Author: Институт перевода Библии
Date: 2019-01-10T07:14:42.443117+00:00

Кӧрманщи

Кӧрманщи

1. Пенщ К’ьтебед Муса
2. Q. К'аһинтийе
3. Фәрһәнгок

Пәймана Кәвьн

Пенщ К’ьтебед Муса

Пенщ к’ьтебед Муса (Т’аwрәт)

Дәстпебун, Дәрк’әтьн, Qануна К’аһинтийе, Жьмар, Qануна Дӧщари.

Института wәлгәр’андьна К’ьтеба Пироз

Москва

2010

Пенщ к’ьтебед Муса Дәстпебун, Дәрк’әтьн, Qануна К’аһинтийе, Жьмар, Qануна Дӧщари

Бона wәлгәр’андьна к’ӧрдийа кӧрманщи

Бь ве навнише бьньвисьн бьшиньн:

ibt_inform@.ibt.org.ru

© Horace Knowles © The British&Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-157-6

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Пешготьна һәр пенщ к'ьтебед Муса

Хwәндәванед дәлал! Щара ә'wльн ә кӧ әв һәр пенщ к'ьтебед Муса дәсте wәда йә, к'ижан кӧ дьк'әвьнә нава п'аред Библийайе. Әв к'ьтеб бь зараве кӧрманщийа к'ӧрди һатийә wәлгәр'андьне. Библийа к'ьтеба к'ьтеба йә, к'ьтеба һәрә һежа йә у гәләк те хwәндьне. Щьһу, мӧсӧлман у мәсиһи ван һәр пенщ к'ьтебед Муса qәбул дькьн чаwа к'ьтебед пироз.

Һәр мәрьве ль сәр т'опа дьнийайе, к'ижан qӧлбида кӧ дьминә, чь мьләти йан хwәйе чь һ'әбандьне бә, wи дьк'әвә кӧ ве к'ьтебе бь зьмане хwә бьхунә. Библийа щаба wан пьрса дьдә, к'ижана кӧ т'ьме сәре щьмә'те ешандьнә, мәсәлә: әм жь кӧ бунә, әм чьма дьжин, чьма дьнйайеда һаqас хьраби һәйә, пәй мьрьнер'а чь те сәре мерьв.

Библийа т'әвайийа хwәва шест шәш к'ьтеб ьн, к'ижан кӧ бь дәсте гәлә ньвиск'ара навбәра гәләк салада һатьнә ньвисаре. Әв к'ьтебана дәрһәqа сәрһатийед жь дәстпебуна дьнйайеда гьрти һ'әта qӧрна йәкейә пәй буйина Исар'а дьбежә. Библийа ль сәр дӧ п'ара п'арәвәдьбә. Пәймана Ну, к'ижан кӧ дәрһәqа буйин, кьред Иса у пәйчуйед wи, ӧса жи дәрһәqа пешдачуйина щьвина ә'wльн бәрбьч'әв дькә.

Пәймана Кәвьн нав хwәда дьтә'мьлинә һәр пенщ к'ьтебед Муса, ӧса жи к'ьтебед п'ехәмбәра у һьлбәста. Һәр пенщ к'ьтебед Муса нә т'әне йед ә'wльн ьн, ле ӧса жи йед ә'саси нә, бона т'әмамийа К'ьтеба Пироз. Әw бона пешдаһатьна дьне, инсен, пешдаһатьна гӧнаһ, һәләqәтийа Хwәде у инсен дьбежә.

Һәр пенщ к'ьтебед Муса жь текьста ибранийә кәвьн, аwа готи жь текьста Масорети бь зьмане к'ӧрди һатийә wәлгәр'андьне. Щи-щийа тьште жь текьсте дурк'әти шьровәкьрьнеда те ә'йанкьрьне. Хьлазийа к'ьтебе: фәрһәнгок у хәритә һәйә.

Института wәлгәр'андьна библийайе р'азибуна хwә дьдә: wәлгәр'а, сәрр'асткьра ӧса жи һ'әмуйед кӧ т'әви к'аре һазьркьрьн у хәбата чапкьрьна һәр пенщ к'ьтеба бунә.

Института wәлгәр'андьна К'ьтеба Пироз, Москва

Q. К'аһинтийе

Qануна К'аһинтийе

Пешготьн

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27

Наве ве к'ьтебе Библийа ибранида жь хәбәра пешьнә жь ве тек'сте пешда те, аwа готи ‹У гази кьр›. Навкьрьна ‹Qануна К'аһинтийе›, жь wәлгәр'андьна йунанийә кәвьн те, анәгори wе тек'сте һатийә һьлдане. Ве к'ьтебеда гәләк qәйдә-qанунед р'ӧһ'ани һәнә, к'ижан кӧ бона к'аред к'аһинед Исраелейә жь qәбила Леwи нә. Qәwьмандьна к'ьтебеда дьдә нишанкьрьне, чаwа думайикьрьна qануна Хwәде, к'ижан кӧ ль сәр ч'ийайе Синайе Мусар'а һатә дайине, йа кӧ к'ьтеба Дәрк'әтьнеда дәстпедьбу. Дәстпебуна к'ьтебе (с.1-10) бона борще к'аһина те готьне, кӧ чаwа әw гәрә qӧльх кьн, qӧрбана бьдьн. Мә'на qӧрбандайинейә пешьн ве йәкеда бу, wәки мәрьв бькә кӧ йәктийа хwәйә т'әви Хwәдейе хwә, бьдә к'ьфше. Р'азибуна хwә бьдә Хwәде бона п'ешк'ешед wи у пәсьна бьдә wи у ӧса жи бькә кӧ һерса Хwәде бона гӧнә у нәһәqийед wи р'анәбә. Паше (с.11-16) Исраелр'а т'әми тенә дайине, wәки бькарьбьн пироз у нә пироз, һ'әлал у нәһ'әлал жь һәв дәрхьн. Ә'мьре wанда нә т'әне гәрә qӧрбан бьһатана дайине, йан хwә паqьж хwәйкьрана, ле ӧса жи борще гәләк тьштед майинә һьндава мале, щьмә'те у малһәбунеда стуйе wанда бу. Бона wан хьлазийа к'ьтебеда (с.17-27) ньвисар ә. Qәдандьна ван борща, гәрә алик'арийа щьмә'та Исраел бькьра, кӧ әw лайиqи Хwәде бьмана, к'ижан кӧ әw жь нава һ'әму мьләтед дьне бьжарт у әw кьрә мьләте хwә. Исраел бьмбарәк-пирозикә мәзьн станд: Һ'ьзурийа Хwәдейе пироз т'әви мьләте wи бу. Нишана ве һ'ьзурийе Пирозгәһ бу, йа кӧ дьһатә щигӧһастикьрьне, аwа готи Коне Щьвинә бу. Мәрьвед кӧ жь мьләте пироз һатьбунә газикьрьне, нә кӧ т'әне гәрәке qәйдә-qанун бьqәдандана, ле ӧса жи гәрәке һьндава һәвдӧда р'аст бьн, хәме ә'рд у һ'әйwанед хwә жи бьк'ьшиньн. Һьнәк qанунед wан мьләтед Р'оһьлата Незикә бәре мина qанунед ве к'ьтебедайә ньвисар ьн. Ле Qануна К'аһинтийеда ә'сә нәһәqийед мьqабьли Хwәде тенә пешгьртьне у бь мьрьне дьһатьнә щәзакьрьне у ӧса жи нәһәqийед һьндава һәбукеда, кӧ бь щьрма дьһатьнә к'ьшандьне. Хенщи ве йәке, һ'име ван qануна дьдә щә'дандьне, кӧ һәр тьштида гәрәке Хwәде хwәш бен. Бьжарәбуна мьләте Исраел мәщале дьдә Исраел, wәки әw бьбә т'әрзе п'әргалийе у wи щур'ә жийине, к'ижан кӧ Хwәде жь һ'әму мәрьва дьхwазә. Әв йәк һәма ньшкева нибу, кӧ пәйр'а Иса Мәсиһ бәрбьр'и к'ьтеба Qануна К'аһинтийе 19:18 дьбә, дьбежә: «...һәвале хwә wәкә хwә һ'ьз кә», чаwа йәк жь һәр дӧ т'әмийед сәрәкәйә т'әмамийа qануна пироз, т'әви т'әмийа, Хwәде хwә һ'ьз кә.

1

Qануна qӧрбандайине

1^1Хӧдан жь Коне Щьвине гази Муса кьр у готә wи: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Гава йәки жь wә qӧрбанәке Хӧданр'а бьдә, бьра әw qӧрбана wә жь гар'ане бә йан жь кери+. 3Һәгәр qӧрбана wийә дийарийа т'әвайишәwате жь гар'ане йә, бьра әw йе нер у беqӧсур бинә ль бәр дәре Коне Щьвине, кӧ ль бәр Хӧдан бе qәбулкьрьне. 4Бьра әw дәсте хwә дайнә ль сәр сәре дийарийа т'әвайишәwате кӧ бе qәбулкьрьне, бона к'әwандьна гӧнед wи. 5Бьра әw щанәга ль бәр Хӧдан сәржекә у кӧр'ед Һаруннә к'аһин хуне һьлдьн бьр'әшиньнә ль сәр һәр алийед горигәһа ль бәр дәре Коне Щьвине. 6Бьра дийарийа т'әвайишәwате п'ост кә у чити-чити һур кә. 7Һьнге кӧр'ед Һаруне к'аһин агьр дайньнә ль сәр горигәһе у qьрша бьдьнә ль сәр егьр. 8Кӧр'ед Һаруннә к'аһин бьра wан читийа, сәри у донва бьдьнә ль сәр wан qьршед агьре ль сәр горигәһе. 9Ле навдьл у ньга жи, бьра йе дийардар пе аве бьшо у к'аһин гьшки ль сәр горигәһе бьшәwьтинә, чаwа дийарийа т'әвайишәwате, дийарийа шәwатейә бинхwәш ә бона Хӧдан+.

10Һәгәр qӧрбана wийә дийарийа т'әвайишәwате жь кери йә, аwа готи жь пез йан бьзьна йә, бьра әw йе нер у беqӧсур бьдә. 11Wи ль бәр Хӧдан алийе бакӧра горигәһе сәржекә у кӧр'ед Һаруннә к'аһин хуна wи ль сәр һәр алийед горигәһе бьр'әшиньн. 12У чити-чити һур кә, сәри у донва к'аһин дайнә ль сәр qьршед агьре ль сәр горигәһе. 13Ле навдьл у ньга жи, бьра йе дийардар пе аве бьшо у к'аһин гьшки бинә ль сәр горигәһе бьшәwьтинә, чаwа дийарийа т'әвайишәwате, дийарийа шәwатейә бинхwәшә бона Хӧдан+.

14Һәгәр qӧрбана wийә дийарийа т'әвайишәwате бона Хӧдан жь тәйрәда йә, һьнге бьра qӧрбана хwә жь фатьмока йан жи жь щущукед кәwа бьдә+. 15Бьра к'аһин wе бинә бәр горигәһе, сәри ле һьлqәтинә у башqә ль сәр горигәһе бьшәwьтинә у хун к'еләка горигәһеда һәр'ә. 16У qаqар'ушка[*] wе ә'дәбева дәрхә алийе р'оһьлата горигәһева бавежә к'озиданге. 17Әwе жь баскада вәжәнә, бейи жь һәв qәтандьн, бьра к'аһин ль сәр горигәһе, ль сәр даре сәр егьр бьшәwьтинә. Әва дийарийа т'әвайишәwате, дийарийа шәwатейә бинхwәш ә бона Хӧдан+.

2

Дийарийед нани

2^1Һәгәр йәк дийарийа нани Хӧданр'а бьдә, дийарийа wи бьра жь аре хас бә, р'ун сәрда кә у бьхуре дайнә сәр+. 2Wе биньн щәм кӧр'ед Һаруннә к'аһин, бьра к'аһин жь wе к'ӧлмәк т'ьжи ар т'әви wи р'уни у һ'әму бьхуре һьлдә у бона биранине ль сәр горигәһе бьшәwьтинә, чаwа дийарийа т'әвайишәwате, дийарийа шәwатейә бинхwәш ә бона Хӧдан+. 3Ле п'ара дийарийа нанийә майи, бьра Һарун у кӧр'ед wир'а бьминә. Әва п'ара жь дийарийед шәwатейә Хӧданр'а дайийә һәрә пироз ә+.

4Һәгәр нане тәндуреда лехьсти дийарийа нани бьди, әw гәрәке жь аре хас р'унда стьрайи бок'онед бе һәвиртьр'шк бьн, йан жи гәрәке лошед бе һәвиртьр'шк р'ункьри бьн+. 5Ле һәгәр дийарийа тә жь нане ль сәр селе лехьсти йә, әw гәрәке жь аре хас р'унда стьрайи у бе һәвиртьр'шк бә+. 6Wи кәр-кәри ки, р'ун сәрда ки. Әва дийарийа нани йә.

7Һәгәр дийарийа тәйә нани т'аwеда пьжанди бә, бьра әw жь аре хас р'унда стьрайи бә. 8Жь ван тьшта дийарийа нани Хӧданр'а бьби, ль бәр к'аһин дайни у әw незики горигәһе кә. 9К'аһин бьра п'арәке бона биранине жь дийарийа нани һьлдә у ль сәр горигәһе бьшәwьтинә, әва дийарийа шәwатейә бинхwәш ә бона Хӧдан+. 10Ле п'ара дийарийа нанийә майи, бьра Һарун у кӧр'ед wир'а бьминә. Әва п'ара жь дийарийед шәwатейә Хӧданр'а дайийә һәрә пироз ә.

11Т'ӧ щар нава дийарийа нанийә кӧ һун Хӧданр'а бьдьн, һәвиртьр'шк т'ӧнәбә. Нә һәвиртьр'шк, нә һьнгьв чаwа дийарийа шәwате бона Хӧдан нәдьн+. 12Һәвиртьр'шк у һьнгьв чаwа дийарийед бәре пешьн Хӧданр'а дькарьн биньн, ле ль сәр горигәһе гәрәке нәйе шәwьтандьне бона бинхwәшийе+. 13Һ'әму дийарийед хwәйә нани хwе ки у хwейа[*] пәймана Хwәдейе хwә жь нава дийарийед хwә кем нәки, т'әви һ'әму һ'әдийед хwә хwе жи бьди+.

14Һәгәр дийарийа нанийә бәред дәрәмәта пешьн Хӧданр'а бьди, бона дийарийа бәре пешьн жь сьмбьлед шинә фьрькандийә ль сәр егьр qәланди бьдә+. 15Р'ун сәрда ки у бьхуре бьди сәр. Әва дийарийа нани йә. 16К'аһин чаwа дийарийа шәwатейә бона Хӧдан, wе п'арәкә жь дийарийе, аwа готи жь qәйнокед, р'ун т'әви һ'әму бьхуре чаwа дийарийа бир анин бьшәwьтинә+.

3

Дийарийа һәләqәтийе

3^1Һәгәр qӧрбана йәки дийарийа һәләqәтийе[*] йә у әw дәwара нер бә йан ме бә, әw гәрәке һ'әйwана бе qӧсур Хӧданр'а бьдә+. 2Бьра әw дәсте хwә дайнә ль сәр сәре qӧрбана хwә у wе ль бәр дәре Коне Щьвине сәржекә, кӧр'ед Һаруннә к'аһин хуне бьр'әшиньнә ль сәр һәр алийед горигәһе. 3У жь дийарийа һәләqәтийе, чаwа дийарийа шәwате Хӧданр'а ван тьшта бьдә: Бәзе сәрзьк, һ'әму бәзе навдьл, 4һәр дӧ гӧр'ч'ька бәзе сәр у к'еләкава, бәтане щәгәре гӧр'ч'ькава т'әвайи дәрхә. 5Кӧр'ед Һарун вана ль сәр горигәһе т'әви дийарийа т'әвайишәwатейә ль сәр qьршед ль сәр егьр бьшәwьтиньн. Әва дийарийа шәwатейә бинхwәш ә бона Хӧдан+.

6Ле һәгәр әw жь кәре пез qӧрбана дийарийа һәләqәтийе Хӧданр'а бьдә, әw нер йан ме бә, гәрәке беqӧсур бә. 7Һәгәр әw бәрхәке хwәр'а бькә qӧрбан, бьра әw ль бәр Хӧдан бьдә. 8Бьра әw дәсте хwә дайнә ль сәр сәре qӧрбана хwә у wе ль бәр Коне Щьвине сәржекә у кӧр'ед Һарун хуне ль сәр һәр алийед горигәһе бьр'әшиньн. 9У жь дийарийа һәләqәтийе чаwа дийарийа шәwате Хӧданр'а ван тьшта бьдә: Бәзе wе, даwа wе пева qарч'ькеда бьр'и, бәзе сәрзьк у һ'әму бәзе навдьл, 10һәр дӧ гӧр'ч'ька бәзе сәр у к'еләкава, бәтане щәгәре гӧр'ч'ькава т'әвайи дәрхә. 11У к'аһин вана ль сәр горигәһе бьшәwьтинә, чаwа дийарийа хӧре шәwатейә бона Хӧдан+.

12Ле һәгәр qӧрбана wи бьзьн ә, бьра бинә ль бәр Хӧдан, 13дәсте хwә дайнә ль сәр сәре wе у ль бәр Коне Щьвине wе сәржекә. Кӧр'ед Һарун хуне ль сәр һәр алийед горигәһе бьр'әшиньн. 14У әw жь wе qӧрбана хwәйә дийарийа шәwате Хӧданр'а ван тьшта бьдә: Бәзе сәрзьк, һ'әму бәзе навдьл, 15һәр дӧ гӧр'ч'ька бәзе сәр у к'еләкава, бәтане щәгәре гӧр'ч'ькава т'әвайи дәрхә. 16К'аһин вана ль сәр горигәһе бьшәwьтинә, әва бьбә дийарийа хӧре шәwатейә бинхwәш. Һ'әму бәз п'ара Хӧдан ә+. 17Әва нава ньсьлед wәда, щи-wаред wәда бьбә qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе, кӧ т'ӧ щар нә бәз бьхwьн, нә жи хуне›»+.

4

Qӧрбанед бона гӧнед бе һ'әмде хwә кьри

4^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә: ‹Һәгәр кәсәк бе һ'әмде хwә гӧнә бькә у жь wан т'әмийед Хӧданә дайи шаш бә, йәки жь wан нәqәдинә,+
3йан һәгәр сәрәкк'аһин[*] гӧнә бькә, щьмә'те хwәр'а гӧнәк'ар кә, гәрәке әw бона гӧне хwәйи кьри, жь деwер щанәгаки беqӧсур, чаwа дийарийа паqьжбуне бьдә Хӧдан. 4Щанәге бьра бинә ль бәр дәре Коне Щьвине ль бәр Хӧдан, дәсте хwә дайнә ль сәр сәре щанәге у ль бәр Хӧдан щанәге сәржекә. 5Сәрәкк'аһин бьра жь хуна щанәге һьлдә бинә Коне Щьвине, 6у әw к'аһин т'ьлийа хwә хунеда кә, хуне һ'әфт щара ль бәр Хӧдан бьр'әшинә ль бәр п'әр'да пирозгәһе. 7У сәрәкк'аһин бьра жь wе хуне ль стьруйед wе горигәһа бьхурейә бинхwәш хә, йа кӧ Коне Щьвинеда ль бәр Хӧдан ә. Хуна щанәгейә майи жи бьр'ежә жера горигәһа т'әвайишәwатейә ль бәр дәре Коне Щьвине+. 8У һ'әму бәзе щанәге бона дийарийа паqьжбуне же бе дәрхьстьн: Бәзе сәрзьк, һ'әму бәзе навдьл, 9һәр дӧ гӧр'ч'ька бәзе сәр у к'еләкава, бәтане щәгәре гӧр'ч'ькава т'әвайи дәрхә, 10чаwа жь щанәге дийарийа һәләqәтийе тенә дәрхьстьне. Сәрәкк'аһин вана ль сәр горигәһа т'әвайишәwате бьшәwьтинә. 11Ле ч'әрме щанәге, т'әмамийа гошт, сәр-п'и, навдьл, ә'дәбева,+
12аwа готи жь щанәге чь мабә, бьбә жь зоме дәр щики паqьж, щийе к'ози кӧ те р'етьне, ль сәр qьрша пе егьр бьшәwьтинә. Щийе к'ози кӧ те р'етьне бьра бе шәwьтандьне.

Qӧрбана бона гӧне т'әмамийа щьмә'те

13Ле һәгәр т'әмамийа щьвина Исраел пева бе һ'әмде хwә шаш бә у әв йәк жь щьвине вәшарти бьминә, жь wан һ'әму т'әмийед Хӧданә дайи йәки нәqәдиньн у гӧнәк'ар дәрен,+
14гава әw гӧне wани кьри дәре, бьра щьвин жь деwер щанәгаки бона дийарийа паqьжбуне бьдьн у биньн ль бәр Коне Щьвине. 15Р'успийед щьмә'те бьра ль бәр Хӧдан дәстед хwә дайньнә ль сәр сәре щанәге у ль бәр Хӧдан щанәга бе сәржекьрьне. 16У сәрәкк'аһин жь хуна щанәге һьлдә бинә Коне Щьвине. 17Әw к'аһин т'ьлийа хwә хунеда кә ль бәр Хӧдан һ'әфт щара бьр'әшинә ль бәр п'әр'де+. 18У жь wе хуне стьруйед wе горигәһа ль бәр Хӧдан хә, йа кӧ дь Коне Щьвинеда йә у хуна майи жи бьр'ежә жера горигәһа т'әвайишәwатейә ль бәр дәре Коне Щьвине. 19У һ'әму бәзе wи жь wи дәрхә у ль сәр горигәһе бьшәwьтинә. 20Ви щанәгайи жи ӧса бькә, чаwа кӧ щанәгайе бона дийарийа паqьжбуне кьр, сәрәкк'аһин бона wан бьра к'әwандьне бькә у ль wан wе бе бахшандьне. 21Паше щанәге жь зоме дәрхә дәр бьшәwьтинә, чаwа щанәгайе пешьн шәwьтанд. Әва дийарийа паqьжбуне йә бона щьмә'те.

Дийарийа бона гӧне сәрwера

22Һәгәр сәрwерәк беһ'әмде хwә гӧнә бькә у жь wан һ'әму т'әмийед Хӧдан Хwәдейе хwә йәки нәqәдинә, әw гӧнәк'ар дәрте, 23гава гӧне wи wива бе ә'йанкьрьне, һьнге бона хwә бьра жь бьзьна нерики беqӧсур qӧрбан бинә. 24Әw дәсте хwә дайнә ль сәр сәре нери у ль бәр Хӧдан wи щийе кӧ дийарийа т'әвайишәwате те сәржекьрьне сәржекә. Әва дийарийа паqьжбуне йә. 25К'аһин бьра т'ьлийа хwә хуна дийарийа паqьжбунеда кә у ль стьруйед горигәһа т'әвайишәwате хә у хуна майи жи бьр'ежә жера горигәһа т'әвайишәwате. 26Һ'әму бәзе wи, мина бәзе дийарийа һәләqәтийе ль сәр горигәһе бьра бьшәwьтинә. Бь ви аwайи к'аһин бона гӧне wи к'әwандьне бькә у wе ль wи бе бахшандьне.

Qӧрбана бона гӧне кәсәки

27Һәгәр йәки жь мьләт беһ'әмде хwә гӧнә бькә, жь wан т'әмийед Хӧдане хwә йәки нәqәдинә, әw гӧнәк'ар дәрте+
28у гава гӧне wи wива бе ә'йанкьрьне, бьра бона гӧне хwәйи кьри бьзьнәкә беqӧсур qӧрбан бинә. 29Әw дәсте хwә дайнә ль сәр сәре дийарийа паqьжбуне у дийарийа паqьжбуне wи щийе дийарийа т'әвайишәwате бе сәржекьрьне. 30К'аһин бьра т'ьлийа хwә wе хунеда кә у ль стьруйед горигәһа т'әвайишәwате хә у хуна майи жи бьр'ежә жера горигәһе. 31Һ'әму бәзе бьзьне дәрхә, чаwа бәзе дийарийа һәләqәтийе те дәрхьстьне у к'аһин wи бәзи ль бәр Хӧдан ль сәр горигәһе бона бинхwәшийе бьшәwьтинә. Бь ви аwайи к'аһин бона wи к'әwандьне бькә у ль wи wе бе бахшандьне+.

32Ле һәгәр бәрхе бона дийарийа паqьжбуне бьдә, бьра йәкә мейә бе qӧсур бинә. 33Дәсте хwә дайнә ль сәр сәре дийарийа паqьжбуне, дь wи щийе дийарийа т'әвайишәwате те сәржекьрьне, wе дийарийа паqьжбуне сәржекә. 34К'аһин т'ьлийа хwә хуна дийарийа паqьжбунеда кә у ль стьруйед горигәһа т'әвайишәwате хә у хуна майи жи бьр'ежә жера горигәһе. 35Һ'әму бәзе wе дәрхә, чаwа бәзе бәрха дийарийа һәләqәтийе те дәрхьстьне у к'аһин wи бәзи т'әви дийарийед шәwатейә бона Хӧдан ль сәр горигәһе бьшәwьтинә. Бь ви аwайи к'аһин бона гӧне wийи кьри к'әwандьне бькә у ль wи wе бе бахшандьне.

5

Мәщалед бона гӧна паqьжбун

5^1Һәгәр йәк бе газикьрьне ль бәр диwане, әwи тьштәк бьһистьбә йан шә'дә бә у ве йәке вәшерә, һьнге әw wи гӧнәйи дькә стуйе хwә.

2Һәгәр йәк жь нәзанийа хwә тьштәки нәпаqьж к'әвә, аwа готи щәндәке р'ә'wьрәки, щәндәке һ'әйwанәки йан щәндәке шулькики нәһ'әлал к'әвә, әw хwә дьһ'әр'ьминә у сущдар дькә+. 3Һәгәр йәк жь нәзанийа хwә к'ьретийа мерьв к'әвә, тьштәки к'ьрет кӧ мерьв дькарә бьһ'әр'ьминә, гава әw бьзаньбә һьнге әwе сущдар бә+. 4Һәгәр йәк жь нәзанийа хwә, пе дәве хwә бона qәнщийе йан хьрабийе сонд бьхwә, (чаwа мәрьв пе сондед хwә тьштед п'уч' дьбежьн), гава әw бьзаньбә, һьнге жь ван йәкида әwе сущдар бә+. 5Һәгәр жь ван йәка тьштәкида сущдар бә у хwә мькӧр' бе, гӧне хwә бьдә р'уйе хwә, 6бьра бона гӧне хwәйи кьри Хӧданр'а жь кери бәрхәкә ме, йан жи карәкә ме бона нәһәqийа хwә чаwа дийарийа паqьжбуне бинә. Бьра к'аһин бона гӧне wи к'әwандьне бькә.

7Һәгәр дестда т'ӧнә, нькарә жь бәр нәһәqийа хwәва пез бинә, бьра дӧ фатьмока йан жи дӧ щущукед кәwа Хӧданр'а бинә, йәк бона дийарийа паqьжбуне, йәк жи бона дийарийа т'әвайишәwате+. 8Бьра әw вана бинә ль бәр к'аһин, пешийе дийарийа паqьжбуне бьдә, сәри жь стӧкӧре һьлqәтинә, ле же нәqәтинә. 9У жь хуна дийарийа паqьжбуне бьр'әшинә диwаре горигәһе, хуна майи жи бьра бьньqьтә жера горигәһе. Әва дийарийа паqьжбуне йә. 10Йа дьн жи анәгори qьрара дийарийа т'әвайишәwате бьдә у к'аһин бона гӧне wийи кьри к'әwандьне бькә у wе ль wи бе бахшандьне. 11Ле һәгәр дестда т'ӧнә, әw нькарә дӧ фатьмока йан дӧ щущукед кәwа жи бинә, һьнге бьра йе гӧнә кьрийә бона һ'әдийа хwә п'арәкә ефайе жь дәһа йәк[*] аре хас чаwа дийарийа паqьжбуне бинә. Нә р'ун бькә сәр нә жи бьхуре, чьмки әва дийарийа паqьжбуне йә+. 12Әw ви ари бинә щәм к'аһин, к'аһин бона биранине бь к'ӧлма хwә т'ьжи аре хас һьлдә, ль сәр горигәһе т'әви дийарийед шәwатейә бона Хӧдан бьшәwьтинә. Әва дийарийа паqьжбуне йә. 13У к'аһин бона гӧне wийи кьри к'әwандьне бькә, чь дәрәщеда жи чь кьрьбә wе ль wи бе бахшандьне. У йе майи жи мина дийарийа нани к'аһинр'а бьминә»+.

Qануна дийарийа жь бәрвадайине

14Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 15«Һәгәр йәк борще хwә нәqәдинә у бе һ'әмде хwә һьндава тьштед Хӧданә пирозда[*] гӧнә бькә, бьра жь бәр нәһәqийа хwәва жь кери бәранәки беqӧсур, wәкә wи qимәте тәйи пе шекьлед[*] зивин к'ьфшкьри, анәгори шекьлед пирозгәһе Хӧданр'а дийарийа жь бәрвадайине бинә+. 16Бьра щьрма wе зийана кӧ дайә тьштед пироз бьк'ьшинә, ӧса жи п'арәкә жь пенщ п'ара ль сәрда зедә кә, бьдә к'аһин. У к'аһин бьра пе wи бәране дийарийа жь бәрвадайине к'әwандьне бькә у wе ль wи бе бахшандьне+. 17Һәгәр йәк бе һ'әмде хwә гӧнә бькә у жь wан т'әмийед Хӧданә дайи шаш бә, йәки жь wан нәqәдинә, әw сущдар дьбә у гӧнә дькә стуйе хwә. 18Бьра әw wәкә wи qимәте тәйи к'ьфшкьри, жь кери бәранәки беqӧсур бона дийарийа жь бәрвадайине к'аһинр'а бинә, к'аһин бьра бона wе нәһәqийа wийә беһ'әмде хwә кьри к'әwандьне бькә у wе ль wи бе бахшандьне. 19Әва дийарийа жь бәрвадайине йә, бона нәһәqийа кӧ әwи ль бәр Хӧдан кьрьбу».

6

6^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Һәгәр йәк борще хwә ль бәр Хӧдан нәqәдинә бь ви аwайи хwә гӧнәк'ар кә, аwа готи анәмәте йәки инк'ар кә, йан тьште ль wи һатьбә дайине, йан тьштәк шеландьбә, йан qәлпи ль wи кәси кьрьбә,+
3йан тьштәки ӧндабуйи дитьбә инк'ар кә у дәрәw сонд бьхwә, жь ван һ'әмуйа йәкида гӧнә бькә, к'ижан кӧ мәрьв дькьн, 4бона гӧне кьри у сущдарийа хwә гәрәке әw тьште шеланди, qәлпийа кьри, йан әw анәмәте кӧ зәфт бьрьбу, йан әw тьште ӧндабуйи кӧ дитьбу, 5йан һәр тьшти, һьндава чьда дәрәw сонд хwарийә, гьшки ле вәгәр'инә. Бьра чарика пенща жи сәрда зедә кә бьдә wи к'ер'а дьк'әвә, ль wе р'ожа кӧ гӧне хwә нас кә+. 6У бьра әw бона нәһәqийа хwә жь кери бәранәки беqӧсур, wәкә wи qимәте тәйи к'ьфшкьри, дийарийа жь бәрвадайине Хӧданр'а бинә щәм к'аһин. 7К'аһин бьра бона wи ль бәр Хӧдан к'әwандьне бькә, чь тьштида wи нәһәqи кьрьбә wе ль wи бе бахшандьне».

