsse içinde sumat bolarlar+.

Lamed

21Erbet adam karz alyp, yzyna bermez,

dogry ynsan bolsa jomart we eli açyk.

22Çünki Onuň ýalkanlary ýeri miras alarlar,

Onuň garganlary bolsa gyrlyp ýok bolar.

Mem

23Reb dogrynyň gadamyny berkarar edýär,

Ol onuň ýolundan göwnühoş bolýar+.

24Ýykylmaz bu ynsan büdräýende hem,

çünki Reb onuň elinden tutýar+.

Nun

25Ýaş ýigitdim, indi garradym,

ýöne dogry ynsanyň terk edilenini

ýa zürýadynyň çörek dilenenini

heniz görmedim+.

26Elmydama eli açyk hem-de karz berýär;

olaryň neslinden ýalkanyş geler+.

Sameh

27Şer işden gaça dur hem et ýagşylyk –

baky ýaşarsyň+.

Ğaýin

28Çünki Reb adalaty söýýändir,

Ol sadyk ynsany terk edýän däldir;

dogry ynsan baky goralar,

ýöne erbetleriň zürýatlary gyrlyp ýok bolar+.

29Dogry ynsanlar ýeri miras alarlar

hem-de onda baky mesgen tutarlar.

Pe

30Dogry adamyň agzy danalygy sözleýär,

onuň dili adalaty beýan eýleýär+.

31Onuň ýüregindedir Hudaýyň kanuny,

taýýan däldir onuň aýagy+.

Tsadi

32Erbet dogry ynsany aňtaýar,

ony öldürmäge pursat peýleýär+.

33Ýöne Reb ony erbediň eline bermez;

kaza getirilende, ony aýyply çykarmaz.

Ķof

34Rebbe umyt bagla, Onuň ýoluny sakla,

Ol hem ýeri miras almagyň üçin seni beýgelder;

sen erbetleriň ýok edilenini görersiň+.

Reş

35Men yzgytsyz erbet adamyň çynar dek

gögeren ýerinde ýaýrap oturanyny gördüm.

36Birdenkä ol gaýyp boldy-da gitdi;

men ony gözledim, emma tapmadym.

Şinׁ

37Kämil ynsany synla, dogry adama seret.

Parahat ynsanyň gelejegi bar.

38Emma günäliler bütinleý weýran ediler;

erbetleriň gelejegi ýok bolar+.

Taw

39Reb dogry ynsanlary halas edýändir,

muşakgatlykda olara pena bolýandyr+.

40Reb olara kömek berer we halas eder;

olary erbetlerden gutarar we halas eder,

çünki olar Ony pena tutunýar+.

37-nji mezmur

1Dawudyň ýatlanma dilegi+

2Ýa Reb, gaharyňda meni ýazgarma,

gazabyňda meni terbiýeleme+.

3Çünki peýkamlaryň parran geçdi içimden,

Seniň eliň agram salýar meniň üstümden+.

4Gaharyň zerarly tenimiň abat ýeri ýok,

günäm zerarly bedenimde saglyk ýok+.

5Çünki ýazyklarym başymdan agdy,

agyr ýük deý maňa agramyn saldy+.

6Akmaklygym zerarly

ýaralarym iriňledi hem-de porsady.

7Iki bükülip, ýere ýazyldym,

men uzakly gün ýas tutup gezýän.

8Çünki ysytmadan doludyr bilim,

bedenimiň abat ýeri galmady.

9Halys tapdan düşdüm, mydar galmady,

ýürek yzasyndan zar-zar gygyrýan.

10Ýa Taňry, Saňa aýan ähli dilegim,

Senden gizlin däldir meniň perýadym.

11Ýüregim galpyldap, ysgynym gaçdy,

meniň gözlerimiň nury galmady.

12Dost-ýarlarym ýaralarym zerarly menden daşlaşýar,

goňşularym-da menden uzakda durýar+.

13Janymyň kastyndakylar duzak gurýarlar;

meniň zelelimi gözleýänler

meni ýykmak hakda gürrüň edýärler;

uzakly gün hile gurmagy niýet edýärler.

14Men bolsa eşidip bilmeýän ker adam ýaly,

gürläp bilmeýän lal ynsan ýaly+.

15Dilsiz-agyzsyz ker kimin boldum.

16Çünki, ýa Reb, men Saňa intizardyryn;

Sen jogap berersiň, ýa Taňry meniň Hudaýym+.

17Diýdim: «Duşmanlarym çekýän jebrime,

goý, begenmesin,

ýykylmaýyn, ýagylarym, goý, öwünmesin».

18Çünki ýykylmaga golaýlandyryn,

dyngysyz agyrym bilen ýüzbe-ýüzdürin.

19Men öz ýazygymy boýun alýaryn,

günäm babatda hasrat çekýärin+.

20Duşmanlarym bolsa diri hem güýçli;

meni nähak ýere ýigrenýänler köpeldi.

21Ýagşylygyma ýamanlyk edýänler maňa duşmandyr,

çünki ýagşylyga eýerýärin men+.

22Ýa Reb, meni terk etme!

Uzaklaşma menden, eý, meniň Hudaýym!+

23Ýardam etmek üçin dadyma ýetiş,

ýa, Taňry meniň Halasgärim!

38-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysy Ýedutunyň mukamyna laýyklykda. Dawudyň mezmury+.

2Diýdim: «Dilimden günä galmazlyk üçin,

ýörejek ýolumy saýgarjakdyryn;

erbetler meniň garşymda durka

agzymy jylawlap saklajakdyryn»+.

3Lal bolup, ümsümligi bozmadym,

hatda ýagşy zatlary-da aýtmadym;

emma beterledi meniň agyrym.

4Ýüregim tutaşdy meniň içimde,

ot alawlady oý-hyýalymda,

ahyrsoňy dilimi ýardym:+

5«Bildir, ýa Reb, meniň soňumy

hem-de galan günlerimiň sanyny;

bildir ömrümiň panydygyny+.

6Sen meniň günlerimi bir garyş etdiň!

Seniň nazaryňda ömrüm puç zatdyr.

Dogrudan-da, her bir ynsan ýeliň öwüsgini ýalydyr»+.
Sela

7«Dogrudan-da, ynsan gezýär bir sudur kimin;

dogrudan-da, biderek ýere ol hysyrdaýar;

ýygnaýar, munuň kime galjagyny bilmeýär+.

8Ýa Taňry, indi nämä garaşaýyn men?

Meniň ähli umydym Sende+.

9Ähli ýazyklarymdan meni halas et,

meni akmaklara masgara etme.

10Lal bolup, açmaýaryn agzymy,

çünki Sen etdiň muny.

11Aýyr menden Öz urgularyňy,

eliň zarbyna ýitip gidýärin+.

12Ynsany günäsine görä paş edip, temmi bereňde,

guwanýan zatlaryny güýe ýaly dargadýaň;

dogrudan-da, her bir ynsan ýeliň öwüsgini ýalydyr!»
Sela

13«Ýa Reb, meniň dogamy eşit,

gulak goý dat-perýadyma;

Sen biparh garama gözýaşlaryma,

çünki men gelmişek Seniň ýanyňda,

ähli atalarym deý men bir keseki+.

14Nazaryňy menden sow,

gidip, ýok bolmazdan öň bir ynjalaýyn»+.

39-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Men intizar bolup, Rebbe garaşdym,

Ol maňa tarap eglip, perýadymy eşitdi;

3meni heläkçilik gorpundan,

batgalyk laýyndan çykaryp aldy;

aýaklarymy gaýanyň üstünde durzup,

Ol meniň ädimlerimi berkitdi+.

4Ol meniň agzymda bir täze nagma –

Hudaýymyza alkyş nagmasyn goýdy;

köpler muny görüp gorkarlar,

hem-de Rebbe bil baglarlar+.

5Rebbe bil baglaýan ynsan nähili bagtly!

Tekepbirlere, ýalan hudaýlara

ýüz bermeýän ynsan nähili bagtly!

6Ýa Beýik Hudaýym,

Seniň bilen deňär ýaly hiç kim ýok!

Seniň bize gönükdirilen

gudratly işleriň, pikirleriň köpdür.

Men olary wagyz edip, aýdasym gelýär,

ýöne olar sanardan köpdür+.

7Gurbanlyk bilen sadakany Sen islemediň;

Sen meniň gulaklarymy açdyň;

ýakma gurbanlygyny, günä gurbanlygyny

talap etmediň+.

8Şonda diýdim: «Ine, gelýärin;

kitapda men barada ýazylgy.

9Eý, Hudaýym, islegiňi berjaý etmekden lezzet alýaryn;

Seniň kanunyň hem meniň kalbymda»+.

10Uly jemagatda dogrulygyňy men wagyz etdim;

Sen bilýärsiň, ýa Reb, men agzymy ýummadym.

11Seniň dogrulygyňy ýüregimde men ýaşyrmadym;

sadyklygyň, halas edişiň barada men gürrüň berdim;

uly jemagatda söýgiňi, sadyklygyňy

men gizlemedim.

12Ýa Reb, Öz merhemetiňi menden aýama;

Seniň söýgiň we sadyklygyň,

goý, elmydama meni gorasyn.

13Çünki sansyz bela-beter meni gurşady;

öz etmişlerim meniň başymdan indi;

görüp bilmeýän:

olar başymyň saçyndan hem kän,

pagyş-para boldy meniň ýüregim+.

14Ýa Reb, meni halas etmegi niýetiňe sal;

ýa Reb, tiz ýetiş meniň dadyma.

15Janyma kast edýänleriň hemmesi,

goý, utanja galsyn, ýüzi gyzarsyn;

başyma gelen külpetlere şat bolýanlar,

yzyna öwrülip, masgara bolsun+.

16Maňa «haý, haý!» diýýänler

utançlaryndan ýaňa, goý, dowla düşsün+.

17Seni agtarýanlaryň bary

Sende begenip, şadyýan bolsun;

«Reb beýikdir!» diýip,

halas edişiňi söýýänler dyngysyz aýtsyn.

18Men bolsa garyp we mätäçdirin,

ýöne Taňry maňa gamhorlyk eder;

Sensiň kömegim hem Halasgärim,

eglenme, eý, meniň Hudaýym!+

40-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Ejizlere rehimli garaýan nähili bagtly!

Ýaman günde Reb ony halas eder+.

3Reb ony gorar, aman galdyrar,

ýer ýüzünde oňa bagtly diýerler;

Sen duşman eline ony bermersiň+.

4Hassalyk düşeginde Reb onuň daýanjy bolar,

Reb oňa bütinleý şypa berer+.

5Men diýdim: «Ýa Reb, maňa merhemet eýle,

şypa ber, çünki men günäli Seniň öňüňde».

6Duşmanlarym men barada erbet gürrüň edýärler.

«Haçan ölüp, ady-sory ýiter?» diýýärler.

7Olardan biri meni görmäge gelse,

ýalan sözleýär, ýüregi gybat toplaýar,

daşaryk çykandan soň, ony ýaýradýar+.

8Men barada pyşyrdaşýar meni ýigrenýänleriň bary,

maňa garşy ýaman niýet edýärler.

9Olar: «Ol ölüm howply bela uçrady,

ine, ýatyr, indi galmaz» diýýärler.

10Hatda duzumy iýen,

bil baglan dostum maňa haýynlyk etdi+.

11Emma Sen, ýa Reb, maňa merhemet eýle,

meni dikelt, men olaryň almytyny bereýin.

12Duşmanlarym menden üstün çykmasa,

Seniň menden hoşaldygyňy bilerin.

13Sen meni aýypsyzlygymda berkidýäň;

Öz huzuryňda ebedilik duruzýaň.

14Ysraýylyň Hudaýy Rebbe

alkyş bolsun ezelden ebedä çenli!

Omyn! Omyn!+

41-nji mezmur

IKINJI KITAP

(41 – 71-nji mezmurlar)

1Saz ýolbaşçysyna. Koranyň nesilleriniň maskili+.

2Keýigiň akar suwlary küýseýşi kimin,

eý, Hudaý, janym Seni küýseýär!+

3Hudaýa, diri Hudaýa teşnedir janym,

haçan görerkäm men Hudaýyň ýüzün?

4Diýenlerinde dyngysyz: «Hany Hudaýyň?»

gözýaşlarym ýeke-täk azygym boldy+.

5Men ýörärdim jemagat bilen,

baýram edýän halky

äkiderdim Hudaý öýüne;

olar şatlanyp, nagma aýdardy.

Şu zatlary ýatlan wagtymda

küýsemeden para-para bolýar ýüregim+.

6Eý, janym, sen näme üçin gamlanýaň?

Näme üçin sen içimde yňranýaň?

Umydyňy Hudaýa bagla,

men ýene Oňa – Halasgärime we

Hudaýyma öwgi aýdaryn+.

7Eý, Hudaýym, içimde janym gamlanýar,

munuň üçin Iordan topragynda,

Hermon hem-de Mizar dagynda

Seni ýatlaýan+.

8Çuňluk çuňluga gygyrýar,

şaglawuklaryňyň owazy bilen.

Seniň ähli tolkunlaryň, silleriň kimin

muşakgatlar meniň başymdan geçdi.

9Reb gündiz sadyk söýgüsini görkezýär,

gijelerine men Oňa nagma aýdýaryn –

ömrümiň Hudaýyna doga edýärin,+

10Gaýam bolan Hudaýyma şeýle diýýärin:

«Näme üçin meni unutdyň?

Duşman meni gysan wagtynda

näme üçin gam-gussaly gezmeli?»+

11Duşmanlarym günde: «Hudaýyň nirede?» diýýär,

kemsitme arkaly süňklerimi kül-owram edýär.

12Eý, janym, sen näme üçin gamlanýaň?

Näme üçin sen içimde yňranýaň?

Umydyňy Hudaýa bagla,

men ýene Oňa – Halasgärime we

Hudaýyma öwgi aýdaryn.

42-nji mezmur

1Eý, Hudaý, Sen meni akla!

Hudaýsyz milletden alyp ber meniň hakymy,

hilegär we adalatsyz adamdan halas et meni+.

2Çünki pena tutunýan Hudaýym Sensiň.

Sen näme üçin meni terk etdiň?

Duşman meni gysan wagtynda,

näme üçin gam-gussaly gezmeli+?

3Sen hakykatyňy, nuruňy iber,

goý, olar ýol görkezsin maňa;

goý, olar meni äkitsin,

mukaddes dagyňa we ýaşalgaňa+.

4Şonda Hudaýyň gurbanlyk sypasyna,

keýpiköklügim bolan Hudaýyma bararyn.

Eý, Hudaý, meniň Hudaýym,

men Saňa lirada[*] öwgi nagmasyny aýdaryn.

5Eý, janym, sen näme üçin gamlanýaň?

Näme üçin sen içimde yňranýaň?

Umydyňy Hudaýa bagla,

men ýene Oňa – Halasgärime we

Hudaýyma öwgi aýdaryn+.

43-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Koranyň nesilleriniň maskili.

2Eý, Hudaý, gulagymyz bilen eşitdik;

atalarymyzyň döwründe, gadym eýýamda

olar bize Seniň edenleriň barada

gürrüň berdiler+.

3Milletleri kowup Öz eliň bilen,

Sen atalarymyza ýer berdiň.

Halklary wes-weýran edip,

Sen atalarymyzy ýaýratdyň+.

4Olar ýurdy eýelemediler gylyjy bilen,

ýeňşi gazanmadylar gollary bilen –

Seniň eliň, goluň, ýüzüňiň nury edendir muny;

çünki Sen juda söýdüň olary+.

5Sensiň meniň Patyşam hem-de Hudaýym.

Ýakup üçin ýeňişleri Sen buýur+.

6Duşmanlarymyzy basgylarys Seniň kuwwatyň bilen,

garşydaşlarymyzy depgiläris Seniň adyň bilen.

7Men öz ýaýyma bil baglamaýan,

meni halas etmeýär meniň gylyjym+.

8Sensiň bizi halas eden duşmanlarymyzdan,

Sensiň bizi ýigrenýänleri utanja goýan.

9Uzakly gün Hudaý bilen magtanýarys

Seniň adyňa baky şükür ederis.
Sela

10Ýöne indi bizi taşladyň, utanja goýduň,

goşunlarymyz bilen bile gitmeýärsiň Sen+.

11Bizi duşmandan gaçar ýaly etdiň Sen,

bizi ýigrenýänler bizi talaýar+.

12Bizi goýun kimin iýmäge berdiň,

Sen milletler arasynda bizi pytratdyň+.

13Sen Öz halkyňy haýyrsyz satdyň,

olaryň bahasyndan haýyr görmediň.

14Goňşy halklaryň öňünde biz ýüzügara,

göz-gülban etdiň, töwerek-daşa etdiň masgara+.

15Milletleriň diline düşürdiň bizi,

halklar ýaýkaýarlar bize başyny+.

16-17Myjabat ýöňkeýäniň, dil ýetirýäniň sesinden ýaňa,

duşmandan we öç alýandan ýaňa,

uzakly gün ryswalygym garşymda,

meniň ýüzümi utanç büredi.

18Başymyza indi bularyň bary,

ýöne unudan däldiris Seni,

hyýanat etmedik Seniň ähtiňe.

19-20Biziň ýüregimiz Senden dänmedi,

ädimlerimiz Seniň ýoluňdan çykmady.

Sen bolsa bizi şagallar mekanynda

kül-peýekun etdiň,

ölüm kölegesi bilen Sen bizi örtdüň+.

21Eger Hudaýymyzyň adyny unudan bolsak,

bir ýat taňra ellerimizi uzadan bolsak,

22Hudaýa aýan bolmazmydy bu?

Ol bilýär-ä ýürekdäki syrlary!+

23Biz her gün Seniň üçin öldürilýäris,

biz damagy çalynjak goýun saýylýarys+.

24Oýan, ýa Taňry, näme üçin uklaýaň?

Galk Sen, bizi baky taşlama+.

25Näme üçin Sen ýüzüňi gizleýäň,

muşakgat bilen hasratymyzy unudýaň?

26Biz gara ýere ýazylyp gitdik,

indi toprakdan galyp bilemzok.

27Galk-da, bize kömek et,

sadyk söýgiň hatyrasyna bizi halas et+.

44-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Liliýa» äheňinde aýdylýan. Koranyň nesilleriniň maskili. Söýgi nagmasy+.

2Ýagşy sözler joşýar meniň kalbymdan,

düzen şygyrlarymy patyşa aýdyp berýärin;

dilim çalasyn ýazyjynyň galamy kimin.

3Ynsan ogullarynyň içinde iň görmegeýi sen,

merhemet saçylýar seniň diliňden;

şoňa görä Hudaý seni baky ýalkady.

4Eý, edermen, dak gylyjy biliňe,

beslen şöhratyňa hem-de şanyňa+.

5Hakykat, pespällik, dogrulyk üçin,

sen öz şanyňda ýeňişli atlan;

seniň goluň gudrat görkezsin.

6Oklaryň duşmanlaryňyň ýüregine sanjylar;

seniň aýaklaryňyň astyna halklar ýykylar.

7Eý, patyşa, Hudaýyň saňa beren şalygy,

dowam eder baky, ebedi[*],

Seniň şalyk hasaň – adalatlylyk hasasy+.

8Sen dogrulygy söýüp, ýigrenýärsiň pisligi.

Şonuň üçin Hudaý, seniň Hudaýyň,

seni ýoldaşlaryň içinden seçip-saýlady,

başyňa şatlyk ýagyny guýdy[*].

9Eginbaşyň mür, ahalot, dalçyn yslydyr;

pil süňküne bezelen köşklerden ýaňlanýan sazlar

seni şat edýär+.

10Şa gyzlary bardyr hormatly zenanlaryňyň içinde,

opyr tyllasyna beslenen şa gyzy dur seniň sagyňda+.

11Eý, şa gyzy, diňle, oýlan hem-de gulak goý,

sen öz halkyňy, ataň öýüni unut.

12Şa arzuwlar seniň gözelligiňi,

ol seniň hojaýynyň, oňa tagzym et.

13Sur şasynyň gyzy saňa sowgat getirer,

halkyň barly adamlary göwnüňi awlar.

14Şa gyzy ne gözel öz köşgünde!

Onuň lybaslary altyn-zerden dokalan.

15Ol al-elwan lybasda şa ýanyna eltiler,

onuň kenizleri, ulugyzlar şa gaşyna eltiler+.

16Şatlyk-şagalaň bilen getirilýärler,

patyşanyň köşgüne olar girýärler.

17Ogullaryň geçer seniň atalaryňyň ornuna,

olary hökümdar bellärsiň tutuş ýeriň ýüzüne.

18Men nesilden-nesle yglan etjek adyňy,

şoňa görä, elmydama we baky

halklar seni şükürlere beslärler.

45-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna, soprana derejesinde. Koranyň nesilleriniň nagmasy+.

2Hudaý biziň penamyz hem-de güýjümiz,

Ol muşakgat wagty dadymyza ýetişýär+.

3Şonuň üçin gorkmarys ýer yransa-da,

daglar deňziň bagryna yňdarylsa-da,

4olaryň suwlary güwläp, joşsa-da,

zarbyndan ýaňa daglar sarssa-da+.
Sela

5Bir derýa bar, onuň akymlary şat edýär

Hudaýyň şäherini –

Beýik Hudaýyň mukaddes mesgenini+.

6Hudaý bu şäheriň ortarasynda, ol sarsdyrylmaz,

Hudaý oňa kömek eder säher çagyndan+.

7Milletler arlaýar, şalyklar-da yranýar,

Ol gygyrýar – şonda dünýä ereýär+.

8Hökmürowan Reb biziň bilendir,

Ýakubyň Hudaýy berkitmämizdir.

9Geliň, görüň Rebbiň edenlerini,

ýer ýüzüne getiren weýranlygyny+.

10Ol ýeriň ujuna çenli uruşlary togtadýar,

ýaýlary kül-owram edýär,

naýzalary ikä bölüp taşlaýar,

galkanlary ot-ýalynda ýandyrýar+.

11Reb şeýle diýýär:

«Saklanyň, biliň: Hudaý Mendirin!

Milletler arasynda beýgeldilerin

tutuş ýer ýüzünde beýgeldilerin».

12Hökmürowan Reb biziň bilendir,

Ýakubyň Hudaýy berkitmämizdir.
Sela

46-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Koranyň nesilleriniň mezmury.

2Eý, ähli halklar, el çarpyşyň!

Hudaýa heşelle kakyň!+

3Beýik Hudaý–Rebden gorkmalydyr,

çünki Ol bütin ýer ýüzüniň Beýik Şasydyr+.

4Ol halklary biziň golastymyza berdi,

milletleri aýak astymyza çökerdi+.

5Reb saýlap-seçip, bize ýurt berdi,

biz – Onuň söýýän halky.
Sela

6Hudaý halkyň şadyýan sesleri bilen,

Reb surnaýlaryň sesleri bilen ýokary çykýar.

7Nagma aýdyň, nagma aýdyň Hudaýa,

nagma aýdyň, nagma aýdyň Şamyza!

8Çünki Hudaý tutuş ýeriň Şasydyr,

Oňa mezmur bilen nagmalar aýdyň+.

9Milletlere hökümini ýöredýär Hudaý,

Öz mukaddes tagtynda oturýar Hudaý.

10Ybraýym Hudaýynyň halkyna goşulmak üçin,

halklaryň asylzadalary ýygnanyşdylar;

çünki tutuş ýeriň şalary Hudaýyňkydyr;

Ol belende galdyrylandyr+.

47-nji mezmur

1Koranyň nesilleriniň nagmasy. Mezmur.

2Reb beýikdir,

Hudaýymyzyň şäherinde,

Onuň mukaddes dagynda

Ol aşa şöhratlandyrylmaga mynasypdyr+.

3Belent, gözel Sion[*] dagy

tutuş ýer ýüzüniň şatlygydyr;

Sion dagy Beýik Şanyň şäheri,

ol Sapon dagynyň çür başy ýalydyr+.

4Hudaý onuň galasynda

Özüni berkitme hökmünde tanadýar.

5Ine, patyşalar agyz birikdirdiler,

bilelikde ol ýerlerden geçdiler+.

6Olar ony görenlerinde haýran galdylar,

dowla düşüp, gaçyp gitdiler.

7Şol ýerde sandyrama tutdy olary,

dogurýan aýalyň burgusy ýaly+.

8Gündogar ýeliň Tarşyş gämilerini

çym-pytrak edişi ýaly,

Sen derbi-dagyn etdiň olary+.

9Biz şäheriň şöhratyny eşitdik,

indi bolsa ony:

Hökmürowan Rebbiň şäherini – Hudaýymyzyň şäherini

özümiz gördük.

Ol ony ebedi berkarar eder.
Sela

10Eý, Hudaý, ybadathanaňda

oýlanýarys sadyk söýgiň barada+.

11Eý, Hudaý, Seniň adyň deý,

alkyşyň-da ýeriň dört künjüne ýetýär.

Seniň eliň adalatdan doludyr+.

12Goý, Sion dagy begensin.

Seniň adalatly hökümleriň hatyrasyna,

Ýahudanyň gyzlary, goý, şat bolsun+.

13Sionyň daşynda gezip, ony aýlanyň,

onuň diňlerini siz sanap çykyň.

14Onuň içki berkitmelerine üns beriň,

geljek nesle aýtmak üçin,

onuň köşklerine aýlanyp çykyň.

15Çünki bu Hudaý şunuň ýalydyr,

Ol ebedi we baky Hudaýymyzdyr;

ömürboýy bize ýol görkezjek Oldur.

48-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Koranyň nesilleriniň mezmury.

2Eý, ähli halklar,

eý, dünýäde ýaşaýanlar,

ähliňiz muny eşidiň+.

3Sada halk we begzadalar,

baý we pukara – baryňyz diňläň.

4Meniň agzym danalygy sözlesin,

ýürek pikirlerim düşünje bersin.

5Men bir tymsala gulak gereýin,

mukam bilen matalymy çözüp bereýin+.

6Muşakgatlyk wagtynda,

duşmanlar nähak ýere maňa hüjüm edende,

men näme üçin gorka düşeýin?

7Baýlygyna bil baglaýan ynsanlar,

mal-mülküniň köplügine magtanýar+.

8-10Ynsan doganynyň ebedi ýaşary ýaly,

hem-de gabry görmezi ýaly,

pul töläp, ony azatlyga çykaryp bilmez;

onuň üçin Hudaýa töleg tölemez.

Dogrudan-da, jan azatlygyny gazanma gymmat,

muny hiç kim başaryp bilmez++.

11Sebäbi ol akyldaryň-da ölýänin görýär;

akmaklar-da, samsyklar-da ýok bolup gidýär,

mal-mülklerini başgalara galdyrýar+.

12Mazarlary baky öýleri bolar[*],

mesgenleri geçer nesilden-nesle,

atlaryny dakýarlar öz mülklerine.

13Ýöne ynsan hormatda galmaz,

ol ýok bolup gidýän haýwanlar ýalydyr+.

14Olaryň ýoly şular ýalydyr,

akmaklyk-da olaryňkydyr.

Emma muňa garamazdan, indiki nesil

olaryň magtanmasyny makullaýandyr.
Sela

15Olar ölüler dünýäsine goýun dek sürler,

ölüm olaryň çopany bolar;

säher çagy dogry adamlar

olaryň üstünden agalyk sürer;

ýaşaýan ýerlerinden uzakda –

ölüler dünýäsinde bedeni çüýrär.

16Emma Hudaý meni kabul eder;

Ol ölüler dünýäsiniň ygtyýaryndan,

meniň janymy boşadar+.
Sela

17Bir adam baýap, öýüniň şöhraty artsa,

muny görüp, umytdan düşme.

18Çünki ölende ýany bilen hiç zat äkitmez,

şöhraty onuň yzyna düşmez+.

19Ýaşaýşynda özüni bagtly saýsa-da,

(öwýändirler seni rowaçlananyňda)

20onuň jany ata-babasynyň ýanyna gider;

olar gaýdyp görmezler nury+.

21Hormatlansa-da, muny göternip bilmeýän ynsan,

ýok bolup gidýän haýwanlar deýdir+.

49-njy mezmur

1Asafyň mezmury. Nagma.

Hudaý, Beýik Hudaý gürleýär,

gündogardan günbatara çenli

ýer ýüzüni çagyrýar++.

2Gözelligiň naýbaşy bolan Siondan

Hudaý parlaýar+.

3Hudaýymyz gelýär, ümsüm däldir Ol:

Onuň öňünde ot bar ähli zady ýalmaýan,

töwereginde – güýçli gaý-tupan+.

4Ol halkyna kazylyk etmeklik üçin

Ýeri, Gögi şaýatlyga çagyrýar:+

5«Ýygnaň ýanyma sadyklarymy –

gurbanlyk arkaly äht baglaşanlarymy».

6Gök yglan edýär Onuň dogrulygyny,

çünki kazylyk edýän – Hudaýyň Özi+.
Sela

7«Men gepläýin, sen hem diňle, eý, halkym;

Mendirin Hudaýyň, seniň Hudaýyň,

eý, Ysraýyl, saňa garşy şaýatlyk Men edeýin+.

8Gurbanlyklaryň üçin Men seni ýazgarjak däl,

ýakma gurbanlyklaryň dyngysyz Meniň öňümde+.

9Maňa ne öküz gerek seniň öýüňden,

ne-de erkeç – seniň agyllaryňdan.

10Çünki jeňňel jandarlarynyň ählisi –

müňlerçe daglaryň haýwanlary Meniňki+.

11Men bilýärin dagyň ähli guşlaryny,

meýdan jandarlarynyň bary Meniňki.

12Eger ajyksam-da, saňa aýtmaryn,

çünki dünýä hem ondaky ähli zatlar Meniňki+.

13Öküzleriň etini iýýärinmi Men?

Erkeçleriň ganyny içýärinmi Men?

14Sen şüküri gurbanlyk ber Hudaýa,

Beýik Hudaýa beren kasamlaryňy berjaý et+.

15Meni çagyr muşakgat günde,

seni halas ederin,

Maňa şöhrat aýdarsyň şonda»+.

16Emma Hudaý erbet adama şeýle diýýär:

«Parzlarymy agzamaga,

ähtimi diliňe almaga näme hakyň bar?

17Çünki Meniň terbiýämi ýigrenýärsiň sen,

sözlerimi ýele sowurýarsyň sen.

18Bir ogryny göreňde, oňa goşulýaň,

zynahorlara şärikdeş bolýaň.

19Ýamanlyga berdiň sen öz agzyňy,

seniň diliň düzýär hile-pirimi+.

20Sen oturyp, doganyňa garşy gepleýäň,

öz ejeňiň ogluna myjabaty ýöňkeýäň.

21Sen bulary etdiň, Men gürlemedim,

sen Maňa hem özüň ýalydyr öýtdüň.

Emma Men saňa käýärin,

göz alnyňda etmişleriňi goýaryn+.

22Eý, Hudaýy unudanlar, bu barada oýlanyň,

ýogsa Men sizi parça-parça ederin,

sizi halas eden tapylmaz+.

23Şükür sadakasyny berýän Meni sylaýar;

Men öz ýoluny dogry tutany halas ederin».

50-nji mezmur

1-2Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawut Batşeba bilen günä edenden soň, Natan pygamber onuň ýanyna gelýär. Şonda Dawudyň aýdan mezmury+.

3Eý, Hudaý, maňa rehim-şepagat eýle,

Öz sadyk söýgiňiň hatyrasyna;

Öz merhemetiňiň köplügine görä,

Sen öçür meniň etmişlerimi+.

4Sen meni bütinleý ýuw ýazygymdan

hem-de tämizle meni günämden+.

5Çünki günälerimi boýun alýaryn,

günäm elmydama meniň öňümde+.

6Saňa, diňe Saňa garşy men günä etdim,

Seniň nazaryňda ýamanlyk etdim;

şoňa görä, Seniň sözleriň dogry,

çykaran hökümiňde Sen adalatly+.

7Hakyky, men günäli dünýä inelim bäri,

günäli men enem göwresinde galalym bäri+.

8Ine, Sen hakykat isleýärsiň ýürekde,

danalygy öwredýärsiň meniň içimde.

9Meni käkilik oty bilen arassala, bolaryn men päk,

meni ýuw, bolaryn men gardan hem ap-ak+.

10Maňa eşitdir şatlykdyr begenç sesini,

meni peseltdiň, indi bolsa, men şatlanaýyn.

11Meniň günälerimden sow Sen ýüzüňi

hem-de öçür meniň ýazyklarymy.

12Eý, Hudaý, mende päk ýürek ýarat

we içimdäki hakykat ruhuny özgert+.

13Sen Öz huzuryňdan meni taşlama,

menden Mukaddes Ruhuňy alma.

14Öz halas edişiňiň şatlygyny Sen maňa gaýtar,

yhlasly ruh berip, maňa söýget bol.

15Şonda Seniň ýollaryňy bitabynlara öwrederin men,

günäkärler hem Saňa öwrüler.

16Eý, Hudaý, meni halas eýleýän Hudaý!

Döken ganymyň günäsinden Sen meni gutar,

dilim Saňa – Halasgärime nagmalar aýdar+.

17Ýa Taňry, aç Sen meniň agzymy,

meniň dilim Saňa alkyşlar aýtsyn.

18Sen gurbanlyk isläňok, ýogsa bererdim,

ýakma gurbanlyklary bersem-de, razy bolmarsyň+.

19Synyk ruh – Hudaýyň göwnünden turýan gurbanlyk;

eý, Hudaý, synyk, ökünçli ruhy

Sen kemsitmersiň+.

20Siona Öz keremiň bilen Sen ýagşylyk et,

we Iýerusalimiň diwarlaryny Sen dikelt+.

21Şonda dogrulyk gurbanlyklary, ýakma gurbanlyklary,

tutuş ýakma gurbanlyklary-da

Seniň göwnüňden turar.

Şonda Seniň gurbanlyk sypalaryňda

öküzler sadaka berler+.

51-nji mezmur

1-2Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Edomly Döweg Şawula gelip, Dawut Ahymelegiň öýüne baryp ýetendigini habar berende, Dawudyň aýdan maskili+.

3Näme üçin ýamanlyk bilen öwünýäň, eý, edermen?

Hudaýyň sadyk söýgüsi hemişe meniň bilen!

4Seniň diliň düzýär weýrançylyklary,

ol ýiti päki kimin işläp düzýär hiläni+.

5Sen ýagşylykdan ýamanlygy halaýaň,

hakykaty sözläniňden – ýalan aýtmagy.

6Eý, hileli dil,

sen halaýaň ähli heläkleýji sözleri!

7Emma Hudaý seni baky heläklär,

seni tutup, çadyryňdan çekip çykarar,

ýaşaýyş topragyndan köküňi sograr+.
Sela

8Dogry adamlar muny görüp, gorkarlar,

oňa gülüp, şeýle diýerler:+

9«Ine, bu adam Hudaýy özüne pena etmedi,

öz baýlygynyň köplügine baglady bili;

ol öz baýlygyndan[*] pena gözledi»+.

10Men bolsa Hudaýyň öýündäki

gök öwüsýän zeýtun agajy ýaly;

Hudaýyň sadyk söýgüsine

ebedi we baky baglaýan bili+.

11Edenleriň üçin Saňa baky şükür ederin;

Saňa sadyk bolanlaryň jemagatynda

Seniň ýagşy adyňa umyt baglaryn.

52-nji mezmur

1⚫Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Üflenip çalynýan saz guralynda. Maskil. Dawudyň mezmury.

2Akmaklar ýüreginde: «Hudaý ýok» diýýärler.

Olar azýarlar we ýigrenji işleri edýärler;

ýagşylyk edýän ýok+.

3Paýhasly we Hudaýy agtarýan barmyka diýip,

Hudaý göklerden adamzada nazar aýlaýar+.

4Olaryň hemmesi ýoldan çykdylar,

bary deň derejede haram boldular;

ýagşylyk edýän ýok, ýok ýeke biri-de+.

5Eýsem düşünmeýärmi ähli betkärler?

Olar halkymy çörek ýaly iýýärler

hem-de Hudaýy çagyrmaýarlar+.

6Olar gorky ýok ýerde gorka düşerler,

çünki Hudaý seni gabanlaryň süňklerini dagadar.

Sen olary galdyrarsyň uýada,

çünki olary Hudaý ret etdi+.

7Wah, gelsedi Siondan Ysraýyl ýeňşi!

Hudaý halka öňki abadançylygyny gaýtaryp berende,

Ýakup begener, Ysraýyl hem şatlanar.

53-nji mezmur

1-2Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Kirişli saz guralynda. Maskil. Zipliler gelip, Şawula: «Dawut biziň aramyzda gizlenýär» diýenlerinde, Dawudyň aýdan mezmury+.

3Eý, Hudaý, meni halas et Öz adyň bilen,

meni akla Sen gudratyň bilen.

4Eý, Hudaý, meniň dogamy eşit,

Sen agzymyň sözlerine gulak goý.

5Çünki gelmişekler garşyma galdy,

sütemkärler janymyň kastyna çykdy;

olar Hudaýy äsgermeýärler+.
Sela

6Meniň üçin bolsa Hudaý kömekdir!

Taňry söýgetleýär meniň janymy.

7Ol duşmanlarymyň eden ýamanlygyny

olaryň öz başlaryna inderer.

Öz wepalylygyň hatyrasyna ýok et olary+.

8Saňa höwes bilen gurbanlyk keseýin,

ýa Reb, Seniň ýagşy adyňa şükür edeýin.

9Çünki Ol meni ähli muşakgatdan halas eýledi,

gözüm duşmanlaryma ýeňiş bilen garady+.

54-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Kirişli saz guralynda. Dawudyň maskili.

2Eý, Hudaý, gulak goý meniň dogama,

ret etme ýalbaryşymy.

3-4Meni ünsli diňle hem-de jogap ber,

pikirlerim meni birahat edýär;

duşmanyň sesinden ýaňa,

erbet adamyň zulumyndan ýaňa,

meniň başym çaşdy.

Çünki olar maňa sütem edýärler,

gaharlarynyň ajysyny pürkýärler+.

5Ýüregim ezýet çekýär içimde,

ölüm howpy abandy meniň üstüme.

6Gorky bilen galpyldy üstüme indi,

meni aýylganç gorky gaplady.

7Diýdim: «Wah, kepderi kimin ganatlarym bolsady!

uçup gidip, asudalykda bolardym.

8Hakyky, uzaklara –

çöl-beýewana tarap gaçardym+.
Sela

9Güýçli ýelden, gaý-harasatdan

gaçalgama tarap men howlugardym».

10Bulaşdyr, ýa Taňry, alart agyzlaryny,

çünki gördüm şäherde zorluk, jenjeli+.

11Gije-gündiz diwarlarynyň üstünde aýlanýar olar,

onuň içinde horluk, ezýet bar.

12Onuň ortasynda weýrançylyk bar,

zulum, hile köçelerinden hiç aýrylmaýar.

13Çünki meni ýaňsylaýan duşman bolsady –

muňa çydardym,

meni ýigrenýän özüni menden ýokary tutsady –

ondan gizlenerdim.

14Emma muny edýän sen,

ýagny özüm bilen des-deň tutanym:

meniň dostum hem-de ýaranym.

15Seniň bilen ýürekden söhbet ederdik,

jemagat bilen Hudaý öýüne bile giderdik+.

16Goý, ölüm olaryň başyna insin,

olar ölüler dünýäsine, goý, diri barsyn,

çünki ýamanlyk bar öýlerinde, aralarynda+.

17Men bolsa çagyraryn Hudaýy,

halas eder Reb meni.

18Agşam, ertir, günorta çagy

men ýalbaryp, nala çekýärin,

Ol eşidýär meniň sesimi.

19Maňa garşy bolan uruşda

Ol halas eder meniň janymy,

çünki köpler çykdy meniň garşyma.

20Owaldan tagtynda oturan Hudaý eşider

hem-de olara gaýtawul berer.

Çünki olarda özgerişlik ýok,

Hudaýdan olar gorkanok+.

21Ýoldaşym dostuna elin galdyrdy

hem-de eden ähtini bozdy+.

22Onuň gepi baldan süýjüdi,

kalbynda bolsa uruş-jeň bardy.

Onuň sözleri ýagdan ýumşakdy,

aslynda welin syrylan gylyçdy olar+.

23Sen ýüküňi Rebbiň üstüne ýükle,

Ol seni söýgetlär.

Ol dogry ynsanyň yranmagyna

hiç haçan ygtyýar etmez+.

24Emma Sen, eý, Hudaý,

ölüm çukuryna inderersiň olary;

ganhorlar we hilegärler

ömürleriniň ýaryny hem ýaşamaz;

men bolsa Saňa bil baglaryn+.

55-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Uzakdaky dub agajynyň üstünde oturan kepderi» mukamynyň äheňinde çalynýan. Gat şäherinde piliştliler Dawudy tutanlarynda, onuň aýdan miktamy+.

2Eý, Hudaý, maňa merhemet eýle,

çünki adamlar meni depgileýärler;

duşmanlar uzakly gün maňa sütem edýärler.

3Duşmanlarym uzakly gün meni depgileýärler,

çünki meniň bilen uruşýanlar köp, eý, Beýik Hudaý!

4Men gorka düşenimde Saňa bil baglaýandyryn.

5Hudaýy Onuň wadasy üçin şöhratlandyrýaryn,

Oňa bil baglap, gorkmaýaryn men;

ynsan maňa näme edip bilsin+?

6Olar uzakly gün ýoýýar meniň sözlermi,

maňa zyýan etmäge gönükdirilen bar niýetleri.

7Olar dil düwüşýär hem-de gizlenýär,

janymy almak üçin meni aňtaýar+.

8Eýsem olar günä etse-de, gaçyp gutularmyka?

Eý, Hudaý, gazabyňda boýun egdir halklary!

9Sergezdan gezen günlerim Sende sanalgy,

meniň gözýaşlarym Sende ýazylgy;

olar Seniň kitabyňda ýazylgy dälmi+?

10Seni çagyranymda duşmanlarym yzyna dönýär;

bilýärin: Hudaý tarapdarymdyr.

11Hudaýa – wadasy üçin şöhratlandyrýaryn,

Rebbe – wadasy üçin şöhratlandyrýaryn,

12Hudaýa bil baglaýan, gorkmaýaryn men;

ynsan maňa näme edip bilsin?

13Eý, Hudaý, Saňa beren kasamlarymy berjaý ederin,

Saňa şükür gurbanlyklaryny hödür ederin+.

14Çünki Sen janymy ölümden halas eýlediň;

ýaşaýyş nurunda Hudaý öňünde gezerim ýaly,

Sen aýaklarymy büdremekden sakladyň+.

56-njy mezmur

1⚫Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Heläk etme» äheňinde aýdylýan. Dawudyň Şawuldan gowaga gaçanda aýdan mezmury+.

2Maňa merhemet et, eý, Hudaý, maňa merhemet et,

çünki meniň janym Saňa sygynýar.

Men bela-beter geçip gidýänçä,

Seniň ganatlaryňyň saýasynda gizlenjek+.

3Men çagyraryn Beýik Hudaýy –

men babatda niýetini berjaý edýän Hudaýy.

4Ol gökden kömek iberip, meni halas eder,

maňa sütem edýäni utanja goýar.

Hudaý söýgüsini, wepadarlygyny iberer+.

5Men arslanlaryň arasynda,

wagşy haýwanlar ýaly adamlaryň arasynda ýatyryn;

olaryň dişleri naýza, ok ýaly,

kesgir gylyç ýaly olaryň dili+.

6Eý, Hudaý, göklerden-de ýokary beýgel!

Tutuş ýer ýüzüne dolsun Seniň şöhratyň!

7Olar ädimlerime duzak gurdular –

gaýgydan ýaňa bilim büküldi.

Olar öňümde çukur gazdylar –

ýöne özleri oňa düşdüler+.

8Ýüregim sarsmaz, eý, Hudaý, sarsmaz ýüregim:

men nagmalar aýdyp, mukam çalaryn+.

9Oýan sen, eý, meniň ýüregim.

Oýanyň, arfa hem lira!

Men daňy oýararyn nagmalar bilen+.

10Ýa Taňry, halklar arasynda Saňa şükür ederin.

Milletler arasynda Saňa nagma aýdaryn.

11Çünki Seniň söýgiň göklere ýetýär,

wepalylygyň bulutlara direýär+.

12Eý, Hudaý, göklerden-de ýokary beýgel!

Tutuş ýer ýüzüne dolsun Seniň şöhratyň!

57-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Heläk etme» äheňinde aýdylýan. Dawudyň miktamy+.

2Eý, hökümdarlar, dogrudan-da, adalatly kazylyk edýäňizmi?

Siz ynsan ogullaryna ýüz görmezden höküm çykarýaňyzmy?

3Ýok! Siz kalbyňyzda adalatsyzlyk düzýäňiz,

elleriňiz zorluk saçýar ýeriň ýüzüne.

4Erbetler ene ýatgysyndan bäri dogry ýoldan azaşandyrlar,

dünýä inenleri bäri ýalan sözläp, ýalňyşýandyrlar+.

5-6Olar alahöwren ýaly zäherlidirler.

Olar ökde jadygöýüň ýa-da

owsunçynyň jadylaýjy sesini eşitmeýän

ker kepjebaş ýaly gulaklaryny dykýarlar+.

7Eý, Hudaý, agyzlarynda kül et olaň dişini,

ýa Reb, owrat ýolbarslaryň gyýyk dişini+.

8Olar akyp gidýän suw dek, goý, ýitip gitsin,

oklaryny çenänlerinde ujy kütelsin.

9Goý, eräp giden balykgulak deý bolsun,

aýalyň düşen çagasy deý güneş görmesin+.

10Olar böwürslen deý tiken çykarmankalar,

gök bolsun, gury bolsun, goý, tüweleý äkitsin.

11Öç alnanyny görende dogry ynsan şat bolar,

erbediň ganynda aýaklaryny ýuwar+.

12Ynsan diýer: «Dogrudan-da, dogry ynsana sylag bar eken!

Dogrudan-da, dünýä kazylyk edýän Hudaý bar eken!»+

58-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Şawul Dawudy öldürmek üçin adamlary iberip, onuň öýüni garawulladanda, Dawudyň aýdan miktamy. «Heläk etme!» äheňinde aýdylýan+.

2Eý, Hudaýym, halas et meni ýagylarymdan,

gora meniň garşyma baş galdyrýanlardan+.

3Ýamanlyk edýänlerden Sen meni gutar,

ganhorlardan meni halas et.

4Ine, olar meni öldürmek üçin bukuda ýatýar,

güýçlüler maňa garşy dil birikdirýär,

ýogsa ýazygym-da, günäm-de ýok, ýa Reb!+

5Etmişim bolmasa-da, maňa hüjüm etmäge olar howlugýar,

maňa kömek etmek üçin oýan we seret!

6Eý, Hökmürowan Beýik Hudaý, Sen Ysraýylyň Hudaýy!

Galk Sen ähli milletlere jeza bermeklik üçin,

haýyn betpälleriň hiç birine Sen rehim etme.
Sela

7Olar her gün agşam yzlaryna dolanýar,

itler dek uwlaşyp, şäherde sümsünip ýörýär+.

8Ine, olar agyzlaryndan erbetlik saçýar,

dilleri ajylyk pürkýär.

Olar: «Kim eşider?» diýip oýlaýar.

9Emma Sen, ýa Reb, olaryň üstünden gülýäň,

ähli milletleri masgaralaýaň+.

10Eý, Güýjüm, men Saňa intizardyryn,

eý, Hudaý, Sen – meniň berkitmäm+.

11Hudaýym sadyk söýgüsi bilen meni garşylar,

maňa duşmanlarymyň ýeňlişini görkezer+.

12Eý, galkanymyz Taňry!

Olary öldürme, ýogsa halkym unudar,

olary Öz gudratyň bilen dargat-da, dyzyna çöker+.

13Olar agyzlarynyň günäsi üçin,

dilleriniň sözleri üçin,

aýdýan gargyşlary, ýalan sözleri üçin,

tekepbirliklerine, goý, özleri çolaşsyn+.

14Sen gazabyňda ýok et olary,

tä tükenýänçäler ýok et olary.

Goý, mälim bolsun:

Hudaý Ysraýylyň we tutuş ýer ýüzüniň Hojaýynydyr.
Sela

15Olar her gün agşam yzlaryna dolanýar,

itler dek uwlaşyp, şäherde sümsünip ýörýär+.

16Olar iýmit gözläp eýläk-beýläk urunýar,

garynlary doýmasa, hyňranyşýar.

17Men bolsa Seniň gudratyň hakda nagma aýdaryn,

ir säherde sadyk söýgiň hakda nagma aýdaryn.

Çünki Sen maňa berkitme bolduň,

muşakgatly günde Sen penam bolduň+.

18Eý, Güýjüm, men Saňa nagma aýdaryn,

çünki, eý, Hudaý, meniň berkitmäm – Sensiň.

Sen meni wepalylyk bilen söýýän Hudaýsyň.

59-njy mezmur

1-2⚫Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Äht liliýasy» äheňinde aýdylýan. Aram-Naharaýym, Aram-Soba bilen urşanda we Ýowap yzyna dolanyp gelýärkä, Duz deresinde on iki müň edomlyny öldüren wagty, Dawudyň öwüt bermek üçin aýdan miktamy++.

3Eý, Hudaý, bizi ret etdiň, biziň hatarymyzy böwüsdiň,

gazaplandyň: wah, gaýdyp bersene öňki abadanlygy!+

4Sen ýeri sarsdyrdyň, ony jaýyrdyň,

ýaryklaryny bejer, titreýändir ol.

5Agyr güne saldyň Sen Öz halkyňy,

bize entediji şerap içirdiň+.

6Oklardan gutulyp bileri ýaly,

Özüňden gorkýanlara Sen nyşan berdiň.
Sela

7Öz söýýänleriňiň gutulyp bileri ýaly,

goluň bilen halas et, bize jogap ber.

8Wada berdi Hudaý Öz mukaddes öýünden:

«Uly şatlyk bilen Men Şekemi bölerin

hem-de Sukot deresini ölçärin+.

9Gilgat Meniňki, Manaşa Meniňki,

Efraýym – tuwulgam,

Ýahuda – patyşalyk hasam.

10Mowap – ýuwunmak üçin legenim,

Edomyň üstüne zyňaryn Men çarygymy.

Pilişt topragynda ýeňiş dabarasy bilen gygyraryn Men».

11Berk gala kim meni elter?

Meni Edoma kim alyp gider?

12Eý, Hudaý, eýsem Sen bizi ret edäýdiňmi?

Eý, Hudaý, indi goşunlarymyz bilen gitjek dälmi Sen?

13Duşmanlarymyza garşy bize kömek et,

sebäbi ynsan kömegi biderek zatdyr+.

14Hudaý arkaly ýeňiş gazanarys,

duşmanlarymyzy depelejek Oldur.

60-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Kirişli saz guralynda. Dawudyň mezmury.

2Eý, Hudaý, eşit dat-perýadymy

hem-de diňle meniň dogamy.

3Meniň kalbym gam laýyna batanda,

Seni çagyrýaryn ýeriň ujundan;

çykyp bilmejek gaýama Sen meni çykar.

4Çünki Sen meniň penamsyň,

duşmana garşy mäkäm galamsyň+.

5Men çadyryňda baky mesgen tutaýyn,

ganatlaryňyň astynda pena tapaýyn+.
Sela

6Sen, eý, Hudaý, eden kasamlarymy eşitdiň,

Öz adyňdan gorkýanlar üçin niýetlenen mirasy

Sen maňa berdiň.

7Şa ömrüniň günlerine günler goş,

günlerini uzalt nesilden-nesle!+

8Goý, ol Hudaýyň huzurynda tagtda baky otursyn,

söýgi bilen wepadarlyk ber,

goý, olar ony gorasyn!

9Kasamlarymy günde berjaý ederin,

Seniň adyňa elmydama nagma aýdaryn+.

61-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Ýedutunyň mukamyna laýyklykda. Dawudyň mezmury+.

2Diňe Hudaýda ynjalýar janym,

Hudaýdandyr meniň gutulyşym.

3Ol – ýeke-täk gaýam hem gutulyşym,

meniň berkitmäm: ýykylmaryn men+.

4Ýalňyz bir ynsana garşy çykýar köpsanly duşman:

olaryň bary meni öldürmegi niýet edinýär,

men olar üçin gyşaran diwar, çagşan haýat dek.

5Olaryň bar niýeti meni beýiklikden pese düşürmek;

olar ýalan sözlemekden lezzet alýarlar,

agyzlary bilen ak pata berýärler,

ýüreklerinde bolsa näletleýärler+.
Sela

6Diňe Hudaýda ynjalýar janym,

Hudaýdadyr meniň umydym.

7Ol – ýeke-täk gaýam hem gutulyşym,

meniň berkitmäm: yranmaryn men.

8Hudaýdadyr gutulyşym hem-de şöhratym,

Hudaýdadyr mäkäm gaýam we meniň penam.

9Eý, halk, elmydama Oňa bil baglaň;

ýüregiňizi Onuň öňünde döküň,

çünki Hudaýdyr biziň penamyz.
Sela

10Ynsanlar biderek zatdyr,

ynsan ogullary bir ýalan zatdyr.

Olaryň hemmesini terezä goýsaň,

howadan hem ýeňil bolar olaň agramy+.

11Talaňçylyga siz bil baglamaň,

ogurlyga umyt baglamaň,

baýlyk artsa, oňa kalbyňyz bermäň+.

12Hudaý maňa aýtdy,

men gaýta-gaýta eşitdim muny:

gudrat Hudaýdadyr+.

13Ýa Taňry, sadyk söýgi Seniňkidir,

Sen her kese edenine görä öwezini gaýtarýarsyň+.

62-nji mezmur

1Dawudyň Ýahuda çölündekä aýdan mezmury+.

2Eý, Hudaý! Sensiň Hudaýym,

Seni agtarýaryn ir säher bilen,

meniň janym teşnedir Saňa.

Gurak, içgysgynç, suwsuz toprakda kimin

Seni küýseýär meniň bedenim+.

3Seniň kuwwatyňy, şöhratyňy görmeklik üçin,

mukaddes öýüňde Saňa seretdim.

4Çünki Seniň sadyk söýgiň ýaşaýyşdan ýagşydyr,

meniň dilim Saňa öwgüler aýdar+.

5Ömürboýy Saňa alkyş okaryn,

ellerimi galdyryp, Saňa doga ederin+.

6-7Düşegimde Seni ýatlan wagtymda,

gijäniň nobatlarynda Sen hakda oýlananymda,

janym ýilik bilen ýagdan doýan dek bolýar,

şadyýan dilim bilen agzym Saňa öwgüler aýdar+.

8Çünki Sen meniň kömegim bolduň;

ganatlaryňyň saýasynda şatlanyp,

nagma aýdaryn+.

9Meniň janym Saňa mäkäm ýapyşýar,

Seniň goluň meni goldaýar.

10Janymyň kastyna çykanlar bolsa,

ýeriň teýine inip giderler+.

11Olar gylyjyň zarbyna berler,

hem-de şagallara şam bolar.

12Şa bolsa Hudaýyň edenlerine şat bolar;

Oňa wada berýänleriň bary heşelle kakar,

çünki ýalançylaryň agzy baglanar+.

63-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Eý, Hudaý, arz edenimde sesimi eşit,

duşman wehiminden janymy gora+.

3Meni gizle erbetleriň dilleşmesinden

hem-de betkärleriň gozgalaňyndan+.

4-5Olar dillerini gylyç kimin ýiteldýär;

bigünäni bukudan atmakçy bolup,

ajy sözlerini peýkam kimin çeneýär;

duýman durka ony atyp, asla gorkmaýar++.

6Olar ýaman niýetlerinden asla dänmeýär,

gizlin duzaklary gurmak üçin dil birikdirýär,

«Olary görjek barmy?» diýip oýlanýar+.

7Olar jenaýat etmegi niýet edinýär,

olar: «Birkemsiz hile-pirim düzdük,

ynsanyň kalbyny bilip bolmaýar» diýip,

biri-birine aýdýar.

8Emma Hudaý olara peýkamyn atar,

olar duýdansyz ýaralanar+.

9Öz dilleri olaryň başyna ýeter,

olary görenleriň bary hopugyp gaçar+.

10Ähli ynsanlar gorka düşerler,

olar Hudaýyň işini beýan ederler;

Onuň edeni barada pikir ederler.

11Dogry adam Rebde şatlansyn,

goý, ol Rebbi özüne pena edinsin;

ýüregi dogrularyň bary magtansyn+.

64-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury. Nagma.

2Eý, Hudaý, Sen mynasypsyň Siondaky alkyşa,

Saňa berlen kasamlar berjaý ediler+.

3Sensiň doga-dilegleri eşidýän,

ähli ynsanlar Saňa gelerler+.

4Günäler götererden juda çökder bolanda,

Sen olary bagyşlaýarsyň+.

5Howlularyňda ýaşasyn diýip saýlan ynsanyň –

Özüňe ýakynlaşdyran ynsanyň nähili bagtly!

Seniň öýüň, mukaddes ybadathananyň

ýagşylygyndan doýaly+.

6Eý, bizi halas eýleýän Hudaý!

Gutulyşyň gudratly işlerini görkezmek bilen,

Sen biziň dogalarymyza jogap berýärsiň.

Ýeriň dört künjüniň,

ummanyň aňyrsynda ýaşaýanlaryň

umydy – Sensiň+.

7Sen Öz kuwwatyňy guşandyň

hem-de daglary berkarar etdiň.

8Deňizleriň tupan-harasadyny,

onuň tolkunlarynyň güwwüldisini,

halklaryň tolgunmasyny

ýatyrýan Sensiň+.

9Hatda dünýäniň iň çet çäklerinde ýaşaýanlaram

Seniň alamatlaryňdan gorkup galpyldar;

Günüň dogýan hem-de batýan ýerinde

Sen şatlyk şowhunlaryny döredýärsiň.

10Sen ýeriň aladasyny edýärsiň –

ony suwarýarsyň, bolelin kuwwat berýärsiň;

bol suwly derýalar arkaly

halkyň gallasyny üpjün edýärsiň;

sebäbi Sen ony şeýle gurnadyň+.

11Sen onuň keşlerini suwdan gandyrýarsyň,

onuň keş tümmeklerini tekizleýärsiň,

ýagyş damjalary bilen ony ýumşadýarsyň,

onuň hasylyny bereketleýärsiň.

12Sen Öz jomartlygyňy ýyla jyga edip geýdirýärsiň,

geçen ýerleriňden bolçulyk joşýar.

13Dolup-daşýar çöl örüleri,

baýyrlar hem şatlyk guşanýar+.

14Örüler sürülere beslenýär,

dereler hem galla bürenýär,

olar joşup aýdymlar aýdýar.

65-nji mezmur

Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Nagma. Mezmur.

1Eý, tutuş ýer ýüzündäki ynsanlar!

Hudaýa heşelle kakyň+.

2Onuň şöhratly adyna nagmalar aýdyň,

Oňa ajaýyp alkyşlar aýdyň.

3Hudaýa diýiň:

«Eý, Hudaý, işleriň neneň haýbatly!

Kuwwatyňyň beýikliginden ýaňa

duşmanlaryň Saňa boýun bolýarlar+.

4Saňa sežde edýär bütin ýer ýüzi;

olar Saňa nagma aýdýarlar,

Seniň adyňa nagma aýdýarlar»+.
Sela

5Gelip görüň Hudaýyň edenlerini:

Ol ynsanlar arasynda edýän işlerinde haýbatly+.

6Ol deňzi gury ýere öwürdi;

olar derýadan pyýada geçdi;

Onuň şol ýerde edenlerine şatlandyk+.

7Ol kuwwaty arkaly höküm sürýär ebedi,

milletlere garaýar Onuň gözleri;

goý, pitneçiler baş galdyrmasyn.
Sela

8Eý, halklar, Hudaýymyza alkyşlar aýdyň;

Oňa aýdýan alkyşlaryňyz ýaňlansyn.

9Ol bizi aman galdyrdy,

aýagymyzy büdremekden saklady.

10Eý, Hudaý, Sen bizi synap barladyň,

kümşüň arassalanyşy dek bizi sapladyň+.

11Sen bizi duzaga saldyň,

arkamyza muşakgatlar ýüklediň+.

12Başymyzy ynsanlaryň aýak astyna saldyň;

biz otdan geçdik, suwlardan geçdik,

ahyrsoňy giň ýere bizi çykardyň+.

13Men ýakma gurbanlyklar bilen öýüňe baryp,

Saňa eden kasamlarymy berjaý ederin+.

14Kynçylyga duçar bolamda,

bu wadalary dilim sözläp,

agzym kasam edipdi.

15Saňa gurbanlyk goçlaryň tüssesi bilen

semiz mallardan ýakma gurbanlyklary hödür ederin;

öküzleri, goçlary Saňa gurban ederin.
Sela

16Eý, Hudaýdan gorkýanlar, geliň-de, diňläň!

