Author: Институт перевода Библии
Date: 2019-01-10T07:12:59.059400+00:00

Кӧрманщи

Кӧрманщи

1. Пенщ К’ьтебед Муса
2. Дәстпебун
3. Фәрһәнгок

Пәймана Кәвьн

Пенщ К’ьтебед Муса

Пенщ к’ьтебед Муса (Т’аwрәт)

Дәстпебун, Дәрк’әтьн, Qануна К’аһинтийе, Жьмар, Qануна Дӧщари.

Института wәлгәр’андьна К’ьтеба Пироз

Москва

2010

Пенщ к’ьтебед Муса Дәстпебун, Дәрк’әтьн, Qануна К’аһинтийе, Жьмар, Qануна Дӧщари

Бона wәлгәр’андьна к’ӧрдийа кӧрманщи

Бь ве навнише бьньвисьн бьшиньн:

ibt_inform@.ibt.org.ru

© Horace Knowles © The British&Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-157-6

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Пешготьна һәр пенщ к'ьтебед Муса

Хwәндәванед дәлал! Щара ә'wльн ә кӧ әв һәр пенщ к'ьтебед Муса дәсте wәда йә, к'ижан кӧ дьк'әвьнә нава п'аред Библийайе. Әв к'ьтеб бь зараве кӧрманщийа к'ӧрди һатийә wәлгәр'андьне. Библийа к'ьтеба к'ьтеба йә, к'ьтеба һәрә һежа йә у гәләк те хwәндьне. Щьһу, мӧсӧлман у мәсиһи ван һәр пенщ к'ьтебед Муса qәбул дькьн чаwа к'ьтебед пироз.

Һәр мәрьве ль сәр т'опа дьнийайе, к'ижан qӧлбида кӧ дьминә, чь мьләти йан хwәйе чь һ'әбандьне бә, wи дьк'әвә кӧ ве к'ьтебе бь зьмане хwә бьхунә. Библийа щаба wан пьрса дьдә, к'ижана кӧ т'ьме сәре щьмә'те ешандьнә, мәсәлә: әм жь кӧ бунә, әм чьма дьжин, чьма дьнйайеда һаqас хьраби һәйә, пәй мьрьнер'а чь те сәре мерьв.

Библийа т'әвайийа хwәва шест шәш к'ьтеб ьн, к'ижан кӧ бь дәсте гәлә ньвиск'ара навбәра гәләк салада һатьнә ньвисаре. Әв к'ьтебана дәрһәqа сәрһатийед жь дәстпебуна дьнйайеда гьрти һ'әта qӧрна йәкейә пәй буйина Исар'а дьбежә. Библийа ль сәр дӧ п'ара п'арәвәдьбә. Пәймана Ну, к'ижан кӧ дәрһәqа буйин, кьред Иса у пәйчуйед wи, ӧса жи дәрһәqа пешдачуйина щьвина ә'wльн бәрбьч'әв дькә.

Пәймана Кәвьн нав хwәда дьтә'мьлинә һәр пенщ к'ьтебед Муса, ӧса жи к'ьтебед п'ехәмбәра у һьлбәста. Һәр пенщ к'ьтебед Муса нә т'әне йед ә'wльн ьн, ле ӧса жи йед ә'саси нә, бона т'әмамийа К'ьтеба Пироз. Әw бона пешдаһатьна дьне, инсен, пешдаһатьна гӧнаһ, һәләqәтийа Хwәде у инсен дьбежә.

Һәр пенщ к'ьтебед Муса жь текьста ибранийә кәвьн, аwа готи жь текьста Масорети бь зьмане к'ӧрди һатийә wәлгәр'андьне. Щи-щийа тьште жь текьсте дурк'әти шьровәкьрьнеда те ә'йанкьрьне. Хьлазийа к'ьтебе: фәрһәнгок у хәритә һәйә.

Института wәлгәр'андьна библийайе р'азибуна хwә дьдә: wәлгәр'а, сәрр'асткьра ӧса жи һ'әмуйед кӧ т'әви к'аре һазьркьрьн у хәбата чапкьрьна һәр пенщ к'ьтеба бунә.

