Author: Институт перевода Библии
Date: 2019-01-10T05:20:37.826711+00:00

Kurmancî

Kurmancî

1. Pênc K’itêbêd Mûsa
2. Jimar
3. Ferhengok

Peymana Kevin

Pênc K’itêbêd Mûsa

Pênc k’itêbêd Mûsa (T’awret)

Destpêbûn, Derk’etin, Qanûna K’ahîntîyê, Jimar, Qanûna Ducarî.

Înstîtûta welger’andina K’itêba Pîroz

Moskva

2010

Pênc k’itêbêd Mûsa Destpêbûn, Derk’etin, Qanûna K’ahîntîyê, Jimar, Qanûna Ducarî

Bona welger’andina k’urdîya kurmancî

Bi vê navnîşê binivîsin bişînin:

ibt_inform@.ibt.org.ru

© Horace Knowles © The British&Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-157-6

© Înstîtût pêrêvoda Bîblîî, Moskva, 2010

Pêşgotina her pênc k'itêbêd Mûsa

Xwendevanêd delal! Cara e'wlin e ku ev her pênc k'itêbêd Mûsa destê weda ye, k'îjan ku dik'evine nava p'arêd Bîblîyayê. Ev k'itêb bi zaravê kurmancîya k'urdî hatîye welger'andinê. Bîblîya k'itêba k'itêba ye, k'itêba here hêja ye û gelek tê xwendinê. Cihû, musulman û mesîhî van her pênc k'itêbêd Mûsa qebûl dikin çawa k'itêbêd pîroz.

Her merivê li ser t'opa dinîyayê, k'îjan qulbîda ku dimîne, çi miletî yan xweyê çi h'ebandinê be, wî dik'eve ku vê k'itêbê bi zimanê xwe bixûne. Bîblîya caba wan pirsa dide, k'îjana ku t'imê serê cime'tê êşandine, mesele: em ji ku bûne, em çima dijîn, çima dinyayêda haqas xirabî heye, pey mirinêr'a çi tê serê mêriv.

Bîblîya t'evayîya xweva şêst şeş k'itêb in, k'îjan ku bi destê gele nivîsk'ara navbera gelek salada hatine nivîsarê. Ev k'itêbana derheqa serhatîyêd ji destpêbûna dinyayêda girtî h'eta qurna yekêye pey bûyîna Îsar'a dibêje. Bîblîya li ser du p'ara p'arevedibe. Peymana Nû, k'îjan ku derheqa bûyîn, kirêd Îsa û peyçûyêd wî, usa jî derheqa pêşdaçûyîna civîna e'wlin berbiç'ev dike.

Peymana Kevin nav xweda dite'milîne her pênc k'itêbêd Mûsa, usa jî k'itêbêd p'êxembera û hilbesta. Her pênc k'itêbêd Mûsa ne t'enê yêd e'wlin in, lê usa jî yêd e'sasî ne, bona t'emamîya K'itêba Pîroz. Ew bona pêşdahatina dinê, însên, pêşdahatina gunah, heleqetîya Xwedê û însên dibêje.

Her pênc k'itêbêd Mûsa ji têkista îbranîye kevin, awa gotî ji têkista Masorêtî bi zimanê k'urdî hatîye welger'andinê. Cî-cîya tiştê ji têkistê dûrk'etî şirovekirinêda tê e'yankirinê. Xilazîya k'itêbê: ferhengok û xerîte heye.

Înstîtûta welger'andina bîblîyayê r'azîbûna xwe dide: welger'a, serr'astkira usa jî h'emûyêd ku t'evî k'arê hazirkirin û xebata çapkirina her pênc k'itêba bûne.

Înstîtûta welger'andina K'itêba Pîroz, Moskva

Jimar

Jimar

Pêşgotin

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36

Evê k'itêbê navê xwe: ‹Jimar› ji du carêd navnivîsara cime'ta Îsraêl standîye, k'îjan ku wextê r'êwîtîya ji Misirê e'rdê Kenanêda hatine navnivîsarê. Bi îbranî navê vê k'itêbê tê welger'andinê, çawa ‹Li ber'îyêda›. Bi van xebera têk'sta îbranîye k'itêba Jimar destpêdibe û ew dide k'ifşê k'îderê serhatîyêd wê qewimî ne. Pey wê yekêr'a gava Xudan li serê ç'îyayê Sînayê qanûn da cime'ta Îsraêl, Mûsa h'esabê cime'ta Îsraêl nivîsî, yêd ku şêr'r'a hazir bûn (h'esabê lêwîya jî başqe), usa jî anegorî t'emîya Xudan, çend qanûn zêde kirin û cime'ta Îsraêl bona çûyîna wî e'rdê ku Xudan soz dabû, hazir kirin (s. 1-9). Lê gava ew li Qadêş-Barnêayê bûn (alîyê başûra sînorê Kenanê), cime'ta Îsraêl ji dest salixêd ce'sûsaye derew, yanê li wir e'save dijîn, tirsîyan ku her'ine Kenanê ku wî e'rdî bi e'mirê Xudan zeftî xwe kin. Bona vê yekê ew hatine cezakirinê, çil salî t'erkeserî wê ber'îyê bûn (s. 10-19). H'eta h'emû nisilê Îsraêlêyî ku ne gur'a Xwedêda ne nemir. Pey mirina wî nisilîr'a, paşê cime'tê hêdî-hêdî e'rdêd dor-berê Kenanê zeft kir. Bi vî awayî îsraêlîya k'arê xwe kirin û gihîştine e'rdê Mowabê, alîyê r'ohilata ç'emê Ûrdunê (s. 20-36). T'emamîya wî zemanîda, cime'ta Îsraêl gelek cara hindava Mûsada bîna xwe teng dikirin û himberî Xwedê r'adibûn, t'imê bêşêkir û ne ser ya xwe bûne, çawa li binyat'a mêriv dik'eve. Lê gava dibû ku Xudan merivêd neguhdar ceza dikir, dîsa hindava miletê xweyî bijartîda amin dima, bona wan xem dikir, miqabilî dijminêd Îsraêl disekinî, ew ser dijmin dixistin. H'eta wî h'alîda jî, gava serwêrê milet, Mûsa û Harûn jî gur'a Xwedê nedikirin, lê dîsa Xwedê ser ya xwe bû, wî dikir ku cime'ta Îsraêl bibe wî e'rdê ku soz dabû, bida kal-bavêd wan.

1

Navnivîsara Îsraêl

1^1Xudan li ber'îya Sînayê Konê Civînêda yekê meha duda, dusalîya zar'êd Îsraêle ku ji e'rdê Misirê derk'etibûn, Mûsar'a xeberda û got:+
2«T'emamîya civîna zar'êd Îsraêl anegorî malbetêd wan, olk'êd wan, navê her mêrî yeko-yeko bijmire+. 3Tu û Harûn her kesê eskerîyêr'a hazir ji bîstsalîyê jortir anegorî ordîyêd wan nava Îsraêlda bijmirin. 4T'evî we gere merivek ji her qebîlê hebe. Merivê ku serwêrê olk'a xwe ye. 5Ev in navêd merivêd ku wê t'evî we bisekinin: Ji R'ûbên Elîsûrê kur'ê Şidêyûr+. 6Ji Şimh'ûn Şilûmîyêlê kur'ê Sûrîşaday+. 7Ji Cihûda Nehşonê kur'ê Amînadav+. 8Ji Îsaxar Nit'anêlê kur'ê Sûhar+. 9Ji Zebûlon Elyabê kur'ê H'êlon+. 10Ji qebîla zar'êd Ûsiv: Ji Efrayîm Elîşamayê kur'ê E'mîhûd. Ji Minaşe Gamalyêlê kur'ê Pidahsûr+. 11Ji Binyamîn Abîdanê kur'ê Gîdonî+. 12Ji Dan Axîhezerê kur'ê E'mîşaday+. 13Ji Aşêr Pagîyêlê kur'ê Ok'ran+. 14Ji Gad Elyasafê kur'ê Dihûyêl+. 15Ji Neftelî Ah'îrayê kur'ê Eynan»+. 16Ev in bijartîyêd ji civînê, serwêrêd qebîlêd bavêd wan, serwêrêd e'laletêd Îsraêl.

17Mûsa û Harûn ev merivêd bi nav k'ifşkirî hildan. 18Û yekê meha duda wana t'emamîya civînê civand û ew anegorî malbetêd wan, olk'êd wan, navê yêd ji bîstsalîyê jortir yeko-yeko jimartin, 19çawa ku Xudan t'emî Mûsa kir wan bijmire li ber'îya Sînayêda.

20Zar'êd R'ûbênê nixurîyê Îsraêl, zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 21h'esabê qebîla R'ûbên 46500 nefs bûn+.

22Zar'êd Şimh'ûn zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 23h'esabê qebîla Şimh'ûn 59300 nefs bûn+.

24Zar'êd Gad zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 25h'esabê qebîla Gad 45650 nefs bûn+.

26Zar'êd Cihûda zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 27h'esabê qebîla Cihûda 74600 nefs bûn+.

28Zar'êd Îsaxar zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 29h'esabê qebîla Îsaxar 54400 nefs bûn+.

30Zar'êd Zebûlon zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 31h'esabê qebîla Zebûlon 57400 nefs bûn+.

32Ji qebîla zar'êd Ûsiv, zar'êd Efrayîm zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 33h'esabê qebîla Efrayîm 40500 nefs bûn+. 34Zar'êd Minaşe zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 35h'esabê qebîla Minaşe 32200 nefs bûn+.

36Zar'êd Binyamîn zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 37h'esabê qebîla Binyamîn 35400 nefs bûn+.

38Zar'êd Dan zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 39h'esabê qebîla Dan 62700 nefs bûn+.

40Zar'êd Aşêr zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 41h'esabê qebîla Aşêr 41500 nefs bûn+.

42Zar'êd Neftelî zur'et, malbet, olk'êd xweva, h'esabê her mêrê bîstsalîyê jortir, her kesê eskerîyêr'a hazir, 43h'esabê qebîla Neftelî 53400 nefs bûn+.

44Ev in h'esabêd wan merivêd ku Mûsa, Harûn û her donzdeh serwêrêd ji olk'êd Îsraêl ku jimartin. 45H'emû zar'êd Îsraêl anegorî olk'êd xwe, ji bîstsalîyê jortir, h'emûyêd eskerîyêr'a hazir Îsraêlda hatine jimartinê 46û t'emamîya h'esabê wan 603550 nefs bûn+. 47Lê lêwî qebîla bavêd xweva t'evî wan nehatine jimartinê.

Borcê lêwîya

48Xudan Mûsar'a xeberda û got: 49«Qebîla Lêwî nejmire, wan t'evî zar'êd Îsraêl h'esab neke. 50Lê tu lêwîya li ser Konê Şe'detîyê, li ser h'emû hacetêd wê û li ser h'emû tiştêd wê k'ifş ke. Ew bira kon û h'emû hacetêd wê bibin, wêda qulix kin û zomêd xwe dora wê lêxin. 51Û çaxê cîguhastina Konê Şe'detîyê, lêwî bira wê hevdin û vegirtina Konê Şe'detîyê jî bira lêwî bikin, yekî din ku nêzîk be wê bê kuştinê. 52Gava zar'êd Îsraêl zomêd xwe lêxin, her kes gere li zoma xweda û her kes li ber ala xwe be anegorî ordîyêd xwe. 53Lê lêwî gere zomê dora Konê Şe'detîyê lêxin, wekî hêrsa min li ser civîna zar'êd Îsraêl r'anebe. Û lêwîyê xweyîtîya Konê Civîna Şe'detîyê bikin»+. 54Zar'êd Îsraêl anegorî wan h'emû t'emîyêd ku Xudane dane Mûsa, usa jî kirin.

2

Cîwarkirina zomê

2^1Xudan Mûsa û Harûnr'a xeber da û got: 2«Zar'êd Îsraêl bira zomêd xwe her kes t'evî ala xwe, bi nîşanêd olk'êd xwe lêxe. Ew gere li dora Konê Civînê hinekî dûr zomêd xwe lêxin. 3Pêşîyêva alîyê r'oavayê Cihûda gere zoma xwe t'evî ala xwe anegorî ordîyêd xwe lêxe. Serwêrê zar'êd Cihûda Nehşonê kur'ê Amînadav bû+. 4H'esabê ordîya wî 74600 nefs bûn.

5R'ex wîda bira qebîla Îsaxar zomêd xwe lêxe. Serwêrê zar'êd Îsaxar Nit'anêlê kur'ê Sûhar bû. 6H'esabê ordîya wî 54400 nefs bûn.

7Peyr'a bira qebîla Zebûlon be. Serwêrê zar'êd Zebûlon Elyabê kur'ê H'êlon bû. 8H'esabê ordîya wî 57400 nefs bûn.

9T'emamîya h'esabê zoma Cihûda anegorî ordîyêd xwe 186400 nefs bûn. Evana gere pêşîyê r'ê k'evin+.

10Ala zoma R'ûbên anegorî ordîyêd xwe gere alîyê başûrê be. Serwêrê zar'êd R'ûbên Elîsûrê kur'ê Şidêyûr bû. 11H'esabê ordîya wî 46500 nefs bûn.

12R'ex wîda bira qebîla Şimh'ûn zomêd xwe lêxe. Serwêrê zar'êd Şimh'ûn Şilûmîyêlê kur'ê Sûrîşaday bû. 13H'esabê ordîya wî 59300 nefs bûn.

14Peyr'a bira qebîla Gad be. Serwêrê zar'êd Gad Elyasafê kur'ê R'ihûêl bû. 15H'esabê ordîya wî 45650 nefs bûn.

16T'emamîya h'esabê zoma R'ûbên anegorî ordîyêd xwe 151450 nefs bûn. Ew gere yê duda r'êk'evin+.

17Hingê wê Konê Civînê r'ê k'eve, zoma lêwîya bira nava zomada be. Çawa ku zomêd xwe wê lêxin usa jî r'êk'evin. Her kes cîyê xweda be anegorî alêd xwe+.

18Ala zoma Efrayîm anegorî ordîyêd xwe gere alîyê r'oavayê be. Serwêrê zar'êd Efrayîm Elîşamayê kur'ê E'mîhûd bû. 19H'esabê ordîya wî 40500 nefs bûn.

20R'ex wîda bira qebîla Minaşe be. Serwêrê zar'êd Minaşe Gamalyêlê kur'ê Pidahsûr bû. 21H'esabê ordîya wî 32200 nefs bûn.

22Peyr'a bira qebîla Binyamîn be. Serwêrê zar'êd Binyamîn Abîdanê kur'ê Gîdonî bû. 23H'esabê ordîya wî 35400 nefs bûn.

24T'emamîya h'esabê zoma Efrayîm anegorî ordîyêd xwe 108100 nefs bûn. Ew gere yê sisîya r'ê k'evin+.

25Ala zoma Dan anegorî ordîyêd wan gere alîyê bakurê be. Serwêrê zar'êd Dan Axîhezerê kur'ê E'mîşaday bû. 26H'esabê ordîya wî 62700 nefs bûn.

27R'ex wîda qebîla Aşêr bira zomê lêxe. Serwêrê zar'êd Aşêr Pagîyêlê kur'ê Ok'ran bû. 28H'esabê ordîya wî 41500 nefs bûn.

29Peyr'a bira qebîla Neftelî be. Serwêrê zar'êd Neftelî Ah'îrayê kur'ê Eynan bû. 30H'esabê ordîya wî 53400 nefs bûn.

31T'emamîya h'esabê zoma Dan 157600 nefs bûn. Ew gere xilazîyê r'ê k'evin anegorî alêd xwe+.

32Ev in h'esabê zar'êd Îsraêl anegorî olk'êd xwe. T'emamîya h'esabê zoma anegorî ordîyêd xwe 603550 nefs bûn+. 33Lê lêwî ne hatine jimartinê t'evî zar'êd Îsraêl, çawa ku Xudan t'emî li Mûsa kiribû+.

34Zar'êd Îsraêl h'emû usa dikirin çawa ku Xudan t'emî li Mûsa kiribû. Wana zomêd xwe anegorî alêd xwe lê didan û usa jî r'ê dik'etin, her kes t'evî malbetêd xwe anegorî olk'êd xwe.

3

Navnivîsara lêwîyaye pêşin

3^1Ev in zur'etêd Harûn û Mûsa, wê r'ojê gava Xudan t'evî Mûsa li ç'îyayê Sînayê xeberda. 2Ev in navê kur'êd Harûn, nixurîyê wî Nadab peyr'a Abîhû, Êlazar û Ît'amar,+
3ew k'ahînêd r'ûnkirî yêd ku Harûn ew k'ahîntîyêr'a qewîn-qedîm kirin. 4Nadab û Abîhû li ber Xudan mirin, gava wan ber'îya Sînayêda şaş[*] agir li ber Xudan dan û ew bêzur'et bûn. Êlazar û Ît'amar li ber ç'e'vê Harûnê bavê xwe k'ahîntî dikirin+.

5Xudan Mûsar'a xeberda û got: 6«Qebîla Lêwî bîne û li ber Harûnê k'ahîn bide sekinandinê ku berdestîya wî bikin+. 7Bira ew borcê nobedarîyê bona wî û h'emû civînê li ber Konê Civînê biqedînin, xizmetk'arîya pîrozgehê bikin. 8Xweyîtîya her tiştêd Konê Civînê û borcê zar'êd Îsraêl bikin awa gotî xizmetk'arîya pîrozgehê bikin. 9Tu gere lêwîya bidî Harûn û kur'êd wî. Ew wîr'a hatine dayînê ji nava zar'êd Îsraêl+. 10Tu gere Harûn kur'ava k'ifş kî bona ku ew qulixê k'ahîntîya xwe biqedînin. Lê gava yekî din nêzîkî pîrozgehê be, gere bê kuştinê»+.

11Xudan Mûsar'a xeberda û got: 12«Awa min Lêwî ji nava zar'êd Îsraêl hildan, dewsa wan h'emû nixurîyêd ku bet'inê vedikin ji nava zar'êd Îsraêl. Awa lêwîyê bona min bin 13çimkî her nixurî p'ara min e. Wê r'oja ku min h'emû nixurîyêd welatê Misirê xistin hingê min h'emû nixurîyêd Îsraêlda ji mêriv h'eta h'eywên xwer'a buhurtî-jibare kirin. Ewê p'ara min bin, ez Xudan im»+.

14Xudan dîsa t'evî Mûsa li ber'îya Sînayêda xeberda, got: 15«Zar'êd Lêwî anegorî olk'êd wan, malbetêd wan bijmire. Her qisimê nêrînî ji yekmehê bijmire». 16Mûsa anegorî xebera Xudan, çawa ku wîr'a hatibû gotinê ew jimartin.

17Ev bûn navê zar'êd Lêwî: Gêrşon, Qohat' û Mêrarî+. 18Ev jî navê zar'êd Gêrşon e, malbetêd wanva: Lîbnî û Şîmî+. 19Zar'êd Qohat' jî malbetêd wanva ev in: E'mram, Îshar, Hêbron û Ûzîêl+. 20Zar'êd Mêrarî malbetêd wanva ev in: Mah'lî û Mûşî. Evana malbetêd lêwîya ne anegorî olk'êd wan+.

21Malbeta lîbnî û malbeta şîmî digihîjine Gêrşon. Evana malbetêd gêrşonîya ne. 22H'esabê wan, awa gotî h'esabê her qisimê nêrînî ji yekmehê 7500 nefs bûn. 23Malbetêd gêrşonîya bira pişt pîrozgehê, awa gotî alîyê r'oavayê, zoma xwe lêxin+. 24Serwêrê olk'a gêrşonîya Elyasafê kur'ê Layêl bû. 25Borcê zar'êd Gêrşon li Konê Civînêda xweyîtîya Pîrozgeh, sergira ser girtinê û serk'êşa wê û p'er'da ber derê Konê Civînê ye,+
26p'er'dêd h'ewşê û p'er'da ber derê h'ewşê ku dora pîrozgeh û gorîgehê ye, usa jî hebinêd wê, usa jî h'emû şixulê wê ye. 27Malbeta e'mramîya, malbeta Îsharîya, malbeta hêbronîya û malbeta ûzîêlîya digihîjine Qohat'. Evana malbetêd qohat'îya ne+. 28H'esabê her qisimê nêrînî ji yek mehê 8600 nefs bûn. Vana xweyîtîya cîyê pîroz dikir. 29Malbetêd zar'êd Qohat' bira zomêd xwe alîyê başûra pîrozgehê lêxin. 30Serwêrê olk'a malbetêd qohat'îya Elîsafanê kur'ê Ûzîêl bû. 31Borcê xweyîtîya wan: sindoq, sifire, şemdan, gorîgeh û hacetêd pîroz bona xebata wan, usa jî p'er'de û h'emû şixulê wê ne+. 32Serokê serwêrêd lêwîya Êlazarê kur'ê Harûnê k'ahîn bû. Ew serwêrê wan bû yêd ku xweyîtîya cîyê pîroz dikirin+.

33Malbeta mah'lîya û malbeta mûşîya digihîjine Mêrarî. Evana malbetêd mêarîya ne. 34H'esabê her qisimê nêrînî ji yekmehê 6200 nefs bûn. 35Serwêrê olk'a malbetêd Mêrarî Sûrîyêlê kur'ê Abîxayîl bû. Ew bira alîyê bakura pîrozgehê zomê xwe lêxin. 36Borcê xweyîtîya kur'êd Mêrarî: Çîtêd pîrozgehê, destûyê wê, stûnêd wê, bingehêd wê, h'emû hacetêd wê û h'emû şixulê wan,+
37usa jî stûnêd dora h'ewşê, bingehêd wan, singêd wan û hebinêd wan e.

38Mûsa, Harûn û kur'êd wî zomêd xwe bira alîyê r'ohilata pîrozgehê, pêşberî Konê Civînê lêxin. Ew gere xweyîtîya cîyê pîroz bikin bona bêxofîya zar'êd Îsraêl. Gava yekî din nêzîk be, gere bê kuştinê. 39Mûsa û Harûn anegorî xebera Xudan h'emû lêwî anegorî malbetêd wan jimartin. H'esabê h'emû qisimê nêrînî ji yekmehê 22000 nefs bûn+.

Lêwî ji ber nixurîyê Îsraêlva têne dayînê

40Xudan gote Mûsa: «H'emû nixurîyêd qisimê nêrînî zar'êd Îsraêl ji yekmehê bijmire. R'eqema navêd wan çêke. 41Û lêwîya dewsa h'emû nixurîyê zar'êd Îsraêl minr'a k'ifş ke usa jî h'eywanê lêwîya dewsa h'emû nixurîyê h'eywanê zar'êd Îsraêl. Ez Xudan im». 42Mûsa h'emû nixurîyêd zar'êd Îsraêl jimartin, çawa ku Xudan t'emî li wî kiribû. 43H'esabê h'emû nixurîyê qisimê nêrînî yek mehî û jor anegorî r'eqema navêd wan 22273 nefs bûn.

44Xudan Mûsar'a xeberda û got: 45«lêwîya dewsa h'emû nixurîyê zar'êd Îsraêl k'ifş ke usa jî h'eywanê lêwîya dewsa h'eywanê wan. Û lêwîyê p'ara min bin, ez Xudan im. 46Û bona van 273 nixurîyêd zar'êd Îsraêl ku ji lêwîya zêdetir in, 47ji ber wan her kesîva pênc şêkilî[*] hilde, anegorî şêkilê pîrozgehê ku bîst gêr[*] e+. 48Û ew p'erê ber yêd zêdeva dayî bide Harûn û kur'êd wî». 49Mûsa p'erê ji bervadayî bona yê ji lêwîya zêdetir hildan, 50awa gotî ewî ji nixurîyêd zar'êd Îsraêl 1365 şêkil anegorî şêkilê pîrozgehê hildan. 51Mûsa ev p'erêd bervadayînê anegorî xebera Xudan, çawa ku Xudan t'emî dabû Mûsa, dane Harûn û kur'êd wî.

4

Borcê malbetêd lêwîya

4^1Xudan Mûsa û Harûnr'a xeberda û got: 2«Zar'êd Qohat' anegorî malbetêd wan û olk'êd wan ji nava zar'êd Lêwî bijmire, 3awa gotî her kesê ji sîsalîyê h'eta pêncîsalîyê k'îjan qulixkirinêr'a hazir e, ku xebata Konê Civînê bike+. 4Şixulê zar'êd Qohat' li Konê Civînê xweyîtîya tiştêd here pîroz e. 5Wextê r'êk'etina zomê Harûn û kur'êd wî bira bên p'er'da navbir'îyê vekin û bi wê Sindoqa Peymanê binixêmin. 6Bi serk'êşa ji ç'ermê ga-me'sîya ew binixêmin, tejê şîn bavêjine ser û destûya têr'a derbaz kin+. 7Tejê şîn bavêjine ser t'extê nanê Xwedêr'a dayî û sinîya, t'asa, k'asa, cêr'êd bona dîyarîya serdakirinê daynine ser. Û nanê ku her t'im ser e li ber Xudan, gere li ser jî bimîne. 8Tejê sorî gevez bavêjine li ser wan, bi serk'êşa ji ç'ermê ga-me'sîya wê binixêmin û destûya têr'a derbaz kin. 9Bira ew tejê şîn hildin şemdan, ç'irêd wê, destikêd wê, sinîyêd wê û h'emû derdanêd bona bizirê wê ku bona şemdan didine xebatê, binixêmin. 10Wê û h'emû hacetêd wê bi serk'êşa ji ç'ermê ga-me'sîya bip'êç'in û daynine li ser çîtê. 11Tejê şîn bavêjine li ser gorîgeha zêr'în û bi serk'êşa ji ç'ermê ga-me'sî binixêmin û destûya têr'a derbaz kin. 12H'emû hacetêd bona xebata cîyê pîroz hildin, daynine li nava tejê şîn, bi serk'êşa ji ç'ermê ga-me'sîya binixêmin û daynine li ser çîtê. 13K'ozîya gorîgehê t'emiz kin û tejê sorî gevez bavêjine li ser. 14Û h'emû hacetêd wêye xebatê daynine li ser wê: Sinîya, goştgira, mer'ika û t'eşta awa gotî h'emû hacetêd gorîgehê. Serk'êşa ji ç'ermê ga-me'sîya bavêjine li ser û destûya têr'a derbaz kin. 15Gava Harûn û kur'êd wî nixamtina cîyê pîroz û her tiştêd cîyê pîroz xilaz kin, wextê r'êk'etina zomê zar'êd Qohat' wê bên ku hildin, lê bira ew dest nedine pîrozîyê wekî nemirin. Ev e barê zar'êd Qohat' li Konê Civînê+.

16Êlazarê kur'ê Harûnê k'ahîn cabdarê: Bizirê bona r'onayê, bixûra bînxweş, dîyarîya nanîye her gav, r'ûnê r'ûnkirinê ye. Cabdarê t'emamîya pîrozgehê û her tiştêd navda, usa jî Cîyê Pîroz û hacetêd wê ye»+.

17Xudan Mûsa û Harûnr'a xeber da û got: 18«Haş ji xwe hebe qebîla malbetêd qohat'îya ji nava lêwîya neyê undakirinê. 19Awa hûn çi gere bona wan bikin ku ew sax bimînin û nemirin gava ew nêzîkî Cîyê Herî Pîroz bin: Harûn û kur'êd wî bira bên û her kesî li ber xebata wî û borcê wî bidine sekinandinê. 20Kahatî t'u car berî nixamtina tiştêd pîroz bira nek'evinê ku bibînin, wekî nemirin»+.

21Xudan Mûsar'a xeberda û got: 22«Zar'êd Gêrşon jî anegorî olk'êd wan û malbetêd wan bijmire, 23awa gotî her kesê ji sîsalîyê h'eta pêncîsalîyê ku qulixkirinêr'a hazir e şixulê Konê Civînê bike, bijmêre. 24Ev e xebata malbetêd gêrşonîya, çi gere bikin û çi hildin:+
25Ew gere tejê pîrozgehê, Konê Civînê û sergira wê, serk'êşa ji ç'ermê ga-me'sîya ku li ser e û p'er'da li ber derê Konê Civînê, 26p'er'dêd h'ewşê, p'er'da ber derê h'ewşê ku dora pîrozgeh û gorîgehê ye, hebinêd wan û h'emû hacetêd bona xebata wan hildin. Û her şixulê ku bona van tişta lazim e bira ew bikin. 27H'emû xebata zar'êd gêrşonîya, awa gotî her çi ku ew hildin û her çi ku ew bikin, ew gerekê bi gotina Harûn û kur'êd wî bê kirinê. Her tiştêd hildanê bikine bin se'vîtîya wan. 28Ev e xebata malbetêd zar'êd gêrşonîya Konê Civînêda. Ew gere vê yekê bi serwêrîya Ît'amarê kur'ê Harûnê k'ahîn bikin.

29Zar'êd Mêrarî anegorî malbetêd wan û olk'êd wan bijmêre, 30awa gotî her kesê ji sîsalîyê h'eta pêncîsalîyê ku qulixkirinêr'a hazir e, şixulê Konê Civînê bike, bijmêre. 31Ev e barê wan ku ew gere hildin anegorî t'emamîya şixulê wanî Konê Civînêda, awa gotî çîtêd pîrozgehê, destûyêd wê, stûnêd wê, bingehêd wê,+
32stûnêd dora h'ewşê, bingehêd wan, singêd wan û hebinêd wan û h'emû hacetêd wan bona t'emamîya xebata van tişta. Hûn navê hacetê ku ew gere hildin bikine r'eqem bijmirin. 33Ev e h'emû şixulêd malbetêd zar'êd Mêrarî Konê Civînêda, bi serwêrîya Ît'amarê kur'ê Harûnê k'ahîn».

34Mûsa, Harûn û serwêrêd civînê zar'êd qohat'îya anegorî malbetêd wan û olk'êd wan jimartin, 35her kesê ji sîsalîyê h'eta pêncîsalîyê ku qulixkirinêr'a hazir e şixulê Konê Civînê bike, 36h'esabê wan anegorî malbetêd wan 2750 nefs bûn. 37Ev e h'esabê malbetêd Kahatîya h'emûyêd ku Konê Civînêda dixebitîn, k'îjan ku Mûsa û Harûn jimirîn, çawa ku Xudan pê Mûsa t'emî kiribû.

38H'esabê zar'êd Gêrşon anegorî malbetêd wan û olk'êd wan, 39her kesê ji sîsalîyê h'eta pêncîsalîyê ku qulixkirinêr'a hazir bû şixulê Konê Civînê bikira, 40h'esabê wan anegorî malbetêd wan, olk'êd wan 2630 nefs bûn. 41Ev e h'esabê malbetêd zar'êd Gêrşon h'emûyêd ku Konê Civînêda dixebitîn, k'îjan ku Mûsa û Harûn anegorî t'emîya Xudan ew jimartin.

42H'esabê malbetêd zar'êd Mêrarî anegorî malbetêd wan û olk'êd wan, 43her kesê ji sîsalîyê h'eta pêncîsalîyê ku qulixkirinêr'a hazir bû şixulê Konê Civînê bikira, 44h'esabê wan anegorî malbetêd wan 3200 nefs bûn. 45Ev e h'esabê malbetêd Mêrarî k'îjan ku Mûsa û Harûn anegorî t'emîya Xudan ew jimartin.

46T'emamîya lêwîya anegorî malbetêd wan û olk'êd wan ku Mûsa, Harûn û serwêrêd Îsraêl ew jimartin, 47her kesê ji sîsalîyê h'eta pêncîsalîyê ku hazir bû şixul û hildana Konê Civînê bikira, 48h'esabê wan 8580 nefs bûn. 49Evana weke gotina Xudan, her kes bi destê Mûsa anegorî qulixê xwe û barhildanê aha hatine jimarê, çawa ku Xudan t'emî li Mûsa kiribû.

5

Paqijkirina zomê

5^1Xudan Mûsar'a xeberda û got: 2«E'mirî zar'êd Îsraêl ke ku h'emûyêd k'otî, h'emûyêd gemar jê diçe û h'emûyêd nepaqij ku dest dane cinyaz ji nava zomê derxin+. 3Çawa mêr usa jî jin ji zomê derxine der wekî ew zomêd xwe, nava k'îjana ez hêwirîme neh'er'imînin»+. 4Zar'êd Îsraêl xût usa kirin ew ji nava zomê derxistine der. Çawa ku Xudan gotibû Mûsa zar'êd Îsraêl xût usa kirin.

Ji ber gunava dayîn

5Xudan t'evî Mûsa xeberda û got: 6«Bêje zar'êd Îsraêl, heger mêr yan jinek, li ber Xudan bêe'silîyê bike, awa gotî gunekî hindava yekî dinda bike û ew meriv gunê xwe fe'm bike,+
7bira ew gunê xweyî kirî bide r'ûyê xwe, bira ew ji ber gunê xweva t'am bide û bira çarîka pênca jî serda zêdeke û bide wî li ber k'ê gune kirîye+. 8Lê heger pismamê wî merivî t'une be[*] ku ji ber guneva bidine wî, hingê dayîna ji ber guneva, digihîje Xudan bona k'ahîn, serda jî beranê gunek'ewandinê, bi k'îjanî gunek'ewandin wê bona wî bê kirinê. 9Û h'emû h'edîyêd ji h'emû tiştêd pîroze zar'êd Îsraêl ku ewê bînine li cem k'ahîn, bira p'ara wî be. 10Tiştêd pîroze her kesî p'ara k'ahîn in, k'ê çi ku bide wî ew p'ara wî ye».