Onuň meniň üçin edenlerini aýdyp bereýin+.

17Men Oňa dat-perýat etdim,

dilim bilen Ony beýgeltdim.

18Eger ýüregimde günä bolsady,

onda Taňry maňa gulak goýmazdy+.

19Emma Hudaý meni eşitdi,

dogamyň sözlerine Ol dykgat berdi.

20Goý, Hudaýa alkyş aýdylsyn,

çünki meniň dogamy Ol ret etmedi,

menden sadyk söýgüsini Ol gaýgyrmady.

66-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Kirişli saz guralynda. Mezmur. Nagma.

2Goý, Hudaý bize merhemet etsin, bizi ýalkasyn,

üstümize Öz ýüzüniň nuruny saçsyn+.
Sela

3Şonda Seniň ýoluňy bilerler ýeriň ýüzünde,

halas ediş güýjüňi – ähli milletlerde+.

4Eý, Hudaý, goý, halklar Saňa öwgüler aýtsyn,

ähli halklar Saňa öwgüler aýtsyn.

5Halklar şatlansyn, joşup nagmalar aýtsyn,

çünki Sen halklara adalatly kazylyk edýärsiň,

ýer ýüzündäki halklara Sen ýol görkezýärsiň+.
Sela

6Eý, Hudaý, goý, halklar Saňa öwgüler aýtsyn,

ähli halklar Saňa öwgüler aýtsyn.

7Toprak öz hasylyny eçildi;

Hudaý, biziň Hudaýymyz bize bereket bersin+.

8Goý, Hudaý bizi ýalkasyn,

dünýäniň dört künji Ondan eýmensin.

67-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury. Nagma.

2Hudaý galkar, duşmanlary dargadar,

Ony ýigrenýänler öňünden gaçar+.

3Sen olary dagadarsyň tüssäniň dagaýşy kimin,

mumuň otda ereýşi kimin.

Hudaýyň öňünden erbetler ýok bolar+.

4Dogry adamlar bolsa şadyýan bolar,

Hudaýyň öňünde şatlykdan joşup gygyrar,

begençden ýaňa heşelle kakar+.

5Siz Hudaýa nagmalar aýdyň,

Onuň adyna öwgüler aýdyň.

Bulutlara atlanyp Barýany arşa çykaryň,

Onuň ady – Reb.

Onuň öňünde heşelle kakyň+.

6Mukaddes mesgeninde ýaşaýan Hudaý –

ýetimleriň atasy, dul hatynlaryň hossary+.

7Hudaý ýalňyzlary öýli-işikli edýär,

tussaglary azatlyga çykarýar;

pitneçiler bolsa jöwzaly ýerde ýaşaýar+.

8Eý, Hudaý, Sen halkyňa öňbaşçylyk edeňde,

çöl-beýewanda gadam uraňda,+

9Hudaýyň, Sinaýdakynyň öňünde –

Ysraýyl Hudaýynyň öňünde

zemin titräp, göklerden ýagyş guýuldy+.

10Eý, Hudaý, Sen bolelin ýagyş ýagdyrdyň,

saýlan topragyň tapdan düşende, oňa güýç berdiň.

11Seniň halkyň şol toprakda ýaşady.

Eý, Hudaý, Öz ýagşylygyň sebäpli

Sen ony mätäçlere taýynlap goýduň.

12Taňry buýruk berýär;

ony jar edýän aýallar – ägirt bir goşun.

13Olar şeýle diýýär:

«Goşunlaryň şalary gaçýar, ökje göterýär!»

Öýde galan aýallar bolsa olja paýlaşýar+.

14Olar ganatlary kümşe,

ýelekleri sap altyna gaplanan

kepderä meňzär.

Eý, erkekler, jeň-söweş güni

näme üçin ýatyrsyňyz agylda?

15Gudratygüýçli Salmon dagynda

duşman şalary garly harasat kimin dargatdy+.

16Eý, Başan dagy, Hudaýyň dagy,

çür başlary köp bolan, eý, Başan dagy!

17Eý, çür başlary köp bolan daglar!

Hudaýyň Öz mesgeni edip saýlan dagyna,

ebedi mesgen tutjak dagyna

neçün göriplik bilen seredýärsiňiz+?

18Hudaýyň söweş arabalary sanardan köpdür,

olaryň sany müňlerçe müňler.

Taňry olaryň arasyndadyr,

Ol Sinaý dagyndan mukaddes öýüne geldi+.

19Sen ýokary belentlige çykanyňda,

ýesirleri Öz yzyňa düşürdiň.

Ynsanlardan, hatda bitabynlardan

Sen, ýa Beýik Hudaý, paç-hyraç aldyň;

Sen indi biziň aramyzda ýaşarsyň+.

20Taňra alkyş bolsun!

Ol her günki ýükümizi göterýär.

Hudaý bizi halas eýleýär+.
Sela

21Hudaýymyz – halas eýleýän Hudaý,

Hökmürowan Reb – ölümden gutaryp bilýär.

22Emma Hudaý duşmanlarynyň kellelerini,

günäden el çekmeýänleriň uzyn saçly başlaryny

kül-owram eder+.

23-24Taňry şeýle diýdi:

«Aýagyňy duşman ganyna batyrar ýaly,

itleriň-de ondan öz paýyny ýalary ýaly,

olary Başandan yzyna dolap,

deňiz çuňlugyndan alyp çykaryn»++.

25Eý, Hudaý, Seniň ýörişiň –

Hudaýym – Patyşamyň

mukaddes öýüne gelşi görünýär:

26öňden bagşylar, sazandalar – olaň yzyndan,

deprek çalýan gyzlar aralarynda:

27Olar şeýle diýýär:

«Eý, siz, Ysraýylyň bilinden önenler!

Uly jemagatda Rebbe alkyşlar aýdyň».

28Öňden iň kiçileri bolan Benýamin barýar,

mähellede Ýahudanyň şazadalary bar,

Zebulun we Naftaly şazadalary bar,+

29Hudaý öňden belläpdi güýç-kuwwatyňy,

eý, Hudaý, biziň üçin edenleriňi Sen berkit!+

30Iýerusalimdäki ybadathananyň hatyrasyna

milletleriň şalary Saňa sowgat getirýär.

31Bu duşman milletlere temmi ber,

olar gamyşlykdaky ýekegapanlar ýaly,

sygyrlara aralaşan öküzler ýaly.

Boýun egdir milletleri, goý, olar bize salgyt tölesin;

uruşdan lezzet tapýan halklary dargat!+

32Müsürden bürünçden ýasalan zatlar, goý, getirilsin,

Hudaýa sowgat getirmek üçin Efiop ýurdy, goý, alňasasyn+.

33-34Eý, ýer ýüzündäki şalyklar!

Hudaýa nagmalar aýdyň,

Taňra, ezelden bar bolan göge Münýäne,

alkyşlar aýdyň.

Diňläň, ine, Ol sesi, gudratly sesi bilen seslenýär++.

35Ykrar ediň: güýç Hudaýyňkydyr,

Onuň belentligi Ysraýylyň üstündedir,

Onuň gudraty gökler üstündedir!

36Hudaý Öz mukaddes öýünde wehimlidir.

Ysraýyl Hudaýy Öz halkyna güýç-kuwwat berýär.

Alkyş bolsun, alkyş bolsun Hudaýa!+

68-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Liliýa» äheňinde aýdylýan. Dawudyň mezmury+.

2Eý, Hudaý, meni halas et,

çünki suwlar boýnuma ýetdi+.

3Çuň batgalyga batyp barýaryn,

aýagymy diremäge hiç ýer ýok.

Çuň suwlara girdim,

siller meni girdabyna gaplady+.

4Men öz perýadymdan halys ýadadym,

gurap galdy meniň damagym;

Hudaýyma garaşa-garaşa gözüm küteldi+.

5Meni nähak ýere ýigrenýänleriň sany

başymyň saçyndan hem köp;

janyma kast etmekçi bolup,

ýalan ýere maňa günä ýapýan ýagylarym köp.

Men ogurlamadyk zadymy gaýtaraýynmy+?

6Eý, Hudaý, Saňa mälimdir meň akmaklygym,

Senden gizlin däldir meň günälerim.

7Eý, Hökmürowan Reb, Gudratygüýçli!

Saňa umyt baglaýanlar

men zerarly, goý, utanmasyn;

Eý, Ysraýyl Hudaýy, Seni agtarýanlar

men zerarly, goý, uýalmasyn.

8Çünki Seniň hatyraň üçin masgara boldum,

meniň ýüzümi utanç büredi+.

9Men doganlaryma gelmişek boldum,

ejemiň ogullaryna keseki boldum+.

10Seniň öýüňe bolan yhlas meni köýdürdi,

Saňa dil ýetirýänleriň gepi başyma indi+.

11Agyz bekläp, gözýaş döküp, ruhumy syndyranymda,

bularyň bary maňa gyjalat boldy.

12July eşik edinenimde,

olaryň agyz-diline düşdüm.

13Derwezede oturanlar meniň gybatym edýär,

serhoşlar men barada aýdymlar düzýär.

14Ýa, Reb hoşamaýlyk et-de,

dogamy eşit.

Öz söýgiňe görä,

halas ediş güýjüňiň sadyklygynda

maňa jogap ber.

15Halas et, men batgalyga batmaýyn;

meni ýigrenýänlerden,

suwlaryň çuňlugyndan halas bolaýyn+.

16Sil suwlary meni girdabyna salmasyn,

çuňluk meni, goý, ýuwutmasyn,

gabyr üstümden öz agzyny ýummasyn.

17Ýa Reb, maňa jogap ber,

çünki Seniň sadyk söýgiň ýagşydyr;

bolelin merhemetiňe görä, maňa nazar sal+.

18Sen guluňdan Öz ýüzüňi gizleme,

ejir çekýärin, tizräk jogap bersene!

19Maňa ýakynlaş hem-de halas et,

duşmanlarymyň elinden meni azat et.

20Sen bilýärsiň men babatda aýdylýan ýaman gepleri,

meniň utanjymy, betnamlygymy.

Sen bilýärsiň ähli duşmanlarymy.

21Ryswalyk ýüregimi perişan etdi –

men ruhdan düşdüm.

Tessellä garaşdym, emma bolmady;

göwünlik berjekleri agtardym, emma tapmadym.

22Olar nahar ýerine maňa öt berdi,

suwsanymda sirke içirdi+.

23Olara öz saçagy, goý, duzak bolsun,

myhmanlary üçin bir gapan bolsun+.

24Goý, gözleri garaňkyrasyn, görüp bilmesin,

olar elmydama, goý, sandyrasyn+.

25Olaryň üstüne Öz gazabyňy dök,

gaharyňyň ody olaryň üstüne insin.

26Goý, olaryň öýleri çolaryp galsyn,

çadyrlarynda hiç kim mesgen tutmasyn+.

27Çünki olar Seniň uranlaryňy yzarlaýarlar,

ýaralan adamlaryňyň agyrysy barada gürrüň edýärler.

28Sen olaryň jezasyna jeza goş,

olar Sen tarapdan, goý, aklanmasyn+.

29Ýaşaýyş kitabyndan olaryň ady bozulsyn,

olar dogrular bilen bile, goý, ýazylmasyn+.

30Emma men bir mätäç, ejir çekýärin,

eý, Hudaý, halas et we gora meni+.

31Men nagmada Hudaýyň adyny öwjek,

Ony şükürler bilen arşa çykarjak.

32Bu has köp ýarar Rebbiň göwnüne

şahly, toýnakly öküzden ýa-da bugadan+.

33Pes göwünliler muny görüp begensin,

eý, Hudaýy agtarýanlar, ýüregiňiz galkynsyn.

34Çünki Reb mätäçleri eşidýär,

Öz ýesir halkyny gözden salmaýar.

35Goý, Ony şöhratlandyrsyn asman bilen ýer,

deňizler we olardaky ähli jandarlar+.

36Çünki Hudaý halas eder Siony,

dikelder Ýahudanyň şäherlerini,

olar ornaşyp, şol ýere eýelik ederler+.

37Bendeleriniň nesilleri ol ýeri miras alarlar,

Onuň adyny söýýänler şol ýerde mesgen tutarlar+.

69-njy mezmur

1⚫Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury. Ýatlanma dilegi+.

2Eý, Hudaý, meni halas etmegi niýetiňe sal;

ýa Reb, tiz ýetiş meniň dadyma.

3Janyma kast edýänleriň hemmesi,

goý, utanja galsyn, ýüzi gyzarsyn;

başyma gelen külpetlere şat bolýanlar,

yzyna öwrülip, masgara bolsun+.

4Maňa «haý, haý!» diýýänler,

utançlaryndan ýaňa, goý, dowla düşsün+.

5Seni agtarýanlaryň bary

Sende begenip, şadyýan bolsun;

«Hudaý beýikdir!» diýip,

halas edişiňi söýýänler dyngysyz aýtsyn.

6Men bolsa garyp we mätäç,

ýöne, eý Hudaý, maňa gamhorlyk etgin;

Sensiň kömegim hem Halasgärim,

eglenme, ýa meniň Rebbim!+

70-nji mezmur

1⚫Ýa Reb, men Seni pena edinýärin,

meni hiç haçan utanja goýma.

2dogrulygyň bilen meni halas et, azat et,

maňa gulak goý, tiz ýetiş meniň dadyma+.

3Elmydama meni gizläp biläýjek,

mesgen tutunjak mäkäm gaýam bol.

Halas bolmagymy Sen emr etdiň,

çünki gaýam, berkitmäm Sensiň+.

4Eý, Hudaýym, meni halas et erbediň elinden,

adalatsyz bilen zalymyň penjelerinden+.

5Çünki, eý, Hökmürowan Reb, umydym Sensiň,

ýaşlygymdan bil baglanym Sensiň+.

6Dünýä inenimden Saňa daýandym,

Sen ejemiň göwresinden meni dünýä inderdiň;

men Saňa dyngysyz alkyş aýdýaryn+.

7Men köplere täsinlik bolup göründim,

emma Sen mäkäm penamsyň.

8Saňa bolan alkyş düşmez dilimden,

uzakly gün agzym doly şan-şöhratyňdan+.

9Garrylyk çagymda meni taşlama,

kuwwatdan düşenimde meni terk etme.

10Duşmanlarym men barada gürrüň edişýär,

janymy aňtap, özara dil birikdirýär+.

11Olar diýýär: «Hudaý ony taşlady,

kowalap, tutuň siz ony.

Ony halas etjek ýok indi»+.

12Eý, Hudaý, menden daşlaşma,

eý, Hudaýym, tiz ýetiş meniň dadyma.

13Meniň ýagylarym utansyn, ýok bolup gitsin,

maňa ýamanlygy niýet edýänler

utanç bilen betnamlyga bürelsin+.

14Men bolsa hemişe umyt baglaryn,

Saňa alkyş üstüne alkyş aýdaryn.

15Dilim uzakly gün sözlär dogrulygyňy

hem-de halas etmek üçin edýänleriňi;

olaryň sany akyl ýetirerden kän+.

16Men Hökmürowan Rebbiň gudratly güýji bilen gelerin,

Seniň, diňe Seniň dogrulygyňy yglan ederin.

17Eý, Hudaý, ýaşlygymdan maňa terbiýe berdiň,

men heniz-de gudratlaryňy beýan edýärin.

18Jar edýänçäm geljek nesle güýç-kuwwatyňy,

indi doguljaklaryň ählisine Seniň güýjüňi,

garrasam-da, başym çalarsa-da meni taşlama.

19Eý, Hudaý, Seniň dogrulygyň göklere ýetýär,

Sen berjaý etdiň ägirt işleri.

Eý, Hudaý, barmy Sen ýaly+?

20Köp görgä, ýaman muşakgatlara meni uçratdyň,

ýöne gaýtadan meni ýaşaýşa gowuşdyrarsyň,

ýeriň teýinden meni ýene çykararsyň Sen+.

21Beýgeldersiň meniň at-abraýymy,

kalbyma berersiň Sen rahatlygy.

22Eý, Hudaýym, men arfada wepalylygyňy öwerin.

Eý, Ysraýyl Mukaddesi, lirada Saňa alkyş aýdaryn+.

23Men Saňa nagma aýdanymda,

dilim, halas bolan janym şatlyk bilen gygyrar.

24Dilim uzakly gün dogrulygyňy aýdar,

çünki maňa ýamanlygy niýet edenler

masgara bolup, utanja galdy.

71-nji mezmur

Süleýmanyň mezmury

1Eý, Hudaý, patyşa paý ber adalatyňdan,

şa ogluna – Öz dogrulygyňdan++.

2Goý, ol dogrulyk bilen halkyňa kazylyk etsin,

garyplaryňa adalatly höküm çykarsyn+.

3Goý, daglar halka abadanlyk habaryny getirsin,

depeler adalaty, goý, yglan etsin.

4Şa halkyň garyplarynyň hakyny, goý, alyp bersin,

mätäçleriň ogullaryny halas eýlesin,

zalymlary, goý, weýran etsin!+

5Tä Gün hem Aý şöhle saçýarka,

nesillerboýy, goý, ol ýaşasyn[*]+.

6Insin orlan ýaýla bir ýagmyr kimin,

ýeri suwarýan çabgalar kimin+.

7Onuň günlerinde adalatlyk güllesin.

Aý ýitip gidýänçä abadançylyk bolsun+.

8Deňizden-deňze,

Ýewfrat derýasyndan ýeriň uçlaryna çenli,

goý, ol öz hökümini ýöretsin+.

9Çölde ýaşaýanlar oňa baş egsin,

duşmanlary, goý, toprak ýalasyn+.

10Tarşyş şalary we deňiz ýakasyndakylar

oňa paç-hyraç tölesin,

Şeba we Seba şalary sowgat getirsin+.

11Oňa ähli şalar, goý, tagzym etsin,

oňa ähli milletler, goý, hyzmat etsin+.

12Çünki ol halas edýär mätäji özüne perýat edende,

garyby-da, kömekçisi bolmadyk ynsanlary-da+.

13Onuň ejizlere, mätäçlere rehimi inýär,

ol mätäçleriň janyny aman galdyrýar.

14Goraýar sütemden, zorlukdan olaryň janlaryny,

nazarynda gymmatly olaryň gany+.

15Patyşa, goý, uzak ýaşasyn!

Şeba altynyndan oňa berilsin,

onuň üçin elmydama doga okalsyn,

uzakly gün oňa alkyş aýdylsyn+.

16Ýurtda galla bolelin bolsun,

daglaryň depelerinde, goý, tolkun atsyn,

onuň hasyly Liwandaky deý köp bolsun;

şäher halky ýaýla oty kimin, goý, pajarlasyn+.

17Onuň ady baky ýaşasyn,

Gün astynda onuň ady güllesin,

ähli halklar onda ýalkansyn,

ähli milletler oňa, goý, bagtly diýsin+.

18Ysraýyl Hudaýyna, Rebbe alkyşlar bolsun!

Gudratlary diňe Ol edýär+.

19Onuň şöhratly adyna baky alkyşlar bolsun!

Onuň şöhraty tutuş ýeriň ýüzüne dolsun.

Omyn! Omyn!+

20Ýyşaý ogly Dawudyň doga- -dilegleri tamamlandy.

72-nji mezmur

ÜÇÜNJI KITAP

(72 – 88-nji mezmurlar)

Asafyň mezmury

1Dogrudan-da, Hudaý Ysraýyla

ýüregi päk bolanlara ýagşydyr+.

2Ýöne tas büdräpdi meniň aýaklarym,

tas taýypdy meniň gadamlarym.

3Çünki tekepbirlere göriplik etdim:

olar erbetlik edýän-de bolsa,

abadan durmuşlarynyň bardygyny gördüm+.

4Çünki olar jebir çekmeýäne meňzeýär,

olaryň sagdyn, semiz bedenleri bar.

5Olar beýlekiler ýaly azap çekmeýär,

beýlekiler ýaly kynçylyga

duçar bolmaýar.

6Şoňa görä tekepbirlikleri

boýunlaryny monjuk kimin bezeýär,

zulum olary eginbaş kimin büreýär.

7Ýagdan ýaňa gabarýar olaryň gözi,

göwün hyýallaryndan dolup- -daşýar ýüregi.

8Olar ýaňsylaýar, betpäl gürleýär,

gopbamsyrap, zulum bilen gorkuzýar.

9Olaryň agyzlary göklere hüjüm eýleýär,

dilleri bolsa ýerde boş zatlary ýaňraýar.

10Şonuň üçin Hudaý halky şolara tarap öwrülýär,

olaryň gepine gulak gabardýar.

11Tekepbirler diýýär: «Hudaý biläýermikä?

Beýik Hudaý mundan habarlymyka?»+

12Ine, tekepbirler şeýle gürleýär;

olar elmydama gaýgysyz-gamsyz,

öz baýlygyny artdyrýandyrlar.

13Men biderek ýere kalbymy päk saklapdyryn,

günä etmekden saklanypdyryn+.

14Çünki uzakly gün kynçylyga sezewar boldum,

her säherde men ejir çekdim.

15«Men hem şolar ýaly gürlejek»

diýen bolsadym,

onda Hudaýyň halkynyň öňünde

dönük bolardym.

16-17Muňa akyl ýetirjek bolup pikire batdym,

emma tä Hudaýyň mukaddes öýüne girýänçäm,

bu maňa juda kyn bolup göründi.

Şondan soň erbetleriň soňuna düşünip galdym+.

18Dogrudan-da, Sen sürçek ýerlerde goýduň olary,

harabalyga düşer ýaly etdiň olary+.

19Olar bir salymda wes-weýran boldy,

wehimden ýaňa ýok bolup gitdi!

20Eý, Taňry Sen peýda bolan wagtyňda,

düýş görüp oýanylan pursatdaky deý,

puja çykararsyň hyýallaryny.

21Kalbym hasratdan ýaňa dolup-daşanda,

ýüregim sanjym-sanjym bolanda,

22nadan bolup, düşünmändirin,

haýwan kimin bolupdyryn Seniň öňüňde+.

23Ýöne şonda-da mydama Seniň bilendirin,

Sen tutýarsyň meni golumdan.

24Nesihatlaryň bilen maňa ýol görkezýärsiň,

soňunda meni hormat bilen kabul edersiň.

25Meniň göklerde Senden başga kimim bar?

Seniň bilen ýerde-gökde ýok mätäçligim+.

26Tenim, ýüregim ysgyndan düşýär,

ýöne Hudaý ýürek kuwwatym, baky nesibäm+.

27Dogrudan-da, Senden uzaklaşýanlar ýok bolup gider,

Özüňe biwepalyk edenleri Sen ýok edersiň.

28Meniň üçin bolsa Hudaýa ýakynlaşmak ýagşydyr.

Men Hökmürowan Rebbi özüme pena edindim;

men Onuň ähli eden işlerini yglan ederin+.

73-nji mezmur

Asafyň maskili

1Eý, Hudaý, näme üçin bizi hemişelik taşladyň?

Näme üçin öriňdäki goýunlara lowlaýar Seniň gazabyň+?

2Ýatla Sen gadymdan Özüň üçin saýlan halkyňy –

Özüňe taýpa edinmek üçin azat edenleriňi,

ýatla Sen mesgen tutunan Sion[*] dagyňy+.

3Müdimi harabalyklara howluk-da, sal Sen nazary –

duşman weýran etdi mukaddes öýüňdäki ähli zatlary.

4Ybadat öýünde duşmanlaryň arlap gygyrdy,

olar nyşanlaryny şol ýerde dikdi+.

5Olar göýä gür agaçlyga

paltalary aýlap salýan kişiniň keşbindediler.

6Indi bolsa ähli haşamlaryny bir pursadyň içinde

palta, çekiç bilen parçaladylar+.

7Mukaddes öýüňi oda ýakdylar,

Seniň mesgeniňi haramladylar,

ony ýer bilen ýegsan etdiler.

8Öz-özlerine şeýle diýdiler:

«Olaryň baryny tabyn edeliň».

Hudaýyň ýurdundaky ähli ybadat öýlerini oda berdiler+.

9Biz görmeýäris gudratly alamatlary,

indi hiç bir pygamber hem ýok;

haçana çenli şeýle boljagyny bilýän

aramyzda ýok+.

10Eý, Hudaý, duşman haçana çenli ýaňsylamaly?

Duşman Seniň adyňa ebedilik dil ýetirsinmi?

11Näme üçin goluňy yza çekýärsiň?

Eliňi goltugyňdan çykaryp, ýok et olary!+

12Eý, Hudaý, ezelden bäri Sen Patyşamsyň,

ýer ýüzünde halas ediş işlerini berjaý edýärsiň+.

13Gudratyň bilen Sen deňzi böldüň,

deňiz aždarhalarynyň başlaryny suwlarda döwdüň+.

14Liwýatanyň[*] başlaryny kül- -owram edip,

ony çöl wagşylaryna şam edip berdiň.

15Gözbaşlar ýardyryp, bulaklary akdyrdyň,

haýbatly derýalary gus-gury etdiň+.

16Gündiz Seniňki, gije Seniňki,

Sen gögüň yşyklaryny, Güni berkarar etdiň+.

17Ýeriň ähli çäklerini Sen çekdiň,

Sen tomsy, gyşy ýaratdyň+.

18Ýa Reb, ýatla duşmanyň ýaňsylaýşyny,

akmak halkyň Seniň adyňy har edişini.

19Wagşy haýwanlara berme Öz gumryň janyny,

ebedilik unutma pukaralaryň ýaşaýşyny+.

20Öz ähtiňi ýatla,

çünki ýurduň ähli buky ýerleri

zulum öýlerinden ýaňa dos-doly+.

21Ezilenler ryswa bolmasyn,

pukaralar, mätäçler adyňy şöhratlandyrsyn.

22Eý, Hudaý, galk-da, dawaň üçin dawalaş,

akmagyň günuzyn Seni ýaňsylaýşyny ýatla.

23Öz duşmanlaryňyň seslerini unutma;

Saňa garşy baş galdyrýanlaryň gohy dyngysyz artýar+.

74-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Heläk etme» äheňinde aýdylýan. Asafyň mezmury. Nagma+.

2Eý, Hudaý, Saňa şükür edýäris,

Sen Öz barlygyňy aýan edýäň, şükür edýäris,

Biz Seniň gudratlaryň hakda aýdýarys[*].

3Diýýärsiň: «Öz bellän wagtym gelende,

ýüz görmezlik bilen höküm çykararyn Men+.

4Ýer we onuň ilaty titrän wagtynda,

Mendirin onuň direglerini berkiden»+
Sela

5Öwünjeňlere: «Öwünmäň» diýýän,

erbetlere: «Güýjüňize daýanmaň» diýýän.

6Siz öz kuwwatyňyza magtanmaň,

ýeňsäňizi dim-dik tutup gürlemäň.

7Çünki ýeňiş ne gündogardan,

ne günbatardan, ne-de çöldendir.

8Kazylyk edýän diňe Hudaýdyr,

birini peseldip, birini beýgeldýän Oldur+.

9Çünki käse Rebbiň elinde,

ol güýçli garylyp, köpükleýän şerapdan doly.

Reb gazaby we şeraby käseden guýar:

ýer ýüzüniň ähli erbetleri,

ony löderesine çenli içerler+.

10Men bolsa elmydama beýan ederin,

Ýakubyň Hudaýyna nagma aýdaryn.

11Ol erbetleriň ähli kuwwatyny syndyrar,

dogrularyň kuwwatyny bolsa Ol belende galdyrar+.

75-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Kirişli saz gurallary üçin. Asafyň mezmury. Nagma.

2Hudaý Ýahudada meşhurdyr,

Onuň ady Ysraýylda beýikdir.

3Onuň çadyry Salimdedir[*],

Onuň mekany Siondadyr+.

4Ol şol ýerde döwdi

otly peýkamlary hem-de galkany,

gylyjy hem-de söweş ýaraglaryny+.
Sela

5Sen nur deý şöhle saçýarsyň,

awlaglara baý bolan daglardan dabaralysyň.

6Arslan ýürekliler oljasyny aldyrdylar,

olar baky uka gitdiler.

Iň güýçlüleriň hiç biriniň-de

elini galdyrmaga gurby çatmady+.

7Eý, Ýakubyň Hudaýy, Seniň käýinjiňden

atlar, söweş arabalary doňup galdylar+.

8Sen wehimlisiň!

Gazaba müneňde kim durup biler+?

9-10Sen göklerden yglan etdiň karary;

ýer ýüzüniň ähli pukarasyny halas etmäge,

Sen kazylyk etmek üçin aýaga galdyň,

şonda ýer ýüzi eýmenip, ümsümlik boldy.
Sela

11Saňa öwgi gazandyrar hatda ynsan gazaby,

gazabyňdan gutulanlar-da Saňa öwgi aýdarlar.

12Beýik Hudaýyňyza sadaka aýdyň,

olary beriň,

töweregindäkileriň bary wehimli Hudaýa

sowgat getirsin+.

13Şazadalaryň ruhuny syndyrýan Oldur,

ýer ýüzüniň şalaryna wehimli Oldur.

76-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Ýedutunyň mukamyna laýyklykda. Asafyň mezmury+.

2Men Hudaýa perýat edýärin,

meni eşideri ýaly perýat edýärin.

3Muşakgatly günümde Taňryny agtarýaryn,

gollarymy gijesine dynuwsyz göge gerýärin,

meniň janym tesellini kabul etmeýär+.

4Hudaýy ýatlap, ahy-nala çekýärin,

Ol hakda oýa batýaryn, ruhum ysgyndan düşýär.
Sela

5Sen meniň gözlerimi ukudan goýduň,

ynjalykdan gaçyp, gürläp bilmeýärin.

6Gadymy günler, köne döwür barada

oýa batýaryn+.

7Ýatlaýaryn,

gijesine öz ýüregim bilen söhbet edýärin

oýlanýaryn, ruhum içgin-içgin çintgeýär:

8Eýsem Taňry ebedilik ret edäýdimi?

Indi menden asla razy bolmazmy?

9Eýsem söýgüsi ebedilik kesiläýdimi?

Beren sözlerini hiç haçan berjaý etmezmi?

10Hudaý merhemet etmegi unudaýdymy?

Gaharynda rehim-şepagatyny bes edäýdimi?
Sela

11Diýdim: «Beýik Hudaý indi tarapymyzy tutmaýar –

bu meni lapykeç edýär».

12Men Rebbiň edenlerini ýada salaryn,

Seniň gadymy gudratlaryňy ýatlap geçerin+.

13Ähli işleriň barada pikir ederin,

Seniň beýik işleriň barada oýa bataryn.

14Seniň ýoluň mukaddesdir, eý, Hudaý,

Hudaýymyz ýaly beýik haýsy hudaý bar+?

15Sen gudratlary edýän Hudaýsyň,

Sen halklar arasynda güýjüňi aýan edensiň.

16Sen kuwwatly goluň bilen Öz halkyňy:

Ýakubyň, Ýusubyň nesillerini azat eýlediň.
Sela

17Eý, Hudaý, suwlar Seni gördüler,

Seni görenlerinde heder etdiler,

düýpsüz çuňluklar galpyldadylar+.

18Bulutlar ýagmyr dökdüler,

gökler gübürdediler,

peýkamlaryň çar tarapa uçdular+.

19Harasat içinde gürrüldiňiň sesi ýaňlandy,

ýyldyrymlaryň dünýäni ýagtylandyrdy,

ýer titräp, lerzana geldi+.

20Seniň ýoluň deňiz içredi,

Seniň ýodaň haýbatly suwlar içredi,

emma aýak yzlaryň görünmeýärdi+.

21Sen halkyňa Musany, Haruny çopan bellediň,

olara goýun sürüsine dek Sen ýol görkezdiň+.

77-nji mezmur

Asafyň maskili

1Eý, halkym, taglymatyma dykgat ber,

meniň sözlerime gulak goý.

2Men size tymsal aýdyp bereýin,

gadymyýetiň syrlaryny beýan edeýin+.

3Eşiden we bilen zatlarymyzy,

atalarymyzyň bize aýdanlaryny+.

4Olary zürýatlaryndan gizlemeris biz;

Rebbiň şanly işlerini, güýç-kuwwatyny,

Onuň görkezen gudratlaryny,

geljek nesle yglan ederis+.

5-8Geljek nesliň,

indi doguljaklaryň bileri ýaly,

olaryň hem öz nobatynda

çagalaryna aýdary ýaly,

umytlaryny Hudaýa baglary ýaly,

Hudaýyň edenlerini unutman,

Onuň parzlaryny saklary ýaly,

ýürekleri Hudaýa wepa bermedik,

ruhy Oňa sadyk bolmadyk atalary deý

dikdüşdi, pitneçi bolmazy ýaly,

Ol Ýakubyň nesline –

Ysraýyl halkyna kanuny berdi.

Perzentlerine ony öwretmekligi

ata-babalarymyza Ol emr etdi+++.

9Ok-ýaý bilen ýaraglanan Efraýym nesli,

söweş gününde ökje göterdi.

10Olar Hudaýyň ähtini saklamadylar,

Onuň kanunyna görä ýöremekden

ýüz döndürdiler.

11Unutdylar Onuň işlerini,

olara görkezen gudratlaryny+.

12Ol Müsür ýurdunda, Zogan düzünde,

atalarynyň öňünde gudratly işleri etdi+.

13Ol deňzi böldi, olary ondan geçirdi,

suwlary bir üýşmek kimin duruzdy+.

14Gündizine ýol görkezdi Ol bulut bilen,

bütin gije – oduň ýagtysy bilen+.

15Ol çölde gaýany ýardy,

çuňluklardan deý

olary bolelin suwdan gandyrdy+.

16Ol gaýadan suwlar çogdurdy,

suwlary derýalar kimin akdyrdy.

17Ýöne şonda-da Oňa garşy günä etmegi,

çölde Beýik Hudaý garşy baş götermegi,

dowam etdiler.

18Ýüreklerinde Hudaýy synaga salyp,

öz küýsän iýmitlerini talap etdiler+.

19Hudaýa garşy sözläp, şeýle diýdiler:

«Hudaý çölde saçak ýazyp bilermi?

20Hawa, Ol gaýany ýaryp, suwlar çogdurdy,

akarlary dolup-daşdyrdy,

emma Öz halkyna çörek berip bilermi?

Ony et bilen üpjün edip bilermi?»

21Reb muny eşidende dergazap boldy,

Ýakup halkyna garşy ýalyn tutaşdy,

Ysraýyl halkyna gazaby ör boýuna galdy+.

22Sebäbi olar Hudaýa iman etmedi,

Onuň halas ediş güýjüne bil baglamady.

23Muňa garamazdan, Ol asmana buýurdy,

gökleriň gapylaryny açyp goýberdi+.

24Olar iýer ýaly üstlerine manna ýagdyrdy,

olara gökleriň gallasyny iberdi+.

25Adam ogullary perişdeleriň çöregini iýdi,

Ol olara bolelin iýmit iberdi.

26Göklerde gündogar ýelini Ol öwüsdirdi,

kuwwaty bilen günorta ýelini Ol gönükdirdi.

27Et ýagdyrdy üstlerine bir tozan kimin,

ganatly guşlary – deňiz çägesi kimin+.

28Bulary gaçyrdy çadyrlarynyň aralaryna,

mesgenleriniň daş-töweregine.

29Olar gerk-gäbe iýip doýdular,

sebäbi Ol olaryň küýsän zadyny berdi+.

30Emma heniz isleglerinden el götermänkä,

iýmitleri heniz agyzlaryndaka,

31Hudaýyň gazaby olaryň üstünden indi.

Ol olaryň iň daýawlaryny öldürdi,

Ysraýylyň nowjuwanlaryny ýere gaplady+.

32Emma şonda-da günälerini dowam etdiler,

Onuň gudratlaryna ynanmadylar+.

33Şoňa görä, olaryň günlerini puja çykardy,

ýyllaryny howp-hatara gaplady+.

34Olary öldüren mahaly Ony agtarýardylar,

toba edip, erjellik bilen Ony gözleýärdiler.

35Olar Hudaýyň özleriniň gaýasydygyny

Beýik Hudaýyň özleriniň Penakäridigini

ýatlaýardylar+.

36Olar agyzlary bilen Oňa ýaranýardylar,

emma dilleri bilen ýalan sözleýärdiler+.

37Ýürekleri bolsa Oňa sadyk däldiler,

olar Onuň ähtine biwepadylar+.

38Ýöne rehim-şepagat edip,

olaryň günäsini Ol bagyşlady,

olary heläk etmedi,

gaharyny köp gezek olardan sowdy,

bütin gazabyny oýandyrmady+.

39Onuň ýadyndady olaryň bir ynsandygy,

geçip gidýän we dolanmaýan bir şemaldygy+.

40Näçe gezek çölde Oňa garşy baş galdyrdylar,

sährada Ony gamlandyrdylar!+

41Hudaýy öwran-öwran synap gördüler,

Ysraýylyň Mukaddesini öjükdirdiler.

42Ýatlamadylar Onuň güýjüni,

olary duşmandan azat eden gününi.

43Müsürde görkezen alamatlaryny,

Zogan düzündäki gudratlaryny:+

44olar derýalaryndan içmesin diýip,

Ol akarlaryny gana öwürdi+.

45Olary ýalmap-ýuwutsyn diýip,

üstlerine siňek sürüsini iberdi.

Olary başagaý etsinler diýip,

gurbagalar iberdi+.

46Gemriji çekirtgä berdi hasyllaryny,

ýumurtgadan çykan çekirtgä – zähmet rähnetlerini+.

47Doly bilen weýran etdi üzümlerini,

çabga bilen – injir agaçlaryny+.

48Dola berdi mal-garalaryny,

ýyldyrymlara – sürülerini+.

49Olaryň üstlerine iberdi,

Öz gaharynyň howruny,

gazaby, dergazaby hem-de belany –

gyrýan perişdeleriň bir toparyny+.

50Ol ýol berdi Öz gazabyna:

ölümden goramady olaň janyny,

mergä berdi ömürlerini.

51Müsürde heläkledi ähli nowbaharlary –

Hamyň çadyrlaryndaky ilkinji zürýatlary+.

52Öz halkyny bolsa goýunlar kimin ýola rowana etdi,

çölde olary bir süri kimin Ol ugrukdyrdy+.

53Olary howp-hatardan gorap äkitdi,

eýmenmediler,

duşmanlaryny bolsa deňiz ýuwutdy+.

54Getirdi olary Öz mukaddes ýurduna –

eliniň ýeňip alan dagyna+.

55Milletleri olaryň öňünden kowdy,

çadyrlarynda Ysraýyl tirelerini ornatdy,

mülklerini paýlap, olara miras hökmünde berdi+.

56Olar bolsa heniz-de Beýik Hudaýy synaýardylar,

Oňa garşy baş galdyrýardylar,

parzlaryny berjaý etmeýärdiler+.

57Dänip, atalary dek biwepadylar,

ähtibarsyz keman kimin ynamsyzdylar+.

58Ony öjükdirýärdiler seždegähleri bilen,

gabanjaňlygyny oýarýardylar butlary bilen+.

59Hudaý eşidip, gazaba mündi,

Ysraýyly büs-bütinleý ret etdi.

60Ynsanlar arasyndaky mesgeni bolan

Şilodaky çadyryny terk etdi,+

61Ýesirlige berdi Äht sandygyny,

duşmanlaryň eline – Öz şöhratyny.

62Öz halkyny gylyja berdi,

Öz saýlan halkyna dergazap boldy+.

63Ýigitlerini ot ýalmap ýuwutdy,

gyzlaryna toý aýdymlary aýdylman galdy.

64Ruhanylary gylyçdan öldi,

olaryň dul hatynlary ýas tutup bilmedi+.

65Şonda Taňry galkdy ukudan oýanan kimin,

şerapdan aýňalmadyk bir erkek kimin+.

66Ol duşmanlaryna ökje götertdi,

olary baky ryswalyga sezewar etdi.

67Ol Ýusubyň çadyryny ret etdi,

Efraýymyň tiresini saýlamady-da,

68saýlap aldy Ýahuda tiresini –

Özüniň söýen Sion dagyny+.

69Mukaddes öýüni Ol bina etdi,

belent gökler deý,

ebedilik berkarar eden dünýäsi kimin.

70Öz bendesi Dawudy saýlap,

ony goýun agylyndan Ol aldy+.

71Ony saýlap-seçen milleti Ysraýyla –

Öz halky bolan Ýakup nesline çopançylyk etmeklik üçin,

guzuly goýunlaryň yzyndan Ol alyp galdy+.

72Dawut päk ýürek bilen olary bakdy,

olary ökde elleri bilen ol ugrukdyrdy+.

78-nji mezmur

Asafyň mezmury

1Eý, Hudaý, keseki milletler

Seniň saýlan topragyňa aralaşdylar,

mukaddes ybadathanaňy haramladylar,

Iýerusalimi weýran etdiler+.

2Seniň bendeleriňiň jesetlerini berdiler gök guşlaryna,

Seniň sadyklaryňyň etini – ýeriň wagşy haýwanlaryna+.

3Iýerusalimiň daş-töweregine

suw kimin olaryň ganlaryny dökdüler,

olary jaýlan bolmady+.

4Goňşularymyza bolduk biz gülki,

töweregimizdäkilere – ryswa, oýnatgy+.

5Ýa Reb, haçana çenli gaharlanjak?

Bize müdimilik gaharlanjakmy?

Gabanjaňlygyň ot deý lowlap ýanjakmy+?

6Sen Öz gazabyňy dök

Seni tanamaýan milletleriň üstüne,

adyňy çagyrmaýan şalyklaryň üstüne+.

7Çünki olar ýuwutdylar Ýakup halkyny,

wes-weýran etdiler onuň ýurduny+.

8Atalarymyzyň günälerini bize ýükleme,

bizi garşylamaga howluksyn Seniň rehimiň,

çünki juda tapdan düşendiris biz+.

9Eý, Hudaý, Halasgärimiz!

Öz şanly adyňyň hatyrasyna,

Sen ýardam eýle,

Öz adyňyň hatyrasyna,

bizi halas et, günäden sapla+.

10«Olaryň Hudaýy nirede?» diýip,

goý, milletler aýtmasyn.

Seniň bendeleriň dökülen ganlarynyň alynýanlygy

göz alnymyzda, goý, milletler bilsin+.

11Huzuryňa tussaglaryň nalasy ýetsin;

ölüme höküm edilenleri

gora Sen Öz beýik güýjüňe görä+.

12Ýa Taňry, goňşularymyzyň

Seni ýaňsylan ýaňsylaryny

ýedi esse edip olaryň başyndan inder+.

13Onsoň biz – Seniň halkyň, öriň sürüsi,

şükür ederis Saňa ebedi,

şöhratyňy beýan ederis nesillerboýy+.

79-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. «Äht liliýasy» äheňinde aýdylýan. Asafyň mezmury+.

2Eý, Ysraýyl Çopany,

Eý, Ýusuba sürä deý ýol Görkezýän, gulak goý!

Eý, keruplaryň üstünde Oturan, nur saç!+

3Efraýymyň, Benýaminiň, Manaşaň öňünde;

güýjüňi oýar, gel-de halas et+.

4Eý, Hudaý, Sen bizi dikelt,

ýüzüň nur saçsyn, halas bolaly+.

5Ýa Hökmürowan Hudaýymyz Reb!

Öz halkyň doga-dileglerine

Sen haçana dek boljak gaharly+?

6Sen olara gözýaşly çörek iýdirdiň,

gözýaşlaryny suw kimin içirdiň+.

7Goňşy halklar biz babatda jedel edýärler,

duşmanlarymyz üstümizden gülýärler.

8Bizi dikelt, eý, Hökmürowan Hudaý!

Ýüzüň nur saçsyn, halas bolaly+.

9Üzüm nahalyny Sen Müsürden getirdiň,

milletleri kowup, ony oturtdyň+.

10Sen onuň üçin taýýarladyň topragy,

ol kök urup, doldurdy ýurdy.

11Daglar bürendi onuň saýasyna,

äpet kedr daragty – şahalaryna.

12Ol deňze çenli uzatdy şahalaryny,

derýa çenli – öz pudaklaryny+.

13Emma her ötegçiniň

onuň miwesini ýolup bileri ýaly,

Sen onuň haýatlaryny

näme üçin weýran eýlediň+?

14Tokaý ýekegapany ony dagadýar,

meýdan jandarlary ony gemirýär.

15Dolan, eý, Hökmürowan Hudaý!

Göklerden sal Sen nazary,

gör bu üzüm bagyny –+

16eliň oturdan bu nahalyny,

Özüň üçin kuwwatlandyran ynsan ogluňy.

17Olar ony otda ýakdylar,

ony çapdylar.

Goý, olar Seniň gazaply bakyşyňdan

ýitip gitsinler+.

18Emma kömek et sagyňdaky ynsana

Sen ony Özüň üçin getirensiň kemala

19Şonda ýüz öwürmeris Senden hiç haçan;

bize ýaşaýyş ber, çagyrarys Seniň adyňy.

20Bizi dikelt, ýa Hökmürowan Hudaýymyz Reb!

Ýüzüň nur saçsyn, halas bolaly+.

80-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Gititde. Asafyň mezmury+.

2Kuwwatymyz bolan Hudaýa nagmalar aýdyň,

Ýakubyň Hudaýyna joşup heşelle kakyň.

3Mukama başlaň:

deprek, hoş owazly lirany, arfany çalyň.

4Täze Aý, dolan Aý wagtynda,

baýram günümizde surnaýlar çalyň+.

5Çünki bu – Ysraýylyň parzlary,

Ýakup Hudaýynyň beren adalatly hökümleri.

6Ýusup nesli Müsürden çykyp gaýdanda,

Hudaý muny oňa düzgün hökmünde berdi.

Men bir nätanyş diliň owazyny eşitdim:+

7«Men gerşiňi dyndyrdym ýükden,

seniň elleriň halas boldy sebetden+.

8Muşakgat içinde çagyrdyň, seni halas eýledim,

gök gürrüldisinden Men jogap berdim.

Meribanyň boýunda seni synadym+.
Sela

9Diňle, eý, halkym, habardar edeýin seni:

eý, Ysraýyl, wah, diňlän bolsadyň Meni!+

10Ýat hudaý araňyzda bolmasyn,

keseki hudaýa sežde etmegin+.

11Men – Reb, seniň Hudaýyň,

çykardym Men seni Müsür ýurdundan.

Agzyňy giňden aç, ony dolduraýyn.

12Emma halkym sesime gulak asmady,

Ysraýyl Maňa tabyn bolmady.

13Şonuň üçin niýetlerine görä ýaşasyn diýip,

Men olary kesir ýüreklerine tabşyrdym+.

14Wah, halkym Maňa gulak asan bolsady!

Ysraýyl Meniň ýolumdan ýörän bolsady!+

15Şonda tiz boýun egdirerdim ýagylaryny,

duşmanlaryna gönükdirerdim Men Öz elimi.

16Rebbi ýigrenýänler oňa ýalym--ýulum ederdi,

kysmatlary ebedi dowam ederdi.

17Men oňa saýlama bugdaý iýdirerdim,

gaýadan akan bal bilen ony doýrardym»+.

81-nji mezmur

Asafyň mezmury

1Hudaý Öz mejlisinde ornuna geçip,

ylahy barlyklaryň[*] arasynda kazylyk edýär+.

2Hudaý şeýle diýýär:

«Haçana dek adalatsyz kazylyk edip,

siz erbetlere tarapgöýlik etmekçi+?
Sela

3Adalatly çözüň garybyň, ýetimiň dawalaryny,

goraň ezileniň, mätäjiň hak-hukugyny+.

4Halas ediň ejiz bilen mätäji,

erbetleriň golundan azat ediň olary+.

5Siz bilmeýärsiňiz, düşünmeýärsiňiz,

siz garaňkylykda ýöreýärsiňiz,

ýeriň binýatlary lerzana gelýär»+.

6Men diýýärin: «Siz hudaýlarsyňyz,

Beýik Hudaýyň ogullary – siziň baryňyz+.

7Emma adam ogly kimin siz ölersiňiz,

şazadalar kimin ýykylarsyňyz»+.

8Galk, eý, Hudaý, kazylyk et ýeriň ýüzüne

çünki Seniňkidir ähli milletler.

82-nji mezmur

1Nagma. Asafyň mezmury.

2Eý, Hudaý, dymma,

eý, Hudaý, ümsüm, biperwaý bolma+.

3Seret, duşmanlaryň pitne turuzýar,

Seni ýigrenýänler başlaryny galdyrýar.

4Seniň halkyňa garşy erbet niýet edinýär,

Seniň goraýanlaryňa garşy dil birikdirýär+.

5Diýýärler: «Geliň, ýok edeli,

goý, olar millet bolmasyn,

mundan beýläk Ysraýylyň ady,

goý, agzalmasyn»+.

6Olar bir çukura tüýkürip, dil birikdirýär

hem-de Saňa garşy äht baglaşýar:

7edomlar we ysmaýyllar,

mowaplar we hagarlar,+

8Gebal, Ammon hem-de Amalek,

Pilişt hem-de Suruň ilaty,+

9Aşur-da goşuldy,

olar Lut ogullaryny goldady+.
Sela

10Sen Midýana hem-de Kişon çaýynda

Sisera bilen Ýabyna edenleriňi

olaryň başyndan inder+.

11Olar Endorda heläk edildi,

olar topragyň dökünine öwrüldi+.

12Orep we Zeýep ýaly et serdarlaryny,

Zebah we Salmunna dek – ähli serkerdesini+.

13Olar: «Geliň, Hudaýyň örülerini

özümize mülk edineli» diýdiler.

14Eý, Hudaýym, tüweleýdäki tozana,

ýel öňündäki harpyga öwür olary+.

15Oduň tokaýy köýdürşi kimin,

ýalnyň daglary otlaýşy kimin,+

16harasadyň bilen kowala Sen olary,

apy-tupanyň bilen gorkuz olary+.

17Utanja gapla olaň ýüzüni,

ýa Reb, şonda olar agtarar Seniň adyňy.

18Baky ryswa bolup, goý, dowla düşsün,

utanç içinde ýok bolup gitsin.

19Goý, olar bilsin: Reb – diňe Sensiň,

tutuş ýeriň Beýik Hudaýysyň!+

83-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Gititde. Koranyň nesilleriniň mezmury+.

2Eý, Hökmürowan Reb!

Seniň mesgeniň neneňsi eziz!

3Rebbiň howlularyny küýsäp,

meniň janym ysgyndan düşýär;

ýüregim, tenim diri Hudaýa

şatlanyp, nagmalar aýdýar+.

4Seniň gurbanlyk sypaň ýanynda

hatda serçe hem tapýar özüne bir öý,

garlawaç hem – öz çagalary üçin höwürtge,

eý, Hökmürowan Reb, Patyşam hem-de Hudaýym!+

5Bagtlydyr Seniň öýüňde mesgen tutanlar,

olar mydama Seni şöhratlandyrarlar+.
Sela

6Bagtlydyr Senden kuwwat alýanlar,

kalbynda Siona eltýän ýoly arzuwlaýanlar!+

7Olar Agy-perýat jülgesinden geçende,

ol ýer çeşmeler mekanyna öwrülýär,

güýzki ýagyş ol ýere bereket berýär.

8Olaryň kuwwaty barha möwjeýär,

Sionda Hudaýyň huzurynda häzir bolarlar.

9Ýa Hökmürowan Hudaýymyz Reb, eşit dogamy,

diňle meni, eý, Ýakubyň Hudaýy!
Sela

10Eý, Hudaý hoşamaý seret patyşa – galkanymyza,

merhemet et Öz seçip-saýlanyňa+.

11Çünki Seniň howlularyňda geçen ýeke gün

başga ýerde geçen müň günden ýagşy.

Erbetleriň çadyrlarynda men ýaşanymdan,

Hudaýymyň öýüniň bosagasynda duranym ýagşy.

12Çünki Hudaýymyz Reb – Günümiz we galkanymyz,

Ol merhemet we şöhrat berýär;

Ol dogry ýoldan ýöreýänlerden

hiç bir ýagşylygyny gaýgyrýan däldir+.

13Eý, Hökmürowan Reb!

Saňa bil baglaýanlar nähili bagtly!+

84-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Koranyň nesilleriniň mezmury.

2Ýa Reb, Sen Öz ýurduňa merhemet etdiň,

Ýakup halkynyň abadanlygyny ýene gaýtaryp berdiň.

3Öz halkyňyň etmişlerini geçirdiň,

onuň ähli günälerini Sen bagyşladyň+.
Sela

4Ähli gazabyňy Sen jylawladyň,

ýowuz gazabyňy Sen köşeşdirdiň+.

5Eý, bizi halas eýleýän Hudaý,

bagtyýar günlerimizi ýene-de gaýtar,

bize bolan gahar-gazabyňdan el göter.

6Sen gaharlanjakmy bize ebedi?

Nesilden-nesle geçirjekmi Öz gaharyňy+?

7Halkyňyň Sende şatlanyp bileri ýaly,

Sen bizi gaýtadan dikeltjek dälmi?

8Ýa Reb, bize sadyk söýgiňi görkez,

Öz halas edişiňi bize peşgeş et.

9Diňlärin Beýik Hudaýyň aýtjaklaryny.

Ol halkynyň, sadyklarynyň

gaýtadan akmaklyk etmezi ýaly,

olara wada berýär parahatlygy.

10Onuň şöhratynyň ýurdumyzda mesgen tutary ýaly,

Ol Özünden gorkýanlary

dogrudan-da, hemişe halas etmäge taýýar!

11Söýgi bilen wepadarlyk birleşer,

dogrulyk parahatlyk bilen biriger.

12Wepadarlyk ýerden gögerer,

dogrulyk-da asmandan garar.

13Hawa, Reb ýagşy zatlary berer,

topragymyz öz hasylyny eçiler+.

14Dogrulyk Onuň öňünden ýörär,

Onuň gadamlaryna ýoly taýynlar+.

85-nji mezmur

Dawudyň dogasy

1Ýa Reb, gulak goý, maňa jogap ber,

çünki men garyp we mätäçdirin++.

2Janymy gora, men Saňa sadyk,

Özüňe bil baglaýan bendäňi Sen halas eýle;

meniň Hudaýym Sensiň.

3Ýa Taňry, maňa merhemet eýle,

men uzakly gün Saňa perýat edýärin.

4Sen şatlandyr Öz bendäňiň kalbyny,

çünki Saňa, eý, Taňry, tabşyrýaryn janymy+.

5Ýa Taňry, Sen ýagşy we geçirimli,

Seni çagyrýanlaryň baryna eçilýärsiň

sadyk söýgiňi+.

6Ýa Reb, gulak goý meniň dogama,

dykgat ber perýadymyň dat-bidadyna.

7Muşakgatly günümde çagyrýan Seni,

çünki Sen berersiň maňa jogaby+.

8Ýa Taňry, hudaýlar arasynda Sen kimin ýokdur,

Seniň işleriňe taý geljek ýokdur+.

9Ýa Taňry, ýaradan milletleriň ählisi gelip,

Seniň gaşyňda sežde ederler,

Seniň adyňa şöhrat aýdarlar+.

10Çünki Sen beýiksiň,

ajaýyp işleri edýän hem Sensiň,

diňe Sensiň – ýeke-täk Hudaý+.

11Ýa Reb, hakykatyňda gezerim ýaly,

maňa öwret Sen Öz ýoluňy.

Seniň adyňdan gorkarym ýaly,

Özüňe bagla meniň ýüregimi+.

12Ýa Taňry, meniň Hudaýym,

tutuş kalbym bilen Saňa şükür edýärin,

Seniň adyňy elmydama taryp ederin.

13Çünki maňa bolan sadyk söýgiň beýikdir,

Sen janymy ölüler dünýäsinden halas eýlediň+.

14Eý, Hudaý, tekepbirler garşyma galýar,

zalymlar topary meni öldürjek bolýar,

olar Sen barada hiç oýlanmaýar+.

15Sen bolsa, ýa Taňry, rehimli, merhemetli Hudaýsyň,

Sen giň göwünli, örän wepaly, sadyk söýgä baý+.

16Maňa nazar sal-da, merhemet eýle,

gujur-gaýratyňdan ber Öz bendäňe,

keniziňiň ogluny Sen halas eýle+.

17Öz hoşamaýlygyňdan bir nyşan görkez,

meni ýigrenýänler ony görüp, utanja galsyn.

Sebäbi, ýa Reb, Sen kömek etdiň,

Sen maňa göwünlik berdiň+.

86-njy mezmur

1Koranyň nesillerine. Mezmur. Nagma.

2Reb şäheriniň binýady mukaddes daglardadyr.

Reb söýýär Ýakup halkynyň ähli mesgenlerini,

aýratyn-da Sionyň derwezelerini+.

3Eý, Hudaý şäheri!

Sen hakda şöhratly zatlar aýdylýar+.
Sela

4Reb şeýle diýýär:

«Özümi tanaýanlaryň ýanynda

Men Rahaby[*] we Babyly agzaýyn,

Pilişt, Sur, Efiopiýa ýurtlaryny ýatlaýyn;

Diýýärler: „Bu adam Sionda doglan“».

5Sion babatda şeýle aýdylar:

«Bu adam hem, ol adam hem şu ýerde doglan».

Beýik Hudaýyň hut Özi ony berkarar eder+.

6Reb «Bu adam Sionda doglan» diýip,

halklaryň sanawyny ýazanda bellär.
Sela

7«Meniň ähli gözbaşlarym Sionda» diýip,

bagşylar we tansçylar biragyzdan aýdarlar+.

87-nji mezmur

1Nagma. Koranyň nesilleriniň mezmury. Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Kirişli saz guralynda aýdylýan nagma. Ezra neslinden Heýmanyň maskili+.

2Ýa Reb, meni halas eýleýän Hudaý,

gije-gündiz gaşyňda dat-perýat etdim+.

3Seniň huzuryňa doga-dilegim barsyn,

diňle meniň dat-perýadymy.

4Çünki muşakgatlardan doludyr janym,

ölüler dünýäsine golaýlandyr meň ömrüm+.

5Men gabra inip barýanlardan saýyldym,

bir mejalsyz adam dek boldum+.

6Men ölüler arasyna taşlanyp,

Seni indi asla ýada salmaýan,

Seniň eliňden uzaga düşüp,

gabyrda ýatan jeset dek boldum+.

7Sen meni gabryň düýbünde,

tümlükde, çuňlukda goýduň+.

8Seniň gazabyňyň labyry üstüme indi,

ähli tolkunlaryň meni ýumurdy+.
Sela

9Dost-ýaranlarymdan meni aýyrdyň,

meni olara ýigrenji etdiň.

Daşymdan baglanan, çykyp bilmeýän+.

10Hasratdan ýaňa küteldi gözüm,

ýa Reb, her gün Seni çagyrdym,

men ellerimi Saňa uzatdym.

11Sen gudratlary merhumlara etjekmi?

Ölüler Saňa öwgi aýdarmy+?
Sela

12Seniň söýgiň jar edilermi gabyrda,

Seniň wepadarlygyň – heläkçilik ýerinde?

13Gudratlaryň bilinýärmi tümlükde,

Seniň dogrulygyň – unudylma ýurdunda+?

14Men bolsa, ýa Reb, Saňa perýat edýärin,

ir säherde Saňa doga edýärin+.

15Ýa Reb, näme üçin ret edýäň meni?

Näme üçin gizleýäň menden ýüzüňi?

16Men çagalykdan bäri görgüli, ölüm halynda,

howplaryňa uçrap, umytdan düşdüm.

17Seniň gazabyň üstüme indi,

wehimiňiň hüjümleri meni ýumurdy+.

18Olar uzakly gün sil dek gabaýar,

ähli tarapdan töweregimi gurşaýar+.

19Uzaklaşdyrdyň menden

dostlarymy, ýakynlarymy,

garaňkylyk – ýalňyz ýoldaşym+.

88-nji mezmur

1Ezra neslinden bolan Eýtanyň maskili+

2Ýa Reb, elmydama Seniň söýgiňe nagma aýdaryn,

dilim wepadarlygyňy beýan eder nesilden-nesle+.

3Diýdim: «Seniň söýgiň baky berkarar,

wepadarlygyň gökler deý mäkäm».

4Diýdiň: «Saýlanym bilen Men äht baglaşdym.

Öz gulum Dawuda Men kasam etdim:

5„Ebedi berkarar ederin seniň nesliňi,

nesillerboýy bina ederin seniň tagtyňy“»+.
Sela

6Ýa Reb, gökler öwgi aýtsyn gudratlaryňa,

mukaddesler mejlisinde – wepadarlygyňa+.

7Çünki göklerde Rebbe taý geljek barmy?

Ylahy barlyklaryň arasynda Reb deýin barmy+?

8Hudaý mukaddesler maslahatynda örän haýbatly,

töweregindäkileriniň hemmesinden wehimli.

9Ýa Hökmürowan Beýik Hudaý!

Sen dek, ýa Reb, kuwwatly barmy?