Института wәлгәр'андьна К'ьтеба Пироз, Москва

Дәстпебун

Дәстпебун

Пешготьн

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44
- 45
- 46
- 47
- 48
- 49
- 50

Пәймана Кәвьн, к'ьтеба Дәстпебунеда дәстпедькә. Әва к'ьтеба пешьн ә, жь һәр пенщ к'ьтебед Муса, (бь ибрани ‹Тораһ› те готьне, аwа готи ‹Ширәт› йан ‹Qанун›). Наве к'ьтеба Дәстпебуне бь ибрани ‹Берешит› ә, аwа готи ‹Дәстпебун›, йан ‹Серида›, ле бь йунани ‹Генесис› ә, ‹Пешдаһатьн› йан ‹Чебун›. Ве к'ьтебеда бона пешдаһатьна т'опа дьне, ә'рде, мерьв у щьмә'та Исраел те готьне. Ве к'ьтеба Дәстпебунеда, Хwәде йә сәре сәра. Дәстпебуна к'ьтебеда сәре 1-11-а бона wе йәке те готьне, wәки чаwа бь хәбәра Хwәде т'әмамийа дьнйайе те ә'фьрандьне. Мәзьнайийа Хwәде нә т'әне веда йә, ле Хwәде wан мәрьвед хwәйә хӧльqанди жи пәй wе йәкер'а наһелә, гава әw дури Хwәде дьк'әвьн, гӧнә дькьн, Хwәде диса бона wан хәм дькә. Т'әмамийа сәрһатийа дьнйайейә майинә ве к'ьтебеда әw һәләqәти йә, йа кӧ нава Хwәде у мәрьвайеда дьqәwьмә. Пәйр'а жь сәре 12-50-и бона wан мәрьва дьбежә, к'ижана кӧ Хwәде бона хwә дьбьжерә, wәки зӧр'әтед wан бьбьнә щьмә'та wи. Ль нава сәрһатийа Бьраһим, Исһаq, Аqуб у һәр донздәһ кӧр'ед Аqубда, Хwәде wанр'а соз дьдә, wәки зӧр'әтед wане бе һ'әсаб бьн у ль ә'рде wар бьн, к'ижанар'а кӧ Хwәде соз да. Пе wан һ'әму мьләте бенә бьмбарәккьрьне. Р'астә, әw нә мәрьвнә к'амьл бунә, әм Дәстпебунеда бона кемасийед wан у кьрьнед wанә нә qәнщ дьхуньн. Ле диса Хwәде гази wан дькьр кӧ гӧһдарийа wи бькьн. Нәхш у стила к'ьтеба Дәстпебуне щур'ә-щур'ә йә, һәw дьньһер'и дәнг-бә'се бона шайе йә, һәw дьньһер'и сәрһатийа сахләмә ль бәр гӧһ ә, һәw дьньһер'и ньшкева р'әqәма мьләт у qәбила те навкьрьне, йан жи дӧа бь форма һьлбәсте те готьне. Әв йәк бона мә тьһәрәки йә, wәки т'әмамийа тек'сте бь листька готьнава дагьрти йә. Мәсәлә, хӧльqандьна мер (бь ибрани Адам), Хwәде әw жь ахе (бь ибрани адама, 2:7) хӧльqанд. Алийе дьнва жи мерьв гәрәке әв ә'рд бещәр кьра (2:5; 3:23), алики дьнва жи р'ожәке әw диса гәрәке вәгәр'ә дь wе хwәлийе (3:19). Әв йәка листька готьна йә у әв йәк нә т'әне сәрһатийа дьхәмьлинә, ле ӧса жи алик'арийе дьдә кӧ баш бе фә'мкьрьне, кӧ хӧдане сәрһатийе чь дьхwазә мәр'а бежә. Гәлә щара листька готьна, мә'нийа пешдаһатьна нава шьровәдькә, йан жи наве щи-wара дьдә к'ьфше. Мәсәлә, наве Бабилоне (бь ибрани Бабел) ә, әw фела балал (т'әвиһәвкьрьн) шьровәдькә, «Чьмки ль wьр Хӧдан зьманед һ'әму дьнйайе т'әвиһәв кьрьн у жь wьр Хӧдан әw ль сәр т'әмамийа дьнйайе бәла кьрьн» (11:9). Ле һ'әйф, wәки ль нава wәлгәр'андьнеда, листька готьна, т'ам найе wәлгәр'андьне. Ве wәлгәр'андьнеда, шьровәкьрьн, жь тьштед буйийә һәрә бәрбьч'ә'в нишан дькьн.