Дийарийа т'әвайишәwате

8Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 9«Ә'мьри ль Һарун у кӧр'ед wи бькә у бежә: ‹Әв ә qануна дийарийа т'әвайишәwате. Т'әмамийа шәве дийарийа т'әвайишәwате бьра ль сәр агьре сәр горигәһе бә һ'әта сәре сьбе у агьре горигәһе бьра т'ьме ль сәр бьшхӧлә+. 10К'аһин бьра чӧхе хwәйи к'ьтани бавежә ль сәр хwә у һәвалкьрасе к'ьтани жи ль хwә кә, паше wе к'озийа шәwьтийә жь дийарийа т'әвайишәwате майи, бьра жь сәр горигәһе һьлдә бькә к'еләка горигәһе+. 11Пәй ве йәкер'а бьра к'ьнще хwә бьгӧһезә, дәстәки майин ль хwә кә, к'озийе жь зоме дәрхә дәр бьбә щики паqьж+. 12Агьре ль сәр горигәһе гәрәке бьшхӧлә у венәсе, к'аһин бьра һәр сьбәһе qьрша бьдә сәр, дийарийа т'әвайишәwате у доне дийарийед һәләqәтийе ль сәр wе бьшәwьтинә+. 13Агьр т'ьме гәрәке ль сәр горигәһе бьшхӧлә у венәсе.

Дийарийа нани

14Әв ә qануна дийарийа нани кӧ гәрәке кӧр'ед Һарун ль бәр Хӧдан пешбәри горигәһе бьдьн+. 15Бьра әw к'ӧлма хwә т'ьжи аре хаси дийарийа нанида кә т'әви р'уне wе у һ'әму бьхура ль сәр дийарийа нани һьлдә, ль сәр горигәһе бона биранине бьшәwьтинә. Әва дийарийа шәwатейә бинхwәш ә бона Хӧдан. 16Ле һәрч'е майи бьра Һарун у кӧр'ед wи бьхwьн. Әw гәрәке әwи бе һәвиртьр'шк ль щийе пироз һ'әwша Коне Щьвинеда бьхwьн. 17Әw гәрәке пе һәвиртьр'шк нәйе пә'тьне, мьн әва жь дийарийед хwәйә шәwате п'ар да wан. Әва йа һәрә пироз ә, мина дийарийа паqьжбуне у дийарийа бәрвадайине+. 18Һәр qьсьме мерини жь р'ьк'ьнйата Һарун дькарә же бьхwә. Жь дийарийед шәwатейә бона Хӧдан әва п'ара wә бә, нава р'ьк'ьнйатед wәда бьбә qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе. Һәр чь кӧ лек'әвә wе пироз бә›».[*]+

Дийарийа р'ожа к'ьфшкьрьна к'аһин

19Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 20«Әв ә дийарийа Һарун у кӧр'ед wи, йа кӧ гәрәке әw ль р'ожа к'ьфшбуна хwәда бьдьнә Хӧдан: Жь дәһә п'ара п'арәкә ефайе аре хас бона дийарийа нанийә һәр р'ож, ниви сәре сьбе у ниви жи бәре еваре биньн. 21Ар нав р'унда стьрайи бә, ль сәр селе р'ьнд пьжанди бә, паше к'ер ки у чаwа дийарийа нани йә бинхwәш бона Хӧдан бьди+. 22У жь кӧр'ед Һарун, к'ижан кӧ дәwса wи к'аһин бе р'ункьрьне, әw гәрәке ве йәке бькә, әва qәйдә-qануна Хӧданә һ'әта-һ'әтайе йә. Әw т'әмам гәрәке бе шәwьтандьне+. 23У һәр дийарийа нанийә к'аһин дайи, гәрәке т'әмам бе шәwьтандьне, нә кӧ бе хwарьне».

Дийарийа паqьжбуне

24Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 25«Т'әви Һарун у кӧр'ед wи хәбәр дә у бежә: ‹Әв ә qануна дийарийа паqьжбуне: ль бәр Хӧдан к'идәре кӧ дийарийа т'әвайишәwате те сәржекьрьне, wе дәре жи гәрәке дийарийа паqьжбуне бе сәржекьрьне. Әва йа һәрә пироз ә+. 26Әw к'аһине кӧ дийарийа паqьжбуне дьдә әw бьра wе бьхwә. Әw гәрәке Щийе Пирозда бе хwарьне, һ'әwша Коне Щьвинеда. 27Һәр чь кӧ ль гоште wе к'әвә wе пироз бә[*]. Ле һәгәр хуна wе бьпәкә ль сәр к'ьнщәке, әwе ләк'е дь щийе пирозда бьшойи. 28У әw дизе кӧ әw гошт теда к'әлийайә гәрәке бе шкенандьне, ле һәгәр дәрдана сьфьрда һатийә к'әландьне, әw гәрәке бе чьр'кьрьне у пе аве бе шуштьне+. 29Һ'әму зар'ед к'аһинайә кӧр'ин дькарьн же бьхwьн. Әва йа һәрә пироз ә. 30Ле һәр дийарийа паqьжбуне, хуна wе биньнә Коне Щьвине Щийе Пирозда бона к'әwандьн бе кьрьне, әw т'ӧ щар нәйе хwарьне, ле ль сәр егьр әw бе шәwьтандьне›»+.

7

Дийарийа жь бәрвадайине

7^1Әв ә qануна дийарийа бәрвадайинейә һәрә пироз+. 2К'и дәре кӧ дийарийа т'әвайишәwате те сәржекьрьне, гәрәке дийарийа бәрвадайине жи wе дәре бе сәржекьрьне у хуна wе ль сәр һәр алийе горигәһе бе р'әшандьне. 3У к'аһин һ'әму бәзе wе, аwа готи даwе, бәзе навдьл дийари кә, 4һәр дӧ гӧр'ч'ька бәзе сәр у к'еләкава, бәтане щәгәре гӧр'ч'ькава т'әвайи дәрхә. 5К'аһин вана ль сәр горигәһе бьшәwьтинә, чаwа дийарийа шәwатейә Хӧданр'а. Әва дийарийа жь бәрвадайине йә. 6Һәр зар'әкә к'аһинайи кӧр'ин дькарә жь ве бьхwә. Гәрәке щийе пирозда бьхwә, әва йа һәрә пироз ә.

7Qануна дийарийа паqьжбуне у йа дийарийа бәрвадайине йәк ә, к'аһине кӧ к'әwандьне дькә бьра wир'а бьминә+. 8Ӧса жи к'аһинәк кӧ дийарийа йәкийә т'әвайишәwате бьдә, ч'әрме wе дийарийа т'әвайишәwатейә кӧ да, бьра wир'а бьминә. 9Һәр дийарийа нанийә кӧ тәндуреда пә'ти, йан т'аwеда йан ль сәр селе пьжанди кӧ бе дайине, әw к'аһине дайир'а бьминә+. 10Ле һәр дийарийа нанийә р'унда стьрайи йан бе р'ун, һ'әму кӧр'ед Һарунр'а wәкә һәв бе п'арәвәкьрьне+.

Дийарийа һәләqәтийе

11Әв ә qануна дийарийа һәләqәтийе, кӧ йәк Хӧданр'а бьдә:+
12Һәгәр бона р'азидарийе wе бьдә, һьнге бьра т'әви дийарийа р'азидарийе к'атед р'унда стьрайи бе һәвиртьр'шк у лошед бе һәвиртьр'шкә р'ункьри, к'атед жь аре хаси р'унда стьрайи бьдә+. 13Пештьри к'ата, бьра әw нане хwәйи һьлати жи дийари бинә, т'әви wе дийарийа хwәйә һәләqәтийе кӧ бона р'азидарийе дьдә. 14Жь wан һ'әму дийарийа, йәке гәрәке чаwа дийарийа бәрбьр'икьрьне бьдә Хӧдан. Әва п'ара wи к'аһини йә, йе кӧ хуна дийарийа һәләqәтийе дьр'әшинә. 15У гоште дийарийа һәләqәтийа р'азидарийе, һәма wе р'ожа дайида бе хwарьне, жь wе гәрәке һ'әта сьбәһе нәминә+. 16Ле һәгәр дийарийа wи бона соз ә, йан дийарийа р'әзәдьлийе йә, һьнге qӧрбан wе р'ожа дайида бе хwарьне, чь ма жи р'ожа дьн бе хwарьне+. 17Ле әw гоште qӧрбанейи кӧ ма р'ожа сьсийа, сәр агьр бе шәwьтандьне. 18Һәгәр йәк гоште дийарийа һәләqәтийе р'ожа сьсийа бьхwә, әw найе qәбулкьрьне. Әw ль бәр щәфе дайи нак'әвә, wе бьбә һ'әрами, йе же бьхwә әw гӧнә дькә стуйе хwә. 19Әw гоште кӧ тьштәки нәпаqьж к'әвә, гәрәке нәйе хwарьне, әw ль сәр агьр гәрәки бе шәwьтандьне. Һәр кәсе паqьж дькарә гоште дийарийе бьхwә, 20ле әw кәсе чахе нә паqьж ә, жь гоште дийарийа һәләqәтийа Хӧдан бьхwә, әw кәса гәрәке жь нава щьмә'та хwә бе ӧндакьрьне+. 21У әw мәрьве кӧ тьштәки нәпаqьж к'әвә, аwа готи нәпаqьжийа мерьв, йан һ'әйwане нәпаqьж йан һәр тьште һ'әрам к'әвә у жь гоште дийарийа һәләqәтийа Хӧдан бьхwә, әw мәрьва гәрәке жь нава щьмә'та хwә бе ӧндакьрьне›».

Кьрьнед нәщайиз

22Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 23«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә: ‹Т'ӧ щар бәзе га йан пез йан бьзьна нәхwьн+. 24Бәзе һ'әйwане һ'ьшкбуйи у бәзе дә'вәхwари, һәр тьштед дьнда дькари бьди хәбате, ле т'ӧ щар же нәхwьн+. 25Һәр кәсе кӧ бәзе дийарийа шәwате Хӧданр'а дайи бьхwә, әw мәрьва гәрәке жь нава щьмә'та хwә бе ӧндакьрьне. 26У т'ӧ хуне һәр щи-wаред хwәда нәхwьн, нә хуна тәйрәда нә жи һ'әйwана+. 27Ле к'е чь хуне бьхwә, әw гәрәке жь нава щьмә'та хwә бе ӧндакьрьне›».

П'ара к'аһина жь дийарийа һәләqәтийе

28Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 29«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә: ‹Әwе кӧ дийарийа хwәйә һәләqәтийе дьдә Хӧдан, гәрәке жь wе дийарийа һәләqәтийе п'ара Хӧдан дәрхә. 30Гәрәке әw пе дәсте хwә дийарийед Хӧданә шәwате бинә, бәз сәрсингва бинә, кӧ сәрсинг ль бәр Хӧдан бе һ'әжандьне чаwа дийарийа һ'әжандьне. 31К'аһин бәз ль сәр горигәһе бьшәwьтинә, ле сәрсинг Һарун у кӧр'ед wир'а бьминә+. 32Жь дийарийед хwәйә һәләqәтийе, гәрәке пиле р'асте бьдьнә к'аһин, бона дийарийа бәрбьр'икьрьне. 33Жь кӧр'ед Һарун к'ижан кӧ хуна дийарийа һәләqәтийе у бәзе wе бьдә, пиле р'асте п'ара wи бә. 34Чьмки мьн жь дийарийед һәләqәтийа зар'ед Исраел сәрсинге дийарийа һ'әжандьне у пиле дийарийа бәрбьр'икьрьне һьлдан у данә Һаруне к'аһин у кӧр'ед wи, чаwа qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе жь зар'ед Исраел›». 35Әва п'ара Һарун у кӧр'ед wи йә, жь дийарийед Хӧданә шәwате, wе р'ожа к'ьфшбуна wанә к'аһинтийеда бона Хӧдан. 36Әв п'ара кӧ р'ожа к'ьфшбуна wанда Хӧдан ә'мьр ль зар'ед Исраел кьр бьдьнә wан, әва бона ньсьлед wан qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе йә.

37Әв ә qануна дийарийа т'әвайишәwате, дийарийа нани, дийарийа паqьжбуне, дийарийа жь бәрвадайине, дийарийа qәwин-qәдимийе у дийарийа һәләqәтийе, 38йа кӧ Хӧдан ль сәре ч'ийайе Синайе ә'мьр ль Муса кьр, wе р'оже гава бәр'ийа Синайеда т'әми ль зар'ед Исраел кьр, кӧ дийарийед хwә бьдьнә Хӧдан.

8

Qәwин-qәдимкьрьна к'аһина

8^1•Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Һарун у кӧр'ед wи, к'ьнщед wан, р'уне р'ункьрьне, щанәге дийарийа паqьжбуне, дӧ бәрана у сәлә нане бе һәвиртьр'шк һьлдә 3у т'әмамийа щьвине т'опи ль бәр дәре Коне Щьвине кә». 4Муса ӧса кьр, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр ль wи кьр у щьвин ль бәр дәре Коне Щьвине щьвийа.

5Муса готә щьвине: «Ва йә әw тьште кӧ Хӧдан ә'мьр кьр кӧ бькьн». 6Муса Һарун у кӧр'ава анинә незик у әw пе аве шуштьн. 7Кьрас ль Һарун кьр, бәнпьшт да пьште, чӧх ль wи кьр, ефод жорда авитә сар, qәйт'ана ефод да сәр пьште у пе qәйт'ана ефод әw шьданд. 8Паше р'әхтсинг авитә сәр wи у Урим у Тумим[*] жи кьрьнә бәр р'әхтсинг+. 9П'ап'ах да сәре wи, бәрә'никә зер'ин аwа готи к'офийа пироз авитә нә'тька п'ап'ах, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр ль Муса кьрьбу+. 10У Муса р'уне р'ункьрьне һьлда, Коне Шә'дәтийе у һәр тьштед теда р'ун кьрьн у әw пироз кьрьн,+
11һ'әфт щара жь wи р'уни р'әшандә сәр горигәһе, горигәһ у һ'әму һащәтед wе, т'әшт бьнгәһа wева р'ун кьрьн бона пирозбуна wан. 12Паше Муса әw р'уне р'ункьрьне һьлда р'етә ль сәр сәре Һарун у әw р'ун кьр, бона пирозбуна wи+. 13Муса кӧр'ед Һарун анин, кьрас ль wан кьрьн, бәнпьшт данә пьшта wан у к'олоз данә ль сәре wан, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр ль Муса кьрьбу.

14У щанәге дийарийа паqьжбуне ани, Һарун у кӧр'ед wи дәстед хwә данинә ль сәр сәре щанәге дийарийа паqьжбуне. 15Муса әw сәржекьр, т'ьлийа хwә хунеда кьр у ль стьруйед һәр алийед горигәһе хьст, горигәһ паqьж кьр у хуна майи р'етә жера горигәһе, әw пироз кьр бона к'әwандьне ль сәр wе бькә+. 16У һ'әму бәзе навдьл, бәтане щәгәре, һәр дӧ гӧр'ч'ька бәзе wанва Муса һьлда у ль сәр горигәһе шәwьтанд+. 17Ле тьште жь щанәга майи: Ч'әрме wи, гошт ә'дәбева жь зоме дәр ль сәр егьр шәwьтанд, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса+.

18Пәй ве йәкер'а Муса бәране дийарийа т'әвайишәwате ани, Һарун у кӧр'ед wи дәстед хwә данинә ль сәр сәре бәрен. 19Муса әw сәржекьр у хуна wи р'әшандә ль сәр һәр алийед горигәһе. 20Бәран чити-чити кьр, Муса сәри, т'әви wан кәрийа бәзва шәwьтандьн, 21чахе навдьл у ньг пе аве шуштьн, Муса т'әмамийа бәрен ль сәр горигәһе шәwьтанд. Әв бу дийарийа т'әвайишәwатейә бинхwәш, дийарийа шәwате бона Хӧдан, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр ль Муса кьрьбу+.

Бәране qәwин-qәдимкьрьне

22Муса бәране дьн ани, бәране qәwин-qәдимкьрьне, Һарун у кӧр'ед wи дәстед хwә данинә ль сәр сәре бәрен. 23Муса әw сәржекьр, жь хуна wи һьлда гӧпька гӧһе Һарунә р'асте у т'ьлийа мәзьнә дәсте wийи р'асте хьст, ӧса жи печ'ийа мәзьнә ньге wийи р'асте+. 24Муса кӧр'ед Һарун жи анин, әw хун гӧпька гӧһе wани р'асте у печ'ийа мәзьнә дәсте wани р'асте, ӧса жи печ'ийа мәзьнә ньге wани р'асте хьст у хуна майин жи р'әшандә ль сәр һәр алийед горигәһе. 25У Муса бәзе бәрен, даw, һ'әму бәзе навдьл, бәтане щәгәре, һәр дӧ гӧр'ч'ьк бәзва, пиле р'асте һьлдан 26у жь сәла нане бе һәвиртьр'шкә ль бәр Хӧдан жи к'атәки бе һәвиртьр'шк у к'атәки р'унда стьрайи у лошәк һьлдан, данинә ль сәр бәз у пиле р'асте. 27У әв һ'әму данинә ль сәр к'әфа дәстед Һарун у кӧр'ед wи, әw чаwа дийарийа һ'әжандьне ль бәр Хӧдан һ'әжандьн. 28У Муса әв жь дәстед wан гьрт, т'әви дийарийа т'әвайишәwатейә ль сәр горигәһе шәwьтанд. Әва дийарийа qәwин-qәдимкьрьне йә бинхwәш ә, дийарийа шәwате бона Хӧдан. 29Муса сәрсинг һьлда у ль бәр Хӧдан чаwа дийарийа һ'әжандьне һ'әжанд. Әва п'ара Муса к'әт, жь wи бәрене дийарийа qәwин-qәдимкьрьне, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр ль Муса кьрьбу. 30Паше Муса жь р'уне р'ункьрьне у жь хуна сәр горигәһе һьлда р'әшандә ль сәр Һарун у к'ьнщед wи у ль сәр кӧр'ед wи у к'ьнщед wан. Бь ви аwайи Һарун к'ьнщава у кӧр' к'ьнщед wанва пироз кьрьн.

31Муса готә Һарун у кӧр'ед wи: «Гошт ль бәр дәре Коне Щьвине бьк'әлиньн у ль wьр пе нане жь сәла дийарийа qәwин-qәдимкьрьне бьхwьн, чаwа ль мьн һатә ә'мьркьрьн у готьн кӧ т'әне гәрәке Һарун у кӧр'ава бьхwьн. 32У әw гошт у нане бәрмайи ль сәр егьр бьшәwьтиньн. 33Һ'әфт р'ожа жь дәре Коне Щьвине дәрнәк'әвьн, һ'әта кӧ р'ожед qәwин-qәдимкьрьна wә т'әмам нәбьн, чьмки qәwин-qәдимкьрьна wәйе һ'әфт р'ожа бьк'ьшинә. 34Хӧдан ә'мьр кьр аһа бькьн, чаwа кӧ иро бона к'әwандьна wә һатә дәрбазкьрьне. 35Аwа һ'әфт р'ожа, шәв у р'ож гәрәке һун ль бәр дәре Коне Щьвине р'унен у нобәдарийа Хӧдан бькьн кӧ һун нәмьрьн, чьмки аһа ль мьн һатийә ә'мьркьрьне». 36Һарун у кӧр'ава һәр тьшт ӧса кьрьн, чаwа кӧ Хӧдан бь дәсте Муса ә'мьр кьрьбу.

9

Дийарийед ә'wльнә Һарун у кӧр'ава

9^1Р'ожа һ'әйшта Муса гази Һарун кӧр'ава у р'успийед Исраел кьр, 2готә Һарун: «Хwәр'а жь гар'ане бона дийарийа паqьжбуне тә'нәки беqӧсур һьлдә у бәранәки беqӧсур жи бона дийарийа т'әвайишәwате у ван бинә ль бәр Хӧдан. 3Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә: ‹Нерики жь бьзьна бона дийарийа паqьжбуне һьлдьн, тә'нә у бәрхе йәксалийә беqӧсур жи бона дийарийа т'әвайишәwате, 4ӧса жи щанәга у бәранәк жи чаwа дийарийа һәләqәтийе ль бәр Хӧдан бе дайине у дийарийа нанийә р'унда стьрайи, чьмки иро Хӧдане wәва хӧйа бә›». 5Әw тьште кӧ Муса ә'мьр ль wан кьр, һьлдан анинә ль бәр дәре Коне Щьвине у т'әмамийа щьвине һат ль бәр Хӧдан сәкьни. 6Муса гот: «Ва чь кӧ Хӧдан ә'мьр кьр кӧ бькьн wәки р'умәта Хӧдан wәва хӧйа бә». 7Муса готә Һарун: «Незики горигәһе бә у дийарийа хwәйә паqьжбуне у дийарийа хwәйә т'әвайишәwате бьдә, бона хwә у щьмә'те к'әwандьне бькә, дийарийед жь щьмә'те бьдә у бона wан к'әwандьне бькә, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр кьр».

8Һьнге Һарун незики горигәһе бу у тә'не бона дийарийа паqьжбуна хwә сәржекьр. 9Кӧр'ед Һарун хун незики wи кьрьн, әwи т'ьлийа хwә хунеда кьр у ль стьруйед горигәһе хьстьн, хуна майи жи р'етә жера горигәһе. 10Ле бәз, гӧр'ч'ьк у бәтане щәгәра дийарийа паqьжбуне ль сәр горигәһе шәwьтанд, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр ль Муса кьрьбу, 11гошт у ч'әрм жи жь зоме дәр ль сәр егьр Һарун шәwьтанд+. 12Дийарийа т'әвайишәwате сәржекьр, кӧр'ед Һарун хун анин данә wи, Һарун әw р'әшандә ль сәр һәр алийед горигәһе. 13Дийарийа т'әвайишәwат кәр-кәри кьри сәрива анин данә wи у әwи ль сәр горигәһе шәwьтанд. 14У әwи навдьл ньгава шуштьн у т'әви дийарийа т'әвайишәwате ль сәр горигәһе шәwьтандьн.

15Паше qӧрбана щьмә'те да, жь щьмә'те нерик бона дийарийа паqьжбуне һьлда сәржекьр мина йа пешьн дийарийа паqьжбуне да. 16Дийарийа т'әвайишәwате ани, әw анәгори qьраре да. 17Дийарийа нани ани, к'ӧлма хwә т'ьжи кьр у ль сәр горигәһе шәwьтанд, хенщи дийарийа т'әвайишәwатейә сәре сьбәһе. 18У бона щьмә'те щанәга у бәране дийарийа һәләqәтийе сәржекьр, кӧр'ед Һарун хун анин данә wи, әwи р'әшандә ль сәр һәр алийед горигәһе. 19Ӧса жи бәзе щанәге у бәрен, даw, бәзе навдьл, һәр дӧ гӧр'ч'ьк бәзва у бәтане щәгәре анин, 20әw бәз данинә ль сәр сәрсинг у Һарун бәз ль сәр горигәһе шәwьтанд. 21Паше Һарун сәрсинг у пиле р'асте һьлда чаwа дийарийа һ'әжандьне ль бәр Хӧдан һ'әжанд, чаwа кӧ Муса ә'мьр кьрьбу.

22Һарун дәстед хwә бьльнд кьрьн бәрбьр'и щьмә'те бу, дӧа ль wан кьр. Пәй дийарийа паqьжбуне, дийарийа т'әвайишәwате у дийарийа һәләqәтийер'а пәйа бу. 23Муса у Һарун к'әтьнә Коне Щьвине у жь wьр дәрк'әтьн дӧа ль щьмә'те кьрьн. Р'умәта Хӧдан т'әмамийа щьмә'тева хӧйа бу+. 24Һьнге жь Хӧдан агьр дәрк'әт, дийарийа т'әвайишәwате у бәзе ль сәр горигәһе шәwьтанд, щьмә'те кӧ әв йәк дит шабуна кьрә qар'ин у дәвәр'уйа к'әтьн+.

10

Гӧне Надаб у Абиһу

10^1Кӧр'ед Һарун, Надаб у Абиһу һәр йәки агьрданга хwә һьлда, агьр кьрьне, бьхур кьрьнә сәр у ль бәр Хӧдан шаш агьр дан, кӧ әв нә ль гора qьрара Хӧдан бу+. 2У жь Хӧдан агьр дәрк'әт, wан хьст у әw ль бәр Хӧдан мьрьн+. 3Wи чахи Муса готә Һарун: «Ай бона чь Хӧдан хәбәрда у гот:

‹Әзе нава йед незики мьн дьбьн пироз бьм
у ль бәр т'әмамийа щьмә'те бемә пәсьндайине›».

Һарун хwә кәр' кьр+.

4Һьнге Муса гази Мишаел у Әлсафане кӧр'ед Узиеле апе Һарун кьрьн у готә wан: «Һәр'ьн бьрайед хwә жь бәр пирозгәһе һьлдьн бьбьн жь зоме дәрхьн»+. 5Әw чун, чаwа кӧ Муса готьбу әwана кьрасед wанва жь зоме дәрхьстьн. 6Муса готә Һарун у кӧр'ед wи Елазар у Ит'амар: «П'ор'е сәре хwә сәр хwәда нәйньн у к'ьнще хwә нәqәлешьн, wәки нәмьрьн у хәзәба Хӧдан нәйе сәре т'әмамийа щьвине. Ле бьра бьрайед wә, ӧса жи т'әмамийа мала Исраел ль сәр wан бьгьрин, к'ижан кӧ Хӧдан шәwьтандьн+. 7Һун жь дәре Коне Щьвине дәрнәк'әвьн кӧ нәмьрьн, чьмки р'уне Хӧдани р'ункьрьне ль сәр wә йә». Wана жи анәгори готьна Муса кьр+.

Qануна бона к'аһина һьндава шәраб-араqеда

8Хӧдан Һарунр'а хәбәрда у гот: 9«Гава тӧ йан кӧр'ед тә бьк'әвьнә Коне Щьвине, шәраб-араqе вәнәхwьн кӧ нәмьрьн. Нава ньсьлед wәда әв йәк qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе бә,+
10wәки фьрqийа пироз у нәпироз йан паqьж у нәпаqьж жь һәв дәрхьн+
11у wан һ'әму qәйдә-qануна ль зар'ед Исраел һин кьн, к'ижанед кӧ Хӧдан бь дәсте Муса ә'мьр ль wан кьрийә».

Qануна бона хwарьна к'аһина

12Муса готә Һарун у кӧр'ед wийә майи, Елазар у Ит'амар: «Жь дийарийед шәwатейә Хӧданр'а дайи, дийарийа нани һьлдьн у һьнда горигәһе бе һәвиртьр'шк бьхwьн. Чьмки әва йа һәрә пироз ә. 13Әwи ль щийе пироз бьхwьн, әва п'ара тә у п'ара кӧр'ед тә йә, жь дийарийед шәwатейә Хӧданр'а дайи, чьмки мьнр'а аһа һатийә ә'мьр кьрьне+. 14Сәрсинге дийарийа һ'әжандьне у пиле дийарийа бәрбьр'икьрьне тӧ щики ль паqьж т'әви кӧр' у qизед хwә бьхwә. Чьмки әвана жь qӧрбанед дийарийед һәләqәтийе нә, алийе зар'ед Исраелда дайи, әw п'ара тә у кӧр'ед тә нә. 15Пиле дийарийа бәрбьр'икьрьне у сәрсинге дийарийа һ'әжандьне т'әви бәзе дийарийа шәwате бьра биньн ль бәр Хӧдан бьһ'әжиньн, чаwа дийарийа һ'әжандьне. У бьра әва бь qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе п'ара тә у кӧр'ед тә бә, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр кьр».

16У Муса нерийе дийарийа паqьжбуне гәр'ийа, ле әw иди шәwьтанди бу, әwи һьнге һерса хwә ль кӧр'ед Һарунә майи Елазар у Ит'амар р'акьр у готә wан:+
17«Wә чьма дийарийа паqьжбуне ль щийе пирозда нәхwарийә? Нә әва йа һәрә пироз ә? Wәр'а һатийә дайине кӧ гӧнә жь сәр щьвине бьдьнә һьлдане у ль бәр Хӧдан к'әwандьне бона wан бькьн. 18Аwа хуна wе нәк'әтийә пирозгәһе, кӧ wә гәрәке әw qӧрбан ль щийе пирозда бьхwара, чаwа мьн ә'мьр ль wә кьрьбу»+. 19Һьнге Һарун ль Муса вәгәр'анд у готе: «Аwа иро wана дийарийа паqьжбуна хwә у дийарийа т'әвайишәwата хwә ль бәр Хӧдан дан, әв йәк кӧ һатә сәре мьн, һәгәр иро мьн дийарийа паqьжбуне бьхwара, гәло wе ль Хӧдан хwәш бьһата?» 20Муса әв йәк бьһист у ль wи хwәш һат.

11

Һ'әйwанед һ'әлал у нә һ'әлал

11^1•Хӧдан Муса у Һарунр'а хәбәрда у готә wан: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәрдьн у бежьнә wан: ‹Ванә әw һ'әму һ'әйwанед ль сәр ә'рде жь к'ижана һун дькарьн бьхwьн,+
3һәр һ'әйwане дӧсьми у сьмвәкьри кӧ дьк'айен бьхwьн. 4Ле жь йед дьк'айен йан йед сьмвәкьри, гәрәке вана нәхwьн, дәвә, р'аст ә дьк'айе, ле нә сьмвәкьри йә, әw бона wә нә һ'әлал бә. 5Qотьк р'аст ә дьк'айе ле нә сьмвәкьри йә, әw бона wә нә һ'әлал бә. 6К'еврушк р'аст ә дьк'айе ле нә сьмвәкьри йә, әw бона wә нә һ'әлал бә. 7Бәраз р'аст ә сьмqәльши у сьмвәкьри йә, ле кӧ нак'айе әw бона wә нә һ'әлал бә. 8Гоште wан нәхwьн, щәндәкед wан нәк'әвьн, әw бона wә нә һ'әлал бьн.

9Жь һ'әму һ'әйwанед нава авада, аwа готи һ'әму һ'әйwанед нава бә'ра у ч'әмада кӧ хwәйимьл у хwәйипач' ьн бьхwьн. 10Ле әw һ'әмуйед кӧ бә'ра у ч'әмада йә бе мьл у бе пач'ә жь һәр һ'әйwанед авада дьшулькә әw бона wә һ'әрам бьн. 11Әwана бона wә һ'әрам бьн, гоште wан нәхwьн у жь щәндәкед wан зьвер бьн. 12Һ'әму һ'әйwанед кӧ аведа нә бе мьл у бе пач' бона wә һ'әрам бьн.