Wepadarlygyň gurşaýar Seni+.

10Guduzlan deňze ýöredýäň Öz hökümiňi,

tolkunlary möwjände, köşeşdirýäň olary+.

11Sen maslyk kimin mynjyratdyň Rahaby[*],

güýçli goluň bilen pytratdyň ýagylaryňy+.

12Gökler Seniňki, Ýer-de Seniňki,

Sen berkarar etdiň älemi, ondaky ähli zatlary+.

13Sen ýaratdyň demirgazygy we günortany,

Tabor, Hermon şatlykly taryplaýar Seniň adyňy+.

14Bardyr Seniň kuwwatly goluň,

Seniň eliň güýçli, goluň belentdir.

15Seniň tagtyň düýbi – dogrulyk hem-de adyllyk,

öňüňden ýöreýär – söýgi hem wepalylyk+.

16Şatlyk şowhunyny bilýän halk nähili bagtly!

Ýa Reb, olar Seniň ýüzüňiň nurunda gezýär!+

17Uzakly gün Seni arşa çykarýar,

dogrulygyň arkaly olar beýgelýär.

18Çünki güýçleriniň şöhraty – Sensiň,

hoşamaýlygyň bilen beýgelýär biziň güýjümiz.

19Biziň galkanymyz – Rebbiňki,

şamyzy Ysraýylyň Mukaddesi belledi+.

20Sen birwagtlar aýanlykda

Öz sadyklaryňa şeýle diýipdiň:

«Men edermene kömek berdim,

Men halkyň içinden ony saýladym+.

21Men Öz gulum Dawudy tapdym,

başyna mukaddes ýagymy çalyp[*],

ony saýladym.

22Elim elmydama ony söýgetlär,

golum hem ony kuwwatlandyrar.

23Duşman ony aldawa salmaz,

erbet adam oňa hiç sütem etmez.

24Duşmanlaryny öňünde weýran ederin,

ony ýigrenýänleri gyryp taşlaryn+.

25Onuň bilen bolar söýgim, wepadarlygym,

Meniň adym bilen onuň güýji beýgeler.

26Onuň elini goýaryn deňziň üstünde,

Onuň goluny – derýalaryň üstünde+.

27Ol batly gygyryp diýer:

„Sen – meniň Atam

Hudaýym, gutulyş Gaýam!“+

28Men nowbaharlygy oňa bererin,

ony dünýä şalarynyň iň beýigi ederin+.

29Öz sadyk söýgimi onuň üçin baky saklaryn,

onuň bilen eden ähtime sadyk galaryn+.

30Men baky berkarar ederin onuň neslini,

gökleriň günleri deý – onuň tagtyny+.

31Eger ogullary Meniň parzlarymdan ýüz öwürseler,

adalatly hökümlerime görä ýöremeseler,

32Meniň parzlarymy saklamasalar,

tabşyryklarymy berjaý etmeseler,

33taýak bilen jezalandyraryn etmişlerini,

gamçy bilen – olaryň günälerini+.

34Emma Dawutdan aýyrmaryn söýgimi,

Men wepadarlygyma galplyk etmerin+.

35Men Öz eden ähtimi bozmaryn,

agzymdan çykan sözden dänmerin.

36Bir gezek Öz mukaddesligimden ant içdim,

Dawuda ýalan sözlemerin Men+.

37„Onuň nesli dowam eder ebedi,

Meniň gaşymda onuň tagty – Gün ýaly.

38Gökde sadyk şaýatlyk bolan,

baky berkarar edilen Aý ýaly bolar“»+.
Sela

39Emma Sen ony taşladyň, kabul etmediň,

Öz seçip-saýlanyňa Sen gaharlandyň+.

40Öz guluň bilen eden ähtiňden dändiň,

onuň jygasyny tozana gardyň+.

41Onuň ähli diwarlaryny ýumurdyň,

berkitmelerini wes-weýran etdiň+.

42Ötegçileriň ählisi ony talaýar,

gülki boldy ol goňşularyna.

43Ýagylaryny ondan üstün çykartdyň,

onuň duşmanlaryny Sen begendirdiň.

44Onuň gylyjynyň tygyny yza öwürdiň,

Sen ony söweşde hiç goldamadyň.

45Şan-şöhratynyň soňuna çykdyň,

onuň tagtyny ýere pylçadyň.

46Ýaşlyk günlerini Sen gysga etdiň,

ony utanja goýduň+.
Sela

47Ýa Reb, ýüzüňi gizlejek haçana çenli?

Sen Özüňi gizlejekmi ebedi?

Haçana çenli gazabyň ýandyrar ot-alaw ýaly+?

48Sen ýadyňa sal ömrümiň gysgadygyny.

Haýsy panylyk üçin ýaratdyň bar ynsan ogullaryny+?

49Heý-de ýaşap, ölüm ýüzüni görmeýän barmy?

Ölüler dünýäsiniň penjesinden gutulan barmy+?
Sela

50Ýa Taňry, Seniň öňki söýgiň nirede?

Sen wepadarlygyňda äht etdiň-ä Dawuda!

51Ýa Taňry, ýatla bendeleriňiň ryswalygyny,

köp halklaryň sögünjini gursagymda göterişimi,

52Ýa Reb, Seniň ýagylaryňyň ýaňsylaýşyny,

seçip-saýlanyňyň her ädimini ýaňsylaýşyny.

53Reb alkyşa mynasyp asyrlarboýy!

Omyn! Omyn!+

89-njy mezmur

DÖRDÜNJI KITAP

(89 – 105-nji mezmurlar)

1Hudaýyň adamy Musanyň dogasy+

2Ýa Taňry, mesgenimiz bolduň nesillerboýy+.

3Daglar emele gelmezden ozal,

topragy, älem-jahany ýaratmazyňdan ozal,

ezelden ebedä çenli bolan Hudaý – Sen+.

4«Eý, adam ogullary, dolanyň» diýip,

Sen bizi topraga dolandyrýarsyň+.

5Seniň nazaryňda müň ýyl

düýnki geçen gün ýa gijäniň nobaty ýaly+.

6Olary syryp äkidýärsiň, olar düýş ýaly,

olar säher çagy bitýän ot ýaly;

ol ir säherde ösüp, gülleýär,

agşamyna bolsa orlup, guraýar+.

7Seniň gaharyňdan ýaňa biz ýok bolýarys,

gazabyňdan ýaňa dowla düşýäris.

8Sen günälerimizi goýduň öňüňde,

gizlin günälerimizi – Öz gözleriňiň alnynda+.

9Ähli günlerimiz gazabyňyň astynda geçýär,

ýyllarymyz bir dem kimin soňlanyp barýar.

10Ýetmiş ýyl – ömrümiziň günleri,

segsen ýyl – eger bolaýsak güýçli,

olaryň iň ýagşysy geçýär azap bilen külpetde,

basym geçýär, biz ýok bolup gidýäris+.

11Kim Seniň gaharyňyň güýjüni bilýär?

Gazabyňyň wehimine düşünýän barmy?

12Ýüregimiziň parasatly bolary ýaly,

sanamagy öwret günlerimizi+.

13Dolan, ýa Reb! Haçana çenli biz garaşmaly?

Öz bendeleriňe et Sen rehimi!

14Uzakly gün şatlanyp, begener ýaly,

ir säherde sadyk söýgiň bilen

bizi hoşwagt eýle.

15Muşakgat çekdiren günleriňiň,

ýamanlyk gören ýyllarymyzyň

öwezini dolup, bizi şat eýle.

16Seniň işiň aýan bolsun bendeleriňe,

şan-şöhratyň – olaryň çagalaryna.

17Hudaýymyz Taňryň merhemeti biz bilen bolsun.

Haýyrly et ellerimiziň işini,

hawa, ellerimiziň işi haýyrly bolsun!+

90-njy mezmur

1Beýik Hudaýyň penasynda ýaşaýan ynsan

Gudratygüýçliniň kölegesini mesgen ediner+.

2Rebbe diýerin: «Meniň penam hem-de berkitmäm,

meniň Hudaýym, özümiň bil baglaýanym»+.

3Ol halas eder seni awçyň torundan

hem-de heläkleýji mergiden+.

4Ol perleri bilen seni basyrar;

ganatlarynyň astynda pena taparsyň,

Onuň wepadarlygy galkan, sowutdyr+.

5Gorkmarsyň gijäniň howp-hataryndan

ýa-da gündiz uçýan peýkamdan,+

6tümlükde assyrynlyk bilen gelýän mergiden

ýa günortan çagy tozdurýan weýrançylykdan.

7Gapdalyňda müň adam,

sagyňda on müň adam ýykylar,

emma bu zatlar saňa ýanaşmaz.

8Sen gözleriň bilen ýöne gararsyň,

erbetleriň jezalaryny görersiň+.

9Çünki sen Rebbe: «Meniň penamsyň» diýip,

Beýik Hudaýy özüňe mesgen edindiň+.

10Şoňa görä ýamanlyk saňa asla ýanaşmaz,

bela-beter çadyryňyň ýanyna gelmez+.

11Seni ähli ýollaryňda goramak üçin,

perişdelerine sen babatda Ol emr eder.

12Aýagyň daşa büdremez ýaly,

olar seni ellerinde göterer+.

13Arslany, ýylany sen depgilärsiň,

ýolbarsy, alahöwreni sen basgylarsyň+.

14Reb diýýär:

«Meni söýýänleri halas ederin,

adymy bilýänlere pena bolaryn+.

15Meni çagyranlarynda jogap bererin.

Muşakgatlarda olar bilen bolaryn,

azat edip, şan-şöhrata beslärin+.

16Olara uzak ömür bagyş ederin

olara halas edişimi Men görkezerin»+.

91-nji mezmur

1Mezmur. Sabat güni üçin nagma.

2Ýa Reb, ne ajaýyp Saňa şükürler etmek,

ýa Beýik Hudaý, adyňa nagmalar aýtmak!+

3-4On kirişli guralda we arfada,

lirada mukamlar çalyp,

gije-gündiz söýgiňi,

wepadarlygyňy beýan eýlemek!

5Çünki, ýa Reb, işleriň bilen meni şat etdiň,

elleriňiň işlerine şatlanyp nagma aýdaryn.

6Ýa Reb, neneň beýik Seniň işleriň!

Gaty çuňdur Seniň oý-pikirleriň!+

7Kemakyl adam muny bilmeýär,

akmak muňa hiç düşünmeýär.

8Emma erbetler ot deý gögerseler-de,

betkärler gülleseler-de,

olar baky weýrançylyga höküm edilen.

9Emma Sen, ýa Reb, baky belentsiň+.

10Ine, ýa Reb, duşmanlaryň,

Seniň duşmanlaryň, ýitip giderler,

ine, ähli betkärler dargadylarlar.

11Sen meni ýabany öküz dek kuwwatly etdiň,

başyma täze ýag guýup, meni saýladyň+.

12Duşmanymyň ýeňlişini gördi gözlerim,

maňa garşy galýanlaryň heläk bolşuny

eşitdi meniň gulagym+.

13Dogry adamlar palma agajy deý pajarlar,

Liwanyň kedr daragty deý boý alar+.

14Olar ekilendir Rebbiň öýünde,

gülleýärler Hudaýymyzyň howlularynda+.

15Olar garrasa-da, miwe getirýärler,

elmydama şireli hem-de ýaşyldyr.

16Olar: «Reb dogrudyr, Ol meniň gaýam,

Onda nähaklyk ýokdur!» diýip aýdarlar+.

92-nji mezmur

1Reb höküm sürýär,

Ol şöwkete beslenen.

Reb gudrata beslenen, ony guşanan –

dünýä bina edilen, asla sarsmaz Ol+.

2Seniň tagtyň owaldan bina edilen,

Sen barsyň ezelden bäri+.

3Ýa Reb, siller beýgeldi,

siller öz sesini gataltdy,

siller güwwüldisini artdyrdy+.

4Emma ägirt suwlar sesinden,

kuwwatly deňiz tolkunlaryndan,

beýikdäki Reb has kuwwatlydyr+.

5Seniň düzgünleriň örän ähtibarlydyr.

Ýa Reb, mukaddeslik öýüňe baky mahsusdyr.

93-nji mezmur

1Ýa Reb, öç alýan Hudaý,

nuruňy saç, eý, öç alýan Hudaý!+

2Galk, eý, ýer ýüzüniň Kazysy,

tekepbirlere päline görä ber jezasyny!+

3Ýa Reb, erbetler haçana çenli,

haçana çenli erbetler dabaralanar+?

4Ulumsylyk saçýar olaryň agzy,

öwünýär betkärleriň hemmesi.

5Ýa Reb, olar halkyňy ezýär,

Seniň milletiňe ejir çekdirýär+.

6Olar dul hatyny, gelmişegi öldürýär

hem-de ýetimleriň ganyna galýar+.

7Diýýärler: «Reb görmeýär.

Ýakubyň Hudaýy dykgat bermeýär»+.

8Düşüniň, eý, halkyň kemakyllary,

eý, akmaklar, haçan bolarkaňyz paýhasly?

9Gulagy ýaradan, heý, eşitmezmi?

Göze şekil beren, heý-de, görmezmi+?

10Milletleri toba getirýän,

ynsanyýete bilim öwredýän jeza bermezmi+?

11Reb bilýär ynsanlaryň pikirlerini

hem-de bu pikirleriň panydygyny.

12Ýa Reb, Seniň terbiýeleýän ynsanyň,

Öz kanunyňy öwredýän ynsanyň nähili bagtly!+

13Sen erbetleriň gabry taýýar bolýança,

bu ynsany muşakgatlyk döwründe

aman galdyrýaň.

14Çünki Reb Öz halkyny taşlamaz,

Ol saýlan halkyny asla terk etmez+.

15Çünki adalat dogrulyga dolanar,

ýüregi dogrular hem oňa eýerer.

16Meniň üçin erbetleriň garşysyna kim galar?

Meniň üçin betkärlere kim garşy durar?

17Eger Reb kömekçim bolmadyk bolsa,

janym gabryň ümsümligine eýýäm göçerdi+.

18«Aýagym büdreýär» diýen mahalym,

meni, ýa Reb, sadyk söýgiň goldady.

19Ýürek gaýgylarymyň artan mahaly,

Seniň teselliň janyma rahatlyk berýär.

20Zulum kanunlaryny düzýän erbet hökümdarlar,

eýsem Saňa ýaran bolup bilermi?

21Olar dogry ynsanyň janyna garşy

dil birikdirýärler,

bigünäni ölüme höküm edýärler+.

22Emma Reb boldy meniň berkitmäm,

Hudaýym – pena edinen gaýam+.

23Ol olaryň ýamanlygyny özlerine gaýtarar,

olary erbetlikleri üçin gyryp tükeder;

Hudaýymyz Reb olary gyryp tükeder.

94-nji mezmur

1Geliň, Rebbe nagma aýdaly,

halas edýän gaýamyza şatlanyp, aýdym aýdaly+.

2Şükürlerimiz bilen huzuryna baraly,

alkyş aýdymlaryny aýdyp, Oňa heşelle kakaly.

3Çünki Reb beýik Hudaýdyr,

ähli hudaýlaryň beýik Şasydyr+.

4Onuň elindedir ýer çuňluklary,

Onuňkydyr dagyň çür depeleri.

5Deňiz Onuňkydyr, çünki Ol ýaratdy ony,

gury ýere şekil berdi Onuň elleri+.

6Geliň, sežde edip, tagzym edeli,

bizi ýaradan Rebbiň öňünde dyza çökeli+.

7Çünki Ol biziň Hudaýymyzdyr,

biz Onuň örüsiniň halkydyrys,

Onuň elindäki goýunlardyrys.

Bu gün siz Meniň sesimi eşitseňiz:+

8«Meribada, ol gün Masa çölündäki deý,

siz gatatmaň ýüregiňizi.

9Ol ýerde atalaryňyz Meni barlady,

edenlerimi görse-de, Meni synady[*].

10Kyrk ýyllap şu nesli Men ýigrenç saýdym.

Diýdim: „Bu halkyň ýüregi Menden uzakdyr,

Meniň ýollarymdan ýöreýän däldir“.

11Şoňa görä, olar dynçlyk mekanyma girmezler diýip,

Öz gazabymda Men kasam etdim»+.

95-nji mezmur

1⚫Rebbe täze nagma aýdyň,

Rebbe nagma aýt, eý, tutuş ýer ýüzi!+

2Rebbe nagma aýdyň,

Onuň adyna alkyşlar okaň,

halas edýändigini günsaýyn buşlaň+.

3Milletlere yglan ediň şan-şöhratyny,

ähli halklara – gudratly işlerini+.

4Çünki Reb beýik, Ol belent sena mynasyp,

biziň seždämize diňe Ol laýyk.

Ol milletleriň hudaýlaryndan has wehimlidir+.

5Halklaryň bar hudaýlary ýöne bir butdur,

emma gökleri Reb ýaradandyr+.

6Onuň huzuryndadyr hormat, şan-şöhrat,

Onuň mekanyndadyr gözellik, kuwwat.

7Eý, halklaryň tireleri, Rebbi wasp ediň,

Rebbiň şöhratyny, güýjüni öwüň+.

8Rebbiň adyna laýyk şöhraty beriň,

gurbanlyk getirip, howlularyna giriň.

9Rebbe şanly mukaddesliginde siz sežde ediň,

eý, ýer ýüzündäkiler, Onuň öňünde titräň+.

10Milletler arasynda siz şuny aýdyň:

«Reb – Patyşa!

Berk berkarar edildi dünýä,

ol sarsmaz asla.

Ol ýüz görmezden halklara kazylyk eder»+.

11Goý, gökler begensin,

ýer hem şatlansyn.

Deňiz we onuň içindäkileriň ählisi, goý, güwwüldeşsin+.

12Meýdan we ondaky bar zatlar şatlykdan joşsun.

Şonda tokaý agaçlary Rebbiň öňünde

13nagmalar aýdar, çünki Ol gelýär;

Ol dünýä kazylyk etmäge gelýär.

Ol dünýä dogrulyk bilen,

halklara Öz wepadarlygy bilen kazylyk eder+.

96-njy mezmur

1Reb höküm sürýär, goý, ýer şatlansyn,

hemme adalar, goý, begenişsin+.

2Onuň daş-töweregi – bulut we tümlük,

tagtynyň düýbi – dogrulyk hem-de adyllyk+.

3Onuň öňünden ot-alaw ýöreýär,

töwerekdäki duşmanlaryny ýandyrýar+.

4Ýyldyrymlary dünýäni ýagtylandyrýar,

ýer ýüzi görýär hem galpyldaýar+.

5Daglar mum dek ereýär Rebbiň öňünde –

tutuş ýer ýüzüniň Taňrysynyň öňünde+.

6Gökler Onuň dogrulygyny jar edýär.

Ähli halklar Onuň şan- -şöhratyny görýär+.

7Biderek butlaryna magtanyp,

şekillere sežde edýänler utandyrylýar.

Oňa tagzym ediň, eý, ähli hudaýlar!+

8Ýa Reb, Seniň kararlaryňy

Sion[*] eşidip, şadyýan bolýar,

Ýahudanyň gyzlary hem begenýär+.

9Ýa Reb, Sen ýer ýüzünde iň beýigisiň,

ähli hudaýlardan belende çykarylansyň+.

10Eý, Rebbi söýýänler, ýamanlygy ýigreniň!

Ol sadyklarynyň janlaryny aman saklaýar,

olary erbet adamyň elinden halas eýleýär+.

11Nur dogulýar dogrular üçin,

şadyýanlyk – ýüregi dogrular üçin+.

12Eý, dogrular, Rebde şatlanyň,

mukaddes adyna şükürler ediň+.

97-nji mezmur

Mezmur

1Rebbe täze nagmany aýdyň,

çünki Ol gudratly işleri etdi.

Goly, mukaddes goly,

Oňa ýeňiş getirdi+.

2Reb Öz ýeňşini aýan eýledi,

milletleriň nazarynda dogrulygyny aýan eýledi.

3Hudaý ysraýyl halkyny söýýär,

Ol hemişe Öz halkyna wepadar.

Dünýäniň dört künjegi Hudaýymyzyň ýeňşini gördi+.

4Eý, bütin dünýä, Rebbe heşelle kakyň,

şatlyk nagmasyny, alkyşlar aýdyň+.

5Rebbe lirada,

lirada owazly alkyşlar aýdyň.

6Surnaýyň, şahyň sesleri bilen

Patyşamyz–Rebbiň öňünde heşelle kakyň+.

7Güwwüldeşsin deňiz we ondakylaryň ählisi,

dünýä we onda ýaşaýanlaryň bary+.

8-9Rebbiň öňünde derýalar ellerin çarpsyn,

baýyrlar joşgunly nagmalar aýtsyn,

çünki Ol ýer ýüzüne kazylyk etmäge gelýär.

Ol dogrulyk bilen dünýä kazylyk eder,

halklara ýüz görmezlik bilen kazylyk eder++.

98-nji mezmur

1Reb höküm sürýär, halklar, goý, galpyldasyn!

Ol keruplar arasynda tagt gurup otyr, goý, ýer titresin!+

2Reb Sionda beýikdir,

ähli halklardan beýgeldilendir+.

3Goý, olar öwsünler Seniň beýik, gorkunç adyňy,

Sen – mukaddes hem-de gudratly!

4Sen adalaty söýýän Patyşa:

ýüz görmezligi, adalaty,

dogrulygy berkarar etdiň;

bulary Ýakup neslinde Sen amal etdiň+.

5Hudaýymyz Rebbi beýgeldiň,

Onuň aýagyna ýykylyp, siz sežde ediň:

mukaddesdir Ol!

6Ruhanylarynyň arasynda Musa, Harun bar,

Rebbi çagyrýanlaryň arasynda Şamuwel hem bar.

Olar Rebbe doga etdiler, Ol jogap berdi+.

7Ol olara bulut sütüninden gürledi,

olar Onuň beren düzgünini, parzlaryny saklady+.

8Eý, Hudaýymyz Reb, Sen jogap berdiň.

Sen etmişleri üçin jeza berseň-de,

olar üçin bagyşlaýjy Hudaý bolansyň+.

9Hudaýymyz Rebbi beýgeldiň,

Onuň mukaddes dagynda siz sežde ediň.

Mukaddesdir Hudaýymyz Reb!+

99-njy mezmur

Şükür mezmury

1Eý, bütin ýer ýüzi, Rebbe heşelle kakyň+.

2Rebbe şatlyk bilen siz gulluk ediň,

nagma aýdyp, Onuň gaşyna baryň.

3Ol Beýik Hudaýdyr, siz muny biliň.

Ol bizi ýaratdy, biz-de Onuňky,

biz – örüsiniň goýunlary we Onuň halky+.

4Derwezelerinden giriň şükürler bilen,

howlularyna – öwgüler bilen.

Oňa şükür ediň, adyna alkyşlar aýdyň+.

5Çünki Reb ýagşy,

Onuň söýgüsi baky,

wepadarlygy – nesillerboýy+.

100-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Men sadyklyk we adalat barada nagma aýdaryn,

ýa Reb, men Saňa şatlanyp, nagma aýdaryn+.

2Men kämillik ýolundan ýörärin.

Wah, haçan gelerkäň meniň ýanyma?!

Öýümde ýürek kämilliginde ýaşaryn+.

3Göz alnymda ýaman zada men ýol bermerin,

günä etmegi men ýigrenýärin,

günä maňa ýanaşmaz.

4Ýürek azgynlygyndan daşda bolaryn,

ýamanlyga şärik bolmaryn.

5Gizlinlikde ýakynyna töhmet atany weýran ederin,

gözi ýer görmeýäne, tekepbir ýüreklä çydap bilmerin+.

6Ýurduň sadyklarynyň maňa ýoldaş bolary ýaly,

men olara mähir bilen gararyn.

Meniň gullugymda

kämillik ýolunda gezýänler durar.

7Hilegärlik edýän meň öýümde ýaşamaz,

ýalan sözleýän gaşymda durmaz.

8Rebbiň şäherinden betkärleri kowmaklyk üçin,

sähersaýyn ýurtdaky erbetleri weýran ederin+.

101-nji mezmur

1Derde batan we arzyny Rebbiň öňüne dökýän görgüliniň dogasy+

2Ýa Reb, dogamy eşit,

Saňa ýetsin meniň perýadym.

3Kyn günümde menden ýüzüňi sowma,

gulak goý maňa,

çagyran günümde maňa tizräk jogap bersene.

4Çünki günlerim tüsse deý ýitýär,

süňklerim tutaşan odun dek ýanýar+.

5Ýüregim ýaraly, ot dek gurady,

mende çörek iýmäge ysgyn galmady+.

6Iňňildimiň zaryndan ýaňa,

meniň derim süňklerime ýapyşýar.

7Men çöl-beýewandaky bir hüwi ýaly,

harabalykdaky bir baýguş ýaly+.

8Gözüme asla gelmeýär uky,

men üçekdäki ýalňyz guşjagaz ýaly.

9Uzakly gün duşmanlarym meni ýaňsylaýarlar,

üstümden gülýänler adymy näletleýärler+.

10-11Seniň gahar-gazaplaryň zerarly,

küli çörek kimin iýýärin,

gözýaşlarym garylan içgi içýärin.

Sen meni göterip, gyra taşladyň+.

12Agşam kölegesi deý meniň günlerim,

men ot kimin saralyp soldum+.

13Sen bolsa, ýa Reb, tagtda otyrsyň baky,

Seniň adyň dowam eder nesillerboýy+.

14Sen galkarsyň, Siona rehim edersiň,

çünki oňa merhemet etmek wagtydyr;

ýetip geldi bellenen wagt+.

15Seniň bendeleriň onuň daşlaryny eziz görýärler,

onuň weýranlygyna haýpy gelýärler+.

16Milletler gorkar Rebbiň adyndan,

dünýä şalary gorkar Onuň şan-şöhratyndan+.

17Sebäbi Reb Siony gaýtadan gurar,

şan-şöhratynda Ol peýda bolar+.

18Dykgat berer pukaranyň dogalaryna,

äsgermezlik etmez olaryň doga-dilegne.

19Indi doguljaklar Rebbi şöhratlar ýaly,

goý, bu geljek nesil üçin ýazgy edilsin+.

20-21Çünki tussaglaryň ahy- -zaryny eşitmek üçin,

ölüme höküm edilenleri boşatmak üçin,

Reb mukaddes belentliginden aşak seretdi,

Ol göklerden ýere nazar aýlady++.

22-23Ol halklar, şalyklar

Rebbe sežde etmäge üýşenlerinde,

Sionda Rebbiň adyny,

Iýerusalimde şan-şöhratyny

yglan etsinler diýip, şulary etdi+.

24Ol orta ýolda meni tapdan düşürdi,

Ol meniň günlerimi gysgaltdy.

25Diýýärin: «Eý, meniň Hudaýym,

ömrümiň ýarynda dünýäden alma.

Seniň ýyllaryň dowam edýär nesillerboýy»+.

26Sen gadymyýetde ýeriň binýadyn tutduň,

gökler hem Seniň elleriňiň işidir+.

27Olar ýitip gider, Sen bolsa dowam edersiň,

olar köne eginbaş kimin dargap giderler;

Sen olary eginbaş kimin çalşarsyň,

olar geçip giderler+.

28Emma Seniň şol öňküligiň,

soňy ýokdur Seniň ýyllaryň+.

29Seniň bendeleriňiň çagalary asuda ýaşar,

olaryň zürýatlary huzuryňda berkarar bolar+.

102-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Rebbe alkyş aýt, eý, meniň köňlüm,

mukaddes adyny alkyşla, eý, tutuş jan-bagrym+.

2Rebbe alkyş aýt, eý, meniň janym,

Onuň eden ýagşylyklaryny asla unutma.

3Ähli günäleriňi Ol bagyşlaýar,

ähli dertleriňe Ol şypa berýär+.

4Ömrüňi gabyrdan halas eýleýär,

sadyk söýgi, merhemet jygasyny saňa geýdirýär+.

5Seni ömürboýy ýagşylyklar bilen Ol razy edýär:

bürgüdiňki ýaly täzelenýär seniň ýaşlygyň+.

6Reb ezilenleriň ählisi üçin

berjaý edýär hak-adalaty.

7Ol Musa görkezdi Öz ýollaryny,

ysraýyl halkyna – Öz işlerini.

8Reb rehimdar we merhemetli,

sadyk söýgä baý we giň göwünli,+

9Ol bizi hemişe ýazgaryp durmaz,

Öz gaharyny baky saklamaz+.

10Ol bize günälerimize görä garanok,

ýazyklarymyza görä Ol gaýtaranok+.

11Çünki gökler ýerden nähili belentde bolsa,

Rebbiň sadyk söýgüsi Ondan gorkýanlara şonça-da beýik+.

12Gündogar günbatardan nähili uzakda bolsa,

şonça-da Ol günälerimizi bizden aýyrýar+.

13Atanyň öz ogullaryna rehim edişi kimin,

Reb hem Ondan gorkýanlara edýär rehimi+.

14Çünki niçik ýaradylandygymyzy Ol bilýär,

biziň bir toprakdygymyz ýadyna düşýär+.

15Ynsan ömri ota meňzeýär,

meýdan güli kimin olar gülleýär,+

16üstünden şemal öwüsýär: ol hem ýok bolýar;

öňki ýeri ony indi hiç tanamaýar+.

17-18Emma Rebden gorkýanlar üçin,

ezelden ebedä çenli dowam edýär Onuň söýgüsi.

Rebbiň ähtini saklap,

buýrugyny berjaý edýänler üçin,

Rebbiň gutulyşy dowam edýär nesillerboýy++.

19Reb tagtyny göklerde berkarar etdi,

Onuň şalygy ähli ýere hökmürowandyr+.

20Eý, Rebbiň edermen perişdeleri –

Onuň buýruklaryny berjaý edýänler,

Onuň aýdan sözüne tabyn bolýanlar,

Rebbi alkyşlaň!+

21Eý, Onuň islegini berjaý edip,

Oňa hyzmat edýän melekleri,

Rebbi alkyşlaň!

22Eý, Onuň höküm sürýän ýerlerindäki

ýaradan zatlarynyň ählisi,

Rebbi alkyşlaň!

Eý, janym, Rebbi alkyşla!

103-nji mezmur

1Rebbe alkyş aýt, eý, meniň janym!

Sen nähili beýik, ýa Beýik Hudaýym!

Şöhrata, şöwkete beslenýänsiň Sen!+

2Sen nury don kimin geýýäň,

gökleri çadyr dek gerýäň+.

3Sen otaglaryňy suwlaryň üstünde gurýaň,

bulutlary Özüňe söweş arabasy edinýäň,

ýeliň ganatlaryna münüp aýlanýaň+.

4Sen ilçileri ýeller dek edýäň,

emeldarlary ot-alaw edýäň+.

5Sen ýeri binýatlarynyň üstünde gurduň,

ol sarsmaz asyrlarboýy+.

6Sen ony çuňluklara beslediň,

daglar suwlaryň astynda galdy.

7Suwlar Seniň käýinjiňden yza çekilýär,

gürrüldiňiň sesini eşidip, gaçýar+.

8Olar daglardan aşyp, jülgelere –

Seniň olar üçin bellän ýeriňe inýär.

9Suwlar gaýdyp ýer ýüzüni örtmesin diýip,

olar geçmesin diýip, bir serhet goýduň+.

10Sen çeşmeleri jülgelere akdyrýaň,

olar daglaryň aralaryndan akýar.

11Ähli meýdan haýwanlaryny hem suwa ýakýar,

gulanlary suwdan gandyrýar.

12Gök guşlary çeşmeleriň boýnunda mesgen tutunýar,

ýapraklaryň arasyndan olar saýraşýar.

13Sen daglary belentlikdäki mesgeniňden suwarýaň,

Seniň işleriňiň miwesinden ýer kanagatlanýar.

14Ynsanlar, mallar toprakdan azygyny edinsin diýip,

olar üçin galla, otlar ösdürýäň:+

15ynsan kalbyny şatlandyrýan şeraby,

onuň ýüzüni ýaldyradýan zeýtun ýagyny,

ynsan ýüregine kuwwat berýän çöregi+.

16Rebbiň agaçlary –

Onuň oturdan Liwan kedrleri bol suwarylýar.

17Ol ýerde guşlar höwürtgeleýär,

onuň çür başynda leglek höwürtge gurýar.

18Belent daglar dag geçileri üçindir,

baýyrlar torsuklara penadyr+.

19Ol möwsümleri kesgitlemek üçin Aýy ýaratdy,

Gün hem öz ýaşmaly wagtyny bilýär+.

20Gije bolýar Sen garaňky düşüreniňde,

ähli jeňňel haýwanlary janlanýar şonda+.

21Aw üçin arslanlar arlaýar,

olar Hudaýdan rysklaryny dileýär+.

22Gün dogýar, olar yza çekilýär,

sürenlerine girýär-de, ýatýar;+

23ynsan öz işine ugraýar,

agşama çenli ol zähmet çekýär.

24Ýa Reb, Seniň işleriň neneň köpsanly!

Sen olaryň baryny etdiň paýhasly,

Seniň ýaradanlaryňdan ýer ýüzi doly+.

25Ine, deňiz: ol ägirt we giň

ol ýerde san-sajaksyz süýrenijiler,

ululy-kiçili jandarlar bardyr.

26Ol ýerde gämiler ýüzýär,

deňiz içre oýnasyn diýip ýaradan aždarhaň-da bar.

27Rysklaryny wagtynda berersiň diýip,

olaryň bary Saňa garaşýar+.

28Sen berýärsiň – olar ýygnaýar,

eliňi açýarsyň – näz-nygmatdan doýýar+.

29Sen ýüzüňi gizleýärsiň – olar howsala düşýär,

janlaryny alýarsyň – olar öz topragyna dolanýar+.

30Jan berýän demiňi iberýäň – olar ýaradylýar,

Sen ýeriň ýüzüni täzeleýärsiň+.

31Goý, Rebbiň şöhraty ebedi bolsun,

Reb Öz işleri babatda şadyýan bolsun+.

32Ol ýere seredýär, ol hem titreýär,

daglara elin degirýär – olar tüteýär+.

33Men ömürboýy Rebbe nagma aýdaryn,

demim barka Hudaýyma alkyş okaryn+.

34Meniň oýlanmalarym, goý, Onuň göwnünden tursun,

çünki men Rebde şatlanýandyryn.

35Goý, günäliler ýer ýüzünden ýok bolsun,

erbet adamlar indi asla bolmasyn.

Rebbe alkyş aýt, eý, meniň janym.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!

104-nji mezmur

1⚫Rebbe şükür ediň we sežde ediň,

halklar arasynda Onuň işlerini jar ediň+.

2Oňa nagma aýdyň, Ony şöhratlandyryň,

ähli gudratly işleri barada siz gürrüň beriň+.

3Rebbiň mukaddes ady bilen magtanyň;

Ony agtarýanlaryň ýüregi şatlykdan dolsun.

4Rebbe, Onuň kuwwatyna sygynyň,

dyngysyz Onuň huzuryny agtaryň+.

5-6Eý, Rebbiň bendesi Ybraýymyň zürýady,

Onuň saýlanlary – Ýakubyň nesli!

Ýatlaň Onuň görkezen gudratlaryny,

mugjyzalaryny, agzyndan çykan kararlaryny+.

7Ol – Hudaýymyz Reb,

Ol tutuş ýer ýüzüne kazylyk edýär+.

8-9Ol ähtini, müň nesle beren sözüni,

Ybraýym bilen eden ähtini,

Yshaga beren Öz wadasyny

elmydama ýatda saklaýar++.

10-11Diýdi: «Men size Kengan ýurduny,

mirasyňyza düşen paý hökmünde bererin».

Muny Ýakuba tassyklady kanun hökmünde,

Ysraýyla – müdimi äht hökmünde+.

12Şonda olar az sanlydylar,

gaty az we şol ýerde gelmişekdiler+.

13Geçýärdiler bir milletden başga millete,

bir şalykdan – başga şalyga.

14Reb olary ezmäge hiç ýol bermedi,

şolar sebäpli Ol şalara käýedi+.

15Diýdi: «Saýlap-seçenlerime siz el degirmäň,

pygamberlerime ýamanlyk etmäň»+.

16Şonda Reb ýurda açlyk düşürdi,

Onuň ähli azygyny weýran eýledi+.

17Öňlerinden bir adamy ýollady:

Ýusup gul edilip satyldy+.

18Onuň aýaklaryna zynjyr uruldy,

boýny demir halka salyndy.

19Rebbiň aýdanlary berjaý bolýança,

Onuň sözi Ýusuby synap barlady+.

20Patyşa adam iberip, ony boşatdy,

halklaryň hökümdary ony azat eýledi+.

21-22Oňa emeldarlarynyň üstünden ygtyýar berip,

ýaşulularyna paýhas öwretsin diýip,

Ýusuby öz öýüne hojaýyn etdi,

tutuş mülküne hökümdar goýdy+.

23Onsoň Ysraýyl Müsüre geldi,

Ýakup Ham ýurdunda gelmişek bolup ýaşady+.

24Reb Öz halkyny juda köpeltdi,

olary duşmanlaryndan kuwwatly etdi+.

25Hudaý bendeleriniň janyna kast etsinler diýip,

duşmanlaryň ýüreginde Öz halkyna ýigrenç döretdi+.

26Reb olaryň arasyna bendesi Musany

we seçip-saýlan Harunyny ýollady+.

27Olaryň arasynda görkezdiler Rebbiň alamatlaryny,

Ham ýurdunda – gudratlaryny+.

28Reb garaňky düşürdi, ýurdy garaňkyratdy,

Musa bilen Harun Onuň sözünden çykyp bilmedi+.

29Ol olaryň suwuny gana öwürdi.

Olaryň balyklaryny gyryp taşlady+.

30Müsür ýurdy, hatda şa otaglary-da,

gurbagalardan dos-doly boldy+.

31Reb buýurdy, siňek sürüsi geldi,

çirkeýler tutuş ýurtlaryny doldurdy+.

32Ol ýagyş deregine doly ýagdyrdy,

tutuş ýurtlaryna ýalynly ýyldyrymlar çakdyrdy+.

33Reb üzüm baglaryny, injir agaçlaryny urdy,

ýurtlaryndaky agaçlary çym- -pytrak etdi.

34Ol buýurdy: çekirtgeler,

san-sajaksyz ganat baglamadyk çekirtgeler

hüjüm eýledi+.

35Olar Müsürdäki ösümlikleriň baryny iýdi,

topragynyň hasylyny ýuwutdy.

36Reb öldürdi Müsürdäki nowbaharlary –

bar güýç-kuwwatlary bolan ilkinji zürýatlaryny+.

37Soňra Ysraýyllary ol ýerden altyn-kümüşli edip çykardy,

olaryň tireleriniň arasynda büdrän bolmady+.

38Olar çykyp gaýdansoňlar Müsür begendi,

çünki olar zerarly üstlerine howp- -hatar abandy+.

39Reb örtgi hökmünde ýaýdy buludy,

gije yşyk bersin diýip – alawy+.

40Dilediler, Ol bedene iberdi,

gögüň çöregini bolelin berdi+.

41Ol gaýany ýardy, suw çogup çykdy,

ol çölüstanlykda derýa deý akdy+.

42Çünki Öz bendesi Ybraýyma

beren mukaddes wadasyny Ol ýada saldy+.

43Ol şatlyk bilen çykardy Öz halkyny,

nagma bilen çykardy seçip-saýlanlaryny+.

44-45Olar Hudaýyň parzlaryny saklary ýaly,

Onuň kanunlaryny berjaý ederi ýaly,

başga milletleriň ýurduny olara berdi.

Olar şol halklaryň ekinleriniň hasylyny ordular.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

105-nji mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Şükür ediň, çünki Ol ýagşy,

Onuň söýgüsi baky+.

2Rebbiň beýik işlerini beýan edip biljek barmyka?

Oňa laýyk şan-şöhrat aýdyp biljek barmyka?

3Adalaty goraýanlar,

elmydama dogrulyk edýänler nähili bagtly!+

4-5Ýa Reb, halkyňa merhemet edeniňde,

meni ýada sal.

Seniň seçip-saýlanlaryňyň abadanlygyny görüp bilerim ýaly,

halkyňyň şatlygyna şatlanyp bilerim ýaly,

saýlan halkyň bilen bile magtanyp bilerim ýaly,

olary halas edeniňde maňa kömek et.

6Biz hem ata-babalarymyz deý günä işleri etdik,

ýazykly bolduk, ýamanlyk etdik+.

7Ata-babalarymyz Müsürde gudratlaryňa düşünmediler,

boldan-bol sadyk söýgiňi ýatlamadylar.

Gyzyl deňziň[*] ýakasynda baş galdyrdylar+.

8Emma Ol gudratyny bildirmek üçin,

Öz adynyň hatyrasyna olary halas eýledi+.

9Ol Gyzyl deňze buýurdy, ol hem gurady,

olary çuňlukdan gury ýerden kimin geçirdi+.

10Olary duşman elinden halas eýledi,

olary ýagynyň penjesinden Ol azat etdi+.

11Suwlar duşmanlarynyň üstüni örtdi,

olardan hiç biri aman galmady+.

12Şonda Onuň sözlerine uýdular,

Oňa şöhrat nagmasyny aýtdylar+.

13Emma olar Onuň işlerini tiz unutdylar,

Onuň maslahatyna garaşmadylar+.

14Olar çölde açgözlüge göwün berdiler,

çöl-beýewanda Hudaýy synap gördüler+.

15Ol olaryň dileglerini bitirdi,

emma üstlerine gyrgyn iberdi+.

16Olar düşelgede Musa,

Rebbiň ruhanysy Haruna görip boldular+.

17Ýer ýarylyp Datany ýalmap ýuwutdy,

Abyramyň toplanyşygynyň üstüni örtdi+.

18Olaryň toplanyşygynda ot alawlady,

erbetleri ýalyn ýandyrdy+.

19Olar Horepde[*] öküziň heýkelini ýasap,

guýma buta sežde etdiler+.

20Olar Hudaýyň şan-şöhratyny

ot iýýän öküziň şekiline çalyşdy+.

21-22Olar Hudaýy –

Müsürde beýik işleri,

Ham ýurdunda gudratlary işleri,

Gyzyl deňizde haýbatly işleri

eden Halasgärlerini ýatdan çykardy+.

23Ol olary ýok etmek howpuna saldy,

emma Musa, Onuň saýlany, Oňa töwella etdi,

Onuň ýandyryjy gazabyn sowdy+.

24Olar gözel ýurdy äsgermediler,

Onuň beren sözüne ynanmadylar+.

25Öz çadyrlarynda hüňürdeşdiler,

Rebbiň sesini diňlemediler.

26-27Şoňa görä, olary çölde ýoklaryn diýip,

milletler arasyndan zürýatlaryny ýoklaryn diýip,

olary ýer ýüzüne dargatjak diýip,

elini galdyryp, Reb kasam etdi+.

28Soňra Bagalpegor butuna bil bagladylar,

ölülere bagyş edilen gurbanlyklary olar iýdiler+.

29Olar edenleri bilen Rebbi gazaplandyrdy,

mergi olaryň başyna indi.

30Şonda Pinehas durup töwella etdi,

mergi togtady+.

31Bu oňa dogrulyk hökmünde

nesillerboýy baky saýyldy+.

32Olar Meribanyň boýunda Rebbi gazaplandyrdy,

Musa olar zerarly oňaýsyz ýagdaýa galdy+.

33Çünki olar onuň ruhuny gaýgylandyrdy,

onuň dili oýlanyşyksyz sözleri aýtdy+.

34Olar Rebbiň buýranlaryny berjaý etmediler –

olar halklary ýoklamadylar+.

35Gaýtam milletlere garyşyp,

olaryň däp-dessuryna eýerdiler+.

36Olaryň butlaryna hyzmat etdiler,

butlar hem olara duzak boldular+.

37Olar öz ogullaryny we gyzlaryny

galp hudaýlara gurban etdiler+.

38Olar ogullaryny we gyzlaryny

Kengan butlaryna gurban etdiler,

olaryň bigünä ganyn dökdüler;

ýurdy gan bilen haramladylar+.

39Edenleri bilen haram boldular,

öz işleri arkaly zyna etdiler.

40Reb Öz halkyna garşy gazaba mündi,

saýlap-seçen halkyny Ol ýigrenç saýdy.

41Olary milletleriň eline berdi,

olary ýigrenýärler üstlerinden agalyk sürdi+.

42Duşmanlary olara jebir çekdirdi,

olary güýç bilen boýun egdirdi+.

43Ol ençeme gezek olary halas eýledi,

emma olar pällerinden ýaňa baş galdyrdylar,

öz günäleri zerarly kemsidildiler+.

44Emma Ol dat-perýatlaryny eşiden wagty,

olaryň muşakgatlaryna nazar aýlady+.

45Olaryň hatyrasyna Öz ähtini ýadyna saldy,

sadyk söýgüsiniň bollugyna görä rehim eýledi+.

46Olary ýesir edenleriň kalbyna

olar babatda rehim-şepagat saldy+.

47Eý, Hudaýymyz Reb, bizi halas et!

Mukaddes adyňa şükürler eder ýaly,

Seniň şöhratyňa buýsanar ýaly,

milletleriň arasyndan bizi toplap al.

48Ysraýyl Hudaýy Rebbe

ezelden ebedä çenli alkyşlar bolsun!

Ähli halk, goý, «Omyn!» diýsin.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

106-njy mezmur

BÄŞINJI KITAP

(106 – 150-nji mezmurlar)

1«Rebbe şükür ediň, çünki Ol ýagşy,

Onuň söýgüsi baky!» –+

2diýip, Rebbiň azat edenleri, goý, aýtsyn.

Ol olary duşman elinden halas eýledi,+

3olary ýat ýurtlardan ýygnap jemledi:

gündogardan hem günbatardan

demirgazykdan hem günortadan.

4Olar çöl-beýewanda sergezdan boldy,

ilatly şähere eltýän ýoly tapyp bilmedi.

5Açlygyň, teşneligiň derdinden ýaňa,

olarda ysgyn-mydar galmady.

6Olar muşakgatlarynda Rebbi çagyrdy,

Ol hem görgülerinden halas eýledi.

7Olar mesgen tutar ýaly şähere baryp ýetýänçä,

Ol olary göni ýoldan ýöretdi.

8Rebbiň sadyk söýgüsi üçin,

adamzada edýän ajaýyp işleri üçin,

goý, olar Oňa şükürler etsin.

9Çünki Ol teşne jany gandyrýar,

ajygany näz-nygmatdan doýurýar+.

10Olar garaňkylykda we tümlükde ýaşady,

zynjyrlara, jebir-jepa baglandy+.

11Çünki olar Hudaý sözüne tabyn bolmandy,

Beýik Hudaýyň öwüdine äsgermezlik edipdi+.

12Reb agyr zähmet arkaly olary boýun egdirdi:

ýykyldylar, asla ýardam beren bolmady+.

13Olar muşakgatlarynda Rebbi çagyrdy,

Ol hem görgülerinden halas eýledi.

14Olary garaňkylykdan we tümlükden çykardy,

olaryň zynjyrlaryny gyryp taşlady.

15Rebbiň sadyk söýgüsi üçin,

adamzada edýän ajaýyp işleri üçin,

goý, olar Oňa şükürler etsin.

16Çünki Ol bürünç derwezeleri çym-pytrak etdi,

demir söýeleri ikä bölüp taşlady+.

17Öz günäli ýollary we etmişleri zerarly,

akylsyzlar jebir-jepalar çekdi.

18Olar iýmitiň islendigini ýigrendi,

ölüm derwezeleriniň agzyna bardy+.

19Olar muşakgatlarynda Rebbi çagyrdy,

Ol hem görgülerinden halas eýledi.

20Ol sözüni iberdi we şypa berdi,

olary gabra inmekden halas eýledi+.

21Rebbiň sadyk söýgüsi üçin,

adamzada edýän ajaýyp işleri üçin,

goý, olar Oňa şükürler etsin,

22şükür gurbanlyklaryny, goý, hödürlesin,

Onuň işlerini şatlyk nagmasynda beýan eýlesin+.

23Deňizdäki gämilerde ýüzýänler,

haýbatly suwlarda söwda edýänler

24Rebbiň işlerini,

çuňluklardaky ajaýyp işlerini gördüler:

25Ol buýurdy-da, tupanly gaý turuzdy,

ol hem deňziň tolkunlaryny galkdyrdy+.

26Gämiçiler göge galdy, çuňluga indi,

gorkudan ýaňa janlary çykara geldi.

27Serhoş kimin yranyp entirekledi,

akyl-huşlary başyndan uçdy+.

28Olar muşakgatlarynda Rebbi çagyrdy,

Ol hem görgülerinden halas eýledi.

29Ol tupany asudalyga öwürdi,

deňiz tolkunlary köşeşdi+.

30Şatlandylar, çünki ümsümlik boldy,

Ol olaryň islän gämi duralgasyna ýetirdi.

31Rebbiň sadyk söýgüsi üçin,

adamzada edýän ajaýyp işleri üçin,

goý, olar Oňa şükürler etsin.

32Olar halk jemagatynda Ony beýgeltsin,

ýaşulular mejlisinde Ony şöhratlandyrsyn.

33-34Reb ýurt ilatynyň erbetlikleri zerarly,

derýalary öwürýär çölüstanlyga,

suwuň gözbaşlaryny – teşne topraga,

bereketli topragy – şorluk ýerlere++.

35Ol çöli öwürýär kak köllerine,

gurak topragy – suw gözbaşyna+.

36Ol şol ýerde aç-suwsuzlary ýaşadýar,

olar hem ýaşamak üçin şäher gurunýar.

37Olar meýdanlara ekin ekýär, üzüm baglaryny oturdýar

hem-de boldan – bol hasyly alýar.

38Hudaýyň berekedi arkaly olar köpelýär,

Ol mal-garalaryny hiç azaltmaýar+.

39Emma mätäçler ezýet, muşakgat, hasrat zerarly,

azalyp, boýun egdirilende,

40Ol şazadalaryň üstüne betnamlyk guýýar,

olary ýol-ýodasyz çölde sergezdan edýär+.

41Mätäji bolsa görgülerinden dyndyrýar,

onuň maşgalasyny süri kimin köpeldýär+.

42Ýüregi dogrular muny görüp şatlanýar,

erbetler bolsa agzyny ýumýar+.

43Paýhasy bolan muňa üns bersin,

Rebbiň sadyk söýgüsini aňlasyn+.

107-nji mezmur

1⚫Nagma. Dawudyň mezmury

2Ýüregim sarsmaz, eý, Hudaý, sarsmaz meniň ýüregim:

men nagmalar aýdyp, mukam çalaryn+.

3Oýan sen, eý, meniň ýüregim.

Oýanyň, arfa hem lira!

Men daňy oýararyn nagmalar bilen+.

4Ýa Reb, halklar arasynda Saňa şükür ederin,

milletler arasynda Saňa nagma aýdaryn.

5Çünki Seniň söýgiň göklere ýetýär,

wepalylygyň bulutlara direýär+.

6Eý, Hudaý, göklerden-de ýokary beýgel,

tutuş ýer ýüzüne dolsun Seniň şöhratyň!

7Öz söýýänleriňiň gutulyp bileri ýaly,

goluň bilen halas et, maňa jogap ber.

8Wada berdi Hudaý Öz mukaddes öýünden:

«Uly şatlyk bilen Men Şekemi bölerin

hem-de Sukot deresini ölçärin+.

9Gilgat Meniňki, Manaşa Meniňki,

Efraýym – tuwulgam,

Ýahuda – patyşalyk hasam.

10Mowap – ýuwunmak üçin legenim,

Edomyň üstüne zyňaryn Men çarygymy.

Pilişt topragynda ýeňiş dabarasy bilen gygyraryn Men».

11Berk gala kim meni elter?

Meni Edoma kim alyp gider?

12Eý, Hudaý, eýsem Sen bizi ret edäýdiňmi?

Eý, Hudaý, indi goşunlarymyz bilen gitjek dälmi Sen?

13Duşmanlarymyzy ýeňmäge bize kömek et,

sebäbi ynsan kömegi biderek zatdyr+.

14Hudaý arkaly ýeňiş gazanarys,

duşmanlarymyzy depelejek Oldur.

108-nji mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury

Dymma, eý, senamyň Hudaýy!+

2Çünki erbetler, hilegärler maňa garşy agzyny açyp,

ýalançy dilleri bilen garşyma olar gepleýär+.

3Olar ýigrenç sözleri bilen meni gurşaýar,

sebäpsiz ýere meniň bilen uruşýar+.

4Men olar üçin doga-dileg edýärin,

olar bolsa söýgime derek meni ýazgarýar.

5Olar ýagşylygyma ýamanlyk edýär,

söýgime derek meni ýigrenýär+.

6Olar şeýle diýýär:

«Goý, onuň garşysyna erbet adam çyksyn,

garalawjy onuň sagynda dursun+.

7Işine garalanda, aýyply çyksyn,

onuň doga-dilegi günä saýylsyn+.

8Onuň günleri sanlyja bolsun,

başga onuň ornuny alsyn+.

9Onuň çagalary, goý, ýetim bolsun,

aýaly hem dul bolup galsyn+.

10Çagalary entäp, goý, gedaý gezsin,

harabalyklaryndan çykarylyp, çörek dilesin+.

11Süýthor onuň bar zadyny garbasyn,

agyr zähmetiniň rähnetini keseki görsün.

12Hiç kim oňa, goý, merhemet etmesin,

ýetimlerine hiç kimiň haýpy gelmesin.

13Goý, onuň nesli kesilsin,

geljekki nesilden onuň ady, goý, öçürilsin+.

14Atalarynyň günäsi elmydama Rebbiň öňünde,

goý, ýatlanylsyn,

ejesiniň ýazygy öçürilmesin!+

15Goý, günäleri elmydama Rebbiň öňünde bolsun,

ýer ýüzünde ýatlanmaz ýaly, goý, Ol ony kesip taşlasyn+.

16Çünki ol merhemet etmegi ýada salmady,

gaýtam garyby, mätäji, ýüregi gamlyny

öldürjek bolup, olary yzarlap gezdi.

17Ol gargyşy söýdi; goý, gargyşy öz başyndan insin,

ol hiç kime ýagşylygy arzuwlamady,

goý, oňa-da hiç kim ýagşylygy arzuw etmesin!

18Ol gargyşy don edip geýdi:

goý, ol suw kimin siňsin onuň tenine,

ýag kimin – onuň süýeklerine+.

19Şoňa görä, goý, ol eşik kimin ony dolasyn,

günde guşanýan guşagy bolsun».

20Goý, Rebbe meni ýamanlaýanlaryň,

janyma garşy söz aýdýanlaryň aljak almyty

şular deý bolsun.

21Emma Sen, eý, Hökmürowan Reb,

meniň bähbidimi ara Öz adyň hatyrasyna

Sadyk söýgiňiň ýagşydygy sebäpli, meni halas et+.

22Çünki men garyp we mätäçdirin,

ezýet çekýär meniň ýüregim+.

23Agşam kölegesi dek ýitip gidýärin,

olar meni çekirtge deý kakýarlar+.

24Agyz beklemeden ýaňa dyzymyň kuwwaty gaçdy,

göwräm ýagsyzlykdan ýaňa horlanyp galdy.

25Meni ýamanlaýanlara boldum bir gülki,

meni görenlerinde ýaýkaýar olar başyny.

26Ýa Reb, Hudaýym, maňa kömek et,

Öz sadyk söýgiň hatyrasyna meni halas et.

27Bilsinler bu işde Seniň eliň bardygyny,

ýa Reb, muny Seniň edendigiňi.

28Goý, olar gargabersin, emma Sen ak pata berersiň!

Olar baş galdyrýar, emma masgara bolar,

Seniň bendäň bolsa şadyýan bolar.

29Meni ýazgarýanlar betnamlyga bürensin,

goý, olar ryswalygyny don edip geýsin+.

30Men Rebbe köp şükür etjek,

uly jemagatda Ony şöhratlandyrjak.

31Çünki Ol mätäjiň sagynda durýar,

ony ölüme höküm edýänleriň elinden halas eýleýär+.

109-njy mezmur

Dawudyň mezmury

1Hudaý rebbime[*] şeýle sözledi:

«Duşmanlaryňy aýak astyna salýançam,

Meniň sagymda otur»+.

2Reb Siondan[*] uzadar şalyk hasaňy,

duşmanlaryňa ýöret sen öz hökümiňi+.

3Söweş günüňde gerçekleriň

mukaddes şöhrata beslenip, meýletin bolar,

ýaşlygyň säher çygy deý dolanyp geler.

4Reb ant içdi, Ol ondan dänmez:

«Mäliksadyk derejesindäki

müdimilik ruhanysyň sen»+.

5Taňry seniň tarapdaryňdyr:

Ol gazaba münen gününde

şalary kül-peýekun eder+.

6Reb milletlere höküm çykarar,

olaryň ýurduny läşlerinden doldurar.

Ol tutuş ýeriň ýüzünde

baştutanlary kül-peýekun eder+.

7Sen bolsa ýoldaky çeşmeden içip,

öz başyňy belent tutarsyň.

110-njy mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Alef

Men dogrularyň mejlisinde we jemagatda

Bet

tutuş kalbym bilen Rebbe şükür ederin+.

Gimel

2Beýikdir Rebbiň işleri,

Dalet

olary agtarýar bar muşdaklary+.

He

3Onuň işi dabaradan, şöhratdan doly,

Waw

Onuň dogrulygy dowam edýär ebedi+.

Zaýin

4Ol ýatdan çykmajak gudratly işleri etdi,

Ḥet

Reb merhemetli hem-de rehimli+.

Ṭet

5Ol Özünden gorkýanlara berýär rysgaly,

Ýod

eden ähti ýadyndadyr müdimi+.

Kaf

6Ol halkyna işleriniň gudratyny görkezdi:

Lamed

milletleriň mirasyny olara berdi.

Mem

7Onuň elleriniň işleri wepaly we adalatly,

Nun

Onuň bar buýruklary ygtybarlydyr.

Sameh

8Elleriniň işleri berkarar edildi asyrlarboýy,

Ğaýin

wepalylyk we dogrulyk olaryň binýatlary.

Pe

9Reb Öz halkyny halas eýledi,

Tsadi

Öz ähtini baky buýurdy;

Onuň ady mukaddes hem-de wehimli+.

Reş

10Rebden gorkmak – danalyk başy,

Şin

muny amal edýänleriň düşünjeleri dogry.

Taw

Onuň senasy dowam edýär asyrlarboýy+.

111-nji mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Alef

Rebden gorkýan,

Bet

buýruklaryndan lezzet alýan nähili bagtly!+

Gimel

2Onuň zürýady ýurtda kuwwatly bolar,

Dalet

dogrularyň nesli bereket tapar+.

He

3Bolelinlik, baýlyk onuň öýünde bolar,

Waw

dogrulygy dowam eder asyrlarboýy+.

Zaýin

4Dogry ynsan üçin hatda garaňkyda nur dogar,

Ḥet

ol mähriban, dogruçyl we rehimlidir+.

Ṭet

5Jomart, karz berýän ynsan gowudyr,

Ýod

ol işlerini adalatly ýola goýýandyr+.

Kaf

6Çünki dogry ynsan hiç haçan sarsmaz,

Lamed

müdimilik ol unudylmaz+.

Mem

7Ol şum habardan gorkmaz,

Nun

Rebbe bil baglap, ýüregi sarsmaz+.

Sameh

8Onuň ýüregi mäkäm,

Ğaýin

ol asla eýmenmez,

iň soňunda duşmanlarynyň ýeňlişin görer+.

Pe

9Ol sahylyk bilen paýlady, mätäje berdi,

Tsadi

onuň dogrulygy dowam eder ebedi,

at-abraýy bilen bile artýar kuwwaty+.

Reş

10Erbet adam muny görüp, gazaba münýär,

Şin

dişini gyjaýar we ruhdan düşýär;

Taw

erbet adamyň göwün islegleri puç bolar+.

112-nji mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Eý, Rebbe hyzmat edýänler, şöhratlandyryň,

Rebbiň adyna şan-şöhrat bolsun!

2Şindiden ebedä çenli

Rebbiň ady alkyşly bolsun!+

3Günüň dogýan ýerinden batýan ýerine çenli,

Rebbiň adyna şan-şöhrat bolsun!+

4Reb ähli milletlerden belentde,

Onuň şan-şöhraty gökler üstünde+.

5Eýsem Hudaýymyz Reb kimin barmy?

Ol göklerde oturan bolsa-da,+

6eglip, göge, ýere nazar aýlaýar+.

7Ol garyplary ýerden galdyrýar,

mätäçleri kül içinden çykarýar,+

8olary şazadalaryň ýanynda,

Öz halkynyň şazadalary bilen oturdýar.