1

Сәрһатийа дәстпебуна ә'рд у ә'змен

1^1Дәстпебунеда Хwәде ә'рд у ә'зман ә'фьрандьн+. 2Ә'рди бещур'ә у вьки-вала бу, тә'ристанийе ль сәр р'уйе ава бебьни гьртьбу у Р'ӧһ'е[*] Хwәде ль сәр р'уйе аве дьгәр'ийа. 3Һьнге Хwәде гот: «Бьра бьбә р'онайи». У бу р'онайи. 4Хwәде дина хwә дайе кӧ р'онайи qәнщ ә, Хwәде р'онайи жь тә'ристанийе qәтанд. 5У Хwәде наве р'онайе дани Р'ож, наве тә'ристанийе жи Шәв. У бу евар у сьбәһ, бу р'ожа ә'wльн.

6Һьнге Хwәде гот: «Бьра навбәра аведа синоре qәдимийе пешда бе у бьра навбьр'ийе бьде, аве жь аве бьqәтинә». 7У Хwәде синоре qәдимийе чекьр у ава ль бьн синоре qәдимийеда у ава ль сәр синоре qәдимийе жь һәв qәтандьн. У ӧса жи бу. 8У Хwәде наве синоре qәдимийе дани Ә'зман. У бу евар у сьбәһ, бу р'ожа дӧда.

9Һьнге Хwәде гот: «Бьра авед бьн ә'зменда щики гол бьн, зьһайи к'ьфш бә». У ӧса жи бу. 10Хwәде наве зьһайе дани Ә'рд у наве ава голбуйи жи дани Бә'р. У Хwәде дина хwә дайе кӧ qәнщ ә. 11Һьнге Хwәде гот: «Бьра Ә'рд шинайийе, п'ьнщар'а кӧ т'охьме хwә бьдә у дара хwәйибәрә кӧ мина щур'е хwә бәр бьдә, т'охьме wе жи нава wеда бә, ль сәр ә'рде бьгьһинә». У ӧса жи бу. 12Ә'рде шинайи, п'ьнщар'а кӧ мина щур'е хwә т'охьм бьдә у дара хwәйибәрә кӧ т'охьме мина щур'е wе навда бә дәрхьстьн. У Хwәде дина хwә дайе кӧ qәнщ ә. 13У бу евар у сьбәһ, бу р'ожа сьсийа.

14Һьнге Хwәде гот: «Бьра синоре qәдимийа ә'зменда р'онайидар дәрен, wәки р'оже жь шәве бьqәтиньн у wә'да, р'ож у сала нишан кьн 15у бьра әвана синоре qәдимийа ә'зменда р'онайидар бьн, wәки ә'рде р'онайи кьн». У ӧса жи бу. 16Хwәде дӧ р'онайидаред мәзьн чекьрьн: Р'онайа мәзьн wәки сәрwерийе ль р'оже бькә, р'онайа бьч'ук wәки сәрwерийе ль шәве бькә у ӧса жи стәйрк чекьрьн. 17Хwәде әвана ль синоре qәдимийа ә'зменда данин, кӧ р'онайе бьдьнә ә'рде, 18сәрwерийе ль р'оже у шәве бькьн, р'онайе жь тә'рийе бьqәтиньн. У Хwәде дина хwә дайе кӧ qәнщ ә. 19У бу евар у сьбәһ, бу р'ожа чара.