Mêrê k'umr'eş

11Xudan Mûsar'a xeberda û got: 12«Zar'êd Îsraêlr'a xeber de û bêje wan: ‹Her mêrê ku jina wî ji r'îya xwe derê û hindava mêrê xweda şîrh'elal nîbe, 13mêrek serê xwe wêr'a dayne û eva yeka ji mêrê wê veşartî bimîne, lê ew dizîva h'er'imîye, şe'de jî miqabilî wê t'uneye, ew nehatîye girtinê+. 14Heger r'uh'ê k'umr'eşîyê bê li ser mêrê wê û ew k'umr'eşîyê jina xwe bike, jin jî h'er'imî ye, yan jî heger r'uh'ê k'umr'eşîyê bê li ser wî û ew k'umr'eşîyê jina xwe bike lê jin ne h'er'imîye, 15bira mêr jina xwe bîne li cem k'ahîn. Bira bona wê qurbanê bide awa gotî p'arek ji deha êfa[*] arê cehe, lê bira r'ûn ner'êje li ser wê û ne jî bixûrê, çimkî ev dîyarîya nanîye k'umr'eşîyê ye, dîyarîya nanîye bîranînê ye bona e'yankirina neheqîyê+. 16K'ahîn bira wê bibe û li ber Xudan bide sekinandinê. 17K'ahîn bira ava pîroz bike derdana axîn, axa e'rdê Konê Şe'detîyê hilde û bike nava wê avê. 18Peyr'a k'ahîn bira jinê li ber Xudan bide sekinandinê û laç'ika serê wê veke[*], dîyarîya nanîye bîranînê bide destê wê awa gotî dîyarîya nanîye k'umr'eşîyê. Lê destê k'ahînda jî gere ava te'le nifir' kirinê hebe. 19K'ahîn gere wê bide sondê û bêje jinê: ‹Heger t'u mêrî serê xwe ter'a danenîye xêncî mêrê te yan heger tu r'îya xwe dernek'etîyî, neh'er'imîyî, tu azayî ji vê ava te'le nifir' kirinê, 20lê heger tu ji bin qolê mêrê xwe derk'etîyî, h'er'imîyî û mêrekî din xêncî mêrê te serê xwe ter'a danîye...› 21(Hingê bira k'ahîn jinê bi sonda nifir'ê bide sondê û bêje jinê) ‹...bira Xudan te bike nifir' û sond li nava miletê teda, bi dayîna Xudan bet'inê te p'ûç' be û zikê te jî biwerime. 22Bira eva ava hane nifir' kirinê bik'eve zikê te wekî zikê te biwerime û bet'inê te jî p'ûç' be›. Bira jin jî bêje: ‹Amîn, amîn›+. 23K'ahîn bira van nifir'a li ser k'axazê binivîse û li ava te'lda bişo r'esît ke[*]. 24Û ava te'le nifir' kirinê bide jinê ku vexwe, ava nifir' kirinê wê bik'eve zikê wê û wê te'layê pêşda bîne. 25Paşê k'ahîn bira ji destê jinê dîyarîya nanîye k'umr'eşîyê hilde, wê dîyarîya nanî li ber Xudan bih'ejîne û wê dayne li ser gorîgehê. 26K'ahînê k'ulmekê ji wê dîyarîya nanîye bîranînê hilde û li ser gorîgehê agirşewatî ke û paşê ewê avê li jinê bide vexwarinê. 27K'engê ew jinê bi wê avê bide vexwarinê heger ew h'er'imîbe, mêrê xwer'a şîrh'elal nîbûye ew ava nifir' kirinê zikê wêda wê te'layê pêşda bîne û zikê wê wê biwerime, bet'inê wê p'ûç' be û ew jinê li nava miletê xweda bibe nifir' lêbûyî. 28Lê heger ew jina ne h'er'imîye, h'elal e, ewê aza be wê bikaribe zar'a bîne›». 29Eva hînkirina bona k'umr'eşîyê ye, gava jin bin qolê mêrê xwe derê û bih'er'ime, 30yan jî heger r'uh'ê k'umr'eşîyê bê li ser mêr û ew k'umr'eşîyê li jina xwe bike û jina xwe bibe li ber Xudan, hingê k'ahînê h'emû anegorî vê hînkirinê bike. 31Mêrê bêsûc be ji guna, lê jinê bona gunê xwe sûcdar be.

6

Qanûna bona nezîrîyê

6^1Xudan Mûsar'a xeberda û got: 2«Zar'êd Îsraêlr'a xeber de û bêje wan: ‹Heger mêr yan jin bona nezîrîyê dixwaze ad-qirar ke, ku ew bibe nezîrê Xudan,+
3Gerekê ew xwe ji şerav û araqê dûr bigire, sirka şeravê û sirka araqê venexwe, t'u car ji tiştê tirîya çêkirî venexwe û ne tirîyê gihîştî bixwe û ne jî k'işmîşa. 4H'emû r'ojêd nezîrîya xweda, ew gerekê her tiştê ji tirîya çêkirî nexwe, ji dendikada girtî h'eta qalika. 5H'emû r'ojêd ad-qirarêye nezîrîya xweda, gerekê dûzan serê wî nek'eve, h'eta t'emambûna r'ojêd ku ewî xwe Xudanr'a nezîr kirîye ew bira pîroz be, p'or'ê serê xwe bira bihêle dirêj bin+. 6H'emû r'ojêd ku wî xwe Xudanr'a nezîr kirîye ew bira nêzîkî t'u cinyazî nebe,+
7ne cinyazê bavê xwe, ne dîya xwe, ne birê xwe ne jî xûşka xwe. H'eta bona mirina wan jî ew bira paqijîya xwe neh'er'imîne, çimkî nezîrîya bona Xwedêyê wî li ser serê wî ye. 8H'emû r'ojêd wîye nezîrîyê bira ew Xudanr'a pîroz be.

9Lê heger yek nişkêva li ber wî bimire û ew serê xweyî nezîrîyê bih'er'imîne, hingê ew gere p'or'ê xwe r'oja xweye paqijbûnê kur' ke. R'oja h'efta bira ew p'or'ê xwe kur' ke 10û li r'oja h'eyşta bira du fatimoka yan jî du cûcûkêd kewa bîne li ber derê Konê Civînê li cem k'ahîn+. 11K'ahînê yekî bide çawa dîyarîya gunek'ewandinê yê dinê jî çawa dîyarîya t'evayîşewatê û wî ji guneyê wîyî bona destdayîna yê mirî bik'ewîne. Li wê r'ojê serê wî pîroz bike. 12Û dîsa r'ojê xweye nezîrîyê Xudanr'a k'ifş ke, berxekî yeksalî Xudanr'a bide çawa dîyarîya ji ber neheqîyêva. R'ojêd wîye berî vê yekê unda dibin, çimkî nezîrîya wî h'er'imîye.

13Ev e qanûna bona nezîrîyê: Çaxê r'ojêd nezîrîya wî t'emam bin, bira wî bînine li ber derê Konê Civînê. 14Ewê dîyarîya xwe berxekî yeksalîyî bê qusûr Xudanr'a t'evayîşewat ke û berxeke mêye yek salîye bê qusûr bona paqijbûnê dîyarî ke, usa jî beranekî bê qusûr bona dîyarîya heleqetîyê bide,+
15sele nanê bê hevîrtir'şk, awa gotî k'atêd ji arê xas r'ûnda stirayî û loşêd bê hevîrtir'şke ser r'ûnkirî, t'evî dîyarîya wane nanî û dîyarîya wane vexwarinê bide+. 16K'ahîn bira van dayne li ber Xudan û dîyarîya wîye paqijbûnê û t'evayîşewatê bide. 17Lê beran t'evî sela nanê bê hevîrtir'şk çawa dîyarîya heleqetîyê bide Xudan, usa jî k'ahîn bira dîyarîya wîye nanî û vexwarinê bide. 18Hingê yê nezîr li ber derê Konê Civînê p'or'ê xweyî nezîrîyê kur' ke. P'or'ê serê xweyî nezîrîyê hilde û dayne li ser agirê binê dîyarîya heleqetîyê. 19K'ahîn jî bira pîla beranê k'elandî, k'atekî bê hevîrtir'şk, loşekî bê hevîrtir'şk ji selê hilde û bide destêd nezîr, pey kur'kirina p'or'ê nezîrîya wîr'a+. 20K'ahîn gere wan çawa dîyarîya h'ejandinê li ber Xudan bih'ejîne, eva yeka pîroz e û p'ara k'ahîn e t'evî sîngê dîyarîyê û pîlê dîyarîyê. Peyr'a nezîr dikare şeravê vexwe+. 21Ev e qanûna bona nezîrîyê. Lê heger ew ad-qirar dike ku li ser qanûna nezîrr'a h'edîkê zêde bide Xudan, çi ku ji destê wîva tê, ew gere xût usa bike, çawa ku ad-qirar kir be›».

Bimbarekîya k'ahîn

22Xudan Mûsar'a xeberda û got: 23«Harûn û kur'êd wîr'a xeber de, bêje: ‹Aha zar'êd Îsraêl bimbarek kin, bêjine wan:+

24Bira Xudan te bimbarek ke
û xweyî ke!+
25Bira ç'e'vê Xudan li ser te be
û r'e'mê li te bike!+
26Bira Xudan berê xwe bide te
û xêr û xweşîyê bide te!›

27Bi vî awayî navê minê zar'êd Îsraêlva bê girêdin û ezê wan bimbarek kim».

7

Dîyarîyêd serwêrêd qebîla

7^1Gava Mûsa pîrozgeh da sekinandinê xilaz kir, ew û her tiştêd wê r'ûn kirin û pîroz kir, hingê gorîgeh û h'emû hacetêd wê jî r'ûn kirin û pîroz kir+. 2Serwêrêd Îsraêl, serwêrêd olk'êd wan, awa gotî serwêrêd qebîlêd wan, yêd ku serwêrîya navnivîsarê dikirin, dîyarî anîn. 3Dîyarîyêd xwe anîne li ber Xudan: Şeş e'rebê girtî, donzdeh ga, her e'rebek du serwêr bûn û herekîr'a gak, vana ev anîne li ber Pîrozgehê. 4Xudan Mûsar'a xeberda û got: 5«Ji wan hilde, ewê bona xizmetk'arîya Konê Civînê bêne xebatê. Wan bide lêwîya, her kesîr'a anegorî xebata wî». 6Mûsa e'rebe û ga hildan û ew dane lêwîya. 7Du e'rebe û çar ga dane zar'êd Gêrşon, anegorî xebata wan+. 8Çar e'rebe h'eyşt ga dane zar'êd Mêrarî, anegorî xebata wane bi serwêrîya Ît'amarê kur'ê Harûnê k'ahîn+. 9Lê neda kur'ê Qohat' çimkî xebata Cîyê Pîroz li ser wan bû, wana ew gere li ser milê xwe bibirana+.

10Serwêra dîyarîya pîrozkirina[*] gorîgehê r'oja r'ûnkirinê anîn. Serwêra dîyarîyêd xwe anîne li ber gorîgehê. 11Xudan gote Mûsa: «R'ojê serwêrek bira dîyarîya xwe bîne, bona pîrozkirina gorîgehê».

12R'oja pêşin Nehşonê kur'ê Amînadav ji qebîla Cihûda dîyarîya xwe anî+. 13Dîyarîya wî ev bû: t'eşteke zîvîne 130 şêkilê[*], t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 14kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî,+
15canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê,+
16nêrîkî bona dîyarîya paqijbûnê,+
17du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Nehşonê kur'ê Amînadav bû+.

18R'oja duda Nit'anêlê kur'ê Sûhar serwêrê Îsaxar dîyarîya xwe anî+. 19Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 20kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 21canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 22nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 23du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Nit'anêlê kur'ê Sûhar bû.

24R'oja sisîya Elyabê kur'ê H'êlon serwêrê zar'êd Zebûlon anî+. 25Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 26kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 27canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 28nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 29du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Elyabê kur'ê H'êlon bû.

30R'oja çara Elîsûrê kur'ê Şidêyûr serwêrê zar'êd R'ûbên anî+. 31Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 32kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 33canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 34nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 35du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Elîsûrê kur'ê Şidêyûr bû.

36R'oja pênca Şilûmîyêlê kur'ê Sûrîşadayê serwêrê zar'êd Şimh'ûn anî+. 37Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 38kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 39canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 40nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 41du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Şilûmîyêlê kur'ê Sûrîşaday bû.

42R'oja şeşa Elyasafê kur'ê Dihûyêlê serwêrê zar'êd Gad anî+. 43Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 44kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 45canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 46nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 47du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Elyasafê kur'ê Dihûyêl bû.

48R'oja h'efta Elîşamayê kur'ê E'mîhûdê serwêrê zar'êd Efrayîm anî+. 49Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 50kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 51canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 52nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 53du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Elîşamayê kur'ê E'mîhûd bû.

54R'oja h'eyşta Gamalyêlê kur'ê Pidahsûrê serwêrê zar'êd Minaşe anî+. 55Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 56kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 57canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 58nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 59du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Gamalyêlê kur'ê Pidahsûr bû.

60R'oja neha Abîdanê kur'ê Gîdonîyê serwêrê zar'êd Binyamîn anî+. 61Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 62kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 63canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 64nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 65du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Abîdanê kur'ê Gîdonî bû.

66R'oja deha Axîhezerê kur'ê E'mîşadayê serwêrê zar'êd Dan anî+. 67Dîyarîya wî jî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xwesî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 68kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 69canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 70nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 71du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Axîhezerê kur'ê E'mîşaday bû.

72R'oja yanzdeha Pagîyêlê kur'ê Ok'ranê serwêrê zar'êd Aşêr anî+. 73Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 74kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 75canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 76nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 77du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Pagîyêlê kur'ê Ok'ran bû.

78R'oja donzdeha Ah'îrayê kur'ê Eynanê serwêrê zar'êd Neftelî anî+. 79Dîyarîya wî ev bû: T'eşteke zîvîne 130 şêkilê, t'aseke zîvîne 70 şêkilê, anegorî şêkilê pîrozgehê, her du jî bi arê xasî r'ûnda stirayî dagirtî bona dîyarîya nanî, 80kevç'îkî zêr'înî 10 şêkilê bixûrêva dagirtî, 81canegak, beranek, berxekî yeksalî bona dîyarîya t'evayîşewatê, 82nêrîk bona dîyarîya paqijbûnê, 83du ga, pênc beran, pênc nêrî û pênc berxêd yeksalî bona dîyarîya heleqetîyê. Eva dîyarîya Ah'îrayê kur'ê Eynan bû.

84Ev e dîyarîya ku serwêrêd Îsraêl bona pîrozkirina gorîgehê, r'oja r'ûnkirina wê anîn: Donzdeh t'eştêd zîvîn, donzdeh t'asêd zîvîn, donzdeh kevç'îyêd zêr'în. 85Her t'eşteke zîvîn 130 şêkil bû, her t'asek 70 şêkil bû, h'emû bi hevr'a 2400 şêkil bû, anegorî şêkilê pîrozgehê. 86Donzdeh kevç'îyêd zêr'în bixûrêva dagirtî, her kevç'îk 10 şêkil bû, anegorî şêkilê pîrozgehê, h'emû bi hevr'a 120 şêkil bû. 87H'emû h'eywanê bona dîyarîya t'evayîşewatê ev bûn: Donzdeh canega, donzdeh beran, donzdeh berxêd yeksalî t'evî dîyarîya wane nanî. Û donzdeh nêrî bona dîyarîya paqijbûnê. 88T'emamîya h'eywanê bona dîyarîya heleqetîyê ev bûn: Bîstçar ga, şêst beran, şêst nêrî û şêst berxêd yeksalî. Eva dîyarîya pîrozkirina gorîgehê bû, pey r'ûnkirina wêr'a.

89Gava Mûsa dik'ete Konê Civînê bona ku t'evî Xudan xeber da, ewî dengê ku wîr'a xeber dida, ji ser qalp'axê baxşandinêyî li ser Sindoqa Şe'detîyêye nava her du xêrûbada dibihîst. Û Xudan t'evî wî xeber dida+.

8

Ç'irayêd şemdanê

8^1Xudan Mûsar'a xeberda û got: 2«Harûnr'a xeber de û bêje wî: ‹Gava tu ç'ira saz kî, her h'eft ç'ira gere pêşîya şemdanê r'onayî kin›. 3Harûn xût usa jî kir, ewî ç'irayêd şemdanê pêşîya wê saz kirin, çawa ku Xudan e'mir li Mûsa kiribû. 4Şemdan ha hatibû çêkirinê: Ji bingeha wê h'eta kulîrkêd wê ew ji zêr'ê k'olandî bû. Anegorî cûr'ê ku Xudan nîşanî Mûsa kiribû xût usa ewî şemdan çêkir».

Paqijkirina lêwîya

5Xudan Mûsar'a xeberda û got: 6«lêwîya ji nava zar'êd Îsraêl başqe ke û wan paqij ke. 7Bona paqijbûna wan aha bike: Ava paqijkirinê bir'eşîne li ser wan, bira ew bi dûzên h'emû pir'ç'a li ser xwe hildin, k'incêd xwe bişon û ewê paqij bin+. 8Bira ew canegakî t'evî dîyarîya wîye nanî ji arê xasî r'ûnda stirayî hildin û canegê duda jî bona dîyarîya paqijbûnê tu hilde+. 9Peyr'a lêwîya bîne li ber Konê Civînê û t'emamîya civata zar'êd Îsraêl bicivîne. 10lêwîya bîne li ber Xudan û zar'êd Îsraêl bira destêd xwe daynine li ser lêwîya. 11Harûn lêwîya ji nava zar'êd Îsraêl li ber Xudan çawa dîyarîya h'ejandinê bide, ku ew bibine xizmetk'arê xebata Xudan. 12Lêwî jî bira destêd xwe daynine li ser serê canega û bona k'ewandina lêwîya yekê çawa dîyarîya paqijbûnê bide, yê din jî çawa dîyarîya t'evayîşewatê Xudanr'a. 13lêwîya li ber Harûn û kur'êd wî bide sekinandinê û çawa dîyarîya h'ejandinê bide Xudan. 14Bi vî awayî lêwîya ji nava zar'êd Îsraêl başqe ke. lêwîyê p'ara min bin+. 15Pey vê yekêr'a lêwîyê bên Konê Civînêda bixebitin, gava tu wan paqij kî û çawa dîyarîya h'ejandinê bidî. 16Ew t'am ji nava zar'êd Îsraêl minr'a hatine dayînê, ji ber h'emû nixurîyêd ku bet'inê vedikin awa gotî h'emû nixurîyêd ji zar'êd Îsraêl min ew xwer'a hildan+. 17Çimkî h'emû nixurîêd Îsraêl, ji mêriv girtî h'eta h'eywên p'ara min in. Li wê r'oja ku min h'emû nixurîyêd e'rdê Misirê qir' kirin, min hingê ew xwer'a k'ifş kirin. 18Min lêwî ji ber h'emû nixurîyêd zar'êd Îsraêlva hildan. 19Û min lêwî ji nava zar'êd Îsraêl dane Harûn û kur'êd wî, ew wanr'a hatine dayînê bona ku dewsa zar'êd Îsraêl xizmetk'arîya Konê Civînê bikin, bona k'ewandina gunê zar'êd Îsraêl, wekî bela li nava zar'êd Îsraêl t'une be wextê ku zar'êd Îsraêl nêzîkî pîrozîyê bin»+.

20Mûsa, Harûn û t'emamîya civîna zar'êd Îsraêl bona lêwîya usa jî kirin. Anegorî h'emû e'mirêd ku Xudan bona lêwîya li Mûsa kiribûn, zar'êd Îsraêl usa jî kirin. 21lêwîya xwe paqij kirin, k'incêd xwe şûştin û Harûn ew çawa dîyarîya h'ejandinê li ber Xudan dane sekinandinê. Bona paqijbûna wan Harûn k'ewandin kir. 22Pey vê yekêr'a lêwî hatin xizmetk'arîya xwe ber Harûn û kur'êd wî li Konê Civînêda bikin. Çawa ku Xudan e'mir li Mûsa kiribû bona lêwîya, usa jî kirin.

23Xudan Mûsar'a xeberda û got: 24«Eva ji Lêwîya dik'eve: Ew gerekê ji bîstpêncsalîyê jortir bên bixebitin, xizmetk'arîya Konê Civînê bikin+. 25Û pêncîsalîya xweda bira ew xizmetk'arîyê bihêlin û îdî nexebitin. 26Ew dikarin Konê Civînêda bi nobedarîyê berdestîya birayêd xwe bikin, lê xizmetk'arîyê nekin. Aha bike bona borcê stûyê lêwîya».

9

Cejina Derbazbûnê li ber'îya Sînayêda

9^1Meha yekêye sala duda pey derk'etina ji e'rdê Misirê, Xudan li ber'îya Sînayêda Mûsar'a xeberda û got: 2«Bira zar'êd Îsraêl Cejina Derbazbûnê we'dê wêda bikin+. 3Li berê êvarê r'oja çardehê vê mehê we'dê wêda, anegorî h'emû qeyde-qanûn û qirarêd wê, bikin». 4Mûsa zar'êd Îsraêlr'a xeberda ku Cejina Derbazbûnê bikin. 5Wana Cejina Derbazbûnê li berê êvarê r'oja çardehê meha yekê li ber'îya Sînayêda kirin. Anegorî h'emû çi ku Xudan e'mir li Mûsa kiribû, zar'êd Îsraêl usa jî kirin.

6Hebûn merî ku dest dabûne cinyaz û nepaqij bûn û nikaribûn Cejina Derbazbûnê wê r'ojê bikirana. Ew wê r'ojê nêzîkî Mûsa û Harûn bûn+
7û wan meriva gotine Mûsa: «Eme ne paqij in çimkî me dest daye cinyaz, çima em gere xwe ji wê yekê bigirin ku dîyarîya Xudan we'dê wêda t'evî zar'êd Îsraêl nedin?» 8Mûsa gote wan: «Hela bisekinin, ez bizanibim k'a Xudanê bona we çi e'mir ke».

9Xudan Mûsar'a xeberda û got: 10«T'evî zar'êd Îsraêl xeber de û bêje: ‹Heger yek ji we yan ji zur'eta we r'îya dûrda be yan nepaqij be çimkî dest daye cinyaz, ew jî bira Cejina Derbazbûnê Xudanr'a bike, 11lê bira berê êvarê r'oja çardehê meha duda wê bike. Bira bi nanê şkeva û p'incar'a te'l Cejina Derbazbûnê bixwe,+
12ji wê h'eta sibehê nehêle, ne jî hestûyêd wê bişkêne. Bira anegorî h'emû qeyde-qanûnêd Cejina Derbazbûnê bike+. 13Heger meriv paqij be û li r'êwîtîyê nîbe lê Cejina Derbazbûnê neke ew nefsa gere ji nava miletê xwe bê bir'înê, çimkî dîyarîya Xudan we'dê wêda ne daye, ew merivê gerekê gunê xwe bik'işîne. 14Heger nava weda xerîbek bijî û ew bixwaze Cejina Derbazbûnê Xudanr'a bike, bira anegorî qeyde-qanûnê Cejina Derbazbûnê û qirara wê bike. Qeyde-qanûn bona we, bona xerîb û bona binalîyê wî e'rdî gere yek be›»+.

E'wr li ser Pîrozgehê

15Li r'oja sekinandina Pîrozgehê e'wr Pîrozgeh awa gotî Konê Civînê nixamtibû û êvarda h'eta sibehê ew mîna agir li ser Pîrozgehê bû+. 16Her gav usa bû: R'ojê e'wr ew dinixamt, şevê jî ew mîna agir bû. 17Her car gava e'wr ji ser kon r'adibû hingê zar'êd Îsraêl r'ê dik'etin û li wî cîyê ku e'wr datînî li wir zar'êd Îsraêl zomêd xwe lê didan+. 18Bi gotina Xudan zar'êd Îsraêl r'ê dik'etin û bi gotina Xudan zomêd xwe lê didan, h'emû r'ojêd ku e'wr danîya li ser Pîrozgehê ew li wir diman. 19Gava e'wr dirêj li ser Pîrozgehê bima zar'êd Îsraêl guh didane nîşana Xudan û r'ê nedik'etin. 20Dibû wekî e'wr çend r'oja li ser Pîrozgehê dima. Bi gotina Xudan wana zomêd xwe lê didan û bi gotina Xudan ew r'ê dik'etin. 21Dibû wekî e'wr ji êvarê h'eta sibehê dima û sibehê ku e'wr bilind dibû ew r'ê dik'etin. R'oj bûya yan şev, gava e'wr bilind bûya ew jî r'ê dik'etin. 22Heger du r'oja, yan mehekê, yan salekê e'wr li ser Pîrozgehê bima, zar'êd Îsraêl jî li wir diman û r'ê nedik'etin. Lê k'engê e'wr r'abûya, ew hingê r'ê dik'etin. 23Bi gotina Xudan zomêd xwe lê didan û bi gotina Xudan r'ê dik'etin. Gotina Xudane bi destê Mûsa xweyî dikirin.

10

Du bor'îyêd zîvîn

10^1Xudan Mûsar'a xeberda û got: 2«Xwer'a du bor'îyêd zîvîne k'olandî çêke, ewê ter'a bibin bona gazîkirina civînê û bona r'êk'etina zoma. 3Gava dirêj wan her du bor'îya xin t'emamîya civînê wê bicive li cem te li ber derê Konê Civînê+. 4Lê gava ji wan yekê xin, serwêr, awa gotî serekêd e'laletêd Îsraêl wê bicivine li cem te. 5Lê heger hûn kin lêxin hingê zomêd alîyê r'ohilatê lêdayî r'ê k'evin+. 6Lê gava cara duda kin lêxin hingê zomêd alîyê başûrê r'ê k'evin. Ev lêdana kin bona r'ê k'etina wan e+. 7Bona civandina civînê dirêj lêdin, ne kin. 8Zar'êd Harûne k'ahîn wê bor'îya xin, evê wer'a bibe qeyde-qanûna h'eta-h'etayê li nava zur'etêd weda+. 9Gava hûn li nava e'rdê xweda her'ine şêr' miqabilî dijminê ku wer'a dijminatîyê dike, hingê kin bor'îya xin, hûnê li ber Xudan Xwedêyê xwe bêne bîranînê û ji dijminêd xwe bêne xilazkirinê+. 10Usa jî r'oja şabûna xweda, cejinêd xweye k'ifşkirîda û destpêbûna mehêd xweda bor'îya xin, wextê t'evayîşewatêd xwe û dîyarîyêd xweye heleqetîyê jî. Evê wer'a bibe çawa bîranîn li ber Xwedêyê we. Ez Xudan Xwedêyê we me»+.

R'êk'etina ji Sînayê

11Bîstê meha dudaye sala duda e'wr ji ser Pîrozgeha Şe'detîyê bilind bû 12hingê zar'êd Îsraêl ji ber'îya Sînayê r'êk'etin çûn û li ber'îya Paranê e'wr danî+. 13Ev cara pêşîyê bû ku ew li gora gotina Xudan bi destê Mûsa r'êk'etin, 14û ala zoma zar'êd Cihûda anegorî ordîyêd xwe pêşîyê çû. Serwêrê ordîya wî Nehşonê kur'ê Amînadav bû+. 15Serwêrê ordîya qebîla zar'êd Îsaxar Nit'anêlê kur'ê Sûhar bû. 16Serwêrê ordîya qebîla zar'êd Zebûlon Elyabê kur'ê H'êlon bû. 17Lê gava Pîrozgeh dihate hevdanê hingê zar'êd Gêrşon û zar'êd Mêrarî diçûn û Pîrozgeh dibirin+.

18Peyr'a ala zoma R'ûbên anegorî ordîyêd xwe diçû û Elîsûrê kur'ê Şidêyûr serwêrê ordîya wî bû+. 19Serwêrê ordîya qebîla zar'êd Şimh'ûn Şilûmîyêlê kur'ê Sûrîşaday bû. 20Serwêrê ordîya qebîla zar'êd Gad Elyasafê kur'ê Dihûyêl bû. 21Peyr'a Kahatî diçûn, yêd ku tiştêd pîroz dibirin. Pîrozgeh gere berî hatina wan bihata vegirtinê+.

22Peyr'a ala zoma zar'êd Efrayîm anegorî ordîyêd xwe diçû û Elîşamayê kur'ê E'mîhûd serwêrê ordîya wî bû+. 23Serwêrê ordîya qebîla zar'êd Minaşe Gamalyêlê kur'ê Pidahsûr bû. 24Serwêrê ordîya qebîla zar'êd Binyamîn Abîdanê kur'ê Gîdonî bû.

25Peyr'a çawa piştgirê h'emû zoma, ala zoma zar'êd Dan anegorî ordîyêd xwe diçû û Axîhezerê kur'ê E'mîşaday serwêrê ordîya wî bû+. 26Serwêrê ordîya qebîla zar'êd Aşêr Pagîyêlê kur'ê Ok'ran bû. 27Serwêrê ordîya qebîla zar'êd Neftelî Ah'îrayê kur'ê Eynan bû. 28Ev in qeydêd çûyîna zar'êd Îsraêl anegorî ordîyêd wan. Ew bi vî awayî diçûn.

29Hingê Mûsa gote H'ovavê kur'ê R'ihûêlê midyanîyî xezûrê xwe: «Em diçine li wî cîyê ku Xudan got: ‹Ezê wî bidime we›. T'evî me were emê qencîyê bona te bikin, çimkî Xudan qencî soz daye Îsraêl»+. 30Lê ewî caba Mûsa da: «Ez nayêm, lê ezê veger'im her'ime li e'rdê xwe û nava merîyêd xwe». 31Mûsa got: «Ji k'erema xwe me nehêle, çimkî tu zanî ku ber'îyêda em k'îderê zomêd xwe lêdin, tê bibî r'êberê me. 32Awa heger tu t'evî me bêyî, ew qencîya ku Xudanê bona me bike, emê jî bona te bikin»+.

33Usa ew ji ç'îyayê Xudan r'îya sê r'oja çûn. Sindoqa Peymana Xudan jî pêşîya wanva r'îya sê r'oja diçû, wekî cîyê r'ih'etbûnê wanr'a r'aç'e'v ke. 34E'wrê Xudan r'ojê li ser wan bû çaxê ew ji zomê r'êdik'etin+.

35Û dema birina sindoqê, Mûsa digot: «R'abe Xudan! Û bira dijminêd te bela bin, yêd dijenine te bira ji ber te bir'evin»+. 36Lê çaxê sekinandinê ewî digot: ‹Xudan li h'ezar-h'ezarêd Îsraêl veger'e!›

11

Bîntengîya T'abêrayêda

11^1Û bû wekî cime'tê tengasîyêda hindava Xwedêda bîna xwe teng kir. Xudan bihîst, hêrsa wî r'abû û agirê Xudan nava wanda alav pêk'et û p'êşa zomê h'ûfî xwe kir+. 2Hingê cime'tê hewara xwe Mûsa anî. Mûsa bi dua xwe avîte Xudan û agir vêsîya+. 3Navê wî cîyî Mûsa danîn T'ave'ra[*], çimkî agirê Xudan li nava wanda alav pêk'et.

Bîntengîya Qîbrot-Hat'awayêda

4Miletêd başqeye bê p'ergal nava wanda dilhavijî kirin. Zar'êd Îsraêl jî dîsa girîyan û gotin: «K'ê wê goşt bide me em bixwin+? 5Tê bîra me ew me'sîyêd Misirêda ku me bê heq dixwarin. Usa jî xiyar, zeveş, pîvazok, pîvaz û sîr. 6Lê niha nefsa me ç'ila bûye, t'u tişt t'une, t'enê manaye li ber ç'e'vêd me»+.

7(Mana[*] jî mîna ji k'oma t'oximê mêxikê bû, r'engê wê jî mîna bidolaxê bû. 8Cime't diger'îya, t'op dikirin û bi destar' dihêran, yan jî conîda dik'utan, beroşda dik'elandin û ji wê k'ate çêdikirin. Te'ma wê mîna te'ma k'atê r'ûn bû+. 9Û gava şev qir'avîyê li nava zomê dadanî, manayê jî serda datînî).

10Mûsa bihîst wekî cime't neferêd xweva, her kes li ber derê konê xwe, digirî. Hingê hêrsa Xudan gelekî r'abû, kirina van li ser Mûsa jî giran r'ûnişt. 11Mûsa gote Xudan: «Te çima e'vdê xwe avîte nava oxirmêd giran? Çima min k'erem li ber ç'e'vêd te ne dît? Te çima nîrê h'emû vî miletî avîte stûyê min? 12Dibe ez vî miletîda pê mame, yan ew ji min dinê k'etine, wekî tu minr'a dibêjî: ‹Wan h'emêza xweda bibe›, çawa destdergûş zar'a şîrxur dibe, h'eta wî e'rdê ku te bavêd wanr'a sond xwarîye? 13Ezê goşt ji ku bînim wekî bidime t'emamîya vî miletî? Çimkî ew li ber min digirîn, dibêjin: ‹Goşt bide me em bixwin!› 14Ez nikarim t'enê t'emamîya vî miletî bibim, çimkî giran e bona min!+
15Wekî tu usa tînî serê min, diha r'ind e min bikuje, heger min li ber ç'e'vêd te k'erem dîtîye. Ezê belengazîya xwe nebînim!»+

H'eftê r'ûspî

16Xudan gote Mûsa: «Ji nava r'ûspîyêd Îsraêl minr'a h'eftê merivî bibijêre, yêd ku tu zanî ewe r'ûspî û serwêrêd milet in. Wana bîne li Konê Civînê û bira ew li wir t'evî te bisekinin+. 17Ezê jî peya bim, li wir t'evî te xeber dim û ji R'uh'ê ku li ser te ye hildim û daynime li ser wan. Wekî ew jî t'evî te nîrê vî miletî hildibin û tu t'enê hilnedî+. 18Miletr'a jî bêje: ‹Xwe paqij kin bona sibê û hûnê goşt bixwin, çimkî hûn li ber Xudan girîyan, we got: «K'ê wê goşt bide em bixwin? Çimkî li Misirê mer'a qenc bû». Xudanê goşt bide we hûnê bixwin+. 19Ne r'ojekê hûnê goşt bixwin, ne du r'oja, ne pênc r'oja, ne dehe r'oja, ne jî bîst r'ojî, 20lê xût mehekê, h'eta ew fincikê wer'a neyê û me'dê we li hev nek'eve, çimkî we Xudan t'exsîr kir, yêd ku nava weda ye, li ber wî girîyan, got: «Çima em ji Misirê derk'etin?»›»

21Lê Mûsa got: «Miletê ku ez navda me, 600000 mêr in, tu dibêjî: ‹Goşt ezê bidime wan û ewê mehekê bixwin›+. 22Heger pez-dewar bê serjêkirinê bona wan, gelo wê t'êra wan bike? Yan h'emû me'sîyêd be'rê bêne girtinê bona wan, gelo wê t'êra wan bike?»