9Önelgesiz aýalyň öýüni dikýär,

ony çagalaryna guwandyryp, bagtyýar edýär.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

113-nji mezmur

1Ysraýyl Müsürden çykyp gaýdanda,

Ýakup nesli dili başga halkdan gaýdanda,+

2Ýahuda Hudaýyň mukaddes öýüne,

Ysraýyl hem Onuň şalygyna öwrüldi.

3Deňiz görüp, ökje göterdi,

Iordan derýasy ters ugra akdy+.

4Daglar bökjekleşdi goçlar ýaly,

depeler hem – guzular ýaly+.

5Eý, deňiz, näme üçin gaçdyň?

Eý, Iordan derýasy, näme üçin tersine akdyň?

6Eý, daglar, näme üçin bökjekleşdiňiz siz goçlar ýaly,

depeler hem – guzular ýaly?

7-8Gaýany suw howzuna öwürýän,

çakmak daşy suw gözbaşyna öwürýän

Rebbiň öňünde,

Ýakup Hudaýynyň öňünde titre, ýer ýüzi!+

9Bize däl, ýa Reb, bize däl,

söýgiň we wepadarlygyň hatyrasyna

şan-şöhrat ber Sen Özüňe!

10«Hany olaryň Hudaýy?» diýip,

näme üçin milletler aýtsyn?!+

11Biziň Hudaýymyz göklerde

Ol göwnüniň islän zadyny edýär+.

12Milletleriň butlary kümüş, tylladyr,

olar ynsan elleriniň işidir+.

13Olaryň agzy bar, ýöne gürlemeýär,

gözleri bar, ýöne görmeýär+.

14Gulaklary bar, ýöne eşitmeýär,

burunlary hem ys-kok almaýar.

15Elleri bar, ýöne hiç zat duýmaýar,

aýaklary bar, ýöne ýöremeýär,

bogazlaryndan ses-üýn çykmaýar+.

16Şolar dek bolar olary ýasanlar,

we olara bil baglan ähli ynsanlar+.

17Eý, Ysraýyl, Rebbe bil bagla!

Ol seniň kömegiň hem-de galkanyň.

18Eý, Harunyň nesli, Rebbe bil bagla!

Ol seniň kömegiň hem-de galkanyň+.

19Eý, Rebden gorkýan, Oňa bil bagla!

Ol seniň kömegiň hem-de galkanyň.

20Reb bizi ýadyna saldy,

Ol bize ak pata berer.

Ol Ysraýylyň nesline ak pata berer,

Ol Harunyň nesline ak pata berer.

21Rebden gorkýanlara,

uly-kiçä ak pata berer;

22goý, Reb sizi hem-de

zürýatlaryňyzy köpeltsin;+

23goý, gögi-ýeri ýaradan Reb

size ak pata bersin.

24Gökler Rebbiňkidir,

ýeri bolsa Reb ynsan ogullaryna berdi.

25Merhumlar, gabra inýänleriň hiç biri

Rebbi şöhratlandyrmaýar+.

26Emma şindiden ebedä çenli,

biz Rebbe aýtjak alkyşy.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

114-nji mezmur

1Rebbi söýýärin,

çünki Ol eşitdi sesimi, dat-perýadymy+.

2Ol maňa gulak goýandygy sebäpli,

Ony çagyraryn men ömürboýy.

3Ölüm tanaplary maňa oraldy,

ölüler dünýäsiniň sütemleri üstüme indi,

meni jebir-jepa, gam-gussa basdy+.

4Men şonda çagyrdym Rebbi:

«Ýa Reb, ýalbarýaryn, halas et meniň janymy!»

5Reb dogry we merhemetli,

biziň Hudaýymyz rehimli+.

6Reb goraýar sada ynsany,

tapdan düşenimde, Ol meni halas eýledi.

7Rahatlygyňa öwrül, eý, meniň janym,

çünki Reb saňa jomartlyk etdi+.

8Sen ölümden halas etdiň janymy,

gözýaşlardan – meniň gözümi,

büdremekden – aýaklarymy+.

9Men diriler diýarynda

Rebbiň huzurynda gezerin+.

115-nji mezmur

1«Ejirlerim juda köp» diýip gürledim,

ýöne şonda-da men iman etdim+.

2Howsala düşen wagtymda:

«Ähli ynsanlar ýalançy» diýdim+.

3Rebbiň maňa eden ýagşylyklarynyň

öwezini nädip dolaýyn+?

4Gutulyş pyýalasyny galdyryp,

Rebbim diýip Ony çagyraryn.

5Bütin halkynyň öňünde

Rebbe eden kasamlarymy berjaý ederin+.

6Rebbiň sadyklarynyň ölümi

Onuň üçin nähili agyr!+

7Ýa Reb! Men Seniň bendäň,

men Seniň bendäň, Seniň gyrnagyň ogly;

Sen zynjyrlarymy gyryp taşladyň+.

8Saňa şükür gurbanlygyny hödür ederin,

Rebbiň adyny men çagyraryn+.

9-10Bütin halkynyň öňünde,

Reb öýüniň howlularynda,

eý, Iýerusalim, seniň içiňde,

Rebbe eden kasamlarymy berjaý ederin.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!

116-njy mezmur

1Rebbe şöhratlandyryň, ähli milletler!

Ony beýgeldiň siz, eý, ähli halklar!+

2Çünki Onuň bize bolan söýgüsi uly,

Onuň wepadarlygy baky.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

117-nji mezmur

1Rebbe şükür ediň, çünki Ol ýagşy,

Onuň söýgüsi baky!+

2Goý, Ysraýyl diýsin:

«Onuň söýgüsi baky».

3Goý, Harunyň nesli diýsin:

«Onuň söýgüsi baky».

4Goý, Rebden gorkýanlar diýsin:

«Onuň söýgüsi baky».

5Darygan çagymda çagyrdym Rebbi,

Reb jogap berdi, göwnüme saldy giňligi+.

6Reb – tarapdarym, gorkmaýaryn men,

ynsan maňa näme edip bilsin+?

7Reb kömekçi dek tarapdarymdyr,

meni ýigrenýänlere dabaraly seretjekdirin+.

8Ynsana bil baglandan,

Rebbi pena edinmek ýagşy+.

9Şalara bil baglandan,

Rebbi pena edinmek ýagşy.

10Ähli milletler gurşap aldy daşymy,

Rebbiň ady bilen serpikdirdim olary+.

11Olar gurşap aldy meniň daşymy,

çar tarapdan gabady meni,

Rebbiň ady bilen serpikdirdim olary.

12Olar ary kimin meni gurşady,

ýöne ýandak ody dek söndi,

Rebbiň ady bilen serpikdirdim olary.

13Ýykylarym ýaly, gaty itildim,

emma Reb boldy meniň kömegim.

14Reb – güýjüm hem-de aýdymym,

Ol meniň Halasgärimdir+.

15Dogrularyň çadyrlarynda

şatlyk, ýeňiş nagmalary ýaňlanýar:

«Rebbiň goly zor işleri görkezýär!+

16Rebbiň goly belende galýar!

Rebbiň goly zor işleri görkezýär!»

17Men ölmerin, aman ýaşaryn

hem-de Rebbiň işlerini yglan ederin+.

18Reb meni berk jezalandyrdy,

emma ölüme meni bermedi.

19Açyň maňa dogrulyk derwezelerini,

men girip, Rebbe şükür edeýin+.

20Bu – Rebbiň derwezeleri,

dogrular ondan girerler+.

21Men Saňa şükür edeýin,

çünki jogap berdiň, meni halas eýlediň.

22Ussalaryň ret eden daşy,

binanyň burç daşy boldy+.

23Muny Reb etdi,

bu nazarymyzda täsin saýyldy.

24Bu – Rebbiň ýaradan güni,

geliň onda begeneli we şatlanaly.

25Ýa Reb, ýalbarýarys, halas et bizi,

Ýa Reb, ýalbarýarys, ber üstünligi.

26Reb adyndan gelýän bolsun alkyşly!

Reb öýünden siziň üçin etjek doga-dilegi+.

27Beýik Hudaýdyr,

üstümize nur saçan Oldur.

Gurbanlyk malyny alyň,

ony gurbanlyk sypasyna daňyň+.

28Sen – meniň Hudaýym, Saňa şükürler etjek,

Sen – meniň Hudaýym, men Seni beýgeltjek.

29Rebbe şükür ediň, çünki Ol ýagşy,

Onuň söýgüsi baky!+

118-nji mezmur

Alef

1Kämil ýoldan ýöreýänler,

Rebbiň kanunyna görä ýaşaýanlar bagtlydyr!+

2Onuň düzgünlerini saklaýanlar,

tutuş kalby bilen Ony agtarýanlar bagtlydyr!

3Olar nähak işi etmeýär,

olar Onuň ýollaryndan ýöreýär+.

4Buýruklaryňy yhlasly berjaý etmegi,

Sen emr etdiň.

5Parzlaryňy berjaý ederim ýaly,

hernä üýtgemesedi meniň ýollarym.

6Şonda tabşyryklaryňa nazar salanymda,

men utanmaryn+.

7Adalatly hökümleriňi öwrenen çagym,

päk ýürekden Saňa öwgi aýdaryn.

8Seniň parzlaryňy berjaý ederin,

bütinleý terk etmegin meni+.

Bet

9Ýaş ynsan ýoluny nädip päk saklap biler?

Ony Seniň sözüňe görä goramak bilen+.

10Seni agtarýaryn tutuş ýüregim bilen,

meni tabşyryklaryňdan azaşdyrma Sen+.

11Saňa garşy günä etmäýin diýip,

Seniň wadaňy ýüregimde aýap sakladym+.

12Ýa Reb, Saňa alkyşlar bolsun!

Maňa öwret Sen Öz parzlaryňy+.

13Agzyňdan çykan adalatly hökümleriň baryny,

men dilim bilen yglan edýärin+.

14Seniň düzgünleriňden lezzet alýaryn,

göýä ähli baýlyga eýe bolan ýaly bolýaryn+.

15Buýruklaryň barada men oýlanaryn,

Seniň ýollaryňa dykgat bererin+.

16Parzlaryňdan lezzet alaryn,

Seniň sözüňi men unutmaryn.

Gimel

17Ýaşap, sözüňi saklap bilerim ýaly,

Sen bendäňe et jomartlygy.

18Kanunyňyň ajaýyplygyny görerim ýaly,

Sen aç meniň gözlermi.

19Men bir gelmişek ýeriň ýüzünde,

Öz tabşyryklaryňy gizleme menden+.

20Adalatly hökümleriňe bolan küýsegim,

elmydama pagyş-para edýär meniň ýüregim+.

21Sen käýeýärsiň tabşyryklaryňdan azaşanlara:

tekepbirlere hem-de lagnatlylara+.

22Utanç bilen betnamlygy Sen menden aýyr,

çünki düzgünleriňi men saklandyryn.

23Hökümdarlar oturyp, maňa garşy dil birikdirýär,

bendäň bolsa parzlaryň barada oý-pikire batýar+.

24Seniň düzgünleriň – keýpiköklügim,

olar meniň – geňeşdarlarym.

Dalet

25Meniň janym gara ýere ýapyşýar,

Öz sözüňe laýyklykda maňa ber ömri.

26Men beýan edenimde öz ýollarymy,

Sen maňa berdiň jogaby;

öwret maňa Öz parzlaryňy.

27Maňa düşündir Öz düzgünleriňiň ýoluny,

ajaýyp işleriň barada men oýlanaýyn.

28Gaýgy-gamdan ýaňa janym basylýar,

Öz sözüňe laýyklykda maňa kuwwat ber+.

29Ýalan ýollary menden uzak et,

merhemetiň bilen maňa kanunyňy öwret.

30Wepalylyk ýoluny men saýlap aldym,

Seniň adalatly hökümleriňi öňümde goýdum.

31Ýa Reb, düzgünleriňden mäkäm ýapyşdym,

Sen meni utanja goýma.

32Tabşyryklaryňyň ýolundan ylgaýaryn men,

çünki Sen kalbymyň düşünjesini giňeltdiň.

He

33Ýa Reb, parzlaryňyň ýoluny öwret,

men ony ahyra çenli saklaryn.

34Maňa düşünje ber kanunyňy berjaý ederim ýaly,

ony tutuş ýüregim bilen saklarym ýaly+.

35Tabşyryklaryňyň ýolundan Sen meni ýöret,

çünki men ondan alýaryn lezzet.

36Diňe öz bähbidimi aramaz ýaly,

Öz düzgünleriňe tarap öwür ýüregimi+.

37Boş hysyrdylardan sow gözlerimi,

Öz ýollaryňda maňa ber ýaşaýyşy.

38Özüňden gorkýanlara berdiň wadany:

men–bendäň babatda hem tassykla ony.

39Menden sow gorkýan masgaralygymy,

çünki Seniň adalatly hökümleriň ýagşydyr.

40Jan-tenden küýseýärin buýruklaryňy,

Öz dogrulygyňda maňa ber ýaşaýyşy.

Waw

41Ýa Reb, Öz beren wadaňa görä,

sadyk söýgiň gelsin, halas et meni.

42Şonda özümi ýaňsylanlara jaýdar jogap bererin,

çünki Seniň sözüňe bil baglaýandyryn+.

43Hakykat sözüni bütinleý alma agzymdan,

çünki adalatly hökümleriňe umyt baglaýandyryn.

44Men dyngysyz, baky, ebedi

Seniň kanunyňy berjaý ederin.

45Men Seniň buýruklaryňy agtardym,

şonuň üçin erkanalykda gezerin.

46Şalaryň öňünde düzgünleriňi aýdaryn,

hiç utanmaryn+.

47Seniň tabşyryklaryňdan lezzet alýaryn,

çünki olary men söýýändirin+.

48Tabşyryklaryňy söýüp, olara tarap ellerimi gerýärin,

parzlaryň barada oýa batýaryn.

Zaýin

49Öz bendäňe beren sözüňi ýatla,

ol arkaly umyt berensiň maňa.

50Ol darygan günümde meniň tesellim,

çünki Seniň wadaň maňa ýaşaýyş berýär.

51Tekepbirler meni köp ýaňsylaýar,

şonda-da kanunyňdan ýüz öwürmeýän+.

52Gadymy adalatly hökümleriň barada oýlananymda,

ýa Reb, men tapýaryn teselli.

53Kanunyňy terk edýän erbetleri görenimde,

gahar-gazap gurşaýar meni+.

54Gelmişek bolup ýaşan her bir ýerimde,

Seniň parzlaryň aýdymym boldy+.

55Ýa Reb, Seni gijesine men ýatlaýaryn,

Seniň kanunyňy berjaý edýärin.

56Men şeýle durmuşy amal edýärin:

buýruklaryňy berjaý edýärin.

Ḥet

57Reb – meniň paýym

Seniň sözüňi saklamagy men wada etdim+.

58Tutuş kalbym bilen Saňa ýalbarýaryn:

«Öz wadaňa görä, maňa merhemet eýle».

59Öz ýollarym barada oýlananymda,

gadamymy düzgünleriňe tarap öwürdim.

60Tabşyryklaryňy berjaý etmeklik üçin

alňasap, olary gijikdirmedim.

61Erbetleriň tanaplary maňa duzak bolsa-da,

Seniň kanunyňy men unutmadym+.

62Seniň hökümleriň adalatlydygy üçin,

ýary gije turup, Saňa öwgi aýdýaryn+.

63Senden gorkýanlaryň baryna,

buýruklaryňy berjaý edýänleriň baryna

hemra bolýaryn.

64Ýa Reb, ýeriň ýüzi sadyk söýgiňden doly,

maňa öwret Öz parzlaryňy+.

Ṭet

65Ýa Reb, wadaňa görä,

Öz bendäňe etdiň Sen ýagşylygy.

66Maňa öwret paýhas bilen bilimi,

çünki tabşyryklaryňa men iman etdim.

67Ejir çekmezden öň men azaşypdym,

emma indi Seniň sözüňi berjaý edýärin.

68Sen ýagşysyň, edýärsiň ýagşylyklary,

maňa öwret Öz parzlaryňy+.

69Tekepbirler maňa myjabat atýar,

men bolsa tutuş kalbym bilen

buýruklaryňy berjaý edýärin+.

70Olaryň ýürekleri daşa öwrüldi, hiç zat duýmaýar,

men bolsa kanunyňdan lezzet alýaryn+.

71Seniň parzlaryňy öwrenmek üçin,

ejir çekenim maňa ýagşylyk boldy+.

72Seniň agzyňyň sözlän kanuny

maňa müňlerçe altyn-kümüşden gowy+.

Ýod

73Seniň elleriň meni ýaradyp, maňa durk berdi,

tabşyryklaryňy öwrenerim ýaly ber düşünjäni+.

74Senden gorkýanlar meni görüp şatlanar,

çünki Seniň sözüňe umyt bagladym+.

75Ýa Reb, bilýärin: adyldyr Seniň hökümleriň,

wepalylygyň sebäpli maňa ejir çekdirdiň.

76Öz bendäňe beren wadaňa görä,

sadyk söýgiň maňa teselli bolsun.

77Rehim et, goý, men ýaşaýyn

çünki kanunyň – keýpiköklügim.

78Tekepbirler, goý, utanja galsyn,

çünki olar nähak ýere şyltak atdylar,

men bolsa buýruklaryň barada oýa bataryn.

79Senden gorkýanlar düzgünleriňi bileri ýaly,

goý, olar maňa öwrülsin.

80Utanja galmazym ýaly,

kalbym parzlaryňda, goý, kämil bolsun+.

Kaf

81Halas edişiňe intizar bolup, janym örtenýär,

men Seniň sözüňe umyt baglaýan.

82Seniň wadaňa intizar meniň gözlerim,

«Haçan teselli berersiň?» diýip soraýan+.

83Tüsseden zaýalanan meşik deý boldum,

emma Seniň parzlaryňy men unutmadym.

84Seniň bendäň garaşmaly haçana çenli?

Aňtaýjylaryma haçan çykarjak Sen hökümiňi+?

85Tekepbirler maňa çukur gazdylar,

olar Seniň kanunyňa görä ýaşamaýarlar+.

86Seniň tabşyryklaryňyň bary ygtybarlydyr,

maňa kömek et, olar nähak ýere azar berýärler.

87Olar meni tas ýok edipdi ýeriň ýüzünden,

şonda-da buýruklaryňy men terk etmedim.

88Agzyňyň düzgünlerini saklap bilerim ýaly,

Öz sadyk söýgiňde maňa ber ýaşaýyşy.

Lamed

89Ýa Reb, Seniň sözüň göklerde

baky berkarar boldy+.

90Wepalylygyň dowam edýär nesillerboýy,

Sen dünýäni gurduň, ol hem mäkäm dur+.

91Ähli zat şu güne çenli belleýşiň dek dur,

çünki olar Saňa gulluk edýärler+.

92Eger kanunyň keýpiköklügim bolmadyk bolsa,

ýok bolup giderdim gaýgy-gamymda.

93Asla unutmaryn buýruklaryňy,

çünki olar arkaly maňa ýaşaýyş berdiň.

94Men Seniňki, meni halas et,

çünki buýruklaryňa berdim men dykgat.

95Erbetler meni ýok etjek bolup, bukuda ýatýar,

men bolsa düzgünleriň barada pikire batýan.

96Gördüm ähli kämillikleriň çäklidigini,

emma Seniň tabşyryklaryň çendenaşa giň.

Mem

97Seniň kanunyňy juda söýýärin!

Ol uzakly gün meniň oýlanmalarym.

98Seniň tabşyrygyň meni duşmandan paýhasly edýär,

çünki ol elmydama meniň aňymda+.

99Ähli halypalarymdan paýhasly boldum,

çünki Seniň düzgünleriň – oýlanmalarym.

100Ýaşululardan-da köp aňlaýandyryn,

çünki buýruklaryňy berjaý edýärin+.

101Seniň sözüňi saklamak üçin,

ähli ýaman ýoldan men gaça durdum+.

102Seniň hökümleriňden ýüz öwürmedim,

çünki maňa Sen tälim berdiň.

103Seniň wadaň maňa nähili süýji!

Ol agzyma baldan-da süýji!+

104Buýruklaryň arkaly boldum paýhasly,

şonuň üçin ýigrenýärin her ýalan ýoly.

Nun

105Seniň sözüň – çyra aýaklaryma,

ol – ýagtylyk meniň ýodama+.

106Adalatly hökümleriňi berjaý ederin diýip,

men kasam etdim we berjaý etdim+.

107Men jebir-jepalar çekdim;

Ýa Reb, Öz wadaňa görä ber ýaşaýyşy.

108Ýa Reb, gurbanlyk hökmünde kabul et alkyşlarymy

hem-de öwret maňa adalatly hökümleriňi.

109Janym dyngysyz howp astynda bolsa-da,

Seniň kanunyňy unutmaýaryn.

110Erbetler maňa duzak gursa-da,

Seniň buýruklaryňdan azaşmaýaryn+.

111Seniň düzgünleriň – baky mirasym,

çünki olar meniň ýürek şatlygym+.

112Seniň parzlaryňy berjaý etmegi

ýüregime düwdüm baky, ahyra çenli.

Sameh

113Ikiýüzlüleri men ýigrenýärin,

Seniň kanunyňy bolsa söýýärin.

114Sen meniň gizlenýän ýerim hem-de galkanym,

men Seniň sözüňe umyt baglaýaryn+.

115Eý, betkärler, menden aýrylyň,

men Hudaýymyň tabşyryklaryny berjaý edeýin+.

116Wadaňa görä meni söýgetle, goý, men ýaşaýyn,

öz umydymdan hiç utanmaýyn.

117Maňa daýanç bol, halas bolaýyn,

parzlaryňa elmydama dykgat bereýin.

118Parzlaryňdan azaşanlary Sen ret edýärsiň,

çünki olaryň hilesi puçdur.

119Çöp-çör kimin taşlaýarsyň ýer ýüzündäki ähli erbetleri,

şoňa üçin men söýýärin düzgünleriňi.

120Seniň wehimiňden titreýär tenim,

men gorkýaryn hökümleriňden+.

Ğaýin

121Adalatly we hak işleri etdim,

meni sütemkärlerimiň eline berme.

122Kepillendir Öz bendäňiň abadanlygyny,

tekepbirler ezmesin meni+.

123Halas edişiňe, dogry wadaňyň berjaý bolmagyna

meniň gözlerim intizar galdy+.

124Bendäňe sadyk söýgiňde gara,

parzlaryňy öwret Sen maňa.

125Men Seniň bendäň, paýhas ber maňa,

akyl ýetireýin düzgünleriňe.

126Indi Rebbiň hereket etmeli wagty,

çünki ynsanlar bozdular Seniň kanunyňy.

127Men welin altyndan, sap altyndan-da köp

söýýärin Seniň tabşyryklaryňy+.

128Dogry saýýaryn ähli buýruklaryňy,

ýigrenýärin her ýalan ýoly.

Pe

129Ajaýypdyr Seniň düzgünleriň,

şonuň üçin olary berjaý edýärin.

130Sözleriňiň beýany ýagtylyk berýär,

sada ynsanlara düşünje berýär+.

131Tabşyryklaryňa bolan küýsegden ýaňa,

agzymy açamda-da, howa ýetmeýär maňa+.

132Adyňy söýýänlere edişiň ýaly,

nazar salyp, maňa merhemet eýle.

133Öz wadaňa görä mäkäm et ädimlerimi,

hiç bir ýamanlyk üstümden höküm sürmesin.

134Ynsan süteminden azat et meni,

men Seniň buýruklaryňy berjaý edeýin.

135Bendäňiň üstüne saç ýüzüň nuruny,

maňa öwret Öz parzlaryňy+.

136Gözlerimiň ýaşy sil deýin akýar,

çünki ynsanlar kanunyňy berjaý etmeýär+.

Tsadi

137Ýa Reb, Sen – dogry,

Seniň hökümleriň hem adalatly.

138Seniň buýran düzgünleriň

adyl hem-de juda wepaly.

139Yhlasym meni ýakyp-ýandyrýar,

çünki duşmanlarym unudýar Seniň sözüňi.

140Seniň wadaň örän ygtybarlydyr,

Seniň bendäň ony söýýändir+.

141Äsgerilmän, kemsidilsem-de,

unutmaýaryn buýruklaryňy.

142Seniň dogrulygyň – baky dogrulyk,

Seniň kanunyň hem hak+.

143Muşakgat we külpet üstüme indi,

şonda-da tabşyryklaryňdan lezzet alýaryn.

144Seniň düzgünleriň dogry asyrlarboýy,

maňa paýhas ber, goý, men ýaşaýyn.

Ķof

145Tutuş ýüregim bilen perýat edýärin,

Ýa Reb, maňa jogap ber,

men parzlaryňy berjaý edeýin.

146Seni çagyrýaryn, meni halas et,

düzgünleriňi berjaý edeýin.

147Gün dogmanka turup, perýat edýärin,

Seniň sözüňe umyt baglaýaryn+.

148Seniň wadaň barada oýlanmak üçin,

gözlerim uzakly gijäni oýa geçirdi.

149Öz sadyk söýgiňe görä eşit sesimi,

ýa Reb, adalatyňa görä maňa ber ýaşaýyşy.

150Meni ýaman niýet bilen yzarlaýanlar ýakyna geldi,

olar Seniň kanunyňdan uzakdadyrlar.

151Emma Sen ýakynsyň, ýa Reb.

Seniň tabşyryklaryň ählisi hakdyr+.

152Bilýärdim ozaldan bäri:

Seniň düzgünleriň baky berkarar.

Reş

153Jebir-jepamy gör-de, halas et meni,

çünki unutmaýan men kanunyňy.

154Hakymy alyp ber, azat et meni,

wadaňa görä maňa ber ýaşaýyşy+.

155Halas bolardan uzakdyr erbetler,

çünki olar agtarmaýar Seniň parzlaryňy.

156Ýa Reb, ägirt Seniň rehimiň,

maňa adalatly hökümleriňe görä ber ýaşaýyşy+.

157Meni aňtaýanlar hem-de duşmanlarym köp,

emma şonda-da düzgünleriňden çykýan däldirin+.

158Ýigrenç bilen garaýaryn men dönüklere,

olar buýruklaryňy berjaý etmeýär+.

159Gör, nähili söýýärin buýruklaryňy!

Sadyk söýgiňe görä ber ýaşaýyşy.

160Ýa Reb, hakykatdyr Seniň sözleriň!

Adalatly hökümleriňiň bary asyrlarboýy+.

Şin

161Şazadalar meni nähak ýere aňtaýar,

emma ýüregim Seniň sözüňden gorkýar+.

162Uly hazyna edinen kimin,

Seniň wadaňa begenýärin men+.

163Ýalany ýigrenip, ony nejis saýýaryn,

men Seniň kanunyňy söýýärin.

164Seniň adalatly hökümleriň üçin,

günde ýedi gezek Seni şöhratlandyrýaryn.

165Uly abadanlyk bar kanunyňy söýýänler üçin,

olar asla büdremez.

166Ýa Reb, halas edişiňe umyt baglaýaryn,

tabşyryklaryňy berjaý edýärin+.

167Kalbym berjaý edýär düzgünleriňi,

men olary juda söýýärin.

168Berjaý edýärin buýruklaryňy, düzgünleriňi,

çünki meniň ähli ýollarym mälimdir Saňa+.

Taw

169Ýa Reb, perýadym, goý, Saňa ýetsin,

Öz wadaňa görä maňa düşünje ber.

170Ýalbaryşym, goý, Saňa ýetsin,

Öz wadaňa görä meni halas et.

171Dilim öwgüler saçar,

çünki maňa parzlaryňy öwretdiň;

172dilim Seniň wadaňy nagma ediner,

çünki tabşyryklaryňyň ählisi dogry.

173Seniň eliň maňa, goý, ýardam bersin,

çünki tabşyryklaryňa tabyn bolmagy men karar etdim.

174Ýa Reb, halas edişiňi küýseýärin men,

Seniň kanunyňdan lezzet alýaryn.

175Goý, köňlüm ýaşasyn, Seni şöhratlandyrsyn,

Seniň adalatly hökümleriň maňa, goý, kömek bersin.

176Ýiten goýun kimin azaşdym, gözle bendäňi,

çünki tabşyryklaryňy unutmaýaryn+.

119-njy mezmur

Zyýarat nagmasy

1Muşakgatly wagtym çagyrdym Rebbi,

Ol hem maňa berdi jogaby.

2Ýa Reb, ýalançy agyzdan,

hileli dilden halas et meni+.

3Eý, hileli dil, saňa gör-bak näme ediler!

Onuň üstesine näme goşular?

4Edermeniň ýiti oklary,

ojaryň ýandyryjy közleri!+

5Dat-bidat meniň halyma!

Çünki Meşekde sergezdan boldum,

Kedar çadyrlarynda mesgen tutmaly boldum;+

6dawa-jenjel agtarýan halkyň içinde,

uzak wagtlap mesgen tutmaly boldum.

7Parahatlygyň tarapdary men,

emma agzymy açan badyma,

olar eýýäm uruş-jenjele taýýar.

120-nji mezmur

Zyýarat nagmasy

1Gözlerimi daga aýlaýan

maňa ýardam nireden geler+?

2Ýardam geler

ýeri, gögi ýaradan Rebden+.

3Ol seniň aýagyňy taýdyrmaz,

seni goraýan Hudaý irkilmez+.

4Seret, Ysraýyly goraýan Hudaý

ne uklar, ne-de irkiler.

5Reb seniň Arkadagyňdyr,

Reb sagyňdaky kölegäňiňdir+.

6Günortan çagy Gün seni urmaz,

gijesine Aý zeper ýetirmez.

7Reb seni bela-beterden gorar,

Ol seniň janyňy gorar.

8Şindiden asyrlarboýy,

Reb gorar girişiňi hem çykyşyňy+.

121-nji mezmur

Dawudyň zyýarat nagmasy

1Maňa «Rebbiň öýüne gideli»

diýenlerinde begendim++.

2Eý, Iýerusalim!

derwezeleriňden ätledi gadamlarymyz!

3Iýerusalim bitewi bir şäher dek bina edilen.

4Ysraýyla berlen kanuna görä,

tireler, Reb tireleri

ol ýere Rebbe şükürler etmäge gidýär+.

5Ol ýerde kazylyk tagty –

Dawut öýüniň tagty bina edilen+.

6-7«Seni söýýänler aman ýaşasyn!

Diwarlaryňyň içinde parahatçylyk bolsun,

gala diňlerinde howpsuzlyk bolsun!»

diýip, Iýerusalimiň parahatlygy üçin

doga-dilegler ediň+.

8Doganlarym bilen ýakynlarymyň hatyrasyna,

«Sende rahatlyk bolsun!» diýýärin.

9Hudaýymyň Rebbiň öýüniň hatyrasyna

seniň amanlygyň üçin doga edýärin+.

122-nji mezmur

Zyýarat nagmasy

1Eý, göklerdäki tagtda Oturan,

gözlerimi Saňa bakan galdyrýaryn++.

2Gullaryň öz eýeleriniň eline bakyşy kimin,

gyrnaklaryň öz bikeleriniň eline bakyşy kimin,

Hudaýymyz Reb bize merhemet edýänçä,

biziň gözlerimiz Oňa dikilgi.

3Bize merhemet et, ýa Reb, bize merhemet et,

kemsidilmeden halys bolduk biz+.

4Bikärleriň ýaňsylaryndan,

tekepbirleriň kemsitmesinden,

halys boldy biziň janymyz+.

123-nji mezmur

Dawudyň zyýarat nagmasy

1«Eger Reb tarapdarymyz bolmadyk bolsa, näme bolardy? –

eý, Ysraýyl, jogap ber şuňa! –+

2Reb tarapdarymyz bolmadyk bolsa,

adamlar bize garşy aýaga galanlarynda,

3bize garşy gaharlary ýanyp lowlanda,

olar bizi diri ýalmap-ýuwdardy,+

4siller bizi syryp-süplärdi,

suw akymy bizi girdabyna dolardy,+

5haýbatly suwlar üstümizden aşardy.

6Bizi olaryň agzyna aw etmedik Rebbe

alkyşlar bolsun!

7Awçynyň duzagyndan

guş kimin gaçyp gutuldyk:

duzak gyryldy, biz hem gutuldyk+.

8Ýeri, gögi ýaradan Reb kömegimizdir»+.

124-nji mezmur

Zyýarat nagmasy

1Rebbe bil baglaýanlar Sion dagy deý:

ol sarsmaz, ol durar asyrlarboýy+.

2Daglaryň Iýerusalimi gurşaýşy ýaly,

şindiden asyrlarboýy

Reb gurşaýar Öz halkynyň daşyny.

3Dogrularyň ýurdunda

erbetler höküm sürmezler baky,

ýogsa dogrularyň hem ýamanlyk etmegi ahmal.

4Ýa Reb, Sen ýalka,

ýagşylary we päk ýüreklileri.

5Emma Reb özleriniň egri ýollaryna sowlanlary,

betkärler bilen bile jezalandyrar;

goý, Ysraýylda rahatlyk bolsun!+

125-nji mezmur

Zyýarat nagmasy

1Reb Sionyň abadanlygyny gaýtaranda,

bu bize bir düýş kimin göründi+.

2Şonda gülküden doludy biziň agzymyz,

şatlyk şowhunyndan – biziň dilimiz.

Şonda milletler arasynda şeýle diýildi:

«Reb olara beýik işleri etdi»+.

3Reb bize beýik işleri etdi,

şoňa görä, biz şatlykdan doly+.

4Ýagşyň çöli gülzarlyga öwrüşi kimin,

ýa Reb, gaýtar bize öňki abadanlygy.

5Gözýaş bilen ekin ekenler,

heşelle kakyp, hasyl orarlar.

6Tohumly çuwallary aglap göterip barýan,

desselerini göterip, şatlyk bilen dolanar+.

126-njy mezmur

Süleýmanyň zyýarat nagmasy

1Eger öýi Reb bina etmese,

ony bina edýänleriň azaby puçdur.

Eger şäheri Reb goramasa,

garawulyň oýa durmagy puçdur+.

2Eklenmek üçin der dökmegiňiz,

ir turup, giç ýatmagyňyz puçdur.

Hawa, Ol söýýänine hatda ýatyrka-da

rysgal berýändir+.

3Çagalar Rebden bolan mirasdyr,

ýatgynyň miwesi Ondan sylagdyr!+

4Ýaşlyk çagynyň ogullary

edermeniň elindäki peýkamlar ýaly:

5sagdagyny olardan dolduran bagtly!

Ol derwezede duşmany bilen gürleşen wagty

utandyrylmaz.

127-nji mezmur

Zyýarat nagmasy

1Rebden gorkýan,

Onuň ýollaryndan ýöreýän nähili bagtly!+

2Sen öz el zähmetiňiň miwesini iýersiň,

ýalkanarsyň, ýagşylyk seniňki bolar+.

3Aýalyň miweli üzüm agajy deý bolar seniň öýüňde

ogullaryň zeýtun nahallary deý – saçagyňyň başynda+

4Rebden gorkýan, ine, şeýle ýalkanar!

5Reb saňa Siondan ak pata berer!

Ömürboýy Iýerusalimiň rowaçlygyny görersiň+.

6Sen ogullaryňyň ogullaryny görersiň.

Goý, Ysraýylda rahatlyk bolsun!+

128-nji mezmur

Zyýarat nagmasy

1«Maňa ýaşlygymdan bäri köp hüjüm etdiler –

– diýip, indi Ysraýyl aýtsyn. –+

2Maňa ýaşlygymdan bäri köp hüjüm etdiler.

Ýöne menden üstün çykmadylar.

3Sürümçiler meniň arkamy sürdüler,

olar uzyn keşlerini çekdiler»+.

4Emma wepaly Reb

erbetleriň tanaplaryny gyryp taşlady.

5Siony ýigrenýänleriň ählisi

goý, utanyp, yzyna dönsün+.

6Goý, olar üçekde gögerip,

güllemänkä solýan ot kimin bolsun+.

7Ondan orakçy gysymyny doldurmaz,

desse bogýan gujagyny doldurmaz.

8«Çäjiňe bereket!

Ömrüňe bereket!» diýip, ötegçi aýtmaz+.

129-njy mezmur

Zyýarat nagmasy

1Ýa Reb, çuňluklardan çagyrýan Seni++.

2Eý, Taňry, eşit sesimi,

dat-perýatlarymyň sesini gulagyň diňlesin ünsli+.

3Ýa Reb, günäleri hasaba alsaň,

ýa Taňry, huzuryňda kim durup biler?

4Emma Senden gorkarlar ýaly,

Sende bardyr geçirimlilik+.

5Men Rebbe intizar, janym intizar,

men Onuň sözüne umyt baglaýan.

6Garawullar daňyň atmagyna intizar,

hawa, garawullar daňyň atmagyna intizar,

meniň janym şondan hem köp Taňra intizar.

7Eý, Ysraýyl, Rebbe bagla öz umydyňy:

Reb sadyk söýgüsini görkezýär,

Ol hemişe halas etmäge taýýar+.

8Ysraýyly ähli günälerinden Ol halas eder+.

130-njy mezmur

Dawudyň zyýarat nagmasy

1Ýa Reb, meniň ýüregimde tekepbirlik ýok,

gözlerim hem ulumsylyk bilen garanok,

Düşünip bilmeýän juda beýik işlere men ulaşamok+.

2Tersine, süýtden aýrylan çagany

enäniň köşeşdirişi deý,

janyma basalyk berdim we köşeşdirdim.

3Eý, Ysraýyl, Rebbe bagla öz umydyňy,

şindiden asyrlarboýy!+

131-nji mezmur

Zyýarat nagmasy

1Ýa Reb, ýatla Dawudy

hem-de onuň çeken jepalaryny,+

2onuň Rebbe wada berşini,

Ýakubyň Gudratly Hudaýyna äht edişini:

3-5«Reb üçin bir ýer,

Ýakubyň Gudratly Hudaýyna mesgen tapýançam,

öýüme girmerin,

düşegime geçip ýatmaryn,

gözlerime uky bermerin,

gabaklarymy ymyzgandyrmaryn»+.

6Ine, Efratda Äht sandygy barada eşitdik,

Ýegarym topragynda biz ony tapdyk.

7Ýörüň, Onuň mesgenine gideliň,

Onuň aýagyna ýykylyp, sežde edeliň+.

8Galk, ýa Reb, gir Sen dynçlyk mekanyňa

Öz güýjüňiň nyşany Äht sandygy bilen+.

9Ruhanylaryň dogrulyk lybasyna beslensin,

sadyklaryň, goý, şatlanyp, nagmalar aýtsyn+.

10Guluň Dawudyň hatyrasyna,

Öz seçip-saýlanyňdan Sen ýüz öwürme+.

11Reb Dawut bilen ygtybarly äht baglaşdy,

Ol eden ähtinden dänmez:

«Seniň zürýatlaryňdan birini

oturdaryn seniň tagtyňda+.

12Eger zürýatlaryň berjaý etse ähtimi

hem-de olara öwreden düzgünlerimi,

olaryň zürýatlary hem seniň tagtyňda

oturarlar ebedi»+.

13Çünki Reb Siony seçip-saýlady,

ony Özüne mesgen etmek isledi:+

14«Bu Meniň baky dynçlyk mekanym,

ony küýsedim: şu ýerde mesgen tutaryn.

15Men onuň azygyny bolelin bereketlärin,

onuň mätäçlerini nandan doýraryn+.

16Ruhanylaryny gutulyş lybasyna beslärin,

onuň sadyklary şatlanyp, nagmalar aýdar.

17Men ol ýerde Dawudyň kuwwatyny ösdürjek,

Öz saýlanymyň şamçyragyna elmydama nur berjek+.

18Onuň duşmanlaryny ryswalyga bürärin,

onuň depesindäki täç bolsa ýalkymyn saçar».

132-nji mezmur

Dawudyň zyýarat nagmasy

1Doganlaryň bile ýaşamaklary

gör, nähili gowy hem-de ýakymly!+

2Bu başa guýulýan mukaddes ýag ýalydyr,

sakgala, Harunyň sakgalyna,

onuň geýiminiň ýakasyna syrygýan

mukaddes ýag ýalydyr!+

3Ol Sion daglaryna düşýän

Hermonyň boldan-bol çygy kimindir.

Çünki Reb ol ýerde ýalkanyş, baky ýaşaýyş

bolsun diýip, tabşyryk berdi+.

133-nji mezmur

Zyýarat nagmasy

1Eý, Rebbe ähli hyzmat edýänler –

gijesine Reb öýünde durýanlar,

Rebbi alkyşlaň!+

2Mukaddes öýe tarap elleriňizi galdyryp,

Rebbi alkyşlaň+.

3Ýeri-gögi ýaradan Reb,

goý, size Siondan ak pata bersin+.

134-nji mezmur

1-2Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Eý, Rebbe hyzmat edýänler,

Rebbiň adyny şöhratlandyryň!

Eý, Rebbiň öýünde, Hudaýymyzyň

öýüniň howlusynda hyzmat edýänler,

Rebbi şöhratlandyryň!+

3Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Çünki Reb ýagşy.

Onuň adyna nagmalar aýdyň,

çünki bu örän lezzetli.

4Çünki Reb Özi üçin Ýakup neslini,

Öz genji hökmünde Ysraýyly seçip-saýlady+.

5Men bilýärin Rebbiň beýikdigini,

Taňrymyzyň ähli taňrylardan üstündigini+.

6Göklerde, ýeriň ýüzünde,

deňizlerde, bar çuňluklarda

Reb Öz göwnüniň islän zadyny edýär+.

7Ol ýeriň uçlaryndan bulutlary turuzýar,

ýagyş üçin ýyldyrymlar çakdyrýar,

Öz ammarlaryndan ýeli çykarýar+.

8Ol Müsürde ynsanlaryň we haýwanlaryň

ilkinji doglanlaryny öldürdi+.

9Eý, Müsür, Ol seniň içiňe –

faraonyň, ähli hyzmatkärleriniň üstüne

alamatlary, mugjyzalary ýollady+.

10Ol köp milletleri gyrdy,

güýçli patyşalary öldürdi:+

11amorlaryň patyşasy Sihony,

başanlaryň patyşasy Ogy

we ähli Kengan şalyklaryny+.

12Olaryň topragyny miras hökmünde,

saýlama mülk hökmünde Öz ysraýyl halkyna berdi+.

13Ýa Reb, Seniň adyň ebedi,

ýa Reb, Sen ýatlanarsyň asyrlarboýy+.

14Reb Öz halkyny hakly çykarar,

Öz bendelerine rehim-şepagat eder+.

15Milletleriň butlary kümüş-tylladyr,

olar ynsan elleriniň işidir+.

16Olaryň agzy bar, ýöne gürlänok,

gözleri bar, ýöne görenok+.

17Gulaklary bar, ýöne eşidenok,

agyzlarynda hiç bir dem hem ýok+.

18Şolar dek bolar butlary ýasanlar,

olara bil baglan ähli ynsanlar+.

19Eý, Ysraýyl nesli, Rebbi alkyşlaň,

eý, Harun nesli, Rebbi alkyşlaň.

20Eý, Lewi nesli, Rebbi alkyşlaň,

eý, Rebden gorkýanlar, Rebbi alkyşlaň+.

21Iýerusalimde mesgen tutan Rebbe

Siondan alkyşlar bolsun!

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

135-nji mezmur

1Rebbe şükür ediň, çünki Ol ýagşy,

Onuň söýgüsi baky+.

2Hudaýlar Hudaýyna şükür ediň,

Onuň söýgüsi baky+.

3Taňrylar Taňrysyna şükür ediň,

Onuň söýgüsi baky.

4Beýik gudratlary edýän diňe Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

5Gökleri paýhas bilen ýaradan Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

6Ýeri suwlaryň üstüne ýazan hem Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

7Uly yşyklary ýaradan Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

8Gündiz höküm sürer ýaly Güni ýaradan Oldur,

Onuň söýgüsi baky.

9Gije höküm sürer ýaly Aýy,

ýyldyzlary ýaradan Oldur,

Onuň söýgüsi baky.

10Müsüriň nowbaharlaryny öldüren Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

11-12Güýçli eli, uzadan goly bilen,

ysraýyllary Müsürden çykaran Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

13Gyzyl deňzi ikä bölen Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

14Ysraýyllary onuň ortasyndan geçiren Oldur,

Onuň söýgüsi baky.

15Faraony, goşunyny Gyzyl deňizde

derbi-dagyn eden-de Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

16Öz halkyna çölde ýol görkezen Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

17Beýik patyşalary öldüren Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

18Kuwwatly patyşalary ýok eden Oldur,

Onuň söýgüsi baky.

19Amorlaryň patyşasy Sihony ýok eden Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

20Başanyň patyşasy Ogy ýok eden Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

21Olaryň topragyny miras hökmünde beren Oldur,

Onuň söýgüsi baky.

22Olaryň topragyny miras hökmünde Ysraýyla –

Rebbe hyzmat edýän halka beren-de Oldur,

Onuň söýgüsi baky.

23Pes günümizde bizi ýatlan Oldur,

Onuň söýgüsi baky.

24Duşmanlarymyzdan bizi halas eden Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

25Ähli janly-jandara iýmit berýän Oldur,

Onuň söýgüsi baky+.

26Gögüň Hudaýyna şükür ediň,

Onuň söýgüsi baky.

136-njy mezmur

1Babyl suwlarynyň boýunda oturyp,

Siony ýatlan wagtymyz gözýaş döküpdik+.

2Şol ýerdäki derek agaçlaryndan

öz liralarymyzy[*] asyp goýupdyk.

3Bizi ýesir alanlar şol ýerde nagma talap etdiler,

bize ezýet berenler şadyýanlygy talap etdiler.

«Bize Sion nagmalaryndan birini aýdyň» diýdiler.

4«Ýat toprakda neneň edip

Rebbiň nagmasyny aýdaly?!»

5Eý, Iýerusalim, eger seni unutsam,

goý, elim hünärini unutsyn+.

6Eger seni ýada salmasam,

Iýerusalim şatlygymyň seresidir diýmesem,

goý, dilim damagyma ýapyşsyn!+

7Ýa Reb, Iýerusalimiň ýykylan güni:

«Ony ýumruň, ony ýumruň düýbüne çenli!»

diýen edomlary Sen ýadyňa sal!+

8Eý, Babyl gyzy, eý, weýran bolmuş,

seniň bize edenleriňi gaýtarjak nähili bagtly!+

9Seniň balalaryňy daşa urjak nähili bagtly!+

137-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Ýa Reb, tüýs ýürekden Saňa şükür ederin,

ylahy barlyklar öňünde Saňa nagma aýdaryn+.

2Mukaddes ybadathanaňyň öňünde sežde ederin,

Saňa söýgiň, wepadarlygyň üçin şükür ederin.

Çünki Sen Öz adyňy hem-de sözüňi

ähli zatdan beýgeltdiň+.

3Çagyran günümde Sen jogap berdiň,

janymy güýç bilen kuwwatlandyrdyň.

4Ýa Reb, ýer ýüzüniň ähli şalary

Saňa şükür edýärler,

çünki eşitdiler agzyňdan çykan sözleri.

5Olar Rebbiň ýollary barada nagma aýdarlar,

çünki Rebbiň şöhraty beýik.

6Reb beýik bolsa hem, pespällere nazaryn salýar,

emma tekepbirleri uzak ýerden saýgarýar.

7Muşakgat içinde gezsem-de, meni aman saklaýaň,

duşmanlaryma garşy Öz eliňi uzadýaň.

Seniň goluň meni halas eýleýär+.

8Reb meniň arymy alar;

ýa Reb, Seniň söýgiň ebedi galar,

Öz elleriňiň işini Sen terk eýleme+.

138-nji mezmur

Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

1Ýa Reb, meni synaýarsyň we tanaýarsyň!+

2Oturyp-turşumy Özüň bilýärsiň,

pikirlerimi uzaklardan aňýarsyň+.

3Ýöreýşimi, ýatyşymy yzarlaýarsyň,

meniň ähli ýollarymy Sen tanaýarsyň+.

4Heniz agzymdan bir söz çykmanka,

ýa Reb, Sen ony eýýäm doly bilýärsiň.

5Yzymdan, öňümden Sen gurşaýarsyň,

Sen üstüme Öz eliňi goýýarsyň.

6Muny bilmek meniň üçin juda ajaýyp,

ol belent, men ony aňyp bilemok+.

7Seniň Ruhuňdan nirä gideýin?!

Seniň huzuryňdan nirä gaçaýyn?!+

8Göklere galsam, ol ýerde Sen bar!

Ölüler dünýäsine insem,

ol ýerde Sen bar!+

9Säheriň ganatlaryna münüp,

deňziň iň uzak ýerinde çadyr gurunsam,

10hatda ol ýerde-de eliň ýol görkezer maňa.

Seniň goluň meni söýgetlär.

11Diýsem: «Goý, tümlük meni büresin,

meni gurşan ýagtylyk gijä öwrülsin».

12Seniň üçin tümlük garaňky däldir!

Gije hem gündiz ýaly ýagtydyr,

Seniň bilen tümlük-de ýagtylyk deýdir+.

13Sen meniň içgoşlarymy ýaratdyň,

enem göwresindekäm Sen şekil berdiň+.

14Men Saňa öwgi aýdýaryn,

çünki meni ajaýyp, täsin ýaratdyň.

Ajaýypdyr Seniň işleriň,

muny juda oňat bilýändir kalbym.

15Pynhanlykda ýaradylan mahalym,

ýeriň çuňluklarynda emele gelen mahalym,

Senden gizlin däldi meniň süňklerim+.

16Heniz şekilsizkäm meni gözleriň gördi,

maňa bellenilen günleriň hiç biri heniz gelmänkä,

olaryň her biri Seniň kitabyňda eýýäm ýazylgy+.

17Eý, Hudaý, pikirleriň maňa nähili eziz!

Olaryň san-sajagy ýok!+

18Eger sanaýyn diýsem, olaryň sany çägeden-de köp,

olary sanap bilsedim, Sen dek ýaşardym uzak.

19Eý, Hudaý, erbet adamlary Sen ýok etsediň!

Eý, ganhorlar, aýrylyň menden!+

20Olar Sen barada betpällik bilen gürleýär,

duşmanlaryň adyňy ýerliksiz ýere agzaýar.

21Ýa Reb, Seni ýigrenýänleri men ýigrenýärin,

Saňa garşy baş galdyrýanlary nejis saýýaryn+.

22Olary bütinleý men ýigrenýärin,

men olary duşman saýýaryn.

23Eý, Hudaý, meni barla-da, ýüregimi bil!

meni syna-da, pikirlerimi bil!+

24Gör, men erbet ýoldan barýan bolmaýyn,

ebedilik ýoluna meni ugrukdyr.

139-njy mezmur

1Aýdymçylar toparynyň ýolbaşçysyna. Dawudyň mezmury.

2Ýa Reb, ýamanlardan meni halas et,

zalym adamlardan meni penala+.

3Olar betniýetleri ýüregine düwýär,

olar dyngysyz uruş turuzýar.

4Olar ýylan ýaly dillerini ýiteldýär,

agyzlarynda ýylan zäheri bardyr+.

5Ýa Reb, meni erbediň elinden sakla

hem-de zalym adamdan gora.

Olar aýagyma badak atmak isleýär+.

6Tekepbirler maňa gizlin duzak goýdular,

torlarynyň ýüplerini ýazyp goýdular,

ýoluň gyrasynda meniň üçin gapan gurdular+.
Sela

7Rebbe diýdim: «Meniň Hudaýym Sensiň,

ýa Reb, dady-perýadymyň sesini eşit.

8Eý, Hökmürowan Reb, güýçli Halasgärimsiň

söweş güni başymy Sen gorandyrsyň.

9Ýa Reb, erbet adamy myradyna ýetirme,

onuň betniýetleri berjaý bolmasyn,

ol beýgelmesin!»
Sela

10Meni gabanlaryň agzyndan çykan gargyşlar,

goý, olaryň öz başlaryndan insin.

11Olaryň üstüne köýdüriji közler dökülsin,

goý, olar oda, çuň gorpa düşsün,

goý, olar asla çykyp bilmesin+.

12Töhmetçiler ýurtda, goý, ornaşmasyn,

betbagtlyk zalym adamy, goý, aw edinsin.

13Bilýärin: Reb ezilenleriň işine garar,

mätäçlere adalatly karar çykarar+.

14Dogrular Seniň adyňa şükür ederler,

dogry ynsanlar huzuryňda mesgen tutarlar.

140-njy mezmur

Dawudyň mezmury

1Ýa Reb, Seni çagyrýaryn, tiz dadyma ýetiş

dat-perýadymyň sesini eşit!

2Huzuryňda dogam saýylsyn hoşboý tüsse deý,

ellerimi galdyryşym – agşam gurbanlygy deý+.

3Ýa Reb, garawul goý meniň agzyma,

meniň dilimi gora+.

4Ýüregim ýamanlyga ýykgyn bolmasyn,

günä edýän adamlar bilen erbet işleri etmäýin,

olaryň näz-nygmatlaryndan asla datmaýyn.

5Goý, dogry ynsan meni ursun, bu ýagşylykdyr,

goý, maňa ol käýesin, bu başyma ýakymly ýag kimindir,

meniň başym ony, goý, ret etmesin.

Dogrudan-da, erbetleriň işlerine garşy dileg edýärin+.

6Olaryň baştutanlary gaýadan aşak zyňlanda,

meniň sözlerimi eşider, çünki olar ýakymly+.

7Biriniň ýer sürende topragy agdarşy ýaly,

biziň-de süňklerimiz ölüler dünýäsiniň agzynda çaşar+.

8Meniň gözlerim Saňa dikilgi, ýa Hökmürowan Reb!

Seni pena edinýärin, meni goragsyz goýma!+

9Meni gora olaryň duzaklaryndan

hem-de betkärleriň – gapanlaryndan+.

10Goý, erbetler öz torlaryna düşsün,

men bolsa sag-aman geçip gideýin+.

141-nji mezmur

Dawudyň maskili, gowakdaka aýdan dogasy

1Men gaty ses bilen Rebbe perýat edýärin,

gaty ses bilen Rebbe men ýalbarýaryn+.

2Onuň öňüne arz-halymy dökýärin,

Onuň öňünde gaýgylarymy beýan edýärin+.

3Ruhum tapdan düşen mahaly,

Sen bilýänsiň meniň ýolumy!

Ýöreýän ýodamda maňa duzak gurdular+.

4Sagyma bak-da, gör:

hiç kim maňa hormat goýmaýar,

maňa indi gaçalga-da ýok,

hiç kim janymyň gaýgysyny etmeýär.

5Ýa Reb, Saňa perýat edýärin,

diýýärin: «Sen – meniň penam,

diriler diýarynda – meniň nesibäm»+.

6Meniň perýadyma dykgat ber,

çünki gaty peselendirin.

Aňtaýanlardan meni halas et,

çünki olar menden güýçlüdir!+

7Zyndandan azat et meni,

adyňa şükür edeýin!

Ýa Reb! Maňa jomartlyk edeniň üçin,

dogrular meni gurşarlar+.

142-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Ýa Reb, dogamy eşit,

dady-perýadyma gulak goý;

Öz sadyklygyňda we dogrulygyňda,

maňa jogap ber!

2Öz bendäň bilen dawa girişme,

çünki dirileriň hiç biri

Seniň öňüňde aýypsyz çykmaz+.

3Duşmanlar aňtaýar meniň janymy,

ýer bilen ýegsan etdiler ýaşaýşymy,

gadymyýetde ölenler kimin,

olar tümlükde oturtdy meni+.

4Şoňa görä, ruhum sustlandy,

meniň ýüregim sarsdy.

5Gadymky günleri ýada salýaryn,

Seniň ähli edenleriň barada oýa batýaryn,

Seniň elleriňiň işi barada pikir edýärin+.

6Saňa tarap ellerimi gerýärin.

Janym gurak toprak deý Saňa teşnedir+.
Sela

7Ýa Reb, maňa tizräk jogap beräý-dä!

Meniň ruhum ysgyndan düşýär!

Gabra inýänlere meňzemez ýaly,

menden gizleme Sen Öz ýüzüňi+.

8Ertirlerine maňa duýdur sadyk söýgiňi,

çünki Saňa baglaýan bili.

Maňa bildir ýöremeli ýolumy,

çünki men Saňa intizardyryn+.

9Ýa Reb, duşmanlarymdan halas et meni,

men Seni pena edinýändirin!

10Maňa Öz yradaňy berjaý etmegi öwret,

çünki meniň Hudaýym Sensiň!

Seniň ýagşy Ruhuň

düz ýoldan meni äkitsin!+

11Ýa Reb, Öz adyň hatyrasyna,

gora Sen ýaşaýşymy!

Öz dogrulygyňyň hatyrasyna,

muşakgatdan halas eýle janymy!+

12Öz sadyk söýgiňiň hatyrasyna,

meniň duşmanlarymy heläk edersiň;

janyma ezýet berýänleriň baryny weýran edersiň,

çünki men Seniň bendäňdirin+.

143-nji mezmur

Dawudyň mezmury

1Meniň ellerime uruşmagy,

barmaklaryma söweşmegi öwredýän

gaýam Rebbe alkyşlar bolsun!+

2Ol meniň sadyk söýgimdir,

meniň galam, berkitmäm, Halasgärimdir,

meniň galkanym, Penakärimdir.

Ol halklary[*] maňa tabyn edýändir+.

3Ýa Reb, ynsan kimmişin,

Sen onuň aladasyny ederiň ýaly?

Ynsan ogly kimmişin,

Sen onuň pikirini ederiň ýaly+?

4Ynsan bir dem kimindir,

onuň ömri geçip barýan kölege deýdir+.

5Ýa Reb, Öz gökleriňi ýar we aşaga in,

daglara el degir, goý, tütesinler!+

6Ýyldyrymlar çakdyr, pytrat olary,

peýkamlaryňy ýagdyr, dargat olary!+

7Beýiklikden uzat eliňi,

haýbatly suwlardan, kesekilerden

azat et, halas et meni+.

8Olaryň agzy ýalan sözleýär,

olar ýalan kasam üçin sag elini galdyrýar+.

9Eý, Hudaý, Saňa täze nagma aýdaryn,

on kirişli guralda Saňa mukam çalaryn+.

10Sensiň şalara ýeňişler berýän,

bendäň Dawudy zalym gylyçdan azat eýleýän+.

11Meni azat et,

kesekileriň elinden halas et meni.

Olaryň agzy ýalan sözleýär,

ýalan kasam üçin olar sag elini galdyrýar.

12Ogullarymyz ýaş çagynda,

ösümlik deý pajarlap össün.

Gyzlarymyz köşgüň

haşamlanan sütünleri deý bolsun+.

13Ammarlarymyz dürli azyk-owkatlardan,

goý, dolup-daşsyn.

Goýunlarymyz örülerde

müňlerçe, on müňlerçe bolup örňesin.

14Sygyrlarymyzyň höwri köp bolsun,

duşman gala diwaryny, goý, böwüsmesin;

olar bizi ýesirlige almasyn,

köçelerimizde ahy-nalyş bolmasyn!+

15Şeýle ýalkanan halk nähili bagtly!

Hudaýy Reb bolan halk nähili bagtly!+

144-nji mezmur

Dawudyň Rebbi şöhratlandyrmak üçin aýdan mezmury

1Eý, Hudaýym, meniň Patyşam! Men Seni beýgelderin,

Seniň adyňa ebedi we baky alkyş aýdaryn.

2Saňa her gün alkyş aýdaryn,

adyňy ebedi we baky şöhratlandyraryn.

3Reb beýik, Ol çensiz öwgä mynasyp,

Onuň beýikligi ynsan aňyna sygmaz+.

4Seniň işleriň nesilerboýy taryp ediler,

Seniň gudratly işleriň hem yglan ediler.

5Seniň belentligiňiň şanly şöwketi,

ajaýyp işleriň barada men oýlanaryn.

6Olar haýbatly işleriň gudratyndan gürrüň bererler,

men hem Seniň beýikdigiňi yglan ederin+.

7Seniň bolelin ýagşylygyň dabarasyny beýan ederler,

Seniň dogrulygyň barada nagma aýdarlar.

8Reb merhemetli hem rehimli,

giň göwünli, sadyk söýgä baýdyr+.

9Reb hemmeler üçin ýagşydyr,

Ol ähli ýaradanlaryna merhemet edýär.

10Ýa Reb, ähli işleriň Saňa şükür ederler,

ähli sadyklaryň Saňa alkyş aýdarlar.

11-12Seniň şalygyňyň şanly şöwketini,

gudratly işleriňi ynsanlara bildirmek üçin,

olar Seniň şalygyňyň şöhratyny aýdarlar,

Seniň gudratyňdan gürrüň bererler.

13Seniň şalygyň – müdimi şalyk,

hökümdarlygyň – nesillerboýy.

Reb ähli sözlerinde wepadar,

Ol ähli işlerinde rehimdar[*]+.

14Reb söýgetleýär ähli ýykylanlary,

Ol dikeldýär ähli bükülenleri+.