13Жь нава тәйрәда жи жь ван зьвер бьн у нәхwьн, әw һ'әрам ьн: Тәйр, тәйре бази, тәйре бә'ре, 14qуш у баwике һәр щур'ед wанва, 15һәр qар'qар' щур'ед wанва, 16дәвәqуш, буме шәве, мә'сигьр у qәрqә һәр щур'ед wанва, 17кӧнде кори бьч'ук, qазе мә'сийа, кӧнде кори мәзьн, 18кӧнде кори сьпи, пеликан, qьрqе Мьсьре, 19ләгләге, qӧльнг щур'ед wанва, пупу, бач'әрмок.

20Һәр меш-моред хwәйип'әр'ә кӧ ль сәр чар ньга дьчьн, бона wә һ'әрам бьн. 21Ле ван һ'әму меш-моред хwәйи п'әр'ә кӧ ль сәр чар ньга дьчьн бьхwьн, к'ижан кӧ феза чокада һет һәнә бона банздана ль сәр ә'рде. 22Жь ван һун дькарьн бьхwьн: Кӧли һәр щур'ед wанва, һәспе гиһе һәр щур'ед wанва, ч'ьр'ик һәр щур'ед wанва, сийаре буке һәр щур'ед wанва+. 23Ле меш-моред хwәйип'әр'ә майинә чарньги, бона wә һ'әрам бьн.

24Пе wан һуне бьһ'әр'ьмьн, һәр кәсе кӧ ль щәндәкед wан к'әвә, һ'әта еваре нә паqьж бә. 25Һәр кәсе кӧ жь wан щәндәкәки һьлдә бьра к'ьнще хwә бьшо у һ'әта еваре нә паqьж бә+. 26Һәр һ'әйwанед сьмвәкьри ле нә сьмqәльшинә у нак'айен әw бона wә һ'әрам бьн, һәр кәсе кӧ ль wан к'әвә нә паqьж бә. 27Һәр һ'әйwанед чарньгийә кӧ ль сәр ләпе хwә дьгәр'ьн әw бона wә һ'әрам бьн, һәр кәсе кӧ ль щәндәкед wан к'әвә, һ'әта еваре нәпаqьж бә. 28Һәр кәсе кӧ щәндәкед wан һьлдә, бьра к'ьнще хwә бьшо у һ'әта еваре нә паqьж бә. Әw бона wә һ'әрам ьн.

29Әв ьн әw һ'әйwанед кӧ ль сәр ә'рде дьшулькьн, к'ижанед кӧ бона wә һ'әрам бьн: Мьшке кор, мьшк, мә'рәгиск һәр щур'ед wанва, 30мә'рәгиске ләпьки, тимсаһ, макәмә'р, qумqумок, мә'рәгиске р'әнг-р'әнги. 31Әв ьн бона wә һ'әрам, жь wан һ'әму шулькийа, һәр кәсе кӧ щәндәкед wанә кӧшти к'әвә, һ'әта еваре нә паqьж бә. 32Кӧштики жь wан ль сәр чь тьштида кӧ бьк'әвә, һәгәр тьштәки дарин бә, йан к'ьнщ бә, йан ч'әрм, йан т'ер', йан тьштәки кӧ бона шьхӧл бьк'ар тиньн дьһ'әр'ьминә, wан бькьнә аве, һ'әта еваре нә паqьж бә, пәй ве йәкер'а паqьж бә+. 33Һәгәр жь ван р'ә'wьра йәк бьк'әвә нава дәрданәкә ахин, чь тьшт кӧ wеда бә әw һ'әрам дьбә у әwе дәрдане бьшкеньн+. 34Һәр тьште хwарьнейә кӧ ава жь ве дәрдане бьпәкә wе, әwе бьһ'әр'ьмә у ӧса жи һәр тьштед вәхwарьнейә кӧ пе ве дәрдане вәхwьн дьһ'әр'ьмә. 35Һәр тьштед кӧ бәрәт'е ван р'ә'wьра лек'әвьн wе бьһ'әр'ьмьн, һәгәр тәндур бә йан бәхир бә гәрәке бе һьлшандьне, әвана һ'әр'ьминә у бона wә әвана нә паqьж бьн. 36Т'әне кани у һ'әwзе аве паqьж дьминьн, ле йе кӧ щәндәке wан к'әвә әw дьһ'әр'ьмә. 37Һәгәр бәрәт'е wан бьк'әвә ль сәр т'охьмәки чандьне, әw паqьж ә. 38Ле гава ав к'әтьбә ль сәр т'охьм у бәрат'әки жь wан р'ә'wьра сәрда бьк'әвә, әw бона wә һ'әрам бә.

39Ле һәгәр һ'әйwанәки кӧ те хwарьне һ'ьшк бә, әwе кӧ ль щәндәке wи к'әвә, һ'әта еваре нә паqьж бә+. 40Әwе кӧ жь wи щәндәки бьхwә, гәрәке к'ьнщед хwә бьшо у һ'әта еваре нә паqьж бә, ӧса жи әwе кӧ щәндәк һьлдә гәрәке к'ьнщед хwә бьшо, һ'әта еваре нә паqьж бә.

41Жь һәр шулькийе кӧ ль сәр ә'рде дьшулькьн зьвер бьн, wан гәрәке нәхwьн. 42Һ'әму шулькийед ль сәр ә'рдейә кӧ дьшулькьн, йед ль сәр зьк дьчьн, йан йед сәр чар ньга, йан йед пьр'ньг нәхwьн, чьмки әwә һ'әрам ьн. 43Һун жь шулькийед ль сәр ә'рде зьвер бьн, пе wан хwә нәһ'әр'ьминьн кӧ р'уйе wанда һун нәһ'әр'ьмьн. 44Чьмки әз Хӧдан Хwәдейе wә мә, аwа нәфса хwә пироз кьн у пироз бьн, чьмки әзи пироз ьм, нәфса хwә пе т'ӧ шулькийе ль сәр ә'рде дьльпьтә нәһ'әр'ьминьн+. 45Чьмки әз Хӧдан ьм, кӧ мьн һун жь ә'рде Мьсьре һәвраз анин, кӧ әз бьбьмә Хwәдейе wә. Аwа пироз бьн, чьмки әзи пироз ьм.

46Әв ә qануна һьндава һ'әйwен, тәйрәда, һ'әму һ'әйwанед аведа дьһ'әжьн у һ'әму һ'әйwанед кӧ ль сәр ә'рде дьшулькьн, 47wәки фьрqийе бькьнә нава һ'әлал у нәһ'әлал у нава һ'әйwане кӧ те хwарьне у һ'әйwане кӧ найе хwарьне›»+.

12

Qануна паqьжайа к'ӧлфәте пәй зар'анинер'а

12^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у готе: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Һәгәр к'ӧлфәт пе бьминә кӧр'әки бинә, һьнге әw һ'әфт р'ожа нәпаqьж бә, wәкә wан р'ожед кӧ әw ә'дәте нәхwәшийа к'ӧлфәтеда йә, әw нәпаqьж бә+. 3У р'ожа һ'әйшта кӧр'ьк бе сьнәткьрьне+. 4К'ӧлфәт жи гәрәке си у се р'ожа хwә хwәйи кә, һ'әта жь хуна хwә паqьж бә, т'ӧ щар тьштәки пироз нәк'әвә, нә жи бьк'әвә пирозгәһе, һ'әта р'ожед паqьжбуна wе хьтьм бьн+. 5Ле һәгәр qизәке бинә, дӧ һ'әфтийа нәпаqьж бә wәкә ә'дәте нәхwәшийа хwә, шест шәш р'ожа хwә хwәйи кә һ'әта жь хуна хwә паqьж бә. 6У гава әw р'ожед паqьжбуна бона кӧр' йан qиз анине хьтьм бьн, һьнге бьра әw бәрхәкә йәксали бона дийарийа т'әвайишәwате бинә у щущукәкә кәwе йан фатьмокәке жи бона дийарийа паqьжбуне бинә ль бәр дәре Коне Щьвине щәм к'аһин. 7У к'аһин ван бинә ль бәр Хӧдан, к'әwандьне бона wе бькә у әw жь канийа хуне паqьж бә. Әв ә qануна бона к'ӧлфәта кӧр' йан qиз анине. 8Ле һәгәр дәсте wеда т'ӧнә кӧ бәрхе бинә, һьнге бьра дӧ фатьмока йан жи дӧ щущукед кәwа бинә, йәке бона дийарийа т'әвайишәwате, йәке жи бона дийарийа паqьжбуне у к'аһин бона wе к'әwандьне бькә у әw паqьж бә›»+.

13

Qануна к'ьфшбуна нәхwәшийа к'отибун у гӧр'ибуне

13^1Хӧдан Муса у Һарунр'а хәбәрда у гот: 2«Һәгәр ч'әрме бәдәна мәрьвәки бьдә ль бәр гьлейа, йан гьр'а, йан р'ишийа у ль ч'әрме бәдәне бьбә мина п'ьзька к'оти[*], һьнге гәрәке wи бьбьнә щәм Һаруне к'аһин йан к'аһинәки жь кӧр'ед wи. 3К'аһин бьра дина хwә бьдә п'ьзька ч'әрме бәдәна wи, һәгәр р'әнге пьр'ч'а ль сәр п'ьзьке сьпи дькә у п'ьзька ч'әрме бәдәне к'ур хӧйа дькә, әва п'ьзька к'оти йә, к'аһин ве йәке бьбинә у wи мәрьви нәпаqьж ә'лам кә+. 4Ле һәгәр р'ишийе ч'әрме бәдәна wи сьпи йә, ле ч'әрмда к'ур нәчуйә у пьр'ч' жи сьпи нәбуйә, һьнге бьра к'аһин һ'әфт р'ожа йе хwәйип'ьзьк башqә кә. 5У р'ожа һ'әфта к'аһин бьра дина хwә бьдә wи, һәгәр п'ьзьк мина хwә майә у ль сәр ч'әрм бәла нәбуйә, һьнге к'аһин бьра щара дӧда жи wи башqә кә. 6У р'ожа һ'әфта к'аһин бьра диса ле бьньһер'ә, һәгәр п'ьзьк к'әwйа йә у ль ч'әрм бәла нәбуйә, бьра к'аһин wи паqьж ә'лам кә, әва гьр' ә. Бьра әw мәрьв к'ьнще хwә бьшо у wе паqьж бә+. 7Ле һәгәр бона паqьжбуне хwә нишани к'аһин кә у паше гьр' ль ч'әрм бәла бә, гәрәке әw диса хwә нишани к'аһин кә. 8К'аһин дина хwә бьде wәки гьр' ль ч'әрм бәла буйә, һьнге к'аһин диса wи нәпаqьж ә'лам кә, әw п'ьзька к'оти йә.

9Һәгәр ль сәр йәки п'ьзька к'оти һәбә, гәрәке wи бьбьнә щәм к'аһин. 10Бьра к'аһин дина хwә бьде, һәгәр гьлейа сәр ч'әрм сьпи йә у пьр'ч'а сәр жи сьпи буйә, гьледа жи гоште сахләм һәйә, 11әва к'отибуна кәвьн ә ль сәр ч'әрме бәдана wи майә, бьра к'аһин wи нәпаqьж ә'лам кә у wи башqә кә, чьмки әw нәпаqьж ә. 12У һәгәр к'отибун ль ч'әрм бәла буйә у т'әмамийа ч'әрме нәхwәш жь сери һ'әта ньга, аwа готи ль wан щийед кӧ ч'ә'ве к'аһин дьбинә к'отибуне һьлда йә, 13к'аһин гава бьбинә wәки к'отибуне тәмамийа бәдәна wи гьртийә, һьнге әw йе нәхwәш паqьж ә'лам кә, чьмки т'әмамийа хwәва сьпи буйә, әw паqьж ә. 14Ле гава сәр бәдәна wи гоште сахләм к'ьфш бә, әw нәпаqьж бә. 15К'аһин гоште сахләм кӧ бьбинә wи мәрьви нәпаqьж ә'лам кә. Гоште сахләм нәпаqьж ә, әw к'отибун ә. 16Ле һәгәр гоште сахләм диса бе гӧһар'тьне сьпи бә, һьнге әw мәрьв гәрәке бе щәм к'аһин. 17У к'аһин бьра дина хwә бьдә wи, һәгәр п'ьзька wи сьпи буйә, һьнге к'аһин бьра әwи хwәйип'ьзьк паqьж ә'лам кә, әw паqьж ә.

18Һәгәр сәр ч'әрме йәки бьдә дәр у п'ак бә, 19пәйр'а дәwса дәрбуне гьлейа сьпи, йан р'ишийа сорә-сьпи бьминә, гәрәке әw хwә нишани к'аһин кә. 20К'аһин кӧ дина хwә бьде, wәки р'иши ч'әрмда к'ур чуйә у пьр'ч'а сәр жи сьпи буйә, к'аһин wи нәпаqьж ә'лам кә. Әва п'ьзька к'оти йә жь дәрбуне бәла буйә. 21Ле һәгәр к'аһин дина хwә бьде wәки пьр'ч'а сәр нә сьпи йә у ч'әрмда жи к'ур нәчуйә ле qарийа йә, һьнге к'аһин бьра wи һ'әфт р'ожа башqә кә. 22У һәгәр әw р'иши ль ч'әрм бәла бә, һьнге бьра к'аһин нәпаqьжийа wи ә'лам кә, әва п'ьзька к'оти йә. 23Ле һәгәр р'иши щийе хwәда бьминә у бәла нәбә, әва дәхмә йә дайә дәр, к'аһин бьра wи паqьж ә'лам кә.

24Йан һәгәр ч'әрме бәдәна йәки бьшәwьтә у дәwса дәхма шәwате р'ишийа сорә-сьпи йан хӧр'у сьпи ле бьдә дәр, 25к'аһин бьра дина хwә бьде, һәгәр пьр'ч'а ль сәр р'ишийе р'әнге хwә гӧһастийә сьпи буйә у ч'әрмда жи к'ур чуйә, әва иди к'отибун ә жь шәwате пешда һатьйә. Бьра к'аһин wи нәпаqьж ә'лам кә, әва п'ьзька к'оти йә. 26Ле һәгәр к'аһин дина хwә бьде, wәки пьр'ч'а ль сәр р'ишийе сьпи нәбуйә у ч'әрмда к'ур нәчуйә, ле һьнәки qарийа йә, һьнге к'аһин wи һ'әфт р'ожа башqә кә. 27Р'ожа һ'әфта к'аһин дина хwә бьде, һәгәр әwа ль ч'әрм бәла буйә, һьнге к'аһин wи нәпаqьж ә'лам кә, әва п'ьзька к'оти йә. 28Ле һәгәр р'иши дь щийе хwәда майә у ль ч'әрм бәла нәбуйә, һьнәки qарийа йә, әва гьлейа шәwате йә. К'аһин бьра wи паqьж ә'лам кә, чьмки әва һәwа шәwате йә.

29Һәгәр п'ьзьк ль сәри йан чәна мерәки йан жьнәкеда дәре, 30бьра к'аһин дина хwә бьдә wе п'ьзьке, һәгәр әwа ч'әрмда к'ур к'ьфш дьбә у пьр'ч'а сәр жи зьрав у зәр ә, һьнге бьра к'аһин wан нәпаqьж ә'лам кә. Әва гәwрька к'отийе йә ль сери йан чәне дайә дәр. 31Ле һәгәр к'аһин дина хwә бьдә п'ьзька гәwрьке wәки әw ч'әрмда к'ур нәчуйә, ле пьр'ч'а р'әш жи ль сәр т'ӧнә, һьнге к'аһин бьра әwи кӧ п'ьзька гәwрьке ле дәрк'әтийә һ'әфт р'ожа башqә кә. 32Р'ожа һ'әфта бьра к'аһин дина хwә бьдә гәwрьке, һәгәр гәwрьк бәла нәбуйә у пьр'ч'а зәр сәр т'ӧнә, гәwрьк жи ч'әрмда к'ур нәчуйә, 33һьнге бьра әw мәрьва пьр'ч'а дора гәwрьке кӧр' кә, ле йа ль сәр гәwрьке кӧр' нәкә у к'аһин щара дӧда әви мәрьви һ'әфт р'ожа башqә кә. 34Р'ожа һ'әфта к'аһин дина хwә бьдә гәwрьке, һәгәр гәwрьк ль ч'әрм бәла нәбуйә у ч'әрмда жи к'ур нәчуйә, һьнге к'аһин бьра паqьжийа wи ә'лам кә, әw жи к'ьнщед хwә бьшо у паqьж бә+. 35Ле һәгәр пәй паqьжбунер'а гәwрьк ль ч'әрме wи бәла бә, 36бьра к'аһин дина хwә бьде, һәгәр гәwрьк ль ч'әрм бәла буйә, һьнге к'аһин бьра иди пьр'ч'а зәр нәгәр'ә, әw нә паqьж ә. 37Ле бәле һәгәр гәwрьк мина хwә майә у пьр'ч'а р'әш ле дәрк'әтийә, кӧ ӧса йә гәwрьк qәнщ буйә, әw паqьж ә, к'аһин wи паqьж ә'лам кә.

38Ле һәгәр ль сәр ч'әрме мерәки йан жьнәке р'иши, аwа готи р'ишийед сьпи ле п'әйдә бьн, 39һьнге к'аһин бьра ле бьньһер'ә, һәгәр р'ишийед ль сәр ч'әрме бәдәна wан сьпич'олки нә, әw гьр' ә ль ч'әрм бәла буйә, әw паqьж ә.

40Һәгәр п'ор'е сәре йәки бьwарә, әва wарандьн ә, әw паqьж ә. 41Ле һәгәр п'ор'е сәре wи нә'тькеда бьwарә әва к'әчәлбун ә, әw паqьж ә. 42Ле һәгәр щийе wарйайи йан к'әчәл п'ьзькәкә п'исә сорә-сьпи һәбә, әва п'ьзька к'оти йә, щийе wарийайи йан к'әчәлда дайә дәр. 43Һьнге к'аһин бьра дина хwә бьде һәгәр п'ьзька щийе wарийайи у к'әчәлда һьнәки сор-сьпи йә у мина wе п'ьзька к'оти йә ль сәр ч'әрме бәдәне хӧйа дькә, 44әва мәрьва п'ьзька к'оти йә, нәпаqьж ә, к'аһин ә'сә нәпаqьжийа wи ә'лам кә, п'ьзька п'ис ль сәре wи дәрк'әтийә.

45Әwи хwәйип'ьзька к'оти гәрәке к'ьнщед wи п'ьзьни бьн, п'ор'е сери сәрда һати у дәве wи ньхамти бә: ‹Нә паqьж ьм! Нә паqьж ьм!› бькә гази. 46Һ'әта кӧ п'ьзьк сәр wи һәбә әw нәпаqьж бе һ'әсабе. Әw нә паqьж ә, әw т'әне гәрәке бьминә у щийе майина wи жь зоме дәр бә+.

Qануна бона к'әфькийе

47Һәгәр к'әфьк ль сәр к'ьнщәке к'ьфш бә, ль сәр к'ьнща һьри йан к'ьнща к'ьтан, 48п'арч'ә йан тьштәки һунанди жь һьрийе йан к'ьтан чекьри, йан ль сәр ч'әрм, йан жи ль сәр тьштәки пе ч'әрм чекьри бә, 49йан һәгәр ләк'ә ль сәр к'ьнщ йан ч'әрм, йан ль сәр п'арч'ә йан ль сәр тьштәки һунанди, йан жи ль сәр тьштәки жь ч'әрм к'әск йан сор лехә, әва к'әфькибун ә, гәрәке нишани к'аһин кьн. 50К'аһин бьра дина хwә бьдә ләк'е у wи тьшти к'ижан кӧ жь к'әфькийе ләwьт'ийә һ'әфт р'ожа башqә кә. 51У р'ожа һ'әфта к'аһин бьра дина хwә бьдә wи тьште ләwьт'и, һәгәр ләк'ә ль wи к'ьнщи бәла буйә, һәгәр п'арч'ә бә, йан тьштәки һунанди, йан ч'әрм, йан жи тьштәки кӧ бь ч'әрм чекьри бә, кӧ ӧса йә әва к'әфькибуна жь һәвһьлдане йә, әв нәпаqьж ьн. 52Әw гәрәке wи к'ьнщи, йан п'арч'ә, йан тьштәки һунанди жь һьрийе йан к'ьтан чекьри, йан тьштәки кӧ жь ч'әрм чекьри бә, ль сәр к'ижани әва ләк'а һәбә бьшәwьтинә, чьмки әва к'әфькайа жь һәвһьлдане йә, гәрәке әw сәр агьр бе шәwьтандьне. 53Ле һәгәр к'аһин дина хwә бьде wәки к'әфьк ль wи к'ьнщи, йан п'арч'ә йан тьштәки һунанди, йан ль тьштәки бь ч'әрм чекьри бәла нәбуйә, 54һьнге к'аһин бьра ә'мьр кә, кӧ wи тьште ләwьт'и бьшон у һ'әфт р'ожа диса wи башqә хwәй кә. 55Гава к'аһин пәй шуштьна wи тьштир'а дина хwә бьде, һәгәр к'әфьке р'әнге хwә нәгӧһастийә у әw к'әфьк бәла жи нәбуйә, әw диса нәпаqьж ә, wи тьшти сәр егьр бьшәwьтини, әва к'әфькибун ә хwә авитийә р'у йан жи р'уйе важи. 56У һәгәр к'аһин дина хwә бьде, wәки пәй шуштьнер'а ләк'ә qарийа йә, һьнге к'аһин бьра wи щийи жь wи к'ьнщи, йан жь wи ч'әрми, йан жь wи п'арч'әйи, йан жь wи тьште һунанди бьqәлешә. 57Ле wәки әw диса ль сәр wи к'ьнщи, йан п'арч'әйи, йан тьштәки һунанди, йан тьштәки жь ч'әрм чекьри к'ьфш бә, әва к'әфька жь һәвһьлдане йә, wи тьште ләк'ә сәр бьшәwьтинә. 58Ле һәгәр әw к'ьнщ, йан п'арч'ә, йан тьштәки һунанди, йан тьштәки жь ч'әрм чекьри пәй шуштьнер'а ләк'ә же һәр'ә, бьра әw диса бе шуштьне у wе паqьж бә». 59Әв ә qануна бона к'әфькибуне, йа кӧ ль сәр к'ьнща һьри йан к'ьтани, йан п'арч'ә, йан тьштәки һунанди, йан ль сәр һәр тьште жь ч'әрм чекьри дәрте, кӧ әw паqьж йан нәпаqьж бенә ә'лам кьрьне.

14

Qануна паqьжбуне

14^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Qануна йе жь к'отибуне паqьжбуйи әв ә: Wе р'ожа паqьжбуйи гәрәке wи бьбьнә щәм к'аһин+. 3К'аһин жь зоме дәрк'әвә у к'аһин гава бьбинә кӧ ва йә йе к'оти жь к'отибуна хwә qәнщ буйә, 4һьнге к'аһин бьра ә'мьр кә, бона мәрьве кӧ гәрә бе паqьжкьрьне дӧ тәйрәдәйед һ'әлал бь сахи, дара әрзе, р'исе соре гәвәз у зоха һусопе биньн,+
5к'аһин ә'мьр кә кӧ тәйрәдәки сәр ава жь ч'ә'вканийейә дәрдана ахинда бе сәржекьрьне. 6Паше әw wе тәйрәда дӧдайә сах т'әви дара әрзе, р'исе соре гәвәз у зоха һусопе һьлдә. Вана т'әви тәйрәда сах, хуна wе тәйрәдеда кә, йа кӧ ль сәр ава жь ч'ә'вканийеда һатә сәржекьрьне. 7Һ'әфт щара бьр'әшинә ль сәр йе кӧ гәрә жь к'отибуне бе паqьжкьрьне, wи паqьж ә'лам кә у тәйрәда сах бәр'дә чоле+. 8Әw мәрьве кӧ паqьж дьбә бьра к'ьнщед хwә бьшо, пьр'ч'а сәр хwә һьлдә, аве ль хwә кә у wе паqьж бә. Пәй ве йәкер'а бьк'әвә зоме у һ'әфт р'ожа нәк'әвә коне хwә+. 9Р'ожа һ'әфта диса һ'әму п'ор'е хwә кӧр' кә, п'ор'е сәре хwә, р'удана хwә, бьрийед хwә, аwа готи һ'әму пьр'ч'а сәр хwә һьлдә у к'ьнщед хwә бьшо, аве хwә кә паqьж бә. 10У р'ожа һ'әйшта дӧ бәрхед нерә беqӧсур, бәрхәкә мейә йәксалийә беqӧсур у бона дийарийа нани жь дәһә п'ара се п'ар[*] аре хас р'унда стьрайи у логәк[*] жи р'ун бьра һьлдә, 11к'аһине кӧ паqьж дькә, мәрьве паqьж дьбә дийарийава ль бәр Хӧдан бәр дәре Коне Щьвине бьдә сәкьнандьне. 12У к'аһин бәрхәке һьлдә бона дийарийа бәрвадайине бьдә, wи р'уне[*] дәрданеда жи һьлдә, вана ль бәр Хӧдан чаwа дийарийа һ'әже бьһ'әжинә. 13Бәрхе жи ль wи щийи сәржекә, к'идәре дийарийа паqьжбуне у дийарийа т'әвайишәwате тенә сәржекьрьне, дь щийе пирозда, чьмки дийарийа паqьжбуне мина дийарийа бәрвадайине к'аһинр'а дьк'әвә. Әва йа һәрә пироз ә+. 14К'аһин жь хуна дийарийа бәрвадайине һьлдә у гӧпька гӧһе wи мәрьвийи р'асте хә кӧ паqьж дьбә, ӧса жи т'ьлийа мәзьнә дәсте wийи р'асте у печ'ийа мәзьнә ньге wийи р'асте+. 15У к'аһин жь wи р'уне дәрданеда һьлдә бькә ль сәр к'әфа дәсте хwәйи ч'әпе. 16У к'аһин т'ьлийа хwәйә р'асте, wи р'уне дәсте хwәйи ч'әпеда кә у пе т'ьлийа хwә әwи р'уни һ'әфт щара ль бәр Хӧдан бьр'әшинә. 17К'аһин жь wи р'уне дәсте wида майи, гӧпька гӧһе wи мәрьвийи р'асте хә кӧ паqьж дьбә, ӧса жи т'ьлийа мәзьнә дәсте wийи р'асте у печ'ийа мәзьнә ньге wийи р'асте, ль сәр хуна дийарийа бәрвадайине хә. 18Паше к'аһин wи р'уне дәсте wида майи бькә сәр сәре мәрьве кӧ паqьж дьбә у бона wи ль бәр Хӧдан к'әwандьне бькә. 19К'аһин дийарийа паqьжбуне бьдә у бона мәрьве жь нәпаqьжийа хwә кӧ паqьж дьбә к'әwандьне бькә, паше дийарийа т'әвайишәwате сәржекә. 20Һьнге к'аһин дийарийа т'әвайишәwате у дийарийа нани дайнә ль сәр горигәһе. К'аһин бона wи к'әwандьне бькә у әwе бьбә паqьж.

21Ле һәгәр әw к'әсиб ә, дәсте wида т'ӧнә һаqас тьшт бьдә, һьнге бьра әw бона гӧнәк'әwандьна хwә бәрхәке чаwа дийарийа бәрвадайине бьдә кӧ бе һ'әжандьне. Ӧса жи бона дийарийа нани жь дәһә п'ара п'арәк[*] аре хаси р'унда стьрайи у логәк[*] р'ун, 22дӧ фатьмока, йан жи дӧ щущукед кәwа, жь ван к'ижан кӧ дьк'әвьнә дест, йәк жь ван бона дийарийа бәрвадайине бә, йәк жи бона дийарийа т'әвайишәwате. 23У р'ожа һ'әйшта әw бона паqьжбуна хwә вана бинә щәм к'аһин, ль бәр дәре Коне Щьвине бәр Хӧдан. 24У к'аһин бәрха дийарийа бәрвадайине у wе дәрдана р'ун һьлдә, вана ль бәр Хӧдан чаwа дийарийа һ'әжандьне бьһ'әжинә. 25Паше к'аһин бәрха дийарийа бәрвадайине сәржекә у жь хуна бәрха дийарийа бәрвадайине һьлдә гӧпька гӧһе wи мәрьвийи р'асте хә кӧ паqьж дьбә, ӧса жи т'ьлийа мәзьнә дәсте wийи р'асте у печ'ийа мәзьнә ньге wийи р'асте+. 26К'аһин жь wи р'уни бькә к'әфа дәсте хwәйи ч'әпе 27у пе т'ьлийа хwәйә р'асте к'аһин жь wи р'уне дәсте хwәйи ч'әпеда кә, һ'әфт щара ль бәр Хӧдан бьр'әшинә. 28У к'аһин жь wи р'уне дәсте хwәда гӧпька гӧһе wи мәрьвийи р'асте хә кӧ паqьж дьбә, ӧса жи т'ьлийа мәзьнә дәсте wийи р'асте у печ'ийа мәзьнә ньге wийи р'асте, ль сәр хуна дийарийа бәрвадайине хә. 29Ле әw р'уне дәсте к'аһинда майи бьра әw ль бәр Хӧдан бькә ль сәр сәре мәрьве кӧ паqьж дьбә у бона wи к'әwандьне бькә. 30У жь фатьмока йан щущукед кәwа йәки, к'ижан кӧ бьк'әвә дест, 31к'ижан кӧ к'әтә дест, йәке бона дийарийа паqьжбуне йәке жи бона дийарийа т'әвайишәwате т'әви дийарийа нани бьдә. У к'аһин бона мәрьве паqьж дьбә к'әwандьне бькә ль бәр Хӧдан». 32Әв ә qануна бона нәхwәшед п'ьзька к'оти у бона паqьжбуна әwед кӧ дәсте wанда т'ӧнә.

Qәнщкьрьна к'әфька мале

33Хӧдан Муса у Һарунр'а хәбәрда у гот: 34«Гава һун бьк'әвьнә wи wәлате Кәнане, к'ижани кӧ әз чаwа мьлк' дьдьмә wә у әз пе к'әфькийе бәлайе биньмә сәре мала wәлате мьлк'е wәда, 35һьнге хwәйе мале гәрәке һәр'ә гӧһе к'аһин пехә у беже: ‹Мала хwәда әз чаwа бежи к'әфькийе к'ьфш дькьм›. 36К'аһин ә'мьр кә кӧ мале вала кьн, һе бәри кӧ әw бьк'әвә мале кӧ к'әфькийе бьбинә, wәки һәр тьштед малда тьштәк нәпаqьж һ'әсаб нәбә. Пәй ве йәкер'а к'аһин бьк'әве дина хwә бьдә мале. 37Һәгәр әw дина хwә бьдә к'әфьке у бьбинә, wәки к'әфьке р'әнге к'әск йан сорда хwә авитийә диwаред мале к'урда чунә у әw жь р'уйе диwер к'ур к'ьфш дькьн, 38һьнге к'аһин жь мале дәрк'әвә ль бәр дәре мале у һ'әфт р'ожа мале к'ьлит кә. 39Р'ожа һ'әфта к'аһин диса бе дина хwә бьде, һәгәр к'әфьк ль диwаред wе мале бәла буйә, 40һьнге к'аһин ә'мьр кә, кӧ wан кәвьред к'әфьке хwә авитийе дәрхьн у бавежьнә жь бажер дәр щики нә паqьж. 41Мале һьндӧр'ва һәр чар алийа бьдә т'әр'ьшандьне у хwәлийа т'әр'ьшанди жи бьр'ежьнә жь бажер дәр щики нә паqьж. 42Паше кәвьрнә дьн һьлдьн дайньнә дәwса wан кәвьра у хwәликә дьн һьлдьн диwер сиwах кьн.