23Xudan gote Mûsa: «Çima ji destê Xudan nayê? Niha tê bibînî, xebera ku min gote te, wê bê sêrî yan na»+. 24Mûsa derk'et û xeberêd Xudan gote milet. H'eftê merî ji r'ûspîyêd milet civandin û ew li dora Kon dane sekinandinê. 25Û Xudan li e'wrda peya bû û t'evî Mûsa xeberda, ji R'uh'ê li ser wî hilda û danî li ser h'eftê mêrêd r'ûspî. Gava r'uh' danî li ser wan, wana p'êxembertî kir, lê dûmayî nekirin. 26Û li nava zomê du merî mabûn, navê yekî Eldad bû, navê yê din Mêydad bû. R'uh' danî li ser wan jî, çimkî ew ji wan bûn yêd ku hatibûne nivîsarê, lê dernek'etibûne ber Kon. Wana zomêda p'êxembertî dikir. 27Xortek bezî, e'lamî Mûsa kir, got: «Eldad û Mêydad zomêda p'êxembertîyê dikin!» 28Hingê Yêşûyê kur'ê Nûn, ku ji cahiltîya xweda berdestîyê Mûsa bû, got: «Xweyê min, Mûsa, wan hilê!» 29Mûsa gote wî: «Ew tu dewsa min h'evsûdîyê dikî? Xwezî t'emamîya miletê Xudan p'êxember bûna, ku Xudan R'uh'ê xwe danîya li ser wan». 30Mûsa û h'emû r'ûspîyêd Îsraêl veger'îyane zomê.

Qar'îtk

31Hingê bi qirara Xudan ba r'abû û qar'îtk ji alîyê be'rê ajotin anîne zomê, weke r'îya r'ojekê li dora zomê û du zend ji e'rdê bilindtir difir'în+. 32Milet r'abû û t'emamîya wê r'ojê, t'emamîya wê şevê û t'emamîya r'ojtira din qar'îtk didane hev. Yê lapî hindik dehe homêr[*] t'op kirin û wana ew li dora zomê r'axistin[*]. 33Goşt hê ber diranê wanda bû, hê ne cûtibûn, gava hêrsa Xudan li milet r'abû û Xudan bi belake gelekî mezin li milet xist. 34Û navê wî cîyî danîn Qîbrot-Hat'awa[*], çimkî li wir merivêd dilhavijî defin kirin. 35Ji Qîbrot-Hat'awayê milet r'ê k'et çû H'asêrotê û ew li H'asêrotê man+.

12

Meryem û Harûn h'evsûdî Mûsa kirin

12^1Meryem û Harûn miqabilî Mûsa xeber dan, bona jina k'ûşîye[*] standî (çimkî ewî jina k'ûşî standibû). 2Wana got: ‹Dibe Xudan t'enê bi devê Mûsa xeber da? Ne bi devê me jî xeber da?› Û Xudan ew yek bihîst. 3(Mûsa merivekî gelekî şkestî bû, ji h'emû merivêd li ser r'ûyê e'rdê gelektir).

4Nişkêva Xudan Mûsa, Harûn û Meryemêr'a xeber da: «Hûn her sisê derêne li Konê Civînê» û her sisê jî derk'etin. 5Xudan li stûna e'wrda peya bû li ber derê Kon sekinî, gazî Harûn û Meryemê kir û ew her du jî derk'etin. 6Xudan got:

«Niha guh bidine xeberêd min.
Heger nava weda p'êxember hebe jî,
ez, Xudan dîtinokêda wîva e'yan dibim
û xewnêda wîr'a xeber didim,+
7lê t'evî Mûsayê e'vdê xwe, usa nînim,
ew li nava t'emamîya mala minda yekî amin e+.
8T'evî wî ez r'û bi r'û xeber didim,
aşkere, ne bi mesela
û ew dilqê Xudan dibîne.
Hûn çawa netirsîyan
ku miqabilî e'vdê min Mûsa xeberdin?»+

9Hingê hêrsa Xudan li wan r'abû û hişt çû. 10Gava e'wr ji ser Kon çû, awa Meryem mîna berfa sipî bi k'otîbûnê hate lêdanê. Harûn dîna xwe da Meryemê, va ye ew k'otî bûye+. 11Harûn gote Mûsa: «Xweyê min, hîvî dikim! Mer'a gune h'esab neke, gunê ku me bêfe'mîya xwe kir. 12K'erema xwe, bira Meryem nebe mîna wî mirîyê, ku çaxê ji bet'ina dîya xwe dik'eve, nîvê qalib îdî p'ûç'bûyî ye». 13Mûsa li ber Xudan girîya, got: «Ya Xudan, k'erema xwe, ez t'ewaqe dikim, wê qenc ke!»

14Xudan gote Mûsa: «Heger bavê wê t'ûyî r'ûyê wê bikira, gelo hingê ew h'eft r'oja gere şermîyêda nebûya? Bira ew h'eft r'oja ji zomê der bê xweyîkirinê, peyr'a ewê bê qebûlkirinê»+. 15Û Meryem h'eft r'oja ji zomê der hate xweyîkirinê, milet r'ê nedik'et h'eta ku Meryem hate qebûlkirinê. 16•Paşê milet ji H'asêrotê r'ê k'et, hate ber'îya Paranê û zomêd xwe lêdan+.

13

Ce'sûsîya Kenanê

13^1Xudan Mûsar'a xeberda got: 2«Xwer'a meriva bişîne ku ce'sûsîya e'rdê Kenanê bikin, k'îjanî ku ez didime zar'êd Îsraêl. Ji her qebîleke bavêd wan merivekî bişîne, awa gotî ji serwêrê nava wanda»+. 3Hingê Mûsa ew anegorî gotina Xudan ji ber'îya Paranê şandin. Ew h'emû meriv serwêrê zar'êd Îsraêl bûn+. 4Ev in navêd wan: Ji qebîla R'ûbên Şamûayê kur'ê Zak'ûr bû.

5Ji qebîla Şimh'ûn Şafatê kur'ê H'orî bû.

6Ji qebîla Cihûda K'alêbê kur'ê Yifûneh bû+.

7Ji qebîla Îsaxar Îgalê kur'ê Ûsiv bû.

8Ji qebîla Efrayîm Hoşêyayê kur'ê Nûn bû.

9Ji qebîla Binyamîn Paltîyê kur'ê R'afû bû.

10Ji qebîla Zebûlon Gaddîyêlê kur'ê Sodî bû.

11Ji qebîla Minaşe (qebîleke ji Ûsiv) Gaddîyê kur'ê Sûsî bû.

12Ji qebîla Dan E'mîyêlê kur'ê Gimallî bû.

13Ji qebîla Aşêr Sit'ûrê kur'ê Mixayîl bû.

14Ji qebîla Neftelî Nah'bîyê kur'ê Vofsî bû.

15Ji qebîla Gad Geyûêlê kur'ê Maxî bû.

16Ev in navêd wan merivêd ku Mûsa şandin ce'sûsîya e'rdê bikin. Mûsa navê Hoşêyayê kur'ê Nûn danî Yêşû[*]+.

17Mûsa ew şandin ku ce'sûsîya e'rdê Kenanê bikin û gote wan: «R'abin her'ine Necefê û h'eta e'rdê ç'îya-banîya hilk'işin. 18Binihêr'in e'rd çawa ye. Merivêd li wî e'rdî dijîn qewat in yan sist in, p'ir' in yan hindik in? 19E'rdê ku ew lê ne çawa ye, qenc e yan xirab e? Bajarêd ew lê dijîn vekirî ne yan sûrkirî ne? 20E'rd çawa ye, xweyî deremet e yan bê ber e, bax hene yan t'unene? Serxwe bin û ji berê wî e'rdî bînin». (Ev we'dê tirîyêd pêşin bû.) 21Û ew r'abûn ce'sûsîya wî e'rdî kirin, ji ber'îya Sînê[*] girtî h'eta R'ih'ovê li Libo-Hamatê. 22Ew r'abûn hilk'işîyane Necefê û gihîştine Hêbronê û li wir Axîman, Şêşay û T'almay, zar'êd enaqîya diman. (Hêbron h'eft sala berî Zoyana misirîya hatibû çêkirinê)+. 23Ew gihîştine newala Eşk'olê û li wir wana gûşîkî tirîyê ç'iqilva çinîn darek navr'a kirin û du merîya ew hildan, usa jî çend h'inar û hêjîr hildan+. 24Navê wî cîyî danîn newala Eşk'ol[*], bona gûşîyê li wir zar'êd Îsraêl çinîn. 25Pey çil r'ojîr'a ew ji ce'sûsîya wî e'rdî veger'îyan.

26Ew hatin û çûne li cem Mûsa, Harûn û te'mamîya civîna zar'êd Îsraêl li ber'îya Paran, Qadêşê. Wan û t'emamîya civînêr'a xeber anîn û berêd wî e'rdî nîşanî wan kirin. 27Mûsar'a salix kirin û gotin: «Em çûne wî e'rdê ku te em şandinê, bi r'astî şîr û hingiv jê dik'işe, evana jî berê wî ne. 28Lê miletê li wî e'rdî dijî, qewat e, bajar jî bi sûrêd gelekî mezin in, usa jî me zar'êd enaqîya li wir dîtin. 29Amalêkî li Necefê dijîn, h'îtî, yebûsî û emorî li ser ç'îya-banîya dijîn, kenanî jî devê be'rê û k'êleka Ûrdunê dijîn»+. 30Lê K'alêb cime't li ber Mûsa da ker'kirinê û got: «R'abin em hevraz her'in û wî bikine milk'ê xwe, çimkî emê e'se wî zeftî xwe kin»+. 31Lê merivêd ku t'evî wî hevraz çûbûn digotin: «Em nikarin hevraz her'in miqabilî wan, çimkî ew ji me qewattir in»+. 32Wana cab-sawêd xirab bela dikirin nava zar'êd Îsraêl bona e'rdê ce'sûsî kirî, digotin: «E'rdê ku eme çûbûnê wekî ce'sûsîya wê bikin, ew e'rd binelîyêd xwe h'ûfî xwe dike û h'emû merivêd ku me li ser wê dîtin merivne bejin-bilind in+. 33Li wir me e'save dîtin (zar'êd enaqîya p'areke ji e'sava bûn) û em li ber ç'e'vêd xwe mîna kulîya bûn usa jî li ber ç'e'vêd wan bûn»+.

14

Serhildan û cezayê cime'tê

14^1•T'emamîya civînê dengê xwe hilda û wê şevê milet girîya. 2T'emamîya zar'êd Îsraêl miqabilî Mûsa û Harûn bîna xwe teng kir, t'emamîya civînê gote wan: «Xwezî em e'rdê Misirêda bimirana yan xwezî em li vê ber'îyêda bimirana!+
3Gelo çima Xudan me dibe li wî e'rdî? Wekî em bi şûr bêne qir'ê? Jin û zar'êd me t'alan her'in. Gelo mer'a ne qenc e em veger'ine Misirê?» 4Gotine hevdu: «Werin em serwêrekî k'ifş kin û veger'ine Misirê»+. 5Hingê Mûsa û Harûn li ber t'emamîya civîna zar'êd îsraêlêye civîyayî dever'ûya çûne e'rdê+. 6Yêşûyê kur'ê Nûn û K'alêbê kur'ê Yifûneh ji wan yêd ku ce'sûsîya wî e'rdî kiribûn k'incêd xwe qelaştin+
7û gotine t'emamîya civîna zar'êd Îsraêl: «E'rdê ku em navr'a derbazbûn bona ce'sûsîyê, ew e'rdekî p'ir' xweş e. 8Heger Xudan h'iz ke, ewê me bibe wir û wî e'rdî bide me, k'îjan ku şîr û hingiv jê dik'işe. 9T'enê miqabilî Xudan r'anebin û ji merivêd wî e'rdî netirsin, çimkî ewê bibine xurê me. Sîya ser wan ji ser wan hate hildanê. Xudan t'evî me ye, ji wan netirsin»+. 10Lê t'emamîya civînê got: «Wan bidine li ber kevira!» Hingê r'ûmeta Xudan li Konê Civînêda t'emamîya zar'êd Îsraêlva xuya bû+. 11Xudan gote Mûsa: «H'eta k'engê ev miletê min t'exsîr ke? H'eta k'engê ewê bawerîya xwe min neyne, heqa jî nîşan min li nava wîda kirin? 12Ezê bi nexweşîya h'al wan xim û milk' ji wan bistînim û te bikime miletekî ji wan mezintir û qewattir»+. 13Mûsa gote Xudan: «Misirî, ji nava k'îjanada te ev milet bi qewata xwe derxist wê bibihên 14û wê bêjine binelîyêd wî e'rdî. Ewêd ku bihîstine wekî tu ya Xudan, li nava vî miletîyî, ku r'û bi r'û tu ya Xudan, xuya bûyî. E'wrê te li ser wan e û r'ojê li stûnê e'wrda pêşîya wanva diçî, şev jî bi stûna agir+. 15Heger tu vî miletî çawa merivekî qir' kî, hingê ew miletêd ku bona te bihîstine wê bêjin: 16‹Xudan nikaribû ev mileta bibira li e'rdê ku bi sond soz dabû wan, lema ew li ber'îyêda qir' kir›+. 17De bira niha qewata Xweyê min mezin be, çawa ku te got:+
18‹Xudan sebir-sik'an e û xweyê h'uba amin e, neheqîyê û ner'astîyê dibaxşîne. Lê sûcdara bê ceza nahêle, neheqîya bava tîne serê zar'a, h'eta nisilê sisîya û çara› 19Ji k'erema xwe neheqîya vî miletî anegorî h'uba xweye amine p'ir' bibaxşîne, çawa ku te ji Misirê h'eta niha baxşandîye vî miletî». 20•Xudan got: «Min anegorî gotina te baxşand. 21Ez saxîya xwe kim, çawa bi r'ûmeta Xudan wê t'emamîya e'rdê t'ijî be+. 22H'emû merivêd ku r'ûmet û nîşanêd min dîtin, k'îjan ku min Misirê û ber'îyêda kirin û wan dehe cara ez cêr'ibandim û guh nedane dengê min, 23ew e'rdê ku min bi sond soz dabû bavêd wan, ew nabînin. H'emûyêd ku ez t'exsîr kirim wî e'rdî nabînin,+
24pêştirî K'alêbê e'vdê min, çimkî r'uh'ekî din nav wîda bû û t'am gur'a min kir, ezê wî bibime wî e'rdê ku ew çûyê û zur'eta wî wê lê war be+. 25Amalêkî û kenanî newalada[*] dijîn. Hûn sibê r'abin r'êk'evin r'îya Be'ra Sorr'a her'ine ber'îyê».

26Xudan Mûsa û Harûnr'a xeberda û got: 27«H'eta k'engê ev civîna hane xirab wê hindava minda bîna xwe teng ke? Bîntengîya zar'êd Îsraêl ku hindava minda bîna xwe teng dikin, min bihîst. 28Bêje wan: ‹Ez saxîya xwe kim, Xudan dibêje, min bihîst çi we got, xût usa ezê bînime serê we. 29Li vê ber'îyêda cinyazê weyê bimînin. Yê wan h'emûyêd jimartîye weke h'esabê we, ji bîstsalîyê jortir, k'îjana ku hindava minda bîna xwe teng kirine+. 30Evana wê nak'evine li e'rdê ku min sond xwar wekî we lê war kim. Pêştirî K'alêbê kur'ê Yifûneh û Yêşûyê kur'ê Nûn+. 31Xişîmêd weye bona k'îjana we digot ku ewê t'alan her'in, ezê wan bibime wir û ewê wî e'rdî te'm kin, k'îjan ku we t'exsîr kir. 32Lê cinyazêd we wê li vê ber'îyêda bimînin. 33Zar'êd we jî wê çil salî t'erkeserî ber'îyê bin û wê biçerçirin r'ûyê bêe'silîya weda, h'eta cinyazêd we ber'îyêda bir'izin+. 34We çil r'ojî ce'sûsîya wî e'rdî kir, lê hûnê cezayê bona guneyêd xwe çil salî bistînin. Salekê ji ber r'ojekêva. Wekî hûn bizanibin miqabilî min çûyîn çiye+. 35Min Xudan got, xût usa jî ezê bînime serê t'emamîya vê civîna hane xirab ya ku r'abûye miqabilî min. Li vê ber'îyêda qir'a wanê bê û li wir wê bimirin›». 36Ew merivêd ku Mûsa şandibûn wekî ce'sûsîya wî e'rdî bikin, gava veger'îyan, t'emamîya civînê r'akirine miqabilî Mûsa, cab-sawê xirab bona wî e'rdî bela dikirin, 37h'emû ew merivêd ku cab-sawê xirab bona wî e'rdî bela dikirin bi bela hatine kuştinê li ber Xudan. 38Ji wan merivêd ku çûbûn ce'sûsîya wî e'rdî bikin t'enê Yêşûyê kur'ê Nûn û K'alêbê kur'ê Yifûneh sax man+. 39•Gava Mûsa ev xeber gîhandine t'emamîya zar'êd Îsraêlr'a, milet şîneke giran kir. 40Sibehê zû ew r'abûn ku hilk'işîne ser ç'îya-banîya, digotin: «Em hazir in hilk'işine li wî cîyê ku Xudan gotibû, çimkî me gune kir». 41Mûsa got: «Hûn çima gur'a Xudan nakin? Yeke ew yek bêfeyde ye. 42Hilnek'işin ku hûn ji dijminêd xwe neyêne qir'ê, çimkî Xudan t'evî we nîne. 43Amalêkî û kenanî li wir pêşîya we ne, hûnê bi şûr bik'evin, çimkî we pişta xwe da Xudan û Xudanê t'evî we nîbe»+. 44Wana xwe h'işir kir, hilk'işîyane serê ç'îya-banîya, lê Sindoqa Peymana Xudan û Mûsa ji zomê dernek'etin. 45Hingê amalêkî û kenanî binelîyêd wan ç'îya-banîya berjêr bûn û qir'a wan anîn, h'eta H'ormayê ew hûrdexweşî kirin+.

15

Qanûna dîyarîya

15^1Xudan Mûsar'a xeberda got: 2«Zar'êd Îsraêlr'a xeber de û bêje wan: ‹Gava hûn her'ine wî e'rdê cî-warêd xwe, k'îjanî ku ez bidime we 3û hûn Xudanr'a dîyarîyêd şewatê bidin, heger ew ya t'evayîşewatê be, yan qurbaneke ji pêz-dêwêr be bona ad-qirar qedandinê, yan dîyarîyêd r'ezedilîyê be, yan jî ya cejinêd weda be, wekî Xudanr'a dîyarîya bînxweş bidin, aha bikin:+

4Dîyardar ku dîyarîya xwe tîne, bira Xudanr'a dîyarîya nanî bide, awa gotî p'areke çapêye ji deha yek[*] arê xas, t'evî p'areke hînêye ji çara yek[*] r'ûnda stirayî. 5Û bona her berxa dîyarîya t'evayîşewatê, yan jî qurbana p'areke hînêye ji çara yek şerav, çawa dîyarîya serdakirinê bide.

6Lê t'evî beran, p'areke çapêye ji deha dudu arê xasî stirayî, p'areke hînêye ji sisîya yek jî r'ûnda stirayî, çawa dîyarîya nanî bide, 7usa jî p'areke hînêye ji sisîya yek şerav bona dîyarîya serdakirinê, çawa dîyarîya bînxweş Xudanr'a bide.

8Gava tu canega çawa dîyarîya t'evayîşewatê, yan qurbana bona qedandina ad-qirarê, yan dîyarîya heleqetîyê Xudanr'a bidî,+
9hingê t'evî canega p'areke çapêye ji deha sisê arê xas t'evî nîv hîn r'ûnda stirayî, çawa dîyarîya nanî bide. 10Usa jî nîv hîn şerav bona dîyarîya serdakirinê bide. Eva dîyarîya şewatêye bînxweş e bona Xudan+.

11Bi vî awayî bira t'evî her boxeyî, her beranî, her berxî û her karê nêrîn aha bê dayînê, 12çi ku bê dayînê, bi vî awayî t'evî her dîyarîyê anegorî h'esabê wan bide. 13Her binelîyê welat bira usa bike çaxê dîyarîya şewatê, çawa dîyarîya bînxweş, bide Xudan. 14Heger li nava weda xerîbek bijî yan yek ku li nava zur'etêd weda t'evî we ye û dîyarîya şewatê çawa dîyarîya bînxweş Xudanr'a bide bira usa bide çawa ku hûn didin. 15Civînêr'a qeyde-qanûnek be, bona we û bona xerîbê ku li nava weda dijî. Qeyde-qanûna h'eta-h'etayê be zur'etêd wer'a, çawa hûn bin, usa jî xerîbê li ber Xudan be+. 16Qanûnek û dîwanek be bona we û bona xerîbê nav weda dijî›».

17Xudan Mûsar'a xeberda û got: 18«Zar'êd Îsraêlr'a xeber de û bêje wan: ‹Gava hûn bik'evine wî e'rdê ku ez we dibimê 19û hûn ji nanê wî e'rdî bixwin, Xudanr'a p'areke dîyarîyê başqe kin+. 20Ji hevîrê xweyî pêşin hûn gere k'atekî çawa dîyarîya bêderê dîyarî kin. 21Ji hevîrê xweyî pêşin li nava zur'etêd xweda hûn gere dîyarîyê bidine Xudan.

Gunê bêh'emdê xwe kirî

22Lê gava hûn bişih'itin û h'emû van e'mirêd bona k'îjana Xudan gote Mûsa neqedînin,+
23awa gotî h'emû çi ku Xudan Xwedêyê we bi destê Mûsa li we e'mir kir, ji wê r'oja ku Xudan e'mirî we kir û peyr'a jî li zur'etêd we, 24heger ew yek bê h'emdê xwe hatîye kirinê û civînêva veşartî maye, hingê h'emû civîn bira canegakî çawa dîyarîya t'evayîşewatêye bînxweş bide Xudan, t'evî dîyarîya wêye nanî û serdakirinê anegorî qanûnê û nêrîkî jî çawa dîyarîya paqijbûnê+. 25Hingê k'ahîn bira bona h'emû civîna zar'êd Îsraêl k'ewandinê bike û wê li wan bê baxşandinê. Çimkî wana şaşî kir, lê wana qurbana xwe çawa dîyarîya şewatê Xudanr'a û dîyarîya xweye paqijbûnê li ber Xudan bona şaşîyê dan. 26Li h'emû civîna zar'êd Îsraêl û li xerîbê nava wanda wê bê baxşandinê, çimkî t'emamîya civînê bêh'emdê xwe şaşî kirîye.

27Lê heger kesek bêh'emdê xwe gune bike bira ew bizineke yek salî bona paqijbûnê dîyarî ke+. 28K'ahînê jî bona kesê bêh'emdê xwe gune kirî k'ewandinê bike, çimkî bê h'emdê xwe li ber Xudan gune kirîye. Ewê bona wî k'ewandinê bike û li wî wê bê baxşandinê. 29Bira qanûneke te hebe bona binelîyê ji zar'êd Îsraêl û bona xerîbê li nava wanda yê ku bê h'emdê xwe gune bike+. 30Lê heger ew kes binelî be, yan xerîb be, ku bi qesta tiştekî bike ew bi vê yekê k'ifirîya Xudan dike, ew kes bira ji nava miletê xweda bê undakirinê+. 31Çimkî ewî xebera Xudan t'exsîr kir û e'mirê wî t'er'iband, ew kes bira bê undakirinê, gunê wî stûyê wî be›».

Cezakirina yê qirş t'op dikir

32Carekê gava zar'êd Îsraêl ber'îyêda bûn, wana merivek dît ku r'oja şemîyê qirş t'op dikir+. 33Yêd ku wextê qirş t'opkirinê ew dîtin, girtin anîne li cem Mûsa, Harûn û t'emamîya civînê 34û ew hiştine bin nobedarîyê, çimkî hê nehatibû safî kirinê, ku çi bînine serê wî+. 35Paşê Xudan gote Mûsa: «Ew meriv bira bê kuştinê, t'emamîya civînê bira wî ji zomê der bide li ber kevira»+. 36T'emamîya civînê ew ji zomê derxiste der û ew dane ber kevira kuştin, çawa ku Xudan e'mirî Mûsa kir.

R'îşîyê p'êşêd k'inca

37Xudan Mûsar'a xeberda û got: 38«Zar'êd Îsraêlr'a xeber de û bêje wan ku ew li nava zur'etêd xweda p'êşê k'incêd xwe r'îşî kin û qeyt'ana şîn p'êşêva kin+. 39Ewê wer'a bibine r'îşî û gava ku hûn wê bibînin hûnê h'emû e'mirêd Xudan bîr bînin û wan biqedînin. Hûnê pey xwestina dilê xwe û ç'e'vêd xwe neçin, bi k'îjanî ku hûn bêe'silîyê dikin, 40bona ku hûn bîr bînin û biqedînin h'emû e'mirêd min û Xwedêyê xwer'a pîroz bin+. 41Ez Xudan Xwedêyê we me, ku hûn ji welatê Misirê derxistin, wekî bibime Xwedêyê we. Ez Xudan Xwedêyê we me»+.

16

Serhildana Qorax, Dat'an û Abîram

16^1•Qoraxê kur'ê Îsharê kur'ê Qohat'ê ji zur'eta Lêwî, xwer'a Dat'an û Abîramê kur'êd Elyab û Onê kur'ê Peletê ji zur'eta R'ûbên hildan+
2û t'evî dusid pêncî merivêd ji zar'êd Îsraêle serwêrêd civînê, bijartîyêd civînê û merivêd nav û deng miqabilî Mûsa r'abûn. 3Li ser Mûsa û Harûn k'om bûn û gotine wan: «Bes e îdî wer'a! T'emamîya civînê, h'emû jî pîroz in û Xudan li nava wanda ye. Lê çima hûn xwe li ser civîna Xudanr'a digirin?»+
4Mûsa bihîst û dever'û k'et+. 5Mûsa Qorax û t'emamîya civîna wîr'a xeberda û got: «Sibê Xudan wê e'yan ke, k'î p'ara wî ye û k'î pîroz e, ewê nêzîkî xwe ke. K'îjanî ku ew bibijêre, wî jî wê nêzîkî xwe ke+. 6Niha vê yekê bikin: Qorax û t'emamîya civîna wî xwer'a agirdanga hildin, 7sibê agir wanda daynin û bixûrê li serda kin daynine li ber Xudan. Ew merivê ku Xudan bibijêre ew e pîroz. Bes e wer'a îdî, zar'êd Lêwî!»+
8Mûsa gote Qorax: «Niha bibihên zar'êd Lêwî, 9Gelo ev yek wer'a hindik e, ku Xwedêyê Îsraêl hûn ji civîna Îsraêl başqe kirin û hûn nêzîkî xwe kirin, bona xebata Pîrozgeha Xudan bikin û li ber civînê bisekinin, xizmetk'arîya wan bikin+? 10Tu û h'emû birayêd teye kur'êd Lêwî t'evî te nêzîkî xwe kirin, lê hûn niha de'wa k'ahîntîyê jî dikin? 11Lema tu û h'emû civîna xweva miqabilî Xudan civîyan ne, Harûn k'î ye, wekî hûn bîna xwe li wî teng dikin?»+
12Û Mûsa şand ku gazî Dat'an û Abîramê zar'êd Elyab kin. Lê wana got: «Em nayên! 13Gelo bes nîne, te em ji welatê ku şîr û hingiv jê dik'işîya derxistin, ku me ber'îyêda qir' kî, serda jî hê dixwazî serwêrîya me bikî+? 14Te em ne birine li e'rdê ku şîr û hingiv jê dik'işe, ne jî em kirine xweyê warê k'ewşen û baxê tirîya. Tu dixwazî ç'e'vêd van meriva derxî? Em nayên!» 15Hingê hêrsa Mûsa r'abû û gote Xudan: «Dîna xwe nede dîyarîya wan! Min qet k'erek jî ji wan hilneda ye û xirabî ji li wan t'u kesî nekirîye»+. 16Mûsa gote Qorax: «Tu û t'emamîya civîna xweva sibê li ber Xudan bisekinin, tu, ew û Harûn. 17Her kes bira agirdanga xwe hilde, bixûrê dayne li ser û bîne li ber Xudan. Her kes agirdanga xwe, awa gotî dusid pêncî agirdangî, usa jî tu û Harûn her kes bi agirdanga xwe». 18Wana her kesî agirdanga xwe hildan agir wanda danîn, bixûr ser wanda kirin û li ber derê Konê Civînê t'evî Mûsa û Harûn sekinîn. 19Û Qorax li ber derê Konê Civînê, miqabilî wan t'emamîya civînê t'op kir. Hingê r'ûmeta Xudan t'emamîya civînêva xuya bû.

20Xudan Mûsa û Harûnr'a xeberda û got: 21«Ji nava vê civînê xwe xewle kin, ku ez nişkêva k'ewa wan bînim»+. 22Lê ewana dever'û k'etin û gotin: «Ya Xwedê, Xwedêyê r'uh'ê her bedenê! Merivekî gune kir hêrsa xwe h'emû civînê r'adikî?»+

23Xudan Mûsar'a xeberda û got: 24«Vê civînêr'a xeber de û bêjê: ‹Ji dora konê Qorax, Dat'an û Abîram dûr k'evin›». 25Mûsa r'abû çû cem Dat'an û Abîram, r'ûspîyêd Îsraêl jî pey wî çûn. 26Ewî civînêr'a xeberda got: «Ji konêd van merivêd hane neheq dûr k'evin û dest nedine t'u tiştêd wan, wekî r'ûyê guneyêd wanda neyêne r'aqetandinê»+. 27Ew ji dora konê Qorax, Dat'an û Abîram dûr k'etin. Dat'an û Abîram jî derk'etin û li ber derê konêd xwe t'evî jinêd xwe, zar'êd xwe û biç'ûkêd xwe sekinîn. 28Mûsa got: «Bi vê yekê hûnê bizanibin ku Xudan ez şandime h'emû van kirina bikim, ku ez xwe serê xwe nakim. 29Heger evana bi mirina ku h'emû meriv dimirin bimirin û feleka wan mîna feleka h'emû meriva be, wekî usa ne Xudan ez ne şandime+. 30Lê heger Xudan tiştekî nebûyî bîne serê wan: E'rd devê xwe veke wan û h'emû tiştêd wan h'ûfî xwe ke û ew saxe-sax bik'evine Dîyarê Mirîya. Hingê hûnê bizanibin wekî van merivana Xudan t'exsîr kirin»+. 31Gava Mûsa ev h'emû xeber ser hevda anîn, e'rdê bin wanda qelişî. 32E'rdê devê xwe vekir û ew, malêd wan, h'emû merivêd Qorax û h'emû hebûka wan h'ûfî xwe kir. 33Ew û h'emû tiştêd wan saxe-sax k'etine Dîyarê Mirîya, e'rdê ew nixamt û ew ji nava civînê hatine hildanê+. 34T'emamîya Îsraêle dor-berê wan ji dengê wan r'evî, got: «Nebe ku e'rd me jî h'ûfî xwe ke!» 35Usa jî agir ji Xudan derk'et û ew dusid pêncî merivêd ku bixûr anîbûn şewitand+.

36Hingê Xudan Mûsar'a xeberda û got: 37«Bêje Êlazarê kur'ê Harûnê k'ahîn bira agirdanga ji nava êgir hilde û k'ozîyê jî bir'êje, çimkî ew hatine pîrozkirinê. 38Agirdangêd van kesêd ku r'ûyê gunê xweda mirin, bira bikine belgêd pe'nkirî bona kiraskirina gorîgehê, çimkî wana ew nêzîkî Xudan kiribû û ew pîroz bibûn. Ewê bibine nîşan bona zar'êd Îsraêl». 39Êlazarê k'ahîn ew agirdangêd sifire ku wan merivêd şewitî dabûn, hildan û ew pe'n kirin bona kiraskirina gorîgehê, 40çawa bîranîn zar'êd Îsraêlr'a, bona ewê xerîb, yê ku ne ji r'ik'inyata Harûn e nêzîk nebe ku bixûrê li ber Xudan vêxe. Wekî usa neyê serê wî çawa ku hate serê Qorax û civîna wî, çawa ku Xudan bi destê Mûsa gotibû wî+.

Serhildan û ceza Îsraêl

41R'ojtira dinê t'emamîya civîna zar'êd Îsraêl bîna xwe li Mûsa û Harûn teng kirin, gotin: «We cime'ta Xudan kuşt». 42Û gava civîn miqabilî wan civîya Mûsa û Harûn berê xwe dane Konê Civînê, va ye e'wr ew nixamtîye û r'ûmeta Xudan xuya bûye. 43Mûsa û Harûn hatine li ber Konê Civînê, 44Hingê Xudan Mûsar'a xeberda û got: 45«Ji nava vê civînê derên û ezê nişkêva k'ewa wan bînim». Ew dever'û k'etin+. 46Mûsa gote Harûn: «Agirdangê hilde, agirê li ser gorîgehê bide ser, bixûrê serda ke û zû her'e nava civînê û bona wan k'ewandinê bike. Çimkî hêrsa Xudan r'abû, xezebê destpêkir!»+
47Anegorî xebera Mûsa, Harûn agirdang hilda û r'evî nava civînê, va ye xezebê nava miletda îdî destpêkirîye. Ewî bixûr kire ser û bona milet k'ewandin kir. 48Harûn li nava mirîya û zêndîya sekinî û xezeb seqir'î+. 49Ji dest xezebê 14700 merî mirin, xêncî ewêd ku r'ûyê Qoraxda mirin. 50Pey wê yekêr'a ku xezeb seqir'î, Harûn veger'îya li cem Mûsa li ber derê Konê Civînê.