20Һьнге Хwәде гот: «Бьра ав һ'әйwанед бинбәрва бьк'ьмк'ьмә у тәйрәдә жи ль сәр ә'рде у синоре qәдимийа ә'зменда бьфьр'ьн». 21У Хwәде һ'утед мәзьн хӧльqандьн у һәр һ'әйwанед бинбәрә кӧ аведа дьшулькьн, кӧ ав жь щур'ед wанда к'ьм-к'ьми, ӧса жи тәйрәдед хwәйип'әр'ә бь щур'ед wанда. У Хwәде дина хwә дайе кӧ qәнщ ә. 22Хwәде дӧа ль wан кьр у гот: «Шин бьн у ль һәв зедә бьн, авед бә'ра т'ьжи кьн, тәйрәдә жи ль сәр ә'рде зедә бьн». 23У бу евар у сьбәһ, бу р'ожа пенща.

24Һьнге Хwәде гот: «Бьра ә'рд һ'әйwанед бинбәр щур'ед wанда, һ'әйwанед к'әди, шульки у тәрәwьлед ә'рде щур'ед wанда пешда бинә». У ӧса жи бу. 25У Хwәде тәрәwьлед ә'рде щур'ед wанда, һ'әйwанед к'әдийә щур'ед wанда, ӧса жи һ'әму щур'ә шулькийед ль сәр ә'рде щур'ед wанда чекьрьн. У Хwәде дина хwә дайе кӧ qәнщ ә.

Хӧльqандьна мер

26Хwәде гот: «Әм мәри дьлqе хwәда у мина хwә бьхӧльqиньн, wәки һ'ӧкӧми ль сәр мә'сийед бә'ре, тәйрәдед ә'змен, һ'әйwанед к'әди у т'әмамийа ә'рде, ӧса жи һ'әму щур'ә шулькийед ль сәр ә'рде бькә».

27Хwәде мәри дьлqе хwәда хӧльqанд,
дьлqе Хwәдеда әw хӧльqанд,
qьсьме нер у ме хӧльqандьн+.

28Хwәде дӧа ль wан кьр у Хwәде wанр'а гот: «Шин бьн у ль һәв зедә бьн, ә'рде т'ьжи кьн у хwәйитийе ле бькьн, һ'ӧкӧми ль сәр мә'сийед бә'ре, тәйрәдед ә'змен у һ'әму һ'әйwанед ль сәр ә'рдейә кӧ дьһ'әжьн бькьн». 29Хwәде гот: «Ва йә әз һ'әму п'ьнщар'ед ль сәр ә'рдейә т'охьмед wанва дьдьмә wә у һәр дара хwәйибәрә кӧ т'охьме wе нава wеда йә, wәр'а wе бьбә хӧрәк». 30Ле бона һ'әму тәрәwьлед ә'рде, һ'әму тәйрәдед ә'змен у һ'әму һ'әйwанед бинбәрә кӧ ль сәр ә'рде дьшулькьн, гиһайе шин бьбә хӧрәк. У ӧса жи бу. 31Хwәде дина хwә да һ'әму кьрьна хwә кӧ ва йе әw гәләки qәнщ бун. У бу евар у сьбәһ, бу р'ожа шәша.

2

2^1Ә'рд у ә'зман т'әмамийа нәхшед хwәва ль сәр һәвда һатьн. 2У Хwәде бәри р'ожа һ'әфта шьхӧлед хwә хьлаз кьрьн у р'ожа һ'әфта жь wан һ'әму шьхӧлед хwәйә кьри р'ьһ'әт бу. 3У Хwәде дӧа р'ожа һ'әфта кьр у әw пироз кьр, чьмки wе р'ожеда Хwәде жь wан һ'әму кьрьнед хwә, к'ижан кӧ ә'фьрандьбун у кьрьбун р'ьһ'әт бу.

4Әвә сәрһатийа пешда һатьна ә'рд у ә'змен гава һатьнә ә'фьрандьне.