43Ле һәгәр пәй кәвьрдәрхьстьнер'а, малт'әр'ьшандьн у сиwахкьрьнер'а к'әфьк диса хwә бавежә мале к'ьфш бә, 44һьнге к'аһин бьра бе дина хwә бьде, һәгәр к'әфьк ль мале бәла буйә, әва иди к'әфька жь һәвһьлдане йә малда, әw нә паqьж ә. 45Гәрәке әw мал бе хьрабкьрьне, кәвьред wе, даред wе у һ'әму хwәлийа wе жь бажер дәр бе дәрхьстьн у авитьне щики нә паqьж. 46У к'ижан жи wан р'ожед әw мал к'ьлиткьри бьк'әвә wе мале, һ'әта еваре нә паqьж бә. 47У к'ижан wе маледа р'адьзе гәрәке к'ьнщед хwә бьшо, ӧса жи йе wе маледа нан дьхwә гәрәке к'ьнщед хwә бьшо+.

48Ле гава к'аһин бе дина хwә бьде wәки пәй малсиwахкьрьнер'а к'әфьк ль мале бәла нәбуйә, һьнге к'аһин wе мале паqьж ә'лам кә, чьмки к'әфьк дәрбаз буйә. 49У бона паqьжбуна wе мале, к'аһин дӧ тәйрәда, дара әрзе, р'исе соре гәвәз у зоха һусопе һьлдә,+
50тәйрәдәки сәр ава жь ч'ә'вканийейә дәрдана ахинда сәржекә. 51Дара әрзе, зоха һусопе у р'исе соре гәвәз т'әви тәйрәда сах һьлдә, вана хуна wе тәйрәда сәржекьри у ава ч'ә'вканийеда кә у һ'әфт щара ль мале бьр'әшинә. 52Мале пе хуна тәйрәда сәржекьри, пе wе ава ч'ә'вканийе у пе тәйрәда сах, т'әви дара әрзе, зоха һусопе у р'исе соре гәвәз паqьж кә. 53Ле тәйрәда сах жь бажер дәр дәштеда бәр'дә, бона wе мале к'әwандьне бькә у wе паqьж бә».

54Әв ә qануна һәр п'ьзька к'оти у гәwреке, 55йан к'әфькийа ль сәр к'ьнща йан ль мале, 56ӧса жи йа гьле, гьр' у р'ишийа. 57Әв ә һинкьрьна бона qануна жь к'отибун у к'әфькийе паqьжбуне йан нә паqьжбуне+.

15

Qануна нәпаqьжийа qальбе инсен у паqьжбуна wи

15^1Хӧдан Муса у Һарунр'а хәбәрда у гот: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәрдьн у бежьнә wан: ‹Һәгәр бәдәна йәки сәр гәмаре вәбә, әв гәмаржечуйина wи нәпаqьж ә. 3Нәпаqьжийа wи дәма гәмаржечуйина wида әва бә: Гава жь бәдәна wи гәмар же һәр'ә йан жи бәдәна wи жь гәмаре бе бьр'ине, әва нәпаqьжайа wи йә. 4Әw ньвина кӧ гәмаржечуйи бьк'әве, әw нәпаqьж ә, ль сәр чь тьшти жи кӧ р'уни әw нәпаqьж ә. 5Әw кәсе кӧ ньвина wи к'әвә, гәрәке к'ьнще хwә бьшо у хwә жи пе аве бьшо, һ'әта еваре нәпаqьж бә+. 6Әw кәсе кӧ ль сәр wи тьшти р'уни, ль сәр к'ижани гәмаржечуйи р'уньштьбә, әw гәрәке к'ьнще хwә бьшо у хwә жи пе аве бьшо, һ'әта еваре нәпаqьж бә. 7Әw кәсе кӧ бәдәна гәмаржечуйи к'әвә, әw гәрәке к'ьнще хwә бьшо у хwә жи пе аве бьшо, һ'әта еваре нәпаqьж бә. 8Һәгәр гәмаржечуйи т'уйи ль сәр кәсәки паqьж кә, әw гәрәке к'ьнще хwә бьшо у хwә жи пе аве бьшо, һ'әта еваре нәпаqьж бә. 9Әw зине кӧ йе гәмаржечуйи ль сәр р'уни, әw нәпаqьж бә. 10Әw кәсе кӧ тьштәки бьн wи к'әвә, һ'әта еваре нәпаqьж бә у әw кәсе wан тьшта һьлдә, әw гәрәке к'ьнще хwә бьшо у хwә жи пе аве бьшо, һ'әта еваре нәпаqьж бә. 11У әw кәсе кӧ гәмаржечуйи дәстнәшушти лек'әвә, әw гәрәке к'ьнще хwә бьшо у хwә жи пе аве бьшо, һ'әта еваре нәпаqьж бә. 12Әw дәрдана ахин, к'ижан кӧ гәмаржечуйи лек'әвә гәрәке бе шкенандьне, ле дәрдана дарин гәрәке пе аве бе шуштьне+.

13Ле гава гәмаржечуйи жь гәмаре хьлаз бә, әw гәрәке бона паqьжбуна хwә һ'әфт р'ожа хwәр'а бьжмьрә, к'ьнщед хwә бьшо у бәдәна хwә жи пе ава ч'ә'вканийе бьшо у wе бьбә паqьж. 14У р'ожа һ'әйшта әw гәрәке бона хwә дӧ фатьмока йан жи дӧ щущукед кәwа һьлдә ль бәр Хӧдан бәр дәре Коне Щьвине бьсәкьнә у вана бьдә к'аһин+. 15К'аһин жь ван йәке бькә дийарийа паqьжбуне, йәке жи бькә дийарийа т'әвайишәwате у к'аһин бона гәмаржечуйина wи к'әwандьне бькә ль бәр Хӧдан.

16Һәгәр т'охьме мерәки же һәр'ә, әw гәрәке бәдәна хwә пева пе аве бьшо у һ'әта еваре әw нәпаqьж бә+. 17У әw т'охьме жечуйи чь к'ьнщи йан чь ч'әрми к'әвә, әw гәрәке пе аве бе шуштьне у һ'әта еваре нәпаqьж бә. 18Һәгәр мер сәре хwә к'ӧлфәтер'а дайнә у т'охьм же һәр'ә, әwана гәрәке пе аве хwә бьшон у һ'әта еваре нә паqьж бьн.

19Һәгәр к'ӧлфәтәк пьшта wе вәбә у хун же һәр'ә, гәрәке һ'әфт р'ожа әwа нава кьрасада хwә хwәйи кә у һәр кәсе кӧ wе к'әвә, һ'әта еваре нә паqьж бә+. 20Һ'әму wәхте нава кьрасада әwа ль сәр чь п'алдә әw тьшт нә паqьж бә у ль сәр чь тьшти жи кӧ р'уни, әw тьшт нә паqьж бә. 21Һәр кәсе кӧ ньвина wе к'әвә, гәрәке к'ьнще хwә бьшо, хwә жи пе аве бьшо у һ'әта еваре нәпаqьж бә. 22У әw кәсе кӧ ль wи тьшти к'әвә ль сәр чь әwа р'уньшти йә, гәрәке к'ьнще хwә бьшо, хwә жи пе аве бьшо у һ'әта еваре нәпаqьж бә. 23Әw кәсе кӧ тьштәки ньвина wе йан жи wи тьшти к'әвә ль сәр чь әwа р'удьне, һ'әта еваре нәпаqьж бә. 24Һәгәр мер сәре хwә wер'а дайнә, әw хwә дьләwьт'инә, һ'әфт р'ожа әw нәпаqьж бә у ль сәр чь ньвине әw п'алдә әw нәпаqьж бә+.

25Һәгәр к'ӧлфәтәк нә wәхте хwәда гәләк р'ожа хуне бьбинә, йан жи жь чапе дәр кьраса бьбинә, әw һ'әму р'ожед нәпаqьжайа wе гәрәке мина wан р'ожед пьштвәбуна wе бьн, әwа нәпаqьж ә+. 26Ль сәр чь ньвине әw п'алдә, дь нава wан р'ожед кӧ әw хуне дьбинә, мина ньвина пьштвәбуна wе нәпаqьж бә у ль сәр чь тьшти кӧ әw р'уне, мина нәпаqьжийа пьштвәбуна wе нәпаqьж бә. 27У һәр кәсе кӧ ль wан тьшта к'әвә, wе нәпаqьж бә, әw гәрәке к'ьнще хwә бьшо у хwә жи пе аве бьшо, һ'әта еваре нәпаqьж бә. 28Ле гава әw жь гәмаре бе бьр'ине, һьнге гәрәке әwа һ'әфт р'ожа хwәр'а һ'әсаб кә у паше паqьж бе һ'әсабе. 29Р'ожа һ'әйшта әва дӧ фатьмока йан жи дӧ щущукед кәwа хwәр'а һьлдә у вана бинә щәм к'аһин ль бәр дәре Коне Щьвине+. 30К'аһин йәке бькә дийарийа паqьжбуне у йәке жи бькә дийарийа т'әвайишәwате, к'аһин к'әwандьне ль бәр Хӧдан бькә бона паqьжбуна жь гәмара wе.

31Бь ви аwайи зар'ед Исраел жь нәпаqьжайа wан хwәй кьн, wәки Коне мьни Шә'дәтийейи нава хwәда нәһ'әр'ьминьн, нава нәпаqьжайа хwәда нәмьрьн›»+. 32Әв ә qануна бона йе гәмар же дьчә, ӧса жи бона нәпаqьже кӧ т'охьм же дәрте 33у нәхwәша кӧ сәр кьраса вәдьбә, мер йан к'ӧлфәта гәмар жь wан дьчә у мере кӧ сәре хwә т'әви к'ӧлфәта нәпаqьж датинә.

16

Р'ожа салейә к'әwандьне

16^1Хӧдан пәй мьрьна һәр дӧ кӧр'ед Һарунр'а, йед кӧ бәр Хӧдан сәкьнин у мьрьн, Мусар'а хәбәрда+. 2Хӧдан готә Муса: «Бежә бьре хwә Һарун, кӧ һәр гав нәк'әвә щийе пироз пьшт п'әр'де, ль бәр qалп'ахе бахшандьнейи ль сәр сьндоqе кӧ нәмьрә. Чьмки әзе нава ә'wрда ль сәр qалп'ахе бахшандьне к'ьфш бьм+. 3Аwа пе чь Һарун дькарә бьк'әвә дь щийе пироз: Пе щанәгаки бона дийарийа паqьжбуне у пе бәранәки бона дийарийа т'әвайишәwате. 4Кьрасе к'ьтанийи пироз гәрәке ль хwә кә у һәвалкьрасе к'ьтани ль wи бә, бәнпьшта к'ьтани бьдә пьшта хwә у п'ап'ахе к'ьтани бьдә сәре хwә. Әвана к'ьнщед пироз ьн, гәрәке хwә пе аве бьшо у паше ван к'ьнща ль хwә кә+. 5У жь щьвина зар'ед Исраел жи дӧ нерийа һьлдә бона дийарийа паqьжбуне у бәранәки жи бона дийарийа т'әвайишәwате.

6Һарун wи щанәгайе дийарийа паqьжбуне бона хwә бьдә у к'әwандьне бона хwә у мала хwә бькә. 7У дӧ нерийа һьлдә ль бәр Хӧдан ль бәр дәре Коне Щьвине бьдә сәкьнандьне. 8Һьнге Һарун ль сәр wан һәр дӧ нерийа п'әшк бавежә, п'әшкәке бона Хӧдан, йәке жи бона азабәрдана[*] нери. 9У Һарун wи нерийе кӧ бь п'әшкавитьне Хӧданр'а к'әт, бькә дийарийа паqьжбуне. 10Ле әw нерийе кӧ п'әшк жер'а к'әт бе азакьрьне, wи ль бәр Хӧдан сах бьдә сәкьнандьне кӧ бь wи к'әwандьн бе кьрьне у wи аза бәр'ди бәр'ийе.

11У Һарун wи щанәгайе дийарийа паqьжбуне бона хwә бьдә, к'әwандьне бона хwә у мала хwә бькә у щанәгайе дийарийа паqьжбуна хwә сәржекә. 12Паше жь сәр wе горигәһа ль бәр Хӧдан агьрданге т'ьжи к'ура агьр кә у дӧ к'ӧлм т'ьжи бьхура бинхwәшә һурледайи кә, бьбә пьшт п'әр'де. 13Бьхуре ль бәр Хӧдан бькә ль сәр wи агьри, һьнге дуйе бьхуре wе ль сәр qалп'ахе бахшандьнейи ль сәр дәве Сьндоqа Шә'дәтийе бьгьрә, wәки әw нәмьрә+. 14У хуна wи щанәгайи һьлдә пе т'ьлийа хwә алийе р'оһьлатева бьр'әшинә ль сәр qалп'ахе бахшандьне, һ'әфт щара пе т'ьлийа хwә хуне бьр'әшинә ль бәр qалп'ахе бахшандьне.

15Паше нерийе дийарийа паqьжбуне жь бәр гӧне щьмә'тева сәржекә у хуна wи бьбә пьшт п'әр'де, пе хуна wи жи ӧса бькә, чаwа пе хуна щанәга кьр, wе бьр'әшинә ль сәр qалп'ахе бахшандьне у ль бәр qалп'ахе бахшандьне. 16У щийе пироз жь нәпаqьжи у һ'әму нәһәqийед гӧнед зар'ед Исраел паqьж кә. Аһа жи гәрәке әw бона Коне Щьвине бькә кӧ щәм wан нава нәпаqьжайа wанда йә. 17Т'ӧ кәс гәрәке Коне Щьвинеда т'ӧнәбә, гава әw бона к'әwандьне бьк'әвә щийе пироз һ'әта кӧ әw дәре. Бь ви аwайи әw хwә мала хwә у т'әмамийа щьвина Исраел паqьж кә. 18Паше дәре бәр горигәһа ль бәр Хӧдан у бона wе к'әwандьне бькә у жь хуна щанәге у нери һәр чар алийава стьруйед горигәһе хә+
19у хуне пе т'ьлийа хwә һ'әфт щара бьр'әшинә ль сәр горигәһе у жь нәпаqьжайед зар'ед Исраел wе паqьж кә у пироз кә.

20Бона щийе пироз, Коне Щьвине у горигәһе кӧ к'әwандьне бькә хьлаз кә, пәйр'а бьра нерийе сах бинә, 21Һарун бьра һәр дӧ дәстед хwә дайнә ль сәр сәре нерийе сах у ль сәр wида һ'әму беолитийед зар'ед Исраел, һ'әму нәһәqийед wан, һ'әму гӧнед wанва бьдә р'уйе хwә. У вана бьдә ль сәре нери, бь дәсте мәрьвәки к'ьфшкьри бьшинә бәр'ийе. 22Нери бьра һ'әму беолитийед wан ль сәр хwә бьбә ә'рдәки хьки-хwәли у әw нери ль бәр'ийе бе бәр'дан+.

23У пәй ве йәкер'а Һарун бьк'әвә Коне Щьвине, wан к'ьнщед к'ьтани к'ижан кӧ әwи хwәкьрьн к'әтә щийе пироз, жь хwә бехә у wан ль wьр бьһелә+. 24Әw бәдәна хwә дь щики пироз пе аве бьшо у к'ьнщед хwә ль хwә кә, дәрк'әвә дийарийа хwәйә т'әвайишәwате у дийарийа т'әвайишәwатейә бона щьмә'те бьдә, бь ви аwайи бона хwә у щьмә'те к'әwандьне бькә. 25Бәзе дийарийа паqьжбуне жи ль сәр горигәһе бьшәwьтинә. 26У әwе кӧ нерийе азадийе дьбә бәр'дьдә, гәрәке к'ьнще хwә бьшо у бәдәна хwә жи пе аве бьшо, паше бьк'әвә зоме+. 27Ле wи щанәгайе бона дийарийа паqьжбуне у нерийе бона дийарийа паqьжбуне, хуна к'ижана бона к'әwандьне к'әтә щийе пироз, гәрәке вана жь зоме дәрхьн у ч'әрмед wан, гоште wан у ә'дәба wан сәр агьр бьшәwьтиньн+. 28Әwе кӧ wан бьшәwьтинә, гәрәке к'ьнщед хwә бьшо у бәдәна хwә жи пе аве бьшо, паше бьк'әвә зоме.

29Бьра әв йәк wәр'а бьбә qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе, дәһе мәһа һ'әфтада та бьн хwә бьшкеньн у т'ӧ шьхӧли нәкьн, нә бьнәлийе wәлет у нәжи хәрибе кӧ нава wәда дьминә+. 30Чьмки wе р'оже к'аһине бона wә к'әwандьне бькә кӧ wә паqьж кә, wәки һун жь һ'әму гӧнед хwә ль бәр Хӧдан паqьж бьн. 31Әва бона wә мина р'ьһ'әтийа р'ожа шәмийа бә, qәйдә-qануне һ'әта-һ'әтайе йә, нәфса хwә та кьн хwә бьшкеньн. 32К'әwандьне гәрә әw сәрәкк'аһин бькә, к'ижан кӧ һатийә р'ункьрьн у qәwин-qәдимкьрьне, wәки дәwса баве хwә к'аһинтийе бькә. Әw гәрә к'ьнщед к'ьтани аwа готи к'ьнщед пироз ль хwә кә+
33у к'әwандьне бькә бона щийе һәри пироз, бона Коне Щьвине у горигәһе, ӧса жи бона к'аһина у т'әмамийа щьвина мьхӧлqәте. 34Әв йәка бона wә бьбә qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе, сале щарәке һ'әму гӧнед зар'ед Исраел бе к'әwандьне». У Һарун ӧса кьр, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьр ль Муса кьрьбу.

17

Qануна һ'әйwан сәржекьрьне

17^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Т'әви Һарун, кӧр'ед wи у һ'әму зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан, кӧ әв ә әw тьште кӧ Хӧдан ә'мьр кьр у гот: 3‹һәгәр жь мала Исраел кәсәк га йан пез йан бьзьне зомеда сәржекә, йан жь зоме дәр сәржекә 4у нәйнә ль бәр дәре Коне Щьвине, ль бәр Коне Шә'дәтийа Хӧдан, кӧ Хӧданр'а бькә qӧрбан, әw хуне ль сәр wи мәрьви бе һ'әсабе, әwи хун р'етийә, әw мәрьва жь нава щьмә'та хwә гәрәке бе ӧндакьрьне. 5Әв йәк бона wе йәке йә, кӧ зар'ед Исраел әw qӧрбанед кӧ ль чоле сәржедькьн, Хӧданр'а биньнә ль бәр дәре Коне Щьвине щәм к'аһин, чаwа дийарийед һәләqәтийе бона Хӧдан сәржекьн+. 6У к'аһин хуне бьр'әшинә ль сәр горигәһа Хӧданә ль бәр дәре Коне Щьвине у бәз жи бона бинхwәшийе Хӧданр'а бьшәwьтинә+. 7Qӧрбанед хwә жи әw иди бьра щьнар'а нәкьн qӧрбан, кӧ пәй wан дьчьн беә'сьлийе дькьн. Әв йәка нава ньсьлед wанда бьра бьбә qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе›+.

8У бежә wан: ‹һәгәр йәки жь мала Исраел йан жи хәрибәки кӧ нава wанда дьминә дийарийа т'әвайишәwате йан qӧрбане бькә 9у нәйнә ль бәр дәре Коне Щьвине кӧ Хӧданр'а бьдә, әw мәрьва жь нава щьмә'та хwә бе ӧндакьрьне+.

Хунхwарьн qәдәхә йә

10Һәгәр йәки жь мала Исраел, йан жи хәрибәки кӧ нава wанда дьминә хуна һ'әйwанәки бьхwә, әзе бәре хwә бьдьмә әw кәсе хунхwар у wи жь нава щьмә'та wи ӧнда кьм+. 11Чьмки ә'мьре һәр бинбәри хунеда йә у мьн әw да wә кӧ һун пе wе ль сәр горигәһе к'әwандьне бона ә'мьре хwә бькьн, чьмки хун бона ә'мьр к'әwандьне дькә+. 12Ләма мьн готә зар'ед Исраел: «Жь wә т'ӧ кәс хуне нәхwә, ӧса жи хәрибе кӧ нава wәда дьминә хуне нәхwә». 13Һәгәр кәсәки жь зар'ед Исраел, йан жи хәрибәки кӧ нава wанда дьминә неч'иреда һ'әйwанәки йан тәйрәдәкә кӧ те хwарьне бьгьрә, гәрәке бьһелә хун же һәр'ә у пе хwәлийе хуне бьньхемә+. 14Чьмки ә'мьре һәр бинбәри хуна wи йә, хуна wи ә'мьре wи йә. Ләма мьн готә зар'ед Исраел: «Хуна т'ӧ бинбәри нәхwьн, чьмки хуна һәр бинбәри ә'мьре wи йә, к'е кӧ бьхwә wе бе ӧндакьрьне». 15У әw кәсе кӧ мьрар йан дә'вәхwари бьхwә, һәгәр бьнәли бә йан хәриб, гәрәке к'ьнщед хwә бьшо, пе аве хwә бьшо у һ'әта еваре нәпаqьж бә, паше паqьж бе һ'әсабе+. 16Ле һәгәр әw к'ьнщед хwә нәшо у хwә нәшо, һьнге әw гӧнә дькә стуйе хwә›».

18

Һәләqәтийа щи-ньвинейә нәщайиз

18^1•Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә. 3Мина wан кьред wәлате Мьсьре, к'ижанида кӧ һун теда дьман нәкьн, мина wан кьред wәлате Кәнане, к'ижани кӧ әзе wә бьбьме, нәкьн у ль пәй ә'рф-ә'дәтед wан нәчьн+. 4Qьраред мьн бьqәдиньн у qәйдә-qанунед мьн хwәй кьн пе wан һәр'ьн, әз Хӧдан Хwәдейе wә мә. 5Qәйдә-qанун у qьраред мьн хwәй кьн, әw мәрьве кӧ бьqәдинә бь wан wе бьжи, әз Хӧдан ьм+.

6Т'ӧ кәс незики пьсмама хwәйә незик нәбә кӧ шәрма wе вәкә, әз Хӧдан ьм. 7Шәрма баве хwә йан шәрма дийа хwә вәнәки. Әwа дийа тә йә шәрма wе вәнәки. 8Шәрма жьнбава хwә вәнәки, әw шәрма баве тә йә+. 9Шәрма хушка хwә, qиза баве хwә, йан qиза дийа хwә, һәгәр малда буйи бә йан дәрва шәрма wан вәнәки+. 10Шәрма qиза кӧр'е хwә, йан шәрма qиза qиза хwә вәнәки, чьмки әw шәрма тә йә. 11Шәрма qиза жьнбава хwә, кӧ жь баве тә буйә әw хушка тә йә, шәрма wе вәнәки. 12Шәрма мәт'а хwә вәнәки, чьмки әwа жь хуна баве тә йә. 13Шәрма хатийа хwә вәнәки, чьмки әwа жь хуна дийа тә йә. 14Шәрма апе хwә вәнәки у незики жьна wи нәби, әw жьнапа тә йә. 15Шәрма бука хwә вәнәки, әwа жьна кӧр'е тә йә, шәрма wе вәнәки+. 16Шәрма жьнбьра хwә вәнәки, әw шәрма бьре тә йә+. 17Шәрма к'ӧлфәтәке qизева вәнәки у qиза кӧр'е wе йан qиза qиза wе нәстини кӧ шәрма wан вәки, әвана хунәк ьн, әв йәка к'ьрети йә+. 18Хушкәке нәйни ль сәр хушке сахийа wеда шәрма wе вәки, бьки һеwи+.

19Незики к'ӧлфәте нәби кӧ шәрма wе дәма нәпаqьжайа wеда вәки, гава ль сәр кьраса вәдьбә+. 20Сәре хwә жьна т'ӧ кәсир'а данәйни кӧ т'әви wе бьһ'әр'ьми+. 21Зар'ед хwә т'ӧ щар Молохр'а[*] нәкьн qӧрбан, наве Хwәдейе хwә беһӧрмәт нәкьн. Әз Хӧдан ьм. 22Сәре хwә qьсьме мерар'а данәйни чаwа мина qьсьме жьне, әв йәк к'ьрети йә+. 23Сәре хwә т'ӧ һ'әйwанер'а данәйни кӧ т'әви wе бьһ'әр'ьми у к'ӧлфәт т'ӧ щар хwә нәдә ль бәр һ'әйwен кӧ һ'әйwан лек'әвә, әв йәк к'ьрети йә+.

24Пе т'ӧ тьштәки жь ван хwә нәһ'әр'ьминьн, чьмки пе ван һ'әму тьшта wан мьләта хwә һ'әр'ьмандьнә, к'ижана кӧ әзе бәр'дьме wан жь бәр wә р'аqәтиньм. 25Ә'рд һ'әр'ьми, әзе бәла wи биньмә сәре wи, ә'рде жи мә'де хwә жь бьнәлийед хwә ль һәв хьст+. 26Ле һун qәйдә-qанун у qьраред мьн хwәй кьн у жь ван к'ьретийа т'ӧ тьшти нәкьн, нә йе бьнәли, нә жи хәрибе кӧ нава wәда дьминә. 27Чьмки бәри wә, wан мәрьвед wи wәлати әв һ'әму һ'әрами кьрьн у wәлат һ'әр'ьми. 28Нәбә кӧ wәлат мә'де хwә жь wә жи ль һәв хә, гава һун wи бьһ'әр'ьминьн, чаwа бәри wә мә'де wи жь wан мьләта льһәв к'әт. 29Чьмки к'и кӧ жь ван һ'әму к'ьретийа йәки бькә, хwәйе ван кьра гәрәке жь нава щьмә'та хwә ӧнда бә. 30Аwа т'әмийед мьн хwәй кьн, wәки wан ә'дәтед к'ьретә кӧ бәри wә һатьнә кьрьне һун нәкьн у пе wан нәһ'әр'ьмьн. Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә›».

19

Qәйдә-qанунед һәqи у пирозийе

19^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Т'әви т'әмамийа щьвина зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Пироз бьн, чьмки әз Хӧдан Хwәдейе wә пироз ьм+. 3Жь wә һәр кәс qәдьре де у баве хwә бьгьрә у р'ьһ'әтийа шәмийед мьн хwәй кьн, әз Хӧдан Хwәдейе wә мә+. 4Ль п'ута вәнәгәр'ьн у хwәр'а хwәдейед р'окьри ченәкьн, әз Хӧдан Хwәдейе wә мә+.

5Гава һун Хӧданр'а дийарийа һәләqәтийе бьдьн, ӧса бьдьн кӧ бе qәбулкьрьне+. 6Wе р'ожа кӧ wә дийари да у р'ожтьра дьнда гәрәке әw бе хwарьне у чь жи ма р'ожа сьсийа әw гәрәке бе шәwьтандьне. 7Ле һәгәр р'ожа сьсийа жь wе бе хwарьне әw һ'әрами йә, найе qәбулкьрьне. 8К'и кӧ жь wе бьхwә, әw гӧнә дькә стуйе хwә, чьмки әw тьштед Хӧданә пироз дьһ'әр'ьминә, әw кәса жь нава щьмә'та хwә гәрәке бе ӧндакьрьне.

9Гава һун зәвийа хwә бьдьрун, дәве зәвийе һ'әта хьлазийе нәдьруйи у сьмбьлед жь зәвийа тә к'әти бәрәв нәки+. 10Тьрийед хwә кӧ дьчьни пашьн нәки, тьрийед жь дәсте тә к'әти һьлнәдә, wана йе к'әсиб у хәрибр'а бьһелә, әз Хӧдан Хwәдейе wә мә+. 11Дьзийе нәкьн, дәрәwа нәкьн у һәвдӧ нәхапиньн+. 12Пе наве мьн дәрәw сонд нәхwьн у наве Хwәде хwә беһӧрмәт нәкьн. Әз Хӧдан ьм+.

13Дьле кәсәки нәешини у т'алан нәки, һәqе хәбата п'аләйе тә һ'әта сьбәһе ль щәм тә нәминә+. 14Ньфьр'а ль йе кәр' нәки, тьштәки нәди ль бәр ньге йе кор, ле жь Хwәдейе хwә бьтьрсә. Әз Хӧдан ьм. 15Диwанеда нәр'астийе нәкьн, пьшта бәләнгаза нәгьрьн нә жи qәдьр ль йе мәзьн бькьн, р'аст ль сәр ише wанда бьньһер'ьн+. 16Нава щьмә'та хwәда бӧхданбийе нәки, нәби байисе сәре һәвале хwә. Әз Хӧдан ьм+.

17Дьле хwәда нәжәни бьре хwә, һәвале хwә һьлейи, кӧ гӧне wи тӧ нәк'ьшини+. 18Һ'әйфе һьлнәди у к'ине зар'ед щьмә'та хwәр'а нәжойи, ле һәвале хwә wәкә хwә һ'ьз бьки. Әз Хӧдан ьм+.

19Qәйдә-qанунед мьн хwәй кьн, һ'әйwанәки хwә т'әви һ'әйwанәки щур'әки майин нәди кәлкьрьне, зәвийа хwә дӧ щур'ә т'охьм нәр'әшини, к'ьнща бь дӧ щур'ә т'ела чекьри хwә нәкә+.

20Һәгәр йәк сәре хwә к'ӧлфәтәкә хӧламока мәрьвәкир'а дайнә кӧ йәкир'а нишанкьри бә, йа кӧ һәла һе нәһатийә к'ьр'ине йан азади жер'а нәһатийә дайине, гәрәке һәр дӧ жи бенә щәзакьрьне, ле мьрьн жь wанр'а нак'әвә, чьмки к'ӧлфәт нә аза бу. 21У мер бьра дийарийа жь бәрвадайина хwә бәранәки Хӧданр'а бинә ль бәр дәре Коне Щьвине. 22К'аһин бона wи пе бәране дийарийа жь бәрвадайине ль бәр Хӧдан бона гӧне wийи кьри к'әwандьне бькә у гӧне wийи кьри wе ле бе бахшандьне.

23Гава кӧ һун бьк'әвьнә wи wәлате Кәнане у һәр щур'ә даред хwәйибәр дач'ькиньн, бәред wан нәпаqьж[*] һ'әсаб кьн. Се сала гәрәке әw бәр бона wә нәпаqьж һ'әсаб бьн у әw нәйенә хwарьне. 24Ле сала чара һ'әму бәре wан дара пироз һ'әсаб кьн у бона пәсьндайина Хӧдан бьдьн. 25Сала пенща һун паше дькарьн бәре wан бьхwьн. Бь ви аwайи бәре даред wе ль wә зедә бьн. Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә.

26Т'ӧ тьшти хунева нәхwьн. Р'ә'мьлдарийе йан пирәсертийе нәкьн+. 27П'ор'е дора сәре хwә кӧр' нәкә у сәре р'удана хwә нәбьр'ә+. 28Бона мьри бьрина ль сәр хwә че нәкьн у ньвисаред к'ӧтайи ль хwә дәрнәхьн. Әз Хӧдан ьм+.