17

Şivdara Harûn

17^1Xudan Mûsar'a xeberda û got: 2«T'evî zar'êd Îsraêl xeber de û ji her qebîleke wan, şivdarekê ji her serwêrekî qebîlêd wan hilde, awa gotî donzdeh şivdara. Navê her kesî li ser şivdara wî binivîse. 3Navê Harûn li ser şivdara Lêwî binivîse, çimkî gerekê bona her bave'şîrekî qebîleke wan şivdarek be. 4Û wan dayne pêşberî Sindoqa Şe'detîyê li Konê Civînêda, k'îderê ez weva xuya dibim+. 5Wê bibe ew merivê ku ezê bibijêrim, şivdara wî wê gul de. Bi vî awayî ezê wê bîntengîya zar'êd Îsraêl ber xwe bidime bir'înê, bi k'îjanê ew bîna xwe li we teng dikin». 6Mûsa t'evî zar'êd Îsraêl xeberda û h'emû serwêrêd wan şivdar dane wî, şivdarek ji her serwêrî anegorî qebîlêd wan, awa gotî donzdeh şivdar. Şivdara Harûn jî nava şivdarêd wanda bû. 7Mûsa şivdar danîne li ber Xudan li Konê Civînêda. 8R'ojtira dinê gava Mûsa hate Konê Şe'detîyê, va ye şivdara Harûne ji mala Lêwî gul daye. Ç'e'v bişkiftî ne, gul daye û behîv daye+. 9Mûsa h'emû şivdar ji ber Xudan derxistine li ber h'emû zar'êd Îsraêl. Wana nihêr'în û her kesî şivdara xwe hilda. 10Xudan gote Mûsa: «Dîsa şivdara Harûn dayne li ber Sindoqa Şe'detîyê bona xweyîkirinê, çawa nîşan bona zar'êd r'aberîk'ar, bi vî awayî bîntengîya wanê li ber min biseqir'e û ewê nemirin». 11Çawa ku Xudan e'mir kir Mûsa usa jî kir.

12Zar'êd Îsraêl Mûsar'a xeberdan û gotin: «Va ye em dimirin! Qir'a me tê! Em h'emû unda dibin! 13Her kesê ku nêzîkî Pîrozgeha Xudan be wê bimire. Gelo qir'a me h'emûya wê neyê?»

18

Borcê k'ahîn û lêwî

18^1Xudan gote Harûn: «Tu, kur'êd xwe û malbeta xweva, hûnê cabdarê neheqîya hindava Pîrozgehêda bin. Tu û kur'êd xweva, hûnê cabdarê neheqîya hindava k'ahîntîya xweda bin+. 2Usa jî birayêd xwe ye ji qebîla Lêwî, awa gotî bereka bavê xwe nêzîkî xwe ke. Bira ew ber destê te bin û ter'a qulix kin. Tu û kur'êd xweva gerekê hûnê li ber Konê Şe'detîyê bin+. 3Bira ew nobedarîya te bikin û nobedarîya t'emamîya Kon bikin, ev borcê wan e. Lê nêzîkî hacetêd cîyê pîroz û gorîgehê nebin ku ne ew bimirin ne jî hûn. 4Bira ew t'evî te bin û nobedarîya Konê Civînê bikin, nava h'emû şixulê Konda. Yekî din bira nêzîkî we nebe. 5Bira nobedarîya cîyê pîroz û gorîgehê bikin. Û wê îdî xezeb neyê serê zar'êd Îsraêl+. 6Va ye min birayêd we lêwî ji nava zar'êd Îsraêl hildan, ew bona we çawa p'êşk'êş Xudanr'a hatine dayînê ku şixulê Konê Civînê bikin. 7Lê tu û kur'êd xweva hûn gere k'ahîntîya xwe xweyî kin, nava h'emû şixulê gorîgehêda û usa jî qulixê pişt p'er'dêda. Ez şixulê k'ahîntîyê p'êşk'êşî we dikim, lê gava yekî din nêzîk be wê bê kuştinê»+.

P'ara k'ahîna

8Xudan gote Harûn: «Va ye ez te k'ifş dikim, ku xweyîtîya dîyarîyêd minr'a dayî bikî. Ji h'emû tiştêd pîroze zar'êd Îsraêl ez p'arê didime te û kur'êd te çawa qeyde-qanûna h'eta-h'etayê+. 9Evê bibe p'ara te ji tiştêd here pîroz, ji dîyarîyêd agir: H'emû gorîyêd wan awa gotî her dîyarîya wane nanî, her dîyarîya wane paqijbûnê, her dîyarîya wane bervadayînê, çi ku ewê daynine li ber min. Ewê bona te û kur'êd te yêd here pîroz bin. 10Wê cîyê pîrozda[*] bixwin. Her qisimê nêrîn dikare wê bixwe. Bira ew bona te pîroz be. 11Ev jî p'ara te ye ji dîyarîyêd wan: H'emû dîyarîyêd h'ejandinêye zar'êd Îsraêl, ez wan didime te, kur'êd te û qîzêd teye t'evî te, çawa qeyde-qanûna h'eta-h'etayê. Her kesê paqijî mala teda bira ji wê bixwe+. 12H'emû r'ûnê nûyî herî qenc, h'emû şerava nûye here qenc û genimê pêşîyêyî ku ew didine Xudan ez wan didime te+. 13Berêd deremeta pêşine her tiştî ku e'rdê wanda ne k'îjana ewê Xudanr'a bînin, bira p'ara te be. Her kesê paqijî mala teda dikare wê bixwe+. 14Her tiştê Xudanr'a k'ifşkirî li Îsraêlda bira p'ara te be+. 15Her nixurîyê her bînberî ku bet'inê vedike, ji mêriv û ji h'eywên k'îjan ku wê Xudanr'a bidin, bira p'ara te be. Lê tu gere ji ber nixurîyê mêrivva û ji ber nixurîyê h'eywanê ne h'elalva qîmet bistînî+. 16Yek mehîyêda ji ber wêva bistînî, heqê wê jî ev e: pênc şêkilêd sifire pîrozgehê. Şêkilek bîst gêr e[*]+. 17Lê ji ber nixurîyê boxva yan nixurîyê pêzva yan nixurîyê bizinêva nestîne, ew pîroz in. Xûna wan bir'eşîne gorîgehê û bezê wan jî çawa dîyarîya şewatêye bînxweş bona Xudan bidî+. 18Lê goştê wan bira p'ara te be. Çawa sersîngê h'ejandinê usa jî pîla r'astê bira p'ara te bin+. 19Her dîyarîyêd pîroz ku zar'êd Îsraêl dîyarî Xudan dikin, ez didime te, kur'êd te û qîzêd teye t'evî te, çawa qeyde-qanûna h'eta-h'etayê. Eva peymana xwê ye[*] h'eta-h'etayê li ber Xudan, bona te û bona zur'eta te t'evî te»+. 20Xudan gote Harûn: «E'rdê zar'êd Îsraêlda tu war nabî û p'ara teyê nava wanda t'une be. Ez im p'ara te û warê te nava wanda+.

P'ara lêwîya

21Va ye, ez her deheka Îsraêl, çawa war didime zar'êd Lêwî, ji ber şixulê wanî Konê Civînêva+. 22Bona ku zar'êd Îsraêl nêzîkî Konê Civînê nebin ku wanr'a gune neyê h'esabê û ew nemirin. 23Bira lêwî xwexa şixulê Konê Civînê bikin û xwexa jî cabdarê şaşîyê xwe bin. Eva qeyde-qanûna h'eta-h'etayê ye bona zur'etêd we. Lê li nava zar'êd Îsraêl warê wan wê t'unebe, 24çimkî ez dehekê ku zar'êd Îsraêl dîyarî Xudan dikin, çawa war didime lêwîya. Lema min gote wan: ‹Li nava zar'êd Îsraêl warê wan wê t'une be›».

25Xudan Mûsar'a xeberda û got: 26«lêwîyar'a xeber de û bêje wan: ‹Gava hûn ji zar'êd Îsraêl dehekê bistînin, k'îjan ku min ji wan çawa war da we, hingê ji wê Xudanr'a dîyarî bidin, awa gotî dehêka ji wê dehêkê+. 27Ev dîyarîya we wer'a wê bê h'esabê çawa nan ji bêderê û çawa şerav ji h'ewz. 28Hûn jî usa dîyarî Xudan kin, ji h'emû dehekêd xwe, yêd ku hûnê ji zar'êd Îsraêl bistînin. Û ji wê dîyarîya Xudan bidine Harûnê k'ahîn. 29Ji h'emû p'êşk'êşêd xwe hûn gere h'emû tiştêd here qenc başqe kin û çawa dîyarîya pîroz bidine Xudan›. 30Bêje wan: ‹Pey başqekirina p'ara here qencr'a, çi ku bimîne wê lêwîyar'a bê h'esabê çawa ber ji bêderê û şerav ji h'ewzê›. 31Ew heqê we ye, ji ber şixulê weva li Konê Civînêda. Hûn û malêd we dikarin wê li her cîyî bixwin, 32wer'a gune wê neyê h'esabê, çimkî hûn ya here qenc ji wê didin. Bi vî awayî tiştêd pîroze zar'êd Îsraêl neh'er'imînin wekî hûn nemirin›».

19

Ç'êleka sor

19^1Xudan Mûsa û Harûnr'a xeberda û got: 2«Ev e qeyde-qanûna wê hînkirina ku Xudan e'mir kir, got: bêje zar'êd Îsraêl bira nogineke sore bê qusûre bê lek'e ku ne k'etîye binê nîr bînine li cem te+. 3Wê bidine Êlazarê k'ahîn, bira nogin ji zomê bê derxistinê û li ber ç'e'vêd wî bê serjêkirinê. 4Paşê bira Êlazarê k'ahîn bi t'ilîya xwe ji xûna wê hilde û h'eft cara xûna wê bir'eşîne li alîyê derê Konê Civînê+. 5Nogin li ber ç'e'vêd wî gere bê şewitandinê. Ç'ermê wê, goştê wê, xûna wê û e'deba wê bira bê şewitandinê+. 6Û bira k'ahîn hilde dara erzê, zoxa hûsopê û r'îsê sorê gevez û bavêje li nava agirê noginê+. 7Paşê k'ahîn bira k'incêd xwe bişo û avê xwe ke, hingê ew dikare bik'eve zomê. Lê k'ahîn h'eta êvarê ne paqij e+. 8Yê nogin şewitandî jî bira k'incêd xwe bi avê bişo û avê xwe ke. Lê ew h'eta êvarê ne paqij e. 9Û merivekî paqij bira k'ozîya noginê t'op ke û ji zomê der li cîkî paqij dayne. Civîna zar'êd Îsraêl gere wê xweyî ke bona ava paqijbûnê. Eva h'edîya paqijbûna ji guna ye+. 10Usa jî yê k'ozîya noginê t'opkirî bira k'incêd xwe bişo, lê ew h'eta êvarê ne paqij e. Bira eva bona zar'êd Îsraêl û xerîbê li nava weda bibe qeyde-qanûna h'eta-h'etayê+.

Ava paqijbûnê

11K'ê dest bide cinyazê mêriv ewê h'eft r'oja ne paqij be. 12Ew gere bi ava paqijbûnê li r'oja sisîya û r'oja h'efta xwe paqij ke û wê paqij be. Lê heger ew li r'oja sisîya û r'oja h'efta xwe paqij neke ew paqij nabe+. 13Her kesê ku yê mirî k'eve awa gotî cinyazê mêriv k'eve û xwe paqij neke ew Pîrozgeha Xudan dih'er'imîne. Ew kesa gere ji nava Îsraêlda bê undakirinê çimkî ava paqijbûnê ne hate r'eşandinê li ser wî, ew dimîne ne paqij, nepaqijîya wî hê li ser wî ye+.

14Ev e qanûn: Gava merivek li konda bimire her kesê ku bik'eve kon û her kesê ku îdî konda ye h'eft r'oja wê ne paqij be, 15her derdana vekirî ku qalp'ax r'ind ne ser e, ew ne paqij e+. 16Her kesê ku li deştê li merivekî bi şûr kuştî k'eve yan li yekî bi e'mirê xwe mirî yan li hestûyêd mêriv yan li mezel k'eve h'eft r'oja wê ne paqij be. 17Û bona yêd ne paqij bira ji k'ozîya nogina bona paqijbûnêye şewitandî hildin, bikine derdanê û ava zelal serda kin. 18Merivê paqij bira zoxa hûsopê hilde, wê avêda ke û bir'eşîne ser kon, h'emû hûr-mûr, h'emû merivêd ku li wir bûne û yê ku li hestû, yê kuştî, yê mirî û mezel k'etîye+. 19Merivê paqij bira r'oja sisîya û r'oja h'efta bir'eşîne ser yê ne paqij û li r'oja h'efta wî paqij ke. Ewê k'incêd xwe bişo, avê xwe ke û êvarê wê paqij be+. 20Lê heger yek ne paqij be û xwe paqij neke ew kesa bira ji nava civînê bê undakirinê. Çimkî ew Pîrozgeha Xudan dih'er'imîne, ava paqijbûnê ne hate r'eşandinê li ser wî ew ne paqij e+. 21Bira eva bona wan bibe qeyde-qanûna h'eta-h'etayê. Usa jî yê ava paqijbûnê r'eşandî bira k'incêd xwe bişo û yê ku ava paqijbûnê k'eve wê h'eta êvarê ne paqij be. 22Yê ne paqij çi jî k'eve wê ne paqij be, kesê ku wî tiştî k'eve h'eta êvarê wê ne paqij be»+.

20

Gunê Mûsa û Harûn

20^1Meha yekê t'emamîya civîna zar'êd Îsraêl hate ber'îya Sînê û li Qadêşê milet cî-war bû. Wir Meryem mir û li wir jî hate definkirinê+. 2Av t'une bû bona civînê û ew miqabilî Mûsa û Harûn civîyan+. 3Milet bîna xwe li Mûsa teng dikir û digot: «Xwezî em jî hingê bimirana gava birayêd me li ber Xudan mirin!+
4Çima we civîna Xudan anî li vê ber'îyê? Wekî em û h'eywanê me qir' bin? 5Çima we em ji Misirê derxistin, wekî me bînine li vî cîyê hanî xirab? Ne cîyê çandinê ye, ne cîyê darêd hêjîra, ne baxêd tirîya, ne h'inara, h'eta av jî vir t'une em vexwin!» 6Mûsa û Harûn dûrî cime'tê k'etin, çûne li ber derê Konê Civînê, dever'û k'etin û r'ûmeta Xudan wanva xuya bû+. 7Xudan Mûsar'a xeberda û got: 8«Şivdarê hilde, tu Harûnê birê xweva civînê bicivînin, li ber ç'e'vêd wan qeyêr'a xeberdin ku ew ji xwe avê bide. Û tê bona wan avê ji qeyayê derxî ku civîn û h'eywanêd wan bidî vexwarinê». 9Mûsa şivdara ku li ber Xudan bû hilda, çawa ku Xudan e'mirî li wî kir. 10Hingê Mûsa û Harûn civîn civandine li ber qeyayê û Mûsa gote wan: «Bibihên gelî r'aberîk'ara, dibe ku em ji vî qeyayî wer'a avê derxin?»+
11Mûsa destê xwe bilind kir û bi şivdara xwe du cara qeyê xist û bêh'esab av derk'et, civînê û h'eywanê wan vexwarin. 12Xudan gote Mûsa û Harûn: «Çimkî we bawarîya xwe li min ne anî û pîrozîya min zar'êd Îsraêlva e'yan ne kir, lema hûn vê civînê nabine li e'rdê ku min da wan»+. 13Eva avêd Mêrîbahê[*] bûn k'îderê zar'êd Îsraêl Xudanr'a k'etine de'wê û Xudan pîrozîya xwe wanva e'yan kir.

Edom nahêle ku Îsraêl derbaz be

14Ji Qadêşê Mûsa qasid şandine li cem p'adşê Edomê û got: «Aha dibêje birê[*] te Îsraêl: ‹Tu haş ji h'emû çetinayêd ku r'astî me hatin heyî,+
15ku kal-bavêd me berjêrî Misirê bûn û em li Misirê we'dekî dirêj man. misirîya xirabî li me û kal-bavêd me dikirin+. 16Me hewara xwe li Xudan daxist, Xudan dengê me bihîst, qasid[*] şand û em ji Misirê derxistin. Va ye em li Qadêşê ne, bajarê li ser sînorê te+. 17Ji k'erema xwe bihêle em e'rdê teva derbaz bin, em li deştê ter'a û baxê ter'a derbaz nabin, ne jî emê avê ji bîrêd te vexwin. Emê r'îya p'adşêva[*] her'in, ne veger'ine r'ast ne jî ç'ep, h'eta sînorê te derbaz nebin›»+. 18Lê Edom gote wî: «Tu e'rdê minva derbaz nabî yan na ezê bi şûr derk'evime miqabilî te». 19Zar'êd Îsraêl gotine wî: «Emê r'îya serekeva derbaz bin, heger em yan h'eywanê me ava te vexwin emê heqê te bidine te, t'enê îzinê bide em p'îya derbaz bin, haqas tişt»+. 20Lê ewî got: «Tu derbaz nabî». Edom bi ordîya giran û bi destê zor derk'ete miqabilî Îsraêl. 21Usa Edom îzin ne da ku Îsraêl sînorê wîva derbaz be. Îsraêl dûrî wî k'et+.

Mirina Harûn

22T'emamîya civîna zar'êd Îsraêl ji Qadêşê r'ê k'et hate li ç'îyayê Hor+. 23Li ç'îyayê Hor li ser sînorê t'opraxê Edom Xudan Mûsa û Harûnr'a xeberda û got: 24«Bira Harûn her'e bigihîje cime'ta xwe. Ew naçe li e'rdê ku min da zar'êd Îsraêl, çimkî we li ber avêd Mêrîbahê gotinêd min înk'ar kirin+. 25Harûn û Êlazarê kur'ê wî hilde û wan hilk'işîne li ç'îyayê Horê. 26K'incêd Harûn jê bêxe û wan Êlazarê kur'ê wî ke. Bira Harûn li wir bimire û her'e bigihîje cime'ta xwe»+. 27Mûsa anegorî e'mirê Xudan kir û ew li ber ç'e'vêd t'emamîya civînê hilk'işîyane li ç'îyayê Horê. 28Mûsa k'incêd Harûn jê êxistin û li Êlazarê kur'ê wî kirin. Li wir serê ç'îyê Harûn mir. Mûsa û Êlazar jî ji ç'îyê hatine xarê+. 29T'emamîya civînê fe'm kir wekî Harûn mirîye û sî r'ojî t'emamîya mala Îsraêl şîna wî kir+.

21

Alt'kirina p'adşê E'rad

21^1P'adşê E'radê kenanî ku li Necefê dima, bihîst wekî Îsraêl r'îya At'arîmda tê, t'evî Îsraêl kire şer' û ji wan hêsîr birin+. 2Hingê Îsraêl li ber Xudan ad-qirar kir û got: «Heger tu vî miletî bidî destê min, ezê bajarêd wan wêran kim, wî t'am dîyarî Xudan bikim»+. 3Xudan dengê Îsraêl bihîst û kenanî dane destêd wan. Ew û bajarêd wan wêran kirin, ew t'am dîyarî Xudan kirin. Navê wî cîyî danîn H'orma[*].

Me'rê sifirîn

4Ew ji ç'îyayê Horê r'êk'etin r'îya Be'ra Sorva çûn wekî dora e'rdê Edomva her'in. Sebira cime'tê r'êva t'êrê nekir+. 5Cime'tê miqabilî Xwedê û Mûsa xeberda û got: «Çima we em ji Misirê hevraz derxistin ku ber'îyêda bimirin? Çimkî ne nan heye, ne av heye û ev xwarina hane p'ûç' jî, ku me'dê me jê li hev dik'eve»+. 6Xudan me'rêd je'rdadayî şandine li ser milet û wana milet xist. Gelek merî ji Îsraêl mirin. 7Hingê milet hate li cem Mûsa û got: «Me gune kir ku miqabilî Xudan û te xeberda, r'eca ji Xudan bike ku me'ra dûrî me xe». Û Mûsa bona cime'tê r'eca kir. 8Xudan gote Mûsa: «Xwer'a me'rekî çêke û darva dardake, her kesê me'r lêdayî li wî binihêr'e wê sax bimîne». 9Mûsa me'rekî sifir çêkir, ew darva darda kir. Gava me'r merivekî dixist ewî li me'rê sifir dinihêr'î û sax dima+.

10Zar'êd Îsraêl r'ê k'etin û li Ovot'ê zomêd xwe lêdan+. 11Ji Ovot'ê jî r'ê k'etin û li Îyê-Hahabarîmê li ber'îya pêşberî Mowabê alîyê r'ohilatê zomêd xwe lêdan+. 12Ji wir r'ê k'etin û li newala Zeredê zomêd xwe lêdan+. 13Ji wir jî r'ê k'etin û ber'îyêda wî berî Arnonê ku ji sînorê emorîya der tê, zomêd xwe lêdan. Çimkî Arnon sînorê nava Mowab û emorîya ye+. 14Lema li k'itêba Şer'êd Xudanda[*] tê gotinê:

«Vahêv û nixalêd Arnon li Sûfayê ne,
15usa jî p'êberjêrêd nixala
ku dik'işine jêr h'eta E'rê
û li sînorê Mowabê hildipesêre»+.

16Û ji wir çûne Bêrê. Eva ew bîr bû bona k'îjanî Xudan gote Mûsa: «Cime'tê t'opî li ser hev ke û ezê avê bidime wan».

17Wê hingê Îsraêl eva stirana stira:

«Bîr bide der! Wêr'a bistirên!

18Bîra ku wek'îla ew vedane,
e'silzadeyêd mileta ew k'olane
bi şiv û şivdarêd xwe!»

Ji ber'îyê ew çûne Mat'anayê. 19Ji Mat'anayê jî çûne Nah'alîyêlê, ji Nah'alîyêlê çûne Bamot'ê. 20Û ji Bamot'ê çûne newala deşta Mowabda li serê Pîsgayê, ku li ber'îyê dinihêr'e.

Şer'ê miqabilî Sîxon û Og

21•Wê hingê Îsraêl qasid şandine li cem Sîxonê p'adşê emorîya, got: 22«Îzina te hebe em e'rdê ter'a derbaz bin, em venager'ine deşt û baxa, em avê jî ji bîra venaxwin, emê r'îya p'adşêva[*] her'in h'eta sînorê ter'a derbaz bin»+. 23Lê Sîxon ne hişt ku Îsraêl sînorê wîr'a derbaz be. Sîxon h'emû cime'ta xwe t'op kir û derk'ete miqabilî Îsraêl li ber'îyê, hate Yahasê û t'evî Îsraêl kire şer'. 24Îsraêl ew da ber devê şûr, e'rdê wî ji Arnon h'eta Yaboqê, h'eta zar'êd Amon zeft kir. Çimkî sînorê zar'êd Amon qewatkirî bû+. 25Îsraêl h'emû ev bajar hildan û Îsraêl li h'emû bajarêd emorîyada cî-war bû usa jî H'eşbonê û h'emû dor-berê wêda. 26Çimkî H'eşbon bajarê Sîxonê p'adşê emorîya bû. Ewî t'evî p'adşê Mowabêyî pêşîyê kiribû şer' û t'emamîya e'rdê wî h'eta Arnonê ji destê wî standibû. 27Lema yê mesela salix dikin, dibêjin:

«Werine H'eşbonê, bira ew ava be
û qedîm be bajarê Sîxonê!
28Çimkî agir ji H'eşbonê derk'et,
alav ji bajarê Sîxonê.
H'ûfî xwe kir E'ra Mowabê,
wek'îlêd Arnonêye hêlanêd jorin+.
29Wey li te Mowab!
Tu unda bûyî cime'ta K'imoş[*],
kur'êd xwe dane r'evê,
qîzêd xwe jî dane hêsîrîyê
li Sîxonê p'adşê emorîya+.
30Me ew e'rdê xist,
ji H'eşbonê h'eta Dîbonê.
Me ew h'eta Nofah'ê
ku nêzîkî Mêdebayê ye wêran kirin»+.

31Bi vî awayî Îsraêl li e'rdê emorîyada cî-war bû. 32Wê hingê Mûsa şand ku ce'sûsîya Yazêrê bikin, Îsraêl dor-berêd wê zeft kir û berî emorîyêd ku li wir diman da+
33û veger'îyan li r'îya Başanêda hevraz çûn. Hingê Ogê p'adşê Başanê û t'emamîya miletê wî li Êdreyê derk'ete şêr' miqabilî wan+. 34Xudan gote Mûsa: «Netirse ji wî, çimkî ewî, t'emamîya cime'ta wî û e'rdê wî ez didime destê te. Tê usa bînî serê wî çawa ku te anî serê Sîxonê p'adşê emorîya ku li H'eşbonê dima»+. 35Û Îsraêl ew, kur'êd wî û t'emamîya cime'ta wî qir' kirin, qet yek sax ne hiştin û e'rdê wî zeft kirin.

22

Bilam

22^1Zar'êd Îsraêl r'êk'etin û li deştêd Mowabda alîyê r'ohilata Ûrdunê, pêşberî Erîhayê zomêd xwe lêdan.

2Wê hingê Balaqê kur'ê Sîpor ev h'emû çi ku Îsraêl anî ser emorîya dît+. 3Mowab gelekî ji Îsraêl tirsîya, çimkî ew bê h'esab bû. R'ûyê zar'êd Îsraêlda Mowab xofê da bû. 4Û Mowab gote r'ûspîyêd Midyanê: «Ev cime'ta han her çi ku dora me heye wê bixwe, çawa ku dewar gîhayê çolê leber dike». Balaqê kur'ê Sîpor jî wê hingê p'adşê Mowabê bû. 5Ewî qasid şandine li cem Bilamê kur'ê Beûr li Pit'orê, ku devê ç'emê Firatê ye, e'rdê Binê-E'moda gazî wî kir, got: «Va ye, miletek ji Misirê derk'etîye, r'ûyê e'rdê îdî nixamtîye û ew pêşberî min cî-war bûye+. 6Awa ji k'erema xwe were bona xatirê min nifir'a li wî miletî bike, çimkî ew ji min qewattir e, belkî ezê hingê bikaribim zora wî bibim û ber'dimê ji e'rdê xwe derxim. Çimkî ez zanim duayê te duaye, nifir'a te jî nifir'e»+. 7R'ûspîyêd Mowabê û r'ûspîyêd Midyanê bi p'êşk'êşêd bona sêrbazîyê destêd wanda çûn. Hatine li cem Bilam û xeberêd Balaq wîr'a gilî kirin. 8Ewî gote wan: «Îşev li vir bimînin, ezê caba we bidim çawa ku Xudan minr'a bêje». Wek'îlêd Mowabê cem Bilam man. 9Xwedê hate cem Bilam, got: «Ev merivêd hane cem te, k'î ne?» 10Bilam gote Xwedê: «Balaqê kur'ê Sîpor p'adşê Mowabê ev xeber minr'a şandine: 11‹Va ye miletek ji Misirê derk'etîye û r'ûyê e'rdê nixamtîye. Awa were bona min nifir'a li wî bike, belkî ezê bikaribim miqabilî wî bikime şer' û berî wî dim›». 12Xwedê gote Bilam: «T'evî wan neçe, nifir'a li wî miletî neke, çimkî ew mileta buhurtî ye». 13Bilam sibehê r'abû û gote wek'îlêd Balaq: «Her'ine welatê xwe, çimkî Xudan îzina min ne da ku t'evî we bêm». 14Wek'îlêd Mowabê r'abûn hatine li cem Balaq û gotin: «Bilam qayl nebû t'evî me bê». 15Balaq dîsa ji wan gelektir û ji wan qedirtir wek'îl şandin. 16Ew hatine li cem Bilam û gotinê: «Balaqê kur'ê Sîpor ha got: ‹Ji k'erema xwe, t'exsîr neke, were, 17ezê qedir-hurmeteke mezin bona te bikim û çi ku bêjî ezê bikim, t'enê were bona min nifir'a li vî miletî bike. 18Bilam caba berdestîyêd Balaq da û got: «Dixwazî Balaq mala xwe t'ijî zêr' û zîv bide min ez nikarim ser gotina Xudan Xwedêyê xwer'a derbaz bim ku tiştekî biç'ûk yan mezin bikim+. 19Lê hûn jî îşev li vir bimînin û ezê bizanibim k'a Xudan wê îdî çi bêje min». 20Xwedê şev hate li cem Bilam û gotê: «Heger ev merivana hatine gazî te dikin, r'abe t'evî wan her'e, lê t'enê çi ku ezê ter'a bêjim wê bike». 21Bilam sibehê r'abû t'êr'a k'era xwe girêda û t'evî wek'îlêd Mowab çû. 22Gava Bilam diçû hêrsa Xudan r'abû û milyak'etê Xudan li ser r'ê çawa p'êxem sekinî. Bilam jî k'era xwe dajot, her du xulamêd wî jî t'evî wî bûn. 23K'er milyak'etê Xudan dît, ku li ser r'ê sekinî şûrê wî jî te'zî dêstda, hingê k'er ji r'ê dager'îya û k'ete deştê. Bilam k'erê dixist ku derxe ser r'ê,+
24milyak'etê Xudan li şiver'îya nava baxêd tirîyada sekinîbû, vî alî dîwar bû, wî alî dîwar bû. 25K'erê ku milyak'etê Xudan dît, xwe dîwêrva guhaşt û nigê Bilam jî dîwêrva hate guhaştinê, ewî dîsa lê xist. 26Milyak'etê Xudan jî pêşda çû û cîkî usa teng sekinî ku r'ê t'une bû ne r'ast veger'înine ne jî ç'ep. 27Gava k'erê milyak'etê Xudan dît bin Bilamda mer'ixî, hêrsa Bilam jê r'abû û ewî k'er da li ber şiva. 28Hingê Xudan zarê k'erê vekir û ewê gote Bilam: «Min çi li te kirîye wekî eva sê car e tu min dixî?» 29Bilam gote k'erê: «Çimkî te ez kirime pêk'enî, heger destê minda şûr hebûya minê hema niha jî tu bikuştayî». 30K'erê gote Bilam: «Ez ew k'era te nînim ku tu t'emamîya e'mirê xweda h'eta r'oja îro lê sîyar dibî? Qet bûye wekî ez ha bînime serê te?» Ewî got: «Na». 31Hingê Xudan ç'e'vêd Bilam vekir û ewî milyak'etê Xudan li ser r'ê, şûrê te'zî destê wîda sekinî dît, ta bû û dever'ûya çû. 32Milyak'etê Xudan gote wî: «Bona çi eva sê car e ku tu k'era xwe dixî? Va ye ez ber te bûme p'êxem, çimkî r'îya te li ber min ne r'ast e. 33K'erê ez dîtim û sê cara ji r'îya xwe dager'îya. Heger ewa ji r'ê daneger'îya, min niha e'se tu kuştibûyî û ewa sax hiştibû». 34Bilam gote milyak'etê Xudan: «Min gune kir, çimkî min nizanibû ku tu yî li ser r'ê pêşberî min sekinî. Awa, heger ev yek li ber te xweş nayê, ezê paşda veger'im». 35Milyak'etê Xudan gote Bilam: «T'evî van meriva her'e lê t'enê çi ku ezê bêjime te wê bêje». Bilam t'evî wek'îlêd Balaq çû. 36Gava Balaq bihîst wekî Bilam tê, derk'ete pêşîya wî li Îr-Mowabê, ew li ser lêva sînorê Arnonê ye+. 37Balaq gote Bilam: «Ne min şandine pey te gazî te kir, tu çima ne dihatî cem min? Dibe ez nikaribim bin qencîya te derêm?» 38Bilam gote Balaq: «Va ye ez hatime li cem te, lê ez nikarim xwe serê xwe xeber dim. Çi ku Xudan dayne li ser zarê min wê jî ezê bêjim»+. 39Bilam t'evî Balaq çûne Qîryat-Hûsotê. 40Balaq pez û dewar kirine qurban, Bilam û wek'îlêd t'evî wîr'a şandin. 41Û sibehê Balaq Bilam hilda û ew hilk'işîyane li ser Bamot'-Bae'l û ji wir Bilam p'areke cime'ta Îsraêl dît.

23

P'êxemberîya Bilame e'wlin

23^1Bilam gote Balaq: «Minr'a li vir h'eft gorîgeha çêke, h'eft canega û h'eft berana li vir minr'a hazir ke»+. 2Balaq anegorî gotina Bilam kir. Balaq û Bilam li ser her gorîgehê canegak û beranek dan. 3Bilam gote Balaq: «Tu ber t'evayîşewatê xwe be, ezê her'im, belkî Xudan minva xuya be û çi ku ew minva e'yan ke ezê ter'a bêjim kim». Û ew çû serê t'apekî xikî-xwelî. 4Xwedê Bilamva xuya bû û Bilam gote wî: «Min h'eft gorîgeh çêkirine, canegak û beranek li ser her gorîgehê daye». 5Xudan xeber danî li ser zarê Bilam gotê: «Veger'e li cem Balaq ha bêjê». 6Ew veger'îya li cem Balaq, va ye, ew t'evî h'emû wek'îlêd Mowabê li ber t'evayîşewatê xwe sekinîye. 7Bilam mesela xwe pêşda anî û got:

«Balaq ez ji Aramê anîm,
p'adşê Mowabê ez ji ç'îyayêd r'ohilatê:
‹Were minr'a nifir'a li Aqûb bike,
were li Îsraêl hilê!›
8Ezê çawa nifir'a lê bikim,
wekî Xwedê nifir' lê nekir?
Ezê çawa lê hilêm,
wekî Xudan lê hilnehat+?
9Çimkî ez ji ser serê qeyêva dibînim,
ji ser girava ez wî dinihêr'im,
va ye, miletek başqe dijî,
û minetê t'u miletî nagire+.
10K'ê dikare t'oza Aqûb h'esab ke,
yan axa Îsraêl bijmire?
Xwezî nefsa min bi mirina r'asta bimire,
xwezî axirîya min mîna ya wan be!»+

11Balaq gote Bilam: «Te çi anî serê min? Min tu derxistî li vir ku nifir'a li dijminêd min bikî, lê tu bimbarek dikî!» 12Bilam caba wî da û got: «Çi ku Xudan datîne li ser zarê min ez gere t'enê wê bêjim!»