Сәрһатийа бахче Едене

Wе р'оже гава кӧ Хӧдан Хwәде ә'рд у ә'зман чекьрьн, 5т'ӧ к'оләкә чоле һе т'ӧнәбуйә, т'ӧ гиһаки чоле һе шин нәбуйә, чьмки Хӧдан Хwәде һәла һе баран ль сәр ә'рдеда нәбарандьбуйә у мәри жи т'ӧнәбуйә кӧ ә'рде бещәр кә, 6һьнге һӧлм-гӧлм жь ә'рде дәрк'әтийә т'әмамийа р'уйе ә'рде шьл кьрийә. 7Хӧдан Хwәде жь аха ә'рде qальбе мер чекьр, бина жийине һӧлми поза кьр у мер бу бинбәрәки сах+.

8Хӧдан Хwәде ль алийе р'оһьлате Еденеда бахчәк дач'ьканд у мере кӧ чекьрьбу дани ль wьр. 9Хӧдан Хwәде жь ә'рде һәр дар шин кьрьн, дитьнер'а һ'әwаск'ар у хwарьнер'а хwәш, нава бахчәда жи дара жийине, ӧса жи дара qәнщи у хьраби наскьрьне+.

10У бона авдана бахчә, жь Едене ч'әмәк дәрдьк'әт у паше бәлайи чар ч'ә'ва дьбә. 11Наве ч'әме ә'wльн Пишон ә, әва т'әмамийа ә'рде Һ'аwилайева дьк'ьшә, wьр кӧ зер'е wе һәйә+. 12Зер'е wи ә'рди жи сафи йә, бьдолах у кәвьред qимәтә оникс һәнә. 13Наве ч'әме дӧда Гиһ'он ә, әва т'әмамийа ә'рде К'ушева дьк'ьшә. 14Наве ч'әме сьсийа Дищлә[*] йә, әва р'оһьлата Ашурйайева дьк'ьшә у наве ч'әме чара жи Фьрат ә+.

15Хӧдан Хwәде әw мер һьлда дани бахче Едене, wәки wе бещәр кә у хwәйитийе ле бькә. 16У Хӧдан Хwәде т'әми да мер у готе: «Жь һәр даред бахчәда, дьле тә дьк'ьшинә к'ижане бьхwә, 17ле жь дара qәнщи у хьраби наскьрьне нәхwә, чьмки wе р'ожа гава тӧ жь wе бьхwи, те ә'сә бьмьри».

18Хӧдан Хwәде гот: «Нә баш ә кӧ мер т'әне бьминә, к'омәкдарәк кӧ лайиqи wи бә чекьм». 19Һьнге Хӧдан Хwәде һ'әму тәрәwьлед чоле у һ'әму тәйрәдед ә'змен жь ахе чекьрьн у анинә щәм мер, wәки бьбинә к'а әwе чь нави ль wан кә у мер чь нав дани ль сәр һ'әйwане бинбәр, әw жи бу наве wан. 20Мер нав ль һ'әму һ'әйwанед к'әди, тәйрәдед ә'змен у тәрәwьлед чоле кьрьн, ле мерр'а к'омәкдарәк кӧ лайиqи wи буйа дәст нәк'әт. 21Һьнге Хӧдан Хwәде хәwәкә к'ур кьрә ч'ә'ве мер, гава әw хәwр'а чу, Хӧдан п'арханәкә wи һьлда у дәwсе гошт т'ьжи кьр+. 22У Хӧдан Хwәде жь wе п'архана кӧ жь мер һьлдабу к'ӧлфәтәк чекьр, ани щәм мер. 23Һьнге мер гот: «Ньһа әва һәстуйе жь һәстуйе мьн ә у гоште жь гоште мьн ә, әвайе жьн[*] бе готьне, чьмки жь мер һатә һьлдане». 24Ләма мере де у баве хwә бьһелә, хwә ль жьна хwә бьгьрә у бьбьнә бәдәнәк+. 25Мер у жьна хwәва һәр дӧ жи тә'зи бун у шәрм нәдькьрьн.