15Hemmäniň gözleri Saňa umyt bilen garaýar,

Sen öz wagtynda olaryň ryskyny berýärsiň+.

16Sen eliňi açýarsyň,

ähli jandarlara islän zadyny berýärsiň+.

17Reb ähli ýollarynda dogrudyr,

Ol ähli işlerinde rehim-şepagatlydyr.

18Reb Özüni çagyrýanlaryň hemmesine,

Özüni çyndan çagyrýanlaryň hemmesine ýakyndyr+.

19Ol Özünden gorkýanlary myradyna ýetirýär,

olaryň nalyşyny eşidýär we halas edýär+.

20Reb Özüni söýýänleriň ählisini goraýar,

emma erbetleriň baryny Ol heläk eder.

21Meniň agzym Rebbe öwgüler aýdar,

janly-jandarlaryň bary asyrlarboýy

mukaddes adyna alkyşlar aýdar!

145-nji mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Rebbi şöhratlandyr, eý, meniň janym!+

2Men ömürboýy Rebbi şöhratlandyraryn,

demim barka Hudaýyma nagma aýdaryn+.

3Şazadalara, ynsan ogluna hiç bil baglamaň,

çünki olar halas etmeýär+.

4Olaryň jany çykyp, topraga gaýdyp baranda,

şol günüň özünde niýetleri puç bolýar+.

5Neneň bagtly Ýakubyň Hudaýyna daýanýan,

onuň Hudaýy Rebbe umyt baglaýan!

6Ýeri, gögi, deňzi

we olardaky ähli janly- -jandarlary ýaradan Oldur,

sadyklygy ebedi saklaýan Oldur.

7Ol ezilenleriň hakyny alyp berýändir,

açlara nan berýän Oldur,

Reb ýesirleri boşadýar+.

8Reb körleriň gözüni açýar,

Reb bükülenleri dikeldýär,

Reb dogry ynsanlary söýýär+.

9Reb gelmişekleri gözden salmaýar,

dul hatynlary, ýetimleri goldaýar,

emma erbetleriň ýoluny weýran edýändir+.

10Reb höküm sürer ebedi,

eý, Sion, seniň Hudaýyň – nesillerboýy.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

146-njy mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Çünki Hudaýymyzy nagma bilen öwmek ýagşydyr,

lezzetlidir, Ol öwgülere laýykdyr+.

2Reb Iýerusalimi bina eýleýär,

Ysraýylyň pytranlaryny jemleýär+.

3Göwni synyklara Ol şypa berýär,

olaryň ýaralaryny daňýar+.

4Ýyldyzlaryň sanyny Ol hasaplaýar,

olaryň ählisini Ol atlandyrýar+.

5Rebbimiz beýikdir, kuwwaty köpdür,

paýhasynyň hiç çägi ýokdur+.

6Reb pespälleri galdyrýar,

Ol erbetleri ýere pylçaýar.

7Rebbe şükür nagmalaryny aýdyň,

Hudaýymyza lirada mukamlar çalyň!+

8Ol gökleri bulutlara büreýär,

toprak üçin ýagyşlary taýynlap goýýar,

baýyrlarda gök otlary gögerdýär+.

9Ol haýwanlara,

jüýgüldeşýän garga çagalaryna

olaryň ryskyny berýär+.

10Ol ne bedewiň güýjünden wagtyhoş bolýar,

ne-de urşujynyň aýagyndan keýpi çag bolýar+.

11Reb Özünden gorkýanlardan,

Onuň sadyk söýgüsine umyt baglaýanlardan,

keýpi çag bolýar+.

147-nji mezmur

1Eý, Iýerusalim, Rebbe öwgi aýt!

Eý, Sion, Hudaýyňa şan-şöhrat bolsun!

2Çünki Ol derwezeleriňiň kiltlerini berkidýär,

galadaky çagalaryňa ak pata berýär+.

3Çäkleriňde parahatlygy berkarar edýär,

saýlama bugdaýdan seni doýurýar+.

4Ol buýruklaryny ýere gönderýär,

Onuň sözi tizlik bilen ýaýraýar.

5Gar ýagdyryp, ýeri ak ýorgana büreýär,

kül kimin gyrawy Ol sepeleýär+.

6Buzlaryny parçalap, ýere taşlaýar,

Rebbiň aýazyna döz geljek barmy?

7Ol buýurýar, buzlar ereýär,

ýel ösdürip, suwlar akdyrýar.

8Ol Ýakup halkyna yglan edýär sözüni,

Ysraýyla – parzlaryny we hökümlerini.

9Reb başga hiç millete şeýle etmeýär,

olar Onuň adalatly hökümlerini bilmeýär.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

148-nji mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Göklerden Rebbi şöhratlandyryň,

belentliklerde Ony şöhratlandyryň!+

2Eý, ähli perişdeleri, Ony şöhratlandyryň!

Eý, ähli gögüň goşunlary, Ony şöhratlandyryň!+

3Eý, Aý we Gün, Ony şöhratlandyryň!

Eý, ähli nurly ýyldyzlar, Ony şöhratlandyryň!

4Eý, gökleriň gökleri,

eý, gökleriň üstündäki suwlar,

Ony şöhratlandyryň!+

5Goý, olar Rebbi şöhratlandyrsyn!

Çünki Ol buýurdy, olar emele geldi+.

6Reb olary baky, müdimi berkarar etdi,

hiç üýtgemejek bir parzy berdi+.

7Eý, zeminde ýaşaýanlar, Rebbi şöhratlandyryň:

eý, deňiz läheňleri, çuňluklaryň ählisi,+

8eý, ot we doly, gar we duman,

Onuň sözüni berjaý edýän tupan ýelleri,+

9eý, daglar we baýyrlaryň ählisi,

miweli agaçlar, kedr daragtlaryň ählisi,

10eý, haýwanlar we ähli mal-gara

süýrenijiler we guşlar,

11eý, ýer ýüzüniň şalary, ähli halklary,

şazadalar, dünýäniň ähli hökümdarlary,

12eý, ýaş gyzlar hem-de ýigitler,

ýaşulular hem-de çagalar.

13Goý, olar Rebbiň adyny şöhratlandyrsyn,

çünki diňe Onuň ady beýgeldilendir,

Onuň şan-şöhraty ýerden-gökden belentdir+.

14Ol Öz halkynyň kuwwatyny artdyrdy,

şoňa görä, eý, Onuň ähli sadyklary,

Oňa ýakyn bolan ysraýyl halky,

14Rebbe şan-şöhrat bolsun!

149-njy mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Rebbe täze nagma aýdyň,

sadyklar jemagatynda Oňa öwgüler aýdyň!+

2Ysraýyl Ýaradanyna şatlansyn!

Sion perzentleri Şasyna, goý, begensin!

3Olar tans edip, Ony şöhratlandyrsyn,

deprekde, lirada Oňa mukamlar çalsyn!

4Çünki Reb Öz halkyndan göwnühoş bolýar,

Ol pespälleri gutulyşa besleýär.

5Sadyklar aklanyp, goý, beýgelsinler,

düşeklerinde şatlanyp, nagma aýtsynlar+.

6Dillerinde Hudaýa öwgüler bolsun,

ellerinde ikiýüzli gylyçlar bolsun.

7Olar milletlerden, goý, öç alsynlar,

halklara jeza bersinler.

8Patyşalaryny zynjyrlasynlar,

asylzadalaryna gandal ursunlar.

9Olar babatda ýazylan hökümi berjaý etsinler!

Munuň özi sadyklaryň bary üçin hormatdyr.

Rebbe şan-şöhrat bolsun!+

150-nji mezmur

1Rebbe şan-şöhrat bolsun!

Ony mukaddes öýünde şöhratlandyryň,

Ony kuwwatly göklerinde şöhratlandyryň!+

2Ony gudratly işleri üçin şöhratlandyryň,

Onuň ajaýyp belentligine laýyk şöhratlandyryň!

3Ony surnaýlaryň sesi bilen şöhratlandyryň,

arfada we lirada şöhratlandyryň!+

4Deprek kakyp, tans edip, şöhratlandyryň,

kirişli gural, tüýdük çalyp, şöhratlandyryň!+

5Ony owazly kimwallar bilen şöhratlandyryň,

Ony belent owazly kimwallar bilen şöhratlandyryň!+

6Burnunda dirilik nepesi bolanlaryň bary,

Rebbi şöhratlandyrsyn!

6Rebbe şan-şöhrat bolsun!

* 2:6 Sion – bu Iýerusalim şäheriniň beýleki ady. Sözlüge seret.

* 9:14-15 Sion gyzy – bu Iýerusalim halky diýmekdir. Sözlüge seret.

* 18:5 Owaz – käbir golýazmalarda hatar.

* 28:6 Sirýon dagy – bu Hermon dagynyň beýleki ady.

* 42:4 Lira – kirişli saz guraly. Sözlüge seret.

* 44:7 Eý, patyşa, Hudaýyň saňa beren şalygy ýa-da Eý, Hudaý, Seniň tagtyň.

* 44:8 Ýag guýdy – kimdir biriniň başyna ýag guýup, patyşalyga ýa-da ruhanylyga belleme dessury. Sözlüge seret.

* 47:3 Sion – bu Iýerusalim şäheriniň beýleki ady. Sözlüge seret.

* 48:12 Mazarlary – bu jümle käbir golýazmalarda Olar öýleri bakydyr öýdýärler diýip duş gelýär.

* 51:9 Baýlygyndan – käbir golýazmalarda jenaýatyndan.

* 71:5 Ol ýaşasyn – käbir golýazmalarda ondan gorksunlar.

* 73:2 Sion – bu Iýerusalim şäheriniň beýleki ady. Sözlüge seret.

* 73:14 Liwýatan – deňiz aždarhasy. Sözlüge seret.

* 74:2 Biz Seniň gudratlaryň hakda aýdýarys – bu jümle käbir golýazmalarda Seniň gudratlaryňy jar edýärler diýip duş gelýär.

* 75:3 Salim – bu Iýerusalim şäheriniň beýleki ady.

* 81:1 Ylahy barlyklar – sözme-söz terjime: hudaýlar.

* 86:4 Rahap – gadymy rowaýatlarda duş gelýän äpet deňiz jandary. Bu ýerde Müsür diýen manyda gelýär. Sözlüge seret.

* 88:11 Rahap – gadymy rowaýatlarda duş gelýän äpet deňiz jandary. Sözlüge seret.

* 88:21 Ýagymy çalyp – kimdir biriniň başyna ýag guýup, patyşalyga ýa-da ruhanylyga belleme dessury. Sözlüge seret.

* 94:9 Meribada… synady – ýewreýçe Meriba «dawa», Masa «synag» diýmegi aňladýar. Seret: Msr 17:1-7.

* 96:8 Sion – bu Iýerusalim şäheriniň beýleki ady. Sözlüge seret.

* 105:7 Gyzyl deňiz – ýewreýçe Gamyş deňzi.

* 105:19 Horep – bu Sinaý dagynyň beýleki ady.

* 109:1 Hudaý rebbime – gadymy döwürde reb diýen söz Hudaýa ýa-da patyşa ýüzlenilende ulanyldy. Sözlükde «Reb» sözüne seret.

* 109:2 Sion – bu Iýerusalim şäheriniň beýleki ady. Sözlüge seret.

* 136:2 Lira – kirişli saz guraly. Sözlüge seret.

* 143:2 Halklary – käbir golýazmalarda meniň halkymy.

* 144:13 Reb ähli sözlerinde wepadar, Ol ähli işlerinde rehimdar – bu sözler käbir golýazmalarda ýok.

+ 1:1 Eýp 21:16, Sül 1:15, Sül 4:14, Sül 24:1, Zeb 25:4-Zeb 25:5, Sül 3:34, Sül 21:24

+ 1:2 Ýeş 1:8, Zeb 118:47-Zeb 118:48, Zeb 118:97

+ 1:3 Ýrm 17:8, Ezk 47:12

+ 1:4 Eýp 21:18, Zeb 34:5

+ 1:6 Zeb 36:18

+ 2:1 Res 4:25-Res 4:26

+ 2:2 Zeb 17:51, Zeb 19:7, Zeb 88:20-Zeb 88:21

+ 2:4 Zeb 10:4, Zeb 36:13, Zeb 58:9, Sül 1:26

+ 2:6 Zeb 109:2, Aýn 14:1

+ 2:7 Res 13:33, Ýew 1:5, Ýew 5:5, 2Şam 7:14

+ 2:9 Aýn 2:27, Aýn 12:5, Aýn 19:15, Işa 30:14, Ýrm 19:11

+ 2:11 Ýew 12:28, Fil 4:4

+ 2:12 Zeb 33:8

+ 3:1 2Şam 15:14-2Şam 15:17

+ 3:2 2Şam 15:12

+ 3:3 Zeb 70:11

+ 3:4 Gçk 15:1, Zeb 26:6

+ 3:5 Zeb 2:6, Zeb 33:4

+ 3:6 Zeb 4:8

+ 3:7 Zeb 26:3

+ 3:8 Eýp 16:10, Eýp 29:17, Zeb 57:7

+ 3:9 Zeb 36:39, Işa 43:11, Ýun 2:10

+ 4:1 Hab 3:19

+ 4:2 Eýp 36:16

+ 4:4 Msr 11:7

+ 4:6 Kan 33:19, Zeb 50:21

+ 4:7 Çöl 6:25, Zeb 30:17, Zeb 43:4, Zeb 66:2

+ 4:9 Zeb 3:6

+ 5:3 Zeb 83:4

+ 5:4 Zeb 87:10, Zeb 118:147

+ 5:6 Zeb 10:5

+ 5:7 Zeb 54:24

+ 5:8 1Pat 8:29, Zeb 10:4

+ 5:10 Ýrm 5:16, Zeb 11:2, Rim 3:13

+ 5:13 Zeb 113:21-Zeb 113:22, Zeb 102:4

+ 6:1 1ÝÝ 15:20-1ÝÝ 15:21

+ 6:2 Zeb 37:2

+ 6:4 Zeb 89:13

+ 6:6 Zeb 29:10, Zeb 87:11, Zeb 113:25, Wag 9:10, Işa 38:18

+ 6:8 Zeb 30:10

+ 6:9 Eýp 21:16, Zeb 118:115, Mat 7:23

+ 6:11 Zeb 39:13

+ 7:2 Zeb 10:1, Zeb 63:11, Zeb 30:16

+ 7:3 Eýp 10:16

+ 7:5 Zeb 54:21, 1Şam 24:8, 1Şam 26:9

+ 7:8 Işa 33:10

+ 7:9 Zeb 25:1, Zeb 34:24, Zeb 42:1

+ 7:10 Eýp 23:10, Zeb 10:5

+ 7:11 Gçk 15:1

+ 7:12 Nah 1:5

+ 7:13 Kan 32:41, Kan 32:23

+ 7:14 Zeb 20:13, Zeb 63:8

+ 7:15 Eýp 15:35, Işa 59:4, Ýak 1:15

+ 7:16 Est 7:9, Sül 11:5, Sül 26:27, Sül 28:10, Wag 10:8, Dan 6:24

+ 7:18 Zeb 9:3

+ 8:1 Zeb 80:1, Zeb 83:1

+ 8:2 Zeb 148:13, Işa 12:4, Zeb 112:4, Mat 21:16

+ 8:5 Eýp 7:17, Zeb 143:3, Ýew 2:6-Ýew 2:8

+ 8:7 Gçk 1:26, Gçk 1:28, Zeb 109:1, 1Kor 15:27, Efe 1:22

+ 9:2 Zeb 25:7, Zeb 39:6, Zeb 95:3

+ 9:3 Zeb 7:18

+ 9:5 Zeb 139:13, Zeb 28:10

+ 9:6 Kan 9:14, Kan 29:20

+ 9:8 Zeb 101:13, Zeb 144:13, Agy 5:19

+ 9:9 1Şam 2:10, Zeb 57:12, Zeb 66:5, Zeb 95:13, Zeb 97:9, Zeb 109:6, Işa 2:4, Işa 3:13, Ýow 3:12

+ 9:10 2Şam 22:3

+ 9:11 Zeb 90:14

+ 9:14 Zeb 106:18

+ 9:15 Işa 25:9

+ 9:16 Zeb 7:16, Eýp 18:8, Sül 29:5, Sül 29:6

+ 9:17 Msr 7:5, Msr 14:4

+ 9:18 Eýp 8:13

+ 9:22 Zeb 21:1

+ 9:25 Zeb 13:1, Zeb 52:1

+ 9:27 Zeb 29:7

+ 9:28 Rim 3:14, Eýp 20:12

+ 9:29 Zeb 16:11, Zeb 36:32, Sül 24:15

+ 9:30 Eýp 38:40, Zeb 58:4, Mik 7:2

+ 9:32 Işa 29:15, Ezk 8:12, Ezk 9:9

+ 9:35 Kan 10:18, Hoş 14:4

+ 9:36 Zeb 36:17

+ 9:37 Msr 15:18, Zeb 28:10, Zeb 145:10

+ 9:39 Zeb 81:3

+ 10:1 Zeb 7:2

+ 10:2 Zeb 63:4

+ 10:3 Zeb 81:5

+ 10:4 Mik 1:2, Ýun 2:8, Hab 2:20, Zeb 2:4, Işa 66:1, Eýp 7:18, Eýp 23:10

+ 10:5 Gçk 22:1

+ 10:6 Gçk 19:24, Eýp 18:15, Zeb 74:9

+ 10:7 Zeb 32:5, Zeb 61:8, Zeb 98:4

+ 11:2 Işa 57:1, Mik 7:2

+ 11:3 Zeb 5:10, Zeb 40:6, Zeb 143:8

+ 11:7 Zeb 17:31, Zeb 118:140, Sül 30:5

+ 12:2 Zeb 88:47, Agy 5:20, Eýp 13:24, Hab 1:2

+ 12:4 Ezr 9:8, Zeb 18:9

+ 12:5 Kan 32:27

+ 12:6 Zeb 114:7

⚫ 13:1 Zeb 52

+ 13:1 Zeb 9:25, Mik 7:2, Rim 3:10-Rim 3:12

+ 13:2 Gçk 11:5, Kan 26:15, Zeb 32:14, Zeb 101:19

+ 13:3 Eýp 15:16

+ 13:4 Sül 30:14, Ezk 34:3, Mik 3:3

+ 14:1 Zeb 23:3-Zeb 23:4, Işa 33:14-Işa 33:16

+ 14:2 Zeb 105:3

+ 14:3 Lew 19:16

+ 14:4 Ser 11:35

+ 14:5 Lew 25:36, Ezk 18:8, Msr 23:5

+ 15:2 Zeb 72:25

+ 15:4 Msr 23:13, Ýeş 23:7, Hoş 2:17, Zak 13:2

+ 15:5 Çöl 18:20, Ýrm 10:16, Ýrm 51:19, Agy 3:24

+ 15:8 Zeb 108:31, Res 2:25-Res 2:28

+ 15:10 Eýp 33:28, Zeb 29:4, Zeb 48:16, Zeb 85:13, Işa 38:17, Res 2:27

+ 15:11 Mat 7:14

+ 16:1 Zeb 85:1, Zeb 141:1

+ 16:3 Eýp 23:10, Zeb 65:10

+ 16:5 Eýp 23:11

+ 16:7 Zeb 30:22

+ 16:8 Kan 32:10, Zak 2:8, Rut 2:12, Zeb 35:8, Zeb 56:2, Zeb 62:8, Zeb 90:4

+ 16:10 Zeb 118:70

+ 16:12 Eýp 38:40, Zeb 9:29

+ 16:15 Eýp 19:26, Eýp 33:26

⚫ 17:1 2Şam 22

+ 17:2 Kan 6:5, Zeb 114:1

+ 17:3 Zeb 18:15, Zeb 30:3-Zeb 30:4, Zeb 70:3, Zeb 90:2, Zeb 143:2, Gçk 15:1

+ 17:4 1ÝÝ 16:25, Zeb 47:2, Zeb 95:4, Zeb 144:3

+ 17:5 Zeb 41:7, Zeb 92:4, Ýun 2:4

+ 17:6 Zeb 114:3

+ 17:7 Ýun 2:8

+ 17:8 Ser 5:5, Zeb 76:18, Zeb 96:4

+ 17:9 Zeb 20:9, Işa 30:33, Ezk 20:48

+ 17:10 Zeb 143:5, Işa 64:1, Nah 1:3

+ 17:11 Zeb 103:3

+ 17:12 Msr 20:21, Zeb 96:2

+ 17:13 Ýeş 10:11, Işa 30:30

+ 17:14 1Şam 2:10, Eýp 37:4-Eýp 37:5, Zeb 67:34, Zeb 76:18-Zeb 76:19

+ 17:15 Hab 3:11, Zak 9:14, 1Şam 7:10

+ 17:16 Msr 15:8, Zeb 105:9

+ 17:17 Zeb 143:7

+ 17:18 Zeb 141:6

+ 17:20 Zeb 30:8, Zeb 117:5

+ 17:21 1Şam 26:23, Eýp 22:30

+ 17:24 Gçk 6:9, Eýp 1:1

+ 17:28 Zeb 100:5

+ 17:29 2Şam 21:17, 2Pat 8:20, Zeb 131:17

+ 17:31 Kan 32:4, Mat 5:48, Zeb 11:7, Sül 30:5, Gçk 15:1

+ 17:32 2Pat 5:15, Işa 45:5, Dan 2:47

+ 17:34 Kan 32:13, Işa 58:14, Hab 3:19

+ 17:35 Zeb 143:1

+ 17:38 Msr 23:27

+ 17:41 Msr 23:27

+ 17:42 Eýp 27:9, Sül 15:29

+ 17:43 Mik 7:10, Zak 10:5

+ 17:44 Işa 55:5

+ 17:45 Kan 33:29

+ 17:46 Mik 7:17

+ 17:48 Zeb 46:3

+ 17:50 Rim 15:9

+ 17:51 Zeb 143:10, 2Şam 7:16

+ 18:2 Zeb 49:6, Zeb 88:6, Zeb 96:6

+ 18:5 Rim 10:18

+ 18:6 Ýow 2:16, Wag 1:5

+ 18:8 Kan 4:7, Zeb 22:3, Zeb 118:130

+ 18:9 Rim 7:12, Zeb 12:4

+ 18:10 Zeb 118:142, Zeb 118:151, Zeb 118:160

+ 18:11 Sül 3:14, Sül 8:10, Sül 24:13

+ 18:14 Çöl 15:30, Rim 6:12, Rim 6:14

+ 18:15 Zeb 17:3

+ 19:2 Zeb 68:30, Sül 18:11

+ 19:3 Zeb 127:5, Zeb 133:3

+ 19:5 Zeb 20:3

+ 19:8 Zeb 32:17, Işa 31:1, Işa 36:9, 1Şam 17:45, Sül 21:31

+ 20:2 Zeb 27:7

+ 20:3 Zeb 19:5

+ 20:5 2Pat 20:6, Zeb 60:6, Zeb 90:16

+ 20:8 Zeb 15:8

+ 20:10 Zeb 17:9, Mal 4:1, Eýp 15:34, Eýp 20:26, Zeb 96:3, Ýew 10:27

+ 20:11 Eýp 18:19

+ 20:13 Zeb 17:15

+ 21:2 Mat 27:46, Mar 15:34, Zeb 9:22, Agy 3:8

+ 21:3 Zeb 87:2

+ 21:6 Ser 3:9

+ 21:7 Eýp 25:6, Işa 41:14, Işa 49:7, Işa 53:3

+ 21:8 Zeb 90:14, Mat 27:39-Mat 27:43, Mar 15:29-Mar 15:32, Luk 23:35-Luk 23:37

+ 21:10 Zeb 71:6

+ 21:12 Zeb 106:12

+ 21:13 Zeb 117:10-Zeb 117:12, Ýrm 50:27, Amo 4:1

+ 21:15 Zeb 118:28

+ 21:17 Zeb 58:7

+ 21:18 Luk 23:35

+ 21:19 Ýoh 19:24

+ 21:21 Zeb 34:17, Fil 3:2

+ 21:22 2Tim 4:17

+ 21:23 Ýew 2:12

+ 21:24 Zeb 134:20

+ 21:26 Zeb 34:18, Lew 7:16

+ 21:28 Zeb 95:7, Sep 2:11

+ 21:29 Dan 7:14, Dan 7:27, Abd 1:21, Zak 14:9, Luk 1:33, 1Kor 15:24, Aýn 11:15

+ 21:31 Zeb 101:19

+ 21:32 Zeb 77:6, Zeb 101:19

+ 22:1 Zeb 79:2, Wag 12:11, Işa 40:11, Ezk 34:11, Ýoh 10:11, Fil 4:19

+ 22:2 Ezk 34:14, Ýoh 10:9

+ 22:3 Zeb 18:8, Sül 4:11, Sül 8:20

+ 22:4 Zeb 137:7, Sül 10:9, Işa 43:2, Mik 7:14

+ 22:5 Zeb 91:11, Sül 27:9, Wag 9:8, Luk 7:46

+ 23:1 Msr 9:29, Eýp 41:3, Zeb 49:12, Zeb 88:11

+ 23:2 1Şam 2:8, Zeb 101:26, Zeb 103:5, Sül 8:29

+ 23:3 Zeb 14:1-Zeb 14:5, Işa 33:14-Işa 33:16

+ 23:4 Zeb 50:12, Mat 5:8

+ 23:7 Zeb 117:19-Zeb 117:20, Işa 26:2

+ 23:8 Msr 15:3

+ 23:10 Mal 1:14

+ 24:1 Zeb 85:4, Zeb 142:8

+ 24:3 Işa 49:23

+ 24:4 Zeb 26:11, Zeb 85:11

+ 24:5 Zeb 25:3

+ 24:6 Zeb 102:17

+ 24:7 Eýp 13:26, Zeb 118:9, Ýrm 3:25, Zeb 50:3

+ 24:11 Ýrm 14:7, Zeb 78:9, Dan 9:19

+ 24:13 Zeb 36:22, Sül 2:21, Işa 60:21

+ 24:15 2ÝÝ 20:12, Zeb 122:1-Zeb 122:2, Zeb 140:8

+ 24:22 Zeb 43:27, Zeb 129:8

+ 25:1 Zeb 7:9

+ 25:2 1ÝÝ 28:9, 1ÝÝ 29:17, Zeb 138:23, Sül 17:3, Ýrm 17:10

+ 25:3 Zeb 24:5

+ 25:5 Zeb 1:1, Zeb 138:21

+ 25:6 Kan 21:6, Zeb 72:13, Mat 27:24

+ 25:7 Zeb 9:2

+ 25:9 Zeb 27:3

+ 25:10 Msr 23:8

+ 26:1 Işa 60:20, Mik 7:8

+ 26:3 Zeb 3:7, Zeb 22:4

+ 26:4 Zeb 22:6, Zeb 60:5, Zeb 64:5

+ 26:6 Zeb 3:4, Efe 5:19

+ 26:8 Zeb 104:4

+ 26:10 Işa 49:15

+ 26:11 Zeb 24:4

+ 26:12 Zeb 40:3, Msr 20:16, Sül 6:19

+ 26:13 Işa 53:8, Ezk 26:20, Ezk 32:23

+ 26:14 Ýeş 1:6, Zeb 30:25, Işa 8:17

+ 27:1 Zeb 82:2, Zeb 108:1, Zeb 87:5, Zeb 142:7, Sül 1:12

+ 27:2 Zeb 133:2

+ 27:3 Sül 26:23, Ýrm 9:8, Zeb 25:9

+ 27:5 Işa 5:12

+ 27:7 Gçk 15:1, Zeb 20:2

+ 27:9 Işa 40:11, Işa 46:3

+ 28:1 Gçk 6:2, Eýp 1:6, Eýp 2:1, Zeb 88:7, 1ÝÝ 16:28, Zeb 95:7

+ 28:3 Eýp 37:4, Ezk 1:24

+ 28:5 Ser 9:15, Zeb 103:16, Ezk 31:3

+ 28:6 Kan 3:9, Zeb 113:4, Zeb 113:6

+ 28:8 Çöl 13:27

+ 28:10 Gçk 6:17, Msr 15:18, Zeb 9:5, Zeb 9:37

+ 28:11 Zeb 67:36

+ 29:2 Zeb 34:19

+ 29:4 Eýp 33:28, Zeb 15:10, Zeb 48:16, Zeb 85:13, Işa 38:17

+ 29:6 Işa 57:16, Ýrm 3:5, Agy 3:31, Mik 7:18, Zeb 125:5

+ 29:7 Zeb 9:26

+ 29:10 Zeb 6:6, Işa 38:18

+ 29:12 Ýrm 31:13

⚫ 30:1 Zeb 70:1-Zeb 70:3

+ 30:2 Dan 9:16

+ 30:3 Zeb 17:3

+ 30:6 Luk 23:46

+ 30:7 Kan 32:21

+ 30:9 Zeb 17:20

+ 30:10 Zeb 6:8

+ 30:12 Eýp 19:13, Zeb 30:12, Zeb 37:11, Zeb 68:9, Zeb 87:9

+ 30:13 Wag 9:5

+ 30:14 Ýrm 6:25, Ýrm 46:5

+ 30:16 Zeb 7:2

+ 30:17 Çöl 6:25, Zeb 4:7

+ 30:22 Zeb 16:7

+ 30:24 Zeb 96:10

+ 30:25 Ýeş 1:6, Zeb 26:14

+ 31:2 Ýoh 1:47, Rim 4:7-Rim 4:8

+ 31:5 Zeb 37:19, Zeb 50:5, 1Ýoh 1:9

+ 31:7 Zeb 118:114

+ 31:9 Sül 26:3, Ýak 3:3

+ 31:11 Zeb 67:4

+ 32:2 Zeb 70:22

+ 32:3 Zeb 39:4, Zeb 95:1, Zeb 97:1, Zeb 143:9, Zeb 149:1, Işa 42:10, Aýn 5:9

+ 32:5 Zeb 32:5, Zeb 61:8, Zeb 118:64

+ 32:6 Gçk 1:6-Gçk 1:7, Zeb 148:5, Ýoh 1:3, Ýew 11:3

+ 32:7 Gçk 1:9, Eýp 38:8-Eýp 38:11, Zeb 103:9, Ýrm 5:22

+ 32:9 Gçk 1:3

+ 32:10 Işa 19:3

+ 32:11 Sül 19:21, Işa 46:10

+ 32:12 Kan 7:6, Zeb 143:15

+ 32:13 Eýp 7:18, Eýp 23:10, Zeb 10:4

+ 32:14 Kan 26:15, Işa 63:15

+ 32:16 Amo 2:14

+ 32:17 Zeb 19:8, Sül 21:31

+ 32:18 Zeb 146:11

+ 32:19 1Pat 17:6, Eýp 5:20

+ 32:20 Gçk 15:1, Kan 33:29

+ 33:1 1Şam 21:12-1Şam 21:13

+ 33:3 1Şam 2:1

+ 33:5 Zeb 3:5

+ 33:7 Zeb 17:1

+ 33:8 Eýp 33:23, Dan 6:22

+ 33:9 1Pet 2:3, Zeb 2:12

+ 33:10 Zeb 36:25, Sül 10:3

+ 33:11 Eýp 4:10-Eýp 4:11

+ 33:13 1Pet 3:10-1Pet 3:12

+ 33:14 Sül 13:3

+ 33:15 Zeb 36:27, Işa 1:16-Işa 1:17, 3Ýoh 1:11

+ 33:16 Eýp 36:7, Sül 15:29

+ 33:17 Eýp 18:17, Sül 10:7

+ 33:19 Zeb 50:19

+ 33:20 Eýp 5:19, 2Tim 3:11

+ 33:21 Ýoh 19:36

+ 34:1 Işa 49:25

+ 34:4 Zeb 39:15, Ýrm 17:18, Zeb 68:23-Zeb 68:26, Zeb 108:6-Zeb 108:15

+ 34:5 Eýp 21:18, Zeb 1:4

+ 34:6 Zeb 72:18, Ýrm 23:12

+ 34:7 Zeb 56:7, Zeb 118:85, Ýrm 18:20

+ 34:8 Işa 47:11

+ 34:9 Luk 1:47

+ 34:10 Msr 15:11, Zeb 70:19, Zeb 85:8, Zeb 88:7-Zeb 88:9, Zeb 112:5, Eýp 5:15

+ 34:12 Zeb 37:20, Zeb 108:5, Sül 17:13, Ýrm 18:20

+ 34:13 Çöl 29:7

+ 34:16 Eýp 16:9, Zeb 36:12

+ 34:17 Hab 1:13, Zeb 21:21

+ 34:18 Zeb 21:26

+ 34:19 Zeb 68:5, Ýoh 15:25, Zeb 29:2

+ 34:21 Agy 2:16

+ 34:22 Zeb 9:22, Zeb 37:22

+ 34:23 Zeb 43:24, Zeb 77:65

+ 34:24 Zeb 7:9

+ 34:25 Zeb 39:16, Zeb 69:4, Agy 2:16

+ 34:28 Zeb 70:8

+ 35:2 Rim 3:18

+ 35:5 Sül 4:16, Mik 2:1

+ 35:6 Zeb 56:11, Zeb 70:19, Zeb 107:5, Agy 3:23

+ 35:7 Rim 11:33, Zeb 103:14, Zeb 144:16

+ 35:8 Zeb 62:4, Zeb 16:8

+ 35:10 Sül 10:11, Sül 13:14, Ýrm 2:13, Ýoh 4:10, Ýoh 1:9, 1Pet 2:9, Aýn 22:5

+ 35:11 Ýrm 22:16, Gal 4:9

+ 35:13 Zeb 1:5

+ 36:1 Sül 3:31, Sül 23:17, Sül 24:19

+ 36:2 Eýp 14:2, Zeb 89:6

+ 36:4 Eýp 22:26, Işa 58:14

+ 36:5 Sül 3:5, Sül 16:3

+ 36:6 Ser 5:31, Işa 58:8

+ 36:9 Zeb 24:13

+ 36:10 Eýp 7:10, Eýp 24:24

+ 36:11 Sül 2:21, Mat 5:5

+ 36:12 Eýp 16:9, Zeb 34:16

+ 36:13 Zeb 2:4

+ 36:15 1Şam 2:4

+ 36:16 Sül 16:8

+ 36:17 Zeb 9:36

+ 36:18 Zeb 1:6

+ 36:19 1Pat 17:6, Eýp 5:20, Zeb 32:19

+ 36:20 Zeb 67:3, Zeb 101:4, Hoş 13:3

+ 36:23 Işa 26:7

+ 36:24 Sül 24:16, Mik 7:8

+ 36:25 Eýp 4:7, Zeb 33:10-Zeb 33:11, Sül 10:3

+ 36:26 Kan 15:8, Zeb 111:5

+ 36:27 Zeb 33:15

+ 36:28 Zeb 96:10, Işa 14:20

+ 36:30 Sül 10:31, Sül 15:28

+ 36:31 Kan 6:6, Zeb 39:9, Zeb 118:11, Işa 51:7, Ýrm 31:33

+ 36:32 Zeb 9:29

+ 36:34 Zeb 90:8, Zeb 91:12, Sül 29:16

+ 36:38 Zeb 72:17

+ 36:39 Zeb 3:9, Işa 43:11, Ýun 2:10

+ 36:40 Zeb 10:1

+ 37:1 Zeb 69:1

+ 37:2 Zeb 6:2

+ 37:3 Kan 32:23, Eýp 6:4, Agy 3:13

+ 37:4 Işa 1:6

+ 37:5 Ezr 9:6

+ 37:12 Eýp 19:13-Eýp 19:14, Zeb 87:18

+ 37:14 Işa 53:7

+ 37:16 Zeb 38:8

+ 37:19 Zeb 31:5

+ 37:21 Zeb 34:12, Sül 17:13, Ýrm 18:20

+ 37:22 Zeb 9:22, Zeb 34:22

+ 38:1 1ÝÝ 16:41, 1ÝÝ 25:1, Zeb 61:1, Zeb 76:1

+ 38:2 Eýp 2:10

+ 38:4 Eýp 32:20, Ýrm 6:11, Ýrm 20:9

+ 38:5 Zeb 89:12

+ 38:6 Zeb 88:48, Zeb 90:5, Eýp 7:16, Zeb 61:10, Zeb 93:10-Zeb 93:11, Zeb 143:4, Wag 1:2

+ 38:7 Eýp 27:16-Eýp 27:17, Zeb 48:11, Wag 2:18

+ 38:8 Zeb 37:16

+ 38:11 Eýp 13:21

+ 38:13 2Pat 20:5, Zeb 55:9, 1ÝÝ 29:15, Zeb 118:19, Zeb 118:54

+ 38:14 Eýp 7:19, Eýp 10:21-Eýp 10:22

+ 39:3 Zeb 68:3, Ýrm 38:6

+ 39:4 Zeb 32:3, Zeb 51:8

+ 39:6 Zeb 9:2, Zeb 70:16

+ 39:7 Zeb 50:18, 1Şam 15:22, Işa 50:4, Ýew 10:5-Ýew 10:7

+ 39:9 Zeb 36:31, Zeb 118:11

+ 39:13 Zeb 68:4

+ 39:15 Zeb 34:4, Ýrm 17:18, Zeb 6:11

+ 39:16 Zeb 34:25

+ 39:18 Zeb 85:1, Zeb 108:22

+ 40:2 Sül 14:21, Sül 29:7, Zeb 36:18

+ 40:3 Zeb 26:12

+ 40:4 Işa 38:1-Işa 38:8

+ 40:7 Zeb 11:3

+ 40:10 Ýoh 13:18

+ 40:14 1ÝÝ 16:36, Zeb 71:18, Zeb 88:53, Zeb 105:48

+ 41:1 2ÝÝ 20:19

+ 41:2 Zeb 62:1, Zeb 83:2

+ 41:4 Zeb 78:10, Zeb 113:10, Ýow 2:17, Mik 7:10, Zeb 79:6, Zeb 101:10, Agy 2:18

+ 41:5 Ezk 46:10

+ 41:6 Zeb 42:5

+ 41:7 Kan 3:9, Zeb 17:5, Zeb 87:8, Ýun 2:4

+ 41:9 Zeb 62:7, Res 16:25

+ 41:10 Zeb 17:3, Zeb 42:2

+ 42:1 Zeb 7:9

+ 42:2 Zeb 43:10, Zeb 41:10

+ 42:3 Zeb 2:6

+ 42:5 Zeb 41:6

+ 43:2 Çöl 23:23, Kan 32:7, Zeb 77:3

+ 43:3 Kan 7:1

+ 43:4 Ýeş 24:12, Çöl 6:25, Zeb 4:7

+ 43:5 Zeb 73:12

+ 43:7 1Şam 17:47, Zeb 32:16-Zeb 32:17

+ 43:10 Zeb 42:2, Zeb 88:39

+ 43:11 Lew 26:17, Kan 28:25, Ýeş 7:4

+ 43:12 Lew 26:33

+ 43:14 Zeb 78:4, Dan 9:16, Mik 6:16

+ 43:15 Kan 28:37

+ 43:20 Eýp 30:29

+ 43:22 1ÝÝ 28:9, 2ÝÝ 6:30, Sül 15:11, Res 1:24

+ 43:23 Rim 8:36

+ 43:24 Zeb 34:23, Zeb 77:65

+ 43:27 Zeb 24:20

+ 44:1 Zeb 68:1

+ 44:4 Msr 32:27, Nag 3:8

+ 44:7 Ýew 1:8-Ýew 1:9

+ 44:9 Sül 7:17

+ 44:10 Gçk 10:29, 1Pat 9:28, 1ÝÝ 29:4, Eýp 22:24

+ 44:15 Nag 1:3

+ 45:1 1ÝÝ 15:20-1ÝÝ 15:21

+ 45:2 Zeb 7:2, Kan 4:7, Nah 1:7

+ 45:4 Zeb 92:3

+ 45:5 Zeb 64:10

+ 45:6 Işa 12:6

+ 45:7 Zeb 2:1, Amo 1:2, Amo 9:5

+ 45:9 Zeb 65:5

+ 45:10 Işa 2:4, Mik 4:3, 1Şam 2:4, Zeb 75:4, Ezk 39:3

+ 46:2 Zeb 94:1

+ 46:3 Kan 7:21, Zeb 65:3, Zeb 75:12, Mal 1:14

+ 46:4 2Şam 22:48

+ 46:8 Dan 7:14, Dan 7:27, Abd 1:21, Zak 14:9, Luk 1:33, 1Kor 15:24, Aýn 11:15

+ 46:10 Zeb 88:19

+ 47:2 1ÝÝ 16:25, Zeb 17:4

+ 47:3 Agy 2:15

+ 47:5 Gçk 14:1, 2Şam 10:6

+ 47:7 Işa 13:8

+ 47:8 1Pat 22:48, Ezk 27:26

+ 47:10 Zeb 25:3

+ 47:11 Zeb 112:3

+ 47:12 Zeb 96:8

+ 48:2 Mik 1:2, Işa 34:1

+ 48:5 Zeb 77:2

+ 48:7 Sül 11:28

+ 48:8 Eýp 33:24, Eýp 36:18, Mat 16:26, Mar 8:37

+ 48:10 Zeb 88:49

+ 48:11 Wag 2:14-Wag 2:16, Wag 3:19, Wag 9:2, Zeb 38:7, Wag 2:18

+ 48:13 Wag 3:18

+ 48:16 Zeb 15:10, Zeb 29:4

+ 48:18 Eýp 27:19, 1Tim 6:7

+ 48:20 Eýp 33:30

+ 48:21 Wag 3:19

+ 49:1 1ÝÝ 6:39, 1ÝÝ 15:17, 1ÝÝ 25:1, 2ÝÝ 5:12

+ 49:1 Kan 10:17, Zeb 112:3

+ 49:2 Kan 33:2, Zeb 79:2, Zeb 93:1

+ 49:3 Msr 19:16, Lew 10:2, Çöl 16:35, 1Pat 19:11-1Pat 19:12

+ 49:4 Kan 4:26, Kan 32:1, Işa 1:2

+ 49:6 Zeb 18:2, Zeb 96:6, Zeb 57:12

+ 49:7 Zeb 80:9

+ 49:8 1Şam 15:22, Zeb 39:7

+ 49:10 Işa 40:16

+ 49:12 Msr 9:29, Eýp 41:3, Zeb 23:1, Res 17:25

+ 49:14 Zeb 106:22, Ýew 13:15, Çöl 30:3, Wag 5:3, Ýun 2:10

+ 49:15 Zeb 80:8

+ 49:19 Zeb 51:4

+ 49:21 Wag 8:11, Işa 57:11

+ 49:22 Zeb 9:18

+ 50:2 2Şam 12:1

+ 50:3 Zeb 24:7, Işa 43:25

+ 50:4 Lew 16:30, 1Ýoh 1:7, 1Ýoh 1:9

+ 50:5 Zeb 31:5, Rim 7:18

+ 50:6 2Şam 12:13, Rim 3:4

+ 50:7 Eýp 14:4, Eýp 15:14, Zeb 57:4

+ 50:9 Işa 1:18

+ 50:12 Mat 5:12, Agy 5:21

+ 50:16 2Şam 11:17, 2Şam 12:9

+ 50:18 Zeb 39:7

+ 50:19 Zeb 33:19

+ 50:20 Zeb 68:36, Zeb 146:2

+ 50:21 Zeb 4:6

+ 51:2 1Şam 22:9

+ 51:4 Zeb 49:19

+ 51:7 Zeb 26:13

+ 51:8 Zeb 39:3, Eýp 22:19

+ 51:9 Zeb 48:7

+ 51:10 Ýrm 11:16

⚫ 52:1 Zeb 13

+ 52:2 Zeb 9:25, Mik 7:2, Rim 3:10-Rim 3:12

+ 52:3 Gçk 11:5, Kan 26:15, Zeb 32:14, Zeb 101:19

+ 52:4 Eýp 15:16

+ 52:5 Sül 30:14, Ezk 34:3, Mik 3:3

+ 52:6 Lew 26:17, Sül 28:1

+ 53:1 1Şam 23:19, 1Şam 26:1

+ 53:5 Zeb 85:14

+ 53:7 Zeb 142:12

+ 53:9 Zeb 58:10, Zeb 91:12, Zeb 111:8, Zeb 117:7

+ 54:3 Zeb 63:1

+ 54:8 Ýrm 9:2

+ 54:10 Ýrm 6:7, Ezk 7:23

+ 54:15 Zeb 41:5

+ 54:16 Çöl 16:30-Çöl 16:33, Zeb 123:3, Sül 1:12

+ 54:20 Kan 33:27, Zeb 89:3, Zeb 92:2, Hab 1:12

+ 54:21 Zeb 7:5

+ 54:22 Sül 5:3

+ 54:23 Zeb 36:5, Işa 46:4, Mat 11:28-Mat 11:30

+ 54:24 Aýn 20:3, Zeb 5:7, Sül 10:27

+ 55:1 1Şam 21:13

+ 55:5 Zeb 117:6, Işa 51:7, Işa 51:12, Mat 10:28

+ 55:7 Zeb 70:10

+ 55:9 Zeb 38:13, Msr 32:32, Zeb 68:29, Zeb 138:16, Mal 3:16

+ 55:13 Lew 5:4, Çöl 30:3, Kan 23:21, Zeb 49:14, Zeb 115:8

+ 55:14 Zeb 114:8, Eýp 33:30

⚫ 56:1 Zeb 107:2-Zeb 107:6

+ 56:1 Zeb 57:1, Zeb 58:1, Zeb 74:1, 1Şam 22:1, 1Şam 24:3, Zeb 141:1

+ 56:2 Rut 2:12, Zeb 16:8

+ 56:4 Zeb 143:5-Zeb 143:7

+ 56:5 Zeb 57:7, Dan 6:16, Sül 12:18, Sül 30:14

+ 56:7 Zeb 7:16

+ 56:8 Zeb 111:7-Zeb 111:8

+ 56:9 Ser 5:12, 1ÝÝ 15:16

+ 56:11 Zeb 35:5

+ 57:1 Zeb 56:1, Zeb 58:1, Zeb 74:1

+ 57:4 Zeb 50:7

+ 57:5 Kan 32:33, Zeb 139:4, Ýrm 8:17

+ 57:7 Eýp 29:17, Zeb 3:8, Zeb 56:5

+ 57:9 Eýp 3:16, Wag 6:3

+ 57:11 Eýp 22:19, Zeb 67:24

+ 57:12 Zeb 9:9

+ 58:1 Zeb 56:1, Zeb 57:1, Zeb 74:1, 1Şam 19:11

+ 58:2 Zeb 19:1

+ 58:4 Zeb 9:30, 1Şam 24:12

+ 58:7 Zeb 21:17

+ 58:9 Zeb 2:4, Zeb 36:13

+ 58:10 Zeb 9:10

+ 58:11 Zeb 20:4, Zeb 53:9

+ 58:12 Gçk 15:1

+ 58:13 Sül 12:13

+ 58:15 Zeb 21:17

+ 58:17 Zeb 17:3

⚫ 59:1 Zeb 107:7-Zeb 107:14

+ 59:1 Zeb 79:1

+ 59:2 2Şam 8:3, 2Şam 8:13

+ 59:3 Zeb 79:3

+ 59:5 Işa 51:17

+ 59:8 Gçk 12:6, Gçk 33:18, Gçk 33:17

+ 59:13 Zeb 145:3, Ýrm 17:5

+ 60:4 Sül 18:11

+ 60:5 Zeb 14:1, Rut 2:12, Zeb 16:8

+ 60:7 2Pat 20:6, Zeb 20:5

+ 60:9 Çöl 30:3, Wag 5:3, Ýun 2:10

+ 61:1 1ÝÝ 16:41, 1ÝÝ 25:1, Zeb 38:1, Zeb 76:1

+ 61:3 Zeb 17:3, Zeb 29:7

+ 61:5 Sül 26:23, Ýrm 9:8

+ 61:10 Eýp 7:16, Zeb 38:6, Zeb 143:4, Wag 1:2, Eýp 31:6, Işa 40:17, Dan 4:32, Dan 5:27