P'êxembertîya Bilame duda

13Balaq gote wî: «Ji k'erema xwe t'evî min were cîkî din, tê wî ji wir bibînî. Tê t'enê p'areke wî bibînî lê t'emamîya wî tê nebînî, ji wir tê minr'a nifir'a lê bikî». 14Û Balaq ew bire li deşta Sofîmê li ser serê Pîsgayê û h'eft gorîgeh çêkirin. Canegak û beranek li ser her gorîgehê da. 15Ewî gote Balaq: «Li vir ber t'evayîşewatê xwe bisekine ezê jî li wir r'astî Xudan bêm». 16Xudan Bilamva xuya bû û xeber danî li ser zarê wî gotê: «Veger'e li cem Balaq ha bêjê». 17Bilam hate li cem Balaq, va ye, ew t'evî wek'îlêd Mowab li ber t'evayîşewatê xwe sekinîye. Balaq gote wî: «Xudan çi got?» 18Bilam mesela xwe pêşda anî û got:

«R'abe Balaq û bibihê,
guh bide min kur'ê Sîpor!

19Xwedê ne însan e ku derewa bike,
ne jî benî Adem e ku p'oşman be.

Ewî got wê neke?

Xeber da wê neyne sêrî+?

20Va ye, min e'mir stand ku bimbarek kim.

Xwedê bimbarek kir ez nikarim biguhêzim.

21Neheqî li nava Aqûbda ne dîtîye,
xem li nava Îsraêlda k'ifş nekirîye.

Xudan Xwedêyê wî t'evî wî ye,
şabûna bona p'adşê nava wî ye.

22Xwedê ew ji Misirê derxistin.

Qewata wan mîna qewata gayê beyanî ye+.

23Sêrbazî li nava Aqûbda t'uneye,
k'oç'ektî li nava Îsraêlda t'uneye.

Niha wê bêjine Aqûb û Îsraêl:

«Ku Xwedê çi kir»+.

24Awa milet çawa makeşêr r'adibe
û çawa şêr banzdide,
p'al nade h'eta t'alên nexwe
û xûna yêd kuştî venexwe+.

25Balaq gote Bilam: «Ne nifir'a li wî bike, ne jî wî bimbarek ke!» 26Bilam caba Balaq da û got: «Min eva yeka ne gote te: wekî çi ku Xudan bêje min ezê wê bikim?»

27Balaq gote Bilam: «Ji k'erema xwe were ezê te bibime cîkî din, belkî ewê li Xwedê xweş bê û tê ji wir bona min nifir'a li Îsraêl bikî. 28Û Balaq Bilam bire li ser serê P'ihorê, ji k'îderê ber'î dihate k'ifşê. 29Bilam gote Balaq: «Minr'a li vir h'eft gorîgeha çêke, h'eft canega û h'eft berana li vir minr'a hazir ke». 30Balaq anegorî xebera Bilam kir, canegak û beranek li ser her gorîgehê da.

24

P'êxembertîya Bilame sisîya

24^1Bilam dît wekî li Xudan xweş tê Îsraêl bimbarek ke, mîna berê neçû ku sêrbazîyê bike, lê berê xwe da ber'îyê. 2Bilam serê xwe bilind kir û Îsraêl bi qebîlêd xwe cî-warbûyî dît, hingê R'uh'ê Xwedê hate li ser wî+. 3Ewî mesela xwe pêşda anî û got:

«Awa xebera Bilamê kur'ê Beûr,
xebera mêrê ku zelal dibîne.

4Xebera yê ku gotinêd Xwedê dibihê,
yê ku dîtinokêd Yê Herî Zor dibîne,
ç'e'vêd wî têne vekirinê û ew ta dibe.

5Çawa bedew in konêd te Aqûb!

Cî-warêd te Îsraêl!

6Çawa newal ew fire dibin,
çawa baxçê ber devê ç'êm,
çawa ûdêd[*] ku Xudan daç'ikandîye
çawa erzêd devê avê.

7Av ji e'lbêd wî diher'ike,
t'oximê wî r'ind avadayî ye.

P'adşê wî wê Agag[*] derbaztir be,
p'adşatîya wî wê bilind be.

8Xwedê ew ji Misirê derxist.

Qewata wî mîna qewata gayê beyanî ye.

Ewê miletêd dijminêd wî daqurtîne
û hestûyêd wan wê hûrdexweşî ke,
bi tîrêd xwe wê lêxe+.

9Ew telîya, mîna şêr velezîya,
çawa makeşêrê kes nikare ewî r'ake.

K'ê te bimbarek ke, wê bimbarek be,
k'ê nifir'a li te bike, wê nifir'ê li wî be+.

10Hingê hêrsa Balaq li Bilam r'abû, ewî destêd xwe hev xistin û Balaq gote Bilam: «Min gazî te kir ku nifir'a li dijminêd min bikî, lê dewsê eva sê car e te ew bimbarek kirin+. 11Niha bir'eve her'e cîyê xwe! Min got ezê qedir-hurmeta mezin bona te bikim, lê va ye Xudan ew yek ji destê kir». 12Bilam gote Balaq: «Ne min qasidêd ter'a jî xeberda û got, k'îjan ku te şandibûne li cem min: 13‹Dixwazî Balaq mala xwe t'ijî zêr' û zîv bide min, ez nikarim ser gotina Xudanr'a derbaz bim, ku tiştekî qenc yan xirab bi xwestina xwe bikim. Çi ku Xudan bêje, ezê wê bêjim›. 14Niha ez diçime li cem miletê xwe, were ezê ter'a bêjim, ku r'ojê bên ev milet wê çi bîne sêrê miletê te».

P'êxembertîya Bilame çara

15Ewî mesela xwe pêşda anî û got:

«Awa xebera Bilamê kur'ê Beûr,
xebera mêrê ku zelal dibîne.
16Xebera yê ku gotinêd Xudan dibihê,
yê ku haş ji zanebûna Yê Herî Jorin heye,
yê ku dîtinokêd Yê Herî Zor dibîne,
ç'e'vêd wî têne vekirinê û ew ta dibe.
17Ez wî dibînim, lê ne niha,
li wî dinihêr'im, lê ne nêzîk.
Steyrkê ji Aqûb derk'eve,
şiva p'adşatîyê wê ji Îsraêl pêşda bê,
wê cênîka Mowab hûrdexweşî ke,
h'emû zar'êd Şêt' qir' ke+.
18Edomê bibe war,
Sêhîrê bibe warê dijminêd xwe,
Îsraêl jî wê ser k'eve+.
19Ji Aqûb h'akimê derk'eve
û yêd ji bajêr mayî wê qir' ke».

20Bilam Amalêk dît, mesela xwe pêşda anî û got:

«Miletê lapî pêş Amalêk bû,
lê axirîya wî qir'bûn e»+.

21Qênî dît, mesela xwe pêşda anî û got:

«Cî-warê te qedîm e,
hêlîna te li ser qeyayê hatîye danînê+.

22Qayînîyê bê qir'kirinê,
gava Aşûr te hêsîr bibe».

23Bilam mesela xwe pêşda anî û got:

«K'ê wê sax bimîne gava Xwedê vê yekê bike?

24Gemîyê ji K'ît bên,
wê Aşûr û Eber bizêrînin,
lê ew xwexa jî wê bê undakirinê»+.

25Bilam r'abû û veger'îya çû cîyê xwe, Balaq jî r'îya xweda çû.

25

Bêe'silîya Îsraêl t'evî Bae'l-P'ihor

25^1Îsraêl li Şîttîmê dima ku milet destpêkir t'evî qîzêd Mowab bêe'silî kir+. 2Wana milet t'eglîfî qurbanêd h'eykelêd xwe kirin, milet xwar û li ber h'eykelêd wan ta bû+. 3Îsraêl Bae'l-P'ihorva[*] hate girêdanê. Hingê hêrsa Xudan li Îsraêl r'abû+. 4Xudan gote Mûsa: «H'emû serwêrêd milet hilde û wan ber te'vê li ber Xudan daliqîne. Hingê alava hêrsa Xudan wê li Îsraêl dayne+. 5Mûsa gote h'akimêd Îsraêl: «Her kes ji we, wan merivêd xwe bikujin, k'îjan ku Bae'l-P'ihorva hatine girêdanê». 6Va ye yekî ji zar'êd Îsraêl, li ber ç'e'vê Mûsa û t'emamîya civîna zar'êd Îsraêl, gava ew li ber derê Konê Civînê digirîyan, hat jineke midyanî anî mala xwe. 7Pînhasê kur'ê Êlazarê kur'ê Harûnê k'ahîn ev yek ku dît, ji nava civînê r'abû, r'imek girte destê xwe,+
8ew pey li wî îsraêlî çû k'ete konê wî û r'im zikê her duyar'a kir, zikê îsraêlî jî jinê jî. Hingê bela li nava Îsraêlda seqir'î+. 9Ji dest belayê 24000 merî mirin.

10Xudan Mûsar'a xeberda û got: 11«Pînhasê kur'ê Êlazarê kur'ê Harûnê k'ahîn hêrsa min ji zar'êd Îsraêl veger'and, çimkî ewî bi xîreta min nav wanda xîret kir û min zar'êd Îsraêl ji k'umr'eşîya xwe qir' nekir. 12Lema bêjî wî: ‹Va ye ez peymana xwe ye e'dilayê t'evî wî girêdidim,+
13ewê bona wî û bona zur'eta wî pey wîr'a bibe peymana k'ahîntîya h'eta-h'etayê. Çimkî ewî bona Xwedêyê xwe kire xîret û bona zar'êd Îsraêl k'ewandin kir›»+.

14Navê îsraêlîyê kuştî, yê ku t'evî jina midyanî hatibû kuştinê Zîmrî bû, kur'ê Salûyê serwêrê olk'a şimh'ûnîya. 15Navê jina midyanîye kuştî jî K'ozbî bû, qîza Sûrê serwêrê qebîla olk'eke midyanî+.

16Xudan Mûsar'a xeberda û got: 17«T'evî midyanîya dijminatîyê bajon û qir'a wan bînin+. 18Çimkî wana bi mixenetîyê dijminatî wer'a ajotin û hûn xapandin, nava wê qewimandina P'ihor û xûşka wan K'ozbîya qîza serwêrê midyanîda, ya ku r'ûyê P'ihorda r'oja belayê hate kuştinê».

26

Navjimara dudaye zar'êd Îsraêl

26^1Pey belêr'a Xudan gote Mûsa û Êlazarê kur'ê Harûnê k'ahîn: 2«T'emamîya civîna zar'êd Îsraêl her kesê ku eskerîyêr'a hazir e, ji bîstsalîyê jortir e, anegorî olk'êd wan yeko-yeko bijmirin»+. 3Mûsa t'evî Êlazarê k'ahîn li deştêd Mowabda, nêzîkî Ûrdunê, pêşberî Erîhayê wanr'a xeber da û got: 4«Ji bîstsalîyê jortir bijmirin», çawa ku Xudan t'emî li Mûsa kir. Zar'êd Îsraêle ku ji e'rdê Misirê derk'etin, ev in: 5R'ûbên nixurîyê Îsraêl bû. Ev in zar'êd R'ûbên: Ji Henox malbeta henoxî. Ji Pallû malbeta pallûyî+. 6Ji Hesrûn malbeta hesrûnî. Ji K'armî malbeta k'armî+. 7Eva malbetêd r'ûbênîya ne û h'esabê wan jî 43730 nefs bûn+. 8Kur'ê Pallû: Elyab bû. 9Ev in kur'êd Elyab: Nimûyêl, Dat'an û Abîram. Eva ew Dat'an û Abîramê bijartîyêd civînê bûn, yêd ku r'abûne miqabilî Mûsa û Harûn li nava civîna Qorax da, gava ku ew r'abûne miqabilî Xudan+. 10Hingê e'rdê devê xwe vekir û ew t'evî Qorax h'ûfî xwe kirin. Ev civîna unda bû, gava êgir ew dusid pêncî merî h'ûfî xwe kirin û ew bûne nîşan+. 11Lê zar'êd Qorax nemirin+.

12Ev in zar'êd Şimh'ûn malbetêd xweva: Ji Nimûyêl malbeta nimûyêlî. Ji Yamîn malbeta yamînî. Ji Yaxîn malbeta yaxînî+. 13Ji Zerah malbeta zerahî. Ji Şawûl malbeta şawûlî. 14Eva malbetêd şimh'ûnî ne: 22200 nefs+.

15Ev in zar'êd Gad malbetêd xweva: Ji Sipon malbeta siponî. Ji Haggî malbeta haggî. Ji Şûnî malbeta şûnî+. 16Ji Oznî malbeta oznî. Ji E'rî malbeta e'rî. 17Ji Arod malbeta arodî. Ji Arêlî malbeta arêlî. 18Eva malbetêd zar'êd Gad in û h'esabê wan jî 40500 nefs bûn+.

19Zar'êd Cihûda: Er û Onan bûn. Lê Er û Onan li e'rdê Kenanêda mirin+. 20Ev in zar'êd Cihûda malbetêd xweva: Ji Şêlah malbeta şêlanî. Ji Pêrês malbeta pêrêsî. Ji Zerah malbeta zerahî. 21Ev in zar'êd Pêrês: Ji Hesrûn malbeta hesrûnî. Ji Hamûl malbeta hamûlî. 22Eva malbetêd Cihûda ne û h'esabê wan jî 76500 nefs bûn+.

23Ev in zar'êd Îsaxar malbetêd wanva. Ji T'ola malbeta t'olayî. Ji Pûa malbeta pûnî+. 24Ji Yaşûv malbeta yaşûvî. Ji Şîmron malbeta şîmronî. 25Eva malbetêd Îsaxar in û h'esabê wan jî 64300 nefs bûn+.

26Ev in zar'êd Zebûlon malbetêd xweva. Ji Serêd malbeta serdî. Ji Êlon malbeta êlonî. Ji Yalyêl malbeta yalyêlî+. 27Eva malbetêd zebûlonî in û h'esabê wan jî 60500 nefs bûn+.

28Ev in zar'êd Ûsiv malbetêd xweva. Minaşe û Efrayîm+. 29Ev in zar'êd Minaşe: Ji Maxîr malbeta maxîrî. Ji Maxîr Gîle'd bû. Ji Gîle'd malbeta gîle'dî+. 30Ev in zar'êd Gîle'd: Ji Îyezer malbeta îyezerî. Ji Xêleq malbeta xêleqî. 31Ji Asrîyêl malbeta asrîyêlî. Ji Şexem malbeta şexemî. 32Ji Şimîda malbeta şimîdayî. Ji H'êfer malbeta h'êferî. 33Lê kur'êd Silofh'adê H'êfer t'une bûn, t'enê qîzêd wî hebûn. Ev in navêd qîzêd Silofh'ad: Mah'la, Noha, H'ogla, Mîlk'a û T'îrsa+. 34Eva malbetêd Minaşe ne û h'esabêd wan jî 52700 nefs bûn+.

35Ev in zar'êd Efrayîm malbetêd xweva: Ji Şût'elah' malbeta şût'elah'î. Ji Bek'ir malbeta bek'rî. Ji T'ah'an malbeta t'ah'anî+. 36Ev in zar'êd Şût'elah'. Ji E'ran malbeta e'ranî. 37Eva malbetêd zar'êd Efrayîm in û h'esabê wan jî 32500 nefs bûn. Eva zar'êd Ûsiv in malbetêd wanva+.

38Ev in zar'êd Binyamîn malbetêd wanva: Ji Bela malbeta belî. Ji Aşbêl malbeta aşbêlî. Ji Ah'îram malbeta ah'îramî+. 39Ji Şifûfam malbeta şifûfamî. Ji H'ûfam malbeta h'ûfamî. 40Ev in zar'êd Bela: Ard û Ne'man. Ji Ard malbeta ardî. Ji Ne'man malbeta ne'manî. 41Eva zar'êd Binyamîn in malbetêd xweva. H'esabê wan jî 45500 nefs bûn+.

42Ev in zar'êd Dan malbetêd xweva: Ji Şûh'am malbeta şûh'amî. Eva malbeta Dan e anegorî malbetêd xwe+. 43H'esabê t'emamîya malbeta şûh'amî 64400 nefs bûn+.

44Ev in zar'êd Aşêr malbetêd xweva: Ji Îmna malbeta îmnayî. Ji Îşwî malbeta îşwîyî. Ji Birîha malbeta birîhayî+. 45Ev in zar'êd Birîha: Ji H'eber malbeta h'eberî. Ji Malk'îyêl malbeta malk'îyêlî. 46Navê qîza Aşêr jî Serax bû. 47Eva malbetêd zar'êd Aşêr in. H'esabê wan jî 53400 nefs bûn+.

48Ev in zar'êd Neftelî malbetêd xweva: Ji Yasyêl malbeta yasyêlî. Ji Gûnî malbeta gûnî+. 49Ji Yêser malbeta yêsrî. Ji Şîllêm malbeta şîllêmî. 50Eva malbetêd Neftelî ne anegorî malbetêd xwe. H'esabê wan jî 45400 nefs bûn+.

51H'esabê zar'êd Îsraêl 601730 nefs bûn+.

52Xudan Mûsar'a xeberda û got: 53«Bira e'rd anegorî h'esabê navê wan çawa war bê p'arevekirinê+. 54K'oma mezinr'a war ze'fî bidê, k'oma biç'ûkr'a war hindikî bidê. Her kesîr'a anegorî h'esabê wan bira war bê dayînê+. 55T'enê bi p'eşk avîtinê bira e'rd bê p'arevekirinê. Anegorî navêd qebîlêd kal-bavêd wan ew bira war bistînin. 56Bi p'eşk avîtinê bira war bê p'arevekirinê çawa yê mezinr'a usa jî yê biç'ûkr'a».

57•Ev in lêwîyêd anegorî malbetêd xwe jimartî: Ji Gêrşon malbeta gêrşonî. Ji Qohat' malbeta qohat'î. Ji Mêrarî malbeta mêrarî. 58Eva malbetêd lêwî ne: Malbeta lîbnî, malbeta hêbronî, malbeta mah'lî, malbeta mûşî, malbeta qoraxî. Qohat'r'a E'mram bû. 59Lê navê jina E'mram Yok'ebed bû, qîza Lêwî ya ku Lêwîr'a li Misirê bibû. Ewê E'mramr'a Harûn, Mûsa û Meryema xûşka wan anîn. 60Harûnr'a Nadab, Abîhû, Êlazar û Ît'amar bûn+. 61Lê Nadab û Abîhû mirin, gava wan şaş[*] agir li ber Xudan dan+. 62H'esabê lêwî, h'emû qisimê nêrînî ji yekmehê jortir 23000 nefs bûn. Ew t'evî zar'êd Îsraêl ne hatine jimarê, çimkî nava zar'êd Îsraêl wanr'a war ne hate dayînê+.

63Ev in zar'êd Îsraêle ku Mûsa t'evî Êlazarê k'ahîn li deştêd Mowabêda, nêzîkî Ûrdunê, pêşberî Erîhayê jimartin. 64Lê li nava vanda qet merivek ji zar'êd Îsraêl t'une bû, ku Mûsa û Harûnê k'ahîn ber'îya Sînayêda ew jimartibûna. 65Çimkî Xudan bona wan got: «Ewê e'se li ber'îyêda bimirin». Û tu kes ji wan ne ma, pêştirî K'alêbê kur'ê Yifûneh û Yêşûyê kur'ê Nûn+.

27

Qîzêd Silofh'ad

27^1•Qîzêd Silofh'adê H'êferê kur'ê Gîle'dê Maxîrê kur'ê Minaşeyê ji malbeta Minaşeyê kur'ê Ûsiv hatin. Ev bûn navêd wan: Mah'la, Noha, H'ogla, Mîlk'a û T'îrsa+. 2Evana li ber Mûsa, Êlazarê k'ahîn, serwêra û temamîya civînê li ber derê Konê Civînê sekinîn û gotin: 3«Bavê me ber'îyêda mir, lê ew ne nava wê k'omêda bû, k'îjan ku miqabilî Xudan civîya bûn, awa gotî civîna Qorax. Lê bona gunê xwe mir û kur'êd wî t'unebûn+. 4Çima navê bavê me ji nava malbeta wî gere bê hildanê, wekî kur'êd wî t'unene? Ji nava birayêd bavê me, milk' bide me»+. 5Mûsa şixulê wan danî li ber Xudan.

6Xudan Mûsar'a xeberda û got: 7«Qîzêd Silofh'ad r'ast dibêjin. Milk' bide wan ji nava birayêd bavê wanda ku war bin, awa gotî warê bavê wan derbazî ser wan ke. 8Û zar'êd Îsraêlr'a xeber de, bêje: ‹Gava yek bimire û kur'ê wî t'une be, hingê warê wî bira derbazî qîza wî be. 9Lê heger qîz jî t'une, hingê warê wî bidine birayêd wî. 10Lê heger bira jî t'unene, hingê warê wî bidine apêd wî. 11Lê heger ap jî t'unene, hingê warê wî bidine pismamê wîyî nêzîk ji malbeta wî ku ew lê war be. Bira ev bona zar'êd Îsraêl bibe qeyde-qanûna heqîyê, çawa ku Xudan e'mirî Mûsa kir›»+.

Yêşû cîyê Mûsa digire

12Xudan gote Mûsa: «Hilk'işe li ser vî ç'îyayê hanî ji ç'îya-banîyêd Abarîm û dîna xwe bide wî e'rdê ku ezê bidime zar'êd Îsraêl+. 13Û gava wî bibînî, hingê tê jî her'î bigihîjî cime'ta xwe, mîna Harûnê birê xwe+. 14Çimkî we ber'îya Sînêda guhdarîya min nekir, dema qalme-qalma civînê, ser avê we pîrozîya min li ber ç'e'vêd wan ne da k'ifşê». (Eva avêd Mêrîbahê ne li Qadêşê ber'îya Sînda)+.

15Mûsa Xudanr'a xeberda û got: 16«Bira Xudan Xwedêyê r'uh'ê her bedenî li ser vê civînêr'a merivekî k'ifş ke,+
17wekî r'êberîyê wan bike û ç'e'vê wî ser k'etin û derk'etina wan be, ku civîna Xudan nebe mîna pezê bê şivan»+. 18Xudan gote Mûsa: «Xwer'a Yêşûyê kur'ê Nûn, merivê ku R'uh'ê min têda ye, hilde. Destê xwe dayne li ser wî,+
19wî li ber Êlazarê k'ahîn û li ber t'emamîya civînê bide sekinandin û li ber ç'e'vêd wan wî k'ifş ke+. 20Ji serwêrîya xwe bide wî ku t'emamîya civîna zar'êd Îsraêl guh bide wî+. 21Ew gere li ber Êlazarê k'ahîn bisekine. Êlazarê bona wî qirara Ûrîm[*] li ber Xudan bipirse. Anegorî wê qirarê ew gere derk'evin û anegorî wê ew gere bên, ew û t'emamîya zar'êd Îsraêl awa gotî t'emamîya civînê». 22Û Çawa ku Xudan e'mir li Mûsa kiribû, ewî usa jî kir. Ewî Yêşû hilda û ew li ber Êlazarê k'ahîn û t'emamîya civînê da sekinandinê. 23Mûsa destêd xwe danîne li ser wî û ew k'ifş kir, çawa ku Xudan pê Mûsa gotibû.

28

Dîyarîya t'evayîşewatêye her r'oj

28^1•Xudan Mûsar'a xeberda û got: 2«E'mirî zar'êd Îsraêl ke û bêje wan: ‹Haş ji xwe hebin ku qurbana min, nanê minî bona dîyarîya mine şewatêye bînxweş, we'deda bidin›+. 3Û bêje wan: ‹Va ye dîyarîya şewatê ku hûn gere Xudanr'a bidin: du berxêd yek salîye bê qusûr her r'oj, bona dîyarîya t'evayîşewatê her t'im bidin. 4Berxekî sibehê bidin û berxê duda jî berê êvarê bidin 5û çawa dîyarîya nanî p'areke ji deha p'arê êfayê[*] arê xas, t'evî p'areke ji çar p'arê hînê[*] r'ûnê lêdayîda, stirayî bide. 6Eva dîyarîya t'evayîşewatêye her t'im e, mîna ya ku li ç'îyayê Sînayê Xudanr'a çawa dîyarîya şewatêye bînxweş hatibû dayînê. 7Ev e dîyarîya serdakirina wê: P'areke ji çar p'arê hînê şerav bona her berxî li cîyê pîroz çawa dîyarîya serdakirinê bira Xudanr'a bê r'êtinê. 8Berxa duda t'evî dîyarîya nanî û t'evî dîyarîya serdakirinê mîna ya sibehê li berê êvarê bidin. Wê çawa dîyarîya şewatêye bînxweş Xudanr'a bidin.

Dîyarîya t'evayîşewatêye r'oja şemîyê

9Li r'oja şemîyê du berxêd yek salîye bê qusûr t'evî p'areke çapêye[*] ji deha dudu arê xasî r'ûnda stirayî çawa dîyarîya nanî û dîyarîya wêye serdakirinê bidin. 10Eva dîyarîya t'evayîşewatêye her şemî ye, li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a+.

Dîyarîya t'evayîşewatêye her meh

11Serê her mehêd xwe Xudanr'a çawa dîyarîya t'evayîşewatê: Du canega, beranekî, h'eft berxêd yeksalîye bê qusûr bidin+. 12P'areke çapêye ji deha sisê arê xasî r'ûnda stirayî bona her canegakî, çawa dîyarîya nanî û p'areke çapêye ji deha dudu arê xasî r'ûnda stirayî bona berên çawa dîyarîya nanî bidin. 13P'areke çapêye ji deha yek arê xasî r'ûnda stirayî bona her berxî çawa dîyarîya nanî bidin. Eva dîyarîya t'evayîşewatêye bînxweşe, dîyarîya şewatê ye Xudanr'a. 14Eva dîyarîya serdakirina wê ye: Nîv hîn şerav bona canegê, p'areke hînê ji sisîya yek bona berên û p'areke hînê ji çara yek bona berxê bidin. Eva dîyarîya t'evayîşewatêye mehê ye bona her mehê salê. 15Nêrîkî bona dîyarîya paqijbûnê Xudanr'a bidin, li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a.

Cejina Derbazbûnê

16•Çardehê meha yekê r'oja Cejina Derbazbûnê ye bona Xudan+. 17Û panzdehê wê mehê jî cejin e. H'eft r'oja hûn gere nanê şkeva bixwin+. 18R'oja e'wlin civata pîroz e, t'u şixulî nekin. 19Dîyarîya şewatê, dîyarîya t'evayîşewatê Xudanr'a bidin, awa gotî, du canega, beranekî û h'eft berxêd yeksalî. Ew gere bê qusûr bin. 20Û usa jî dîyarîya wane nanî ji arê xasî r'ûnda t'evdayî. P'areke çapêye ji deha sisê bona canega û p'areke çapêye ji deha dudu bona berên, 21p'areke çapêye ji deha yek bona wan her h'eft berxî bidin. 22Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê bona afûkirina xwe bidin. 23Vê gere li ser dîyarîya t'evayîşewatêye sibehêr'a, awa gotî dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a bidin. 24Her r'oj ji wan h'eft r'oja ha bikin. Ev nanê dîyarîya şewatêyî bînxweş e Xudanr'a. Wê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a bidin. 25Û r'oja h'efta dîsa wer'a civata pîroz be. T'u şixulî nekin.

Cejina H'eftîya

26•Li r'oja deremetêd pêşin jî gava hûn dîyarîya nanê e'wlin Xudanr'a wextê Cejina H'eftîya bînin, bira wer'a dîsa civata pîroz be, t'u şixulî nekin. 27Hûn gere dîyarîya t'evayîşewatê çawa dîyarîya bînxweş Xudanr'a bidin, awa gotî: Du canega, beranekî û h'eft berxêd yek salî. 28Û usa jî dîyarîya wane nanîye ji arê xasî r'ûnda stirayî: P'areke çapêye ji deha sisê bona her canegayî, p'areke çapêye ji deha dudu jî bona berên, 29p'areke çapêye ji deha yek jî bona her h'eft berxa bidin. 30Nêrîkî jî bona k'ewandina xwe bidin. 31Vê û dîyarîya wêye serdakirinê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a û dîyarîya wêye nanîr'a bidin. Ew gere bê qusûr bin.

29

Dîyarîya Cejina Bor'îya

29^1Yekê meha h'efta bona we bira civîna pîroz be, t'u şixulî nekin. Bira ew r'oja bor'î lêdanê be+. 2Canegakî, beranekî û h'eft berxêd yeksalîye bê qusûr Xudanr'a dîyarîya t'evayîşewatêye bînxweş bidin. 3Usa jî dîyarîya wane nanî ji arê xasî r'ûnda stirayî. P'areke çapêye[*] ji deha sisê bona canega, p'areke çapêye ji deha dudu bona berên, 4P'areke çapêye ji deha yek jî bona her berxê ji her h'eft berxa bidin. 5Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê bona afûbûna xwe bidin. 6Vana li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her mehêr'a û dîyarîya wêye nanîr'a, dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a û dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wane serdakirinêr'a anegorî qanûnê bidin. Eva dîyarîya şewatêye bînxweş e Xudanr'a.

Dîyarîya dehê meha h'efta

7Dehê meha h'efta jî bona we bira civîna pîroz be, nefsa xwe bişkênin û t'u şixulî nekin+. 8Canegakî, beranekî û h'eft berxêd yeksalîye bê qusûr Xudanr'a dîyarîya t'evayîşewatêye bînxweş bidin. 9Û usa jî dîyarîya wane nanî ji arê xasî r'ûnda t'evdayî. P'areke çapêye ji deha sisê bona canega, p'areke çapêye ji deha dudu bona berên. 10P'areke çapêye ji deha yek jî bona her berxê ji wan her h'eft berxa bidin. 11Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya paqijbûnêye k'ewandinêr'a[*], dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a û dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wane serdakirinêr'a bidin.

Cejina H'olikçêkirinê

12•Panzdehê meha h'efta jî bona we bira civîna pîroz be, t'u şixulî nekin û h'eft r'oja Xudanr'a cejinê bikin+. 13Dîyarîya t'evayîşewatê, dîyarîya şewatêye bînxweş Xudanr'a bidin: Sêzdeh canega, du berana û çardeh berxêd yeksalîye bê qusûr bidin. 14Û usa jî dîyarîya wane nanî ji arê xasî r'ûnda stirayî: Wan sêzdeh canegar'a her yekêr'a p'areke çapêye ji deha sisê, wan her du beranar'a her yekêr'a p'areke çapêye ji deha dudu, 15wan çardeh berxar'a her yekêr'a p'areke çapêye ji deha yek bidin. 16Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a, dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a bidin.

17Li r'oja duda: Donzdeh canega, du berana û çardeh berxêd yeksalîye bê qusûr bidin. 18Û usa jî dîyarîya wane nanî, dîyarîya wane serdakirinê bona canega, berana û berxa anegorî h'esabê wan û qanûnê bidin. 19Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a, dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wane serdakirinêr'a bidin.

20Li r'oja sisîya: Yanzdeh canega, du berana û çardeh berxêd yeksalîye bê qusûr bidin. 21Û usa jî dîyarîya wane nanî, dîyarîya wane serdakirinê bona canega, berana û berxa anegorî h'esabê wan û qanûnê bidin. 22Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a, dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a bidin.

23Li r'oja çara: Dehe canega, du berana û çardeh berxêd yeksalîye bê qusûr bidin. 24Û usa jî dîyarîya wane nanî, dîyarîya wane serdakirinê bona canega, berana û berxa anegorî h'esabê wan û qanûnê bidin. 25Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a, dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a bidin.

26Li r'oja pênca: Nehe canega, du berana û çardeh berxêd yeksalîye bê qusûr bidin. 27Û usa jî dîyarîya wane nanî, dîyarîya wane serdakirinê bona canega, berana û berxa anegorî h'esabê wan û qanûnê bidin. 28Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a, dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a bidin.

29Li r'oja şeşa: H'eyşt canega, du berana û çardeh berxêd yeksalîye bê qusûr bidin. 30Û usa jî dîyarîya wane nanî, dîyarîya wane serdakirinê bona canega, berana û berxa anegorî h'esabê wan û qanûnê bidin. 31Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a, dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a bidin.

32Li r'oja h'efta: H'eft canega, du berana û çardeh berxêd yeksalîye bê qusûr bidin. 33Û usa jî dîyarîya wane nanî, dîyarîya wane serdakirinê bona canega, berana û berxa anegorî h'esabê wan û qanûnê bidin. 34Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a, dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a bidin.

R'oja h'eyşta

35R'oja h'eyşta bira bona we civîna pîroz be, tu şixulî nekin. 36Dîyarîya t'evayîşewatê, dîyarîya şewatêye bînxweş Xudanr'a bidin: Canegakî, beranekî û h'eft berxêd yeksalîye bê qusûr bidin. 37Û usa jî dîyarîya wane nanî, dîyarîya wane serdakirinê bona canegê, beran û berxê anegorî h'esabê wan û qanûnê bidin. 38Usa jî nêrîkî çawa dîyarîya paqijbûnê li ser dîyarîya t'evayîşewatêye her t'imr'a, dîyarîya wêye nanîr'a û dîyarîya wêye serdakirinêr'a bidin.

39Van bona Xudan cejinêd xweda çawa dîyarîyêd xweye t'evayîşewatê, dîyarîyêd xweye nanî, dîyarîyêd xweye serdakirinê û dîyarîyêd xweye heleqetîyê li ser sozêd xwer'a û dîyarîyêd xweye r'ezedilîyêr'a bidin›»+. 40Mûsa h'emû çi ku Xudan e'mirî li wî kiribû, gote zar'êd Îsraêl.

30

Ad-qirar

30^1Mûsa serwêrêd qebîlêd zar'êd Îsraêlr'a xeberda û got: «Ev e xebera ku Xudan e'mir kir: 2‹Gava mêrek li ber Xudan ad-qirar bike yan sond bixwe ku borcekî hilde li ser xwe, ew gere îdî xebera xwe net'er'ibîne, lê her tişt çi ku ji devê wî derk'etîye, gerekê bîne sêrî+.

3Lê gava jinek li mala bavê xwe, cahiltîya xweda li ber Xudan ad-qirar ke ku borcekî hilde li ser xwe 4û bavê wê jî bona ad-qirar û borcê wêyî hildayî li ser xwe bibihê, dengê xwe neke, hingê h'emû ad-qirarêd wê û h'emû borcê hildayîye li ser xwe, dimînin. 5Lê heger bavê wê li wê r'oja ku bibihê îzina wê nede, hingê h'emû ad-qirarêd wê û borcêd wêye li ser, r'esît dibin. Xudan wê bibaxşîne wê, çimkî bavê wê îzin ne daye wê.