29Qиза хwә нәһ'әр'ьмини, wе бона п'ут нәди qавийе[*], wәки wәлат qавийе нәкә у к'ьретийева т'ьжи нәбә+. 30Р'ьһ'әтийа шәмийед мьн хwәй кьн, qәдьре пирозгәһа мьн бьгьрьн, әз Хӧдан ьм+.

31Нәчьнә щәм йед гази р'ӧһ'а дькьн у жь мьщеwьре[*] щьна нәпьрсьн, кӧ жь wан һун нәһ'әр'ьмьн. Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә+.

32Ль бәр йе п'ор'сьпи р'абә у qәдьре ә'мьре мәзьн бьгьрә, жь Хwәдейе хwә бьтьрсә. Әз Хӧдан ьм+.

33Һәгәр хәрибәк ә'рде wәда щи-wар бә бьминә, тәнгасийе нәдьнә wи+. 34Хәрибе кӧ нава wәда бьминә бона wә бьра мина бьнәлийе wәлате wә бә, wәкә хwә wи һ'ьз бьки, чьмки һун жи wәлате Мьсьреда хәрибийеда бунә. Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә+.

35Диwанкьрьнеда нәһәqийе нәкьн, нә чапе, нә мезине нә жи пиванеда. 36Бьра мезина wә р'аст бә, кәвьре мезине р'аст, кода[*] wә р'аст, щер'е[*] wә р'аст бә. Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә, йе кӧ һун жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн+. 37Һ'әму qәйдә-qанунед мьн у qьраред мьн хwәй кьн у wан бьqәдиньн. Әз Хӧдан ьм›».

20

Бәлайед п'утп'арьстийе

20^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Ӧса жи бежә зар'ед Исраел: ‹К'и жь зар'ед Исраел йан жи хәрибәки нава Исраелда кӧ дьминә зар'а хwә Молохр'а бькә qӧрбан, әw гәрәке ә'сә бе кӧштьне, щьмә'та wи wәлати әwи бьдә ль бәр кәвьра+. 3Әзе бәре хwә бьдьмә ль wи мәрьви у әwи жь нава щьмә'та wи бьдьмә ӧндакьрьне, чьмки әwи жь зар'ед хwә данә Молох, wәки Пирозгәһа мьн бьһ'әр'ьминә у наве мьни пироз беһӧрмәт кә+. 4Ле гава әw мәрьва жь зар'ед хwә бьдә Молох у щьмә'та wи wәлати ч'ә'ве хwә бьгьрә wәки wи нәкӧжьн,+
5һьнге әзе бәре хwә бьдьмә ль wи мәрьви у мала wи, әwи у wан мәрьвед кӧ ль пәй wи дьчьн кӧ т'әви Молох беә'сьлийе бькьн жь нав щьмә'та wан бьдьмә ӧндакьрьне.

Р'ӧһ'газикьрьн у мьщеwьре щьна

6У әwе кӧ хwә ль йе гази р'ӧһ'а дькә у мьщеwьре щьна бьгьрә кӧ р'ийа wанда һәр'ә беә'сьлийе бькә, әзе бәре хwә бьдьмә wи, әwи жь нава щьмә'та wи бьдьмә ӧндакьрьне+. 7Аwа хwә пироз кьн у пироз бьн, чьмки әз Хӧдан Хwәдейе wә мә+. 8Qәйдә-qанунед мьн хwәй кьн у бьqәдиньн, чьмки әз Хӧдан ьм пирозкьре wә. 9Әwе кӧ ньфьр'а де у баве хwә бькә, ә'сә әw гәрәке бе кӧштьне. Әwи ньфьр' ль де у баве хwә кьрьнә, хуна wи ль сәре wи бә+.

Зьнек'ари

10Әwе кӧ дәст бавежә к'ӧлфәтәкә меркьри, йан жи дәст бавежә жьна йәки, ә'сә әw гәрәке бе кӧштьне, йе кьри жи йа кьри жи+. 11У әwе кӧ сәре хwә жьнбава хwәр'а дайнә, әwи шәрма баве хwә вәкьр, ә'сә әw һәр дӧ жи гәрәке бенә кӧштьне, хуна wан ль сәре wан бә+. 12Һәгәр йәк сәре хwә бука хwәр'а дайнә, ә'сә һәр дӧ жи гәрәке бенә кӧштьне, вана к'ьрети кьрийә, хуна wан ль сәре wан бә+. 13Һәгәр йәк чаwа т'әви к'ӧлфәте сәре хwә мерәкир'а дайнә, һәр дӧйа жи к'ьрети кьрийә, ә'сә гәрәке бенә кӧштьне, хуна wан ль сәре wан бә+. 14Һәгәр йәк жьнәке бьстинә у де жи пер'а, әва беолити йә, әwи жи wана жи агьр бәрдьне бьшәwьтиньн, кӧ нава wәда беолити т'ӧнәбә+. 15Һәгәр йәк сәре хwә һ'әйwенр'а дайнә, ә'сә әw гәрәке бе кӧштьне, һ'әйwан жи гәвәр ки+. 16Һәгәр жьнәк хwә бьдә ль бәр һ'әйwанәки кӧ әw ль wе к'әвә, жьне жи һ'әйwан жи бькӧжи, ә'сә әwана гәрәке бенә кӧштьне, хуна wан ль сәре wан бә.

17Һәгәр йәк хушка хwә бьстинә, аwа готи qиза баве хwә, йан жи qиза дийа хwә, әwи кӧ шәрма wе дитийә, әwе жи шәрма wи, әв йәк к'ьрети йә, әвана жь бәр ч'ә'ве щьмә'та хwә гәрәке бенә ӧндакьрьне. Әwи кӧ шәрма хушка хwә вәкьр, гәрәке әw гӧне хwә бьк'ьшинә+. 18Һәгәр йәк дәма нәхwәшийа к'ӧлфәте сәре хwә wер'а дайнә, шәрма wе вәкә, әw wе ль сәр кьраса вәдькә, жьн жи хwә ль сәр кьраса вәдькә, әв һәр дӧ жи гәрәке жь нава щьмә'та хwә бенә ӧндакьрьне+. 19Шәрма хатийа хwә, йан шәрма мәт'а хwә вәнәки, к'е ве йәке бькә әw нәфәре хwә тә'зи дькә, гӧне хwә әw гәрәке бьк'ьшиньн+. 20Һәгәр йәк сәре хwә жьнапа хwәр'а дайнә, әwи шәрма апе хwә вәкьр, әw гәрәке гӧне хwә бьк'ьшиньн у wе безӧр'әт бьмьрьн+. 21Һәгәр йәк жьна бьре хwә бьстинә, әва к'ьрети йә, әw шәрма бьре хwә вәдькә, әwе безӧр'әт бьн+.

Т'әмийа пирозбуне

22Һ'әму qәйдә-qанун у qьраред мьн хwәй кьн у wан бьqәдиньн, wәки әw ә'рде кӧ әз wә дьбьм кӧ сәр бьжин мә'де хwә ль wә льһәв нәхә. 23У пәй qәйдә-qанунед wан мьләта нәчьн, к'ижана әзе бәр'дьме wан жь wә р'аqәтиньм, чьмки вана әв һ'әму тьшт кьрьн у әз жь wан зьвер бум. 24У мьн wәр'а гот: «Һуне ль wәлате wан wар бьн, әзе wи чаwа мьлк' бьдьмә wә, wәлатәки кӧ шир у һьнгьв же дьк'ьшә». Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә кӧ мьн һун жь һ'әму мьләта башqә кьрьн+. 25Аwа фьрqийе бькьнә нава һ'әйwанед һ'әлал у нә һ'әлал у нава тәйрәдед нә һ'әлал у һ'әлал у хwә пе һ'әйwен йан тәйрәда, йан жи пе wан һ'әму шулькийед ә'рде нәһ'әр'ьминьн, к'ижан кӧ мьн бона wә чаwа нә паqьж башqә кьрьн+. 26Һун бона мьн пироз бьн, чьмки әз Хӧдан пироз ьм, мьн һун жь нава мьләта башqә кьрьн, кӧ һун п'ара мьн бьн+.

27Мер йан жьн, һәгәр гази р'ӧһ'а кә йан мьщеwьртийа щьн бькә, ә'сә гәрәке бенә кӧштьне, wан бьдьнә бәр кәвьра, хуна wан ль сәре wан бә›»+.

21

Qануна к'аһинтийе

21^1Хӧдан готә Муса: «Т'әви к'аһинед, кӧр'ед Һарун хәбәр дә у бежә wан: ‹Бьра жь wан т'ӧ кәс мьрийе мьләте хwә нәк'әвә у хwә нәһ'әр'ьминә,+
2пештьри нәфәре мала хwә, аwа готи де у баве хwә, кӧр' у qизед хwә у бьре хwә, 3ӧса жи хушка хwәйә нәмеркьрийә щәм хwә, әw дькарә бона wан ван к'әвә у хwә нә паqьж кә. 4Әw гәрә хwә нәһ'әр'ьминә, аwа готи дәсте хwә нәдә щьнйазе пьсмамтийа хwәйә алийе һ'ал-зәwащеда кӧ нәпаqьж дәре. 5К'аһин бьра п'ор'е сәре хwә бәләк-бәләки кӧр' нәкьн, сәре р'удана хwә нәбьр'ьн у ль сәр хwә дәхма че нәкьн+. 6Гәрәке бона Хwәдейе хwә пироз бьн у наве Хwәдейе хwә беһӧрмәт нәкьн, чьмки к'аһин дийарийед Хӧданә шәwате, нане Хwәдейе хwә дьдьн, ләма жи әwана гәрәке пироз бьн+. 7Әw гәрәке к'ӧлфәта qав йан бе намус нәстиньн, йан жи йа мербәр'дайи, чьмки әwана пирозе Хwәдейе хwә нә+. 8Щьмә'т к'аһина пироз һ'әсаб кә, чьмки әw нане Хwәдейе wә дьдә, әw бона wә бьра пироз бә, чьмки әз пироз ьм, Хӧдане кӧ wә пироз дькә+. 9Һәгәр qизәкә к'аһинәки qавийе бькә бьһ'әр'ьмә, әw баве хwә дьһ'әр'ьминә, гәрәке агьр бәрдьнә wе бьшәwьтиньн+.

10Ле сәрәкк'аһине нава бьрайед хwәда, ль сәр сәре к'ижанида р'уне р'ункьрьне һатийә р'етьне у qәwин-qәдимкьрьне кӧ к'ьнщед пироз ль хwә кә, әw гәрәке п'ор'е хwә сәр хwәда нәйнә у к'ьнщед хwә нәqәлешә+. 11Әw гәрәке незики т'ӧ мьрийи нәбә, һ'әта незики щьнйазе де у баве хwә жи нәбә, кӧ хwә нәһ'әр'ьминә+. 12Әw гәрәке жь Пирозгәһе нәqәтә у Пирозгәһа Хwәдейе хwә нәһ'әр'ьминә, чьмки р'уне Хwәдейи бона бьжартьне ль сәр wи йә. Әз Хӧдан ьм+. 13Әw гәрәке qизәкә бьк'ьр бьстинә. 14Жьнәбийе, мербәр'дайе йан йа бенамус йан qав нәстинә. Ле жь qәбила хwә qизәкә бьк'ьр бьстинә+. 15Изьна wи т'ӧнә кӧ әw р'ьк'ьнйата хwә нава щьмә'та хwәда бьһ'әр'ьминә, чьмки әз Хӧдан ьм, йе кӧ wи пироз дькьм›».

16Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 17«Т'әви Һарун хәбәр дә у беже: ‹Жь р'ьк'ьнйата тә һәгәр кәсәк нава ньсьлед хwәда qӧсурәкә wи һәбә, бьра незик нәбә кӧ нане Хӧдане хwә бьдә. 18Әw кәсе кӧ qӧсура wи һәбә, һәгәр кор бә, йан бькӧлә, йан ә'блу, йан бещур'ә+
19йан йе ньгшкәсти, йан дәстшкәсти, 20йан кузьк, йан бощи, йан ч'ә'вшелу, йан гӧр'и, йан р'иши, йан т'аqӧр'и бә. 21Жь р'ьк'ьнйата Һаруне к'аһин, qӧсура к'ижани кӧ һәбә, т'ӧ кәс незик нәбә кӧ дийарийед Хӧданә шәwате бьдә. Qӧсура wи кӧ һәйә бьра әw незик нәбә кӧ нане Хӧдане хwә бьдә. 22Нане Хwәдейе хwә әw дькарә жь тьште һәрә пироз у жь тьште пироз бьхwә. 23Ле т'әне незики п'әр'де нәбә у горигәһе нәк'әвә, qӧсура wи кӧ һәйә, әw гәрәке тьштед мьнә пироз нәһ'әр'ьминьн, чьмки әз Хӧдан ьм, йе кӧ wан пироз дькьм›». 24Муса аһа готә Һарун, кӧр'ед wи у һ'әму зар'ед Исраел.

22

Qәйдә-qанунед qӧрбана

22^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Бежә Һарун у кӧр'ед wи, кӧ әwана жь wан дийарийед пирозә кӧ зар'ед Исраел мьнр'а дьдьн, һ'әвза хwә бькьн, кӧ к'аһин наве мьни пироз нәдьнә беһӧрмәткьрьне. Әз Хӧдан ьм. 3Бежә wан: ‹Нава т'әмамийа ньсьлед wәда, әw кәсе нава р'ьк'ьнйата wәда, к'ижан кӧ нава нәпаqьжайа хwәда незики wан тьштед пироз бә, йед кӧ зар'ед Исраел Хӧданр'а дийари дьдьн, әw кәс гәрәке ль бәр ч'ә'ве мьн бе ӧндакьрьне. Әз Хӧдан ьм+. 4К'ижан кӧ жь р'ьк'ьнйата Һарун к'оти бә, йан гәмар же һәр'ә, әw гәрәке жь тьштед пироз нәхwә һ'әта кӧ паqьж бә. Ле әwе кӧ тьштәки к'әвә, к'ижан кӧ жь мьри һ'әр'ьмийә, йан жи йәки кӧ т'охьме wи же чуйи к'әвә,+
5йан шулькәки к'әвә, к'ижан кӧ wи дьһ'әр'ьминә, йан мәрики к'әвә бьһ'әр'ьмә, йе кӧ тьштәкида нава нәпаqьжайеда йә, 6әw мәрьве кӧ ван тьшта к'әвә һ'әта еваре әw нәпаqьж һ'әсаб бә у жь тьштед пироз жи нәхwә һ'әта кӧ хwә пе аве нәшо. 7Ле гава р'о һәр'ә ава, һьнге әw паqьж бе һ'әсабе у паше жь тьштед пироз бьхwә, чьмки әw нане wи йә. 8Әw мьрар йан дә'вә хwари гәрәке нәхwә, кӧ бь wан нәһ'әр'ьмә. Әз Хӧдан ьм+. 9Бьра т'әмийед мьн хwәй кьн wәки гӧнә ль сәр хwәда нәйньн, нәһ'әр'ьмьн у нәмьрьн. Әз Хӧдан ьм, йе кӧ wан пироз дькьм.

10Т'ӧ кәс пештьри к'аһина жь тьште пироз гәрәке нәхwә, меване к'аһин у п'аләйе wи жи жь тьште пироз гәрәке нәхwьн+. 11Ле әw кәсе кӧ к'аһин пе п'әре хwә к'ьр'ийә у йе мала wида буйә әвана дькарьн нане wи бьхwьн+. 12Ле һәгәр qиза к'аһин йәки нә жь мала к'аһина стандийә, әwа жь дийарийед пироз гәрәке нәхwә. 13Ле гава qиза к'аһин жьнәби йан мербәр'дайи у безӧр'әт ль сәр мала баве хwәда вәгәр'ийайи бә, һьнге әw мина qизтийа хwә жь нане баве хwә дькарә бьхwә. Ле бәле йе нә жь мала к'аһина гәрәке нәхwә. 14Ле һәгәр йәк бе һ'әмде хwә жь тьштед пироз бьхwә, һьнге гәрәке п'арәкә пенща ль сәр wан тьштед пирозда зедәкә у бьдә к'аһин+. 15К'аһин дийарийед зар'ед Исраелә пироз кӧ Хӧданр'а дьдьн гәрәке нәһ'әр'ьминьн, 16нәбә кӧ зар'ед Исраел тьштед пироз бьхwьн гӧнә бькьнә стуйе хwә, чьмки әз Хӧдан ьм, йе кӧ wан пироз дькьм›».

Qӧрбан гәрәке беqӧсур бә

17Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 18«Т'әви Һарун, кӧр'ед wи у һ'әму зар'ед Исраел хәбәр дә у wанр'а бежә: ‹Гава кәсәк жь мала Исраел йан хәрибәки нава Исраелда кӧ дьминә, жь бәр создайинәкева йан бь р'әзәдьлийа хwә qӧрбане Хӧданр'а бьдә чаwа дийарийа т'әвайишәwате, 19бона кӧ бе qәбулкьрьне әw qӧрбан гәрәке нер у беqӧсур бьн, пәз-дәwар йан нери бьн. 20Т'ӧ тьште бь qӧсур нәкьнә qӧрбан, чьмки әw найе qәбулкьрьне+.

21К'е дәwарәке йан пәзәке жь бәр создайинәкева йан бь р'әзәдьлийа хwә Хӧданр'а дийарийа һәләqәтийе бьдә, әw гәрәке беqӧсур бә, wәки бе qәбулкьрьне, т'ӧ qӧсур гәрәке ль сәр wе т'ӧнәбә. 22Кор, йан сәqәт, йан дәхмә, йан гьле, йан гӧр'и, йан к'ос, йед һа Хӧданр'а нәйньн, жь ван нәкьнә дийарийа шәwате Хӧданр'а, данәйньнә ль сәр горигәһе. 23Ле дәwар йан бәрха кӧ ль сәр wан тьштәки кем йан зедә һәбә, дькари чаwа п'ешкеша р'әзәдьлийе бьди, ле бона создайине әw найе qәбулкьрьне. 24Һ'әйwане батиледайи, йан һ'ьнщьр'анди, йан qәльши, йан жекьри Хӧданр'а нәдьн, wәлате хwәда ве йәке нәкьн. 25У жь дәсте хәриба жи жь ван һ'әму һ'әйwана чаwа хӧрәк Хӧдане хwәр'а п'ешкеш нәдьн, чьмки wанда кемаси у qӧсур һәйә, әвана найенә qәбулкьрьне›».

26Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 27«Гава гольк, йан бәрх, йан кар бьбьн, һ'әфт р'ожа бьра әw ль бәр маке хwә бьн у р'ожа һ'әйшта у пәйр'а wе бона дийарийа шәwате Хӧданр'а бенә qәбулкьрьне+. 28Ч'еләке т'әви голька wе йан мийе т'әви бәрха wе, һәр дӧйа т'әвайи р'ожәкеда сәрже нәкьн+. 29Гава һун дийарийа р'азидарийе бьдьн, бь ви аwайи гәрәке бьдьн, wәки жь wә бе qәбулкьрьне+. 30Wе р'ожеда әw гәрәке бе хwарьне, һ'әта сәре сьбе жь wе нәһельн. Әз Хӧдан ьм+. 31У т'әмийед мьн хwәйи кьн у wан бьqәдиньн. Әз Хӧдан ьм. 32Наве мьни пироз беһӧрмәт нәкьн, wәки әз нава зар'ед Исраелда пироз бьм. Әз Хӧдан ьм, йе кӧ wә пироз дькьм. 33Мьн һун жь Мьсьре дәрхьстьн, кӧ бьбьмә Хwәдейе wә. Әз Хӧдан ьм»+.

23

Щәжьнед Хӧдан

23^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у гот: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Әв ьн әw щәжьнед Хӧдан, к'ижанед кӧ һуне һ'әсаб кьн чаwа щьвинед пироз, әв ьн щәжьнед мьн. 3Шәш р'ожа дькарьн шьхӧл бькьн, ле р'ожа һ'әфта шәмийа р'ьһ'әтийе йә, щьвина пироз ә, т'ӧ шьхӧли нәкьн, әва шәмийа р'ьһ'әтийе йә бона Хӧдан һ'әму щи-wаред wәда+.

Щәжьна Нане Шкәва

4Әвана нә щәжьнед Хӧдан, к'ижана кӧ һуне wәхте wанда дәрбаз кьн. 5Чардәһе мәһа йәке бәре еваре Щәжьна Хӧданә Дәрбазбуне йә+. 6У һәма панздәһе wе мәһе жи Щәжьна Хӧданә Нане Шкәва йә. Һ'әфт р'ожа гәрәке һун нане шкәва бьхwьн. 7Р'ожа пешьн wәр'а щьвина пироз бә, т'ӧ шьхӧле хәбате нәкьн. 8Һ'әфт р'ожа дийарийед шәwате Хӧданр'а бьдьн, р'ожа һ'әфта диса wәр'а щьвина пироз бә, т'ӧ шьхӧле хәбате нәкьн›»+.

Щәжьна Бәре Пешьн

9Хӧдан Мусар'а хәбәрда у готе: 10«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Гава һун бьк'әвьнә wи wәлати, к'ижани кӧ әзе бьдьмә wә у һун ә'рде wи бьдьрун, гӧр'зе дьрунейи ә'wльн биньнә щәм к'аһин+. 11Әw гәрәке wи гӧр'зи ль бәр Хӧдан бьһ'әжинә, кӧ әw бона wә бе qәбулкьрьне. К'аһине әви гӧр'зи р'ожа пәй шәмийер'а бьһ'әжинә. 12У р'ожа кӧ гӧр'зе хwә бьһ'әжиньн, гәрәке бәрхәки йәксалийи беqӧсур жи бона дийарийа т'әвайишәwате Хӧданр'а бьдьн. 13У ӧса жи т'әви бәрхе, жь дәһә п'ара дӧ п'аре ефайе[*] аре хаси р'унда стьрайи, чаwа дийарийа шәwатейә бинхwәш Хӧданр'а бьдьн у дийарийа wейә сәрдакьрьне жи п'арәкә һине[*] шәрав бә. 14Һ'әта wе р'ожа кӧ һун дийарийед хwә дьдьнә Хӧдане хwә, нан йан qәйнок, йан гәньме сьмбьлада нәхwьн. Әв йәка нава ньсьлед wә у щи-wаред wәда qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе бә.

Щәжьна Һ'әфтийа

15Пәй р'ожа шәмийер'а, гава wә гӧр'зе дийарийа һ'әжандьне ани, хwәр'а һ'әфт һ'әфтиед т'ам һ'әсаб кьн+. 16Һ'әта р'ожа пәй һәр һ'әфт һ'әфтийар'а пенщи р'ожи һ'әсаб кьн у дийарийа нанийә ну Хӧданр'а биньн. 17Жь щи-wаред хwә бона дийарийа һ'әжандьне дӧ нана биньн, әw гәрәке жь аре хаси жь дәһә п'ара дӧ п'аред ефайе[*] һьлати у пьжанди бә, әва бәре пешьн ә бона Хӧдан. 18Т'әви wи нани һ'әфт бәрхед йәксалийә беqӧсур, щанәгаки у дӧ бәрана жи чаwа дийарийа т'әвайишәwате, т'әви дийарийед wанә нани у дийарийед wанә сәрдакьрьне Хӧданр'а бьдьн. Әве Хӧданр'а бьбә дийарийа шәwате йә бинхwәш. 19Бона дийарийа жь бәр гӧнава жь бьзьна нерики у бона дийарийа һәләqәтийе дӧ бәрхед йәксали бьдьн. 20К'аһин т'әви нане бәре бешьн бона дийарийа һ'әжандьне дӧ бәрха ль бәр Хӧдан бьдә, әванайе Хӧданр'а пироз бьн, бона к'аһин бьн. 21Һәма хут wе р'оже ә'лам кьн, кӧ wәр'а бьбә р'ожа щьвина пироз, т'ӧ шьхӧли нәкьн, бьра әв йәка нава щи-wаред wә у ньсьлед wәда бьбә qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе. 22Гава һун нане wәлате хwә бьдьрун, дәма дьруне дәве зәвийе һ'әта хьлазийе нәдьруйи у сьмбьлед дьруйә к'әти т'оп нәки, вана йе к'әсиб у йе хәрибр'а бьһели. Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә›»+.

Щәжьна Бор'ийа

23Хӧдан Мусар'а хәбәрда у готе: 24«Зар'ед Исраелр'а хәбәр дә у бежә wан: ‹Йәке мәһа һ'әфта wәр'а бьбә р'ожа р'ьһ'әтийе, щьвина пирозә бона р'ожа биранина дәнге бор'ийе+. 25Т'ӧ шьхӧли нәкьн, ле бәле дийарийа шәwате Хӧданр'а биньн›».

Щәжьна Р'ожа К'әwандьне

26Хӧдан Мусар'а хәбәрда у готе: 27«Дәһе ве мәһа һ'әфта жи р'ожа к'әwандьне бә, бьра wәр'а бьбә щьвина пироз, хwә бьшкеньн та бьн у Хӧданр'а дийарийа шәwате биньн+. 28Wе р'ожеда т'ӧ шьхӧли нәкьн, чьмки әв р'ож бона wә р'ожа гӧнәк'әwандьне йә, wәки һун гӧнед хwә ль бәр Хӧдан Хwәдейе хwә бьк'әwиньн. 29Ле әwе кӧ wе р'оже хwә нәшкенә та нәбә, жь нава щьмә'та хwә гәрәке бе р'аqәтандьне. 30Ле һәгәр кәсәк wе р'ожеда шьхӧләки бькә, wи кәси әзе жь нава щьмә'та wи бьдьмә ӧндакьрьне. 31Т'ӧ шьхӧли нәкьн, бьра әв йәка нава ньсьлед wә у щи-wаред wәда бьбә qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе. 32Әв йәка бона wә мина шәмийа р'ьһ'әтийе бә, һун гәрәке евара нәһе мәһе хwә бьшкеньн та бьн, жь wе еваре һ'әта евара дьн р'ьһ'әтийа шәмийа хwә хwәй кьн».

Щәжьна Һ'олькчекьрьне

33Хӧдан Мусар'а хәбәрда у готе: 34«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Панздәһе ве мәһа һ'әфтада, һ'әфт р'ожа Щәжьна Һ'олькайә бона Хӧдан+. 35Р'ожа пешьн щьвина пироз бә, т'ӧ шьхӧли гәрәке нәкьн. 36Нава ван һ'әфт р'ожада дийарийа шәwате бьдьнә Хӧдан, р'ожа һ'әйшта wәр'а щьвина пироз бә у Хӧданр'а дийарийа шәwате биньн. Әва щьвина ә'зиз ә, т'ӧ шьхӧли нәкьн.

37Әвана нә әw щәжьнед Хӧдан, к'ижана кӧ гәрәке һун щьвинед пироз һ'әсаб кьн, wәки Хӧданр'а дийарийе шәwате, дийарийе т'әвайишәwате, дийарийе нани, qӧрбан у дийарийе сәрдакьрьне кӧ һәр йәк р'оже wанда бенә дайине, 38пештьри шәмийед Хӧдан, пештьри һ'әдийед wә, пештьри һ'әму создайинед wә, пештьри wан һ'әму дийарийед wәйә р'әзәдьлийе кӧ һуне бьдьнә Хӧдан. 39Ӧса жи панздәһе мәһа һ'әфта, гава һун дәрәмәтед ә'рде т'оп кьн, һ'әфт р'ожа щәжьна Хӧдан дәрбаз кьн, р'ожа ә'wльн у р'ожа һ'әйшта р'ожед р'ьһ'әтийе бьн+. 40Р'ожа ә'wльн хwәр'а бәред даред р'ьнд, ч'ьqьле даред хӧрма, ч'ьqьле даред бәлгсьх у ч'ьqьле даред бийейә дәве ава һьлдьн у һ'әфт р'ожа ль бәр Хӧдан Хwәдейе хwә ша бьн+. 41Әве щәжьне саледа һ'әфт р'ожа Хӧданр'а дәрбаз кьн. Әва нава ньсьлед wәда qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе бә. Мәһа һ'әфтада гәрәке ве щәжьне дәрбаз кьн. 42Һ'әфт р'ожа гәрәке һ'олькада бьминьн, һәр бьнәлийе Исраеле гәрәке һ'олькада бьминә, 43wәки ньсьлед wә бьзаньбьн, гава кӧ мьн зар'ед Исраел жь Мьсьре дәрхьстьн, әw һ'олькада щи-wар кьрьн. Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә›».

44Муса аһа щәжьнед Хӧдан зар'ед Исраелва ә'йан кьрьн.

24

Хәмкьрьна бона р'уне ч'ьре у нане Хwәдер'а дайи

24^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у готе: 2«Т'әмийе бьдә зар'ед Исраел, wәки тәр'а бона р'онайе бьзьре ледайийи паqьж биньн, кӧ ч'ьра т'ьме бьшхӧлә+. 3Һарун гәрәке Коне Щьвинеда, алийе п'әр'да шә'дәтийе дәр, ч'ьре саз кә, жь еварда һ'әта сьбәһе ль бәр Хӧдан т'ьме бьшхӧлинә. Әва нава ньсьлед wәда qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе бә. 4Ч'ьре гәрәке ль сәр шәмдана зер'е хальс ль бәр Хӧдан т'ьме һазьр кьн. 5Аре хас һьлди у пе wи ари донздәһ нана лехи, һәр нанәк гәрәке дӧ п'ар жь дәһә п'аред ефайе[*] бә. 6У wан дӧ щергә, шәш-шәш дайнә ль сәр т'әхте бь зер'е хальс зер'кьри ль бәр Хӧдан+. 7У бьхура сафи дайни ль сәр һәр дӧ щерга, кӧ ль сәр нан бона Хӧдан бьбә биранин чаwа дийарийа шәwате. 8Һәр р'ожед шәмийе т'ьме донздәһ нана гәрәке алийе зар'ед Исраелда бьдьнә ль бәр Хӧдан, чаwа пәймана һ'әта-һ'әтайе. 9Әванайе п'ара Һарун у кӧр'ед wи бьн, гәрәке әw вана дь щийе пирозда бьхwьн, чьмки әва бона wан жь дийарийед шәwатейә Хӧданә һәрә пироз ә. Әва qәйдә-qануна һ'әта-һ'әтайе йә»+.

Бәла к'ьфьрийа һьндава Хwәдеда

10Кӧр'е жьнәкә исраели кӧ баве wи мьсьри бу, чу нава зар'ед Исраел, әwи зомеда т'әви йәки исраели шәр' кьр. 11У кӧр'е wе жьна исраели к'ьфьри наве Хӧдан кьр у ньфьр' кьр, әw гьртьн анинә щәм Муса. (Наве дийа wи Шьломит бу, жь бәрәка Дан qиза Дибри). 12Әw гьрти һьштьн һ'әта кӧ qьрара Хӧдан wанва ә'йан бә+.