+ 61:11 Eýp 31:25, Luk 12:15

+ 61:12 Aýn 19:1

+ 61:13 Msr 34:6, Zeb 85:5, Eýp 34:11, Sül 24:12

+ 62:1 1Şam 23:14, 2Şam 16:14, 2Şam 17:2, 2Şam 17:29

+ 62:2 Işa 26:9, Zeb 41:2, Zeb 142:6

+ 62:4 Zeb 35:8

+ 62:5 Zeb 103:33

+ 62:7 Zeb 41:9, Zeb 149:5, Res 16:25

+ 62:8 Rut 2:12, Zeb 16:8

+ 62:10 Çöl 16:32-Çöl 16:33

+ 62:12 Kan 6:13, Eýp 5:16, Zeb 106:42

+ 63:2 Zeb 54:3-Zeb 54:4

+ 63:3 Ýrm 18:18

+ 63:4 Zeb 10:2, Zeb 56:4, Sül 12:18, Sül 30:14

+ 63:5 Sül 1:11, Ýrm 5:26

+ 63:6 Eýp 22:13, Zeb 72:11

+ 63:8 Zeb 7:13-Zeb 7:14, Zeb 17:15

+ 63:9 Sül 12:13, Sül 18:7, Wag 10:12

+ 63:11 Zeb 7:2, Zeb 10:1

+ 64:2 Çöl 30:3, Wag 5:3, Ýun 2:10

+ 64:3 Zeb 85:9

+ 64:4 Işa 6:7

+ 64:5 Zeb 23:4, Zeb 26:4

+ 64:6 Zeb 21:28

+ 64:8 Zeb 88:10, Zeb 106:29, Ýun 1:15, Mat 8:26, Işa 17:12-Işa 17:13

+ 64:10 Lew 26:4, Eýp 5:10, Zeb 45:5

+ 64:13 Işa 30:23, Ýow 2:22

+ 65:1 Zeb 97:4, Zeb 99:1

+ 65:3 Zeb 46:3, Kan 33:29

+ 65:4 Zeb 85:9

+ 65:5 Zeb 45:9

+ 65:6 Msr 14:21-Msr 14:22, Ýeş 3:14-Ýeş 3:17

+ 65:10 Eýp 23:10, Işa 1:25, Işa 48:10, Zak 13:9, Mal 3:3, 1Pet 1:7

+ 65:11 Ezk 17:20, Hoş 7:12

+ 65:12 Işa 43:2

+ 65:13 Çöl 30:3, Wag 5:3, Ýun 2:10

+ 65:16 Mar 5:19

+ 65:18 Sül 15:8, Sül 28:9, Işa 59:2

+ 66:2 Çöl 6:25, Zeb 4:6

+ 66:3 Tit 2:11

+ 66:5 Zeb 9:9

+ 66:7 Lew 26:4, Zeb 84:13

+ 67:2 Çöl 10:35, Işa 33:10, Çöl 10:35

+ 67:3 Zeb 36:20, Hoş 13:3, Zeb 96:5, Mik 1:4

+ 67:4 Zeb 31:11

+ 67:5 Işa 40:3

+ 67:6 Hoş 14:4, Kan 10:18

+ 67:7 1Şam 2:5, Zeb 112:9, Işa 61:1

+ 67:8 Msr 13:21

+ 67:9 Msr 19:18, Ser 5:4

+ 67:13 Zeb 109:5

+ 67:15 Ser 9:48

+ 67:17 Msr 19:18, Zeb 131:13-Zeb 131:14

+ 67:18 2Pat 6:17, Işa 66:15, Hab 3:8

+ 67:19 Efe 4:8

+ 67:20 Zeb 54:23, Işa 46:4, Mat 11:28

+ 67:22 Zeb 109:6

+ 67:23 Amo 9:3

+ 67:24 Zeb 57:11

+ 67:28 1Şam 9:21

+ 67:29 Zeb 75:12

+ 67:31 Zeb 21:13

+ 67:32 Işa 11:11, Işa 45:14

+ 67:33 Zeb 101:22-Zeb 101:23

+ 67:34 Zeb 17:11, Zeb 103:3, 2Şam 22:14, Eýp 37:4, Zeb 17:14, Zeb 28:3

+ 67:36 Zeb 28:11

+ 68:1 Zeb 44:1

+ 68:2 Agy 3:54, Ýun 2:4, Ýun 2:6

+ 68:3 Eýp 22:11, Zeb 17:5, Zeb 39:3, Zeb 41:7

+ 68:4 Zeb 118:82, Işa 38:14

+ 68:5 Zeb 34:19, Ýoh 15:25, Zeb 39:13

+ 68:8 Ýrm 15:15

+ 68:9 Eýp 19:13-Eýp 19:14

+ 68:10 Ýoh 2:17, Rim 15:3

+ 68:15 Ýrm 38:6, Zeb 143:7

+ 68:17 Zeb 62:4, Zeb 108:21

+ 68:22 Mat 27:34, Ýoh 19:28-Ýoh 19:29

+ 68:23 Zeb 34:4-Zeb 34:8, Zeb 108:6-Zeb 108:15

+ 68:24 Rim 11:9-Rim 11:10

+ 68:26 Res 1:20

+ 68:28 Neh 4:5

+ 68:29 Msr 32:32, Zeb 55:9, Mal 3:16, Aýn 3:5

+ 68:30 Zeb 19:2

+ 68:32 Zeb 49:13

+ 68:35 Zeb 95:11

+ 68:36 Zeb 68:36, Zeb 146:2

+ 68:37 Zeb 101:29

⚫ 69:1 Zeb 39:13-Zeb 39:17

+ 69:1 Zeb 37:1

+ 69:3 Zeb 34:4, Ýrm 17:18, Zeb 6:11

+ 69:4 Zeb 34:25

+ 69:6 Zeb 85:1, Zeb 108:22

⚫ 70:1 Zeb 30:1-Zeb 30:4

+ 70:2 Dan 9:16

+ 70:3 Zeb 17:3

+ 70:4 Zeb 139:2, Zeb 139:5

+ 70:5 Ýrm 14:8, Ýrm 17:7

+ 70:6 Zeb 21:10-Zeb 21:11

+ 70:8 Zeb 34:28

+ 70:10 Zeb 55:7

+ 70:11 Zeb 3:3

+ 70:13 Zeb 34:4, Zeb 39:15, Ýrm 17:18

+ 70:15 Zeb 39:6

+ 70:19 Zeb 35:6, Agy 3:23, Msr 15:11, Zeb 34:10

+ 70:20 Hoş 6:2

+ 70:22 Zeb 32:2

+ 71:1 Zeb 126:1

+ 71:1 Işa 16:5, Işa 32:1

+ 71:2 Işa 9:7, Işa 11:4, Işa 32:1

+ 71:4 Sül 29:14

+ 71:5 Zeb 88:37-Zeb 88:38

+ 71:6 Kan 32:2

+ 71:7 Zeb 91:13

+ 71:8 Msr 23:31, 1Pat 4:21, Zeb 88:26, Mik 5:4, Zak 9:10

+ 71:9 Işa 49:23, Mik 7:17

+ 71:10 Gçk 10:4, Ýun 1:3, 1Pat 10:1, Işa 43:3, Işa 45:14

+ 71:11 Işa 49:23

+ 71:12 Sül 31:8

+ 71:14 Zeb 115:6

+ 71:15 1Pat 10:10

+ 71:16 Eýp 5:25

+ 71:17 Zeb 103:31, Gçk 12:3

+ 71:18 Zeb 135:4

+ 71:19 Çöl 14:21, Işa 6:3, Işa 11:9, Hab 2:14, Zeb 40:14

+ 72:1 Zeb 31:2, Ýoh 1:47

+ 72:3 Eýp 21:7, Zeb 36:1, Sül 3:31

+ 72:11 Eýp 22:13

+ 72:13 Kan 21:6, Eýp 34:9, Zeb 25:6

+ 72:17 Zeb 36:38

+ 72:18 Zeb 34:6, Ýrm 23:12

+ 72:22 Eýp 18:3, Wag 3:18

+ 72:25 Zeb 15:2

+ 72:26 Zeb 15:5, Agy 3:24

+ 72:28 Ýak 4:8, Zeb 117:17

+ 73:1 Zeb 78:13, Zeb 94:7, Zeb 99:3, Ezk 34:31, Zak 9:16

+ 73:2 Msr 3:1-Msr 3:2, Msr 19:18

+ 73:4 Agy 2:7

+ 73:6 1Pat 6:18, 2Pat 25:13-2Pat 25:17

+ 73:8 Zeb 82:5

+ 73:9 1Şam 3:1, Sül 29:18, Amo 8:11

+ 73:11 Agy 2:3

+ 73:12 Zeb 43:5

+ 73:13 Eýp 3:8, Eýp 40:20, Eýp 41:1, Zeb 103:26, Işa 27:1

+ 73:15 Msr 17:5-Msr 17:6, Çöl 20:11, Ýeş 3:13

+ 73:16 Zeb 103:19, Ýrm 33:25

+ 73:17 Gçk 8:22

+ 73:19 Nag 2:14

+ 73:20 Lew 26:44, Zeb 105:45

+ 73:23 Zeb 64:7

+ 74:1 Zeb 56:1, Zeb 57:1, Zeb 58:1

+ 74:3 Dan 8:19, Hab 2:3

+ 74:4 Işa 24:19-Işa 24:20, Eýp 9:7

+ 74:8 1Şam 2:7

+ 74:9 Işa 51:17, Ýrm 25:15, Ezk 23:32-Ezk 23:34, Abd 1:16, Zak 12:2, Aýn 14:10

+ 74:11 Zeb 100:8

+ 75:3 Zeb 47:3-Zeb 47:4

+ 75:4 1Şam 2:4, Zeb 45:10, Ezk 39:3

+ 75:6 Ýrm 51:39

+ 75:7 Msr 15:1, Msr 15:21

+ 75:8 Ýow 2:11, Nah 1:6, Aýn 6:17

+ 75:12 Çöl 30:3, Wag 5:3, Ýun 2:10, Zeb 46:2-Zeb 46:3, Zeb 67:29, Mal 1:14

+ 76:1 1ÝÝ 16:41, 1ÝÝ 25:1, Zeb 38:1, Zeb 61:1

+ 76:3 Zeb 85:7

+ 76:6 Kan 32:7, Zeb 142:5

+ 76:12 Zeb 104:5-Zeb 104:6

+ 76:14 Msr 15:11

+ 76:17 Zeb 113:3, Hab 3:10

+ 76:18 Zeb 17:14, Zeb 143:6

+ 76:19 Zeb 96:4

+ 76:20 Hab 3:15

+ 76:21 Msr 12:50-Msr 12:51, Wag 12:12, Işa 63:11, Hoş 12:13

+ 77:2 Zeb 48:5, Mat 13:35

+ 77:3 Çöl 23:23, Kan 32:7, Zeb 43:2

+ 77:4 Eýp 15:18, Kan 4:9, Kan 6:7, Kan 11:19, Kan 32:46

+ 77:5 Kan 31:12-Kan 31:13

+ 77:6 Zeb 101:19

+ 77:8 Msr 32:9, Ýrm 5:23, 2Pat 17:14, Zak 1:4

+ 77:11 Kan 8:14, Zeb 105:13, Hoş 13:6

+ 77:12 Çöl 13:23, Msr 7, Mik 7:15

+ 77:13 Msr 14:21-Msr 14:22, Msr 15:8

+ 77:14 Msr 13:21-Msr 13:22

+ 77:15 Msr 17:6, Çöl 20:11

+ 77:18 Msr 17:7, Çöl 20:13, Çöl 11:4-Çöl 11:6

+ 77:21 Çöl 11:1

+ 77:23 Gçk 7:11

+ 77:24 Msr 16:4, Msr 16:14-Msr 16:31

+ 77:27 Msr 16:13, Çöl 11:31

+ 77:29 Çöl 11:20

+ 77:31 Çöl 11:33-Çöl 11:34

+ 77:32 Çöl 14:11

+ 77:33 Zeb 38:6

+ 77:35 Kan 32:4

+ 77:36 Işa 29:13, Hoş 7:13-Hoş 7:14

+ 77:37 Ezk 20:16

+ 77:38 Msr 34:6, Çöl 14:20

+ 77:39 Gçk 6:3

+ 77:40 Işa 63:10

+ 77:43 Msr 7:3, Zeb 104:27-Zeb 104:36

+ 77:44 Msr 7:17-Msr 7:24

+ 77:45 Msr 8:2-Msr 8:14, Msr 8:21-Msr 8:24

+ 77:46 Msr 10:12-Msr 10:15

+ 77:47 Msr 9:23-Msr 9:25

+ 77:48 Msr 9:19-Msr 9:21

+ 77:49 Msr 12:13, Msr 12:23

+ 77:51 Msr 12:29, Zeb 134:8

+ 77:52 Zeb 76:21

+ 77:53 Msr 14:27-Msr 14:28, Msr 15:10

+ 77:54 Msr 15:17

+ 77:55 Ýeş 23:4, Zeb 134:12

+ 77:56 Ser 2:11-Ser 2:12

+ 77:57 Hoş 7:16

+ 77:58 Kan 31:29, Kan 32:16

+ 77:60 Ýeş 18:1, Ser 18:30

+ 77:62 1Şam 4:10

+ 77:64 1Şam 4:11, Eýp 27:15

+ 77:65 Zeb 34:23, Zeb 43:24, Işa 42:13

+ 77:68 Gçk 49:8, 1ÝÝ 5:2, 1ÝÝ 28:4, Zeb 86:2

+ 77:70 1Şam 16:12-1Şam 16:13

+ 77:71 2Şam 5:2

+ 77:72 1Pat 9:4

+ 78:1 Agy 1:10

+ 78:2 Kan 28:26

+ 78:3 Ýrm 14:16, Sep 1:17

+ 78:4 Zeb 43:14, Dan 9:16, Mik 6:16

+ 78:5 Zeb 84:6, Zeb 88:47

+ 78:6 Ýrm 10:25, Aýn 16:1

+ 78:7 Zeb 13:4

+ 78:8 Işa 64:9

+ 78:9 Zeb 24:11, Ýrm 14:7, Luk 18:13

+ 78:10 Zeb 41:4, Zeb 113:10, Ýow 2:17, Mik 7:10, Kan 32:43

+ 78:11 Zeb 101:21

+ 78:12 Gçk 4:15, Lew 26:21

+ 78:13 Zeb 73:1, Ezk 34:31, Zak 9:16

+ 79:1 Zeb 59:1

+ 79:2 Zeb 76:21, Wag 12:12, 1Şam 4:4, 2Şam 6:2, Zeb 98:1, Kan 33:2, Zeb 49:2

+ 79:3 Çöl 2:18-Çöl 2:24

+ 79:4 Zeb 59:3, Çöl 6:25

+ 79:5 Zeb 88:47, Zak 1:12

+ 79:6 Zeb 41:4, Zeb 101:10

+ 79:8 Çöl 6:25

+ 79:9 Işa 5:1, Ýrm 2:21, Mat 21:33, Kan 7:1

+ 79:12 Zeb 71:8

+ 79:13 Zeb 88:41, Agy 2:2

+ 79:15 Işa 63:15

+ 79:17 2Pat 25:9

+ 79:20 Çöl 6:25

+ 80:1 Zeb 8:1, Zeb 83:1

+ 80:4 Lew 23:24, Çöl 10:10

+ 80:6 Msr 11:4, Kan 28:49, Ýrm 5:15

+ 80:7 Msr 1:11

+ 80:8 Zeb 49:15, Msr 17:1-Msr 17:7, Çöl 20:2-Çöl 20:13

+ 80:9 Zeb 49:7

+ 80:10 Msr 20:2-Msr 20:3

+ 80:13 Ezk 20:25

+ 80:14 Kan 5:29, Işa 48:18

+ 80:17 Kan 32:13-Kan 32:14

+ 81:1 Işa 3:13

+ 81:2 Lew 19:15, Kan 1:17, Sül 18:5

+ 81:3 Zeb 9:39, Ýrm 22:3

+ 81:4 Eýp 29:12, Sül 24:11

+ 81:5 Zeb 10:3

+ 81:6 Ýoh 10:34

+ 81:7 Zeb 48:13, Ezk 31:14

+ 82:2 Zeb 27:1

+ 82:4 Neh 4:8

+ 82:5 Zeb 73:8, Ýeş 7:9

+ 82:7 Gçk 25:12-Gçk 25:16, 1ÝÝ 5:10

+ 82:8 Ýeş 13:5, 1Pat 15:18, Ezk 27:9

+ 82:9 2Pat 15:19

+ 82:10 Ser 4:13-Ser 4:15, Ser 7:19-Ser 7:25

+ 82:11 Ýeş 17:11, 1Şam 28:7, Eýp 20:7

+ 82:12 Ser 7:25, Ser 8:21

+ 82:14 Eýp 13:25, Eýp 21:18

+ 82:15 Işa 10:16-Işa 10:17

+ 82:16 1Pat 19:11, Eýp 9:17, Eýp 38:1

+ 82:19 Msr 6:3

+ 83:1 Zeb 8:1, Zeb 80:1

+ 83:3 Zeb 41:2, Zeb 62:1

+ 83:4 Zeb 5:3

+ 83:5 Zeb 22:6, Zeb 64:5

+ 83:6 Zeb 121:1

+ 83:10 Gçk 15:1

+ 83:12 Gçk 15:1, Mal 4:2, Luk 1:78

+ 83:13 Sül 16:20

+ 84:3 Zeb 31:1

+ 84:4 Msr 32:12

+ 84:6 Zeb 78:5

+ 84:13 Lew 26:4, Zeb 66:6

+ 84:14 Işa 58:8

+ 85:1 Zeb 16:1, Zeb 141:1

+ 85:1 Zeb 39:18

+ 85:4 Zeb 24:1

+ 85:5 Msr 34:6, Zeb 144:8

+ 85:7 Zeb 76:3

+ 85:8 Msr 15:11, Zeb 34:10, Zeb 95:4, Zeb 96:9, Ýrm 10:6

+ 85:9 Zeb 65:4, Aýn 15:4

+ 85:10 Kan 6:4, Işa 37:16

+ 85:11 Zeb 24:4

+ 85:13 Eýp 33:28, Zeb 15:10, Işa 38:17

+ 85:14 Zeb 53:5

+ 85:15 Msr 34:6

+ 85:16 Zeb 115:7

+ 85:17 Ser 6:17

+ 86:2 Zeb 47:2, Işa 28:16, Zeb 77:68

+ 86:3 Zeb 45:5-Zeb 45:6

+ 86:5 Zeb 47:9

+ 86:7 Zeb 35:9, Ezk 47:1

+ 87:1 1Pat 4:31, 1ÝÝ 2:6

+ 87:2 Zeb 21:3, Luk 18:7

+ 87:4 Zeb 15:10

+ 87:5 Zeb 27:1, Zeb 142:7, Sül 1:12

+ 87:6 Işa 26:14

+ 87:7 Eýp 10:21-Eýp 10:22, Zeb 142:3, Agy 3:6

+ 87:8 Zeb 41:7-Zeb 41:8

+ 87:9 Eýp 19:13, Zeb 30:12, Eýp 30:10

+ 87:11 Zeb 6:6, Işa 38:18

+ 87:13 Eýp 10:21-Eýp 10:22, Wag 9:5

+ 87:14 Zeb 5:4

+ 87:17 Eýp 6:4

+ 87:18 Zeb 21:17

+ 87:19 Eýp 19:13-Eýp 19:14, Zeb 37:12

+ 88:1 1Pat 4:31, 1ÝÝ 2:6

+ 88:2 Zeb 100:1

+ 88:5 2Şam 7:16, Zeb 131:11-Zeb 131:12

+ 88:6 Zeb 18:1, Eýp 5:1, Eýp 15:15, Zak 14:5

+ 88:7 Msr 15:11, Gçk 6:2, Eýp 1:6

+ 88:9 Zeb 34:10

+ 88:10 Eýp 38:11, Zeb 64:8, Ýun 1:15

+ 88:11 Eýp 9:13, Eýp 26:12, Işa 51:9

+ 88:12 1ÝÝ 29:11, Zeb 23:1

+ 88:13 Kan 3:9, Ser 4:6

+ 88:15 Zeb 96:2

+ 88:16 Çöl 6:25, Zeb 4:7

+ 88:19 Zeb 46:10

+ 88:20 1Şam 13:14, 1Şam 16:13, Res 13:22

+ 88:24 Zeb 2:9

+ 88:26 Zeb 71:8

+ 88:27 Kan 32:15, Zeb 94:1

+ 88:28 2Şam 7:14, 1Pat 10:22

+ 88:29 Işa 55:3

+ 88:30 Eýp 14:12

+ 88:33 2Şam 7:14

+ 88:34 Ýrm 33:21

+ 88:36 Amo 4:2, Ýew 6:17-Ýew 6:18

+ 88:38 Eýp 16:19

+ 88:39 Zeb 43:10

+ 88:40 Eýp 19:9, Ýrm 13:18, Agy 5:16

+ 88:41 Agy 2:2

+ 88:46 2Şam 24:15

+ 88:47 Zeb 12:1, Zeb 78:5, Hab 1:2, Zak 1:12, Zeb 12:2, Zeb 78:5

+ 88:48 Eýp 7:7

+ 88:49 Zeb 48:10

+ 88:53 Zeb 40:14

+ 89:1 Zeb 33:1, Ezr 3:2

+ 89:2 Kan 33:27

+ 89:3 Sül 8:25, Kan 33:27, Zeb 92:2, Hab 1:12

+ 89:4 Gçk 3:19, Eýp 34:15, Zeb 102:14, Wag 3:20, Wag 12:7

+ 89:5 2Pet 3:8, Zeb 38:6

+ 89:6 Zeb 36:2, Işa 40:6-Işa 40:8

+ 89:8 Ýrm 16:17

+ 89:10 Gçk 6:3, Gçk 47:9

+ 89:12 Wag 7:2

+ 89:17 Zeb 127:2

+ 90:1 Zeb 31:7, Zeb 120:5

+ 90:2 Zeb 17:3

+ 90:3 Zeb 123:7, Sül 6:5

+ 90:4 Zeb 16:8, Zeb 35:5

+ 90:5 Nag 3:8, Eýp 5:19-Eýp 5:23, Sül 3:23, Sül 3:25

+ 90:8 Zeb 36:34, Zeb 91:12, Sül 29:16

+ 90:9 Kan 33:27, Zeb 17:3

+ 90:10 Sül 12:21

+ 90:12 Sül 3:23, Mat 4:6, Luk 4:10-Luk 4:11

+ 90:13 Mar 16:18, Luk 10:19

+ 90:14 Zeb 21:8-Zeb 21:9, Sül 8:17, Zeb 9:11

+ 90:15 Eýp 12:4, Ýrm 33:3

+ 90:16 Zeb 20:5

+ 91:2 Zeb 146:1

+ 91:6 Zeb 110:2, Aýn 15:3

+ 91:9 Zeb 92:4

+ 91:11 Zeb 22:5, Sül 27:9, Wag 9:8

+ 91:12 Zeb 36:34, Zeb 59:10, Zeb 90:8, Sül 29:16

+ 91:13 Zeb 71:7, Sül 11:28, Işa 65:22, Sül 11:28

+ 91:14 Zeb 134:2

+ 91:16 Zeb 17:2, Gçk 18:25, Eýp 34:10

+ 92:1 1ÝÝ 16:31, Zeb 95:10, Zeb 96:1, Zeb 98:1, Zeb 103:1

+ 92:2 Kan 33:27, Zeb 54:20, Zeb 89:3, Hab 1:12

+ 92:3 Hab 3:10

+ 92:4 Zeb 91:9

+ 93:1 Kan 32:35, Kan 32:43, Işa 35:4, Kan 33:2, Zeb 49:2

+ 93:2 Işa 33:10

+ 93:3 Aýn 6:10

+ 93:5 Işa 3:15

+ 93:6 Işa 10:2

+ 93:7 Eýp 22:13, Sep 1:12, Mal 3:14

+ 93:9 Sül 20:12

+ 93:10 Eýp 7:16, Zeb 38:6, Wag 1:2, 1Kor 3:20

+ 93:12 Eýp 5:17, Sül 3:11-Sül 3:12

+ 93:14 1Şam 12:22, Rim 11:2

+ 93:17 Zeb 123:1-Zeb 123:3

+ 93:21 Msr 23:7, Sül 17:15, Işa 5:23

+ 93:22 Zeb 17:3

+ 94:1 Kan 32:15, Zeb 88:27

+ 94:3 1Şam 5:3, 2ÝÝ 2:5, Zeb 85:8, Zeb 134:5

+ 94:5 Gçk 1:9-Gçk 1:10

+ 94:6 2ÝÝ 6:13, Dan 6:10

+ 94:7 Zeb 73:1, Ezk 34:31, Zak 9:16, Ýew 3:7-Ýew 3:11

+ 94:11 Çöl 14:22-Çöl 14:23, Kan 1:35, Kan 12:9, Ezk 20:15

⚫ 95:1 1ÝÝ 16:23-1ÝÝ 16:33

+ 95:1 Zeb 32:3, Işa 42:10

+ 95:2 Zeb 99:4

+ 95:3 Zeb 9:2

+ 95:4 2Şam 22:4, Zeb 17:4, Zeb 144:3, Msr 18:11

+ 95:5 Işa 44:24, Ýrm 10:12

+ 95:7 Zeb 28:1

+ 95:9 Zeb 113:7

+ 95:10 Zeb 92:1, Zeb 96:1, Zeb 98:1

+ 95:11 Işa 44:23, Işa 49:13, Zeb 97:7

+ 95:13 Zeb 9:9

+ 96:1 Zeb 92:1, Zeb 95:10, Zeb 98:1

+ 96:2 Msr 19:9, Msr 20:21, Zeb 17:12, Zeb 88:15

+ 96:3 Zeb 20:10

+ 96:4 Zeb 76:19

+ 96:5 Ýeş 3:11, Mik 4:13, Zak 4:14, Zak 6:5, Zeb 67:3, Mik 1:4, Nah 1:5

+ 96:6 Zeb 18:2, Zeb 49:6

+ 96:7 Işa 42:17, Ýrm 10:14, Ýew 1:6

+ 96:8 Zeb 47:12

+ 96:9 1Şam 5:3, 2ÝÝ 2:5, Zeb 85:8

+ 96:10 Sül 8:13, Amo 5:15, Rim 12:9, Zeb 30:24, Zeb 36:28

+ 96:11 Zeb 26:1, Zeb 111:4, Sül 4:18, Mik 7:8

+ 96:12 Zeb 31:11

+ 97:1 Zeb 32:3, Işa 42:10, Işa 59:16

+ 97:3 Işa 52:10

+ 97:4 Zeb 65:1, Zeb 99:1

+ 97:6 Çöl 10:10

+ 97:7 Zeb 95:11

+ 97:8 Işa 55:12

+ 97:9 Zeb 95:13, Zeb 109:6, Işa 2:4, Işa 3:13, Ýow 3:12

+ 98:1 Zeb 92:1, Zeb 95:10, Zeb 96:1, Zeb 79:2

+ 98:2 Zeb 112:4

+ 98:4 Zeb 10:7

+ 98:6 Msr 32:11-Msr 32:14, Çöl 16:48, 1Şam 7:9-1Şam 7:10

+ 98:7 Msr 33:9

+ 98:8 Çöl 14:20, Çöl 20:12

+ 98:9 Zeb 2:6

+ 99:1 Zeb 65:1, Zeb 97:4

+ 99:3 1Pat 18:39, Zeb 73:1, Ezk 34:31, Zak 9:16

+ 99:4 Zeb 95:2

+ 99:5 Zeb 105:1

+ 100:1 Zeb 88:2

+ 100:2 Zeb 118:1, 1Pat 9:4

+ 100:5 Msr 20:16, Sül 19:5, Sül 6:17, Sül 30:13

+ 100:8 Zeb 74:11

+ 101:1 Zeb 141:2

+ 101:4 Zeb 36:20, Eýp 30:30, Agy 1:13

+ 101:5 Zeb 36:2, Eýp 33:20, Zeb 106:18

+ 101:7 Sep 2:14

+ 101:9 Işa 65:15, Ýrm 29:22

+ 101:10 Zeb 41:4, Zeb 79:6

+ 101:12 1ÝÝ 29:15, Eýp 8:9, Eýp 14:2, Zeb 108:23, Zeb 143:4

+ 101:13 Zeb 9:8, Agy 5:19, Zeb 134:13

+ 101:14 Çöl 10:35, Işa 33:10, Ýrm 29:20, Dan 9:2

+ 101:15 Neh 4:2

+ 101:16 1Pat 8:41

+ 101:17 Işa 60:1

+ 101:19 Zeb 21:31, Zeb 77:6

+ 101:20 Gçk 11:5, Kan 26:15, Zeb 13:2

+ 101:21 Zeb 78:11

+ 101:22 Zeb 67:33

+ 101:25 Hab 1:12

+ 101:26 1Şam 2:8

+ 101:27 Işa 51:6, Aýn 20:11

+ 101:28 Eýp 36:26, Mal 3:6, Ýew 1:10-Ýew 1:12, Ýew 13:8

+ 101:29 Zeb 68:37, Zeb 111:2

+ 102:1 Zeb 103:1, Zeb 145:1

+ 102:3 Msr 15:26, Msr 34:7

+ 102:4 Zeb 5:13

+ 102:5 Işa 40:31

+ 102:8 Msr 34:6

+ 102:9 Işa 57:16, Ýrm 3:5, Agy 3:31, Mik 7:18

+ 102:10 Ezr 9:13, Ezk 20:44

+ 102:11 Zeb 35:6, Işa 55:9

+ 102:12 Işa 43:25

+ 102:13 Mal 3:17

+ 102:14 Gçk 2:7

+ 102:15 Eýp 14:11, Zeb 89:6

+ 102:16 Eýp 7:10, Eýp 24:24, Zeb 36:10

+ 102:17 Zeb 24:6

+ 102:18 Msr 20:6, Kan 7:9

+ 102:19 Zeb 10:4, Zeb 92:2

+ 102:20 Zeb 148:2

+ 103:1 Zeb 102:1, 2Şam 7:22, Zeb 92:1

+ 103:2 Eýp 9:8, Ýrm 10:12, Ýrm 51:15

+ 103:3 Amo 9:6, Zeb 17:11

+ 103:4 Zak 6:5, Ezk 1:13, Ýew 1:7

+ 103:5 1Şam 2:8, Zeb 23:2, Sül 8:29, Zeb 118:90, Wag 1:4

+ 103:7 Eýp 26:11, Zeb 17:16, Işa 50:2

+ 103:9 Gçk 1:9, Eýp 38:8-Eýp 38:11, Zeb 32:7, Ýrm 5:22

+ 103:14 Kan 11:14-Kan 11:15, Zeb 146:8-Zeb 146:9

+ 103:15 Ser 9:13, Sül 31:6, Wag 10:19, Res 14:17

+ 103:18 Eýp 39:1

+ 103:19 Gçk 1:14, Zeb 73:16, Ýrm 33:25

+ 103:20 Işa 45:7

+ 103:21 Eýp 38:39, Ýow 1:20

+ 103:22 Eýp 37:8

+ 103:24 Sül 3:19

+ 103:27 Zeb 135:25

+ 103:28 Zeb 144:16

+ 103:29 Gçk 3:19, Eýp 34:15, Zeb 89:4, Zeb 145:4, Wag 3:20, Wag 12:7

+ 103:30 Eýp 33:4

+ 103:31 Zeb 71:17

+ 103:32 Zeb 143:5

+ 103:33 Zeb 62:5, Zeb 145:2

⚫ 104:1 1ÝÝ 16:8-1ÝÝ 16:22

+ 104:1 Işa 12:4

+ 104:2 Ýrm 21:2

+ 104:4 Zeb 23:6, Zeb 26:8

+ 104:5 Zeb 76:12-Zeb 76:13

+ 104:7 Işa 26:9

+ 104:8 Kan 7:9, Lew 26:42

+ 104:9 Gçk 17:2, Gçk 26:3

+ 104:11 Gçk 35:11-Gçk 35:12

+ 104:12 Kan 7:7, Kan 26:5

+ 104:14 Gçk 12:17, Gçk 20:3

+ 104:15 Gçk 20:7

+ 104:16 Gçk 41:54

+ 104:17 Gçk 37:28, Gçk 45:5

+ 104:19 Gçk 37:7, Gçk 41:54

+ 104:20 Gçk 41:14

+ 104:21 Gçk 41:40

+ 104:23 Gçk 46:6

+ 104:24 Msr 1:7, Kan 26:5

+ 104:25 Msr 9:12

+ 104:26 Msr 3:10, Msr 4:14

+ 104:27 Msr 7:3, Zeb 77:43-Zeb 77:51

+ 104:28 Msr 10:21-Msr 10:23

+ 104:29 Msr 7:17-Msr 7:24

+ 104:30 Msr 8:2-Msr 8:14

+ 104:31 Msr 8:16-Msr 8:24

+ 104:32 Msr 9:23-Msr 9:25

+ 104:34 Msr 10:12-Msr 10:15

+ 104:36 Msr 12:29

+ 104:37 Msr 12:35-Msr 12:36

+ 104:38 Msr 12:33

+ 104:39 Msr 13:21-Msr 13:22

+ 104:40 Msr 16:4, Msr 16:14-Msr 16:31

+ 104:41 Msr 17:6, Çöl 20:11

+ 104:42 Gçk 15:14

+ 104:43 Gçk 15:1-Gçk 15:21

+ 104:44 Ýeş 24:13

+ 105:1 1ÝÝ 16:34, 2ÝÝ 5:13, 2ÝÝ 20:21, Ezr 3:11, Ýrm 33:11

+ 105:3 Zeb 14:2

+ 105:6 Ezr 9:7, Ýrm 3:25

+ 105:7 Msr 14:11

+ 105:8 Msr 9:16, Msr 14:18

+ 105:9 Msr 15:8, Zeb 17:16, Msr 14:21-Msr 14:22

+ 105:10 Luk 1:71

+ 105:11 Msr 14:28

+ 105:12 Msr 14:31

+ 105:13 Kan 8:14, Zeb 77:11, Hoş 13:6

+ 105:14 Çöl 11:4

+ 105:15 Çöl 11:20, Zeb 77:29

+ 105:16 Çöl 16:1-Çöl 16:3

+ 105:17 Çöl 16:31-Çöl 16:32, Çöl 11:6

+ 105:18 Çöl 16:35

+ 105:19 Msr 32:4, Kan 9:8

+ 105:20 Ýrm 2:11, Rim 1:23

+ 105:21 Kan 8:12-Kan 8:14, Zeb 77:11, Sül 3:12, Hoş 13:6

+ 105:23 Msr 32:10, Kan 9:14

+ 105:24 Çöl 14:2-Çöl 14:4

+ 105:27 Çöl 14:30

+ 105:28 Çöl 25:1-Çöl 25:5, Hoş 9:10

+ 105:30 Çöl 25:7-Çöl 25:8

+ 105:31 Gçk 15:6, Çöl 25:10-Çöl 25:13

+ 105:32 Msr 17:7, Çöl 20:13

+ 105:33 Çöl 20:10

+ 105:34 Ser 1:21, Ser 1:27-Ser 1:36

+ 105:35 Ser 3:5-Ser 3:6, Hoş 7:8

+ 105:36 Msr 23:33, Ser 2:3, Ser 2:13

+ 105:37 Kan 32:17

+ 105:38 Çöl 35:33

+ 105:41 Ser 2:14

+ 105:42 Ser 4:3

+ 105:43 Ser 2:16

+ 105:44 Ser 3:9, Ser 4:3

+ 105:45 Lew 26:42, Zeb 73:20, Agy 3:32

+ 105:46 Ezr 1:1

+ 105:48 1ÝÝ 16:35-1ÝÝ 16:36, Zeb 40:14

+ 106:1 Zeb 105:1

+ 106:2 Zeb 105:10, Kan 30:3, Işa 11:12, Ýrm 32:37, Ezk 11:17, Sep 3:20

+ 106:9 Luk 1:53

+ 106:10 Eýp 36:7, Işa 9:2, Işa 42:7, Işa 49:9

+ 106:11 Sül 1:25

+ 106:12 Zeb 21:12

+ 106:16 Işa 45:2

+ 106:18 Eýp 33:20, Zeb 9:14

+ 106:20 2Pat 20:5

+ 106:22 Zeb 49:14, Ýew 13:15

+ 106:25 Ýun 1:4

+ 106:27 Eýp 12:25, Işa 24:20

+ 106:29 Zeb 64:8, Zeb 88:10, Ýun 1:15, Mat 8:26

+ 106:33 Işa 50:2

+ 106:34 Gçk 19:24-Gçk 19:28, Ýrm 4:26

+ 106:35 Eýp 38:26, Işa 35:6, Işa 41:18

+ 106:38 Gçk 12:2, Msr 1:7, Eýp 42:10

+ 106:40 Eýp 12:21, Eýp 12:24

+ 106:41 1Şam 2:8, Zeb 112:7

+ 106:42 Eýp 22:19, Zeb 118:74, Eýp 5:16, Zeb 62:12

+ 106:43 Dan 12:10, Hoş 14:10

⚫ 107:1 Zeb 56:8-Zeb 56:12, Zeb 59:7-Zeb 59:14

+ 107:2 Zeb 111:7-Zeb 111:8

+ 107:3 1ÝÝ 15:16

+ 107:5 Zeb 35:5

+ 107:8 Gçk 12:6, Gçk 33:18, Gçk 33:17

+ 107:13 Zeb 145:3, Ýrm 17:5

+ 108:1 Zeb 27:1

+ 108:2 Zeb 51:4

+ 108:3 Zeb 34:19

+ 108:5 Zeb 34:12, Sül 17:13, Ýrm 18:20

+ 108:6 Zeb 34:4-Zeb 34:8, Zeb 68:23-Zeb 68:26

+ 108:7 Sül 28:10

+ 108:8 Res 1:20

+ 108:9 Msr 22:24

+ 108:10 Ýrm 18:21

+ 108:13 Eýp 18:19, Zeb 20:11

+ 108:14 Msr 20:5

+ 108:15 Agy 1:22, Eýp 18:17, Sül 10:7

+ 108:18 Çöl 5:22

+ 108:21 Zeb 68:17

+ 108:22 Zeb 39:8

+ 108:23 Zeb 101:12, Msr 10:19

+ 108:29 Eýp 8:22

+ 108:31 Zeb 15:8

+ 109:1 Mat 22:44, Mar 12:36, Luk 20:42, Res 2:34-Res 2:35, Zeb 8:7, Mar 16:19, Ýew 1:13, Ýew 10:13

+ 109:2 Zeb 2:6, Zeb 71:8

+ 109:4 Ýew 6:17-Ýew 6:18, Gçk 14:18-Gçk 14:20, Ýew 5:6, Ýew 7:17, Ýew 7:21

+ 109:5 Zeb 67:13

+ 109:6 Zeb 9:9, Ýow 3:12, Zeb 67:22

+ 110:1 Zeb 149:1, Zeb 137:1

+ 110:2 Zeb 91:6

+ 110:3 Zeb 111:3

+ 110:4 Msr 34:6

+ 110:5 Zeb 104:8

+ 110:9 Luk 1:68, Zeb 98:3, Luk 1:49

+ 110:10 Eýp 28:28, Sül 1:7, Sül 9:10, Kan 4:6

+ 111:1 Zeb 1:2, Zeb 127:1

+ 111:2 Sül 11:21

+ 111:3 Zeb 110:3

+ 111:4 Zeb 26:1, Zeb 96:11, Mik 7:8

+ 111:5 Zeb 36:26

+ 111:6 Sül 10:7

+ 111:7 Zeb 56:8, Zeb 107:2

+ 111:8 Zeb 53:9

+ 111:9 Sül 11:24-Sül 11:25, Kan 24:13, 2Kor 9:9

+ 111:10 Eýp 16:9

+ 112:2 Eýp 1:21, Zeb 113:26

+ 112:3 Zeb 47:11, Zeb 49:1, Mik 1:11

+ 112:4 Zeb 98:2, Zeb 148:13, Zeb 8:1

+ 112:5 Zeb 34:10

+ 112:6 Zeb 10:4

+ 112:7 1Şam 2:8, Zeb 106:41

+ 112:9 1Şam 2:5, Zeb 67:7

+ 113:1 Msr 12:37

+ 113:3 Msr 14:21-Msr 14:22, Zeb 76:17, Ýeş 3:13

+ 113:4 Zeb 28:6

+ 113:7 Zeb 95:9+

+ 113:10 Zeb 41:4, Zeb 78:10, Ýow 2:17, Mik 7:10

+ 113:11 Zeb 2:4, Zeb 10:4, Işa 66:1, Zeb 134:6

+ 113:12 Zeb 134:15-Zeb 134:18

+ 113:13 Kan 4:28

+ 113:15 Işa 46:7, Ýrm 10:5

+ 113:16 Işa 44:9

+ 113:18 Gçk 15:1

+ 113:22 Işa 65:23

+ 113:25 Zeb 6:6, Wag 9:10, Işa 38:18

+ 113:26 Zeb 112:2

+ 114:1 Kan 6:5, Zeb 17:2

+ 114:3 Zeb 17:5-Zeb 17:6

+ 114:5 Msr 34:6

+ 114:7 Zeb 12:6

+ 114:8 Zeb 55:14

+ 114:9 Zeb 26:13

+ 115:1 2Kor 4:13

+ 115:2 Zeb 61:8

+ 115:3 2ÝÝ 32:25

+ 115:5 Çöl 30:3, Zeb 49:14, Wag 5:3, Ýun 2:10

+ 115:6 Zeb 71:14

+ 115:7 Zeb 85:16

+ 115:8 Zeb 49:14, Zeb 55:13

+ 116:1 Rim 15:11

+ 116:2 Zeb 35:6, Işa 55:9

+ 117:1 Zeb 105:1

+ 117:5 Zeb 17:20, Zeb 30:8

+ 117:6 Zeb 55:5, Zeb 55:12, Işa 51:7, Işa 51:12, Ýew 13:6

+ 117:7 Zeb 53:9

+ 117:8 Zeb 145:3, Ýrm 17:5

+ 117:10 Zeb 21:13

+ 117:14 Msr 15:2, Işa 12:2

+ 117:15 Msr 15:6

+ 117:17 Zeb 72:28, Zeb 106:22

+ 117:19 Zeb 23:7, Işa 26:2

+ 117:20 Aýn 21:27

+ 117:22 Işa 28:16, Zak 10:4, Mat 21:42, Mar 12:10, Luk 20:17, Res 4:11, Efe 2:20, 1Pet 2:7

+ 117:26 Mat 21:9, Mat 23:39, Mar 11:9, Luk 13:35, Luk 19:38

+ 117:27 2Şam 21:17, 2Pat 8:20, Zeb 17:29

+ 117:29 Zeb 105:1

+ 118:1 Zeb 100:2, Zeb 100:6

+ 118:3 1Ýoh 3:9, 1Ýoh 5:18

+ 118:6 Zeb 118:80

+ 118:8 Zeb 37:22

+ 118:9 Eýp 13:26, Zeb 24:7, Ýrm 3:25

+ 118:10 2ÝÝ 15:2

+ 118:11 Eýp 23:12, Zeb 36:3, Zeb 39:9

+ 118:12 Zeb 26:11

+ 118:13 Kan 6:7

+ 118:14 Sül 3:14-Sül 3:15

+ 118:15 Zeb 24:4

+ 118:19 1ÝÝ 29:15, Zeb 38:13

+ 118:20 Zeb 41:2

+ 118:21 Kan 27:26, Ýrm 11:3

+ 118:23 Zeb 118:161, Dan 6:4, Dan 6:10

+ 118:28 Zeb 21:15

+ 118:34 Zeb 118:69

+ 118:36 Sül 23:4

+ 118:42 Sül 27:11

+ 118:46 Mat 10:18, Res 26:1

+ 118:47 Zeb 1:2

+ 118:51 Ýrm 20:7, Agy 3:14

+ 118:53 Neh 13:25

+ 118:54 1ÝÝ 29:15, Zeb 38:13

+ 118:57 Zeb 15:5

+ 118:61 Eýp 18:8-Eýp 18:10, Zeb 139:6, Ýrm 18:22

+ 118:62 Zeb 41:9, Res 16:25

+ 118:64 Zeb 32:5

+ 118:68 Zeb 105:1, Mar 10:18

+ 118:69 Zeb 118:34

+ 118:70 Zeb 16:10

+ 118:71 Rim 8:28

+ 118:72 Zeb 18:11

+ 118:73 Eýp 10:8, Eýp 31:15

+ 118:74 Zeb 106:42

+ 118:80 Zeb 118:6

+ 118:82 Zeb 68:4, Agy 4:17

+ 118:84 Aýn 6:10

+ 118:85 Zeb 7:16, Ýrm 18:20

+ 118:89 Işa 40:8

+ 118:90 Zeb 103:5, Wag 1:4

+ 118:91 Ýrm 33:25

+ 118:98 Kan 4:6

+ 118:100 Eýp 32:7-Eýp 32:9

+ 118:101 Sül 1:15

+ 118:103 Zeb 18:10, Aýn 10:9-Aýn 10:10

+ 118:105 Sül 6:23, 2Pet 1:19

+ 118:106 Neh 10:29

+ 118:110 Eýp 18:8-Eýp 18:10, Zeb 139:6, Ýrm 18:22

+ 118:111 Kan 33:4, Ýrm 15:16

+ 118:114 Zeb 31:7, Gçk 15:1

+ 118:115 Eýp 21:16, Zeb 6:9, Mat 7:23

+ 118:120 Eýp 4:14

+ 118:122 Eýp 17:3

+ 118:123 Zeb 118:82, Agy 4:17

+ 118:127 Zeb 18:11, Sül 8:10

+ 118:130 Zeb 18:8

+ 118:131 Eýp 29:23

+ 118:135 Çöl 6:25

+ 118:136 Ýrm 9:1, Ezk 9:4

+ 118:140 Zeb 11:7, Zeb 17:31, Sül 30:5

+ 118:142 Zeb 18:10

+ 118:147 Zeb 5:5

+ 118:151 Kan 4:7, Zeb 144:18

+ 118:154 Agy 3:58

+ 118:156 2Şam 24:14

+ 118:157 Zeb 3:2

+ 118:158 Zeb 138:20

+ 118:160 Ýoh 17:17

+ 118:161 1Şam 26:18, Zeb 118:23

+ 118:162 1Şam 30:20, Ýrm 15:16

+ 118:166 Gçk 49:18

+ 118:168 Eýp 23:10, Zeb 138:3, Sül 5:21, Ýew 4:13

+ 118:176 Işa 53:6, Ýrm 50:6, 1Pet 2:25

+ 119:2 Sül 6:17

+ 119:4 Zeb 139:11, Sül 25:22

+ 119:5 Gçk 10:2, Ezk 27:13, Nag 1:4, Ýrm 49:28-Ýrm 49:29

+ 120:1 Zeb 119:1

+ 120:2 Zeb 123:8

+ 120:3 Sül 3:23, Sül 3:26

+ 120:5 Zeb 90:1

+ 120:8 Çöl 6:24, Kan 28:6

+ 121:1 Zeb 119:1

+ 121:1 Işa 2:3, Zak 8:21

+ 121:4 Kan 16:16, Zeb 119:1

+ 121:5 1Pat 7:7, 2ÝÝ 19:8

+ 121:6 Ýrm 31:23

+ 121:9 Neh 2:10, Est 10:3

+ 122:1 Zeb 119:1

+ 122:1 Zeb 10:4, 2ÝÝ 20:12, Zeb 24:15

+ 122:3 Neh 4:4

+ 122:4 Ýrm 20:7, Agy 3:14

+ 123:1 Zeb 119:1+

+ 123:3 Çöl 16:30-Çöl 16:33, Zeb 54:16, Sül 1:12

+ 123:4 Eýp 22:11, Zeb 68:3

+ 123:7 Zeb 90:3

+ 123:8 Zeb 120:2

+ 124:1 Zeb 119:1

+ 124:5 Sül 2:15, Zeb 127:5, Gal 6:16

+ 125:1 Zeb 119:1

+ 125:2 Eýp 8:21

+ 125:3 Ýow 2:21

+ 125:6 Zeb 29:6

+ 126:1 Zeb 119:1, Zeb 71:1

+ 126:2 Wag 8:16, Gçk 3:17

+ 126:3 Gçk 33:5

+ 127:1 Zeb 119:1+

+ 127:2 Zeb 89:17

+ 127:3 Zeb 143:12

+ 127:5 Zeb 19:3, Zeb 133:3

+ 127:6 Zeb 124:5, Gal 6:16

+ 128:1 Zeb 119:1+

+ 128:3 Mik 3:12

+ 128:5 Zeb 34:4

+ 128:6 2Pat 19:26, Eýp 8:12

+ 128:8 Rut 2:4, Zeb 117:26

+ 129:1 Zeb 119:1

+ 129:1 Agy 3:55

+ 129:2 Neh 1:6, Neh 1:11, 2ÝÝ 6:40

+ 129:4 Eýp 37:24, Işa 55:7

+ 129:7 Zeb 130:3

+ 129:8 Zeb 24:22

+ 130:1 Zeb 119:1

+ 130:3 Zeb 129:7

+ 131:1 Zeb 119:1

+ 131:3 1ÝÝ 22:7, Res 7:46

+ 131:7 Zeb 98:5

+ 131:8 Zeb 77:61, 2ÝÝ 6:41

+ 131:9 Eýp 29:14

+ 131:10 2ÝÝ 6:42

+ 131:11 Zeb 88:34, Zeb 109:4, 2Şam 7:12

+ 131:12 1Pat 8:25

+ 131:13 Msr 19:18, Zeb 67:17, Zeb 77:68

+ 131:15 Zeb 147:3, Rut 1:6

+ 131:17 2Şam 21:17, 2Pat 8:20, Zeb 17:29

+ 132:1 Zeb 119:1+

+ 132:2 Msr 29:7, Lew 8:12

+ 132:3 Kan 3:9, Lew 25:21, Kan 28:8

+ 133:1 Zeb 119:1+

+ 133:2 Zeb 27:2

+ 133:3 Çöl 6:24, Zeb 19:3, Zeb 127:5

+ 134:2 Zeb 91:14

+ 134:4 Msr 19:5, Kan 7:6

+ 134:5 2ÝÝ 2:5, Zeb 85:8, Zeb 94:3

+ 134:6 Zeb 113:11

+ 134:7 Eýp 38:22, Ýrm 10:13, Ýrm 51:16

+ 134:8 Msr 12:29, Zeb 77:51

+ 134:9 Kan 6:22

+ 134:10 Zeb 135:17-Zeb 135:20

+ 134:11 Çöl 21:21-Çöl 21:35, Ýeş 12:7-Ýeş 12:24

+ 134:12 Kan 29:8, Ýeş 23:4, Zeb 77:55

+ 134:13 Zeb 101:13

+ 134:14 Kan 32:36

+ 134:15 Zeb 113:12-Zeb 113:16

+ 134:16 Kan 4:28

+ 134:17 Ýrm 10:14, Hab 2:19

+ 134:18 Işa 44:9

+ 134:20 Zeb 21:24

+ 134:21 Zeb 131:13

+ 135:1 Zeb 105:1

+ 135:2 Kan 10:17

+ 135:4 Zeb 71:18

+ 135:5 Sül 3:19, Ýrm 10:12

+ 135:6 Işa 44:24

+ 135:7 Gçk 1:16-Gçk 1:18

+ 135:10 Msr 12:29, Zeb 77:51

+ 135:11 Msr 12:51

+ 135:13 Msr 14:21-Msr 14:22, Zeb 77:13

+ 135:15 Msr 14:27

+ 135:16 Msr 15:22

+ 135:17 Zeb 134:10-Zeb 134:12

+ 135:19 Çöl 21:21-Çöl 21:26

+ 135:20 Çöl 21:33-Çöl 21:35

+ 135:24 Zeb 105:10

+ 135:25 Zeb 103:27

+ 136:1 Ezk 1:1, Ezk 3:15, Ezk 10:15

+ 136:5 Dan 6:10

+ 136:6 Eýp 29:10, Ezk 3:26

+ 136:7 Işa 34:5, Ýrm 49:7-Ýrm 49:22, Ezk 25:12-Ezk 25:14, Ezk 35:1-Ezk 35:15, Amo 1:11-Amo 1:12, Abd 1:1-Abd 1:16, Mal 1:3-Mal 1:4

+ 136:8 Işa 21:9, Işa 47:1, Ýrm 50:1, Aýn 18:6

+ 136:9 2Pat 8:12, Işa 13:16, Nah 3:10

+ 137:1 Zeb 110:1, 1Şam 5:3, 2ÝÝ 2:5, Zeb 85:8

+ 137:2 Zeb 27:2

+ 137:7 Zeb 70:20

+ 137:8 Zeb 105:1

+ 138:1 Ýrm 12:3

+ 138:2 2Pat 19:27

+ 138:3 Eýp 23:10, Sül 5:21, Ýew 4:13

+ 138:6 Rim 11:33

+ 138:7 Ýrm 23:23-Ýrm 23:24, Ýun 1:3

+ 138:8 Eýp 11:8, Eýp 26:6, Amo 9:2

+ 138:12 Eýp 34:21-Eýp 34:22

+ 138:13 Eýp 10:10-Eýp 10:11

+ 138:15 Wag 11:5

+ 138:16 Msr 32:32, Zeb 55:9, Mal 3:16

+ 138:17 Zeb 91:6

+ 138:19 Eýp 4:9, Işa 11:4, 2Sal 2:8

+ 138:21 Zeb 25:5, Zeb 118:158

+ 138:23 Zeb 25:2

+ 139:2 Zeb 70:4

+ 139:4 Zeb 57:5-Zeb 57:6, Rim 3:13

+ 139:5 Zeb 140:9

+ 139:6 Eýp 18:8-Eýp 18:10, Ýrm 18:22

+ 139:11 Zeb 10:6, Zeb 119:4, Sül 25:22

+ 139:13 Zeb 9:5

+ 140:2 Msr 30:7, Aýn 5:8, Aýn 8:3-Aýn 8:4, Msr 29:41

+ 140:3 Zeb 33:13, Sül 13:3, Wag 12:4

+ 140:5 Sül 25:12, Sül 27:6

+ 140:6 2ÝÝ 25:12

+ 140:7 Işa 5:14

+ 140:8 2ÝÝ 20:12, Zeb 24:15, Zeb 122:1-Zeb 122:2

+ 140:9 Zeb 139:5

+ 140:10 Zeb 7:16

+ 141:1 1Şam 22:1, 1Şam 24:3, Zeb 56:1

+ 141:2 Zeb 101:1

+ 141:3 Zeb 142:4, Zeb 139:6

+ 141:5 Zeb 26:13

+ 141:6 Zeb 17:18

+ 141:7 Işa 42:7

+ 142:2 Eýp 4:17, Eýp 9:2, Wag 7:20, Rim 3:20, Gal 2:16

+ 142:3 Zeb 87:7, Agy 3:6

+ 142:5 Kan 32:7, Zeb 76:6

+ 142:6 Zeb 41:2, Zeb 62:2

+ 142:7 Zeb 27:1, Sül 1:12

+ 142:8 Zeb 24:1

+ 142:10 Neh 9:20

+ 142:11 Ýrm 14:17

+ 142:12 Zeb 53:7

+ 143:1 Zeb 17:3, Zeb 17:35

+ 143:2 Gçk 15:1, Zeb 17:3

+ 143:3 Eýp 7:17, Zeb 8:5

+ 143:4 Eýp 7:16, Zeb 38:6-Zeb 38:7, Wag 1:2, 1ÝÝ 29:15, Eýp 14:2, Zeb 101:12

+ 143:5 2Şam 22:10, Zeb 17:10, Işa 64:1, Zeb 103:32

+ 143:6 Zeb 76:18

+ 143:7 Zeb 68:15

+ 143:8 Zeb 11:3

+ 143:9 Zeb 32:3, Işa 42:10

+ 143:10 Zeb 17:51

+ 143:12 Zeb 127:3

+ 143:14 Işa 3:25, Ýrm 14:2

+ 143:15 Zeb 32:12

+ 144:3 2Şam 22:4, Zeb 17:4, Zeb 47:2, Eýp 5:9, Eýp 9:10

+ 144:6 Zeb 77:4

+ 144:8 Msr 34:6, Zeb 85:5

+ 144:13 Zeb 9:37, Zeb 101:13, Agy 5:19

+ 144:14 Zeb 145:8, Luk 13:11-Luk 13:13

+ 144:15 Zeb 103:27

+ 144:16 Zeb 103:14, Zeb 103:28

+ 144:18 Kan 4:7

+ 144:19 Sül 10:24

+ 145:1 Zeb 102:1, Zeb 103:1

+ 145:2 Zeb 103:33

+ 145:3 Zeb 117:8, Ýrm 17:5

+ 145:4 Zeb 103:29, Işa 2:22

+ 145:7 Zeb 102:6, Zeb 106:9, Işa 61:1

+ 145:8 Mat 9:28-Mat 9:30, Zeb 144:14, Luk 13:11-Luk 13:13

+ 145:9 Msr 22:21, Kan 10:18

+ 145:10 Msr 15:18, Zeb 9:35

+ 146:1 Zeb 91:2

+ 146:2 Zeb 50:20, Zeb 68:36, Kan 30:3, Ýrm 32:37, Ezk 34:13

+ 146:3 Kan 32:39

+ 146:4 Işa 40:26

+ 146:5 Işa 40:28

+ 146:7 1ÝÝ 15:16

+ 146:8 Kan 11:14, Eýp 5:10

+ 146:9 Eýp 38:41

+ 146:10 Zeb 32:17

+ 146:11 Zeb 32:18

+ 147:2 Neh 7:3

+ 147:3 Zeb 131:15

+ 147:5 Eýp 37:6, Eýp 38:29

+ 147:9 Kan 7:6, Amo 3:2, Kan 4:8

+ 148:1 Mat 21:9, Luk 2:14, Luk 19:38

+ 148:2 Zeb 102:20

+ 148:4 Kan 10:14, Gçk 1:7

+ 148:5 Zeb 32:6, Ýew 11:3

+ 148:6 Eýp 14:15, Zeb 103:9

+ 148:7 Gçk 1:21

+ 148:8 Eýp 37:6

+ 148:13 Zeb 8:2-Zeb 8:3, Zeb 112:4

+ 149:1 Zeb 32:3, Işa 42:10, Zeb 110:1

+ 149:5 Zeb 62:7

+ 149:9 Işa 65:6

+ 150:1 1ÝÝ 15:16, 2ÝÝ 5:12, Gçk 1:6-Gçk 1:8

+ 150:3 Zeb 97:6, Zeb 32:2, Zeb 70:22

+ 150:4 Msr 15:20

+ 150:5 1ÝÝ 15:19

Sözlük

1. A

2. B

3. Ç

4. D

5. E

6. Ä

7. F

8. G

9. H

10. I

11. J

12. K

13. L

14. M

15. N

16. O

17. Ö

18. P

19. R

20. S

21. Ş

22. T

23. U

24. Y

25. Ý

26. Z

Sözlük

A

1. Adalatly

2. Adam ata

3. Agta

4. Agyz beklemek

5. Ahalot

6. Aždarha

7. Akmak

8. Alamot

9. Aloe

10. Amalekler

11. Ammonlar

12. Amorlar

13. Anaklar

14. Araba düzlügi

15. Arameý dili

16. Arfa

17. Artemis

18. Arwah-jyn

19. Arýopagus

20. Aşera

21. Aştoret

22. Aşur

23. Aýanlyk

24. Aziýa

A

Adalatly – Hudaý hemişe adalatly. Ol elmydama dogry iş edýär we hemişe oňat kararlary çykarýar. Mukaddes Kitaba laýyklykda, Hudaý her bir adama, uly bolsun, kiçi bolsun, baý ýa-da garyp, parhy ýok – hemmelere adalatly garamaklygy ündeýär. Ol Öz halkyna şeýle diýýär:

«Ýagşylyk etmegi öwreniň,

adalaty agtaryň,

ezýet çekýäni halas ediň,

ýetimi goraň,

dul hatyna arka duruň» (Işa 1:17).

Kazylaryň, ýurt baştutanlarynyň, dini ýolbaşçylaryň halkyň üstünden höküm sürýändikleri üçin, Hudaý olardan adalatly kararlary çykarmagy talap edýär we adalatsyz hereketler eden ýagdaýynda, olary ýowuzlyk bilen höküm edýär.

Seret: Dogry.

Adam ata – Hudaý tarapyndan ýaradylan ilkinji ynsan. Onuň aýaly How ene bolupdyr. Olar ähli ynsanlaryň ata-enesi bolupdyr. Adam atanyň ady ýewreýçe «ynsan» diýmegi aňladýar.
Gçk 2-3.

Agta – taryhyň käbir döwürlerinde dürli milletlerde agtalar hökümdarlaryň ýolbaşçylygy astynda ýokary wezipäni eýeläpdirler. Hudaýyň gadagan edýändigi üçin, olary biçmeklik ýewreýleriň däp-dessurynda bolmandyr.
Est 2:3; Res 8:27.

Agyz beklemek – agyz beklemegiň maksady Hudaýyň huzurynda özüňi pespäl tutmak ýa-da käbir pajygaly ýagdaýda ýas tutmak, gam-gussa döwri Hudaýy çagyrmak bolupdyr. Dogry durmuşda ýaşamazdan, garyplara we ejizlere adalatly garamazdan, agyz beklemekligiň hiç hili peýdasynyň ýokdugyny we munuň Hudaýyň göwnünden turmaýandygyny pygamberler halka ýatladypdyrlar.
Ser 20:26; Işa 58:3-5; Ýow 1:14; Ýun 3:5; Est 4:16.

Ahalot – Hindistanda ösýän we özeni hoşboý ysly agaç. Onuň özenini geýimlere ýa-da otaga hoşboý ys bermek üçin ulanypdyrlar.
Zeb 44:9; Sül 7:17; Ngm 4:14.

Aždarha – gadymy ýewreý düşünjesinde deňiz aždarhasy başagaýlygy aňladyp, älem-jahanyň ýaradylyşynyň irki döwürlerinde peýda bolupdyr. Käte aždarha Rahap diýlip atlandyrylypdyr (Eýp 9:3; 26:12; Işa 51:9), käte bolsa Liwýatan (Eýp 3:8; 41:1; Zeb 73:14; Işa 27:1). Şeýle hem bu milletler üçin bir nyşan, ýagny Ysraýylyň duşmany bolupdyr (Zeb 86:4). Ikinji pikir Täze Ähtde Aýanlyk kitabynda gabat gelýär, Isa Mesihe ynanýanlara garşy uruşda aždarha erbet güýçleriň nyşanydyr.

Akmak – paýhas edebiýatynda: Zeburyň käbir mezmurlarynda, Süleýmanyň pähimlerinde, Wagyzda, Eýýupda «akmak» diňe bir akylsyz adam däl-de, eýsem, akyl-paýhasy ret edýän adamdyr. Şonuň üçin hem ol ölüm we weýrançylyk ýolundan barýan adamdyr. Beýle adam Hudaý barada we Hudaýyň islegi barada pikir etmeýän, alada etmeýän, tekepbir, gedem, biparh adam. Ol hatda dine we paýhasly öwüt-ündewe garşy çykyp, bular barada ýaman zatlary gepläp bilýär. Paýhas edebiýatynda beýan edilen häsiýetlerden başga-da akmak adam özüniň nejis gylyk-häsiýeti bilen tanalypdyr. Işaýa pygamberiň kitabynda akmak adam barada şeýle diýilýär: «Akmak biedeplik bilen gepleýär, onuň niýeti pislik etmekdir, işi ýamanlyk etmek, Rebbe dil ýetirmek, açlary aç, suwsuzlary suwsuz goýmakdyr» (Işa 32:6).
Zeb 52:1; Sül 17:17-21

Seret: Nadan.

Alamot – manysy belli däl. Belki äheň, belki-de saz guraly bolmagy ähtimal.
1ÝÝ 15:21.

Aloe – Täze Äht döwründe aloe ölen adamyň jesedini jaýlamaga taýýarlamakda ulanylypdyr.
Ýoh 19:39.

Amalekler – Ysraýyl halky Kengan ýurduny eýelemezden öň, onuň golaýynda ýaşan halk. Olar, esasan, Duz deňziniň günorta-gündogarynda, ýagny Negepde ýaşan çarwa halk bolupdyr.
Msr 17:8-16; Kan 25:17-19; 1Şam 15:2, 30:1-5; 1ÝÝ 4:43.

Ammonlar – Lutuň ogly Benamynyň nesilleri. Ammonlar Iordan derýasynyň gündogarynda ýaşapdyrlar. Olar Molek hudaýyna sežde edipdirler.
Gçk 19:30-38; Kan 23:3.

Seret: Lut.

Amorlar – Ysraýyl halky Kengan ýurduny eýelemezden öň, ol ýerde ýaşan halklaryň biri. Olar özleriniň äpet uzyn boýlary bilen tanalypdyr. Mesopotamiýanyň tutuş töwereginde özüniň şäherleri we hanlary bilen amorlar örän güýçli halk bolupdyr. Ysraýyllar Kengana çozan wagtynda, olar, esasan hem, Iordan derýasynyň gündogarynda we Iordanyň günbatar daglarynda ýaşan Og hem Sihon atly iki hanyň hanlygyndaky güýje daýanypdyrlar.
Gçk 10:16; 15:16; Çöl 13:29; 21:13-34; Amo 2:10.

Seret: Kenganlar.

Anaklar – Ysraýyl halky eýelemezden öň, Kengan ýurdunyň golaýynda ýaşan halklaryň biri. Olar Hebron galasynda we onuň daş-töwereginde ýaşapdyrlar. Anaklar üç urugdan ybarat bolup, olar Nefilleriň nesilleri bolupdyrlar.
Kan 9:2; Ýeş 11:21,22.

Seret: Nefiller.

Araba düzlügi – Iordan derýasynyň düzlüginden Duz deňziniň günorta-demirgazygyna çenli ýaýylyp gidýän gury we tekiz ýer.
Çöl 22:1; 26:3.

Arameý dili – bu dil ýewreý diline degişlidir. B. e. öň VI asyrda bu esasy dil hökmünde ösüp, gadymy ýakyn Gündogarda (häzirki Orta Gündogarda) diplomatiýa we täjirçilik üçin ulanylypdyr. Ysraýyllar Babyl sürgüninden dolanyp gelenlerinden soň, halk ýewreý diline garanda arameý dilinde has köp geplemäge başlapdyr. Köne Ähtiň käbir bölekleri arameý dilinde ýazylypdyr, ýagny Ezr 4:8–6:18; 7:12-26; Dan 2:4–7:28. Isanyň döwründe bu dil ýahudylar we Isa tarapyndan giňden ulanylypdyr, şonuň üçin Täze Ähtde birnäçe arameý sözleri bar.
2Pat 18:26,28; Mat 5:22; Ýoh 5:2; 19:13.

Seret: Ýewreý.

Arfa – kirişli saz guralynyň bir görnüşi.
Zeb 32:2; 56:9.

1624-nji sahypadaky surata seret.

Artemis – grekleriň zenan hudaýynyň ady, oňa aýratyn Aziýa welaýatynda sežde edipdirler. Gadymy dünýäniň ýedi gudratynyň biri bolan onuň buthanasy Efes şäheriniň edil daşynda ýerleşipdir.
Res 19:24-35.

Arwah-jyn – Şeýtana gulluk edýän erbet ruhdur. Ol adama zyýan ýetirip ýa-da ony eýeläp bilýär. Isada olary kowup çykarýan gudrat bolupdyr we Ol arwah-jyn eýelän adama şypa beripdir. Resullara hem Isanyň ady bilen arwah-jynlary kowup çykarmak gudraty berlipdir.
Mat 8:16; Luk 8:26; Res 8:7; 16:18.

Arýopagus – Gresiýanyň Afiny şäherindäki baýyrlyk. Afiny şäheriniň möhüm adamlary bu baýyrlykda duşuşyp wajyp meseleler barada geňeşipdirler. Bu adamlaryň geňeşi hem Arýopagus diýlip atlandyrylypdyr.
Res 17:19,22,34.

Aşera – hasyl berýän iň möhüm zenan hudaýy hasaplanyp, oňa Kenganda we Siriýada sežde edipdirler. Bu zenan hudaýy köplenç Bagal hudaýy bilen gatnaşypdyr. Adamlaryň oňa sežde etmek üçin üýşen ýerinde, onuň agaçdan ýa-da daşdan ýonulyp ýasalan heýkeli dikilipdir.
Msr 34:13; Kan 7:5; 12:3; 16:21.

Aştoret – Suruň we Sidonyň esasy zenan hudaýy bolup, oňa Müsürde we Kenganda sežde edipdirler.
Ser 2:13; 2Pat 23:13.

Aşur – b. e. öň IX we VIII asyrlarda Aşur Ysraýylyň gündogarynda güýçli imperiýa bolupdyr. Onuň paýtagt şäheri bolan Ninewe häzirki demirgazyk Yrakda ýerleşipdir. B. e. öň 722-nji ýylda aşurlar Ysraýyl patyşalygyny basyp alypdyrlar we köp adamlary ýesir edip äkidipdirler. Soňra aşurlar öz imperiýasynyň beýleki böleklerinden adamlary Ysraýylyň ýurdunda ornaşdyrypdyrlar. Öz ýurdunda galan ysraýyl halky bu adamlar bilen gyz alşyp-berşipdir. Aşurlar Ýahuda patyşalygynyň hem üstüne çozupdyrlar, emma ýeňip bilmändirler. Soňrak Ninewe paýtagty Hudaýyň jezasy hökmünde duşmanyň ýeňiji goşunlary tarapyndan bütinleý weýran edilipdir.
2Pat 18:9–19:36; Nah 1-3.

Aýanlyk – käwagt pygamberlere Hudaý tarapyndan aýanlyk berilýär. Onda häzirki we geljekki zatlar barada görnüş bolýar. Şeýle aýanlyklarda Hudaý Öz merhemetini we hökümini görkezýär.
Gçk 41:25; Msr 6:3; Işa 40:5; 45:21; 65:1; Hab 1:1; Rim 1:17; 1Kor 14:26.

Seret: Görnüş.

Aziýa – Täze Äht döwründe Rim imperiýasynyň iň baý welaýaty bolupdyr. Bu günki gün bu welaýat Türkiýäniň araçäklerinde ýerleşýär.
Res 19:10; Rim 16:5; 1Kor 16:19.

Karta seret.

B

1. Babyl

2. Bagal

3. Baş ruhany

4. Başan

5. Baýram ýyly

6. Baýramçylyklar

7. Bereket

8. Beýelzebul

9. Bu dünýäniň hökümdary

10. But

11. Bütinleý ýok etmek

B

Babyl – Babyl şäheri Babyl imperiýasynyň paýtagty bolupdyr we ol häzirki günorta Yrakda ýerleşipdir. B. e. öň 586-njy ýylda babyllylar Ýahuda patyşalygyny basyp alypdyrlar we köp adamlary Babyla ýesir edip äkidipdirler.
2Pat 25:1-12.

Seret: Ýahuda.

Bagal – kenganlar tarapyndan sežde edilen harasat hudaýy. Bagal sözi aslynda «hojaýyn», şeýle hem «är» diýmegi aňladýar.
1Pat 18:1-45; Ýer 7:9; Hoş 11:2.

Baş ruhany – Lewiniň nesli bolan Harun pygamber we onuň ogullary Hudaý tarapyndan ruhany bolmaklyga saýlanypdyrlar. Olar Mukaddes çadyrda Hudaýa hyzmat edipdirler. Harun pygamber ilkinji Baş ruhany hökmünde saýlanypdyr. Diňe Baş ruhana Iň mukaddes otaga girmäge rugsat edilipdir. Ol ysraýyllary günälerinden saplamak üçin ol ýere ýylda bir gezek «Günäden saplanma» güni giripdir. Ýewreýler kitabynyň awtory Isany kämil Baş ruhany hökmünde beýan edýär.
Msr 28; Lew 16.

1623-nji sahypadaky surata seret.

Başan – bu günorta Siriýanyň tekiz jülgeleri we baýyrlyklary. Ol Jelile kölüniň we Iordan derýasynyň gündogar tarapynda ýerleşýär. Başan Gilgat etrabynyň demirgazygynda bolup, özüniň semiz sygyrlary we bol hasyly bilen meşhur bolupdyr.
Ýeş 12:5; 13:11; Kan 3:10.

Baýram ýyly – her elli ýyldan ysraýyl halky toprak, miras, karz we gullar babatda Hudaý tarapyndan berlen ýörite düzgünleri berjaý etmeli bolupdyr.
Lew 25:1-34.

Baýramçylyklar – Mukaddes Kitapda ysraýyl halky tarapyndan bellenen birnäçe möhüm baýramçylyklar aýdylyp geçilýär. Aşakdaky sanawda bu baýramlaryň atlary berilýär:
Çatma baýramy

Ellinji gün baýramy

Galla baýramy

Günäden saplanma güni

Hasyl baýramy

Pesah baýramy

Petir baýramy

Purym baýramy

Surnaý baýramy

Täze Aý baýramy

Bu baýramlar baradaky maglumatlary sözlükden, olaryň hersiniň adynyň aşagyndan tapyp bilersiňiz.

Bereket –
Seret: Ýalkamak.

Beýelzebul – arwah-jynlaryň ýolbaşçysynyň ady. Bu at «Bagalzebupdan» gelip çykandyr; Bagalzebup Köne Äht döwründe ysraýyllara golaý ýaşan halklaryň sežde eden hudaýlarynyň biridir (2Pat 1:2-16). Beýelzebulyň beýleki ady şeýtandyr.
Mat 10:25; 12:21,24,27; Mar 3:19,22,22; Luk 11:15,18,19.