6Lê heger ew mêr ke û ad-qirarêd wê û xeberêd devê wêye bê h'emdê xwe gotî, li ser wê ne, 7li wê r'oja ku mêrê wê bibihê û dengê xwe neke, hingê ad-qirarêd wê û borcê wêye hildayî li ser xwe, dimînin. 8Lê heger mêrê wê bibihê û xût wê r'ojê îzina wê nede, hingê ew r'esît dike ad-qirarê li ser wê û xeberêd devê wêye bê h'emdê xwe gotî. Xudan wê bibaxşîne wê.

9Lê ad-qirarê jinebîyê yan mêrberdayê, her borcê ku wê hilda ye li ser xwe, li ser wê bimîne.

10Lê heger jinek li mala mêrê xweda ad-qirar kirîye yan borc bi sond hilda ye li ser xwe, 11mêrê wê bibihê, dengê xwe neke û îzina wê bide, hingê h'emû ad-qirarêd wê û h'emû borcêd wê li ser wê bimînin. 12Lê gava mêrê wê li r'oja ku bibihê, wan r'esît ke, hingê h'emû tişt çi ku ji devê wê derk'etîye, awa gotî ad-qirarêd wê û borcêd wêye li ser wê, h'ukumê wan t'une. Mêrê wê ew r'esît kirin û Xudan wê bibaxşîne wê.

13Mêr dikare mak ke yan jî r'esît ke wan h'emû ad-qirar û borcêd sondxwarîye ku bona nefsa xwe şkênandinê kirîye. 14Lê heger mêrê wê, wê r'ojê dengê xwe neke, bi wê yekê ew h'emû ad-qirarêd wê û h'emû borcêd li ser wê mak dike. Çimkî li r'oja ku wî bihîstîye dengê xwe nekirîye. 15Lê heger ew paşî bihîstina xwe r'esît ke, hingê ewê dewsa wê sûcdar be›».

16Ev in qeyde-qanûnêd ku Xudan e'mirî li Mûsa kirin, bona mêr û jina wî, bona bav û qîza wî, cahiltîya wêda li mala bavê xweda.

31

Şer'ê miqabilî Midyanîya

31^1Xudan Mûsar'a xeberda û got: 2«H'eyfa zar'êd Îsraêl ji midyanîya hilde, paşê her'e bigihîje cime'ta xwe»+. 3Mûsa gote milet: «Mêra ji nava xwe bona şêr' hazir kin ku ew miqabilî midyanîya şer' bikin, h'eyfa Xudan ji Midyanîya hildin. 4H'ezar mêrî ji her qebîlêd Îsraêl bişînine şêr'». 5Donzdeh h'ezar mêr ji ordîyêd Îsraêl hatine hazirkirinê bona şêr', ji her qebîlê h'ezarek. 6Mûsa ji her qebîlê h'ezarek şandine şêr'. T'evî wan Pînhasê kur'ê Êlazarê k'ahîn jî şand, ku tiştêd pîroz û bor'îyêd hewarê dêstda bûn+. 7Ew miqabilî Midyanê çûne şêr', çawa ku Xudan e'mirî li Mûsa kir û h'emû mêr kuştin. 8Û li ser wanr'a pênc p'adşêd Midyanê kuştin: Êwî, R'eqem, Sûr, Hûr û R'eba. Wana usa jî Bilamê kur'ê Beûr bi şûr kuşt+. 9Zar'êd Îsraêl jin û zar'ê midyanîya hêsîr hildan. H'emû h'eywanêd wan, pez-dewarêd wan û h'emû hebûka wan t'alan birin. 10Û h'emû bajarêd wane li cî-warêd wan, h'emû zomêd ordîyêd wan şewitandin, 11lê h'emû t'alan û h'emû çi ku zeft kiribûn, ji mêriv h'eta h'eywên xwer'a birin. 12Wana hêsîrêd hildayî û t'alan anîne zomê cem Mûsa, Êlazarê k'ahîn û t'emamîya civîna zar'êd Îsraêl, li deştêd Mowabê, nêzîkî Ûrdunê, pêşberî Erîhayê.

13Hingê Mûsa, Êlazarê k'ahîn û h'emû serwêrêd civînê ji zomê der derk'etine pêşîya wan. 14Mûsa hêrsa xwe li sereskera, serh'ezara û sersedêd ku ji şêr' veger'îya bûn r'akir. 15Mûsa gote wan: «We h'emû jin sax hiştine+? 16Ne wana bi xebera Bilam kirin ku zar'êd Îsraêl li ber Xudan bêe'silîyê bikin, r'ûyê P'ihorda[*] bela hate serê civîna Xudan+. 17Niha, h'emû zar'êd qisimê nêrîn û h'emû jinêd ku serê xwe mêrar'a danîne bikujin,+
18lê h'emû qîzêd cahile ku serê xwe mêrar'a danenîne, bona xwe sax bihêlin+. 19Lê hûn h'eft r'oja ji zomê der bimînin. Her kesê ku merî kuştîye, her kesê ku cinyaz k'etîye, li r'oja sisîya û r'oja h'efta xwe paqij kin, hûn û hêsîrêd we+. 20H'emû k'inc, h'emû tiştêd ç'ermîn, h'emû tiştêd ji pir'ç'a bizinê çêkirî û h'emû tiştêd darîn paqij kin».

21Êlazarê k'ahîn gote eskerêd ku çûbûne şêr': «Ev e qeyde-qanûna wê hînkirina ku Xudan e'mir li Mûsa kir: 22‹T'enê zêr', zîv, sifir, h'esin, qila û lihêm, 23her tişt çi ku agirda naşewite gerekê li nava agirr'a derbazkin û ewê paqij be, lê dîsa gere bi ava paqijbûnê jî bê paqijkirinê. Çi jî ku agirda dişewite, gere li nava avêr'a derbaz kin. 24Û li r'oja h'efta k'incêd xwe bişon, hingê hûnê paqij bin, peyr'a hûn dikarin bik'evine zomê›»+.

25Xudan Mûsar'a xeberda û got: 26«Tu t'evî Êlazarê k'ahîn û serwêrêd malbetêd civînê, yêd hêsîr hildayî ji mêriv h'eta h'eywên bijmire. 27Û t'alên li nava eskerêd ku çûbûne şêr' û t'emamîya civînê p'areveke+. 28Ji p'ara eskerêd ku çûbûne şêr' Xudanr'a xerc hilde: Ji pênsid hêsîrî yek, usa jî ji pêz-dêwêr û ji k'era. 29Ji p'ara wan hilde û bide Êlazarê k'ahîn çawa dîyarî Xudanr'a. 30Lê ji p'ara zar'êd Îsraêl, ji pêncî hêsîrî yekê, usa jî ji pêz-dêwêr, ji k'era ji h'emû h'eywanî hilde û wan bide lêwîyê ku xweyîtîya P'aristgeha Xudan dikin».

31Mûsa û Êlazarê k'ahîn usa jî kirin, çawa ku Xudan e'mirî Mûsa kiribû. 32T'emamîya h'esabê t'alan, awa gotî çi ku esker zeft kiribû, ev bû: 675000 pez, 3372000 dewar, 3461000 k'er, 3532000 jî qîzêd ku serê xwe mêrr'a danenîbûn.

36Nîvê wê, awa gotî p'ara yêd ku çûbûne şêr', ev bû: 337500 pez, 37û ji vê 675 çawa xerc dane Xudan. 3836000 dewar û ji wan 72 çawa xerc dane Xudan. 3930500 k'er û ji wan 61 çawa xerc dane Xudan. 4016000 merî û ji wan 32 çawa xerc dane Xudan. 41Mûsa ev xercê dîyarîya Xudan dane Êlazarê k'ahîn, çawa ku Xudan e'mirî li Mûsa kiribû.

42Nîvê wê p'ara zar'êd Îsraêl, k'îjan ku Mûsa ji p'ara yêd çûbûne şêr' derxistibû, 43haqas bû p'ara civînê: 337000 pez, 4436000 dewar, 4530500 k'er, 4616000 merî bûn. 47Mûsa ji p'ara zar'êd Îsraêl, awa gotî yek ji pêncîyî, ji mêriv û ji h'eywên hilda û da lêwîyê ku xweyîtîya P'aristgeha Xudan dikin. Çawa ku Xudan e'mirî li Mûsa kir.

48Sereskerê ser serh'ezara û serseda nêzîkî Mûsa bûn 49û gotine Mûsa: «E'vdêd te eskerêd ku em serwêrîyê li wan dikin, me ew jimirîn û awa t'u kes ji wan unda nebûye. 50Va ye em bona k'ewandina nefsa xwe li ber Xudan vê dîyarîyê Xudanr'a didin, k'ê çi tiştêd zêr'în dît: Bazinê ser mil, bazin, gustîl, guhar û xişir be»+. 51Mûsa û Êlazarê k'ahîn ev zêr', h'emû tiştêd neqişandî ji wan hildan. 52H'emû zêr'ê ku serh'ezara û serseda dîyarî Xudan kirin, 16750 şêkil[*] bû. 53Eskera her kesî t'alanê xwe hilda bû+. 54Mûsa û Êlazarê k'ahîn zêr' ji serh'ezara û serseda hildan û anîne li Konê Civînê, çawa bîranîn bona zar'êd Îsraêl li ber Xudan+.

32

Warbûna li e'rdê Gîle'dê

32^1H'eywanêd zar'êd R'ûbên û zar'êd Gad gelek bûn. Wana e'rdê Yazêr û e'rdê Gîle'dê dît va ye ew e'rdekî r'ind bû bona h'eywên+. 2Hingê zar'êd R'ûbên û zar'êd Gad hatin li cem Mûsa, Êlazarê k'ahîn û serwêrêd civînê û gotin: 3«E'rdê E't'erotê, Dîbonê, Yazêrê, Nîmrayê, H'eşbonê, Elalêyê, Sivamê, Neboyê û Bihonê 4ku Xudan bona civîna Îsraêl zeft kir, ew e'rdekî r'ind e bona h'eywên û h'eywanêd e'vdêd te hene»+. 5Wana dîsa got: «Heger me li ber ç'e'vêd te k'erem dît, bira ev e'rdê hanê e'vdêd ter'a çawa milk' bê dayînê. Me li Ûrdunêr'a derbaz neke».

6Mûsa gote zar'êd R'ûbên û zar'êd Gad: «Birayêd we her'ine şêr', hûnê jî li vir bimînin? 7Çima hûn dilê zar'êd Îsraêl sist dikin ku derbaz nebine li e'rdê ku Xudan da wan? 8Bavêd we usa kirin, gava min ew ji Qadêş-Barnêayê şandine ce'sûsîya vî e'rdî bikin+. 9Ew gihîştine newala Eşk'olê, ew e'rd dîtin û dilêd zar'êd Îsraêl sist kirin ku derbaz nebine li e'rdê ku Xudan dide wan. 10Û wê r'ojê hêrsa Xudan r'abû, wî sond xwar û got:+
11‹T'u kesê ji wan, yêd ku ji Misirê derk'etine, ji bîstsalîyê jortir, wî e'rdê ku min sond xwar ku bidime Birahîm, Îshaq û Aqûb nabînin. Çimkî wana t'am gur'a min nekir+. 12Xêncî K'alêbê kur'ê Yifûnehêyê qinîzî û Yêşûyê kur'ê Nûn, çimkî wana t'am gur'a Xudan kir›+. 13Hingê hêrsa Xudan li Îsraêl r'abû û Xudan ew çil salî ber'îyêda ger'andin, h'eta qir'a t'emamîya wî nisilê ku xirabî li ber ç'e'vê Xudan kir ne hat+. 14Va ye, hûn, nisilê gunek'ar, dewsa bavêd xwe r'abûne ku hêrsa Xudan hê ze'f li ser Îsraêl r'akin! 15Heger hûn ji r'îya Xudan dager'in, hingê ewê Îsraêl dîsa li ber'îyêda bihêle û hûnê t'emamîya vî miletî unda kin».

16Ew nêzîkî Mûsa bûn û gotinê: «Emê li vir axila bona h'eywanêd xwe û bajara bona zar'êd xwe çêkin, 17emê xwexa jî ç'ekêd xwe girêdin, hazir bin ku pêşîya zar'êd Îsraêlva her'in, h'eta em wan nebine li cîyêd wan. Zar'êd me jî bira li bajarêd sûrkirîda bimînin, bona bêxofîyê ji binelîyêd vî e'rdî+. 18Em venager'ine malêd xwe, h'eta zar'êd Îsraêl her kes li milk'ê xwe war nebe+. 19Em t'evî wan li wî alî Ûrdunê û wêda cî war nabin, çimkî warê me li vî alî Ûrdunê, alîyê r'ohilatê ye»+.

20Mûsa gote wan: «Heger hûn vê yekê bikin, bi ç'ek pêşîya Xudanva her'ine şêr', 21her kes ji we ç'ek girêdayî li ber Xudan Ûrdunêr'a derbaz be, h'eta Xudan ji ber xwe dijminêd xwe r'aneqetîne 22û e'rd bi xwestina Xudan bê zeftkirinê, paşî hingê paşda veger'in. Hûnê hingê li ber Xudan û Îsraêl bê sûc bin û ev e'rdê li ber Xudan bibe warê we. 23Lê heger hûn usa nekin hûn li ber Xudan gune dikin. Bizanibin hûnê bona vî gunê xwe bêne cezakirinê. 24Bajara bona zar'êd xwe û axila bona pezêd xwe çêkin, lê çi jî ku ji devê we derk'etîye bikin».

25Zar'êd Gad û zar'êd R'ûbên Mûsar'a xeberdan û gotin: «E'vdêd te wê usa bikin çawa ku xweyê me e'mir dike. 26Jin-zar'êd me, pez-dewarêd me û h'emû h'eywanêd me wê li wir bimînin, awa gotî li bajarêd Gîle'dda, 27lê e'vdêd te, h'emûyêd şêr'r'a hazir, wê li ber Xudan bona şêr' derbaz bin, çawa ku xweyê me dibêje».

28Mûsa bona wan e'mirî Êlazarê k'ahîn, Yêşûyê kur'ê Nûn û serwêrêd malbetêd qebîlêd zar'êd Îsraêl kir 29û Mûsa gote wan: «Heger zar'êd Gad û zar'êd R'ûbên t'evî we Ûrdunêr'a derbaz bin, h'emû li ber Xudan şêr'r'a hazir bin û ew e'rd destêd weda be, hingê e'rdê Gîle'd çawa milk' bidine wan. 30Lê heger ew t'evî we ç'ekêd xwe girêdayî derbaz nebin, hingê ewê milk' t'evî we li e'rdê Kenanêda bistînin». 31Zar'êd Gad û zar'êd R'ûbên veger'andin û gotin: «Çawa ku Xudan gote e'vdêd te emê usa jî bikin. 32Emê li ber Xudan ç'ek girêdayî derbaz bine li e'rdê Kenanê, t'enê bira warê milk'ê me vî alîyê Ûrdunê be».

33Mûsa p'adşatîya Sîxonê p'adşê emorîya, p'adşatîya Ogê p'adşê Başanê, e'rd, bajarêd wê sînorê wanva awa gotî h'emû e'rd bajarava dane zar'êd Gad, zar'êd R'ûbên û nîvê qebîla Minaşeyê kur'ê Ûsiv. 34Zar'êd Gad Dîbon, E't'erot, E'rohêr, 35E't'rot-Şofan, Yazêr, Yogboha, 36Bêt'-Nîmra, Bêt'-Haran, bajarêd sûrkirî çêkirin, usa jî axilêd pêz. 37Zar'êd R'ûbên H'eşbon, Elalê, Qîryatayîm 38usa jî Nebo û Bae'l-Mihon, navêd k'îjana hatibûne guhastinê û Sîvma çêkirin. Navêd nû danîne li ser bajarêd ku çêkiribûn. 39Zar'êd Maxîrê kur'ê Minaşe jî çûne Gîle'dê, ew zeft kirin û berî emorîyê ku li wir diman, dan+. 40Hingê Mûsa Gîle'd da Maxîrê kur'ê Minaşe û ew li wir cî-war bû+. 41Yaîrê kur'ê Minaşe jî çû gundêd wê zeft kirin û navêd wan danî H'avot Yaîr[*]+. 42Novah' çû Qinat gundêd wêva zeft kir û navê xwe, Novah', danî ser.

33

R'êwîtîya Îsraêl ji Misirê li Mowab

33^1Ev in firarîyêd zar'êd Îsraêle ku ordîyêd xweva ji welatê Misirê, bi serwêrîya Mûsa û Harûn derk'etin. 2Mûsa her cîyêd r'êk'etina firarîyêd wan anegorî xebera Xudan nivîsî. Ev in r'êwîtîyêd wane anegorî cîyêd r'êk'etina wan.

3Panzdehê meha yekê, r'oja Cejina Derbazbûnêye duda, ew ji R'amsês r'êk'etin. Zar'êd Îsraêl bi mêrk'îmî li ber ç'e'vêd t'emamîya misirîya derk'etin+. 4Misirîya jî hingê h'emû nixurîyêd ku Xudan qir' kiribû, ç'e'l dikirin. Xudan dîwana xwedêyêd wan kir+. 5Hingê zar'êd Îsraêl ji R'amsêsê r'êk'etin û li Sûkotê zomêd xwe lêdan+. 6Ji Sûkotê r'êk'etin û li Êt'amê ku xilazîya ber'îyê ye, zomêd xwe lêdan+. 7Ji Êt'amê r'êk'etin û veger'îyane li Pî-Hahîrot'ê ku pêşberî Bae'l-Siponê ye û pêşberî Mîgdolê zomêd xwe lêdan+. 8Ji Pî-Hahîrot'ê r'êk'etin, li nava be'rêr'a derbazî ber'îyê bûn. Sê r'oja ber'îya Êt'amr'a çûn û li Marahê zomêd xwe lêdan+. 9Ji Marahê r'êk'etin, hatine Êlîmê. Li Êlîmê donzdeh kanî û h'eftê darêd xurma hebûn, wana li wir zomêd xwe lêdan+. 10Ji Êlîmê r'êk'etin û devê Be'ra Sor zomêd xwe lêdan. 11Ji Be'ra Sor r'êk'etin û li ber'îya Sînêda zomêd xwe lêdan+. 12Ji ber'îya Sînê r'êk'etin û li Dofqayê zomêd xwe lêdan. 13Ji Dofqayê r'êk'etin û li Alûşê zomêd xwe lêdan. 14Ji Alûşê r'êk'etin û li R'ifîdîmê zomêd xwe lêdan. Li wir av t'une bû ku cime'tê vexwara+. 15Ji R'ifîdîmê r'êk'etin û li ber'îya Sînayêda zomêd xwe lêdan+. 16Ji ber'îya Sînayê r'êk'etin û li Qîbrot-Hat'awayê zomêd xwe lêdan+. 17Ji Qîbrot-Hat'awayê r'êk'etin û li H'asêrotê zomêd xwe lêdan+. 18Ji H'asêrotê r'êk'etin û li R'etmayê zomêd xwe lêdan. 19Ji R'etmayê r'êk'etin û li R'îmmon-Peresê zomêd xwe lêdan. 20Ji R'îmmon-Peresê r'êk'etin û li Lîvnayê zomêd xwe lêdan. 21Ji Lîvnayê r'êk'etin û li R'îssayê zomêd xwe lêdan. 22Ji R'îssayê r'êk'etin û li Qihêlat'ayê zomêd xwe lêdan. 23Ji Qihêlat'ayê r'êk'etin û li ç'îyayê Şefer zomêd xwe lêdan. 24Ji ç'îyayê Şefer r'êk'etin û li H'aradayê zomêd xwe lêdan. 25Ji H'aradayê r'êk'etin û li Maqhêlotê zomêd xwe lêdan. 26Ji Maqhêlotê r'êk'etin û li T'ah'atê zomêd xwe lêdan. 27Ji T'ah'atê r'êk'etin û li Têrahê zomêd xwe lêdan. 28Ji Têrahê r'êk'etin û li Mît'qayê zomêd xwe lêdan. 29Ji Mît'qayê r'êk'etin û li Haşmonayê zomêd xwe lêdan. 30Ji Haşmonayê r'êk'etin û li Mosêrotê zomêd xwe lêdan. 31Ji Mosêrotê r'êk'etin û li Binê-Yahakanê zomêd xwe lêdan+. 32Ji Binê-Yahakanê r'êk'etin û li H'or-Hagîdgadê zomêd xwe lêdan. 33Ji H'or-Hagîdgadê r'êk'etin û li Yotbat'ayê zomêd xwe lêdan+. 34Ji Yotbat'ayê r'êk'etin û li E'vronayê zomêd xwe lêdan. 35Ji E'vronayê r'êk'etin û li Esyon-Geberê zomêd xwe lêdan+. 36Ji Esyon-Geberê r'êk'etin û li ber'îya Sînda, awa gotî Qadêşda zomêd xwe lêdan+. 37Ji Qadêşê r'êk'etin û li ç'îyayê Horê, xilazîya e'rdê Edomê, zomêd xwe lêdan+.

38Çil salê zar'êd Îsraêl bûn ku ji e'rdê Misirê derk'etibûn, yekê meha pênca, Harûnê k'ahîn anegorî xebera Xudan hilk'işîya li ser ç'îyayê Horê û li wir mir+. 39Harûn sed bîst sê salî bû gava li ser ç'îyayê Horê mir.

40P'adşê E'radêyî kenanî ku li Necefê, e'rdê kenanîyada dima, bona hatina zar'êd Îsraêl bihîst[*]+. 41Zar'êd Îsraêl jî ji ç'îyayê Hor r'êk'etin û li Salmonayê zomêd xwe lêdan. 42Ji Salmonayê r'êk'etin û li Pûnonê zomêd xwe lêdan. 43Ji Pûnonê r'êk'etin û li Ovot'ê zomêd xwe lêdan+. 44Ji Ovot'ê r'êk'etin û li Îyê-Hahabarîmê li ser sînorê Mowab zomêd xwe lêdan+. 45Ji Îyîmê[*] r'êk'etin û li Dîbon-Gadê zomêd xwe lêdan. 46Ji Dîbon-Gadê r'êk'etin û li E'lmon-Dîvlat'aymayê zomêd xwe lêdan. 47Ji E'lmon-Dîvlat'aymayê r'êk'etin û li ser ç'îyayêd Abarîm, pêşberî Nebo zomêd xwe lêdan+. 48Ji ç'îyayêd Abarîm r'êk'etin û li deştêd Mowabêda, nêzîkî Ûrdunê, pêşberî Erîhayê zomêd xwe lêdan+. 49Û li ber Ûrdunê, ji Bêt'-Haşîmot'ê h'eta Abêl-Haşîtîmê li deştêd Mowabda zomêd xwe lêdan+.

Warbûna li e'rdê Kenanê

50Li deştêd Mowabêda, ber Ûrdunê, pêşberî Erîhayê Xudan Mûsar'a xeberda û got: 51«Zar'êd Îsraêlr'a xeber de û bêje wan: ‹Gava hûn Ûrdunêr'a derbazî e'rdê Kenanê bin, 52hingê ji ber xwe berî h'emû binelîyêd wî e'rdî din û h'emû şikilêd h'eykelêd wan û h'emû h'eykelêd wanî r'okirî hûrdexweşî kin, h'emû hêlanêd wane jorin wêran kin+. 53Wî e'rdî xwer'a bikine milk', li wir bijîn, çimkî ez wî e'rdî didime we ku lê war bin. 54Bi p'eşk avîtinê hûnê ji wî e'rdî, anegorî malbetêd xwe, p'ar bistînin. Malbeta mezin wê ze'f bistîne, ya biç'ûk wê hindik bistîne, k'êr'a k'îderê bik'eve ewê jî bibe p'ara wî. Anegorî qebîlêd bavêd xwe xwer'a war hildin+. 55Lê heger hûn ji ber xwe berî binelîyêd wî e'rdî nedin, hingê ewêd ku hûn sax bihêlin wê bibine mîna stirûyêd ç'e'vêd weda û mîna dirêşa li tenişta weda. Û ewê we li ser e'rdê ku hûnê bijîn, bizêrînin. 56Hingê ezê usa bînime serê we, çawa ku min dixwest banîya serê wan›».

34

Sînorêd e'rdê sozdayî

34^1•Xudan Mûsar'a xeberda û got: 2«E'mir li zar'êd Îsraêl ke û bêje wan: ‹Ev e e'rdê Kenanê ku sînorêd xweva wê p'ara we k'eve. Gava hûn bik'evine e'rdê Kenanê, 3p'ara weye başûrê wê ji ber'îya Sînê r'ex Edomêva her'e. Alîyê r'ohilata sînorê weyî başûrê wê ji xilazîya Be'ra Mirî[*] destpêke+. 4Û sînor wê ji başûrê dager'e hevrazê Ekrabîmê, Sînêr'a derbaz be û wê li başûra Qadêş-Barnêayêva derk'eve û bigihîje H'asar-Addarê û wê derbazî Esmonê be. 5Sînor wê ji Esmonê dager'e h'eta sêlafa Misirê û bigihîje be'rê[*].

6Sînorê r'oavayê wê Be'ra Navberê[*] be. Ewê bibe sînorê weyî r'oavayê. 7Evê jî bibe sînorê weyî bakurê: Ji Be'ra Navberê h'eta ç'îyayê Hor k'ifş kin+. 8Ji ç'îyayê Hor h'eta Libo-Hamatê k'ifş kin û ji wir sînorê bigihîje Sidadê+. 9Sînor wê h'eta Zîfronê her'e û li H'asar-Eynanê xilaz be. Ewê bibe sînorê weyî bakurê.

10Sînorê xweyî r'ohilatê ji H'asar-Eynanê h'eta Şifamê k'ifş kin, 11ji Şifamê wê berjêr her'e h'eta Rîbilahê ku alîyê r'ohilata E'yînê ye, paşê wê berjêr her'e û bigihîje devê Be'ra Xinnêrêtê[*], alîyê r'ohilatêva,+
12paşê sînorê berjêr her'e Ûrdunê û Be'ra Mirîda[*] xilaz be. Evê bibe sînorê dora e'rdê we›»+.

13Mûsa e'mirî zar'êd Îsraêl kir û got: «Ev e, ew e'rdê ku hûnê bi p'eşkavîtinê war bin, k'îjan ku Xudan e'mir kir wekî nehe û nîv qebîlar'a bê dayînê. 14Çimkî qebîla zar'êd R'ûbên malbetêd xweva û qebîla zar'êd Gad malbetêd xweva û usa jî nîvê qebîla Minaşe, warê xwe standine. 15Ew her du qebîl û nîv wî alî Ûrdunê, pêşberî Erîhayê, alîyê r'ohilatê, warê xwe standin».

16Xudan Mûsar'a xeberda û got: 17«Ev in navê mêrêd ku wê e'rd bona we p'arevekin: Êlazarê k'ahîn û Yêşûyê kur'ê Nûn+. 18Usa jî ji her qebîlê serwêrekî bona e'rd p'arevekirinê bibijêrin. 19Ev in navêd wan mêra: Bona qebîla Cihûda, K'alêbê kur'ê Yifûneh be+. 20Bona qebîla zar'êd Şimh'ûn, Samûêlê kur'ê E'mîhûd be. 21Bona qebîla Binyamîn, Elîdadê kur'ê K'îslon be. 22Bona qebîla zar'êd Dan, Bûqîyê kur'ê Yoglî serwêr be. 23Bona zar'êd Ûsiv, li qebîla zar'êd Minaşe, H'anîyêlê kur'ê Êpod serwêr be. 24Bona qebîla zar'êd Efrayîm, Qimûêlê kur'ê Şîftan serwêr be. 25Bona qebîla zar'êd Zebûlon, Elîsafanê kur'ê Parnax serwêr be. 26Bona qebîla zar'êd Îsaxar, Paltîyêlê kur'ê E'zan serwêr be. 27Bona qebîla zar'êd Aşêr, Axîhûdê kur'ê Şilomî serwêr be. 28Bona qebîla zar'êd Neftelî, Pidahêlê kur'ê E'mîhûd serwêr be». 29Ev in ewêd ku Xudan e'mir kir wekî zar'êd Îsraêlr'a e'rdê Kenanê p'arevekin.

35

Bajarêd bona lêwîya

35^1•Xudan li deştêd Mowabêda, nêzîkî Ûrdunê, pêşberî Erîhayê, Mûsar'a xeberda û got: 2«E'mirî zar'êd Îsraêl ke ku ew ji milk'ê warê xwe, bajara bidine lêwîya ku ew wanda bijîn. Usa jî e'rdê dora wan bajara bidine lêwîya. 3Bajarada ewê bijîn, e'rdê dora wan jî wê bona pez-dewarêd wan, hebûka wan û h'emû h'eywanêd wan be. 4Ew e'rdêd bajarayî ku hûnê bidine lêwîya gere her çar alîyava h'ezar zend be, ji sûra bajêr der. 5Ji bajêr der[*] alîyê r'ohilatêva du h'ezar zendî, alîyê başûrêva du h'ezar zendî, alîyê r'oavayêva du h'ezar zendî û alîyê bakurva du h'ezar zendî çap kin, bajarê bik'eve navê. Evê bona wan bibine e'rdêd bajara. 6Ji bajarêd ku hûnê bidine lêwîya, şeş bajara bikine bajarêd sit'arbûnê, bona ku mêrkuj bir'eve li wir. Xêncî van bajara çil du bajara jî bidine lêwîya+. 7T'emam t'evî hev hûn gere çil h'eyşt bajara t'evî e'rdê wan bidine lêwîya. 8Hûnê van bajara ji warê zar'êd Îsraêl hildin. Her kesê ji bajarêd xwe anegorî warê xwe, wê bide lêwîya. Yêd k'ê ze'f in, ze'fî hildin, yêd k'ê hindik in, hindikî hildin».

Bajarêd sit'arbûnê

9•Xudan Mûsar'a xeberda û got: 10«Zar'êd Îsraêlr'a xeber de û bêje wan: ‹Gava hûn Ûrdunêr'a derbazî e'rdê Kenanê bin, 11xwer'a bajara başqe kin, ewê bona we bibine bajarêd sit'arbûnê, ku ew merivê ku yekî bê h'emdê xwe bikuje bir'eve wir+. 12Ev bajarê bona we bibine sit'ar ji yê ku h'eyfa xûnê wê hilde, bi vî awayî mêrkujê berî dîwana civînê neyê kuştinê. 13Ji wan bajarêd ku hûnê bidin, şeş bajar bira bona sit'arê bin. 14Sê bajara li alîyê r'ohilata Ûrdunê bidin û sê bajara jî li e'rdê Kenanêda bidin. Ewê bibine bajarê sit'arbûnê. 15Ev her şeş bajar bona zar'êd Îsraêl, bona xerîba û bona wan yêd ku nava weda dijîn wê lê sit'ar bin. Her kesê ku bê h'emdê xwe yekî bikuje wê bir'eve li wir.

16Gava yek bi h'esinekî yekî din xwe bikuje, ew mêrkuj e, ew mêrkuja gere bê kuştinê. 17Gava yek pê kevirê destê xwedayî derba kuştinê yekî xe bikuje, ew mêrkuj e, gerekê bê kuştinê. 18Yan gava yek pê darê destê xwedayî derba kuştinê yekî xe bikuje, ew mêrkuj e, gerekê bê kuştinê. 19Yê ku h'eyfa xûnê wê hilde, xwexa gere mêrkuj bikuje. Gava r'astî wî bê xwexa gere wî bikuje. 20Heger yek ji neyartîyê yekî de'f de, yan tiştekî qesta bavêje wî û ew bimire, 21yan heger yek bi destê xwe yekî din xe bikuje, çimkî ew dijminê wî bûye, yê lêxistî gere bê kuştinê, ew mêrkuj e. Yê ku h'eyfa xûnê wê hilde gava r'astî wî bê, gere wî bikuje.

22Lê heger yek nişkêva yekî din de'f de, yan bê h'emdê xwe tiştekî bavêje wî, lê ew dijminê hev nîbûne,+
23yan ew kevirekî derba kuştinê bavêje wî, ew bimire, lê wî ew nedîtibe, dijminê wî jî nîbûye û xirabîya wî nexwestîye, 24hingê bira civîn dîwana mêrkuj û yê ku h'eyfa xûnê wê hilde bi van qanûna bike. 25Civîn bira mêrkuj ji destê yê ku h'eyfa xûnê wê hilde xilaz ke û civîn gere wî veger'îne bajarê wîyî sit'arbûnê, ku ew r'evî bûyê. Bira ew li wir h'eta mirina serekk'ahînê ku bi r'ûnê pîroz hatîye r'ûnkirinê, bimîne+. 26Lê heger mêrkuj ji wî sînorê bajarê xweyî lê sit'arbûnê derk'eve, 27yê ku h'eyfa xûnê wê hilde, wî ji sînorê bajarê wîyî sit'arbûnê der bibîne û bikuje, yê ku h'eyfa xûnê wê hilde, ne neheqe. 28Çimkî ew h'eta mirina serekk'ahîn gere li bajarê xweyî sit'arbûnêda bimîne. Li pey mirina serekk'ahînr'a mêrkuj dikare veger'e e'rdê warê xwe. 29Bira ev bona we bibe qeyde-qanûna heqîyê li nava nisilêd weda, li h'emû cî-warêd weda.

30Gava yek merîkî bikuje, mêrkuj gere anegorî xebera şe'da bê kuştinê. Lê şe'dek hindik e ku merî bê kuştinê+. 31Ji ber e'mirê mêrkujva, yê ku gere bê kuştinê heq nestînin. Çimkî ew gere bê kuştinê+. 32Ne jî ji merivê ku r'evîye bajarê xweyî sit'arbûnê heq bistînin, ku ew berî mirina serekk'ahîn veger'e e'rdê xweda bijî. 33E'rdê ku hûn li ser dijîn, neh'er'imînin, çimkî xûn e'rdê dih'er'imîne. E'rd nikare ji xûna li ser r'êtî bê afûkirinê, xêncî bi xûna yê ku xûn r'êtîye+. 34E'rdê ku hûn li ser dijîn neh'er'imînin, nava k'îjanîda ku ez dimînim. Çimkî ez, Xudan li nava zar'êd Îsraêlda dijîm›»+.