13Хӧдан Мусар'а хәбәрда у готе: 14«Wи мәрьве кӧ к'ьфьри жь зоме дәрхә у һ'әмуйед кӧ бьһистьнә бьра дәстед хwә бьдьнә ль сәр сәре wи у т'әмамийа щьмә'те wи бьдьнә ль бәр кәвьра бькӧжьн+. 15Бежә зар'ед Исраел: ‹К'и кӧ ньфьр'а Хwәдейе хwә бькә, әwе гӧне хwә бьк'ьшинә+. 16К'и к'ьфьрийа наве Хӧдан бькә әw ә'сә гәрәке бе кӧштьне, т'әмамийа щьмә'те гәрәке wи бьдә ль бәр кәвьра бькӧжә. Һәгәр хәриб бә йан бьнәли, к'ижани к'ьфьри наве Хӧдан кьр әw гәрәке бе кӧштьне+. 17К'и кӧ мәрьвәки хә бькӧжә, әw ә'сә гәрәке бе кӧштьне+. 18К'ижан кӧ һ'әйwанәки хә бькӧжә, жь бәр wи һ'әйwанива гәрә бьдә: Һ'әйwан жь бәр һ'әйwенва+. 19Һәгәр йәк зәдәке ль йәки дьн хә, әwи чаwа кьрийә ӧса жь ль wи бькьн:+
20Шкенандьн жь бәр шкенандьнева, ч'ә'в жь бә ч'ә'вва, дьран жь бәр дьранва, әwи чаwа зәдә мәрьв хьстьбә, ӧса жи гәрәке ль wи бькьн. 21Йе һ'әйwан кӧшт гәрәке жь бәрва бе дайине, ле йе мәри кӧшт гәрәке бе кӧштьне. 22Бона хәриба жи, бона бьнәлийа жи qануна wә гәрәке йәк бә, чьмки әз Хӧдан Хwәдейе wә мә›»+.

23Муса әв йәк готә зар'ед Исраел у әw мәрьве ньфьр' кьр жь зоме дәрхьстьнә дәр у данә ль бәр кәвьра. Зар'ед Исраел ӧса кьрьн чаwа кӧ Хӧдан готьбу Муса.

25

Qануна сала һ'әфта

25^1•Хӧдан ль сәр ч'ийайе Синайе Мусар'а хәбәрда у готе: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Гава һун бьк'әвьнә wи ә'рде кӧ әзе бьдьмә wә, әw ә'рд гәрәке шәмийа Хӧдан хwәй кә, р'ьһ'әт бә. 3Шәш сала ә'рде хwә бьр'әшинә у шәш сала тьрийед хwә бьбьр'ә у дәрәмәта wан һьлдә,+
4ле сала һ'әфта бона ә'рде мина шәмийа р'ьһ'әтийе бә, шәмийа Хӧдан бә. Ә'рде хwә нәр'әшини у тьрийед хwә нәбьр'и. 5Wе зәвийа кӧ ә'рде тәда хwәха дәрк'әвә нәдьруйи у wан тьрийед р'әзе тәда кӧ тә нәбьр'ибьн ә'мбар нәки. Әw сал бона ә'рде сала р'ьһ'әтийе бә. 6Дәрәмәта сала р'ьһ'әтийейә хwәха дәрк'әти бьра һ'әму т'әне бьбә хӧре wә, хӧре тә, хӧламе тә, щарийа тә, п'аләйед тә у хәрибе кӧ нава тәда дьминә, 7ӧса жи һ'әму дәрәмәте ә'рде бьбә хӧре һ'әйwане тә у wан р'ә'wьред wәлате тәда.

Сала р'аwастийе

8Тӧ хwәр'а һ'әфт салед шәмийе һ'әсаб кә, аwа готи һ'әфт щара һ'әфт сал у wәхте һ'әфт салед шәмийе wе бьбә чьлнәһә сал. 9У дәһе мәһа һ'әфта бор'ийе бьди лехьстьне, әw р'ожа к'әwандьне йә т'әмамийа wәлате хwәда бор'ийе бьдьнә ледане+. 10Сала пенщи һун пироз кьн у ль сәр ә'рде бона һ'әму бьнәлийед сәр ә'рде азадийе ә'лам кьн. Әва wәр'а бьбә сала р'аwастийе. Һәр кәс бьра вәгәр'ә һәр'ә ль сәр мьлк'е хwә, һәр кәс бьра вәгәр'ә һәр'ә нава малбәта хwә. 11Әв сала пенщи бьра wәр'а бьбә сала р'аwастийе. Нә гәрәке бьр'ашиньн нә жи чь кӧ хwәха дәрк'әтийә бьдьрун у тьрийе ль сәр к'олед нәбьр'и жи ә'мбар нәки. 12Чьмки сала р'аwастийе йә, әw бона wә пироз бә. Ә'рдеда дәрәмәте хwәха дәрк'әти бьра т'әне бьбә хӧре wә. 13Ве сала р'аwастийе һәр кәс бьра вәгәр'ә һәр'ә ль сәр мьлк'е хwә. 14Һәгәр тьштәки бьфьроши мәрьвәки, йан тьштәки жь мәрьвәки бьк'ьр'и, һәвдӧ нәхапиньн. 15Тӧ жь мәрьвәки пе wи qимәте салед майи бьк'ьр'ә, чьqас сал мабьн һ'әта сала р'аwастийе, әw жи пе һ'әсабе wан салед дьруне гәрәке бьфьрошә тә+. 16Чьqаси зә'ф бьн әw салед һ'әтани сала р'аwастийе, һаqаси тӧ гәрәке бьһа бьк'ьр'и, чьqаси сал һьндьк бьн һаqаси жи гәрәке qимәт кем ки, чьмки әw давежә ль сәр һ'әсабе салед нандьруне дьфьрошә тә. 17Һәвдӧ нәхапиньн, ле жь Хwәдейе хwә бьтьрсьн, чьмки әз Хӧдан Хwәдейе wә мә.

18Аwа qьраред мьн бьqәдиньн, qанунед мьн хwәй кьн у бьqәдиньн, һьнге һуне ль сәр wи ә'рди р'ьһ'әт бьжин. 19Ә'рде дәрәмәта хwә бьдә һ'әта кӧ һун т'ер бьхwьн у ль сәр жи р'ьһ'әт бьжин. 20Һәгәр һун бежьн: ‹Сала һ'әфта әме чь бьхwьн, wәки әм нәр'әшиньн у әк'ьне хwә т'оп нәкьн?› 21Сала шәша әзе хер-бәрәк'әта хwә ль сәр wәда бьшиньм, әwе р'ьсqе се сала бьдә wә+. 22Сала һ'әйшта һун кӧ бьр'әшиньн, һуне жь дайина дьрунед кәвьн бьхwьн һ'әта сала нәһа. Һуне жь wе дайина кәвьн бьхwьн һ'әта кӧ зәви бьгьһижьн. 23Ә'рд гәрәке һ'әта-һ'әтайе нәйе фьротане, чьмки ә'рд ә'рде мьн ә у һун жи щәм мьн хәриб у меван ьн+.

24Бона т'әмамийа wи ә'рде мьлк'е хwә, гәрәке һун изьне бьдьн кӧ ә'рд пашда бе к'ьр'ине. 25Һәгәр бьрайе тә бьк'әвә дәсттәнг бә у п'арәке жь мьлк'е хwә бьфьрошә, пьсмамәки wийи незик дькарә бе, чь кӧ бьре тә фьротьбә пашда бьк'ьр'ә+. 26Ле һәгәр кәсәки wи т'ӧнәбә кӧ бьк'ьр'ә, ле әw хwәха р'е тер'а бьбинә, кӧ дәсте wида һәйә әw бькарьбә пашда бьк'ьр'ә. 27Һьнге бьра әw р'ожа фьротида һ'әсаб кә у бавежә ль сәр qимәте салед дәрбазбуйи, чьqас мабә ль йе к'ьр'и вәгәр'инә у мьлк'е хwә диса бьбә хwәйи. 28Ле һәгәр дәсте wида һаqас т'ӧнә бә кӧ ль wи вәгәр'инә, һьнге чь кӧ wи фьротийә дәсте йе к'ьр'ида бьминә һ'әта сала р'аwастийе, сала р'аwастийе йе к'ьр'и дур к'әвә у йе фьроти диса бьбә хwәйе мьлк'е хwә+.

29Һәгәр йәк бажаре суркьрида маләке бьфьрошә, пәй фьротанер'а мӧхдаре саләкеда әw дькарә диса пашда бьк'ьр'ә, саләкеда изьна wи һәйә пашда һьлдә. 30Һәгәр һ'әта хьлазийа сале әw пашда нәк'ьр'ә, һьнге әw мала бажаре суркьрида һ'әта-һ'әтайе кӧр'е-кӧр'ар'а бьминә, сала р'аwастийе ль wи нәйе вәгәр'андьне. 31Ле малед гӧндайә кӧ бе сур ьн, әw мина к'әwшәне чоле бьн, әw пашда бенә к'ьр'ине, сала р'аwастийе әw бенә вәгәр'андьне. 32Ле бәле бажаред леwийада, әw малед мьлк'е wанә бажарада, леwи т'ьме дькарьн пашда бьк'ьр'ьн+. 33Һәгәр кәсәки мал жь леwийа к'ьр'ибә, әw мала мьлк'е wийи бажерда фьроти, сала р'аwастийе гәрәке ле бе вәгәр'андьне, чьмки нава зар'ед Исраелда малед бажаред леwийада мьлк'е wан ьн. 34У әw к'әwшәне ә'рде дора бажаред леwийа гәрәке нәйе фьротане, чьмки әw мьлк'е wани һ'әта-һ'әтайе йә.

35Һәгәр исраелик дәсттәнг бә у щәм тә бьк'әвә нькарьбә сәре хwә хwәй кә, алик'арийе бьде чаwа хәрибәки йан р'еwики, кӧ ль щәм тә бьжи+. 36Жь wи маш йан к'аре нәстини, жь Хwәдейе хwә бьтьрсә, кӧ әwе исраели ль щәм тә бьжи+. 37П'әре хwә пе сәләфа нәдейи у нане хwә жи нәдейи кӧ к'аре же һьлди. 38Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә, кӧ һун жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн, wәки wәлате Кәнане бьдьмә wә у бьбьмә Хwәдейе wә.

39Гава йәки исраели щәм тә бьк'әвә к'әсиб бә у хwә бьфьрошә тә, тӧ wи мина хӧламтийа хӧламәки нәди хәбате+. 40Әw гәрәке щәм тә мина п'аләки йан хәрибәки бә, һ'әта сала р'аwастийе щәм тә бьхәбьтә+. 41Паше бьра әw жь щәм тә дәре, әw нәфәред хwәва вәгәр'ә бьгьһижә малбәта хwә, диса һәр'ә ль сәр мьлк'е кал-бавед хwә. 42Чьмки әw хӧламед мьн ьн, йед кӧ мьн жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн, әw гәрәке ӧса нәйенә фьротане, чаwа кӧ хӧлам тенә фьротане+. 43Һ'ьшк ль сәр wи һ'ӧкӧм нәки, ле жь Хwәдейе хwә бьтьрси+. 44Хӧлам у хӧламокед тә кӧ һәбьн, әw гәрәке жь мьләтед дор-бәред wә бьн, жь wан хӧлам у хӧламока бьк'ьр'ьн. 45Ӧса жи зар'ед хәрибайә кӧ ль щәм wә дьминьн, жь wан дькарьн бьк'ьр'ьн у жь нәфәред wанә кӧ wәлате wәда бунә, әw бьбьнә мал у мьлк'е wә. 46Пәй хwәр'а жи wан чаwа мьлк'е wартийе зар'ед хwәр'а бьһельн, кӧ т'ьме әw хӧламе wә бьн. Ле ль сәр бьрайед хwә, зар'ед Исраел, йәк ль сәр йәки һ'ьшк һ'ӧкӧм нәкә. 47Һәгәр хәрибәк йан р'еwики щәм тә дәwләти бә, ле йәки исраели щәм wи бьк'әвә к'әсиб бә у хwә бьфьрошә wи хәрибе кӧ щәм тә дьминә, йан пьсмамәки wи хәриби,+
48паше пәй хwә фьротанер'а, изьна wи һәйә кӧ әw пашда бе к'ьр'ине, жь бьратийа wи йәк дькарә wи пашда бьк'ьр'ә+. 49Апе wи, йан кӧр'е апе wи, дькарьн wи бьк'ьр'ьн, йан жь пьсмамтийа wи, йан жь р'ьк'ьнйата wи дькарә wи бьк'ьр'ьн, йан һәгәр жь дәсте wива те бьра хwәха ха бьк'ьр'ә. 50Т'әви йе әw к'ьр'ийә һәq-һ'әсабе хwә р'аст кә, wе сала хwә фьротида һ'әта сала р'аwастийе, wан п'әре кӧ жь бәр хwәва стандийә бавежә ль сәр сала, бьдә wи, хwә хьлаз кә. Wәхте wи гәрәке мина wәхте п'аләки бе һ'әсабе. 51Һәгәр һе гәләк сал мабьн, wәкә wан салед майи п'әре жь бәр хwәва дайи бьдә хwә хьлаз кә. 52Ле һәгәр һьндьк сал мабьн һ'әта сала р'аwастийе, бьра һәq-һ'әсабе хwә т'әви wи бькә у wәкә wан салед майи qимәт жь бәр хwәва бьдә хwә хьлаз кә. 53Гәрәке әwе исраели мина п'аләки йәксали гьрти щәм wи бе һ'әсабе, әw дәwләтийе хәриб ль бәр ч'ә'ве тә һ'ьшк һ'ӧкӧми ль сәр wи нәкә. 54Һәгәр бь ви аwайи әw нькарьбә бе к'ьр'ине, сала р'аwастийе әw нәфәред хwәва дәре хьлаз бә+. 55Чьмки зар'ед Исраел хӧламед мьн ьн. Әw хӧламед мьнә жь wәлате Мьсьре дәрхьсти нә. Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә.

26

Дӧа-дьрозге ль сәр гӧһдарийе

26^1•Хwәр'а п'ута у һ'әйкәла че нәкьн, хwәр'а стуна нәдьнә сәкьнандьне, wәлате хwәда бь кәвьра тьштәки дьлqшьбандийе нәдьнә чекьрьне, бона һ'әбандьне, чьмки әз Хӧдан Хwәдейе wә мә+. 2Р'ьһ'әтийа шәмийед мьн хwәй кьн, qәдьре пирозгәһа мьн заньбьн. Әз Хӧдан ьм+. 3Һәгәр һун пе qәйдә-qанунед мьн р'абьн-р'унен у т'әмийед мьн хwәй кьн у wан бьqәдиньн, 4әзе жи wәр'а баране wә'дәда бьбариньм, ә'рде дәрәмәта хwә бьдә у даред дәште жи бәред хwә бьдьн+. 5Бедәра wәйе бьк'ьшинә һ'әтани тьричьнине, тьричьнине жи бьк'ьшинә һ'әтани вәдан-чандьне, һуне нане хwә т'ер бьхwьн, wәлате хwәда бехоф бьжин. 6Әзе ә'дьлайе бьдьмә wәлате wә, һуне р'ьһ'әт п'алдьн, т'ӧ кәсе зә'мәте нәдә wә, р'ә'wьред хьраб әзе жь wәлет бьдьмә һьлдане у шуре wәлате wәр'а дәрбаз нәбә+. 7Һуне бәри нәйаред хwә дьн, әwе пе шур ль бәр wә бьк'әвьн. 8Жь wә пенще бәри сәди дә у сәде жь wә бәри дәһә һ'әзара дә у нәйаред wәйе ль бәр wә пе шур бьк'әвьн+. 9Бәре мьне wәда бә, wә шин кьм зедә кьм у пәймана хwә т'әви wә qәдим кьн. 10Һуне хӧрәке кәвьн бьхwьн, жь дәст йе нуда һуне йе кәвьн дәрхьнә дәр. 11Әзе коне хwә нава wәда ледьм у нәфса мьне жь wә зьвер нәбә+. 12У әзе нава wәда бьгәр'ьм, әзе бьбьмә Хwәдейе wә у һуне жи бьбьнә щьмә'та мьн+. 13Әз Хӧдан Хwәдейе wә мә, кӧ мьн һун жь wәлате мьсьрийа дәрхьстьн, wәки нәбьнә хӧламе wан у мьн qәйде нире wә шкенандьн у һун сәрфьнйаз бьрьн+.

Щәзайе нәгӧһдарийе

14•Ле һәгәр һун гӧр'а мьн нәкьн у ван һ'әму т'әмийа нәqәдиньн 15у qанунед мьн беһӧрмәт кьн, нәфса wә жь qьраред мьн зьвер бә, кӧ һун һ'әму т'әмийед мьн нәqәдиньн у пәймана мьн бьт'әр'ьбиньн. 16Һьнге жи әзе аһа сәре wә бькьм: Р'ьсасе бьшиньмә сәр wә, һ'иле у гәрме, кӧ р'онайийа ч'ә'ва кем дькьн у щанийа мерьв дьһ'әлинә дьмашинә, һуне бадиһәwа т'охьм бьр'әшиньн, чьмки дьжмьнед wәйе к'әда wә бьхwьн+. 17Әзе ль сәр wәда бьньһер'ьм у ль бәр ч'ә'ве дьжмьнед wә qьр'а wәйе бе, хернәхwазе wәйе һ'ӧкӧми ль сәр wә бькьн, бейи пәйк'әтьн р'әве бьк'әвә wә+. 18Ле һәгәр пәй һаqас тьштир'а һун гӧр'а мьн нәкьн, һьнге әзе жь бәр гӧне wәва һ'әфт щар зедә wә щәза кьм. 19Әзе к'ӧбар-бабахийа wә бьшкеньм, ә'змане wә бькьмә һ'әсьн у ә'рде wә бькьмә сьфьр[*]. 20Qәwата wәйе щики бадиһәwа п'уч' бә һәр'ә, ә'рде wәйе дәрәмәта хwә нәдә у даред ә'рде жи бәре хwә нәдьн. 21Һәгәр пәй һаqас тьштр'а жи һун мьqабьли мьн бьн у нәхwазьн гӧр'а мьн бькьн, һьнге әзе анәгори гӧне wә, һ'әфт щара зедә бәла ль сәр wәда биньм+. 22Р'ә'wьред чоле әзе бьшиньм ль сәр wә, әwе wә безӧр'әт бьһельн, qьр'а һ'әйwанед wә биньн, wә бьхwьн кем кьн у р'ийед wәйе вала бьн+. 23Һәгәр пәй ве йәкер'а жи һун ль сәр һ'ьше хwәда нәйен у мьqабьли мьн һәр'ьн, 24һьнге жи әзе мьqабьли wә бьм, жь бәр гӧне wәва әзе жи һ'әфт щара зедә бәла wә бьдьме. 25Әзе шуре һ'әйфа пәймана мьн һьлдане ль сәр wәда бьшиньн, һәгәр һун бажаред хwәда жи бьщьвьн, әзе нәхwәшийа һ'ала бьшиньмә нава wә у һуне бьк'әвьнә дәсте дьжмьн. 26Гава әз нан ль wә бькьмә һ'ьзрәт, һьнге дәһә к'ӧлфәте тәндурәкеда нане wә лехьн у пе мезине нане wә бьдьнә wә, һуне бьхwьн у т'ер нәбьн+. 27Ле һәгәр пәй ван йәкар'а жи һун гӧр'а мьн нәкьн у мьqабьли мьн һәр'ьн, 28һьнге жи әзе бь һерс мьqабьли wә бьсәкьньм у жь бәр гӧне wәва һ'әфт щара зедә wә бьдьмә щәза. 29Һьнге һуне гоште кӧр' у qизед хwә бьхwьн+. 30Һеланед wәйә жорьн әзе wеран кьм, п'утед wәйә тә'ве әзе хьраб кьм, щьнйазед wә бьдьмә ль сәр кәрийед п'утед wәйә һурдәхwәши буйи, нәфса мьне жь wә зьвер бә+. 31Бажаред wә әзе бькьмә хьрабә у пирозгәһед wә бькьмә хьки-хwәли у бина qӧрбанед wәйә бинхwәшийе әзе һьлнәдьм+. 32Ә'рде wә әзе бекәс бькьм, дьжмьнед wәйә кӧ ле дьминьн wе ә'щебмайи бьн+. 33Әзе wә бәлайи нава мьләта кьм, шур ль пәй wә бьшиньм, wәлате wәйе бекәс бьминә у бажаред wәйе вала бьн+. 34Һьнге ә'рде т'әмамийа wан р'ожед валамайина хwәда, шәмийед р'ьһ'әтийа хwә дәрбаз кә, гава һун wәлате дьжмьнед хwәда бьн, һьнге ә'рде кӧ р'ьһ'әт бьминә wе шәмийед хwә дәрбаз кә+. 35Т'әмамийа wан р'ожед валамайина хwәда ә'рде р'ьһ'әт бә, чьмки шәмийед wәда әw р'ьһ'әт нәбуйә, гава һун ле дьман. 36Һәрч'е жь wә сах майи жи әзе wәлате дьжмьнед wанда ләрзәке бькьмә дьле wан у дәнге бәлге һ'әжйайи wе wан бьдә р'әве, ӧса wе бьр'әвьн чаwа кӧ жь бәр дәве шур у бе пәйк'әти wе бьк'әвьн. 37Чаwа жь бәр шур р'әви, wе бе пәйк'әти ль сәр һәвда бьк'әвьн у qәwата wәйе т'ӧнәбә кӧ ль бәр дьжмьн бьсәкьньн+. 38Нава мьләтада һуне ӧнда бьн у ә'рде дьжмьнед wәйе wә бьхwә. 39Һәрч'е жь wә майи жи wе жь дәст беолитийе хwә wәлате дьжмьнед wәда бьһ'әльн һәр'ьн, ӧса жи дәст беолитиед кал-бавед хwә бьһ'әльн һәр'ьн. 40Ле һәгәр әwана беолитийед хwә у беолитийед кал-бавед хwә бьдьнә р'уйе хwә, кӧ чь нәһәqи һьндава мьнда кьрьнә, чаwа мьqабьли мьн сәкьнинә,+
41у чьма әз мьqабьли wан чум у мьн чьма әw бьрьнә wәлате дьжмьнед wан, һәгәр һьнге дьле wани кәвьри бьшке у щәзайе беолитийа хwә бь дьл qәбул кьн. 42Һьнге әзе wе пәймана кӧ мьн т'әви Аqуб гьреда бир биньм, ӧса жи йа т'әви Исһаq у Бьраһим гьредайи бир биньм у wи wәлати жи бир биньм. 43Әw wәлат кӧ бейи wан бьминә wе шәмийед р'ьһ'әтийа хwә дәрбаз кә, чьмки жь wан вала ма, әwана гәрәке щәзайе беолитийа хwәр'а qайл бьн, кӧ wана qьраред мьн беһӧрмәт кьрьн у нәфса wан жь qәйдә-qанунед мьн зьвер бу. 44Ле бәле чаwа кӧ әwанайе wәлате дьжмьнед хwәда бьн, әзе wан т'әхсир нәкьм у жь wан зьвер набьм кӧ wан лап ӧнда кьм, кӧ пәймана хwәйә т'әви wан бьт'әр'ьбиньм, чьмки әз Хӧдан ьм, Хwәдейе wан. 45Бона wан әзе wе пәймана т'әви кал-бавед wан бир биньм, к'ижан кӧ мьн ль бәр ч'ә'ве мьләта әw жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн кӧ бьбьмә Хwәдейе wан. Әз Хӧдан ьм. 46Әв ьн әw qәйдә-qанун, qьрар у һинкьрьнед кӧ Хӧдан ль сәре ч'ийайе Синайе пе дәсте Муса данинә навбәра хwә у зар'ед Исраел».

27

Qәдандьна ад-qьрара

27^1Хӧдан Мусар'а хәбәрда у готе: 2«Т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә wан: ‹Һәгәр йәк бьхwазә бь ад-qьрар кәсәки Хӧданр'а к'ьфш кә, әw гәрәке анәгори qимәте тә бе к'ьфшкьрьне[*]+. 3Qимәткьрьна тәйә бона меред жь бистсалийе гьрти һ'әта шестсалийе, гәрәке пенщи шекьл[*] зив бә, анәгори шекьле пирозгәһе. 4Ле һәгәр әw жьн бә, qимәткьрьна тә гәрәке си шекьл бә. 5Һәгәр тӧ мәрьва жь пенщсалийе һ'әта бистсалийе qимәт ки, гәрәке тӧ qьсьме мер бист шекьли qимәт ки, ле qьсьме жьне дәһә шекьли. 6Ле жь йәкмәһе һ'әта пенщсалийе, гәрәке qьсьме мер пенщ шекьл зив qимәте ки, qьсьме жьне се шекьл зив qимәт ки. 7Ле һәгәр әw жь шестсалийе жортьр бьн, һьнге qьсьме мер панздәһ шекьли гәрәке һ'әсаб ки, ле qьсьме жьне дәһә шекьли. 8Һәгәр әw к'әсиб ә у qәwата wи нагьһижә wе qимәткьрьна тә, һьнге бьра әw ль бәр к'аһин бьсәкьнә, к'аһин wи qимәт кә. К'аһин wәкә qәwата йе ад-qьраркьри qимәте wи к'ьфш кә.

9Ле һәгәр әw ад-qьрара Хӧданр'а кьри жь һ'әйwен бә у qӧрбандайинер'а qәбул ә, жь ван чь кӧ Хӧданр'а бе дайине wе пироз бә. 10Гәрәке гӧһар'тьн т'ӧнәбә, нә qәнщ хьрабр'а, нә жи хьраб qәнщр'а бьгӧһер'ә, ле һәгәр йәк һ'әйwан һ'әйwенр'а бьгӧһер'ә, һьнге гәрәке һ'әйwане ад-qьраркьри у йе т'әв гӧһар'ти һәр дӧ жи пироз һ'әсаб бьн. 11Ле һәгәр әw һ'әйwане кӧ Хӧданр'а ад-qьрар кьрийә, жь һ'әйwане нәһ'әлал ә, кӧ жь wана Хӧданр'а qӧрбан найенә дайине, һьнге гәрәке wи һ'әйwани ль бәр к'аһин бьдьнә сәкьнандьне. 12К'аһин бьра дина хwә бьдә qәнщ у хьрабийа һ'әйwан у qимәт к'ьфш кә, к'аһин чь qимәт да сәр гәрәке һаqас бә. 13Ле һәгәр әw кәсе ад-qьрар кьрийә бьхwазә пашда бьк'ьр'ә, һьнге бьра п'арәкә жь пенща бькә ль сәр qимәте к'ьфшкьри+.

14Һәгәр йәк бьхwазә мала хwә Хӧданр'а к'ьфш кә, һьнге к'аһин бьра дина хwә бьдә һ'але мале, qәнщи у хьрабийе у qимәт к'ьфш кә, к'аһин чь qимәт да сәр гәрәке һаqас бә. 15Ле һәгәр әw кәсе к'ьфшкьри бьхwазә мала хwә пашда бьк'ьр'ә, һьнге бьра п'арәкә жь пенщ п'ара ль сәр qимәте тәйи к'ьфшкьрида зедә кә, һьнге мале wир'а бә.

16Һәгәр йәк ә'рде мьлк'е хwә Хӧданр'а к'ьфш кә, һьнге гәрәке qимәткьрьна тә wәкә qимәте т'охьме ль сәр те р'әшандьне бә, бона һомерәк[*] т'охьме щә пенщи шекьл зив бә. 17Һәгәр йәк ә'рде хwә сала р'аwастийеда бьдә, бьра wәкә qимәткьрьна тә бьминә+. 18Ле һәгәр йәк ль пәй сала р'аwастийер'а ә'рде хwә бьдә, һьнге к'аһин гәрәке бавежә ль сәр wан сала, к'ижан кӧ һ'әта сала р'аwастийе манә, т'әви йе дайи һ'әсаб кә у жь qимәте тәйи к'ьфшкьри ньмьзтьр бә. 19У һәгәр әw бьхwазә ә'рде хwә пашда бьк'ьр'ә, һьнге бьра п'арәке жь пенща п'әрә бькә ль сәр qимәте тәйи к'ьфшкьри у әw ә'рд wир'а бьминә. 20Ле һәгәр әw ә'рд пашда нәк'ьр'ә, йан йәки дьнр'а фьроти бә, әwе иди нькарьбә пашда бьк'ьр'ә+. 21Әw ә'рд кӧ сала р'аwастийе аза дьбә, мина ә'рде п'ешк'ешкьри Хӧданр'а пироз бә. Әw бьбә мьлк'е к'аһина+. 22Ле һәгәр йәк ә'рде к'ьр'ийи нә мьлк'е хwә Хӧданр'а к'ьфш кә, 23һьнге к'аһин т'әви wи пе һ'әсабе qимәте тә һ'әсаб бькә һ'әта сала р'аwастийе у wе р'оже qимәте тәйи һ'әсабкьри мина чаwа тьштәки пироз бьдә Хӧдан. 24Сала р'аwастийе әw ә'рд ль wи те вәгәр'андьне, жь к'е һатьбу к'ьр'ине, к'ижан кӧ хwәйе wи мьлк'и буйә. 25Бьра һ'әму qимәткьрьнед тә wәкә к'аше шекьлед Пирозгәһе бьн, бист гера шекьләк[*] бә+.

26Т'әне ньхӧрийе һ'әйwен, чаwа кӧ йе пешийе буйи п'ара Хӧдан ә, кәсәк нькарә к'ьфш кә, һәгәр щанәга бә йан пәз әw иди п'ара Хӧдан ьн+. 27Һәгәр әw жь һ'әйwанед нәһ'әлал ә, гәрәке пе wе qимәткьрьна тә бьк'ьр'ә у п'арәкә жь пенща жи ль сәрда зедә кә. Ле һәгәр әw пашда нәк'ьр'ә, бьра wәкә qимәткьрьна тә бе фьротане+.

28Ле әw п'ешкешед, к'ижан кӧ мәрьв жь һәбука хwә п'ешкеши Хӧдан дькә, һәгәр инсан бә, һ'әйwан бә йан ә'рде мьлк'е wи бә, әw гәрәке нәйенә фьротане у нәйенә пашда к'ьр'ине, һәр п'ешкеш һәрә пироз ьн, әw п'ара Хӧдан ьн. 29Һәр инсане кӧ Хӧданр'а һатийә п'ешкешкьрьне, әw пашда найе к'ьр'ине, әw ә'сә гәрәке бе кӧштьне+. 30Һ'әму дәһәкед дәрәмәта ә'рде, бәред дара п'ара Хӧдан ьн, әвана Хӧданр'а пироз ьн+. 31Ле һәгәр йәк бьхwазә жь дәһәкед хwә тьштәки пашда бьк'ьр'ә, бьра п'арекә жь пенща жи бькә ль сәр qимәте тьште дайи у пашда бьк'ьр'ә+. 32Һ'әму дәһәкед жь деwер йан пез, жь ван һ'әму һ'әйwана к'ижан бьн шьвдарер'а дәрбаз бә бе жьмаре у бьк'әвә бьн һ'әсабе дәһа, әw Хӧданр'а пироз ьн. 33Гәрәке дина хwә нәдьнә qәнщ у хьраб у жь бәр һәвва нәйенә гӧһар'тьне. Ле һәгәр йәк бьгӧһер'ә, һьнге әw жи у йа т'әв гӧһар'ти һәр дӧ жи пироз ьн, әw пашда найенә к'ьр'ине›».

34Әв ьн әw т'әмийед кӧ Хӧдан ль сәре ч'ийайе Синайе, бона зар'ед Исраел т'әми ль Муса кьр.

* 1:16 Qьдутьк.