Seret: Şeýtan.

Bu dünýäniň hökümdary –
Seret: Şeýtan.

But – daşdan, agaçdan ýa-da başga bir zatdan ýasalan heýkel, adamlar olary hudaý hökmünde hasaplap, sežde etmek üçin ulanypdyrlar. Bularyň käbiri seždegähde saklar ýaly uly bolupdyr, käbiri öýde saklar ýaly kiçi bolupdyr.
Msr 20:4; Işa 40:19-20.

Seret: Öý butlary.

Bütinleý ýok etmek – Hudaýyň Öz halkyna söz beren ýurdunda uruşdan soň olja düşen emlägi, ýagny ýesirleri, haýwanlary we harytlary ysraýyl halkynyň bähbidi üçin alynman, eýsem bütinleý ýok etmek arkaly Hudaýa bagyş edilipdir.
Ýeş 6:17-21.

Ç

1. Çatma baýramy

Ç

Çatma baýramy – ýewreýleriň senenamasy boýunça ýedinji aýyň, ýagny Tişri aýynyň (muňa Etanym aýy hem diýlipdir) on bäşi bilen ýigrimi biri aralygynda, Günäden saplanma gününiň yz ýany bellenilipdir. Bu hepdäniň dowamynda ysraýyl halky Müsürden Kengana barýança, çölde azaşyp gezen döwrüni ýatlapdyr. Halk Hudaýa bellenen gurbanlyklary hödürläpdir we çatmalarda ýaşapdyr. Bu baýramçylyk iň soňky gallanyň we miweleriň ýygnalýan döwri bolupdyr, şonuň üçin bu döwürde hasyl toýy tutulypdyr.
Müs 23:16, 34:22, Lew 23:33-36, 39-43, Çöl 29:12-34, Kan 16:13-15, Zek 14:16-19.

D

1. Dagon

2. Dawut galasy

3. Dawut Ogly

4. Dawut pygamber

5. Dekapolis

6. Deri keseli

7. Dikme daş

8. Doga-dileg etmek

9. Dogry

D

Dagon – bu piliştlileriň hudaýy bolup, onuň göwresiniň ýarysyndan ýokarsy adam, aşaky ýarysy balyk hökmünde suratlandyrylypdyr.
1Şam 5:2.

Dawut galasy – Sion dagynda Iýerusalimiň köne bölegi, Dawut pygamberiň ýabuslylaryň ilatyny basyp alan ýeri.
2Şam 5:6-9; 1ÝÝ 11:5.

Seret: Içki gala.

Dawut Ogly – Hudaý hezreti Dawut patyşa onuň nesilleriniň biriniň müdimilik şalyk sürjekdigini söz beripdir (2Şam 7:12-16; Işa 9:6-7). Isanyň döwründe ýahudylar bu Patyşa garaşypdyrlar we Ony Mesih diýip atlandyrypdyrlar. Isa garaşylýan Patyşa hökmünde tanalypdyr we Ol Dawut Ogly diýlip atlandyrylypdyr.
Mat 9:27; 15:22.

Seret: Hudaýyň Ogly; Mesih.

Dawut pygamber – çölde çopançylyk edip ýörkä, Hudaý Dawudy ysraýyl halkyna patyşa edip saýlaýar. Ol Iýerusalimi basyp alyp, ony paýtagt şäheri etmek bilen duşmanlarynyň üstünden ysraýyl halkyna ýeňiş getiripdir. Dawut pygamber dogruçyl hem adalatly patyşa bolupdyr, ýöne ol hem günä edipdir. Şeýle hem ol sazanda we şahyr bolupdyr, ol köp sanly mezmurlar ýazypdyr, bular soňra Zebur kitabynyň bir bölegi bolupdyr. Dawut pygamberden soň onuň ogly Süleýman pygamber patyşa bolupdyr. Dawut Hudaýa örän sadyk bolupdyr, Hudaý diňe Dawudyň neslinden biriniň hemişelik patyşa boljakdygyna söz beripdir. Mattanyň Hoş Habary kitabyny açanymyzda, ol ýerde Hudaýyň Dawuda söz beren nesliniň Isadygy hakda gürrüň berilýär.
1Şam 16:13-23; 17:12-58; 2Şam 7; 11; Zeb 88:4; Mat 1:1; Rim 4:6; 2Tim 2:8; Aýn 5:5.

Dekapolis – Samariýa bilen Jeliläniň gündogaryndaky on şäher, olar Grek imperiýasy döwründe gurlupdyr. Isanyň döwründe olar Rim imperiýasyna degişli bolsalar-da, özleri hökümdarlyk edipdirler.
Mat 4:25; Mar 7:31.

Deri keseli – Köne we Täze Äht döwründe deri keseliniň köp dürli görnüşleri bolupdyr. Deri keseliniň haýsam bolsa birine ýolugan adam, bu kesel beýlekilere ýokuşmaz ýaly we ol başga adamy elläp, ony-da haram etmez ýaly, başgalardan aýry saklanypdyr.
Lew 13:45-46; 2Pat 5:1-27; Mat 8:1-4; Luk 7:22.

Dikme daş – bu uzyn daş bolup, dim--dik goýlupdyr. Bu dikme daş kimdir biriniň mazaryny bellemek üçin ýa-da möhüm bir zady ýa-da adamy ýatlamak üçin görkezme hökmünde ulanylypdyr. Olar keramatly hasaplanypdyr.
Gçk 28:18-22; 35:20; Msr 24:4; 2Şam 18:18.

Doga-dileg etmek – Mukaddes Kitapda doga-dileg etmek – kitapdan okamak ýa-da ýat tutup aýtmak däl-de, adatça kalbyňdaky zatlary Hudaýa ýürekden beýan etmekdir. Şeýle hem doga-dileg etmek, köp halatda Hudaýa alkyş aýtmagy ýa-da Ondan kömek sorap ýalbarmagy aňladypdyr. Mukaddes Kitap bize durmuşymyzyň ähli ugurlary babatda, şeýle hem öz tanaýan we bütin dünýäden eşidip, hatda tanamaýan adamlarymyzyň hem mätäçlikleri dogrusynda Hudaý bilen gepleşip bilýändigimizi öwredýär. Isanyň bize nädip doga-dileg etmelidigini öwreden nusgasy Mattanyň Hoş Habarynyň 6-njy babynyň 9-13 aýatlarynda we Lukanyň Hoş Habarynyň 11-nji babynyň 2-4 aýatlarynda görkezlendir.
2Şam 7:27; Zeb 6:10; 141:2; Mat 6:9-13; Luk 11:2-4; Ýak 5:12-18; 1Pet 4:7; Fil 4:6; Kol 4:2; 1Tim 2:1-4.

Seret: Sežde etmek.

Dogry – Mukaddes Kitap Hudaýyň dogrudygyny öwredýär, Onuň ähli işleri dogrudyr. Şonuň üçin hem Hudaýyň halky Onuň buýruklaryna tabyn bolmak bilen, Onuň huzurynda dogry işleri etmäge çagyrylandyr. Işaýa pygamber halka: «Adalaty saklaň, dogry işleri ediň» diýip, öwüt-ündew edipdir (Işa 56:1). Täze Ähtde daşky görnüşi dogry, emma içi erbetlikden doly adamlaryň hakykatda kimdigini Hudaýyň bilýändigini Isa bize duýdurýar. Şeýle adamlar Hudaýyň jezasyndan gaçyp gutulmazlar. Pawlus Hudaýyň Ybraýym pygamberi imany sebäpli dogry hasaplandygyny öwredýär, edil şunuň ýaly, biz hem Hudaý tarapyndan dogry adamlar hasaplanmak isleýän bolsak, onda Hudaýyň saýlap-seçen Isa Mesihine iman etmelidiris.
Gçk 6:9; 15:6; Kan 12:25; Zeb 33:16; 63:11; Mat 13:49; Rim 4:3.

Seret: Adalatly.

E

1. Efiopiýa

2. Efot

3. El goýmak

4. Ellinji gün baýramy

5. Elýaşa pygamber

6. Epikurçy filosoflar

E

Efiopiýa – Mukaddes Kitapda Efiopiýa diýlip terjime edilen ýere häzirki Sudanyň bir bölegi we günorta Müsür, şeýle hem Efiopiýanyň demirgazyk bölegi girýär.
2Şam 18:21; Işa 11:11; 18:1; 20:3; Res 8:25.

Efot –
1. dini dabaralar geçirilýän wagty Baş ruhanynyň geýýän ýeňsiz üstki eşigi. Gursakçada saklanýan Urym we Tummym efodyň öň tarapyna baglanypdyr (Msr 28:6-14).

2. Zygyr matadan edilen eşikleri ruhanylar we hezreti Dawut patyşa geýipdir (1Şam 22:18; 2Şam 6:14).

3. Sežde edilýän bir zat (Ser 8:26-27; 17:5).

Seret: Gursakça; Urym we Tummym. 1621-nji sahypadaky surata seret.

El goýmak – Mukaddes Kitapda adamlar başga bir adama pata bermek we täze wezipä bellenendigini yglan etmek üçin onuň üstüne elini goýupdyrlar. Isa adamlara pata berende, şeýle hem şypa berende, elini olaryň üstüne goýupdyr. Edil şunuň ýaly, resullar adamlaryň üstüne ellerini goýanlarynda, olar Mukaddes Ruhy kabul edipdirler ýa-da şypa alypdyrlar.
Gçk 48:14; Çöl 8:10; Mar 10:16; Luk 4:40; Res 6:7; 13:3; 19:6.

Ellinji gün baýramy – Isanyň döwründe ysraýyllaryň Galla baýramy grekçe «Pentikost» diýlip atlandyrylypdyr, bu Ellinji gün diýmegi aňladypdyr. Sebäbi Galla baýramy Pesah baýramyndan elli gün soň bellenilipdir.
Res 2:1

Seret: Galla baýramy; Pesah baýramy.

Elýaşa pygamber – Ylýas pygamberden soň, onuň hyzmatyny dowam etdiren pygamberdir. Ol hem Ylýas pygamber ýaly köp gudratlar görkezipdir.
1Pat 19:16-21; 2Pat 2-13.

Epikurçy filosoflar – epikurçylar Epikur atly filosofyň taglymatlaryna eýeripdirler. Ol adamlaryň durmuşda bagtly bolmalydyklaryny we agyry bilen gorkyny aýryp taşlamalydyklaryny öwredipdir.
Res 17:18.

Ä

1. Äht

2. Äht sandygy

Ä

Äht – Mukaddes Kitapda Hudaý bilen ynsanlaryň arasynda baglaşylan esasy bäş äht bar:
1. Nuh bilen baglaşylan äht (Gçk 6:18; 9:8-17).

2. Ybraýym bilen baglaşylan äht (Gçk 15; 17).

3. Kanun babatda ysraýyl halky bilen baglaşylan äht (Msr 19:5; 24; Kan 4:13).

4. Dawut bilen baglaşylan äht (2Şam 7:8-16).

5. Isa Mesihiň üsti bilen baglaşylan täze äht (Ýer 31:31-34; Luk 22:20; Ýew 8:6-13).

Gçk 9:9-17; 15:18; Msr 6:3-6; 19:5-6; 2Şam 5:3; Zeb 88:4-5.

Äht sandygy – agaçdan ýasalyp, altyna gaplanan sandyk bolupdyr. Ýüzüne On tabşyryk ýazylan iki ýasy daş bölegi hem onuň içinde saklanypdyr. Sandygyň gapagynyň üstünde ganatlaryny ýaýyp oturan iki sany kerubyň şekili bolupdyr. Bu sandyk mukaddes bolupdyr we Hudaýyň huzury onuň töweregini gurşapdyr, oňa el degirmek gadagan eken. Sandyk çadyryň Iň mukaddes otagynda adamlardan gizlen saklanypdyr, soňrak bolsa ybadathana göçürilipdir. Diňe Günäden saplanma güni baş ruhany oňa ýakyn baryp bilipdir, ol ýany bilen tütetgi alypdyr, munuň tüssesi bolsa sandygyň gapagyny görünmez ýaly ruhanydan gizläpdir.
Msr 25:10-22; 26:33; Lew 16:13-15; Çöl 10:33-36; Ýeş 3; 1Şam 5; 2ÝÝ 5:2-10.

Seret: Baş ruhany.

F

1. Faraon

2. Fariseýler

3. Finikiýa

F

Faraon – bu at Müsür patyşasy üçin berlen atdyr.
Gçk 12:10-20; Msr 1-14.

Fariseýler – Isanyň döwründe fariseýler ýahudylaryň dolandyrýan mejlisinde güýçli topar bolupdyr. Olar saddukeýler bilen işleşipdirler, emma olardan tapawudy, fariseýler adamlaryň direljekdigine ynanypdyrlar. Fariseýler Hudaýyň Musa beren ähli kanunlaryny bilipdirler we olar adamlara bu kanunlary edil ýazylyşy ýaly ýerine ýetirmegi öwredipdirler. Şeýle hem olar özleriniň Kanuna goşan däp-dessurlaryny we düzgünlerini halka öwredipdirler.
Mat 15:1; Luk 11:39; Luk 20:27; Ýoh 11:46.

Seret: Mejlis; Saddukeýler. 1626-njy sahypadaky surata seret.

Finikiýa – Ortaýer deňziniň kenaryndaky meýdana grekler Finikiýa diýip at beripdirler. Häzirki wagtda bu ýer Liwanyň bir bölegidir. Sur we Sidon onuň iň wajyp şäherleri bolupdyr, olaryň halky meşhur deňizçiler we söwdagärler bolupdyr.
Res 11:19; 15:3; 21:2.

G

1. Gala derwezeleri

2. Galla baýramy

3. Galla sadakasy

4. Gan

5. Girgaşlar

6. Gitit

7. Gomora

8. Gögüň Şalygy

9. Gök

10. Görgür

11. Görnüş

12. Grekler

13. Gurbanlyk sypasy

14. Gurbanlyklar

15. Gursakça

16. Günä gurbanlygy

17. Günäden saplanma güni

18. Gyrnak aýal

19. Gyzyl deňiz

G

Gala derwezeleri – galalaryň we şäherleriň töweregi gorag üçin diwarlar bilen örtülipdir. Derwezeleriň öňündäki açyk meýdan adamlara duşuşmak üçin amatly ýer bolupdyr, şeýle hem bu ýer höküm yglan edilýän, jemgyýetçilik ýygnaklary geçirilýän we söwda-satyk edilýän ýer bolupdyr.
Rut 4:1-11; 2Şam 19:8.

Galla baýramy – ýewreýleriň senenamasy boýunça üçünji aýyň, ýagny Siwan aýynyň altysyna bellenipdir. Bu tomusda, Pesah baýramyndan soňra ýedi hepde geçensoň bellenipdir. Şol ýedi hepdäniň dowamynda hasyl ýygnalypdyr, arpadan başlap, bugdaýa çenli ýygnalypdyr. Şol gün ysraýyl halky Hudaýyň hasyla beren berekedi üçin toý edip, her dürli sadakalar getiripdir. Isanyň döwründe bu baýram Ellinji gün baýramy hökmünde meşhur bolupdyr.
Lew 23:15-21; Kan 16:9-12.

Seret: Ellinji gün baýramy; Pesah baýramy.

Galla sadakasy – bu sadaka köplenç hasyl üçin minnetdarlyk bildirilip, Hudaýa we ruhanylara sowgat hökmünde berlipdir. Bu sadaka çig ýa-da bişen galla bolupdyr, ýa-da olar gallany üwäp, uny ýag we ýakymly ysly zatlar bilen garyp, ondan bir zatlar bişirip getiripdirler.
Msr 40:29; Lew 2:1-16; 6:14-17; 23:9.

Gan – Töwratda gan gaty möhüm zat hasaplanýar. Gan diňe Hudaýa degişli bolan durmuş gaby hasaplanyldy, şonuň üçin kimdir biri öldürilse, şol gan akan toprak haram saýyldy. Haýwan öldürilende, onuň ganyny ýere akdyrypdyrlar. Hiç kime ol gandan içmäge ýa-da nahar taýýarlamaga rugsat edilmändir. Gurbanlyklar hödürlenende, mallaryň gany adamlary we gurbanlyk sypalaryny mukaddes etmek üçin ulanylypdyr.
Gçk 4:10; 9:4; 37:26; Msr 29:21; Lew 1:5; 16:18-19; 17:10-11.

Girgaşlar – Ysraýyl halky Kengan ýurduny eýelemezden öň, ol ýerde ýaşan halklaryň biri
Gçk 15:21.

Seret: Kengan.

Gitit – manysy belli däl. Saz gurallarynyň bir görnüşi bolmagy ähtimal.
Zeb 8:1: 80:1; 83:1.

Gomora – Öli deňziň demirgazygyndaky Iordan jülgesinde ýerleşýän bir şäher. Halkynyň eden pislikleri sebäpli Gomora Sodom şäheri bilen birlikde Hudaý tarapyndan weýran edildi.
Gçk 19; Isa 1:9; Ýer 23:14; Mat 10:15.

Gögüň Şalygy –
Seret: Hudaýyň Şalygy.

Gök – bu asmandan-da ýokarda bolup, Hudaýyň we Onuň perişdeleriniň ýaşaýan ýerini aňlatmak üçin ulanylypdyr. Täze Ähtde Isanyň gökden gelendigi we ölümden direlenden soň, ýene göge göterilendigi, şeýle hem Höküm güni Onuň ýene geljekdigi aýdylýar. Kim Isa ynanýan bolsa, Onuň bilen bile göge göteriler. Aýanlyk kitabynda täze gögüň we täze ýeriň şekili suratlandyrylýar.
Gçk 1:30; 21:17; Ýeş 5:14; 1Pat 8:27,30; Zeb 52:3; Mar 11:25; Ýoh 6:41-51; 2Kor 5:1,2; Fil 3:14,20; 1Sal 4:16; 2Sal 1:7-8; Aýn 21:1-4.

Görgür –
Seret: Pygamber.

Görnüş – kimdir birine başgalara ýetirmek üçin berilýän habar. Hudaýdan gelen görnüşler Köne Ähtde, esasan hem Pygamberlik kitaplarynda beýan edilýär. «Görnüş» we «aýanlyk» sözleriniň manysy biri-birine örän ýakyn.
Çöl 12:6; Res 10:9-16.

Seret: Aýanlyk; Pygamber.

Grekler – Isgender Zülkarneýniň we onuň goşunynyň basyp alan çäklerinde ýaşaýan halklaryň hemmesi diýen ýaly grek medeniýetini we dilini kabul edipdirler. Şonuň üçin-de, Isa Mesihiň döwründe ýaşan ýahudylar arameý dilinde däl-de, grek dilinde gürleşýärdiler. Grek medeniýeti olaryň dünýägaraýşyna we pikirlerine güýçli täsirini ýetirýärdi. Şoňa görä-de, Täze Ähtiň kitaplary grek dilinde ýazylandyr.

Gurbanlyk sypasy –
Seret: Sypa.

Gurbanlyklar – Köne Ähtde beýan edilen esasy gurbanlyklar şulardyr: Ýakma gurbanlygy; Salamatlyk gurbanlygy; Günä gurbanlygy; Ýazyk gurbanlygy. Gurbanlyklar baradaky maglumatlary bu sözlükde olaryň hersiniň adynyň aşagyndan okap bilersiňiz.

Gursakça – bu baş ruhany tarapyndan geýlip, efodyň üstünden baglanypdyr. Gursakçanyň ýüzüne Ysraýylyň on iki tiresiniň her biri üçin on iki sany gymmatbaha daş tikilipdir. Onuň içinde keramatly saýylan iki zat, Urym we Tummym bolupdyr.
Msr 28:4-30

Seret: Efot; Urym we Tummym.

Günä gurbanlygy – bir adam ýa-da tutuş halk Rebbiň beren buýruklaryny tötänden bozanda, şu gurbanlyk arkaly ruhany olary günälerinden saplapdyr.
Lew 4:2-35.

Günäden saplanma güni – bu ýewreýleriň senenamasy boýunça ýedinji aýyň, ýagny Tişri aýynyň (muňa Etanym aýy hem diýlipdir) onuna bellenilipdir. Bu Surnaý baýramyndan soň güýzde bolupdyr. Şol gün adamlar işlemän, dynç alypdyrlar we agyz bekläpdirler. Ruhanylar özlerini we halky eden günälerinden saplamak üçin, şeýle hem Mukaddes çadyry we gurbanlyk sypasyny tämizlemek üçin bellenilen gurbanlyklary hödürläpdirler. Bu ýylyň dowamynda iň möhüm baýram bolupdyr.
Lew 16.

Gyrnak aýal – bu gyrnak ýa-da ýesir alnan aýal bolupdyr. Onuň maşgalada derejesi hemişelik eken, belli bir hukugy bolupdyr, emma hojaýynynyň aýaly bilen deňhukukly bolmandyr.
Gçk 22:24; 2Şam 5:13; 1Pat 11:3.

Gyzyl deňiz – Köne Ähtde bu at Gyzyl deňiz diýlip terjime edilýär, ol sözme-söz «Ýam suf» bolup, «Gamyş deňzi» diýmegi aňladýar. Käbir alymlar «Ýam suf» Müsür bilen Ysraýylyň arasynda ýerleşýän bir aýlagy aňladýar diýip pikir edýärler.
Msr 10:19.

H

1. Haça çüýlemek

2. Halasgär

3. Hantagta

4. Hasyl baýramy

5. Heläkçilik ýeri

6. Hepdäniň birinji güni

7. Hermon dagy

8. Hetler

9. Higaýon

10. Hirod

11. Hiwiler

12. Horep

13. Horylar

14. Hossar

15. Hoş habar

16. Hoşboý ysly gamyş

17. Hoşeýa pygamber

18. How ene

19. Hödür çöregi

20. Hudaý

21. Hudaýyň Guzusy

22. Hudaýyň Ogly

23. Hudaýyň Şalygy

24. Hyzmat etmek

H

Haça çüýlemek – Rim imperiýasynda elhenç jenaýat edenleri haça çüýläp, olara ölüm jezasyny bermeklik adat bolupdyr. Ol ýerde esgerler ol adamy haça çüýläpdirler ýa-da ýüp bilen haça baglapdyrlar. Soňra haçy dikläpdirler we ol adam demi gutaryp ölýänçä, şol haçda durupdyr. Haçda çüýlenip öldürilmek uly masgaraçylyk hasaplanypdyr.
Mat 27; Mar 15; Luk 23; Ýoh 19.

Halasgär – Köne Ähtde Hudaý Halasgärdir, sebäbi Ol Öz halkyny duşmanlaryndan halas etdi. Pygamberleri arkaly geplemek bilen, Hudaý Özüni Halasgär diýip atlandyrýar. Ýewreýçe «Ýeşuwa» diýen at «Reb – Halasgär» diýmegi aňladýar. Ýeşuwa we Isa diýen iki adyň ýewreýçe ýazylyşy «Ýehoşuwa» diýen sözden gelip çykýar. Ýusuba görnen perişde Isanyň Öz halkyny günälerinden halas etjekdigini habar berýär. Isanyň doglan gijesi Jebraýyl perişde «Siziň üçin Halasgär doguldy» diýip jar edýär.
Işa 43:3; Mat 1:21; Luk 2:11.

Hantagta – Rebbe hödür edilen çörekleri goýmak üçin ýörite ýasalan tagta. Hantagta agaçdan ýasalyp, sap altyna gaplanypdyr. Ol Mukaddes çadyryň içinde, soňrak Iýerusalimdäki ybadathanada goýlupdyr.
Msr 25:23-30, 26:35.

Seret: Hödür çöregi.

Hasyl baýramy – bu ýewreýleriň senenamasy boýunça ýedinji aýda, ýagny Tişri aýynda (muňa Etanym aýy hem diýlipdir) edil Günäden saplanma gününiň yz ýany bellenipdir. Tişri aýy güýz paslynda bolupdyr. Bu Çatma baýramynyň bir bölegi bolup, Köne Ähtde iki gezek gabat gelýär.
Msr 23:16; 34:22.

Seret: Çatma baýramy.

Heläkçilik ýeri –
Seret: Ölüler dünýäsi.

Eýp 26:6; 28:22; 31:12; Zeb 87:12.

Hepdäniň birinji güni – bu ýewreýleriň senenamasy boýunça ýekşenbe güni.

Hermon dagy – Ysraýyl topragynda iň beýik dag bolup, ýurduň demirgazygynda ýerleşipdir.

Hetler – Ysraýyl halky Kengan ýurduny eýelemezden öň, ol ýerde ýaşan halklaryň biri. B. e. öň 1200-nji ýylda olaryň uly imperiýasy bolupdyr, häzirki Türkiýäniň bir bölegi bolupdyr.
Seret: Kengan.

Gçk 10:15.

Higaýon – bu saz guralynyň bir görnüşi.
Zeb 9:17.

Hirod – Täze Ähtde Hirod diýlip atlandyrylýan dört adam bar:
1. Isa doglan wagty Ýahudanyň patyşasy bolan, Beýik Hirod diýlip atlandyrylan patyşa. Isa bäbekkä Ony öldürmäge synanyşan hem şoldy (Mat 2:1-22; Luk 1:5).

2. Isa wagyz eden we gudratlar görkezen döwri Jelilede patyşa bolan Hirod Antip. Doganynyň aýaly Hirodiýa öýlenen we Ýahýa çümdürijiniň kellesini çapmagy buýran hem şoldy. Ýahudylar Isany haça çüýlemezden öň, şu Hirod tarapyndan tutup getirýärler. (Mar 6:14-29; Luk 23:6-12).

3. Patyşa Hirod Agrip birinji, irki ýygnakda Isanyň yzyna eýerenleri yzarlan adam. Ol Ýahýanyň dogany Ýakuby öldürdýär (Res 12:1-23).

4. Patyşa Hirod Agrip Ikinji, Pawlus imperator tarapyndan höküm edilmegi üçin Rime iberilmezden öň, ony öz ýagdaýy bilen tanyşdyrýar (Res 25:13–26:2; 26:19, 27-32).

Hiwiler – Ysraýyl halky eýelemezden öň, Kenganda ýaşan halklaryň biri. Olar ýurduň merkezinde ýaşapdyrlar.
Gçk 10:17; Msr 3:17; 13:5.

Seret: Kengan.

Horep –
Seret: Sinaý.

Horylar – Ysraýyl halky eýelemezden öň, Kenganda ýaşan halklaryň biri.
Gçk 14:6; 36:20-30; Kan 2:21-22.

Seret: Kengan.

Hossar – gadymy Ysraýylda hossaryň dürli jogapkärçiligi bolupdyr. Onuň garyndaşy öldürilende, gandardan hun alypdyr. Maşgalada miras galar ýaly, oňa satylan emlägi yzyna satyn almaga rugsat edilipdir.
Çöl 35:12-27; Rut 4:1-8; Eýp 19:25;

Hoş habar – Täze Ähtde bu söz Isanyň ölümi we Onuň ölümden direlmegi arkaly Hudaýyň Şalygynyň berkarar bolandygy, Oňa ynanýanlaryň halas edilendigi baradaky habar.
Mat 4:23; Mar 1:15; Rim 1:16; 1Kor 15:1-11; Gal 1:11.

Hoşboý ysly gamyş – atyrlar we ýaglar almak üçin ulanylan gamşyň bir görnüşi.
Msr 30:23; Nag 4:14; Işa 43:24; Ýrm 6:20; Ezk 27:19.

Hoşeýa pygamber –
Seret: Hoş 1; Rim 9:25.

How ene – How ähli adamzadyň enesi bolupdyr, onuň ady ýewreýçe «ýaşaýyş» diýmegi aňladypdyr.
Gçk 3:20.

Hödür çöregi – çadyrda, soňra ybadathanada hantagtanyň üstünde goýlan on iki sany petir çöregi. Çörekler hantagtada bir hepdeläp galdyrylypdyr. Soňra täze on iki çörek bilen çalşyrylypdyr. Hantagtadan aýrylan bu çörekleri diňe ruhanylara iýmäge rugsat edilipdir.
Lew 24:5-9; 1Şam 21:4

Seret: Mukaddes otag.

Hudaý – gögi we ýeri, ýagny tutuş älem-jahany ýaradan Hudaýdyr. Hudaý başga-da ençeme atlar bilen atlandyrylypdyr, emma olaryň hemmesi şol bir Hudaýy aňladypdyr: Reb, Beýik Hudaý, Hökmürowan Reb, Mukaddes.
Seret: Reb.

Hudaýyň Guzusy – Ýahýa çümdüriji Isa Mesihi Hudaýyň Guzusy diýip atlandyrýar. Ýahudylaryň urp-adatlaryna görä, Hudaý olaryň günälerini bagyşlamagy üçin, olar janly soýup, Hudaýa gurbanlyk beripdirler. Bu gurbanlyk arkaly olar Hudaýyň nazarynda päk saýylypdyr. Ýahýa, belki, bu gurbanlygy göz öňünde tutup, Isany şeýle atlandyrandyr. Belki-de, Ony Pesah guzusy öýdüp pikir edendir. Pesah baýramynda ysraýyllar janly soýup, özleriniň nowbahar ogullarynyň şol janlynyň gany arkaly ölüm perişdesiniň elinden halas bolandyklaryny ýatlapdyrlar. Aýanlyk kitabynyň 5-nji babynda beýan edilen görnüşde Mesih Guzy hökmünde suratlandyrylýar.
Ýoh 1:29, 36; Lew 4:32; Msr 12:21-27.

Seret: Günä gurbanlygy; Pesah baýramy.

Hudaýyň Ogly – Köne Ähtde «Hudaýyň Ogly» patyşalar üçin, iň möhüm patyşa bolan Dawut pygamber üçin ulanylypdyr. Reb Dawudyň oglunyň hemişelik şalyk sürjekdigini we Hudaý bilen ata-ogul gatnaşygynyň boljakdygyny söz berýär. Bu ogul ýahudylar tarapyndan Mesih diýlip atlandyrylypdyr. Şeýlelikde, Täze Ähtde bu atlar, ýagny Hudaýyň Ogly we Mesih, ikisi hem diňe Isa üçin ulanylýar. Bularyň ikisi hem Hudaýyň Şalygyny berkarar etmek üçin Hudaý tarapyndan Saýlanyp-seçilen diýmegi aňladýar, Hudaý bilen Isanyň deňhukukly gatnaşygy bar.
Seret: Mesih.

Hudaýyň Şalygy – Matta tarapyndan Hudaýyň Şalygyna «Gögüň Şalygy» hem diýilýär. Isa Mesih bu dünýä gelende, adamlaryň Hudaý bilen täze aragatnaşykda ýaşamagyna ýol açmak arkaly Hudaýyň Şalygyny berkarar etdi. Hudaýyň Şalygynyň adamlary Isa ynanýan we tabyn bolýan adamlardy. Isa Mesih dolanyp gelende, Hudaýyň Şalygy doly tamam bolar we bu ähli adamlara aýdyň aýan bolar.
Mat 19:24; Luk 13:29; Ýoh 3:3-5; Rim 14:17.

Hyzmat etmek – Mukaddes Kitapda bu söz diňe bir hojaýynlaryna hyzmat edýän adamlary däl-de, eýsem Hudaýa hyzmat edýän Onuň adamlaryny hem aňladypdyr. Isa ynanýanlar Hoş Habary wagyz edip we beýleki mesihilere ýagşylyk edip, olaryň mätäçliklerine kömek etmek bilen Oňa hyzmat edýärler.
Çöl 16:8-9; Kan 6:13; Ýeş 23:7,16; 24:24.

Seret: Sežde etmek.

I

1. Iblis

2. Içgi sadakasy

3. Içki gala

4. Imperator

5. Injil

6. Iň mukaddes otag

7. Iordan derýasy

8. Isa

9. Işaýa pygamber

10. Iýerusalim

I

Iblis –
Seret: Şeýtan.

Içgi sadakasy – gurbanlyk sypasynyň üstüne şerap, käte ýag guýmak bilen Hudaýa hödür edilipdir.
Gçk 35:14; Lew 23:13.

Içki gala – diwarlar bilen örtülen galanyň içindäki berkitme. Bu şäheriň iň beýik ýeri bolupdyr.
1Pat 16:18; 2Pat 15:25; Ýer 30:18.

Imperator – Rim imperiýasynyň patyşasy. Täze Ähtde üç imperator ýatlanýar:
1. Imperator Awgust, ol Oktawiýan diýlip hem atlandyrylýardy (b. e. öň 27-nji ýyldan b. e. 14-nji ýylyna çenli). Isa doglanda, ol imperatordy (Luk 2:1).

2. Imperator Tiberiýus (b. e. 14-37 ýý). Isa wagyz eden we ölüp-direlen döwri ol imperatordy (Luk 3:1; Ýoh 19:12).

3. Imperator Klawdiý (b. e. 41-54 ýý). Ol ýahudylary Rimden kowup çykardy (Res 18:1-4).

Injil – Täze Äht.

Iň mukaddes otag – Mukaddes çadyryň iň içki otagy, soňrak bu ybadathanada Äht sandygynyň saklanan ýeri bolupdyr. («Mukaddes çadyr» we «Ybadathana» sözleriniň aşagynda berlen suratlara serediň.) Süleýmanyň guran ybadathanasynda bu içki otag diýlip atlandyryldy we ol ýerde keruplaryň şekili hem bolupdyr. Içki otag daşky otagdan uly tuty arkaly bölünipdir. Kanuna görä, diňe baş ruhana içki otaga girmäge rugsat berlipdir, ol hem diňe ýylda bir gezek, Günäden saplanma güni girip bilipdir.
Msr 26:33; Lew 16:1-2; 1Pat 6:16-30.

1628-nji sahypadaky surata seret.

Seret: Günäden saplanma güni; Kerup; Mukaddes otag; Mukaddes öý; Tuty; Ybadathana.

Iordan derýasy – Jelile köli bilen Öli deňziň arasyndan akýan derýa. Gündogarda Ysraýyl ýurdunyň araçägi hökmünde ulanylypdyr. Ysraýyllar Kengana girmezden öň bu derýadan geçipdirler.
Ýeş 2:1.

Karta seret

Seret: Jelile.

Isa – Isanyň ýewreýçe ady «Ýeşuwa» bolup, ol «Reb halas edýär» diýmegi aňladýar. I asyrda bu at ýahudylar üçin ýörgünli at bolupdyr.

Işaýa pygamber – Işaýa pygamber Ýahuda patyşalary Uzyýanyň, Ýotamyň, Ahazyň we Hizkiýanyň döwründe pygamberlik edipdir. Ol b. e. öň VIII asyrda ýaşap geçdi. Işaýa bilimli adam bolupdyr, ol patyşanyň maslahatçysy hökmünde ömrüni Iýerusalimde geçiripdir. Bu döwürde Ysraýyl patyşalygy Assyriýa imperiýasy tarapyndan basylyp alnyp, Ýahuda patyşalygy bolsa hemişe howp astynda bolupdyr. Işaýanyň pygamberlikleriniň aglabasy Hudaýyň Öz halkyny halas edýändigi baradadyr, emma şol bir wagtyň özünde ol ysraýyllara pislik edýänleri, adalatsyzlary we buta çokunýanlary Hudaýyň höküm etjekdigini duýdurypdyr. Işaýa daş-töwereginde bolup geçýän wakalara degişli görnüşler görüpdir, şeýle hem ol geljekde boljak zatlary görnüş arkaly öňden görüpdir, esasan hem ejir çekmek bilen Hudaýyň halkyny halas etjek Gul baradaky görnüşi görüpdir. Täze Ähtde bu pygamberlikler Isa Mesihde amala aşmak bilen aýdyň äşgär bolýar.
2Pat 19-20; Işa 1, 6; Mat 4:14; 8:17; 12:17; Ýoh 12:38-41; Res 8:28-35.

Iýerusalim – Iýerusalim Dawut pygamber bilen Süleýman pygamberiň hökümdarlyk eden döwründe Ysraýylyň paýtagty bolupdyr. Süleýmanyň ölüminden soňra bu Ýahuda patyşalygynyň paýtagty bolupdyr. Bu şäher Sion ady bilen hem tutulypdyr.
2Şam 5:6-15; 2ÝÝ 9:25; 2ÝÝ 11:5-17; Zeb 68:36.

J

1. Jebraýyl perişde

2. Jelile

3. Jennet

4. Jul geýinmek

J

Jebraýyl perişde – adamzada Hudaýyň habaryny getirýän perişde. Köne Ähtde ol Danyýel pygambere görnüp, oňa Hudaýdan gelen görnüşleri düşündirýär. Täze Ähtde ol Zekarýa görnüp, Ýahýanyň doguljakdygyny, şeýle-de Merýeme görnüp, Isa Mesihiň doguljakdygyny habar berýär.
Dan 8:14-19; 9:19-21; Luk 1:19,26.

Jelile – Ysraýyl ýurdunyň demirgazyk etraby.
Mat 2:22; Işa 9:1.

Jennet – grekçe bu söz «owadan bag» diýmegi aňladýar. Täze Ähtde bu söz Isa ynanýanlaryň ölümden soň gidýän ajaýyp ýerini aňladýar.
Luk 23:43; Aýn 2:7.

Jul geýinmek – gadymy Ysraýylda adamlar eden günäsine toba edýändiklerini görkezenlerinde ýa-da kimdir biriniň ýasyny tutanlarynda, jul geýnipdirler we külüň üstünde oturypdyrlar ýa-da depelerinden kül sepeläpdirler. Umuman bu gam-gussany görkezmek üçin ulanylypdyr.
2Şam 3:31; Neh 9:1; Mat 11:21.

K

1. Kanun

2. Kanun kitaby

3. Kemoş

4. Kengan

5. Kenganlar

6. Kerup

7. Kesetler

8. Keýnler

9. Käkilik oty

10. Köne Äht

11. Kül üstünde oturmak

K

Kanun – Töwradyň bäş kitaby: muňa sežde, mukaddes öý, baýramlar, gurbanlyklar we sadakalar degişli bolup, iň esasy hem Hudaýyň halky hökmünde ysraýyllaryň nähili ýaşamalydyklaryna degişli Hudaýyň beren kanunlaryndan ybarat. Bu köplenç Musanyň kanuny (Ýeş 8:29) ýa-da Mukaddes kanun (Mat 23:23) diýlip atlandyrylypdyr. Kanunyň esasy bölegi On tabşyrykdyr (Msr 20:1-17; Kan 5:6-21).
Seret: Kanun kitaby; Töwrat.

Kanun kitaby – muňa Rebbiň beren kanunlaryndan ybarat bolan Kanun taglymaty kitabynyň bir bölegi ýa-da Töwradyň bäş kitaby degişlidir.
Kan 30:9-10; Ýeş 1:8; Gal 3:10.

Seret: Töwrat.

Kemoş – Mowaplaryň hudaýy.
1Pat 11:7, 33; Ýrm 48:13,46.

Seret: Mowaplar.

Kengan – Nuhuň agtyklarynyň biriniň ady. Onuň nesilleri bolan kenganlar Ortaýer deňzi bilen Iordan derýasynyň aralygynda ornaşypdyrlar, şonuň üçin ol ýere Kengan ady berlipdir. Soňra olar ysraýyllar tarapyndan basylyp alnypdyr.
Gçk 9:18; 12:5; Msr 6:4; Ýeş 5:12.

Kenganlar – kenganyň ilaty garyşyk bolup, finikiýalylara ýakyn bolupdyr. Käwagt bu söz ol ýerde ýaşan ähli tireleri aňladyp, umumy ulanylypdyr, käte diňe bir tiräni görkezmek üçin ulanylypdyr. Soňra olar Kengany basyp alan ysraýyllar tarapyndan öldürilipdir, diri galanlary-da kowlup çykarylypdyr.
Gçk 12:6; 15:18-21; Ýeş 16:10.

Kerup – ganatly perişdeler. Olar Erem bagynda ýaşaýyş daragtyny gorapdyrlar. Ezekiýel (ýagny Kifl) pygamberiň gören görnüşinde keruplar Hudaýyň tagtynyň depesinde ýerleşipdir. Äht sandygynyň üstünde ganatlaryny gapagyň üstüne ýaýyp oturan iki sany kerubyň altyndan ýasalan keşbi bar.
Gçk 3:24; Msr 25:18-22.

Seret: Äht sandygy; Perişde; Seraflar.

Kesetler – ilki Mesopotamiýadaky düzlükde, soňra Babyl şäherinde ýaşan tire. Kesetler ol ýerdäki ýaşan tireleriniň arasynda iň güýçli tire bolupdyr we şonuň üçin olaryň ady köplenç tutuş babyllylary aňlatmak üçin ulanylypdyr.
Ezr 5:12; Işa 47:1.

Seret: Babyl.

Keýnler – Ysraýyl halky eýelemezden öň, Kengan ýurdunda ýaşan halklaryň biri.
Gçk 15:19; 4:11; 1Şam 15:6; 27:10; 1ÝÝ 2:55.

Seret: Kengan.

Käkilik oty – ýakymly ysly ösümlik. Ruhany bir bogdak käkilik otuny suwa ýa-da gana batyryp, tämizlemek üçin adamlaryň ýa-da beýleki zatlaryň üstüne sepipdir.
Lew 14:4,6; Zeb 50:9.

Seret: Murdar; Tämiz.

Köne Äht – ol Töwratdan, Zeburdan, Taryhy, Danalyk we Pygamberlik kitaplaryndan ybarat. Bu kitaplar Isa Mesih gelmezden öň ýazylypdyr, olaryň käbirinde Onuň geljekdigi baradaky pygamberlikler bar.
Seret: Pygamberlik etmek; Täze Äht; Töwrat; Zebur.

Kül üstünde oturmak –
Seret: Jul geýinmek.

L

1. Ladan

2. Lewiler

3. Lira

4. Liwan

5. Liwýatan

6. Loly

7. Lut

L

Ladan – gyrymsy agajyň gür ýapragyndan çykýan şire. Şire gataýar we ýakymly ysly şepbik hökmünde satylýar, ony owradyp, ondan derman ýasaýarlar.
Gçk 37:25; 43:11.

Lewiler – Lewiler Ýakubyň ogly Lewiniň nesilleridir. Lewi tiresi üç uruga bölünipdir: Gerşonyň, Kohadyň we Merarynyň nesilleri. Musanyň döwründe Hudaý lewi tiresinden bolan Harun pygamberiň nesillerini ruhanylyga saýlapdyr; beýleki lewileriň ählisini Mukaddes çadyrda hyzmat edip, ruhanylara kömekleşmäge belläpdir. Diňe şu tiräniň özbaşdak mülk ýeri bolmandyr, sebäbi olaryň wezipesi Mukaddes çadyrda, soňra ybadathanada hyzmat etmek bolupdyr. Şonuň üçin bulara mülk ýer beýleki tirelerden bölünip berlipdir.
Msr 6:25; 38:21; Lew 25:32f; Çöl 3:6.

Seret: Ruhany.

Lira – Ysraýylda we onuň daş-töweregindäki ülkelerde ulanylan kirişli saz guraly. Ol uly göwrümli arfa meňzeş bolupdyr.
Gçk 4:21; 1Şam 16:15-23; Zeb 70:22.

1624-nji sahypadaky surata seret.

Liwan – Ysraýylyň demirgazyk araçäginde ýerleşýän daglyk ýurt, ol kedr tokaýlygy bilen meşhur bolupdyr. Süleýman patyşa Iýerusalimde köşgüni we ybadathanany Liwanyň kedr hem beýleki agaçlaryndan gurupdyr.
1Pat 5:6-10; Ezr 3:7; Işa 60:13.

Liwýatan –
Seret: Aždarha.

Loly – gazanç üçin tenini satýan aýal.
Sül 9:3; Hoş 4:14; Ýak 2:25; 1Kor 6:15,16.

Lut – Ybraýym pygamberiň doganynyň ogly. Ol ownukly-irili mallary we çadyrlary bilen Sodom galasynyň töweregindäki derede mesgen tutupdyr. Soňra Reb Sodom bilen Gomora şäherleriniň ikisini weýran edipdir, ýöne perişdeler Luty maşgalasy bilen bile halas edipdirler. Lut mowaplaryň we ammonlaryň atasydy, soňra onuň nesilleri Ysraýylyň duşmany bolupdyrlar.
Gçk 12:4–14:16; 19:1-36; 2Pet 2:7,8.

M

1. Madaý

2. Manna

3. Maskil

4. Mejlis

5. Merýem

6. Mesh ýagy

7. Mesih

8. Mesopotamiýa

9. Meýletin sadaka

10. Mezmur

11. Mäliksadyk

12. Midýanlar

13. Mikaýyl

14. Miktam

15. Milletler

16. Millo

17. Miras

18. Molek

19. Mowaplar

20. Mukaddes

21. Mukaddes çadyr

22. Mukaddes çörek

23. Mukaddes dag

24. Mukaddes otag

25. Mukaddes öý

26. Mukaddes Ruh

27. Murdar

28. Musa pygamber

29. Mut laben

30. Mür

31. Mürze

M

Madaý – häzirki günbatar-demirgazyk Eýranda ýerleşýän güýçli patyşalyk. Pars imperiýasynda madaýlar parslar bilen bile bir patyşalykda gulluk edipdirler. Şonuň üçin olaryň kanunlaryna «Medes we pars kanunlary» diýlipdir.
2Pat 17:6; Est 1:19; Dan 6:8,12,15; Res 2:9.

Seret: Pars imperiýasy.

Manna – Ysraýyllar Sinaý çölünde azaşyp ýörkäler, Hudaý tarapyndan asmandan ýagan iýmit.
Msr 16:31-35; Çöl 11:6; Zeb 77:24; Ýoh 6:31-58.

Maskil – Zebur kitabynda bir aýdymyň görnüşi. Olar birnäçe maksatlar üçin ýazylypdyr: gudratly işleri üçin Hudaýy şöhratlandyrmak; halkyň betbagtçylygyna ýa-da şahsy gynanjyna ýas tutmak; şeýle hem alkyş aýtmak we ýalbarmak üçin.
Zeb 31; 41; 52; 89; 142.

Seret: Mezmur; Zebur.

Mejlis – Mukaddes Kitapda birnäçe mejlis agzalyp geçilýär. Olaryň ikisi iň möhümidir:
1. Hudaýyň mejlisi.

2. Ýahudylaryň mejlisi. Hudaýyň mejlisine perişdeler we gögüň başga ylahy barlyklary ýygnanýarlar. Ýahudylaryň mejlisine iň möhüm ýahudy adamlaryndan ýetmiş birisi degişli bolupdyr. Olaryň arasynda fariseýler we saddukeýler bolup, Baş ruhany mejlise baştutanlyk edipdir. Rimlileriň hökümdarlygy astynda mejlisiň raýat we jenaýat işlerine garamaga ygtyýary bolupdyr, ýöne hiç kimi höküm etmäge hukugy bolmandyr.

Eýp 15:8; Zeb 81:1; 88:6: Mar 14:53-65; Res 4:1-22.

Merýem – Täze Ähtde Merýem atly birnäçe aýal bar:
1. Isanyň ejesi Merýem.

2. Magdalaly Merýem. Isa Magdalaly Merýemden ýedi sany erbet ruhy çykardy we Merýem Isanyň yzyna eýerijileriň biri boldy (Mat 27:55-56; Mar 16:9; Luk 8:2; Ýoh 20:1-2; 11-18 we beýleki bölekler).

3. Beýtaniýadaky Merýem. Ol Marta bilen Lazaryň doganydy. Ol Isanyň aýagujunda oturyp, Onuň öwütlerini diňledi (Luk 10:38-42; Ýoh 11:1-5; 12:1-7).

4. Ýakup bilen Ýusubyň ejesi Merýem. Bu Merýem Kleopasyň aýaly Merýem bolmagy ahmal, ýöne bu anyk däl (Mat 27:56; Mar 15:40; 16:1; Luk 24:10).

5. Ýohannanyň (oňa Mark hem diýipdirler) ejesi Merýem. Bu Merýemiň Iýerusalimde öýi bolupdyr we Isa şägirtleri bilen ol ýerde duşuşypdyr (Res 12:12).

Mesh ýagy – kimdir biriniň Rebbe bagyş edilendiginiň ýa-da mukaddes edilendiginiň nyşany hökmünde onuň depesine ýag guýlupdyr ýa-da sepilipdir.
Msr 25:6.

Seret: Ýag guýmak, Mesih. 1628-nji sahypadaky surata seret.

Mesih – bu at «depesinden ýag guýlan adamy» aňladypdyr. Köne Ähtde kimdir biriniň depesinden ýag guýmak onuň ruhany ýa-da patyşa hökmünde Hudaý tarapyndan aýratyn saýlanandygynyň nyşany bolupdyr. Mesih diýen at ýahudylar tarapyndan ulanylyp başlanypdyr we olar muny Hudaýyň olara ibermegi wada beren Patyşasynyň ady üçin ulanypdyrlar. Bu Patyşa hemişelik höküm sürmelidi we Ysraýyly duşmanlaryndan halas etmelidi. Isa ynanýanlar we Oňa eýerýänler Isanyň Mesihdigine, Onuň ähli adamlary halas edip, Hudaýyň Şalygyny berkarar etmek üçin Hudaý tarapyndan saýlanyp iberilendigine ynanýarlar. Grekçe Mesih sözi «Hristos» diýmekdir.
Mat 1:1; Mar 8: 27-29; Luk 2:11; Ýoh 20:31; Res 18:28.

Seret: Hudaýyň ogly; Ýag guýmak.

Mesopotamiýa – gadymy döwürde Ýewfrat derýasynyň günbataryndan Tigris derýasynyň gündogaryna çenli bolan aralyk Mesopotamiýa diýlip atlandyrylypdyr. Babyllylar we assyriýalylar bilen birlikde köp gadymy medeniýetler bu ýerde başlanypdyr.
Gçk 24:10; 25:20; Res 2:9; 7:2.

Meýletin sadaka – bu dürli sebäpler üçin Hudaýa getirilen dürli görnüşli sadakalar bolupdyr. Meselem, adamlar meýletin ýag, ýakymly ysly tütetgi, geýim-gejim, agaç, kümüş we Mukaddes çadyryň gurluşygy üçin beýleki zatlary getiripdirler (Msr 35:20-29). Emma şahsy sebäpler üçin gurbanlyk ýa-da sadaka islendik görnüşde meýletin beripdirler.
Msr 35:29; 36:3; Lew 7:16.

Mezmur – Zebur kitabynda aýdymyň bir görnüşi. Birnäçe maksatlar üçin: Hudaýy şöhratlandyrmak üçin, halkyň betbagtçylygyna ýa-da şahsy ejir çekmelerine ýas tutmak üçin, patyşany bellemek, Hudaýa minnetdarlyk bildirmek, ybadathana barýarkaň şatlanyp aýdym aýtmak; Hudaýa ýalbaryp doga-dileg etmek üçin ýazylan aýdymlardyr. Bu aýdymlar Zebur kitabynda toplanandyr. Isanyň yzyna eýerýänler bir ýere üýşenlerinde, mezmur aýdypdyrlar.
Zeb 5:1; 18:1; Efe 5:19; Kol 3:16.

Seret: Zebur.

Mäliksadyk – Iýerusalimiň gadymy patyşasy we ruhanysy. Onuň ady «dogrulyk patyşasy» diýmegi aňladýar. Köne Ähtde Mäliksadyk Ybraýym pygambere duşýar we oňa pata berýär (Gçk 14:17-20). 109-njy mezmurda Mäliksadyk «müdimilik ruhany» diýlip atlandyrylýar we Ýewreýlere hat kitabynyň 5-nji babynyň 6-njy aýadynda Isa «Mäliksadyk derejesindäki» ruhany hökmünde tanyşdyrylýar. Isa Hudaýyň sagynda oturýan müdimilik Baş Ruhanydyr we Ol mesihiler üçin töwella edýär.

Midýanlar – Ybraýym pygamberiň ogly Midýanyň nesilleri (Gçk 25:1,2). Musa ömrüni Midýan ýurdunda geçiripdir, Midýan Sinaý ýarym adasynyň bir bölegi bolmagy ahmal. Serdarlar döwründe midýanlar ysraýyllaryň esasy duşmany bolupdyr. «Midýanlar» we «Ysmaýyllar» diýen sözler käte çalşyrylyp ulanylypdyr (Gçk 37:25-29).
Gçk 25:1,2; 37:25-29.

Seret: Ysmaýyl pygamber.

Mikaýyl – her milletiň özüniň serdar perişdesi bolupdyr diýen pikir bar, olaryň hereketleri öz milleti bilen bagly bolupdyr. Bu barada ilkinji gezek Danyýel pygamberiň kitabynda pars we grek serdarlarynyň perişdesi, şeýle hem Ysraýylyň serdary Mikaýyl perişde barada aýdylýar.
Dan 10:13,20; 12:1.

Miktam – Zebur kitabynda gabat gelýän aýdymyň görnüşi.
Zeb 15:1.

Milletler – Mukaddes Kitapda bu adatça ýahudy däl milletleri aňladypdyr. Ysraýyl halky Hudaý tarapyndan Onuň halky bolmak üçin saýlanypdyr, emma Hudaý ähli milletleriň halklarynyň halas bolmagyny we olaryň hem Öz halky bolmagyny isläpdir.
Lew 26:12; Efe 2:11-13.

Millo – toprak bilen doldurylan jaýryk ýa-da boşluk ýer. Käte bu söz galanyň diwaryna çykmak üçin gurlan ýapgydy aňladypdyr.
2Şam 5:9.

Miras – tutuş Kengan ýurdy Hudaý tarapyndan ysraýyllara müdimilik miras hökmünde söz berlipdir. Ýeşuwanyň döwründe ýer bije boýunça Ysraýylyň on iki tiresine paýlanyp berlipdir, şeýlelikde, her tiräniň öz ýeri bolupdyr we miras hökmünde nesilden nesle geçipdir. Muňa garamazdan, ysraýyl halky Hudaýyň Öz «mirasy» hökmünde suratlandyrylypdyr. Ine, şonuň üçin Hudaý bilen ysraýyl halkynyň arasyndaky ähte görä, Ol diňe olaryň Hudaýy bolupdyr, olar bolsa Onuň halky bolupdyr. Kim Isa ynanýan bolsa, onuň mirasy Hudaýyň Şalygydyr we baky ýaşaýyşdyr.
Msr 32:13; Ýeş 13:6-8; Zeb 33:12; Ýak 2:5.

Molek – ammonlaryň esasy hudaýy. Adamlar käte öz çagalaryny Molek hudaýyna gurbanlyk bermek bilen oňa sežde edipdirler. Hudaýyň kanuny bu adaty örän ýazgarsa-da, bir gezek hatda ysraýyl halky-da Iýerusalimiň golaýyndaky Hinnom jülgesinde ogul-gyzlaryny Molek hudaýyna hödür etdi.
Lew 18:21; 20:2-5; 1Pat 11:7; Ýer 32:35.

Mowaplar – Ybraýym pygamberiň ýegeni Lutuň nesilleri. Olar Öli deňziň gündogaryndaky Mowap ýurdunda ýaşapdyrlar. Mowaplar özleriniň esasy hudaýy hökmünde Kemoşa sežde edipdirler. Olaryň gepleşik dili ýewreý diline degişli bolupdyr. Olar Ysraýylyň duşmany bolupdyrlar we köplenç Ysraýylyň pygamberleri tarapyndan paş edilipdirler. Muňa garamazdan, Rut ak ýürekli mowaply aýal bolupdyr. Babyllylar mowaplary derbi-dagyn edipdirler.
Işa 15-16; Ýer 49; Zep 2:8-11.

Mukaddes – Töwratda «mukaddes» adaty maksatlar üçin däl-de, Hudaýyň maksatlary üçin aýry goýlan diýmegi aňladýar. Bu ruhanylara ýa-da ysraýyl halkyna, ýa-da Mukaddes çadyr we gurbanlyk sypasy ýaly zatlara degişlidir. Mukaddes edilen adamlar ýa-da zatlar päk saklanylmalydy. Mukaddes Kitapda mukaddes adamlaryň päkligine olaryň ahlak häsiýetleri hem degişli bolupdyr: «Özüňizi çagyran Hudaýyň mukaddes bolşy ýaly, siz hem ähli edýän işleriňizde mukaddes boluň» (1Pet 1:15).
Msr 3:5; 16:23; 19:6; 25:8; Işa 6:3.

Mukaddes çadyr – Mukaddes çadyr Äht sypasyny we ybadat üçin beýleki enjamlary ýerleşdirmek üçin gurlan çadyrdyr. Tutuş gurluşa Mukaddes çadyr diýlipdir (1622-nji we 1628-nji sahypadaky suratlara seret). Mukaddes çadyryň içinde iki otag bolupdyr: mukaddes otag we iň mukaddes otag. Çadyr geçiniň ýüňünden edilendi we onuň diwarynyň iç tarapy owadan tutular bilen örtülendi. Onuň töweregi haýat bilen gurşalyp, daşyna haýat aýlanypdyr. Mukaddes çadyr bilen onuň howlusyna Hudaýyň mukaddes öýi diýlipdir. Ysraýyllar çarwa adamlar bolupdyrlar, şonuň üçin olar göçenlerinde, çadyry söküp alyp, öz ýanlary bilen äkidipdirler. Mukaddes çadyr Rebbe ýüz tutulýan çadyr hökmünde hem belli bolupdyr. Howluda Hudaýa sadakalar we gurbanlyklar hödür etmek üçin gurbanlyk sypasy, şeýle hem ruhanylar ýuwnar ýaly suwdan doly bürünç legen durupdyr. Öňki döwürdäki göçme mukaddes çadyr Süleýmanyň döwründe daşdan we agaçdan salnan ybadathana bilen çalşyrylypdyr.
Msr 26:1-35

Seret: Iň mukaddes otag; Mukaddes çadyr; Mukaddes öý; Rebbe ýüz tutulýan çadyr; Ybadathana. 1622-nji sahypadaky surata seret.

Mukaddes çörek –
Seret: Hödür çöregi.

Mukaddes dag – Iýerusalimdäki dag, ol ýerde ybadathana gurlupdyr we sežde edilipdir (adatça Sion dagy bilen meşhur bolupdyr).
Seret: Iýerusalim; Sion.

Zeb 2:6; 14:1; 98:9; Işa 27:13; Ýol 2:1-2.

Mukaddes otag – Mukaddes çadyrdaky otag, ol ýerde ruhanylar Hudaýyň huzurynda öz hyzmatlaryny ýerine ýetiripdirler. Mukaddes otagyň içinde ýakymly ysly gurbanlyk sypasy, çyradan, üstünde hödür çörekleri bolan hantagta bardy. Bu otag Iň mukaddes otagdan tuty arkaly bölünipdir. Süleýman çadyry ybadathana bilen çalşanda, bu otag daşky otag ady bilen, Iň mukaddes otag bolsa, içki otag ady bilen belli bolupdyr.
Msr 26:30-34; 1Pat 6:14-18

Seret: Iň mukaddes otag; Mukaddes çadyr; Mukaddes öý; Ybadathana.

Mukaddes öý – bu at Mukaddes çadyra we onuň haýadyna, soňrak bolsa ybadathana degişlidir. Ol ýerde ruhanylar Hudaýyň huzurynda öz hyzmatlaryny ýerine ýetiripdirler.
Msr 25:8; 36:1; Lew 19:30; 1ÝÝ 22:19; Zeb 23:3.

Mukaddes Ruh – Hudaýyň Ruhy bolup, Ol dünýäde gudrat arkaly hereket edýär. Köne Ähtde Hudaýyň Ruhy adamlara inip, olar pygamberlik edipdirler. Täze Ähtde Isa ynanýanlaryň hemmesi Mukaddes Ruhy kabul edýärler.
Eýp 33:4; 1Şam 19:20; Rim 8:15.

Seret: Ruh.

Murdar – gadymy Ysraýylda eger adam dini taýdan tämiz bolmasa, ol murdar hasaplanypdyr. Lewiler we Çölde kitaplarynda nähili adamyň murdar hasaplanýandygy beýan edilendir. Ysraýyllar Mukaddes öýde borçlaryny ýerine ýetirmäge başlanlarynda, Hudaý olara bu ýeri murdar etmezligi buýurdy. Isa adamy hakykatdan nämäniň murdar edýändigini, ýagny ýürekden çykýan erbet pikirleriň we hereketleriň murdar edýändigini öwredýär.
Lew 15:31; Ezk 5:11; Mat 15:11.

Seret: Tämiz.