36

Qanûna bona qîzêd xweyîmilk'

36^1•Serwêrêd olk'êd malbeta zar'êd Gîle'dê Maxîrê kur'ê Minaşe ji malbeta zar'êd Ûsiv, hatine li ber Mûsa û serwêrêd olk'êd zar'êd Îsraêl, xeberdan 2û gotin: «Xudan xweyê mer'a e'mir kir ku e'rd çawa milk', bi p'eşk avîtinê, bide zar'êd Îsraêl. Xudan usa jî e'mirî xweyê me kir ku milk'ê Silofh'adê birê me bide qîzêd wî. 3Lê heger ew t'evî yekî ji qebîleke dine zar'êd Îsraêl mêr kin, hingê milk'ê wan wê ji milk'ê kal-bavêd me bê standinê û li milk'ê wê qebîlêr'a bê dayînê k'îjanêda ewê mêr kin. Bi vî awayî milk'ê meyî bi p'eşk standî wê kêm be. 4Û sala r'awastîyêye[*] zar'êd Îsraêl, milk'ê wan wê bigihîje milk'ê qebîla k'îjanêda ku ewê mêrkin. Bi vî awayî ji qebîla kal-bavêd me milk'ê wan wê bê standinê»+.

5Mûsa anegorî xebera Xudan e'mirî zar'êd Îsraêl kir û got: «Qebîla zar'êd Ûsiv r'ast dibêje. 6Awa Xudan çi e'mir kir bona qîzêd Silofh'ad û got: ‹Ew dikarin wan mêra bistînin, k'îjana ku ew begem dikin, lê t'enê ji qebîla malbeta bavê xwe. 7Bona ku milk'ê zar'êd Îsraêl ji qebîlekê derbazî qebîleke din nebe. Çimkî her kesê ji zar'êd Îsraêl gerekê milk'ê qebîla kal-bavêd xweva bê girêdanê+. 8Her qîza xweyîmilk' li nava qebîlêd zar'êd Îsraêlda gerekê t'evî yekî ji malbeta qebîla bavê xwe mêr ke, bona ku zar'êd Îsraêl her kes milk'ê kal-bavêd xwe war be+. 9Milk'ê qebîlekê derbazî qebîleke din nebe, çimkî her qebîla zar'êd Îsraêl gere milk'ê xweva girêdayî be›».

10Çawa ku Xudan e'mirî Mûsa kir, qîzêd Silofh'ad usa jî kirin. 11Mah'la, T'îrsa, H'ogla, Mîlk'a û Noha qîzêd Silofh'ad kur'apêd xwe standin. 12Wana mêrêd ji malbetêd zar'êd Minaşeyê kur'ê Ûsiv standin. Bi vî awayî milk'ê wan li nava qebîla malbeta bavê wanda ma.

13Ev in ew qanûn û dîwan ku Xudan bi destê Mûsa li deştêd Mowabêda, nêzîkî Ûrdunê, pêşberî Erîhayê e'mirî zar'êd Îsraêl kir.

* 3:4 Binihêr'e Qanûna K'ahîntîyê 10:1-2.

* 3:47 «Şêkil» nêzîkî 12 girama bû.

* 3:47 «Gêrek» qasî 0,6 girama bû.

* 5:8 Yanê gava yek ber yekî gune dike gere ji ber gunê xweva li wî veger'îne. Lê heger ew meriv bimire hingê gere bidine pismamê wîyî nêzîk. Lê heger pismamê wî t'unebe ew digihîje Xudan bona k'ahîn. Lê xêncî vê yekê yê gunek'ar gere beranekî jî bona gunek'ewandinê bide. Bona vê qanûnê binihêr'e Qanûna K'ahîntîyê 6:2-7.

* 5:15 «Êfa» derdanê 10 lîtirê bû.

* 5:18 Îbranî aha jî tê fe'mkirinê «P'or'ê serê wê ber'de».

* 5:23 Wî we'deyî bi cûr'e h'ubir dinivîsîn ku nava avê dih'elîya. Lê li vir ha tê fe'mkirinê, wekî ew xeberêd nifir' e li ser k'axazê nivîsar nava avêda dih'elîyan û ew bona jinê dibûne nifir'. Yanê ewê ava nifir'kirî vedixwar.

* 7:10 Bi gotineke din: «Buhurtî-jibarekirina».

* 7:13 «Şêkil» nêzîkî 12 girama bû.

* 11:3 «T'ave'ra» ji k'okxebera xebera îbranî tê ku tê fe'mkirinê «Şewitandin».

* 11:7 Binihêr'e Derk'etin 16:14-15, 31.

* 11:32 «Homêr» derdanek bû ku nêzîkî 200 lîtir tişt hildida.

* 11:32 Zar'êd Îsraêl qar'îtkêd girtî r'adixistin ku h'işkin, wekî zû xirab nebin. Em zanin ku misirîya usa dikirin. Wana goşt xwê dikirin û dadanîne li ber te'vê ku ziha be, bona ku dirêj bihata xweyîkirinê.

* 11:34 Bi zimanê îbranî «Mezelê dilhavijîyê»

* 12:1 «K'ûşî» ew têrmînek e, ku bona merivêd ji r'ohilata Afrîkayê dihate xebatê.

* 13:16 «Hoşêya» tê t'ercimekirinê: «ew xilaz dike». Lê «Yêşû» tê t'ercimekirinê: «Xudan xilaz dike».

* 13:21 Ber'îya Sînê sînorê başûra Kenanê bû û Libo-Hamat sînorê bakura Kenanê bû.

* 13:24 Bi zimanê îbranî «Gûşî».

* 14:25 Hine zane difikirin ku belkî ev newala Ûrdinê ye.

* 15:4 «P'areke çapêye ji deha yek» qazî kîlogramek bû.

* 15:4 «P'areke hînêye ji çara yek» qazî lîtirek bû.

* 18:10 Gelek zane dibêjin ku ev cî h'ewşa Konê Civînê ye. Binihêr'e Qanûna K'ahîntîyê 6:16.

* 18:16 «Gêrek» qasî 0,6 giram bû.

* 18:19 Xwê bona h'emû dîyarîya lazim bû. Tişt têne xwêkirinê ku xirab nebin. Lema ew nîşana peymana h'eta-h'etayê ye.

* 20:13 Bi zimanê îbranî «De'w».

* 20:14 Miletê Edom ji Esawê birê Aqûbê kur'ê Îshaq pêşda hatibûn.

* 20:16 Xebera îbranî «Qasid» usa jî tê t'ercimekirinê çawa «Milyak'et».

* 20:17 «R'îya p'adşê» ew r'êk ji r'îyêd sereke bû. Ku li Şamê destpêdikir û diçû başûrê h'eta Necefê. Ev r'ê usa jî bona t'ucaretîyê dihatine xebatê.

* 21:3 Bi zimanê îbranî «Wêrankirin».

* 21:14 Eva k'itêbeke kevine ku hatîye undakirinê. Ji navê wê em dikarin tê derxin ku ewa k'itêba bona serk'etina Xudan e li ser dijminêd xwe.

* 21:22 Binihêr'e şirovekirina Jimar 20:17.

* 21:29 «K'imoş» navê xudanê mowabîya bû.

* 24:6 «Ûd» şînayîk e, ku ji ava wê r'ûnekî bînxweş tê çêkirinê.

* 24:7 Binihêr'e 1P'adşatî 15:8.

* 25:3 Bi zimanê îbranî «xudanê P'ihor». P'ihor bajarekî Mowabê bû û «Bae'l-P'ihor» navê h'eykelekî Mowab bû.

* 26:61 Binihêr'e Qanûna K'ahîntîyê 10:1-2.

* 27:21 Ûrîm tê fe'm kirinê çawa «R'onayî». Pê vê serekk'ahîn li qirara Xwedê dih'esîya. Binihêr'e Derk'etin 28:30.

* 28:5 «Êfayê» derdanekî 10 lîtirê bû.

* 28:5 «Hînek» nêzîkî çar lîtira ye.

* 28:9 «Çap» derdaneke 10 lîtirê bû.

* 29:3 «Çap» derdaneke 10 lîtirê bû.

* 29:11 Binihêr'e Qanûna K'ahîntîyê 16.

* 31:16 Binihêr'e Jimar 25:1-3.

* 31:52 «Şêkil» nêzîkî 12 girama bû.

* 32:41 Bi zimanê îbranî «Wargehêd Yaîr».

* 33:40 Binihêr'e Jimar 21:1-3.

* 33:45 Awa gotî «Îyê-Hahabarîm».

* 34:3 Bi zimanê îbranî «Be'ra Xwê» ye.

* 34:5 Awa gotî «Be'ra Navberê».

* 34:6 Bi zimanê îbranî «Be'ra Mezin» e.

* 34:11 Peyman Nûda navê wê «Gola Celîlê» ye.

* 34:12 Bi zimanê îbranî «Be'ra Xwê» ye.

* 35:5 «Ji bajêr der», aha jî dikarin fe'm bikin «xêncî bajêr».

* 36:4 Binihêr'e Qanûna K'ahîntîyê 25:10.

+ 1:1 Derk’etin 19:1, Derk’etin 25:22

+ 1:2 Derk’etin 30:12-14, Derk’etin 38:26, Jimar 26:2, P’adşatî II 24:1, Dîrok I 21:2

+ 1:5 Jimar 7:30

+ 1:6 Jimar 7:36

+ 1:7 Derk’etin 6:23, Rʼûtʼ 4:20, Dîrok I 2:10

+ 1:8 Jimar 7:18
+ 1:9 Jimar 7:24
+ 1:10 Jimar 7:48
+ 1:11 Jimar 7:60
+ 1:12 Jimar 7:66
+ 1:13 Jimar 7:72
+ 1:14 Jimar 7:42
+ 1:15 Jimar 7:78
+ 1:21 Jimar 26:7
+ 1:23 Jimar 26:14
+ 1:25 Jimar 26:18
+ 1:27 Jimar 26:22
+ 1:29 Jimar 26:25
+ 1:31 Jimar 1:27
+ 1:33 Jimar 26:37
+ 1:35 Jimar 26:34
+ 1:37 Jimar 26:41
+ 1:39 Jimar 26:43
+ 1:41 Jimar 26:47
+ 1:43 Jimar 26:50
+ 1:46 Derk’etin 38:26, Jimar 26:51

+ 1:53 Jimar 8:19, Jimar 16:46, Jimar 18:5, Dîrok I 9:27

+ 2:3 Jimar 1:7
+ 2:9 Jimar 10:14
+ 2:16 Jimar 10:18-20
+ 2:17 Jimar 10:17, Jimar 10:21
+ 2:24 Jimar 10:22-24
+ 2:31 Jimar 10:25-27

+ 2:32 Derk’etin 38:26, Jimar 1:46, Jimar 26:51

+ 2:33 Jimar 1:47-53
+ 3:2 Derk’etin 6:23
+ 3:4 Q. K’ahîntîyê 10:2, Dîrok I 24:2
+ 3:6 Jimar 18:2
+ 3:9 Jimar 8:19, Jimar 18:6
+ 3:10 Jimar 16:40, Dîrok II 26:18
+ 3:13 Derk’etin 13:2, Derk’etin 13:11-16

+ 3:17 Destpêbûn 46:11, Derk’etin 6:16-19, Derk’etin 10:2

+ 3:18 Dîrok I 6:17, Dîrok I 23:7

+ 3:19 Dîrok I 6:2, Dîrok I 6:18, Dîrok I 23:12

+ 3:20 Dîrok I 6:19, Dîrok I 23:21
+ 3:23 Jimar 1:53
+ 3:25 Jimar 4:24-26
+ 3:27 Dîrok I 26:23
+ 3:31 Jimar 4:4, Jimar 4:15
+ 3:32 Jimar 4:16
+ 3:36 Jimar 4:31-32
+ 3:39 Jimar 26:62

+ 3:47 Derk’etin 13:13, Jimar 18:15-16, Derk’etin 30:13

+ 4:3 Jimar 8:24-25, Dîrok I 23:3, Dîrok I 23:24, Dîrok I 23:27

+ 4:6 Derk’etin 25:5
+ 4:15 P’adşatî II 6:6-7, Dîrok I 13:9-10
+ 4:16 Jimar 3:32
+ 4:20 P’adşatî I 6:19
+ 4:24 Jimar 3:25-26
+ 4:31 Jimar 3:36-37

+ 5:2 Q. K’ahîntîyê 13:3, Q. K’ahîntîyê 15:2, Q. K’ahîntîyê 13:46

+ 5:3 Q. K’ahîntîyê 15:31
+ 5:6 Q. K’ahîntîyê 6:2-3
+ 5:7 Q. K’ahîntîyê 5:5, Q. K’ahîntîyê 6:5
+ 5:13 Derk’etin 20:14, Q. K’ahîntîyê 18:20
+ 5:15 Q. K’ahîntîyê 5:11
+ 5:22 Zebûr 109:18
+ 6:2 H’akimtî 13:5, Amos 2:11-12
+ 6:5 Hezeqêl 44:20
+ 6:6 Q. K’ahîntîyê 21:11
+ 6:10 Q. K’ahîntîyê 1:14, Q. K’ahîntîyê 5:7
+ 6:14 Q. K’ahîntîyê 3:6, Q. K’ahîntîyê 4:32
+ 6:15 Q. K’ahîntîyê 2:4
+ 6:19 Derk’etin 29:23-24
+ 6:20 Q. K’ahîntîyê 7:31

+ 6:23 Q. K’ahîntîyê 9:23, Q. Ducarî 21:5, Dîrok I 23:13

+ 6:24 Zebûr 121:8, Zebûr 134:3

+ 6:25 Zebûr 4:6, Zebûr 31:16, Zebûr 67:1, Zebûr 80:3, Zebûr 80:7, Zebûr 80:19, Zebûr 119:135

+ 7:1 Derk’etin 40:17, Q. K’ahîntîyê 8:10
+ 7:7 Jimar 4:25
+ 7:8 Jimar 4:31
+ 7:9 Jimar 3:31
+ 7:12 Derk’etin 6:23, Jimar 1:7
+ 7:14 Derk’etin 30:34-35
+ 7:15 Q. K’ahîntîyê 1:2-3
+ 7:16 Q. K’ahîntîyê 4:23-24
+ 7:17 Q. K’ahîntîyê 3:1
+ 7:18 Jimar 1:8
+ 7:24 Jimar 1:9
+ 7:30 Jimar 1:5
+ 7:36 Jimar 1:6
+ 7:42 Jimar 1:14
+ 7:48 Jimar 1:10, Dîrok I 7:26-27
+ 7:54 Jimar 1:10
+ 7:60 Jimar 1:11
+ 7:66 Jimar 1:12
+ 7:72 Jimar 1:13
+ 7:78 Jimar 1:15
+ 7:89 Derk’etin 25:22
+ 8:7 Jimar 19:9, Jimar 19:17
+ 8:8 Q. K’ahîntîyê 2:1
+ 8:14 Jimar 3:45
+ 8:16 Derk’etin 13:2, Derk’etin 13:11-16
+ 8:19 Jimar 3:9, Jimar 1:53

+ 8:24 Jimar 4:3, Dîrok I 23:24, Dîrok I 23:27

+ 9:2 Derk’etin 12:1, Q. K’ahîntîyê 23:5
+ 9:6 Q. K’ahîntîyê 21:1, Jimar 5:2
+ 9:11 Derk’etin 12:6, Dîrok II 30:2
+ 9:12 Derk’etin 12:46, Yûh’enna 19:36
+ 9:14 Derk’etin 12:48-49
+ 9:15 Derk’etin 13:21, Derk’etin 40:17
+ 9:17 Derk’etin 40:36
+ 10:3 Yoêl 2:15
+ 10:5 Jimar 2:3-9
+ 10:6 Jimar 2:10-16
+ 10:8 Dîrok I 15:24

+ 10:9 Jimar 31:6, Dîrok II 13:12, Dîrok II 13:14

+ 10:10 Jimar 29:1, Zebûr 81:3, Jimar 28:11-15

+ 10:12 Destpêbûn 21:21
+ 10:14 Jimar 2:9, Jimar 1:7-9
+ 10:17 Jimar 2:17
+ 10:18 Jimar 2:10-16
+ 10:21 Jimar 4:4-15, Jimar 7:9
+ 10:22 Jimar 2:18-24
+ 10:25 Jimar 2:25-31

+ 10:29 Derk’etin 2:18, Destpêbûn 12:7, Destpêbûn 32:12

+ 10:32 H’akimtî 1:16
+ 10:34 Derk’etin 13:21
+ 10:35 Zebûr 68:1, Îşaya 33:10
+ 11:1 Q. K’ahîntîyê 10:2, Jimar 16:35
+ 11:2 Aqûb 5:16
+ 11:4 Derk’etin 12:38, Korint’î I 10:6
+ 11:6 Jimar 21:5
+ 11:8 Derk’etin 16:13, Derk’etin 16:15-31
+ 11:14 Derk’etin 18:18, Q. Ducarî 1:9
+ 11:15 Ûnis 4:3
+ 11:16 Derk’etin 24:1, Q. Ducarî 1:15
+ 11:17 P’adşatî IV 2:9, Nehemîya 9:20
+ 11:18 Derk’etin 19:10
+ 11:21 Derk’etin 12:37

+ 11:23 Îşaya 50:2, Îşaya 59:1, Jimar 23:19, Hezeqêl 12:25

+ 11:31 Derk’etin 16:13
+ 11:35 Jimar 33:17
+ 12:6 Destpêbûn 46:2, Danîyêl 8:2
+ 12:7 Îbranî 3:2, Îbranî 3:5
+ 12:8 Derk’etin 33:11, Derk’etin 33:19
+ 12:10 Q. K’ahîntîyê 13:3
+ 12:14 Q. K’ahîntîyê 13:46, Jimar 5:2
• 12:16 Q. Ducarî 1:19-25
+ 12:16 Jimar 10:12, Destpêbûn 21:21
+ 13:2 Yêşû 3:12
+ 13:3 Jimar 32:8, Q. Ducarî 1:22
+ 13:6 Jimar 13:30
+ 13:16 Jimar 11:28, Jimar 14:6

+ 13:22 Yêşû 15:14, H’akimtî 1:10, Zebûr 78:12, Zebûr 78:43, Îşaya 19:11, Îşaya 30:4

+ 13:23 Jimar 32:9, Q. Ducarî 1:24-25

+ 13:29 Derk’etin 17:8

+ 13:30 Jimar 13:6, Jimar 14:6, Jimar 26:65, Jimar 32:12, Jimar 34:19, Q. Ducarî 1:36, Yêşû 14:6-15, Yêşû 15:13-19, H’akimtî 1:12-15, Dîrok I 2:9, Dîrok I 2:18

+ 13:31 Yêşû 14:8
+ 13:32 Hezeqêl 36:12
+ 13:33 Destpêbûn 6:4, Îşaya 40:22
• 14:1 Q. Ducarî 1:26-32
+ 14:2 Derk’etin 16:3, Jimar 20:3
+ 14:4 Nehemîya 9:17

+ 14:5 Jimar 16:4, Jimar 16:22, Jimar 16:45, Jimar 20:6, Yêşû 7:6

+ 14:6 Derk’etin 24:13, Jimar 11:28, Jimar 13:30, Marqos 14:63, K’arêd Şandîya 14:14

+ 14:9 R’omayî 8:31
+ 14:10 Derk’etin 17:4
+ 14:12 Derk’etin 32:10
+ 14:14 Derk’etin 15:14-15
+ 14:16 Q. Ducarî 9:28

+ 14:17 Derk’etin 34:6, Derk’etin 20:5, Q. Ducarî 5:9

• 14:20 Q. Ducarî 1:34-40

+ 14:21 Zebûr 72:19, Îşaya 6:3, Îşaya 11:9, Hebaqûq 2:14

+ 14:23 Q. Ducarî 12:9-10, Zebûr 95:11
+ 14:24 Jimar 13:29, Jimar 14:6, Yêşû 14:10
+ 14:29 Îbranî 3:17, Jimar 1:2-3
+ 14:30 Jimar 26:64-65
+ 14:33 Q. Ducarî 1:3, Q. Ducarî 8:2
+ 14:34 Hezeqêl 4:5-6
+ 14:38 Jimar 26:65
• 14:39 Q. Ducarî 1:40-46
+ 14:43 Jimar 13:29
+ 14:45 Jimar 21:3, H’akimtî 1:17

+ 15:3 Derk’etin 29:18, Q. K’ahîntîyê 1:2-3, Q. K’ahîntîyê 22:21, Derk’etin 23:14

+ 15:8 Q. K’ahîntîyê 3:1

+ 15:10 Q. K’ahîntîyê 1:9

+ 15:15 Derk’etin 12:49, Q. K’ahîntîyê 19:34, Q. K’ahîntîyê 24:22, Q. Ducarî 10:19

+ 15:19 Yêşû 5:11-12

+ 15:22 Q. K’ahîntîyê 4:2, Q. K’ahîntîyê 4:27, Q. K’ahîntîyê 5:15

+ 15:24 Q. K’ahîntîyê 4:13
+ 15:27 Q. K’ahîntîyê 4:27-28
+ 15:29 Jimar 15:15
+ 15:30 Îbranî 10:26
+ 15:32 Derk’etin 35:3
+ 15:34 Q. K’ahîntîyê 24:12

+ 15:35 Derk’etin 31:14, Q. K’ahîntîyê 24:14-16

+ 15:38 Q. Ducarî 22:12, Metta 23:5
+ 15:40 Q. K’ahîntîyê 11:44
+ 15:41 Q. K’ahîntîyê 22:33
• 16:1 Zebûr 106:16-18

+ 16:1 Derk’etin 6:16, Derk’etin 6:18, Derk’etin 6:21

+ 16:3 Derk’etin 19:6
+ 16:4 Jimar 14:5
+ 16:5 Tîmot’êyo II 2:19
+ 16:7 Q. K’ahîntîyê 10:1
+ 16:9 Jimar 8:14
+ 16:11 Derk’etin 16:7-8
+ 16:13 Derk’etin 2:14
+ 16:15 P’adşatî I 12:3
+ 16:21 Derk’etin 33:5

+ 16:22 Jimar 14:5, Jimar 27:16, Îbo 12:10, Zanebêj 12:7, Zekerîya 12:1, K’arêd Şandîya 17:28, Destpêbûn 18:23

+ 16:26 Tîmot’êyo II 2:19
+ 16:29 P’adşatî III 22:28
+ 16:30 Zebûr 55:15
+ 16:33 Mesele 1:12
+ 16:35 Q. K’ahîntîyê 10:2, Jimar 11:1
+ 16:40 Jimar 3:10, Dîrok II 26:18
+ 16:45 Derk’etin 33:5, Jimar 14:5
+ 16:46 Q. K’ahîntîyê 16:12, Jimar 1:53
+ 16:48 Jimar 25:8, P’adşatî II 24:25
+ 17:4 Derk’etin 25:22
+ 17:8 Îbranî 9:4
+ 18:1 Derk’etin 28:38
+ 18:2 Jimar 3:6-10
+ 18:5 Jimar 1:53

+ 18:7 Derk’etin 26:31, Q. K’ahîntîyê 16:2, Jimar 1:51

+ 18:8 Q. K’ahîntîyê 7:32, Jimar 5:9, Derk’etin 29:28

+ 18:11 Q. K’ahîntîyê 22:2, Q. K’ahîntîyê 22:3, Q. K’ahîntîyê 22:11-13

+ 18:12 Q. Ducarî 18:4

+ 18:13 Derk’etin 23:19

+ 18:14 Q. K’ahîntîyê 27:21, Q. K’ahîntîyê 27:28

+ 18:15 Derk’etin 13:2, Derk’etin 13:11-16, Jimar 3:46-47

+ 18:16 Derk’etin 30:13
+ 18:17 Derk’etin 13:2, Derk’etin 13:11-16
+ 18:18 Derk’etin 29:26-28
+ 18:19 Q. K’ahîntîyê 2:13, Dîrok II 13:5

+ 18:20 Q. Ducarî 10:9, Q. Ducarî 12:12, Q. Ducarî 14:27, Q. Ducarî 18:1-2, Yêşû 13:33, Yêşû 14:3, Yêşû 18:7, Hezeqêl 44:28

+ 18:21 Q. K’ahîntîyê 27:30, Q. Ducarî 14:22
+ 18:26 Nehemîya 10:38
+ 19:2 Q. Ducarî 21:3, P’adşatî I 6:7
+ 19:4 Q. K’ahîntîyê 4:16-17

+ 19:5 Derk’etin 29:14, Q. K’ahîntîyê 4:11-12, Q. K’ahîntîyê 9:11

+ 19:6 Derk’etin 12:22, Q. K’ahîntîyê 14:4
+ 19:7 Q. K’ahîntîyê 11:25
+ 19:9 Jimar 8:7
+ 19:10 Q. K’ahîntîyê 11:25
+ 19:12 Jimar 31:19
+ 19:13 Q. K’ahîntîyê 15:31
+ 19:15 Q. K’ahîntîyê 11:32
+ 19:18 Derk’etin 12:22
+ 19:19 Q. K’ahîntîyê 11:25
+ 19:20 Q. K’ahîntîyê 15:31
+ 19:22 Hagay 2:13
+ 20:1 Derk’etin 15:20
+ 20:2 Derk’etin 17:1-7
+ 20:3 Derk’etin 16:3, Jimar 14:2
+ 20:6 Jimar 14:5
+ 20:10 Zebûr 106:33
+ 20:12 Jimar 27:14, Q. Ducarî 31:2
+ 20:14 Destpêbûn 25:24-26, Q. Ducarî 2:4
+ 20:15 Destpêbûn 46:6-7, Derk’etin 1:11

+ 20:16 Derk’etin 2:23, Derk’etin 3:7, Derk’etin 14:19

+ 20:17 Jimar 21:22, Q. Ducarî 2:27
+ 20:19 Q. Ducarî 2:28
+ 20:21 H’akimtî 11:16-17
+ 20:22 Jimar 33:37
+ 20:24 Jimar 20:12
+ 20:26 Derk’etin 28:2, Derk’etin 29:29
+ 20:28 Jimar 33:38-39, Q. Ducarî 10:6
+ 20:29 Q. Ducarî 34:8
+ 21:1 Jimar 33:40

+ 21:2 Q. K’ahîntîyê 27:29, Q. Ducarî 7:2, H’akimtî 11:30-31, Destpêbûn 28:20

+ 21:4 H’akimtî 11:18
+ 21:5 Jimar 11:4-6, Jimar 11:20
+ 21:9 P’adşatî IV 18:4, Yûh’enna 3:14
+ 21:10 Jimar 33:43
+ 21:11 Jimar 33:44
+ 21:12 Q. Ducarî 2:13
+ 21:13 Jimar 22:36, H’akimtî 11:18

+ 21:15 Q. Ducarî 2:9, Q. Ducarî 2:18, Q. Ducarî 2:29, Îşaya 15:1

• 21:21 Q. Ducarî 2:24, H’akimtî 11:19-22

+ 21:22 Jimar 20:17, Jimar 20:19

+ 21:24 Q. Ducarî 3:16, Yêşû 12:2, H’akimtî 11:13

+ 21:28 Yêremîya 48:45-46

+ 21:29 H’akimtî 11:24, Rʼûtʼ 1:15, P’adşatî III 11:7, P’adşatî IV 23:13, Yêremîya 48:7

+ 21:30 Jimar 32:3, Yêşû 13:17, Îşaya 15:2, Yêremîya 48:18, Dîrok I 19:7, Îşaya 15:2

+ 21:32 Jimar 32:1, Yêşû 13:25, P’adşatî II 24:5, Yêremîya 48:32

+ 21:33 Yêşû 13:12

+ 21:34 Q. Ducarî 3:1-2

+ 22:2 H’akimtî 11:25, Derk’etin 15:15, Îbo 40:15

+ 22:5 Q. Ducarî 23:4
+ 22:6 Yêşû 24:9, Nehemîya 13:2, Mîxa 6:5
+ 22:18 P’adşatî III 13:8, P’adşatî III 22:14
+ 22:23 Yêşû 5:13
+ 22:36 Jimar 21:13, Jimar 21:15
+ 22:38 Amos 3:8
+ 23:1 Îbo 42:8, Dîrok I 15:26
+ 23:8 Mesele 26:2
+ 23:9 Q. Ducarî 33:28, Derk’etin 33:16
+ 23:10 Destpêbûn 13:16

+ 23:19 Hosêya 11:9, P’adşatî I 15:29, Tîmot’êyo II 2:13, Tîto 1:1-2, Malaxî 3:6

+ 23:22 Jimar 24:8
+ 23:23 Zebûr 44:1
+ 23:24 Destpêbûn 49:9, Destpêbûn 49:27

+ 24:2 Jimar 11:25, H’akimtî 3:10, P’adşatî I 10:10, P’adşatî I 16:13, P’adşatî I 19:20, Dîrok II 15:1, Dîrok II 20:14, Dîrok II 24:20

+ 24:8 Jimar 23:22

+ 24:9 Destpêbûn 49:9, Destpêbûn 12:3, Destpêbûn 27:29

+ 24:10 Q. Ducarî 23:5

+ 24:17 Metta 2:2, E’yantî 22:16, Destpêbûn 49:10, Yêremîya 48:45

+ 24:18 P’adşatî II 8:14

+ 24:20 Destpêbûn 36:12, Derk’etin 17:8

+ 24:21 Destpêbûn 15:19, H’akimtî 1:16, H’akimtî 4:11, H’akimtî 5:24, P’adşatî I 15:6, P’adşatî I 27:10, P’adşatî I 30:29, Dîrok I 2:55, Dîrok I 21:28-29, Yêremîya 49:16

+ 24:24 Danîyêl 11:30, Destpêbûn 10:21, Destpêbûn 10:25

+ 25:1 Jimar 33:49, Yêşû 2:1, Yêşû 3:1

+ 25:2 Derk’etin 34:15

+ 25:3 Jimar 31:16, Yêşû 22:17, Zebûr 106:28-29, Hosêya 9:10

+ 25:4 Q. Ducarî 4:3, Q. Ducarî 21:22

+ 25:7 Derk’etin 6:25

+ 25:8 Zebûr 106:30, Jimar 16:48, P’adşatî II 24:25

+ 25:12 Îşaya 54:10, Hezeqêl 34:25, Hezeqêl 37:26, Hosêya 2:18

+ 25:13 Dîrok I 6:4-15
+ 25:15 Jimar 31:8
+ 25:17 Jimar 31:2, Jimar 31:7

+ 26:2 Derk’etin 30:12-14, Derk’etin 38:26, Jimar 1:2, Jimar 1:3, P’adşatî II 24:1, Dîrok I 21:2

+ 26:5 Derk’etin 6:14, Dîrok I 5:1-3
+ 26:6 Destpêbûn 46:8-9
+ 26:7 Jimar 1:21
+ 26:9 Jimar 16:1-2
+ 26:10 Jimar 16:31-35
+ 26:11 Derk’etin 6:24

+ 26:12 Destpêbûn 46:10, Derk’etin 6:15, Dîrok I 4:24

+ 26:14 Jimar 1:23
+ 26:15 Destpêbûn 46:16
+ 26:18 Jimar 1:25

+ 26:19 Destpêbûn 38, Destpêbûn 46:12, Dîrok I 2:3-5

+ 26:22 Jimar 1:27
+ 26:23 Destpêbûn 46:13, Dîrok I 7:1
+ 26:25 Jimar 1:29
+ 26:26 Destpêbûn 46:14
+ 26:27 Jimar 1:31
+ 26:28 Destpêbûn 46:20
+ 26:29 Dîrok I 7:14-19
+ 26:33 Jimar 27:1-7
+ 26:34 Jimar 1:35
+ 26:35 Dîrok I 7:20-27
+ 26:37 Jimar 1:33

+ 26:38 Destpêbûn 46:21, Dîrok I 7:6-12, Dîrok I 8:1-5

+ 26:41 Jimar 1:37
+ 26:42 Destpêbûn 46:23
+ 26:43 Jimar 1:39
+ 26:44 Destpêbûn 46:17, Dîrok I 7:30-40
+ 26:47 Jimar 1:41
+ 26:48 Destpêbûn 46:24, Dîrok I 7:13
+ 26:50 Jimar 1:43
+ 26:51 Jimar 1:46
+ 26:53 Yêşû 11:23
+ 26:54 Jimar 33:54

• 26:57 Derk’etin 6:16-25, Dîrok I 6:1-3, Dîrok I 6:16-30

+ 26:60 Derk’etin 6:23-25
+ 26:61 Q. K’ahîntîyê 10:2
+ 26:62 Jimar 3:39
+ 26:65 Jimar 14:28-30
• 27:1 Jimar 36:1-12
+ 27:1 Jimar 26:33, Yêşû 17:3-4
+ 27:3 Jimar 16:1-35, Jimar 16:49
+ 27:4 Îbo 42:15
+ 27:11 Rʼûtʼ 4:3-6, Yêremîya 32:6-9
+ 27:12 Q. Ducarî 3:27, Q. Ducarî 32:49
+ 27:13 Jimar 20:24
+ 27:14 Jimar 20:12-13
+ 27:16 Jimar 16:22

+ 27:17 P’adşatî III 22:17, Hezeqêl 34:5, Zekerîya 10:2, Metta 9:36, Marqos 6:34

+ 27:18 Derk’etin 24:13
+ 27:19 Q. Ducarî 3:28, Q. Ducarî 31:14
+ 27:20 Yêşû 1:16-18
• 28:1 Derk’etin 29:38-42

+ 28:2 Q. K’ahîntîyê 3:11, Q. K’ahîntîyê 21:6, Q. K’ahîntîyê 1:9

+ 28:10 Hezeqêl 46:4-5

+ 28:11 Jimar 10:10

• 28:16 Derk’etin 13:3-7, Q. K’ahîntîyê 23:5-8, Q. Ducarî 16:1-8

+ 28:16 Derk’etin 12:1-13
+ 28:17 Derk’etin 23:15
• 28:26 Q. Ducarî 16:9-12
+ 29:1 Q. K’ahîntîyê 23:23-25