* 2:13 Хwе бона һ'әму дийарийа лазьм бу. Тьшт тенә хwекьрьне кӧ хьраб нәбьн. Ләма әw нишана пәймана һ'әта-һ'әтайе йә.

* 3:1 Нава һьнәк wәлгәр'андьнада «Дийарийа ә'дьлайе».

* 4:3 Ибрани хәбәр бь хәбәр: «К'аһине р'ункьри», бьньһер'ә Qануна К'аһинтийе 6:22; 8:12; 16:32.

* 5:11 Аwа готи «килограмәк». Ефа дәрданәки 10 литьре бу.

* 5:15 Те фә'мкьрьне кӧ әw тьштед кӧ гәрәке Хӧданр'а бьһатана дайине, аwа готи дийарийа бәред дәрәмәта пешьн, дәһәк, ньхӧри у йед майинә кӧ нәйенә дайине.

* 5:15 «Шекьл» незики 12 гьрам бу.

* 6:18 Һьнәк wәлгәр'андьнада жи «Т'әне һәр кәсе пироз дькарә wан к'әвә».

* 6:27 Һьнәк wәлгәр'андьнада жи «Т'әне һәр кәсе пироз дькарә гоште wе к'әвә».

* 8:8 Урим у Тумим те фә'м кьрьне чаwа «Р'онайи у К'амьли». Пе вана сәрәкк'аһин ль qьрара Хwәде дьһ'әсийа.

* 13:2 Мьләте щьһу әв хәбәра «к'отибун» бона һәр щур'ә нәхwәшийа ч'әрмә гьран дьданә хәбате.

* 14:10 Аwа готи «Се килограм».

* 14:10 «Лог» дәрданәкә жь се п'ара п'арәке литьре бу.

* 14:12 Ибрани хәбәр бь хәбәр: «логә р'ун».

* 14:21 Аwа готи «килограмәк».

* 14:21 «Лог» дәрданәкә жь се п'ара п'арәке литьре бу.

* 16:8 Вьра у ӧса жи р'еза 10 у 26 да ибрани хәбәр бь хәбәр ньвисар ә: «азазел» кӧ те һ'әсабе чаwа нери аза бәр'дан йан жи һьнә занә дьбежьн кӧ «Азазел» әв наве щьнәки бу кӧ ль бәр'ийеда дьма.

* 18:21 «Молох» наве хwәдейе кәнанийа бу.

* 19:23 Ибрани хәбәр бь хәбәр «нә сьнәткьри» ә, кӧ те фә'мкьрьне һе нә һазьр ә кӧ бона Хwәде чаwа дийари бе дайине.

* 19:29 «Qавийа п'ут» әв ьн йед кӧ һәqе qавийа хwә данин ощаха п'ут, бь ве кьрьна хwә ощаха п'утада һ'әлал дьһатьнә һ'әсабе, чьмки бь qавийа хwә к'ар дьданә ощаха п'ута. Qәдьре йед аһа ощахед п'утада гәләки бьльнд бу.

* 19:31 Аwа готи к'оч'әкти у р'ә'мьлдарийа нә жь Хӧдан.

* 19:36 Ибрани хәбәр бь хәбәр: «Ефа». Ефа дәрданәки 10 литьре бу.

* 19:36 Ибрани хәбәр бь хәбәр: «һин». Һин щер'әки 4 литьре бу.

* 23:13 «Жь дәһә п'ара дӧ п'аре ефайе» qаси дӧ литьри йә.

* 23:13 «П'арәкә һине» qаси литьрәки йә.

* 23:17 «Жь дәһә п'ара дӧ п'аред ефайе» qаси дӧ литьри йә.

* 24:5 «Дӧ п'ар жь дәһә п'аред ефайе» qаси дӧ литьри йә.

* 26:19 Әв аһа те фә'мкьрьне: «Хwәде wе ә'змен дадә у баране т'ӧнә бә һьнге ә'рде мина сьфьр һ'ьшк бә».

* 27:2 Анәгори к'ьтеба Һ'акьмтийе 11:29-40 у 1 П'адшати 1:11 изьн һәбу кӧ мәрьвәки мәрьвәк Хӧданр'а к'ьфш кьра. Мәрьве кӧ дьһатә к'ьфшкьрьне, wи кәси щийе пирозда хьзмәтк'ари дькьр. Жь ве р'езе те к'ьфше кӧ мәрьве ви һ'алида бь зив дьһатә к'ьр'ин, аза дьбу.

* 27:3 «Шекьл» незики 12 гьрама бу.

* 27:16 «Һомерәк» дәрданәк бу кӧ незики 200 литьр тьшт һьлдьда.

* 27:25 «Шекьл» незики 12 гьрама бу.

+ 1:2 Q. К’аһинтийе 6:8-13
+ 1:9 Дәрк’әтьн 29:18
+ 1:13 Q. К’аһинтийе 1:9

+ 1:14 Q. К’аһинтийе 5:7, Q. К’аһинтийе 12:8, Q. К’аһинтийе 14:4, Q. К’аһинтийе 15:14, Q. К’аһинтийе 15:29, Жьмар 6:10

+ 1:17 Дәстпебун 15:10, Q. К’аһинтийе 1:9
+ 2:1 Q. К’аһинтийе 6:14-18, Жьмар 15:4-9
+ 2:2 Q. К’аһинтийе 1:9
+ 2:3 Q. К’аһинтийе 7:10, Q. К’аһинтийе 10:13
+ 2:4 Дәрк’әтьн 29:2
+ 2:5 Q. К’аһинтийе 6:21
+ 2:9 Q. К’аһинтийе 1:9
+ 2:11 Q. К’аһинтийе 6:17
+ 2:12 Дәрк’әтьн 23:19
+ 2:13 Жьмар 18:19, Дирок II 13:5
+ 2:14 Q. К’аһинтийе 23:14
+ 2:16 Q. К’аһинтийе 2:1, Q. К’аһинтийе 1:9

+ 3:1 Q. К’аһинтийе 7:11-21, Q. К’аһинтийе 7:29-34

+ 3:5 Q. К’аһинтийе 1:9

+ 3:11 Q. К’аһинтийе 1:9, Q. К’аһинтийе 21:6, Жьмар 28:2, Һәзәqел 44:7

+ 3:16 Q. К’аһинтийе 1:9, Q. К’аһинтийе 7:23

+ 3:17 Дәстпебун 9:4, Q. К’аһинтийе 7:26, Q. К’аһинтийе 17:10, Q. Дӧщари 12:23-24, К’аред Шандийа 15:20, К’аред Шандийа 15:29

+ 4:2 Q. К’аһинтийе 5:15, Жьмар 15:22-29

+ 4:7 Дәрк’әтьн 30:1-2

+ 4:11 Дәрк’әтьн 29:14, Q. К’аһинтийе 6:11, Q. К’аһинтийе 9:11, Q. К’аһинтийе 16:27, Жьмар 19:3, Жьмар 19:5

+ 4:13 Жьмар 15:24-25
+ 4:17 Жьмар 19:4
+ 4:27 Жьмар 15:27
+ 4:31 Q. К’аһинтийе 1:9
+ 5:2 Q. К’аһинтийе 11
+ 5:3 Q. К’аһинтийе 12

+ 5:4 Һ’акьмти 11:30, Һ’акьмти 11:35, П’адшати I 14:24, П’адшати I 14:29, Занәбеж 5:5

+ 5:7 Q. К’аһинтийе 1:14, Q. К’аһинтийе 12:8
+ 5:11 Жьмар 5:15
+ 5:13 Q. К’аһинтийе 2:3

+ 5:15 Q. К’аһинтийе 4:2, Q. К’аһинтийе 4:27, Жьмар 15:22-29

+ 5:16 Q. К’аһинтийе 6:5, Q. К’аһинтийе 22:14, Q. К’аһинтийе 27:13, Q. К’аһинтийе 27:15, Q. К’аһинтийе 27:27, Q. К’аһинтийе 27:31, Жьмар 5:7

+ 6:2 Дәрк’әтьн 23:4, Q. К’аһинтийе 19:11
+ 6:5 Жьмар 5:7
+ 6:9 Q. К’аһинтийе 1:2-17
+ 6:10 Дәрк’әтьн 28:39-43
+ 6:11 Q. К’аһинтийе 4:2
+ 6:12 Нәһәмийа 10:34
+ 6:14 Q. К’аһинтийе 2
+ 6:17 Q. К’аһинтийе 2:11
+ 6:18 Дәрк’әтьн 29:37, Q. К’аһинтийе 6:18
+ 6:21 Q. К’аһинтийе 2:5, Q. К’аһинтийе 1:9
+ 6:22 Дәрк’әтьн 29:23-25
+ 6:25 Q. К’аһинтийе 4

+ 6:28 Q. К’аһинтийе 11:32, Q. К’аһинтийе 15:12

+ 6:30 Q. К’аһинтийе 16:27
+ 7:1 Q. К’аһинтийе 5:14
+ 7:7 Q. К’аһинтийе 14:13
+ 7:9 Q. К’аһинтийе 2:4-5
+ 7:10 Q. К’аһинтийе 2:3
+ 7:11 Q. К’аһинтийе 3
+ 7:12 Q. К’аһинтийе 2:4, Жьмар 6:15
+ 7:15 Q. К’аһинтийе 22:29-30
+ 7:16 Q. К’аһинтийе 19:5-8
+ 7:20 Q. К’аһинтийе 22:3
+ 7:23 Q. К’аһинтийе 3:16-17
+ 7:24 Q. К’аһинтийе 17:15

+ 7:26 Дәстпебун 9:4, Q. К’аһинтийе 3:17, Q. К’аһинтийе 7:26, Q. К’аһинтийе 17:10-11, Q. К’аһинтийе 17:14, Q. Дӧщари 12:23-24, К’аред Шандийа 15:20, К’аред Шандийа 15:29

+ 7:31 Жьмар 6:20
• 8:1 Дәрк’әтьн 29:1-36
+ 8:8 Дәрк’әтьн 28:30
+ 8:9 Дәрк’әтьн 28:36
+ 8:10 Дәрк’әтьн 30:26-29, Жьмар 7:1
+ 8:12 Дәрк’әтьн 30:30
+ 8:15 Дәрк’әтьн 27:2
+ 8:16 Q. К’аһинтийе 3:3-4
+ 8:17 Q. К’аһинтийе 4:11-12
+ 8:21 Q. К’аһинтийе 1:9
+ 8:23 Q. К’аһинтийе 14:14-17
+ 9:11 Q. К’аһинтийе 4:11-12, Жьмар 19:5
+ 9:23 Жьмар 6:22-27

+ 9:24 Һ’акьмти 6:21, П’адшати III 18:38, Дирок I 21:26, Дирок II 7:1

+ 10:1 Дәрк’әтьн 6:23, Дәрк’әтьн 30:9

+ 10:2 Жьмар 11:1, Жьмар 16:35, Жьмар 3:4, Жьмар 26:61

+ 10:3 Дәрк’әтьн 19:22
+ 10:4 Дәрк’әтьн 6:18, Дәрк’әтьн 6:22
+ 10:6 Q. К’аһинтийе 21:10
+ 10:7 Q. К’аһинтийе 21:10
+ 10:9 Һәзәqел 44:21
+ 10:10 Q. К’аһинтийе 11:47
+ 10:13 Q. К’аһинтийе 2:3
+ 10:16 Q. К’аһинтийе 9:3, Q. К’аһинтийе 9:15
+ 10:18 Q. К’аһинтийе 6:26
• 11:1 Q. Дӧщари 14:3-20

+ 11:2 Марqос 7:19, К’аред Шандийа 10:12-15, Р’омайи 14:14

+ 11:22 Марqос 1:6

+ 11:25 Q. К’аһинтийе 13:6, Q. К’аһинтийе 13:34, Q. К’аһинтийе 14:8, Q. К’аһинтийе 14:9, Q. К’аһинтийе 14:47, Q. К’аһинтийе 15:5, Q. К’аһинтийе 16:26, Q. К’аһинтийе 16:28, Q. К’аһинтийе 17:15, Жьмар 19:10, Жьмар 31:24

+ 11:32 Q. К’аһинтийе 15:12, Жьмар 19:15

+ 11:33 Q. К’аһинтийе 6:28, Q. К’аһинтийе 15:12

+ 11:39 Q. К’аһинтийе 17:15, Q. К’аһинтийе 22:8, Q. Дӧщари 14:21

+ 11:44 Q. К’аһинтийе 19:2, Q. К’аһинтийе 20:7, Q. К’аһинтийе 20:26, Q. К’аһинтийе 21:8, Пәтрус I 1:16, Ибрани 12:10

+ 11:47 Q. К’аһинтийе 10:10, Һәзәqел 44:23
+ 12:2 Q. К’аһинтийе 15:19
+ 12:3 Дәстпебун 17:12
+ 12:4 Луqа 2:22
+ 12:8 Q. К’аһинтийе 1:14, Луqа 2:24

+ 13:3 Жьмар 12:10, П’адшати IV 5:1, П’адшати IV 15:5, Дирок II 26:20

+ 13:6 Q. К’аһинтийе 11:25

+ 13:34 Q. К’аһинтийе 11:25, Q. К’аһинтийе 13:6

+ 13:46 Жьмар 5:2, Жьмар 12:14, Луqа 17:12

+ 14:2 Мәтта 8:4, Марqос 1:44, Луqа 5:14, Луqа 17:14

+ 14:4 Q. К’аһинтийе 1:14, Жьмар 19:6, Дәрк’әтьн 12:22

+ 14:7 П’адшати IV 5:10, Q. К’аһинтийе 16:22
+ 14:8 Q. К’аһинтийе 11:25
+ 14:13 Q. К’аһинтийе 7:7
+ 14:14 Q. К’аһинтийе 8:23
+ 14:25 Q. К’аһинтийе 8:23
+ 14:47 Q. К’аһинтийе 11:25
+ 14:49 Q. К’аһинтийе 14:4
+ 14:57 Q. К’аһинтийе 10:10
+ 15:5 Q. К’аһинтийе 11:25

+ 15:12 Q. К’аһинтийе 6:28, Q. К’аһинтийе 11:32

+ 15:14 Q. К’аһинтийе 1:14
+ 15:16 Q. Дӧщари 23:10
+ 15:19 Q. К’аһинтийе 12:2
+ 15:24 Q. К’аһинтийе 18:19

+ 15:25 Q. К’аһинтийе 11:47, Мәтта 9:20, Марqос 5:25, Луqа 8:43

+ 15:29 Q. К’аһинтийе 1:14

+ 15:31 Жьмар 5:3, Жьмар 19:13, Жьмар 19:20, Йерәмийа 7:30, Һәзәqел 5:11, Һәзәqел 23:38

+ 16:1 Q. К’аһинтийе 10:2

+ 16:2 Дәрк’әтьн 26:31, Дәрк’әтьн 30:10, Мәтта 27:51, Ибрани 6:19, Ибрани 9:3, Дәрк’әтьн 25:22

+ 16:4 Дәрк’әтьн 28:39-43, Һәзәqел 44:18
+ 16:13 Дәрк’әтьн 25:21-22
+ 16:18 Дәрк’әтьн 30:10
+ 16:22 Q. К’аһинтийе 14:7
+ 16:23 Q. К’аһинтийе 6:11
+ 16:26 Q. К’аһинтийе 11:25

+ 16:27 Дәрк’әтьн 29:14, Q. К’аһинтийе 4:11-12, Q. К’аһинтийе 6:30, Q. К’аһинтийе 9:11, Жьмар 19:5, Ибрани 13:11

+ 16:29 Q. К’аһинтийе 23:27-32, Жьмар 29:7-11
+ 16:32 Дәрк’әтьн 29:30
+ 17:5 Q. Дӧщари 12:15-20
+ 17:6 Дәстпебун 8:21, Q. К’аһинтийе 1:9
+ 17:7 Дирок II 11:15
+ 17:9 Q. Дӧщари 12:20
+ 17:10 Дәстпебун 9:4-6, Q. К’аһинтийе 3:17
+ 17:11 Ибрани 9:22
+ 17:13 Q. Дӧщари 12:16, Q. Дӧщари 12:24

+ 17:15 Q. К’аһинтийе 11:25, Q. К’аһинтийе 11:40

• 18:1 Q. К’аһинтийе 20:11-22

+ 18:3 Һәзәqел 20:7-8, Һәзәqел 23:8

+ 18:5 Q. Дӧщари 4:1, Q. Дӧщари 32:47, Нәһәмийа 9:29, Мәсәлә 4:4, Һәзәqел 18:9, Һәзәqел 20:11, Р’омайи 8:13, Р’омайи 10:5, Галати 3:12

+ 18:8 Q. Дӧщари 22:30
+ 18:9 Q. Дӧщари 27:22, П’адшати II 13:12
+ 18:15 Дәстпебун 38:26
+ 18:16 Мәтта 14:4, Марqос 6:18
+ 18:17 Q. Дӧщари 27:23
+ 18:18 Дәстпебун 29:30, Дәстпебун 30:15
+ 18:19 Q. К’аһинтийе 15:24
+ 18:20 Дәрк’әтьн 20:14

+ 18:22 Дәстпебун 19:5, Һ’акьмти 19:22, Р’омайи 1:27

+ 18:23 Дәрк’әтьн 22:19

+ 18:25 Жьмар 35:34, Йерәмийа 2:7, Һәзәqел 36:17

+ 19:2 Q. К’аһинтийе 11:44, Йешу 24:19, Пәтрус I 1:16

+ 19:3 Дәрк’әтьн 20:8-12
+ 19:4 Дәрк’әтьн 20:3-5, Q. Дӧщари 5:8
+ 19:5 Q. К’аһинтийе 7:16-18

+ 19:9 Q. К’аһинтийе 23:22, Q. Дӧщари 24:19, Рʼутʼ 2:1-2

+ 19:10 Рʼутʼ 2:1, Рʼутʼ 2:15

+ 19:11 Дәрк’әтьн 20:15, Q. К’аһинтийе 6:2-3, Әфәси 4:25, Колоси 3:9

+ 19:12 Дәрк’әтьн 20:7, Q. Дӧщари 5:11, Малахи 3:5

+ 19:13 Q. Дӧщари 24:14-15, Р’омайи 13:8

+ 19:15 Дәрк’әтьн 23:2-3, Q. Дӧщари 1:17

+ 19:16 Дәрк’әтьн 23:1, Дәрк’әтьн 23:7, Q. Дӧщари 27:25, П’адшати III 21:1-11

+ 19:17 Мәтта 18:15, Луqа 17:3

+ 19:18 Мәсәлә 20:22, П’адшати I 20:17, Мәтта 5:43, Мәтта 19:19, Мәтта 22:39, Марqос 12:31, Луqа 10:27, Аqуб 2:8, Р’омайи 13:9, Галати 5:14

+ 19:19 Q. Дӧщари 22:9

+ 19:26 Дәстпебун 9:4, Q. К’аһинтийе 3:17, Q. К’аһинтийе 7:26, Q. К’аһинтийе 17:10, Q. Дӧщари 12:23-24, К’аред Шандийа 15:20, К’аред Шандийа 15:29, Q. Дӧщари 18:10

+ 19:27 Q. К’аһинтийе 21:5
+ 19:28 Q. К’аһинтийе 21:5, Q. Дӧщари 14:1
+ 19:29 Q. Дӧщари 23:17
+ 19:30 Q. К’аһинтийе 26:2

+ 19:31 Дәрк’әтьн 22:18, Q. Дӧщари 18:11, П’адшати I 28:7

+ 19:32 Мәсәлә 20:29

+ 19:33 Дәрк’әтьн 22:21

+ 19:34 Дәрк’әтьн 12:49, Q. К’аһинтийе 24:22, Жьмар 15:16, Q. Дӧщари 10:19

+ 19:36 Q. Дӧщари 25:13, Мәсәлә 11:1, Мәсәлә 20:10, Һәзәqел 45:10

+ 20:2 Q. К’аһинтийе 18:21
+ 20:3 Q. К’аһинтийе 17:10, Һәзәqел 5:11
+ 20:4 Q. Дӧщари 17:2-5
+ 20:6 Q. К’аһинтийе 19:31
+ 20:7 Q. К’аһинтийе 11:44
+ 20:9 Дәрк’әтьн 21:17

+ 20:10 Дәрк’әтьн 20:14, Q. К’аһинтийе 18:20, Q. Дӧщари 22:22, Йуһ’әнна 8:5

+ 20:11 Q. К’аһинтийе 18:7-16, Q. Дӧщари 22:30, Дәстпебун 35:22

+ 20:12 Дәстпебун 38:26
+ 20:13 Q. К’аһинтийе 18:22, Р’омайи 1:27
+ 20:14 Q. К’аһинтийе 18:17, Q. Дӧщари 27:23
+ 20:15 Дәрк’әтьн 22:19
+ 20:17 Q. К’аһинтийе 18:9, П’адшати II 13:12

+ 20:18 Q. К’аһинтийе 15:24, Q. К’аһинтийе 18:19

+ 20:19 Q. К’аһинтийе 18:12-13

+ 20:20 Q. К’аһинтийе 18:14

+ 20:21 Q. К’аһинтийе 18:16, Мәтта 14:4, Марqос 6:18

+ 20:24 Дәрк’әтьн 3:17

+ 20:25 Q. К’аһинтийе 11:2-47, Q. Дӧщари 14:4-20

+ 20:26 Q. К’аһинтийе 11:44
+ 20:27 Q. К’аһинтийе 19:31, Дәрк’әтьн 22:18
+ 21:1 Һәзәqел 44:25
+ 21:5 Q. К’аһинтийе 19:27
+ 21:6 Q. К’аһинтийе 3:11
+ 21:7 Һәзәqел 44:22
+ 21:8 Q. К’аһинтийе 11:44
+ 21:9 Дәстпебун 38:24
+ 21:10 Q. К’аһинтийе 10:6, Һәзәqел 24:17
+ 21:11 Жьмар 19:14
+ 21:12 Q. К’аһинтийе 10:7
+ 21:14 Һәзәqел 44:22
+ 21:18 Q. Дӧщари 23:1
+ 22:3 Q. К’аһинтийе 7:20-21

+ 22:4 Q. К’аһинтийе 13:3, Q. К’аһинтийе 15:2, Жьмар 19:11

+ 22:8 Дәрк’әтьн 22:31, Q. К’аһинтийе 11:40, Q. К’аһинтийе 17:15

+ 22:10 Дәрк’әтьн 29:33
+ 22:11 Жьмар 18:11
+ 22:14 Q. К’аһинтийе 6:5

+ 22:20 Q. Дӧщари 15:21, Q. Дӧщари 17:1, Малахи 1:8, Малахи 1:14

+ 22:27 Дәрк’әтьн 22:30
+ 22:28 Дәрк’әтьн 23:19, Q. Дӧщари 22:6
+ 22:29 Q. К’аһинтийе 7:12
+ 22:30 Q. К’аһинтийе 7:12-15
+ 22:33 Жьмар 15:41
+ 23:3 Дәрк’әтьн 20:8, Дәрк’әтьн 35:2
+ 23:5 Дәрк’әтьн 12:1-13
+ 23:8 Дәрк’әтьн 12:14-20, Дәрк’әтьн 13:3-7

+ 23:10 Дәрк’әтьн 23:19, Дәрк’әтьн 34:26, Жьмар 15:20, Q. Дӧщари 26:2

+ 23:15 Дәрк’әтьн 23:16, Дәрк’әтьн 34:22, Q. Дӧщари 16:9

+ 23:22 Q. К’аһинтийе 19:9, Q. Дӧщари 24:19, Рʼутʼ 2:1, Рʼутʼ 2:15

+ 23:24 Жьмар 29:1-6
+ 23:27 Q. К’аһинтийе 16:29-31, Жьмар 29:7-11
+ 23:34 Жьмар 29:12-39, Q. Дӧщари 16:13-15
+ 23:39 Дәрк’әтьн 23:16
+ 23:40 Нәһәмийа 8:14-16
+ 24:2 Дәрк’әтьн 25:31, Дәрк’әтьн 27:20-21
+ 24:6 Дәрк’әтьн 25:30
+ 24:9 П’адшати I 21:6, Мәтта 12:4
+ 24:12 Жьмар 15:34
+ 24:14 Жьмар 15:35-36
+ 24:15 Дәрк’әтьн 20:7, Q. Дӧщари 5:11
+ 24:16 П’адшати III 21:10

+ 24:17 Дәстпебун 9:6, Дәрк’әтьн 21:12, Жьмар 35:31

+ 24:18 Дәрк’әтьн 21:33, Дәрк’әтьн 21:34

+ 24:19 Дәрк’әтьн 21:23-25, Q. Дӧщари 19:21, Һ’акьмти 1:7, Мәтта 5:38

+ 24:22 Дәрк’әтьн 12:49, Q. К’аһинтийе 19:34, Жьмар 15:16, Q. Дӧщари 10:19

• 25:1 Дәрк’әтьн 23:10-11
+ 25:3 Q. К’аһинтийе 26:34-35
+ 25:9 Q. К’аһинтийе 23:27
+ 25:15 Q. К’аһинтийе 27:17-24
+ 25:21 Q. Дӧщари 28:8
+ 25:23 Дирок I 29:15

+ 25:25 Рʼутʼ 3:9, Рʼутʼ 4:3-6, Жьмар 27:11, Йерәмийа 32:7

+ 25:28 Q. К’аһинтийе 27:19-21
+ 25:32 Жьмар 35:2, Йешу 21:1-40
+ 25:35 Йуһ’әнна I 3:17
+ 25:36 Дәрк’әтьн 22:25-27, Q. Дӧщари 15:7-8

+ 25:39 П’адшати IV 4:1, Нәһәмийа 5:5, Мәтта 18:25, Q. Дӧщари 24:14

+ 25:40 Дәрк’әтьн 21:2, Q. Дӧщари 15:12
+ 25:42 Корьнт’и I 7:23
+ 25:43 Әфәси 6:9
+ 25:47 Нәһәмийа 5:5
+ 25:48 Нәһәмийа 5:8
+ 25:54 Дәрк’әтьн 21:2, Q. Дӧщари 15:12
• 26:1 Q. Дӧщари 11:13-15, Q. Дӧщари 28:1-14
+ 26:1 Дәрк’әтьн 20:4-5, Дәрк’әтьн 23:24
+ 26:2 Q. К’аһинтийе 19:30

+ 26:4 Q. Дӧщари 11:14, Q. Дӧщари 28:12, Һәзәqел 34:27, Зәбур 67:6, Зәбур 85:12

+ 26:6 Йерәмийа 30:10, Йерәмийа 46:27, Һәзәqел 39:26, Миха 4:4, Һәзәqел 34:25

+ 26:8 Q. Дӧщари 32:30, Йешу 23:10, Дирок II 24:24, Ишайа 30:17

+ 26:11 Һәзәqел 37:26

+ 26:12 Йерәмийа 30:22, Һәзәqел 11:20, Зәкәрийа 13:9, Ә’йанти 21:3

+ 26:13 Дәрк’әтьн 20:2, Q. Дӧщари 5:6

• 26:14 Q. Дӧщари 28:15-68

+ 26:16 Q. Дӧщари 28:22, П’адшати III 8:37, Дирок II 6:28, Һ’акьмти 6:4, Йерәмийа 5:17, Миха 6:15

+ 26:17 Һ’акьмти 2:14, П’адшати III 8:33, Йешу 7:4, Мәсәлә 28:1

+ 26:21 Дәстпебун 4:15, Зәбур 79:12

+ 26:22 Q. Дӧщари 32:24

+ 26:26 Ишайа 3:1, Һәзәqел 4:16, Һәзәqел 5:16, Һәзәqел 14:13, Ишайа 9:20, Миха 6:14, Һагай 1:6

+ 26:29 Q. Дӧщари 28:53, П’адшати IV 6:29, Луринед Йерәмийа 4:10, Йерәмийа 19:9, Һәзәqел 5:10

+ 26:30 П’адшати IV 23:20, Дирок II 34:5, Һәзәqел 6:5

+ 26:31 П’адшати IV 25:9

+ 26:32 Q. Дӧщари 29:24, П’адшати III 9:8, Йерәмийа 18:16

+ 26:33 Q. Дӧщари 4:27, Q. Дӧщари 28:64, Нәһәмийа 1:8, Йерәмийа 9:16, Һәзәqел 12:15, Зәкәрийа 7:14

+ 26:34 Дәрк’әтьн 23:10-11, Q. К’аһинтийе 25:2-7, Дирок II 36:21

+ 26:37 Йерәмийа 46:16, Йешу 7:12, Һ’акьмти 2:14

+ 26:40 П’адшати III 8:47, Дирок II 6:37, Нәһәмийа 9:2, Данийел 9:4-5

+ 27:2 Жьмар 30, Һ’акьмти 11:30, П’адшати I 1:11, П’адшати I 1:28

+ 27:13 Q. К’аһинтийе 6:5
+ 27:17 Q. К’аһинтийе 25:15
+ 27:20 Q. К’аһинтийе 25:28
+ 27:21 Жьмар 18:14
+ 27:25 Дәрк’әтьн 30:13
+ 27:26 Дәрк’әтьн 13:2, Дәрк’әтьн 13:11-16
+ 27:27 Q. К’аһинтийе 6:5
+ 27:29 Жьмар 21:2, Һ’акьмти 11:35
+ 27:30 Жьмар 18:21, Q. Дӧщари 14:22
+ 27:31 Q. К’аһинтийе 6:5

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/KKD/KKDL/Кӧрманщи__Tran.azw3

Фәрһәнгок

Фәрһәнгок

1. А
2. Б
3. Г
4. Д
5. Е
6. Ә
7. З
8. И
9. Й
10. К
11. М
12. Н
13. О
14. П
15. Р
16. С
17. Т
18. Ф
19. Х
20. Һ
21. Ш
22. Щ
23. Q

агат – кәвьред qимәтә р'әнг-р'әнги нә, п'ьр'анийа wан сьпи у к'ӧмәйит' ьн.

амалеки – мьләтәк бу кӧ бәри зәфткьрьна Исраел ль Кәнанеда дьма. Әвана гәлә щара нәйартийа Исраел дькьрьн (бьньһер'ә Дәрк'әтьн 17:8-16; Qануна Дӧщари 25:17-19).

амин – жь зьмане ибрани йә, кӧ мә'на wе әв ә: «Р'аст ә», «Бәле», «Бьра ӧса бә», «Р'аст бе хельф», «Qайл ьм». Әw һьнге те готьне гава йәк готьнәке дьбежә йан дӧа дькә, йәки дьн готьна wи дьхwазә мак кә, qайлбуна хwә бь готьна «амин» нишан дькә.

амитист – кәвьрәки qимәт бу, п'ьр'анийа wан сори гәвәз у сут бун.

амони – анәгори Дәстпебун 19:38, зӧр'әта Лутә жь qиза wийә бьч'ук бу. Әw т'әви Фьльстинийа нәйартийа Исраел дькьрьн. Әw алийе Р'оһьлата Урдьне дьман, наве п'айт'әхте хwә данин Амман. Һ'әта ньһа жи наве п'айт'әхте Урдьне Амман ә.

арами – арами бьнәлийед Араме бун. Wә'де бавә'ширед Исраел алийе бакӧр- р'оһьлата ч'әме Урдьнер'а дьготьн Арам, аwа готи Сурйа у ӧса жи бак'ӧра Мәсопотамйайе, кӧ те готьн Паддан-Арам (Дәстпебун 25:20; 28:5).