Musa pygamber – Ysraýyllar Müsürde gulçulykda bolanlarynda, Musa pygamber olara baş bolmak üçin Hudaý tarapyndan çagyrylan adam. Ol Müsür patyşasyndan ysraýyllaryň gidip, çölde Rebbe ybadat etmekleri üçin rugsat bermegini soraýar. Ýöne faraon munuň bilen Reb diňe Müsür topragyna birtopar betbagtçylyklar inderenden soň ylalaşýar. Musa halka ençeme ýyllap çölde ýolbaşçylyk edýär, emma söz berlen Kengan ýurduny diňe uzakdan görüp bilýär. Mukaddes Kitabyň ilkinji bäş kitaby Töwrat hökmünde belli bolup, esasan, Musa tarapyndan ýazylandyr.

Mut laben – bu sözüň manysy barada alymlar jedelleşýärler. Onuň «Labeniň ölümi» diýen manyny aňladýan bolmagy mümkin we ol mezmuryň näme üçin ýazylandygynyň sebäbini görkezýär. Belki, ol mezmuryň nädip aýdym edip aýdylandygyny ýa-da nähili saz guralynda çalnandygyny görkezendir.
Zeb 9:1.

Mür – mür ösümligi gür tikenli we şahaly gyrymsy agaçdyr. Ýakymly ysly tütetgi onuň şahalaryndan alynýar we ol guranda gataýar. Ol örän gymmatbaha tütetgi bolup, atyr ýasamak üçin ýag bilen garylýar we jesedi jaýlamaga taýýarlamak üçin ulanylýar. Mürüň tagamy ajy bolupdyr. Bu agyryny ýeňilleşdirýär diýip hem ynanypdyrlar. Bu häsiýetleriň, belki, esgerleriň ony şeraba garyp, Isa berendikleri bilen bagly bolmagy hem ahmal (Mar 15:23).
Zeb 44:9; Sül 7:17; Nag 5:5.

Mürze – mürzäniň esasy käri resminamalaryň göçürmesini taýýarlamakdyr. Şeýle hem olar hatlary, kararlary we beýleki resminamalary ýazypdyrlar, olar paýhasly we düşünjeli hasaplanypdyr. Mürzeler ýazyp bilýändikleri üçin, käte maliýe ýazgylaryny hem saklapdyrlar. Mürzeler köplenç patyşa bilen ýakyndan işlänsoňlar, olaryň käbiri resminamalaryň göçürmesini ýerine ýetirmekligi we ýolbaşçy bolmaklygy gazanypdyr. Isanyň döwründe olar Töwrat mugallymlary hökmünde belli bir topary aňladypdyrlar.
2Pat 12:10; 25:9; Est 8:9; Ezr 7:6,10,11,21; Ýer 8:8.

N

1. Nadan

2. Nard

3. Nazyr

4. Nefiller

5. Negep çöli

6. Nowbahar ogul

7. Nuh pygamber

N

Nadan – Süleýmanyň pähimleri kitabynda nadan adam barada köp gürrüň edilýär. Nadan samsyk däl-de, eýsem Hudaýyň halaýan ýokary ahlak durmuşynda ýaşamaga paýhasy kemlik edýän adamdyr.
Kan 32:6; Sül 1:22; 7:7; 9:6.

Nard – nard ösümligiň sümmüli we onuň kökünden alynýan ysly ýagy bolupdyr. Narddan ýasalan hoşboý ysly ýag örän gymmat bolupdyr, onuň bahasy bir ýylyň iş hakyna barabar bolupdyr.
Nag 1:11; Mar 14:3.

Nazyr – nazyr mukaddeslik derejesini alan hem-de saç-sakgalyny syrman, saçyny ösdürip, şerap hem güýçli içgileri içmekden saklanyp, özüni Rebbe bagyş etmegi wada beren adam bolupdyr. Bir gudrat arkaly özüniň ýa-da Şimşon ýaly ejesiniň wadasy arkaly adam nazyr bolupdyr. Soňy bilen şeýle adam özüni Hudaýa bagyş etmek wadasy arkaly aýratyn derejä eýe bolupdyr.
13:5,7; 16:17 Amo 2:11.

Nefiller – Nefiller örän uzyn we güýçli adamlar bolupdyrlar, olar Gelip çykyş kitabynyň 6-njy babynda ylahy barlyklaryň we ynsan gyzlarynyň nesilleri hökmünde ýatlanyp geçilýär. Soňrak, ysraýyllar Kengan ýurduny gözden geçirmäge gidenlerinde, nefilleri (ýagny nefillerden gelip çykan anaklary) görüpdirler.
Gçk 6:4; Çöl 13:33.

Seret: Anaklar.

Negep çöli – Ysraýylyň günorta bölegindäki çöl.
Gçk 12:9; 13:1,3; 20:1.

Nowbahar ogul – gadymy günorta jemgyýetinde ilkinji doglan ogul üýtgeşik hasaplanypdyr. Ol ogul kakasy aradan çykandan soň, maşgalanyň başy bolupdyr, kakasynyň patasyny alypdyr, mirasdan iki esse paý alypdyr. Müsürde Pesah wakasy bolup geçenden soň, her bir nowbahar ogul Hudaýa degişli bolupdyr we maşgalasy oňa derek sadaka berip, ony yzyna satyn alyp bilipdir.
Gçk 49:3; 27; Msr 13:2; Kan 21:17.

Seret: Yzyna satyn almak.

Nuh pygamber – Nuh pygamber öz maşgalasyny, şeýle hem halal we haram haýwanlary halas etmek üçin Hudaý tarapyndan gämi gurmaklyga çagyrylan adam bolupdyr. Ol Hudaýyň nazarynda dogry saýylypdyr. Siliň suwlary çekilenden soňra, Hudaý onuň bilen äht edişip, mundan beýläk hiç wagt ýer ýüzüni sil bilen weýran etmejekdigine söz berýär.
Gçk 5:29; 6:8; Işa 54:9; Luk 17:27: 1Pet 3:20; 2Pet 2:5; Ýew 11:7.

O

1. Omyn

2. Ondan biri

O

Omyn – köplenç doga-dilegler edilende, ony jemlemek üçin ulanylýar. «Omyn» sözi «Goý, şeýle bolsun!» diýmegi aňladýar. Bu ýewreýçe «Bu hökman» diýen söze esaslanýar.
Çöl 5:22 Kan 27:15-26; Rim 1:25.

Ondan biri – gadymy Ysraýylda hasylyň ondan biri Rebbe berlipdir. Muny ammarlara ýygnap, ruhanylaryň we lewileriň iýmiti üçin harçlapdyrlar. Isanyň döwründe adamyň öndüren önüminden ýa-da girdejisinden ondan biri ybadathana ruhanylaryna berlipdir.
Çöl 18:21; Kan 14:22.

Ö

1. Ölüler dünýäsi

2. Öý butlary

Ö

Ölüler dünýäsi – gadymy Ysraýylyň halky Ölüler dünýäsi ýeriň aşagynda diýip düşünipdir, emma ol dowzah däldir. Her kes ölenden soň, ol ýere inipdir. Ol ýer ümsüm, garaňky ýer bolupdyr. Gojalyk ýaşyna ýetip öleniňden soň, ata-babalaryňa gowuşmak oňatdy, ýöne ýaş ölmek gowy däldi. Ýakup öz ogly Ýusup üçin ýas tutsa-da, ölüler dünýäsine inmek islemedi. Bu ýere Heläkçilik ýeri hem diýlipdir.
Gçk 37:25; 42:38; 44:29,31.

Öý butlary – öý butlaryna butparazlar, kä halatda ysraýyllar tarapyndan sežde edilipdir. Olar öýlerde saklanyp, keramatly saýylypdyr.
Gçk 31:19; 2Pat 23:24.

P

1. Pars imperiýasy

2. Parz

3. Pata

4. Patros

5. Perişde

6. Perizler

7. Perman

8. Pesah baýramy

9. Petir baýramy

10. Pilat

11. Piliştliler

12. Purym baýramy

13. Pygamber

14. Pygamberlik etmek

P

Pars imperiýasy – Babyl imperiýasyndan soň emele gelen güýçli we has uly imperiýa bolupdyr. Pars imperiýasy Gresiýadan Müsüre çenli we Orta Aziýa çenli ýerleri, şol sanda Ysraýyly hem basyp alypdyr. Käte bu imperiýa «Madaý-Pars imperiýasy» diýip atlandyrylypdyr, sebäbi onuň düzümine giren madaý milleti imperiýany dolandyrmakda wajyp orny eýeläpdir. Pars kanunlary «Parslaryň we madaýlaryň kanunlary» diýip atlandyrylypdyr.
Est 1:19; Dan 6:8,12,15.

Seret: Madaý.

Parz –
Seret: Kanun.

Pata –
Seret: Ýalkamak.

Patros – Müsüriň günorta bölegi.
Işa 11:11; Ýrm 44:1, 15; Ezk 29:14; 30:14.

Perişde – perişdeler adamlar üçin Hudaýyň habarçylary we wekilleridirler. Olar Hudaýyň huzurynda ýaşap, hemişe Ony alkyşlaýarlar. Keruplar we Seraflar perişdeleriň bir görnüşidirler. Mukaddes Kitapda iki sany möhüm perişdäniň: Mikaýyl bilen Jebraýylyň ady agzalyp geçilýär.
Gçk 3:24; 16:7-11; Işa 6:2.

Seret: Jebraýyl; Mikaýyl.

Perizler – Ysraýyl halky Kengan ýurduny eýelemezden öň, ol ýerde ýaşan halklaryň biri.
Gçk 13:7; Ýeş 3:10.

Perman –
Seret: Kanun.

Pesah baýramy – ýewreýleriň senenamasy boýunça birinji aýyň, ýagny Abyp (beýleki ady Nisan) aýynyň on dördünji güni agşam bellenilipdir. Bu bahar paslynyň yz ýanynda bolupdyr. Şol agşam ysraýyl halky Hudaýyň özlerini Müsür gulçulygyndan nähili halas edendigini we Müsürden gaýtmazynyň öň ýanynda agşam gurbanlyk janlysynyň gany arkaly öz nowbahar ogullarynyň nähili azat bolandygyny ýatlapdyrlar. Adamlar guzy ýa-da geçi soýup, hemmesi bilelikde Pesah naharyny iýipdirler, ony ajy gök otlar we petir bilen iýipdirler.
Msr 12:1-13,21-51; Lew 23:5; Çöl 9:1-14, Kan 6:1-7.

Petir baýramy – ýewreýleriň senenamasy boýunça birinji aýyň, ýagny Abyp (beýleki ady Nisan) aýynyň on bäşinden ýigrimi biri aralygynda bellenilipdir. Bu baýram Pesah baýramynyň yz ýany başlapdyr, Köne Ähtiň käbir parçalarynda bu iki baýram bir baýram ýaly görkezilipdir. Şol hepdäniň dowamynda ysraýyl halky özlerini Müsür gulçulygyndan Hudaýyň nähili alyp çykandygyny ýatlapdyrlar. Adamlar öýlerinden ähli hamyrmaýalary çykaryp zyňypdyrlar, hamyrmaýaly çörek iýmändirler. Olar baýramyň birinji we ýedinji günleri mukaddes ýygnanyşyk edip, Hudaýa gurbanlyklar hödürläpdirler.
Msr 12:14-20; 13:3-10; 23:15; 34:18; Lew 23:6-8; Çöl 28:17-25; Kan 16:3-4,8.

Pilat – Isanyň öwreden we wagyz eden günlerinde Pontiý Pilat Ýahudanyň üstünden höküm süren Rim imperatorydyr.
Mat 27; Res 3:13.

Piliştliler – b. e. öň XIII asyryň ahyrlarynda Ysraýylyň günorta-günbataryndaky kenarýaka zolagyny eýelän halk. Piliştliler bäş sany şäheri: Gazany, Aşkelony, Aşdody, Gaty we Ekrony esaslandyrypdyrlar. B. e. öň XII asyrda olar ýer çäklerini gündogar tarapa giňeldip başlaýarlar. Bu ýagdaý Kengan tarapdan öz çäklerini günbatara giňeldýän ysraýyl halky bilen piliştlileriň arasynda duşmançylyk döredipdir. Şeýlelikde, hezreti Dawut patyşa tarapyndan doly derbi-dagyn edilýänçäler, piliştliler Ysraýylyň esasy duşmany bolupdyrlar.
2Şam 8:1; 1ÝÝ 18:1.

Purym baýramy – bu baýram ýewreý halkynyň durmuşyna Pars imperiýasy döwründe goşulypdyr. Bu ýewreýleriň senenamasy boýunça on ikinji aýyň, ýagny Adar aýynyň on dördüne we on bäşine, irki baharda bellenilipdir. Bu iki günüň dowamynda ysraýyl halky Esteriň döwründe özleriniň doly ýok edilmekden Hudaýyň nähili halas edendigini ýatlapdyr. Olar şatlanypdyrlar, iýip-içipdirler we biri-birilerine sowgat beripdirler.
Est 9:20-32.

Pygamber – Hudaýyň habaryny halka ýetirmek üçin Hudaý tarapyndan çagyrylan adam. Ylýas ýaly irki pygamberler (Görgürler) Hudaýa sygynýan topar bolup, käte olarda üýtgeşik tejribe bolupdyr we täsin gudratlar görkezipdirler. Şamuwel pygamber özüni köplenç serdar hökmünde alyp barypdyr. Soňrak Ýermeýa ýaly pygamberlere Hudaýdan aýanlyk inipdir we olar bu aýanlyklary halka ýetiripdirler.
1Şam 3:20; 9:9; 10:5-11; 1Pat 17 – 18; Ýer 1:5.

Pygamberlik etmek – Hudaýyň halka niýetlän habaryny oňa ýetirmek. Bu habarlar köplenç aýanlyklaryň we düýşleriň üsti bilen berlipdir. Gadymyýetdäki pygamberleriň döwründe bu söz pygamberiň aşa joşgunlyk ýagdaýyny beýan etmekde hem ulanylypdyr.
1Şam 10:5f; Ýer 2:8.

Seret: Aýanlyk; Pygamber.

R

1. Rabbi

2. Rahap

3. Rapalar

4. Reb

5. Rebbe hödür edilen çörek

6. Rebbe ýüz tutulýan çadyr

7. Rebbiň güni

8. Rebbiň öýi

9. Rebbiň saçagy

10. Resullar

11. Rimliler

12. Ruh

13. Ruhany

R

Rabbi – ýewreýler akylly we wajyp adamlara ýüzlenenlerinde, «Rabbi» sözüni ulanypdyrlar, bu mugallym diýmegi aňladýar. Bu sylag-hormaty aňladýan sözdür. «Rabbuni» diýen söz hem şu manyny aňladýar.
Ýoh 1:38; 3:2; 20:16.

Rahap –
Seret: Aždarha.

Rapalar – Ysraýyl halky basyp almazdan öň, Kenganda ýaşan halklaryň biri. Anaklar ýaly olar hem örän uzyn we daýaw adamlar bolupdyrlar.
Kan 2:11, 20; Ýeş 12:4.

Seret: Anaklar; Kengan.

Reb – gadymy wagtlarda Hudaýyň adyny aýtmakdan saklanmak üçin ýahudylar Oňa «Adonaý» diýip salgylanypdyrlar, bu eýe ýa-da hojaýyn diýmegi aňladypdyr. Köne Ähtiň türkmençe terjimesinde Hudaýyň ady Reb sözi bilen terjime edildi, sebäbi bu hem aga ýa-da eýe diýmegi aňladýar. B. e. öň III asyrda Köne Äht grek diline terjime edilipdir we «kurios» diýen grek sözi Hudaýyň ady üçin ulanylypdyr. Soňra Täze Äht ýazylan wagtynda şol bir «kurios» sözi Isa Mesih üçin ulanylypdyr we köplenç Reb diýlip terjime edilipdir.

Rebbe hödür edilen çörek –
Seret: Hödür çörek.

Rebbe ýüz tutulýan çadyr – şeýle hem bu ýere Mukaddes çadyr hem diýlipdir, bu ýerde ruhanylar öz borçlaryny ýerine ýetiripdirler. Muňa Rebbe ýüz tutulýan çadyr diýilmeginiň sebäbi Hudaý ruhanylara we adamlara çadyryň girelgesinde gepläpdir (Msr 29:42-43). Şeýle hem Musa Hudaý bilen bu ýerde duşuşypdyr (Msr 33:7-11).
Msr 29:42-43; 33:7-11.

Rebbiň güni – adatça şol gün keseki milletler üçin jeza güni, Hudaýyň saýlan halky üçin bolsa aklanma ýa-da hasaplaşyk güni diýlip pikir edilipdir. Muňa garamazdan, pygamberler şol gün ysraýyllaryň hem günäleri üçin jezalandyryljakdygyny olara duýdurypdyrlar. Täze Ähtde Rebbiň güni kazylyk etmäge we Öz halkyny halas etmäge Isanyň geljek günüdir.
Ýer 46:10; Amo 5:17-27; 1Sal 5:1-9.

Rebbiň öýi – bu söz Ybadathanany aňlatmak üçin ulanylypdyr.
1Pat 3:1; Mik 4:1.

Seret: Ybadathana.

Rebbiň saçagy – bu gurbanlyk sypasy üçin başga söz bolup, diňe Malaky kitabynda ulanylýar. Täze Ähtde bu saçak ýygnak agzalarynyň bir ýere üýşüp, nahar iýip, Isanyň ölümini we täzeden direlmegini ýatlamaklaryny aňladypdyr.
1Kor 11:17-33.

Resullar – Isa Özüniň ýakyn ýoldaşlaryndan, tanyş şägirtlerinden on iki sany resuly saýlaýar. Ol adamlar Onuň bilen bilediler we Isa olara ähli zady öwredipdir; olar Isanyň ölenini we täzeden direlenini öz gözleri bilen görüpdirler. Isa olary gören zatlaryny gürrüň bermekleri üçin we Hudaýyň Şalygy barada wagyz etmekleri üçin adamlaryň arasyna iberýär. Olar Isa ynanýan adamlaryň ýolbaşçysy bolýarlar.
Mar 3:14; Luk 22:14; Res 1:2; 1Kor 15:7.

Rimliler – Rim imperiýasynyň ilaty. Rimliler Isanyň ýaşan döwründe Demirgazyk Afrikanyň käbir böleklerinde we Orta Gündogarda, häzirki tutuş Türkiýäniň we Ýewropanyň köp böleklerinde höküm sürdüler.
Res 28:17.

Ruh – ýewreýçe «ruh» diýen söz şemal diýmegi, şeýle-de adamzadyň ruhuny we Hudaýyň Ruhuny aňladypdyr. Täze Ähtde şeýtan tarapyndan ynsanyň kalbyna ornaşýan erbet ruh barada hem gürrüň edilýär. Isa adamlardan bu erbet ruhlary kowup çykardy.
Seret: Mukaddes Ruh.

Gçk 1:2; Msr 15:8; 1Şam 10:6,10; Ýow 2:28-29; Mat 12:45; Mar 9:25; Luk 11:26; 13:11; Res 16:16.

Ruhany – ol dini dessurlary we hyzmatlary ýerine ýetirmäge aýratyn ukyply adam bolupdyr. Ysraýyl halkynyň arasynda Musa pygamber arkaly berlen kanuna görä, Musanyň agasy Harun pygamberiň nesli ruhany bolupdyr, olar Mukaddes öýde, soňrak bolsa Iýerusalimdäki ybadathanada hyzmat etmäge saýlanypdyrlar. Olar sežde etmäge, sadakalar bermäge, dini dessurlary we baýramlary bellemäge ýolbaşçylyk edipdirler. Ruhanylaryň işleri lewiler tarapyndan paýlanypdyr. Mukaddes otaga, soňrak ybadathana girmäge diňe ruhanylara rugsat edilipdir.
Gçk 41:45; Msr 19:6; 30:30.

Seret: Baş ruhany; Lewiler; Mukaddes öý.

S

1. Sabat güni

2. Sadaka

3. Saddukeýler

4. Salamatlyk gurbanlygy

5. Salgytçy

6. Salim

7. Samariýa

8. Sara

9. Sežde edilýän ýeriň azgyn aýallary ýa erkekleri

10. Sežde etmek

11. Seždegäh

12. Sela

13. Seraflar

14. Serdar

15. Sidon

16. Sinagoga

17. Sinaý

18. Sion

19. Sion gyzy

20. Sodom

21. Söweş arabasy

22. Stoik taglymatçylar

23. Sur

24. Surnaý baýramy

25. Suwa çümdürmek

26. Süleýman pygamber

27. Sünnet

28. Sünnetsizler

29. Sürgün

30. Sypa

S

Sabat güni – bu ýewreýlerde hepdäniň ýedinji güni bolup, dynç almak üçin aýratyn gün hasaplanypdyr, bu anna güni Gün ýaşandan başlap, şenbe güni Gün ýaşanda tamamlanypdyr. Ol gün mukaddes gün saýylyp, hiç bir iş edilmändir. Isanyň döwründe ýahudylaryň Sabat gününe degişli köp düzgünler bolupdyr.
Gçk 2:3; Msr 16:23; Lew 16:31.

Sadaka – Özüniň buýruşy ýaly, Rebbe sadaka hökmünde ysraýyllar ruhanylara galla, miwe, ýag, şerap, çörek, mal-garalar, pul, şaý-sep, egin-eşik, altyn-kümüş getiripdirler. Eger halk dogry ýaşamasa, olaryň sadakasyny Rebbiň kabul etmejekdigini pygamberler olara duýdurypdyrlar (Işa 1:10-17).
Seret: Galla sadakasy; Gurbanlyklar; Içgi sadakasy; Meýletin sadaka.

Saddukeýler – Saddukeýler ýahudylaryň arasynda ýokary derejeli, baý adamlar bolupdyrlar we ýewreý mejlisinde oturypdyrlar. Olar halkyň Hudaý tarapyndan Musa berlen kanuna eýermelidigine ynanypdyrlar, ýöne soňrak bu kanunlara goşulan düzgünlere we adatlara ynanmandyrlar. Olar adamyň ölenden soň direlýändigine ynanmandyrlar. Şonuň üçin hem olar fariseýler bilen köplenç şu meseleler barada dawalaşypdyrlar.
Mat 16:1; Mar 12:18; Res 4:1.

Seret: Fariseýler; Mejlis.

Salamatlyk gurbanlygy – bu gurbanlyk haýsam bolsa bir gowy zat üçin Hudaýa minnetdarlyk bildirmek üçin berlipdir, şeýle hem Hudaýa aýdylan sadaka ýa-da meýletin sadaka hökmünde berlipdir. Mal öldürilenden soň, onuň bir bölegi gurbanlyk sypasynyň üstünde ýakylypdyr, beýleki bölegi gurbanlyk berýän adamyň maşgalasy we ruhany tarapyndan iýlipdir.
Lew 3:1-17; 1Pat 9:25.

Salgytçy – Isanyň döwründe salgytçylar ýahudylary basyp alan we zorluk bilen olaryň üstünden höküm sürýän Rim imperiýasy üçin işläpdirler. Şonuň üçin ýahudylar salgytçylary ýigrenipdirler. Munuň üstesine-de salgytçylar köplenç özlerine almak üçin, adamlardan almalysyndan köp pul talap edipdirler.
Mat 9:10; 10:2-4; 21:31; Luk 18:8.

Salim – Iýerusalimiň gysga ady.
Gçk 14:18; Zeb 75:3.

Samariýa –
1. B. e. öň IX asyrda Omry patyşa demirgazyk ysraýyl tireleriniň paýtagt şäheri hökmünde Samariýany berkarar edipdir.

2. Isanyň döwründe hem şäheriň ýerleşen ýeri bolan rim etrabynyň ady bolupdyr.

1Pat 13:32; 16:24; 2Pat 17:24.

Seret: Ysraýyl.

Karta seret.

Sara – Sara Ybraýym pygamberiň aýaly bolupdyr. Onuň ady aslynda Seraý bolupdyr, emma Hudaý oňa Sara adyny beripdir. Ol önelgesizdi, emma ahyrsoňunda, garrylyk ýaşynda Hudaýyň gudraty bilen bir ogul dogrupdyr.
Gçk 17:15.

Sežde edilýän ýeriň azgyn aýallary ýa erkekleri – aýallar (käte erkekler) Kengan hudaýlaryna sežde edilýän ýerlerde pul tölän adam bilen jyns gatnaşygyny edipdirler. Olar beýle etmeklik topragyň bol hasyl getirmeginiň kepili diýip pikir edipdirler. Kengana ýaşamaga gelen ysraýyllar hem olardan görelde alyp, özleriniň seždegählerinde bu işi edipdirler.
1Pat 14:24; 15:12; 22:46; 2Pat 23:7; Hoş 4:14.

Sežde etmek – gadymy döwürde ysraýyllar Rebbe sežde etmek üçin özlerini tämizläpdirler, doga-dileg edipdirler, mezmurlary aýdym edip aýdypdyrlar, ruhana sadaka getiripdirler. Bularyň käbiri özbaşdak, ýa-da maşgala bilen, ýa bolmasa uly topar bolup ýerine ýetirilipdir. Käbirileri muny öýde, başga birileri bolsa sežde edilýän ýerde berjaý edipdirler. Ysraýyllar Rebbe islendik ýerde sežde edipdirler, ruhanynyň ýolbaşçylygynda Hudaýyň halky hökmünde ysraýyllardan hemmesiniň bilelikde sežde etmekleri talap edilende olar üçin ýörite günler we baýramlar bellenilipdir. Ysraýylyň tutuş taryhy boýunça olaryň sežde etmeklerine başga milletler ters täsir edipdirler, meselem, olar but ýasamak bilen Hudaýyň gaharyny getiripdirler.
Gçk 22:5; Msr 3:12; Zeb 5:8; Işa 44:15

Seret: Hyzmat etmek.

Seždegäh – Kengan dinine uýýanlaryň sežde edýän ýeri ýa-da keramatly ýeri: Aşera butlary dikilipdir we olara gurbanlyklar berlipdir, şeýle hem topragyň her ýyl bol hasyl bermegi üçin loluçylyk edilipdir. Olar adatça beýik depelerde, şeýle hem uly agaçlaryň aşagynda, baýyrlarda, başga ýerlerde loluçylyk edipdirler. Bu işler hemişe Reb tarapyndan pygamberler arkaly paş edilipdir.
Seret: Aşera.

Lew 26:30; 1Pat 3:2-4; 2Pat 23:1-28; Ýer 7:31.

Sela – Zeburda ulanylýan söz. Manysy belli däl, belki, sazyň dowamyndaky säginme bolmagy ahmal.
Zeb 3:1.

Seraflar – ganatly perişdeler. Işaýa pygamber Hudaýyň täjiniň daşyndan pyrlanýan seraflary görüpdir we şeýle diýip jar edipdir: «Hökmürowan Reb mukaddesdir, mukaddesdir, mukaddesdir» (Işa 6:3). Ýewreýçe bu söz «ýanýanlar» diýmegi aňladýar.
Seret: Kerup; Perişde.

Işa 6:2,6.

Serdar – Hudaý tarapyndan saýlanan ýolbaşçylar. Serdarlar patyşa bolmazdan öň, öz duşmanlary bilen uruşmakda ysraýyl halkyna ýolbaşçylyk edipdirler. Şeýle hem olar Hudaýyň islegini halka ýetiripdirler we kazy hökmünde dawa--jenjelleri çözüpdirler.
Çöl 25:5; Ser 2:16; Rut 1:1; 1Şam 7:6.

Sidon – bu şäher häzirki Liwanyň kenarynda ýerleşipdir. Mukaddes Kitabyň döwründe ol söwdanyň we agaç ussaçylygynyň merkezi bolupdyr, bu şäher köp asyrlaryň dowamynda dürli halklar, ýagny babyllylar, grekler, rimliler tarapyndan basylyp alnypdyr.
Seret: Finikiýa.

Sinagoga – sinagoga ýahudylaryň, adatça, Sabat güni ýygnanyşýan ýeri bolupdyr, olar doga-dileg etmek üçin, okalýan Töwradyň aýatlaryny we Hudaýyň kanunynyň düşündirilişini diňlemek üçin üýşüpdirler. Täze Äht döwründe sinagogalar ýahudy jemagatynyň bar ýerinde, tutuş Rim imperiýasynda bolupdyr.
Mat 4:23; Mar 1:39; Luk 4:16; Ýoh 9:22; Res 9:2.

1629-njy sahypadaky surata seret.

Sinaý – bu dagyň beýleki ady Horepdir. Musa ýüzüne On Tabşyryk ýazylan ýasy daşlary almak üçin bu daga çykypdyr.
Msr 19:18; 24:16; 31:18; Zeb 67:18.

Seret: Horep.

Sion – Iýerusalimde ybadathana gurlan depe.
2Şam 5:7; 2Pat 19:31; Zeb 9:11; Işa 35:10

Seret: Sion gyzy.

Sion gyzy – bu söz goşgy stilinde ulanylyp, Iýerusalimiň ilatyny aňlatmak üçin ulanylypdyr.
Zeb 9:14-15; Işa 1:8; Agy 1:6; Mik 4:8.

Seret: Sion.

Sodom – Sodom Lut bilen onuň maşgalasynyň ýaşan şäheriniň ady. Sodom bilen Gomoranyň halky köp nejis işleri edipdirler, şonuň üçin Hudaý bu şäherleri ýakyp weýran edipdir.
Gçk 13:12; 18:16; Mat 10:15; Ýhd 1:7.

Söweş arabasy – bir ata ýa-da birden köp ata dakylan iki tigirli araba bolup, ol söweş üçin ulanylypdyr, köplenç onuň üstünde iki sany söweşiji adam bolupdyr, olaryň elinde ok-ýaýy ýa-da naýzasy bolupdyr.
Msr 14:6; Ýeş 17:16; 1Şam 13:5; 2ÝÝ 1:14.

1625-nji sahypadaky surata seret.

Stoik taglymatçylar – Zino filosofyň yzyna eýerijiler. Zino adamlara öz durmuşyna özleriniň hökümdarlyk etmegini öwredipdir we ýaşaýşy hiç hili lezzetiň ýa-da agyrynyň täsiri ýetmezden kabul etmegi nygtapdyr.
Res 17:18.

Sur – aýlagda ýerleşýän gadymy Finikiýanyň bir şäheri bolupdyr, ol häzirki wagtda Liwanyň bir bölegidir. Sur baý şäher bolup, ol täjirçilikde we matalary gök reňke boýamakda meşhur bolupdyr.
Seret: Finikiýa.

Surnaý baýramy – Ol ýewreýleriň senenamasy boýunça Tişri aýynyň birine (muňa Etanym aýy hem diýipdirler), ýagny ýedinji aýda bellenilipdir. Bu güýz paslynyň irki döwründe bolupdyr. Şol gün ysraýyl halky işlemän dynç alypdyr. Olar ýygnak üçin bile üýşüp, surnaýlar çalypdyrlar we bellenen gurbanlyklary hödürläpdirler.
Lew 16; 23:26-32; Çöl 29:7-11.

Suwa çümdürmek – Ýahýa ýahudylary günälerine toba edendikleriniň nyşany hökmünde Iordan derýasynda suwa çümdürip çykarypdyr. Irki mesihiler täze iman eden adamlary islendik suw bar bolan ýerde olary suwa çümdüripdirler, bu olaryň indi Mesihiň şägirtleridigini görkezmek üçin edilipdir.
Mat 3:11; Res 1:5; 8:12.

Süleýman pygamber – Dawut pygamberiň ogly, ol Dawut ölenden soň patyşa bolýar. Ol Iýerusalimde ilkinji ybadathanany gurupdyr, ysraýyl halkynyň güýjüni we şöhratyny gazanypdyr, şeýle hem köp sanly salgytlar, esgerler, söweş arabalaryny, aýallar edinipdir. Ol aýallar babatda gowşakdygyna garamazdan, tutuş ýer ýüzünde iň akylly adam saýylypdyr.
2Şam 5:14; 12:24; 1Pat 1:39; 4:29-34; 10:1; 11:1-6.

Seret: Dawut pygamber.

Sünnet – sünnet Hudaý bilen Ybraýym pygamberiň nesilleriniň, ýagny ysraýyllaryň arasyndaky ähtiň nyşany bolupdyr. Bu olaryň indi Hudaýyň halky bolandyklarynyň we Hudaýyň taglymatyna tabyn boljakdyklarynyň nyşanyny görkezipdir. Sünnet kanuna görä, oglanjyklar sekiz günlükkä ýerine ýetirilipdir. Resullaryň döwründe mesihileriň arasynda asly ýahudy dälleri sünnet etmek barada uly jedel bolupdyr. Pawlus munuň bilen razylaşmandyr. Ol bu barada Galatýa ýazan hatynda, şeýle hem beýleki köp hatlarynda ýazypdyr. Ol Isa Mesih arkaly Hudaý Özi üçin täze adamlary ýaradandygyny aýdýar we onuň agzasy bolmak üçin talap edilýän ýekeje zat, ol hem Isa Mesihe iman etmekdir diýýär. Suwa çümdürilmek indi Hudaýyň halkyna degişlidigiň nyşanydyr, Isa Mesihe iman etmek arkaly Mukaddes Ruhuň güýji we merhemeti bilen Hudaýa tabyn bolmak islegidir.
Gçk 17:10; Lew 12:3.

Sünnetsizler – bu söz Hudaýyň Ybraýym pygamber bilen eden ähtine degişli bolmadyk adamlary aňladypdyr. Isanyň döwründe bu söz esasan ýahudy dällere degişli bolupdyr.
Seret: Milletler.

Sürgün – Mukaddes Kitapda bu söz ýahuda halkynyň b. e. öň 586-njy ýylda (Ýohaýakym patyşasy üçin b. e. öň 597-nji ýyl) toparlaýyn Babyla sürgün edilendigi suratlandyrylypdyr. Ýahudalar ol ýerde pars imperiýasy Babyl imperiýasyny basyp alýança ýaşapdyrlar, soňra Kureş patyşasy ýahudalara Iýerusalim topragyna dolanmaga rugsat edipdir.
2Pat 19.

Sypa – gadymy Ysraýylda iki dürli sypa bolupdyr, birinjisi dürli görnüşli sadakalary hödürlemek üçin we haýwanlary soýup, ýakma gurbanlygy hökmünde bermek üçin ulanylypdyr. Ikinjisi bolsa ýakymly ysly tütetgi üçin ulanylypdyr.
1. Iň irki gurbanlyk sypasy palçykdan ýa-da daşdan, soňrak bolsa agaçdan we bürünçden ýasalypdyr (Msr 13:19-20, 20:24-25;). Gurbanlyk sypasy howluda mukaddes çadyryň daşynda goýlupdyr (Msr 27:1-12). Ybadathana gurlanda, ullakan gurbanlyk sypasyny ybadathananyň howlusynda goýupdyrlar (2ÝÝ 4:1).

2. Tütetgi sypasy agaçdan ýasalyp, sap altyna örtülipdir (Msr 30:1-10). Her gün irden we agşam ruhanylar Hudaýa sadaka hökmünde ýakymly ysly tütetgi tütedipdirler. Olaryň ikisi hem Mukaddes çadyrda we Ybadathanada Iň mukaddes otagy mukaddes otagdan bölüp duran tutynyň öňünde ýerleşdirilipdir (Msr 26:33).

Seret: Mukaddes çadyr; Ybadathana.

1620-nji, 1621-nji we 1627-nji sahypadaky suratlara seret.

Ş

1. Şeminit

2. Şeýtan

3. Şigaýon

4. Şöhrat

Ş

Şeminit – sazyň ady bolmagy ähtimal.
1ÝÝ 15:21.

Şeýtan – Ol Hudaýyň we Oňa uýýan wepaly adamlaryň duşmany bolupdyr. Onuň ady «günäleýji» diýmegi aňladypdyr. Şeýle hem ony iblis, jynlaryň hökümdary we bu dünýäniň hökümdary diýip atlandyrypdyrlar. Onuň pis işini Eýýup kitabynda görmek bolýar; Isa Öz sözleri we beýik gudratlary bilen şeýtandan üstündigini görkezýär.
Eýp 1; Mat 4:3; Mar 3:23; Luk 13:16; Aýn 2:20.

Şigaýon – sazyň ady bolmagy ähtimal.
Zeb 7:1.

Şöhrat – Hudaýyň şöhraty Mukaddes Kitapda käte ýagty şöhle ýa-da ot hökmünde, ýa bolmasa bulut hökmünde suratlandyrylýar. Adamlar Onuň şöhratyny çölde sežde edilýän ýerlerde, perişdeler peýda bolanda görüpdirler. Dünýäniň ahyrynda Isa dolanyp gelende, Hudaýyň şöhratyna beslenip geler.
Gçk 45:13; Msr 16:7, 10; 1Şam 4:21; Işa 6:3; Hoş 4:7; Hab 2:14.

T

1. Tabşyryk

2. Tegelek howuz

3. Tämiz

4. Täze Aý baýramy

5. Täze Äht

6. Töwrat

7. Töwrat mugallymy

8. Tuty

9. Tütetgi

10. Tütetgi sypasy

T

Tabşyryk –
Seret: Kanun.

Tegelek howuz – bürünçden ýasalan uly howuz. Ol ybadathananyň howlusynda goýlup, içi suwdan doldurylypdyr we ruhanylar ondan ellerini we aýaklaryny ýuwupdyrlar.
1Pat 7:23-26; 2ÝÝ 4:2-6,10.

Tämiz – Ysraýyllara tämiz bolmalydyklary aýdylypdyr, sebäbi olar Hudaýyň halkydy we Hudaý mukaddesdir (Lew 11:44). Tämiz bolmak üçin olar haram hasaplanýan zatlardan daşda bolmalydylar we ýygy-ýygydan ýuwnup durmalydylar; şeýle hem olary ruhany tarapyndan tämizlemek gerekdi (Lew 14:1-7). Bir adamyň günäsi bilen tutuş halk tämiz bolman bilýärdi (Ýeş 22:17). Öýleri we zatlary hem tämizlemek gerekdi (Lew 14:33-53). Mukaddes Kitap hiç kimiň öz ýüregini tämiz saklap bilmejekdigini öwredýär, şonuň üçin hem adamlara Hudaýyň merhemeti we bagyşlamagy gerek (Sül 20:9).
Seret: Käkilik oty; Murdar.

Täze Aý baýramy – ýewreýler täze Aýyň peýda bolmagyny her aýda uly baýram edip belläpdirler. Olar bu güni surnaý çalmak bilen we ýakma gurbanlygyny hödür etmek bilen belläpdirler.
Çöl 29:6; Ezr 3:5; Zeb 81:3.

Täze Äht – bu dört Hoş Habardan, resullar tarapyndan ýazylan dürli hatlardan we Aýanlyk kitabyndan ybarat.

Töwrat –
1. Hudaý tarapyndan Musa pygambere berlen Mukaddes Kanun.

2. Bu Kanundan ybarat bolan Köne Ähtiň ilkinji bäş kitaby (Gçk – Kan). Bir gezek, Ýoşyýa patyşanyň şalyk süren döwründe ybadathanada Töwrat tapylýar. Bu bolsa öňki patyşalaryň käbirileriniň munuň bardygyndan bihabardyklaryny aňladýar.

Seret: Kanun.

2Pat 22:8-10; Mat 5:18.

Töwrat mugallymy – Isanyň döwründe Töwrat mugallymlary kanundan oňat baş çykarypdyrlar we sinagogalarda okadypdyrlar. Olar ýewreýleriň baş mejlisinde wekilçilik etmek bilen güýçli topar bolupdyrlar. Biziň Ezra kitabyndan görşümiz ýaly, olaryň topary mürzelerden gelip çykypdyr, mürzeler ýazgylary we resminamalary ýazypdyrlar, emma asyrlaryň geçmegi bilen olar hem ýewreý kanunyndan ökde baş çykarypdyrlar, sebäbi olar ony düýrlenen kagyza göçüripdirler we ony doly jikme-jik bilipdirler.
Mat 2:4; 7:29; Luk 6:7; Ýoh 8:3.

Seret: Mürze.

Tuty – owadan bezelen tuty çadyrda, soňrak bolsa Iýerusalimdäki ybadathanada Iň mukaddes otagy mukaddes otagdan bölüpdir. Bu tutudan geçmäge ýylda bir gezek, Günäden saplanma güni diňe baş ruhana rugsat edilipdir.
Msr 26:31-33; 2ÝÝ 3:14.

Seret: Mukaddes çadyr.

Tütetgi – tütetgi dürli görnüşli ösümliklerden we agaçlardan alnypdyr we olar kesilende, ýakymly ys beripdir. Olar çalt gatapdyr we böleklere bölünipdir ýa-da owranypdyr. Tütetgi ýakylypdyr ýa-da ýag bilen garylyp, dürli maksatlar üçin ulanylypdyr. Köne Äht döwründe ruhany tütetgini gurbanlyk sypasynda mukaddes çadyrda, soňrak ybadathanada tütedipdir. Ysraýyl halkyna muny galla bilen garyp, sadaka hökmünde getirmek hem buýrulypdyr.
Msr 30:1-8; 34-38; Lew 1:1; 16:12; Mat 2:11; Luk 24:1.

Seret: Ladan; Mür.

Tütetgi sypasy –
Seret: Sypa.

U

1. Urym we Tummym

U

Urym we Tummym – Urym we Tummym Hudaýyň islegini aýan etmek üçin ulanylypdyr. Olar baş ruhanynyň gursakçasynda saklanypdyr.
Msr 28:30; Lew 8:8; Kan 33:8.

Seret: Efot; Gursakça.

Y

1. Ybadathana

2. Ybraýym pygamber

3. Ylýas pygamber

4. Ynsan ogly

5. Yshak pygamber

6. Ysmaýyl pygamber

7. Ysraýyl

8. Ysraýylyň on iki tiresi

9. Yzyna satyn almak

Y

Ybadathana – Süleýman patyşa Iýerusalimde ilkinji ybadathanany gurupdyr (1Pat 6-7; 2ÝÝ 2-4). Babyllylar bu ybadathanany weýran edipdirler we onuň ähli gymmatbaha zatlaryny Babyla äkidipdirler. Käbir ýahudylar Babyl sürgünliginden dolanyp baranlaryndan soň, bu ybadathana b. e. öň 520 – 515-nji ýyllarda täzeden gurlupdyr. Hirod patyşanyň hökümdarlyk eden döwründe (b. e. öň 37-nji ýylyndan b. e. 4-nji ýylyna çenli) bu ybadathana ulaldylyp, has-da owadanlaşdyrylypdyr. Biziň eýýamymyzyň 70-nji ýylynda ybadathana rimliler tarapyndan weýran edilipdir we hiç haçan täzeden dikeldilmändir.
1Pat 5:5; 6:2 2Pat 25:8-17; Ezk 40-46; Neh 8.

Seret: Mukaddes öý.

1622-nji sahypadaky surata seret.

Ybraýym pygamber – Ysraýyl halkynyň ilkinji atasy. Ybraýym pygamber diýip atlandyrylmazdan öň, onuň ady Ybram bolupdyr. Ol çarwa durmuşda ýaşapdyr, onuň aýaly Sara, ogullary hezreti Yshak we hezreti Ysmaýyl bolupdyr. Hezreti Yshagyň ogly Ýakup Ysraýylyň on iki tiresiniň atasy bolupdyr.
Gçk 11:27–12:8; 15:1-21; 17:5.

Seret: Yshak pygamber; Ysmaýyl pygamber; Ýakup.

Ylýas pygamber –
Seret: pygamber.

Ynsan ogly – bu at Zeburda we Ezekiýel (ýagny Kifl) pygamberiň kitabynda ynsany aňladypdyr. Emma ol Danyýel pygamberiň kitabynyň 7-nji babynda Hudaý tarapyndan şöhrat we soňsuz patyşalyk berlen kişi üçin ulanylypdyr. Bu kişi Mesih bolmaly diýlip düşünilipdir. Isa Hudaýdan ygtyýarlyk alan hökmünde bu ady Özi üçin ulanypdyr. Ol ejir çekip öldi we direlip göge göterildi, emma Ol ýene ýere kazylyk etmäge we Öz halkyny halas etmäge geler.
Zeb 8:5; 145:3; Mar 8:38; Ýoh 3:13-14.

Yshak pygamber – Hudaýyň beren wadasyna görä, Ybraýymyň Saradan bolan ogly. Yshak Hudaýyň ýalkan adamy bolup, Ýakup bilen Ysawyň kakasydyr.
Gçk 17:19-21; 21:3-12; 22:1-9; 27:1-46; 35:29.

Seret: Ybraýym pygamber; Ýakup.

Ysmaýyl pygamber – Ybraýym pygamberiň Hajar atly gyrnagyndan doglan nowbahar ogly.
Gçk 16:11,15,16; 17:18-26; 25:9-17; 28:9; 36:3

Seret: Gyrnak aýal.

Ysraýyl – Ýakup Peniýelde Hudaý bilen tutluşanda, Hudaý onuň adyny Ysraýyl diýip üýtgedýär. Köne Ähtde Ýakubyň nesilleri on iki tiräni emele getirip, ysraýyl halky diýlip atlandyrylýar. Köne Ähtiň pygamberlik we goşgy ýazgylarynda «Ýakubyň» ady köplenç ysraýyl halkyny aňlatmak üçin ulanylypdyr. Süleýman patyşanyň ölüminden soň, Demirgazykdaky on tire Günortadaky ýahuda hem benýamin tirelerinden aýrylýar we Ysraýyl adyny saklaýar. Ysraýyl patyşalygynyň Samariýada öz paýtagty bolupdyr. Günortada iki tire Ýahuda patyşalygyny emele getiripdir. Şonuň üçin hem Köne Ähtiň käbir ýerlerinde «Ysraýyl» sözi diňe Demirgazykdaky on tiräni ýa-da Demirgazyk patyşalygyny aňladypdyr, köplenç bolsa Ybraýym pygamberiň agtygy Ýakubyň ähli nesillerini aňladypdyr. Mukaddes Kitap bu halkyň Hudaýyň saýlan we söýen halky bolandygyny öwredýär, olaryň üsti bilen Hudaý dünýäniň ähli halklaryny ýalkamagy karar etdi. Ysraýyl Hudaý tarapyndan goraldy we ýalkandy, Hudaý olar bilen äht baglaşdy we olara üýtgeşik wadalar berdi. Şeýle hem, Ysraýyl Hudaýyň kanunyny kabul etdi we Hudaý olara pygamberler arkaly gepledi.
Gçk 32:28; 46:8; 49:28 Msr 1:1; 2ÝÝ 10:16; 2ÝÝ 11:1; Işa 9:7.

Seret: Ýakup; Ýahuda.

Ysraýylyň on iki tiresi – Ysraýyl (öňki ady Ýakupdy) ogullarynyň ähli nesilleri, olaryň atlary Ruben, Şimgon, Lewi, Ýahuda, Zebulun, Ysakar, Dan, Gat, Aşer, Naftaly, Benýamin we iki sany ýarym tire, Efraýym we Manaşa. Efraýym we Manaşa Ýusubyň ogullary bolup, olar Ýusubyň kakasy Ysraýyl tarapyndan aýratyn söýlüpdirler.
Gçk 35:23-26; 41:51-52; 48:5; 49:28; Msr 1:1-5; Ýeş 17:1-18; 1ÝÝ 2:1-2; 6:63.

Seret: Ysraýyl; Ýahuda; Ýakup; Ýusup.

Yzyna satyn almak – ilkinji doglan haýwanlar, şeýle hem, adamlar Rebbe degişli bolupdyr. Uly merhemet edip, Reb ýewreýlere nowbahar ogullaryny we ilkinji bolan eşeklerini yzyna satyn almaga rugsat edipdir. Olar muny Hudaýa bermek üçin ruhana sadaka ýa-da gurbanlyk getirmek arkaly ýerine ýetiripdirler. Reb nowbahar ogullaryny Müsürde ölümden nähili halas edendigini hemişe ýatlamaklary üçin ysraýyllara kada-kanunlar beripdir.
Msr 13:13-15; 34:19-20.

Ý

1. Ýabuslar

2. Ýag

3. Ýag guýmak

4. Ýahuda

5. Ýahudalaryň dili

6. Ýahudy

7. Ýakma gurbanlygy

8. Ýakup pygamber

9. Ýalkamak

10. Ýaşulular

11. Ýazyk gurbanlygy

12. Ýedutun

13. Ýehoşapat jülgesi

14. Ýewreý

15. Ýunus pygamber

16. Ýusup pygamber

17. Ýygnagyň hyzmatçysy

18. Ýygnagyň ýolbaşçylary

19. Ýygnak

Ý

Ýabuslar – Ysraýyl halky eýelemezden öň, Kenganda ýaşan halklaryň biri. Olar hezreti Dawut patyşa tarapyndan eýelenýänçäler, Iýerusalimde we onuň töwereginde ýaşapdyrlar.
Gçk 10:15; Ýeş 3:10; 2Şam 5:6; 1Pat 9:20.

Seret: Kengan.

Ýag – adatça Köne Ähtde zeýtun ýagy. Zeýtun ýagy gadymy Ysraýylda birnäçe maksatlar üçin ulanylypdyr. Ol çyralaryň ýagy üçin, ýaralary bejermek üçin we deridäki ýokuşýan ýaralary bejermek üçin ulanylypdyr. Käte ýagy atyr bilen garyp, ýakymly ys bermek üçin derä we saça çalypdyrlar. Gymmatbaha ýag kimdir biri patyşalyga, ruhanylyga, pygamberlige saýlananda, onuň depesinden guýlupdyr, şeýle hem mukaddes zatlary päklemek üçin olaryň üstüne serpilipdir. Şeýlelikde, ýag bütewüligiň, sag-salamatlygyň, Hudaýyň Ruhunyň gudratynyň we tämizlenmegiň nyşany bolupdyr.
Msr 25:6; 29:7; Lew 7:10; 14:26; 1Şam 10:1.

Ýag guýmak – saýlanan adamyň ýa-da bir zadyň üstüne zeýtun ýagyny guýmak bilen ýörite hyzmat üçin aýry goýlandygyny aňlatmak. Kimdir biriniň depesine ýag guýlup, ol patyşalyga ýa-da ruhanylyga bellenilipdir. Gurbanlyk sypasy, tutuş mukaddes çadyr mukaddes edilmek üçin, olaryň üstüne ýag serpilipdir. Täze Ähtde mesihiler şypa almak üçin dileg edýän adamlarynyň üstüne ýag guýupdyrlar. Isa «Mesih» diýlip atlandyrylýar, bu «ýag guýlan» diýmegi aňladýar, ýagny Hudaý tarapyndan saýlanyp bellenen diýmekdir.
Msr 40:9,15; Lew 4:3; 1Şam. 16:13.

Seret: Mesh ýagy; Mesih. 1628-nji sahypadaky surata seret.

Ýahuda –Ýakubyň on iki oglunyň biriniň ady we ýahuda tiresiniň ata--babasy. Ýahuda tiresi beýik bolupdyr, oňa mülk paý diýlip berlen ýer hem uly bolupdyr we «Ýahuda» diýip atlandyrylypdyr. Süleýman patyşa ölenden soň, Demirgazyk tireler Günorta tirelerinden, ýagny ýahuda we benýamin tiresinden aýry çykanlarynda, bu iki tire Ýahuda patyşalygyny emele getiripdir. Günorta patyşalygynyň Dawut pygamberiň nesilleri bolan öz patyşalary bolupdyr we onuň paýtagty Iýerusalim bolupdyr.
Gçk 29:35; 35:22-23; 38:1-26; 49:8; Msr 31:2; Ýeş 15:1-12; 1Şam 17:12.

Seret: Ysraýyl.

Ýahudalaryň dili –
2Pat 18:26.

Seret: Ýewreý.

Ýahudy – asly ýewreý bolan adam. «Ýahudy» ady «Ýahuda» sözünden gelip çykandyr. B. e. öň 586-njy ýylda Ýahuda patyşalygy babyllylar tarapyndan basylyp alynýar we halk Babyla sürgün edilýär. Sürgün döwründe we ondan soň hem «ýahudy» sözi halky we ysraýyl tirelerinden bolan islendik adamy aňlatmak üçin giňden ulanylypdyr. Adamzady halas etmek üçin we Hudaýyň Şalygyny berkarar etmek üçin Isanyň Hudaý tarapyndan iberilendigine ynanan ilkinji adamlar ýahudylar bolupdyr.
Neh 1:2; Est 3:4; 9:1-6.

Seret: Babyl, Ýahuda.

Ýakma gurbanlygy – bu aýratyn gurbanlyk bolup, mal soýlandan soň, onuň ähli bölekleri gurbanlyk sypasynda bütinleý ýakylýar. Ot ýakylandan soňra, gurbanlyk otda ýanyp tüssä öwrülipdir. Asmana ýetýän bu gurbanlygyň tüssesiniň ysy Hudaýa ýarapdyr.
Gçk 8:20; 22:2; Lew 1:2-17.

Ýakup pygamber – hezreti Yshagyň ogly, Ybraýym pygamberiň agtygy, ol Hudaý tarapyndan wada berlen ýalkanyşa eýe bolupdyr. Ýakup Peniýelde Hudaý bilen göreş tutanda, Hudaý Ýakubyň adyny Ysraýyl diýip üýtgetdi. Ýakubyň on iki ogly bolupdyr we bu ogullar ysraýyl halkynyň on iki tiresiniň ata-babasy bolupdyr.
Gçk 25:19; 27:6; 32:22-30; 35:22-26.

Seret: Ybraýym pygamber; Yshak pygamber; Ysraýyl; Ýahuda.

Ýalkamak – Hudaýyň niýeti we islegi adamzady ýalkamaklyk bolup, bu Onuň ykrar eden ähtiniň merkezinde ýerleşýär. Ybraýym pygamberiň üsti bilen Hudaý ýer ýüzündäki ähli adamlary ýalkamaklygy wada berdi (Gçk 12:3). Bu wada Ybraýym pygamberiň nesli bolan Isa Mesihiň üsti bilen amala aşdy (Gal 3:14). Mukaddes Kitap Hudaýyň diňe dogry adamlary ýalkaýandygyny öwredýär, sebäbi olar Hudaýy söýýärler we Oňa tabyn bolýarlar. Täze Ähtde ýalkanmak düşünjesi has giň, ýagny muňa diňe bir baýlyk girmän, eýsem bu we indiki durmuşda ruhy taýdan ýalkanmak hem girýär. Isa eýerýänler direliş gününde Hudaýyň özlerini ýalkajakdygyny bilýärler (Mat 25:34). Onuň manysy «näletlemek» sözi bilen gapma-garşydyr.
Gçk 1:22,28; 12:3; Kan 28:1-12; Mat 25:34; Luk 14:14; Efe 1:3.

Ýaşulular – Ysraýyl halkynyň bütin taryhynyň dowamynda, hatda Isanyň döwründe ýaşulular ýolbaşçylyk etmäge, öwretmäge we adamlaryň üstünden ygtyýarlygy ýöretmäge jogapkär bolupdyrlar. Olar käte öz borçlaryny dogry we adalatly berjaý etmändirler, şonuň üçin Hudaý olary pygamberleriniň üsti bilen ýazgarypdyr. Ýygnaklarda Isanyň yzyna eýerýänleriň arasynda bu hyzmaty ýygnagyň ýolbaşçylary ýerine ýetiripdirler. Aýanlyk kitabynda ýaşulular Isa Mesihe iman etmek arkaly ähli halas bolanlary aňladypdyr.
Msr 3:18; 4:29; Lew 4:15; Kan 19:12; Rut 4:2,9; Işa 3:14; Aýn 4:4.

Ýazyk gurbanlygy – eger kimdir biri tötänden günä eden bolsa ýa-da haram zatlary ellän bolsa, onda bu gurbanlyk arkaly ruhany olary günäsinden saplapdyr.
Lew 5:2-19.

Ýedutun – ol 1ÝÝ 16:41-de beýan edilýän Dawut pygamberiň baş sazandalarynyň biri bolan bolmagy ähtimal; başga bir manysy «boýun egdirmekdir».
1ÝÝ 16:41.

Ýehoşapat jülgesi – bu ýer Iýerusalimiň golaýyndaky jülge üçin ulanylýan atdyr, ýagny ol Iýerusalime garşy ýygnanan milletlere Hudaýyň yglan eden jezasynyň beýan edilýän ýeri bolupdyr. Ýowel kitabynyň 3-nji babynyň 14-nji aýadynda bu höküm jülgesi diýlip atlandyrylypdyr.
Ýow 3:2,12,14.

Ýewreý –
1. Asly näbelli köne söz, bu ysraýyl halky üçin ulanylypdyr. Şeýle hem bu Ybraýym pygamberiň asyl gelip çykyşyny görkezmek üçin ulanylypdyr.

2. B. e. öň 586-njy ýylda Babyl sürgüni döwrüne çenli, esasan, ysraýyl halky tarapyndan ulanylan dil. Halk sürgünden dolanyp gelenden soň, olaryň aglabasy bu dile derek arameý dilinde gürläpdir. Köne Ähtiň köp ýeri ýewreý dilinde ýazylypdyr.

Gçk 14:13; 39:14,17; 40:15; 41:22; 43:32; Msr 1:15-19; 21:2; 1Şam 4:6

Seret: Arameý.

Ýunus pygamber – Ninewe halkynyň pis işleri üçin olary Hudaýyň weýran etjekdigi barada duýduryş beren pygamber. Onuň duýduryşy sebäpli halk toba etdi we Hudaý olary bagyşlady.
Ýunus kitaby.

Ýusup pygamber – Ysraýylyň iň söýgüli ogly, Efraýym bilen Manaşanyň kakasy. Doganlary ony gul edip satdylar, emma Hudaý ony halas etdi we Müsür patyşasynyň «sag eli» etdi. Ol ýerde Ýusup doganlaryny we tutuş maşgalasyny, şeýle hem köp müsürlileri uzak wagtlap bolan gurakçylyk döwründe açlykdan halas etmekde esasy hyzmaty bitirdi.
Gçk 30:24-25; 37:1–50:26.

Seret: Faraon.

Ýygnagyň hyzmatçysy – Isa göge göterilenden soň we Mukaddes Ruh inenden soň, mesihiler toparyna okatmaga we hyzmat etmäge bellenen ýörite adamlar tarapyndan ýolbaşçylyk edilipdir. Munda belli bir düzgün bolmandyr, muňa garamazdan Pawlus öz hatlarynda nähili adamlaryň ýolbaşçylyk etmelidigi barada anyk görkezmeler beripdir. Isa başgalara hyzmat etmeklige örän ýokary baha beripdir.
Res 14:23; 1Pet 5:1-4; 1Tim 3:1-13; Rim 16:1; 1Tim 5:17-21; Tit 1:5-9; Ýew 13:7,17.

Ýygnagyň ýolbaşçylary –
Seret: Ýaşulular.

Ýygnak – Täze Äht döwründe Isa ynanýanlar sežde etmek üçin Iýerusalimdäki ybadathanada ýygnanyşypdyrlar. Mundan soň tizara olar öz öýlerinde ýygnanyşyp başlapdyrlar. Hoş Habar tutuş Rim imperiýasynda wagyz edilensoň, ýygnaklar köp ýerlerde gurnaldy. Bu günki gün ýygnaklar dünýäniň ähli ýerlerinde geçirilýär. Bu ýygnaklaryň ählisi bir beýik Ýygnagyň bölümi hasaplanyp, onuň düzümi Isanyň döwründen tä şu güne çenli mesihilerden ybaratdyr.
Mat 16:18; Res 8:1; 9:31; Rim 16:5; 1Kor 11:18; Efe 5:23-32; Aýn 1:11.

Z

1. Zebur

2. Zekat

3. Zygyr

4. Zyýarat nagmasy

Z

Zebur – 150 mezmurdan ybarat toplum, olaryň köpüsi Dawut pygamber tarapyndan ýazylandyr. Zebur Köne Ähtiň bir bölegidir.
Seret: Dawut pygamber; Köne äht; Mezmur.

Zekat –
Seret: Ondan biri.

Zygyr – Orta Gündogarda ösümligiň bir görnüşi. Zygyr üýşmegini ýygnap, suwda ezipdirler, soňra guradyp, süýümini aýratyn alyp, ondan ýüplük örüpdirler we ondan nepis mata dokapdyrlar. Ahyrynda, dokalan zygyr mata ýüň mata garanda gymmat hasaplanypdyr, sebäbi ony yssy howada geýmek ýakymly bolupdyr we ony öndürmek kyn bolupdyr. Ruhany geýimleriniň käbirleri zygyr matadan dokalypdyr.
Msr 9:31; 25:4; 26:1; Lew 6:10; 16:4; Sül 31:13; Dan 10:5.

Zyýarat nagmasy – Ýewreýçe «ýokary çykýan aýdym» diýmekdir. Bu aýdym dagyň ýokarsynda ýerleşýän ybadathana çykylanda aýdylypdyr. Bu aýdymlar dini baýramçylyklar üçin Iýerusalime barýarkalar, ýolda zyýaratçylar tarapyndan aýdylyp, ybadathanada baýramçylygyň bir bölegi hökmünde sežde edipdirler. Bu söz käbir mezmuryň ýewreýçe adynyň bir bölegidir.
Zeb 119-133.