+ 29:7 Q. K’ahîntîyê 16:29-31, Q. K’ahîntîyê 23:27-32

• 29:12 Q. K’ahîntîyê 23:33-43, Q. Ducarî 16:13-15

+ 29:12 Ezra 3:4

+ 29:39 Q. K’ahîntîyê 7:16

+ 30:2 Q. K’ahîntîyê 5:4, Q. Ducarî 23:21, Zebûr 50:14, Zanebêj 5:4

+ 31:2 Jimar 25:17
+ 31:6 Jimar 10:9
+ 31:8 Jimar 25:15, Yêşû 13:21
+ 31:15 P’adşatî I 15:3
+ 31:16 Jimar 25:1-5
+ 31:17 H’akimtî 21:11
+ 31:18 Q. Ducarî 21:10-14
+ 31:19 Jimar 19:12, Jimar 19:22
+ 31:24 Q. K’ahîntîyê 11:25, Jimar 19:10
+ 31:27 Yêşû 22:8, P’adşatî I 30:24
+ 31:50 Derk’etin 30:12
+ 31:53 Q. Ducarî 20:14
+ 31:54 Derk’etin 30:16
+ 32:1 Jimar 21:32
+ 32:4 Jimar 21:24, Jimar 21:35
+ 32:8 Jimar 13:2-3, Jimar 13:20-32
+ 32:10 Q. Ducarî 1:34-36
+ 32:11 Jimar 14:29
+ 32:12 Jimar 14:6
+ 32:13 Jimar 14:33-35
+ 32:17 Yêşû 4:12-13
+ 32:18 Yêşû 22:4
+ 32:19 Yêşû 13:8
+ 32:39 Destpêbûn 50:23, Dîrok I 7:14-15
+ 32:40 Yêşû 13:31, Yêşû 17:1

+ 32:41 Q. Ducarî 3:14-15, P’adşatî III 4:13, Dîrok I 2:21-23

+ 33:3 Derk’etin 14:8
+ 33:4 Derk’etin 12:12, Derk’etin 12:29
+ 33:5 Derk’etin 12:37
+ 33:6 Derk’etin 13:20
+ 33:7 Derk’etin 14:2
+ 33:8 Derk’etin 15:22-23
+ 33:9 Derk’etin 15:27
+ 33:11 Derk’etin 16:1
+ 33:14 Derk’etin 17:1
+ 33:15 Derk’etin 19:2
+ 33:16 Jimar 11:34
+ 33:17 Jimar 11:35
+ 33:31 Q. Ducarî 10:6
+ 33:33 Q. Ducarî 10:7
+ 33:35 Q. Ducarî 2:8
+ 33:36 Jimar 20:1, Jimar 27:14
+ 33:37 Jimar 20:22
+ 33:38 Jimar 20:28, Q. Ducarî 10:6
+ 33:40 Jimar 21:1
+ 33:43 Jimar 21:10
+ 33:44 Jimar 21:11
+ 33:47 Q. Ducarî 32:49
+ 33:48 Jimar 22:1
+ 33:49 Jimar 25:1
+ 33:52 Derk’etin 23:24, Q. Ducarî 7:5
+ 33:54 Jimar 26:54
• 34:1 Hezeqêl 47:13-21
+ 34:3 Yêşû 15:1-4
+ 34:7 Jimar 33:37-39
+ 34:8 P’adşatî IV 14:25
+ 34:11 P’adşatî IV 23:33, Yêremîya 39:5

+ 34:12 Destpêbûn 15:18, Derk’etin 23:31, Q. Ducarî 11:24, Yêşû 1:4

+ 34:17 Yêşû 14:1, Yêşû 19:51
+ 34:19 Jimar 14:6
• 35:1 Yêşû 21:1-42
+ 35:6 Q. Ducarî 4:41-43, Yêşû 20:7-8

• 35:9 Q. Ducarî 4:41-43, Q. Ducarî 19:1-13, Yêşû 20

+ 35:11 Derk’etin 21:13
+ 35:22 Derk’etin 21:13
+ 35:25 Derk’etin 29:7
+ 35:30 Q. Ducarî 17:6, Q. Ducarî 19:15

+ 35:31 Destpêbûn 8:22, Derk’etin 21:12, Derk’etin 21:30

+ 35:33 Zebûr 106:38, Destpêbûn 9:6
+ 35:34 Q. K’ahîntîyê 18:25
• 36:1 Jimar 27:1-7, Yêşû 17:3-6
+ 36:4 Q. K’ahîntîyê 25:10

+ 36:7 P’adşatî III 21:1-16, Hezeqêl 45:9, Hezeqêl 46:18

+ 36:8 Dîrok I 23:22

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/KKD/KKDL/Kurmancî__Tran.azw3

Ferhengok

Ferhengok

1. A
2. B
3. G
4. D
5. Ê
6. E
7. Z
8. Î
9. Y
10. K
11. M
12. N
13. O
14. P
15. R
16. S
17. F
18. X
19. H
20. T
21. Ş
22. C
23. Q

agat – kevirêd qîmete r'eng-r'engî ne, p'ir'anîya wan sipî û k'umeyît' in.

amalêkî – miletek bû ku berî zeftkirina Îsraêl li Kenanêda dima. Evana gele cara neyartîya Îsraêl dikirin (binihêr'e Derk'etin 17:8-16; Qanûna Ducarî 25:17-19).

amîn – ji zimanê îbranî ye, ku me'na wê ev e: «R'ast e», «Belê», «Bira usa be», «R'ast bê xêlif», «Qayl im». Ew hingê tê gotinê gava yek gotinekê dibêje yan dua dike, yekî din gotina wî dixwaze mak ke, qaylbûna xwe bi gotina «amîn» nîşan dike.

amîtîst – kevirekî qîmet bû, p'ir'anîya wan sorî gevez û sût bûn.

amonî – anegorî Destpêbûn 19:38, zur'eta Lûte ji qîza wîye biç'ûk bû. Ew t'evî Filistînîya neyartîya Îsraêl dikirin. Ew alîyê R'ohilata Ûrdinê diman, navê p'ayt'extê xwe danîn Amman. H'eta niha jî navê p'ayt'extê Ûrdinê Amman e.

aramî – aramî binelîyêd Aramê bûn. We'dê bave'şîrêd Îsraêl alîyê bakur- r'ohilata ç'emê Ûrdinêr'a digotin Aram, awa gotî Sûrya û usa jî bak'ura Mesopotamyayê, ku tê gotin Paddan-Aram (Destpêbûn 25:20; 28:5).

berê deremeta pêşin – wextê Peymana Kevinda çi pêşîyê ber k'êlendîyê bik'eta, yan heger berê r'ezê pêşin bûya, yan nixurîyê h'eywanêd malê, yan jî nixurîyê nêrînî her maleke Îsraêlê çawa «berê deremeta pêşin» dihate h'esabê û Xwedêr'a dihate dayînê. Eva nîşanek bû ku h'emû jî p'ara Xwedê ne (Derk'etin 13:14-15; 34:26; Qanûna K'ahîntîyê 23:17; Jimar 18:12).

bidolax – r'ûnê darêyî zer e û gelekî bînxweş e. Bi wî ava zim-zimkirinê çêdikirin (Destpêbûn 2:12; Jimar 11:7).

bizina k'ûvî – cur'ekî bizinaye ku ç'ola demîne, h'elal tê h'esabê (binihêr'e Qanûna Ducarî 12:15; 14:5).

Bizina k'ûvî

bixûr – şîrêza darê ye. Ew ji dara tê hildanê û h'işkkirinê. Gava tê şewitandinê, bîneke gelekî xweş jê tê. Dema Peymana Kevinda p'aristgehêda ser gorîgeha bixûrê ew Xwedêr'a dihate şewitandinê (Derk'etin 30). Cûr'ekî dareke bixûrê E'rebistanêda jî hebû, ku gelekî qîmet bû.

Bixûr

biharet – pûng, darçîn, mêxik û yêd mayîne bînxweş.

gorîgeh – t'extê ku li ser qurban, gorî, h'edî û xêr dihatine dayînê yan serjêkirinê (Destpêbûn 12:7; 22:9). Pêşîyê ew pê kevira dihate çêkirinê. Hêna Mûsada Xwedê t'emî da ku gorîgehê bona Konê Şe'detîyê ji dara darcêwîyê çêkin û sifir bik'işînine ser. (Derk'etin 27:1-8; 38:1-7). Qurban t'enê li ser gorîgeha Konê Şe'detîyê dihatine serjêkirinê û paşê, gava p'aristgeh hate çêkirinê, t'enê li ser gorîgeha p'aristgehê dihatine serjêkirinê. T'extekî din jî hebû, ji wî biç'ûktir û zêr'kirî. K'ahîn li ser vî t'extî bixûr dişewitand, jêr'a digotin gorîgeha bixûrê (Derk'etin 30:1-10; 37:25-28).

Gorîgeh

dara darcêwîyê – dareke h'işk û teyax e.

darçîn – biharateke ji qalikê darê ye. Bîna wê gelek e û hêna berê gelekî biha bû. Meriva eva t'evî bizirê zeyt'ûnê dikir, wekî bîna bizir xweş be. Carna meriva li xwe dixistin û carna jî bona definkirinê dihate bik'aranînê (E'yantî 18:13). Ew bona çêkirina r'ûne r'ûnkirinêyî pîroz dihata bik'aranînê (Derk'etin 30:23).

dehek – li gora qanûna Mûsa zur'eta Lêwî, ku şixulê p'aristgehê dikirin, li ser navê Xwedê deheka hebûkê, hasil û dayîna berê e'rdê ji cime'ta Îsraêlê xwer'a distandin. Lêwîya deheka ku ji cime'ta Îsraêlê distandin, ji wê deheka standî, dehek didane Xwedê (Qanûna K'ahîntîyê 27:30-32, Jimar 18:26-28).

dîyarîya bervadayînê – dîyarîya ku ji ber wan guneyêd ku li ber Xwedê yan meriva kirî dihate dayînê. K'ahîn li ser vê yekêda dinihêr'î û qîmetê zîyanê bîst selef zêde k'ifş dikir û hingê li zîyank'êşa dihate veger'andinê, serda jî yê gunek'ar dîyarî dida (Qanûna K'ahîntîyê 5:14-6:7; 7:1-10).

dîyarîya jorbilindkirinê – tişte ku dîyarî dihate dayînê, carana p'ara k'ahîn dihate jorbilindkirinê, çawa nîşana ku bona Xwedê dihate başqe kirinê (Derk'etin 29:27-28).

dîyarîya nanî – dîyarîya arê xas (Qanûna K'ahîntîyê 2:1-3) yan nan (Qanûna K'ahîntîyê 2:4-10), yan jî firîkêd genim (Qanûna K'ahîntîyê 2:14-16). K'ahîn p'areke van dîyarîya xwer'a hildida û p'ara din jî li ser gorîgehê dişewitand.

dîyarîya paqijbûnê – dîyarî ku yê gunek'ar ji ber guneyê xweva bona paqijbûnê dida. Goştê vê h'eywanê pîroz dihate h'esabê û t'enê îzina k'ahîna hebû bixwarana (Qanûna K'ahîntîyê 4:1-5:13; 6:24-30).

dîyarîya serdakirina – eva dîyarîya ji tiştêd r'on e, awa gotî ji r'ûn, şeravê yan avê bûn. Evana li ser dîyarîya heleqetîyê yan dîyarîya t'evayîşewatêda dihatine kirinê (Jimar 28:14-15).

dîyarîya t'evayîşewatê – ev cûr'ê dîyarîyê t'emamîya h'eywan pêva li ser gorîgehê dihate şewitandinê. Lê hinek dîyarîyêd mayîn p'arek wan dihate şewitandin (Qanûna K'ahîntîyê 1:3-17; 6:8-13).

dîyarîya h'ejandinê – ev dîyarî p'ir'anîya cara bi sersîngê dîyarîya heleqetîyê, ku p'ara k'ahîn bû dihate dayînê. K'ahîn t'evî dîyarîdar ev sersîng dih'ejand, vî alî-wî alî dibir danî, lema tê gotin dîyarîya h'ejandinê (Qanûna K'ahîntî 14:21-24; Jimar 6:20).

dîyarîya heleqetîyê – dîyarîya heleqetîyê ku li nava Xwedê û merivada dihate dayînê. T'enê p'areke vî h'eywanî li ser gorîgehê dihate şewitandinê, herç'ê mayîn jî k'ahîn û dîyarîdar dixwarin (Qanûna K'ahîntîyê 3:1-17; 7:11-21, 28-36).

êfod – eva êlekekî bi du p'ara ser milva hevvakirî bû ku ji zêr', r'îsê şîn, şîrk, sorê gevez û ji k'itanê zirav-badayî hatibû çêkirinê. Serekk'ahîn ew li xwe dikir. R'extsîng jî pêva dikirin (Derk'etin 28:6-14).

Serekk'ahîn êfod û r'extsîngva

Edom, edomî – Edom navekî Esawê birê Aqûb bû (Destpêbûn 25:30; 36:8). Ji Edom edomî pêşda hatin, ewana dijminê Îsraêl bûn. Welatê Edom ç'îya banîyêd xikî-xwelîye bê kêr bûn.

emorî – miletekî mezin bû ku berî zeftkirina Îsraêl li Kenanêda dima. Hingê carana bi navê wan t'emamîya miletêd kenanê dihatine navkirinê (Destpêbûn 15:16; Qanûna Ducarî 3:8-11).

enaqî – miletek bû ku berî Îsraêl li Filistînê dima. Ewana gelekî bilind bûn û e'save dihatine gotinê (Jimar 13:22,33). Evana li ç'îya banîyêd Hêbronê diman.

zimir – r'ûnekî bînxweş e, ji dara tê standinê û qîmetê wî biha bû. Hingê zimir bona êşê didane nexweşa (Marqos 15:23), usa jî li ser cinyazê mirîyada dikirin, wekî bona definkirinê hazir kin (Destpêbûn 50:2; Yûh'enna 19:39).

Zimir

îbranî – navekî kevin e û cime'ta Îsraêlê pê vî navî hate navkirinê, Birahîm yê pêşin bû ku bi vî navî hate navkirinê (Destpêbûn 14:13). Îbranî usa jî ziman e. Cime'ta Îsraêl bi zimanê îbranî xeber didan. Peymana Kevin bi vî zimanî nivîsar e.

Îsraêl – 1. Navê meriv e. Çaxê Xwedê Aqûbê bavê miletê Îsraêlê bimbarek kir, navê wî kire Îsraêl (Destpêbûn 32:27-28; 35:10). Çend nav zur'eta Îsraêlr'a tê gotinê: «Cime'ta Îsraêl», «Zar'êd Îsraêl» û «îbranî». 2. Navê welat jî tê gotinê: «Îsraêl». Berê jêr'a digotin: «Kenan» (Destpêbûn 12:5; K'arêd Şandîya 7:11; 13:19). Navekî din jî jêr'a dibêjin: «Welatê Filistînê». Pey mirina Silêman p'adşar'a welat bû du p'ara. P'ara bakurêr'a gotin Îsraêl, p'ara başûrêr'a gotin Cihûda (1P'adşatî 12:16-17 ).

yaspîs – kevirêd qîmete r'eng r'engî ne. Yaspîsa ku K'it'êba Pîrozda nivîsar e k'esk yan r'engekî vekirî bû (Derk'etin 28:20).

karbûnkûl – kevirekî qîmetî şîn û şînî-k'esk (Derk'etin 28:18).

k'ahîn – ji zur'eta Harûnê birê Mûsa bûn. K'ahîna ew gorîyêd (qurbanêd) ku miletê Îsraêlê danîn serjêdikirin. Ew bona miletê Îsraêlê ber Xwedê disekinîn û dua dikirin, navçêtî dikirin û xwestina Xwedê cime'têr'a didane e'yankirinê. Serekk'ahîn salê carekê dik'ete cîyê herî pîroz û bona gunehê cime'tê gunehk'ewandin dikir (Qanûna K'ahîntîyê 6:8-10:20; Îbranî 6:20-8:6; Derk'etin 30:10). Melk'î-Sadiq jî Destpêbûnêda k'ahînê dihate h'esabê (Destpêbûn 14:18-20).

Kenan – navê wî welatî ye, k'îjan ku Xwedê li gora sozê xwe da miletê Îsraêlê, wekî bibe welatê wan. Ev navê «Kenan» hê berî li wir mayîna miletê Îsraêlê hebû. Paşê «Îsraêl» yan jî «Filistîn» hate gotinê (Destpêbûn 10:19; 12:5; K'arêd Şandîya 7:11; 13:19).

kenanî – miletek bû ku li Kenanê dima, zur'eta kur'ê Ham, kur'ê Nuh bû (Destpêbûn 10:6; Jimar 13:29).

k'efîl – (girew, k'efalet) p'ere yan tiştêk ji ber tiştava dihate dayînê, h'atta r'oja pirs safîkirine (Destpêbûn 38:17- 20).

Konê Şe'detîyê (Konê Civînê) – gava cime'ta Îsraêlê ji Misirê derk'et, Xwedê serê ç'îyayê Sînayê Mûsar'a got, çawa gerekê Konê Şe'detîyê bê çêkirinê (Derk'etin 25). Gava çêkirin, r'ûmeta Xwedê ew cî t'ijî kir û Xwedê bi r'ûmeta xwe şe'detî da û da xuyakirinê ku ew t'evî wan e (Derk'etin 38:21). Konê Şe'detîyê û Konê Civînê (Derk'etin 27:21) yek bûn. Cime'ta Îsraêlê li wir dicivîyan. Silêman jî Orşelîmêda p'aristgeh dewsa wêda çêkir. Konê Şe'detîyêda (û usa jî p'aristgehêda) tiştêd pîroz jî hebûn, mesele: Sindoqa Peymana Xudan (Qanûna Ducarî 10:8), awa gotî Sindoqa Şe'detîyê (Jimar 4:5).

Konê Şe'detîyê (Konê Civînê)

k'otî (k'otîbûn) – nexweşîk e ç'erm e cûr'e-cûr'e ye ku bela dibe. Li gora Qanûna K'ahîntîyê ji serê 13-a h'eta 14-a zemanê berê her cûr'e nexweşîya ser ç'erm ji k'otîbûnêva girtî h'eta çend cûr'e p'izika, usa jî tiştêd k'efikî h'eram dihatine h'esabê. Cime'tê berî nexweşêd aha didan ji gund û bajara derdixistine der, lê heger yek qenc bûya, gerekê xwe nîşanî k'ahîn bikira û h'edî bida, wekî destûr bidanê ku ew bik'eta nava cime'tê.

k'irk'ût – (k'ewk'urt') kevirekî nerm û zer e ku bi alaveke r'engê vekirî bi şewq dişewite û bîna wê jî qewat e (Destpêbûn 19:24; Qanûna Ducarî 29:23).

Mowab, mowabî – anegorî Destpêbûn 19:37, zur'eta Lût ji qîza wîye mezin bû. Mowabî alîyê r'ohilata Ûrdunê diman (Jimar 21:13).

milyak'et – zimanê îbranî û yûnanîda fe'mîna wê «qasid» e, çimkî evana qasidêd Xwedê ne. Evana heyînêd r'uh'anî ne, ku h'izûra Xwedêda dimînin. Nayêne dîtinê h'eta xwexa xwe e'yan nekin. Milyak'et qirara Xwedê e'lam dikin yan jî tînine sêrî (Destpêbûn 19:1,12-15). Ewana ji alîyê Xwedêda k'ifşkirî ne, ku meriva xweyî kin û guh bidine wan (K'arêd Şandîya 12:6-11; 27:23; Îbranî 1:14). Carna Xwedê milyak'eta dişîne cem meriva, wekî tiştekî wanr'a bêje. Milyak'etê serwêrê h'emû milyak'eta Mixayîl e (Cihûda 9). Car-cara xebera «milyak'etê Xudan» tê fe'mkirinê ku çawa Xudan xwexa hazir e (Derk'etin 3:2-6).

nanê Xwedêr'a dayî – (nanê h'izûrê, nanê pêşberîyê) nanê pîroz hêna Mûsada Konê Şe'detîyêda (Konê Civînêda), usa jî peyr'a p'aristgehêda hebû. Ev nan li ser sifra zêr'în «li pêşberî Xudan» dihate r'êzkirinê. Her r'ojeke şemîyê k'ahîna donzdeh nanê bê hevîrtir'şk dipe'tin, li ser sifra zêr'în dadanîn û yêd ku h'eftîya dinda dewsê danîn, k'ahîna yê pêşîyê cîyê pîrozda dixwarin. Pêştirî k'ahîna îzina t'u kesî t'unebû ev nan bixwarana. Ev nan nîşaneke Peymana Xudan bû, ku ew t'evî cime'ta Îsraêlê bû (Qanûna K'ahîntîyê 24:5-9).

Sifra nan

nedir – (gorî, qurban) li gora Qanûna Mûsa (Derk'etin 13) însan û h'eywanêd nixurîye nêr, ew nedirêd (gorîyêd) Xwedê bûn. H'eywan dihatine serjêkirinê û ji ber însênva dihatine dayînê. Me'na wê ev e, ku her nixurî p'ara Xwedê bû, pîroz, buhurtî û t'aybetî, awa gotî Xwedêr'a cudekirî bû (Derk'etin 13:2; Lûqa 2:23).

Necef – berîya alîyê başûra Îsraêlê bû (Destpêbûn 12:9).

onîks – kevirêd qîmet e, gava tê bir'înê hundur'da xet yan telaşêd r'eng-r'engî k'ifş dibin (Derk'etin 28:9).

peyman – (ahda, ad û qirar) nav du merivada, nav du k'omada, yan jî nav Xwedê û merivada tê girêdanê. Peymanek nava Xwedê û Nuhda hebû (Destpêbûn 9:8-17), nava Xwedê û Birahîmda (Destpêbûn 15), nava Xwedê û Dawidda (2 P'adşatî 7; Zebûr 89:1-37). Li serê ç'îyayê Sînayê Xwedê peymanek t'evî cime'ta Îsraêlê girêda. Li gora vê peymanê Xwedê soz da wekî xwexa Xudanê cime'ta Îsraêlê be û wan xwey ke, lê gerekê Îsraêl jî Qanûna Xwedê biqedîne, ya ku wî bi destê Mûsa da. Lê Îsraêlê gelek cara peyman, awa gotî Qanûna Mûsa dit'er'iband. K'itêbêd cihûyaye pîrozr'a, yêd ku berî Îsa hebûn, wanar'a dibêjin «Peymana Kevin».

p'êxember – (nebî, qasidê Xwedê, qûlê Xwedê, gotinbêjê Xwedê) ew însan bûn. Xwedê wanr'a xeber dida, ku ew gotina wî bigihînine meriva (Qanûna Ducarî 18:15-22).

r'extsîng – berîke cargoşeye li ser sîng bû. Ew çawa êfod hate cêkirinê, ji zêr', r'îsê şîn, şîrk, sorê gevez û ji k'itanê zirav-badayî (Derk'etin 28:15-16). Gava serekk'ahîn dik'ete cîyê pîroz li ber Xudan, ew li ser sîngê serekk'ahîn êfodva girêdayî bû (Derk'etin 28:29). Li ser r'extsîng dunzdeh kevirêd qîmet çar cêrgeh cîkirî bûn, ku dunzdeh qebîlêd Îsraêl didane k'ifşê. Hindurê rextsîngda Ûrîm û Tûmîm hebûn (Derk'etin 28:30).

R'extsîng û p'ap'ax

r'oja şemîyê – bona cime'ta Îsraêl r'ojeke e'zîz (t'aybetî) û pîroz e (Derk'etin 16:23; 20:8, 11; 31:14-15). Bi îbranî Şabat e. Bi zaravekî kurmancî «sebt» e ku ji şabatê hatîye. Bona cihûya, şabat navê r'oja h'efta ye û ya xilazîya h'eftîyê ye. Înîyê êvarê, gava r'oj diçe ava, şabat destpêdike û h'eta 24 sih'eta dik'işîne. Li gora qanûna Mûsa (Destpêbûn 2:2-3; Derk'etin 20:8-11; 35:2) r'oja şabatêda k'ar û xebat ne cayîz bû bikirana, ev r'oj r'oja r'ih'etîyê û h'ebandinê ye (Destpêbûn 1; Qanûna K'ahîntîyê 23:1-3).

sala r'awastîyê – her pêncî sal, sala r'awastîyê bû (Qanûna K'ahîntîyê 25:8-55). Wê salê her xulam dihatine azakirinê û her merivê ku e'rdê xwe firotibû li wî dihate veger'andinê, deyn-dû dihatine baxşandinê.

sala h'efta – her h'eft sal, şemîya sala bû (Derk'etin 23:11; Qanûna K'ahîntîyê 25:1-7), ew sala r'ih'etîyê bû bona e'rdê. Ewê salê cime'tê e'rd bêcer ne dikirin û çi ku e'rdê xweserêxwe dida t'op dikirin.

sardîyon – kevirekî qîmete sorîgevezî zelal bû.

serekk'ahîn – binihêr'e: k'ahîn.

Sindoqa Peymanê yan Sindoqa Şe'detîyê – qut'îke pîroz bû, ew û çi ku têda bûn, nîşanêd peymana Xwedê t'evî miletê îsraêlê bûn. Çaxê Xwedê serê ç'îyê t'evî Mûsa p'êxember xeber da, hingê dehe t'emî li ser du selêd kevirî nivîsîn dane wî. Ew peyman Xwedê bi destê Mûsa da girêdanê, bi wan selêd nivîsar. Ew sel, şivdara Harûn, derdanê manayê çawa nîşana Peymana Xwedê li wê sindoqêda bûn û li cem miletê îsraêlêdihatine xweykirinê. Ew sindoq ji darcêwîyê çêkirî û zêr'kirî bû. Gava miletê îsraêlê r'êda diçû, ev sindoq xwer'a dibirin. Gava diçûne cîkî, ev sindoq Cîyê Herî Pîrozda Konê Şe'detîyêda dima (Derk'etin 25:10-21; Îbranî 9:4).

Sindoqa Peymanê

filistîn – miletê filistînê hat başûr-r'oavaya devê be'ra Navberêye. Filistînê zeftî xwe kir û van her pênc bajarada: Gaza, Aşqêlon, Aşdod, Gat' û Ek'ronêda çî-war bûn. Filistînî û îsraêlîya gelek cara hevr'a şer' dikirin, çimkî filistînîya dixwastin r'ohilat zeftî xwe kirana, îsraêlîya jî dixwastin r'oava zeftî xwe kirana. Filistînî neyarêd îsraêlîyaye here pêş bûn, h'eta ku Dawid ev pirs safî kir, xilazîya wan anî (Destpêbûn 21:34; 1 P'adşatîya 8:1; 1Dîrok. 18:1 ).

xêrûb – r'uh'berêd xweyîbask in, ev cûr'ekî milyak'etêd Xwedê ne û h'eykelêd wan ser qalp'axê Sindoqa Peymanê bi baskava çêkirî mîna milyak'eta bûn, ku r'ûmet û dîndara (h'izûrîya) Xwedê berç'e'v dikirin (Destpêbûn 3:24; Derk'etin 25:17-22; 37:6-9).

Xudan – bi zimanê îbranî xebera «Xudan» YHWH nivîsar e û tê xwendinê çawa «Yahweh». Ev navekî e'sesî ye ku alîyê Xudand Mûsava hate e'yankirinê. (Derk'etin. 3:14...). Navê «Yahwêh» miletê cihû bona mezinayîya Xwedê ne didane li ser zarê xwe. Gava ewana K'it'êba Pîroz dixûnin dewsa navê «Yahwêh» dibêjin «Adonay» ku tê fe'mkirinê «Xweyê min».

hêlanêd jorin – cîyêd h'ebandina miletê Kenanîya bû (Qaûna k'ahîntîyê 26.30, Jimar 33.52). Xudan e'mirî miletê Îsraêl kir ku van cîya wêran kin. Ew p'adşê ku ev cî wêran nekira dihate h'esabê çawa yekî qanûn t'er'ibandî (2P'adşatî 16:4 ).

hûsop – dareke biç'ûk e, çawa lûfik bona e'detê dîn dihate bik'aranînê. K'ahîna xûna qurbanêda dikirin û dir'eşandine ser meriva, wekî ew meriv li ber Xwedê pîroz bin (Derk'etin 12:22; Qanûna K'ahîntîyê 14:4; Jimar 19:6, 18).

Hûsop

topaz – kevirekî qîmtî qîç'ik e.

şemdan – ç'ira h'eft ç'e'vî bû, ku P'aristgeheda dişxulî (binihêr'e Derk'etin 25:31-39).

Şemdan

Cejina Bor'îya – eva cejina 1-ê meha h'efta dihate kirinê (Qanûna K'ahîntîyê 23:24-25; Jimar 29:1). Ew r'oja r'ih'etîyê û dîyarîdayînê bû.

Bor'î

Cejina Derbazbûnê – ev cejina nava cime'ta Îsraêlda çardehê meha Nîsanêda tê kirinê (li gora salne'ma îbranî çardehê Nîsanê niha 1-ê Aprêlê ye). Evê cejinê bona bîranîna wê yekê dikin, ku Xwedê çawa cime'ta Îsraêl ji bindestîya Misirîya derxist (Derk'etin 12:3-14). Hingê Milyak'etê Mirinê h'emû nixurîyêd misirîya, hin însan û hin jî h'eywan kuştin, lê ji ser malêd cime'ta Îsraêlr'a «derbaz bû» û dest neda ji wan t'u kesî, nekuşt (Derk'etin 12:23-27). Bona vê yekê vê cejinêr'a digotin Cejina Derbazbûnê.

Cejina Nanê Şkeva – ev cejin li pey Cejina Derbazbûnêr'a tê û ji panzdeh h'eta bîst duduyê meha Nîsanê tê kirinê (li gora salne'ma îroyîn ji 2-a h'eta 9-ê Aprêlê tê kirinê). Eva cejina bona bîranîna xilazkirina miletê Îsraêl tê kirinê, gava miletê Îsraêl ji bindestîya Misirîya derk'et û çû wî welatê ku Xwedê dabû wan. Evê cejinêda h'eft r'oja nanê şkeva (bê hevîrtir'şk) tê xwarinê (Derk'etin 12:15-20; 13:3-10).

Cejina R'oja K'ewandinê – bona cime'ta Îsraêlê r'oja here e'zîz û pîroz bû (Yom Kîppûr bi îbranî). Salê carekê p'aristgehêda Serekk'ahîn ji ber guneyêd xwe û cime'têva bona paqijbûna p'aristgeh û gorîgehê xûna h'eywana p'êşk'êş dikir û dik'ete Cîyê Herî Pîroz (Derk'etin 30:10; Qanûna K'ahîntîyê 16:1-34; 23:27; Îbranî 9:6-7).

Cejina H'eftîya – (Cejina Nandirûnê – Derk'etin 23:16) Xwedê t'emî da cime'ta Îsraêl, ku r'oja paşine pey destpêbûna Cejina Derbazbûnêr'a h'eft h'eftîya h'esab kin û r'oja pêncî cejinekê jî bikin. Vê cejinêda çi ku ji deremetêd wan (dexilêd wan) pêşîyê dik'ete ber k'êlendîyê, danîn p'êşk'êşî Xwedê dikirin (Qanûna K'ahîntîyê 23:15-21; Jimar 28:26- 31). Peymana Nûda vê cejinêr'a digotin R'oja Pêncîye h'esab, awa gotî Pêntêkost. Çimkî bi zimanê yûnanî fe'mîna Pêntêkost «pêncî» ye (K'arêd Şandîya 2:1-41).

Cejina H'olikçêkirinê – her sal payîzê ji 15-a h'eta 21-ê meha Tişrîyê ye (awa gotî yekê Oktyabirê). Cihû diçûn ser r'ezêd xwe, h'olik çêdikirin û wanda h'eftêkê diman. Cihûya ev yek dikir, wekî bîr banîna, ku çawa Mûsa p'êxember miletê Îsraêl ji Misirê derxist û ew h'olikada man (Qanûna K'ahîntîyê 23:33-36, 39-43; Qanûna Ducarî 16:13-15).

qar'îtk – ç'ivîkeke biç'ûk e ku dirêj nafir'e. Xurê wan t'oxim û mêş-mor in. Evana hêlûnêd xwe li ser e'rdê çêdikin (Derk'etin 16:13; Jimar 11:31-32).

Qar'îtk

qotik – h'eywaneke piç'ûk e, ku ç'olê nava k'evirada dimîne. Ew ne h'elal bû (binihêr'e Qanûna K'ahîntîyê 11:5; Qanûna Ducarî 14:7).

Qotik

qirqê Misirê – cur'ekî teyrê ne h'elal bû (binihêr'e Qanûna K'ahîntîyê 11:18; Qanûna Ducarî 14:17).

Qirqê Misirê

Table of Contents

Kurmancî

Pênc K’itêbêd Mûsa

Jimar

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36

Ferhengok

- agat
- amalêkî
- amîn
- amîtîst
- amonî
- aramî
- berê deremeta pêşin
- bidolax
- bizina k'ûvî
- bixûr
- biharet
- gorîgeh
- dara darcêwîyê
- darçîn
- dehek
- dîyarîya bervadayînê
- dîyarîya jorbilindkirinê
- dîyarîya nanî
- dîyarîya paqijbûnê
- dîyarîya serdakirina
- dîyarîya t'evayîşewatê
- dîyarîya h'ejandinê
- dîyarîya heleqetîyê
- êfod
- Edom, edomî
- emorî
- enaqî
- zimir
- îbranî
- Îsraêl
- yaspîs
- karbûnkûl
- k'ahîn
- Kenan
- kenanî
- k'efîl
- Konê Şe'detîyê (Konê Civînê)
- k'otî (k'otîbûn)
- k'irk'ût
- Mowab, mowabî
- milyak'et
- nanê Xwedêr'a dayî
- nedir
- Necef
- onîks
- peyman
- p'êxember
- r'extsîng
- r'oja şemîyê
- sala r'awastîyê
- sala h'efta
- sardîyon
- serekk'ahîn
- Sindoqa Peymanê yan Sindoqa Şe'detîyê
- filistîn
- xêrûb
- Xudan
- hêlanêd jorin
- hûsop
- topaz
- şemdan
- Cejina Bor'îya
- Cejina Derbazbûnê
- Cejina Nanê Şkeva
- Cejina R'oja K'ewandinê
- Cejina H'eftîya
- Cejina H'olikçêkirinê
- qar'îtk
- qotik
- qirqê Misirê