бәре дәрәмәта пешьн – wәхте Пәймана Кәвьнда чь пешийе бәр к'еләндийе бьк'әта, йан һәгәр бәре р'әзе пешьн буйа, йан ньхӧрийе һ'әйwанед мале, йан жи ньхӧрийе нерини һәр маләкә Исраеле чаwа «бәре дәрәмәта пешьн» дьһатә һ'әсабе у Хwәдер'а дьһатә дайине. Әва нишанәк бу кӧ һ'әму жи п'ара Хwәде нә (Дәрк'әтьн 13:14-15; 34:26; Qануна К'аһинтийе 23:17; Жьмар 18:12).

бьдолах – р'уне дарейи зәр ә у гәләки бинхwәш ә. Бь wи ава зьм-зьмкьрьне чедькьрьн (Дәстпебун 2:12; Жьмар 11:7).

бьзьна к'уви – щӧр'әки бьзьнайә кӧ ч'ола дәминә, һ'әлал те һ'әсабе (бьньһер'ә Qануна Дӧщари 12:15; 14:5).

Бьзьна к'уви

бьхур – ширеза даре йә. Әw жь дара те һьлдане у һ'ьшккьрьне. Гава те шәwьтандьне, бинәкә гәләки хwәш же те. Дәма Пәймана Кәвьнда п'арьстгәһеда сәр горигәһа бьхуре әw Хwәдер'а дьһатә шәwьтандьне (Дәрк'әтьн 30). Щур'әки дарәкә бьхуре Ә'рәбьстанеда жи һәбу, кӧ гәләки qимәт бу.

Бьхур

бьһарәт – пунг, дарчин, мехьк у йед майинә бинхwәш.

горигәһ – т'әхте кӧ ль сәр qӧрбан, гори, һ'әди у хер дьһатьнә дайине йан сәржекьрьне (Дәстпебун 12:7; 22:9). Пешийе әw пе кәвьра дьһатә чекьрьне. Һена Мусада Хwәде т'әми да кӧ горигәһе бона Коне Шә'дәтийе жь дара дарщеwийе чекьн у сьфьр бьк'ьшиньнә сәр. (Дәрк'әтьн 27:1-8; 38:1-7). Qӧрбан т'әне ль сәр горигәһа Коне Шә'дәтийе дьһатьнә сәржекьрьне у паше, гава п'арьстгәһ һатә чекьрьне, т'әне ль сәр горигәһа п'арьстгәһе дьһатьнә сәржекьрьне. Т'әхтәки дьн жи һәбу, жь wи бьч'уктьр у зер'кьри. К'аһин ль сәр ви т'әхти бьхур дьшәwьтанд, жер'а дьготьн горигәһа бьхуре (Дәрк'әтьн 30:1-10; 37:25-28).

Горигәһ

дара дарщеwийе – дарәкә һ'ьшк у тәйах ә.

дарчин – бьһаратәкә жь qальке даре йә. Бина wе гәләк ә у һена бәре гәләки бьһа бу. Мәрьва әва т'әви бьзьре зәйт'уне дькьр, wәки бина бьзьр хwәш бә. Щарна мәрьва ль хwә дьхьстьн у щарна жи бона дәфьнкьрьне дьһатә бьк'аранине (Ә'йанти 18:13). Әw бона чекьрьна р'унә р'ункьрьнейи пироз дьһата бьк'аранине (Дәрк'әтьн 30:23).

дәһәк – ль гора qануна Муса зӧр'әта Леwи, кӧ шьхӧле п'арьстгәһе дькьрьн, ль сәр наве Хwәде дәһәка һәбуке, һасьл у дайина бәре ә'рде жь щьмә'та Исраеле хwәр'а дьстандьн. Леwийа дәһәка кӧ жь щьмә'та Исраеле дьстандьн, жь wе дәһәка станди, дәһәк дьданә Хwәде (Qануна К'аһинтийе 27:30-32, Жьмар 18:26-28).

дийарийа бәрвадайине – дийарийа кӧ жь бәр wан гӧнәйед кӧ ль бәр Хwәде йан мәрьва кьри дьһатә дайине. К'аһин ль сәр ве йәкеда дьньһер'и у qимәте зийане бист сәләф зедә к'ьфш дькьр у һьнге ль зийанк'еша дьһатә вәгәр'андьне, сәрда жи йе гӧнәк'ар дийари дьда (Qануна К'аһинтийе 5:14-6:7; 7:1-10).

дийарийа жорбьльндкьрьне – тьштә кӧ дийари дьһатә дайине, щарана п'ара к'аһин дьһатә жорбьльндкьрьне, чаwа нишана кӧ бона Хwәде дьһатә башqә кьрьне (Дәрк'әтьн 29:27-28).

дийарийа нани – дийарийа аре хас (Qануна К'аһинтийе 2:1-3) йан нан (Qануна К'аһинтийе 2:4-10), йан жи фьрикед гәньм (Qануна К'аһинтийе 2:14-16). К'аһин п'арәкә ван дийарийа хwәр'а һьлдьда у п'ара дьн жи ль сәр горигәһе дьшәwьтанд.

дийарийа паqьжбуне – дийари кӧ йе гӧнәк'ар жь бәр гӧнәйе хwәва бона паqьжбуне дьда. Гоште ве һ'әйwане пироз дьһатә һ'әсабе у т'әне изьна к'аһина һәбу бьхwарана (Qануна К'аһинтийе 4:1-5:13; 6:24-30).

дийарийа сәрдакьрьна – әва дийарийа жь тьштед р'он ә, аwа готи жь р'ун, шәраве йан аве бун. Әвана ль сәр дийарийа һәләqәтийе йан дийарийа т'әвайишәwатеда дьһатьнә кьрьне (Жьмар 28:14-15).

дийарийа т'әвайишәwате – әв щур'е дийарийе т'әмамийа һ'әйwан пева ль сәр горигәһе дьһатә шәwьтандьне. Ле һьнәк дийарийед майин п'арәк wан дьһатә шәwьтандьн (Qануна К'аһинтийе 1:3-17; 6:8-13).

дийарийа һәләqәтийе – дийарийа һәләqәтийе кӧ ль нава Хwәде у мәрьвада дьһатә дайине. Т'әне п'арәкә ви һ'әйwани ль сәр горигәһе дьһатә шәwьтандьне, һәрч'е майин жи к'аһин у дийаридар дьхwарьн (Qануна К'аһинтийе 3:1-17; 7:11-21, 28-36).

дийарийа һ'әжандьне – әв дийари п'ьр'анийа щара бь сәрсинге дийарийа һәләqәтийе, кӧ п'ара к'аһин бу дьһатә дайине. К'аһин т'әви дийаридар әв сәрсинг дьһ'әжанд, ви али-wи али дьбьр дани, ләма те готьн дийарийа һ'әжандьне (Qануна К'аһинти 14:21-24; Жьмар 6:20).

ефод – әва еләкәки бь дӧ п'ара сәр мьлва һәввакьри бу кӧ жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи һатьбу чекьрьне. Сәрәкк'аһин әw ль хwә дькьр. Р'әхтсинг жи пева дькьрьн (Дәрк'әтьн 28:6-14).

Сәрәкк'аһин ефод у р'әхтсингва

Әдом, әдоми – Әдом навәки Әсаwе бьре Аqуб бу (Дәстпебун 25:30; 36:8). Жь Әдом әдоми пешда һатьн, әwана дьжмьне Исраел бун. Wәлате Әдом ч'ийа банийед хьки-хwәлийә бе кер бун.

әмори – мьләтәки мәзьн бу кӧ бәри зәфткьрьна Исраел ль Кәнанеда дьма. Һьнге щарана бь наве wан т'әмамийа мьләтед кәнане дьһатьнә навкьрьне (Дәстпебун 15:16; Qануна Дӧщари 3:8-11).

әнаqи – мьләтәк бу кӧ бәри Исраел ль Фьльстине дьма. Әwана гәләки бьльнд бун у ә'савә дьһатьнә готьне (Жьмар 13:22,33). Әвана ль ч'ийа банийед Һеброне дьман.

зьмьр – р'унәки бинхwәш ә, жь дара те стандьне у qимәте wи бьһа бу. Һьнге зьмьр бона еше дьданә нәхwәша (Марqос 15:23), ӧса жи ль сәр щьнйазе мьрийада дькьрьн, wәки бона дәфьнкьрьне һазьр кьн (Дәстпебун 50:2; Йуһ'әнна 19:39).

Зьмьр

Исраел – 1. Наве мәрьв ә. Чахе Хwәде Аqубе баве мьләте Исраеле бьмбарәк кьр, наве wи кьрә Исраел (Дәстпебун 32:27-28; 35:10). Чәнд нав зӧр'әта Исраелр'а те готьне: «Щьмә'та Исраел», «Зар'ед Исраел» у «ибрани». 2. Наве wәлат жи те готьне: «Исраел». Бәре жер'а дьготьн: «Кәнан» (Дәстпебун 12:5; К'аред Шандийа 7:11; 13:19). Навәки дьн жи жер'а дьбежьн: «Wәлате Фьльстине». Пәй мьрьна Сьлеман п'адшар'а wәлат бу дӧ п'ара. П'ара бакӧрер'а готьн Исраел, п'ара башурер'а готьн Щьһуда (1П'адшати 12:16-17 ).

ибрани – навәки кәвьн ә у щьмә'та Исраеле пе ви нави һатә навкьрьне, Бьраһим йе пешьн бу кӧ бь ви нави һатә навкьрьне (Дәстпебун 14:13). Ибрани ӧса жи зьман ә. Щьмә'та Исраел бь зьмане ибрани хәбәр дьдан. Пәймана Кәвьн бь ви зьмани ньвисар ә.

йаспис – кәвьред qимәтә р'әнг р'әнги нә. Йасписа кӧ К'ьт'еба Пирозда ньвисар ә к'әск йан р'әнгәки вәкьри бу (Дәрк'әтьн 28:20).

Кәнан – наве wи wәлати йә, к'ижан кӧ Хwәде ль гора созе хwә да мьләте Исраеле, wәки бьбә wәлате wан. Әв наве «Кәнан» һе бәри ль wьр майина мьләте Исраеле һәбу. Паше «Исраел» йан жи «Фьльстин» һатә готьне (Дәстпебун 10:19; 12:5; К'аред Шандийа 7:11; 13:19).

Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине) – гава щьмә'та Исраеле жь Мьсьре дәрк'әт, Хwәде сәре ч'ийайе Синайе Мусар'а гот, чаwа гәрәке Коне Шә'дәтийе бе чекьрьне (Дәрк'әтьн 25). Гава чекьрьн, р'умәта Хwәде әw щи т'ьжи кьр у Хwәде бь р'умәта хwә шә'дәти да у да хӧйакьрьне кӧ әw т'әви wан ә (Дәрк'әтьн 38:21). Коне Шә'дәтийе у Коне Щьвине (Дәрк'әтьн 27:21) йәк бун. Щьмә'та Исраеле ль wьр дьщьвийан. Сьлеман жи Оршәлимеда п'арьстгәһ дәwса wеда чекьр. Коне Шә'дәтийеда (у ӧса жи п'арьстгәһеда) тьштед пироз жи һәбун, мәсәлә: Сьндоqа Пәймана Хӧдан (Qануна Дӧщари 10:8), аwа готи Сьндоqа Шә'дәтийе (Жьмар 4:5).

Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине)

карбункул – кәвьрәки qимәти шин у шини-к'әск (Дәрк'әтьн 28:18).

кәнани – мьләтәк бу кӧ ль Кәнане дьма, зӧр'әта кӧр'е Һам, кӧр'е Нӧһ бу (Дәстпебун 10:6; Жьмар 13:29).

к'аһин – жь зӧр'әта Һаруне бьре Муса бун. К'аһина әw горийед (qӧрбанед) кӧ мьләте Исраеле данин сәржедькьрьн. Әw бона мьләте Исраеле бәр Хwәде дьсәкьнин у дӧа дькьрьн, навчети дькьрьн у хwәстьна Хwәде щьмә'тер'а дьданә ә'йанкьрьне. Сәрәкк'аһин сале щарәке дьк'әтә щийе һәри пироз у бона гӧнәһе щьмә'те гӧнәһк'әwандьн дькьр (Qануна К'аһинтийе 6:8-10:20; Ибрани 6:20-8:6; Дәрк'әтьн 30:10). Мәлк'и-Садьq жи Дәстпебунеда к'аһине дьһатә һ'әсабе (Дәстпебун 14:18-20).

к'әфил – (гьрәw, к'әфаләт) п'әрә йан тьштек жь бәр тьштава дьһатә дайине, һ'атта р'ожа пьрс сафикьрьнә (Дәстпебун 38:17- 20).

к'оти (к'отибун) – нәхwәшик ә ч'әрм ә щур'ә-щур'ә йә кӧ бәла дьбә. Ль гора Qануна К'аһинтийе жь сәре 13-а һ'әта 14-а зәмане бәре һәр щур'ә нәхwәшийа сәр ч'әрм жь к'отибунева гьрти һ'әта чәнд щур'ә п'ьзька, ӧса жи тьштед к'әфьки һ'әрам дьһатьнә һ'әсабе. Щьмә'те бәри нәхwәшед аһа дьдан жь гӧнд у бажара дәрдьхьстьнә дәр, ле һәгәр йәк qәнщ буйа, гәрәке хwә нишани к'аһин бькьра у һ'әди бьда, wәки дәстур бьдане кӧ әw бьк'әта нава щьмә'те.

к'ьрк'ут – (к'әwк'ӧрт') кәвьрәки нәрм у зәр ә кӧ бь алавәкә р'әнге вәкьри бь шәwq дьшәwьтә у бина wе жи qәwат ә (Дәстпебун 19:24; Qануна Дӧщари 29:23).

Моwаб, моwаби – анәгори Дәстпебун 19:37, зӧр'әта Лут жь qиза wийә мәзьн бу. Моwаби алийе р'оһьлата Урдӧне дьман (Жьмар 21:13).

мьлйак'әт – зьмане ибрани у йунанида фә'мина wе «qасьд» ә, чьмки әвана qасьдед Хwәде нә. Әвана һәйинед р'ӧһ'ани нә, кӧ һ'ьзура Хwәдеда дьминьн. Найенә дитьне һ'әта хwәха хwә ә'йан нәкьн. Мьлйак'әт qьрара Хwәде ә'лам дькьн йан жи тиньнә сери (Дәстпебун 19:1,12-15). Әwана жь алийе Хwәдеда к'ьфшкьри нә, кӧ мәрьва хwәйи кьн у гӧһ бьдьнә wан (К'аред Шандийа 12:6-11; 27:23; Ибрани 1:14). Щарна Хwәде мьлйак'әта дьшинә щәм мәрьва, wәки тьштәки wанр'а бежә. Мьлйак'әте сәрwере һ'әму мьлйак'әта Мьхайил ә (Щьһуда 9). Щар-щара хәбәра «мьлйак'әте Хӧдан» те фә'мкьрьне кӧ чаwа Хӧдан хwәха һазьр ә (Дәрк'әтьн 3:2-6).

Нәщәф – бәрийа алийе башура Исраеле бу (Дәстпебун 12:9).

нане Хwәдер'а дайи – (нане һ'ьзуре, нане пешбәрийе) нане пироз һена Мусада Коне Шә'дәтийеда (Коне Щьвинеда), ӧса жи пәйр'а п'арьстгәһеда һәбу. Әв нан ль сәр сьфра зер'ин «ль пешбәри Хӧдан» дьһатә р'езкьрьне. Һәр р'ожәкә шәмийе к'аһина донздәһ нане бе һәвиртьр'шк дьпә'тьн, ль сәр сьфра зер'ин даданин у йед кӧ һ'әфтийа дьнда дәwсе данин, к'аһина йе пешийе щийе пирозда дьхwарьн. Пештьри к'аһина изьна т'ӧ кәси т'ӧнәбу әв нан бьхwарана. Әв нан нишанәкә Пәймана Хӧдан бу, кӧ әw т'әви щьмә'та Исраеле бу (Qануна К'аһинтийе 24:5-9).

Сьфра нан

нәдьр – (гори, qӧрбан) ль гора Qануна Муса (Дәрк'әтьн 13) инсан у һ'әйwанед ньхӧрийә нер, әw нәдьред (горийед) Хwәде бун. Һ'әйwан дьһатьнә сәржекьрьне у жь бәр инсенва дьһатьнә дайине. Мә'на wе әв ә, кӧ һәр ньхӧри п'ара Хwәде бу, пироз, бӧһӧрти у т'айбәти, аwа готи Хwәдер'а щӧдәкьри бу (Дәрк'әтьн 13:2; Луqа 2:23).

оникс – кәвьред qимәт ә, гава те бьр'ине һӧндӧр'да хәт йан тәлашед р'әнг-р'әнги к'ьфш дьбьн (Дәрк'әтьн 28:9).

пәйман – (аһда, ад у qьрар) нав дӧ мәрьвада, нав дӧ к'омада, йан жи нав Хwәде у мәрьвада те гьредане. Пәйманәк нава Хwәде у Нӧһда һәбу (Дәстпебун 9:8-17), нава Хwәде у Бьраһимда (Дәстпебун 15), нава Хwәде у Даwьдда (2 П'адшати 7; Зәбур 89:1-37). Ль сәре ч'ийайе Синайе Хwәде пәйманәк т'әви щьмә'та Исраеле гьреда. Ль гора ве пәймане Хwәде соз да wәки хwәха Хӧдане щьмә'та Исраеле бә у wан хwәй кә, ле гәрәке Исраел жи Qануна Хwәде бьqәдинә, йа кӧ wи бь дәсте Муса да. Ле Исраеле гәләк щара пәйман, аwа готи Qануна Муса дьт'әр'ьбанд. К'ьтебед щьһуйайә пирозр'а, йед кӧ бәри Иса һәбун, wанар'а дьбежьн «Пәймана Кәвьн».

п'ехәмбәр – (нәби, qасьде Хwәде, qуле Хwәде, готьнбеже Хwәде) әw инсан бун. Хwәде wанр'а хәбәр дьда, кӧ әw готьна wи бьгьһиньнә мәрьва (Qануна Дӧщари 18:15-22).

р'әхтсинг – бәрикә щаргошәйә ль сәр синг бу. Әw чаwа ефод һатә щекьрьне, жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи (Дәрк'әтьн 28:15-16). Гава сәрәкк'аһин дьк'әтә щийе пироз ль бәр Хӧдан, әw ль сәр синге сәрәкк'аһин ефодва гьредайи бу (Дәрк'әтьн 28:29). Ль сәр р'әхтсинг дӧнздәһ кәвьред qимәт чар щергәһ щикьри бун, кӧ дӧнздәһ qәбилед Исраел дьданә к'ьфше. Һьндӧре рәхтсингда Урим у Тумим һәбун (Дәрк'әтьн 28:30).

Р'әхтсинг у п'ап'ах

р'ожа шәмийе – бона щьмә'та Исраел р'ожәкә ә'зиз (т'айбәти) у пироз ә (Дәрк'әтьн 16:23; 20:8, 11; 31:14-15). Бь ибрани Шабат ә. Бь заравәки кӧрманщи «сәбт» ә кӧ жь шабате һатийә. Бона щьһуйа, шабат наве р'ожа һ'әфта йә у йа хьлазийа һ'әфтийе йә. Инийе еваре, гава р'ож дьчә ава, шабат дәстпедькә у һ'әта 24 сьһ'әта дьк'ьшинә. Ль гора qануна Муса (Дәстпебун 2:2-3; Дәрк'әтьн 20:8-11; 35:2) р'ожа шабатеда к'ар у хәбат нә щайиз бу бькьрана, әв р'ож р'ожа р'ьһ'әтийе у һ'әбандьне йә (Дәстпебун 1; Qануна К'аһинтийе 23:1-3).

Сьндоqа Пәймане йан Сьндоqа Шә'дәтийе – qӧт'икә пироз бу, әw у чь кӧ теда бун, нишанед пәймана Хwәде т'әви мьләте исраеле бун. Чахе Хwәде сәре ч'ийе т'әви Муса п'ехәмбәр хәбәр да, һьнге дәһә т'әми ль сәр дӧ сәлед кәвьри ньвисин данә wи. Әw пәйман Хwәде бь дәсте Муса да гьредане, бь wан сәлед ньвисар. Әw сәл, шьвдара Һарун, дәрдане манайе чаwа нишана Пәймана Хwәде ль wе сьндоqеда бун у ль щәм мьләте исраеледьһатьнә хwәйкьрьне. Әw сьндоq жь дарщеwийе чекьри у зер'кьри бу. Гава мьләте исраеле р'еда дьчу, әв сьндоq хwәр'а дьбьрьн. Гава дьчунә щики, әв сьндоq Щийе Һәри Пирозда Коне Шә'дәтийеда дьма (Дәрк'әтьн 25:10-21; Ибрани 9:4).

Сьндоqа Пәймане

сала р'аwастийе – һәр пенщи сал, сала р'аwастийе бу (Qануна К'аһинтийе 25:8-55). Wе сале һәр хӧлам дьһатьнә азакьрьне у һәр мәрьве кӧ ә'рде хwә фьротьбу ль wи дьһатә вәгәр'андьне, дәйн-ду дьһатьнә бахшандьне.

сала һ'әфта – һәр һ'әфт сал, шәмийа сала бу (Дәрк'әтьн 23:11; Qануна К'аһинтийе 25:1-7), әw сала р'ьһ'әтийе бу бона ә'рде. Әwе сале щьмә'те ә'рд бещәр нә дькьрьн у чь кӧ ә'рде хwәсәрехwә дьда т'оп дькьрьн.

сардийон – кәвьрәки qимәтә соригәвәзи зәлал бу.

сәрәкк'аһин – бьньһер'ә: к'аһин.

топаз – кәвьрәки qимти qич'ьк ә.

фьльстин – мьләте фьльстине һат башур-р'оавайа дәве бә'ра Навбәрейә. Фьльстине зәфти хwә кьр у ван һәр пенщ бажарада: Газа, Ашqелон, Ашдод, Гат' у Әк'ронеда чи-wар бун. Фьльстини у исраелийа гәләк щара һәвр'а шәр' дькьрьн, чьмки фьльстинийа дьхwастьн р'оһьлат зәфти хwә кьрана, исраелийа жи дьхwастьн р'оава зәфти хwә кьрана. Фьльстини нәйаред исраелийайә һәрә пеш бун, һ'әта кӧ Даwьд әв пьрс сафи кьр, хьлазийа wан ани (Дәстпебун 21:34; 1 П'адшатийа 8:1; 1Дирок. 18:1 ).

Хӧдан – бь зьмане ибрани хәбәра «Хӧдан» ЙҺWҺ ньвисар ә у те хwәндьне чаwа «Йаһwәһ». Әв навәки ә'сәси йә кӧ алийе Хӧданд Мусава һатә ә'йанкьрьне. (Дәрк'әтьн. 3:14...). Наве «Йаһwеһ» мьләте щьһу бона мәзьнайийа Хwәде нә дьданә ль сәр заре хwә. Гава әwана К'ьт'еба Пироз дьхуньн дәwса наве «Йаһwеһ» дьбежьн «Адонай» кӧ те фә'мкьрьне «Хwәйе мьн».

херуб – р'ӧһ'бәред хwәйибаск ьн, әв щур'әки мьлйак'әтед Хwәде нә у һ'әйкәлед wан сәр qалп'ахе Сьндоqа Пәймане бь баскава чекьри мина мьлйак'әта бун, кӧ р'умәт у диндара (һ'ьзурийа) Хwәде бәрч'ә'в дькьрьн (Дәстпебун 3:24; Дәрк'әтьн 25:17-22; 37:6-9).

һеланед жорьн – щийед һ'әбандьна мьләте Кәнанийа бу (Qауна к'аһинтийе 26.30, Жьмар 33.52). Хӧдан ә'мьри мьләте Исраел кьр кӧ ван щийа wеран кьн. Әw п'адше кӧ әв щи wеран нәкьра дьһатә һ'әсабе чаwа йәки qанун т'әр'ьбанди (2П'адшати 16:4 ).

һусоп – дарәкә бьч'ук ә, чаwа луфьк бона ә'дәте дин дьһатә бьк'аранине. К'аһина хуна qӧрбанеда дькьрьн у дьр'әшандьнә сәр мәрьва, wәки әw мәрьв ль бәр Хwәде пироз бьн (Дәрк'әтьн 12:22; Qануна К'аһинтийе 14:4; Жьмар 19:6, 18).

Һусоп

шәмдан – ч'ьра һ'әфт ч'ә'ви бу, кӧ П'арьстгәһәда дьшхӧли (бьньһер'ә Дәрк'әтьн 25:31-39).

Шәмдан

Щәжьна Бор'ийа – әва щәжьна 1-е мәһа һ'әфта дьһатә кьрьне (Qануна К'аһинтийе 23:24-25; Жьмар 29:1). Әw р'ожа р'ьһ'әтийе у дийаридайине бу.

Бор'и

Щәжьна Дәрбазбуне – әв щәжьна нава щьмә'та Исраелда чардәһе мәһа Нисанеда те кьрьне (ль гора салнә'ма ибрани чардәһе Нисане ньһа 1-е Апреле йә). Әве щәжьне бона биранина wе йәке дькьн, кӧ Хwәде чаwа щьмә'та Исраел жь бьндәстийа Мьсьрийа дәрхьст (Дәрк'әтьн 12:3-14). Һьнге Мьлйак'әте Мьрьне һ'әму ньхӧрийед мьсьрийа, һьн инсан у һьн жи һ'әйwан кӧштьн, ле жь сәр малед щьмә'та Исраелр'а «дәрбаз бу» у дәст нәда жь wан т'ӧ кәси, нәкӧшт (Дәрк'әтьн 12:23-27). Бона ве йәке ве щәжьнер'а дьготьн Щәжьна Дәрбазбуне.

Щәжьна Нане Шкәва – әв щәжьн ль пәй Щәжьна Дәрбазбунер'а те у жь панздәһ һ'әта бист дӧдӧйе мәһа Нисане те кьрьне (ль гора салнә'ма иройин жь 2-а һ'әта 9-е Апреле те кьрьне). Әва щәжьна бона биранина хьлазкьрьна мьләте Исраел те кьрьне, гава мьләте Исраел жь бьндәстийа Мьсьрийа дәрк'әт у чу wи wәлате кӧ Хwәде дабу wан. Әве щәжьнеда һ'әфт р'ожа нане шкәва (бе һәвиртьр'шк) те хwарьне (Дәрк'әтьн 12:15-20; 13:3-10).

Щәжьна Р'ожа К'әwандьне – бона щьмә'та Исраеле р'ожа һәрә ә'зиз у пироз бу (Йом Киппур бь ибрани). Сале щарәке п'арьстгәһеда Сәрәкк'аһин жь бәр гӧнәйед хwә у щьмә'тева бона паqьжбуна п'арьстгәһ у горигәһе хуна һ'әйwана п'ешк'еш дькьр у дьк'әтә Щийе Һәри Пироз (Дәрк'әтьн 30:10; Qануна К'аһинтийе 16:1-34; 23:27; Ибрани 9:6-7).

Щәжьна Һ'әфтийа – (Щәжьна Нандьруне – Дәрк'әтьн 23:16) Хwәде т'әми да щьмә'та Исраел, кӧ р'ожа пашьнә пәй дәстпебуна Щәжьна Дәрбазбунер'а һ'әфт һ'әфтийа һ'әсаб кьн у р'ожа пенщи щәжьнәке жи бькьн. Ве щәжьнеда чь кӧ жь дәрәмәтед wан (дәхьлед wан) пешийе дьк'әтә бәр к'еләндийе, данин п'ешк'еши Хwәде дькьрьн (Qануна К'аһинтийе 23:15-21; Жьмар 28:26- 31). Пәймана Нуда ве щәжьнер'а дьготьн Р'ожа Пенщийә һ'әсаб, аwа готи Пентекост. Чьмки бь зьмане йунани фә'мина Пентекост «пенщи» йә (К'аред Шандийа 2:1-41).

Щәжьна Һ'олькчекьрьне – һәр сал пайизе жь 15-а һ'әта 21-е мәһа Тьшрийе йә (аwа готи йәке Октйабьре). Щьһу дьчун сәр р'әзед хwә, һ'ольк чедькьрьн у wанда һ'әфтеке дьман. Щьһуйа әв йәк дькьр, wәки бир банина, кӧ чаwа Муса п'ехәмбәр мьләте Исраел жь Мьсьре дәрхьст у әw һ'олькада ман (Qануна К'аһинтийе 23:33-36, 39-43; Qануна Дӧщари 16:13-15).

qар'итк – ч'ьвикәкә бьч'ук ә кӧ дьреж нафьр'ә. Хӧре wан т'охьм у меш-мор ьн. Әвана һелунед хwә ль сәр ә'рде чедькьн (Дәрк'әтьн 16:13; Жьмар 11:31-32).

Qар'итк

qотьк – һ'әйwанәкә пьч'ук ә, кӧ ч'оле нава к'әвьрада дьминә. Әw нә һ'әлал бу (бьньһер'ә Qануна К'аһинтийе 11:5; Qануна Дӧщари 14:7).

Qотьк

qьрqе Мьсьре – щӧр'әки тәйре нә һ'әлал бу (бьньһер'ә Qануна К'аһинтийе 11:18; Qануна Дӧщари 14:17).

Qьрqе Мьсьре

Table of Contents

Кӧрманщи

Пенщ К’ьтебед Муса

Q. К'аһинтийе

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27

Фәрһәнгок

- агат
- амалеки
- амин
- амитист
- амони
- арами
- бәре дәрәмәта пешьн
- бьдолах
- бьзьна к'уви
- бьхур
- бьһарәт
- горигәһ
- дара дарщеwийе
- дарчин
- дәһәк
- дийарийа бәрвадайине
- дийарийа жорбьльндкьрьне
- дийарийа нани
- дийарийа паqьжбуне
- дийарийа сәрдакьрьна
- дийарийа т'әвайишәwате
- дийарийа һәләqәтийе
- дийарийа һ'әжандьне
- ефод
- Әдом, әдоми
- әмори
- әнаqи
- зьмьр
- Исраел
- ибрани
- йаспис
- Кәнан
- Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине)
- карбункул
- кәнани
- к'аһин
- к'әфил
- к'оти (к'отибун)
- к'ьрк'ут
- Моwаб, моwаби
- мьлйак'әт
- Нәщәф
- нане Хwәдер'а дайи
- нәдьр
- оникс
- пәйман
- п'ехәмбәр
- р'әхтсинг
- р'ожа шәмийе
- Сьндоqа Пәймане йан Сьндоqа Шә'дәтийе
- сала р'аwастийе
- сала һ'әфта
- сардийон
- сәрәкк'аһин
- топаз
- фьльстин
- Хӧдан
- херуб
- һеланед жорьн
- һусоп
- шәмдан
- Щәжьна Бор'ийа
- Щәжьна Дәрбазбуне
- Щәжьна Нане Шкәва
- Щәжьна Р'ожа К'әwандьне
- Щәжьна Һ'әфтийа
- Щәжьна Һ'олькчекьрьне
- qар'итк
- qотьк
- qьрqе Мьсьре