3

Мәрьв жь гӧр'а Хwәде дәрте

3^1Жь нава wан һ'әму тәрәwьлед чолейә кӧ Хӧдан Хwәде ә'фьрандьбун, йе һәри һ'ьләк'ар мә'р[*] бу. Әwи готә жьне: «Р'асти Хwәде готийә wәки жь һ'әму даред бахчә гәрәке нәхwьн?»+
2К'ӧлфәте готә мә'р: «Жь бәред даред бахчә әм дькарьн бьхwьн. 3Ле жь бәре wе дара кӧ нава бахчәда йә, Хwәде гот нәхwьн у дәст нәдьне, wәки һун нәмьрьн»+. 4Мә'р готә к'ӧлфәте: «На, һун т'ӧ щар намьрьн, 5ле Хwәде занә, wе р'ожа гава һун жь wе бьхwьн, ч'ә'вед wәйе вәбьн у бьбьнә мина Хwәде, qәнщи у хьрабийе жь һәв дәрхьн». 6У к'ӧлфәте дина хwә дайе wәки бәре даре баш бу бона хwарьне, бәрбьч'ә'вә һ'әwаск'ар у дьлһавьжи бу бона занәбуне, дәст авитә бәре wе хwар у да мере т'әви хwә, әwи жи хwар+. 7Һьнге ч'ә'вед wан вәбун, хwә дәрхьстьн кӧ әwә тә'зи нә, бәлгед һежире дьрутьн у пе хwә сьт'ар кьрьн.

8Һенькайа р'ожеда, гава wан дәнге Хӧдан Хwәде бахчәда кӧ дьгәр'ийа бьһистьн, мер у жьнева хwә жь бәр ч'ә'ве Хӧдан Хwәде, нава даред бахчәда вәшартьн. 9Хӧдан Хwәде дәнг да мер у гот: «Тӧ к'ӧ йи?» 10Әwи гот: «Мьн дәнге тә бахчәда бьһист тьрсийам у хwә вәшарт, чьмки әз тә'зи бум». 11Һьнге Хwәде готе: «К'е дәрһәqа тә'зибуна тәда тәр'а гот? Гәло тә жь wе даре хwар, йа кӧ мьн т'әми дабу тә кӧ нәхwи?» 12Мер гот: «Әw жьна кӧ тә да мьн, әwе жь wе даре да мьн, мьн жи хwар». 13Хӧдан Хwәде готә к'ӧлфәте: «Тә чьма әв йәк кьрийә?» К'ӧлфәте гот: «Мә'р әз хапандьм у мьн хwар».

14Һьнге Хӧдан Хwәде готә мә'р:

«Бона ве кьрьна кӧ тә кьр,
жь нава һ'әму һ'әйwанед к'әди
у һ'әму тәрәwьлед чоле
ньфьр' ль сәр тә бә,
ль сәр зьке хwә бьк'ьши
у т'әмамийа ә'мьре хwәда
хӧре тә ах-хwәли бә.
15Әзе нава тә у к'ӧлфәте,
нава зӧр'әта тә у зӧр'әта wеда
дьжмьнатийе дайньм,
әwе[*] сәре тә бьһ'ьнщьр'инә
у те жи пә'нийа wе бьгәзи»+.

16К'ӧлфәтер'а жи гот:

«Әзе еша һ'әмләбуна тә
гәләки ль тә зедә кьм,
бь еше зар'а бини,
ч'ә'ве тә ль дәсте мере тә бә
у әw жи һ'ӧкӧме ль сәр тә бькә»+.

17Паше Хwәде готә мер:

«Тә кӧ гӧр'а жьна хwә кьр,
жь wе дара кӧ мьн т'әми дабу,
кӧ тә нәхwи, хwар,
р'уйе тәда ньфьр' ль ә'рде бьqәбьлә,
т'әмамийа р'ожед ә'мьре хwәда
бь тә'ли-тәнгийе нане хwә бьхwи».
18Ә'рд жи тәр'а стьрийа
у дьр'ийа бьгьһинә
у п'ьнщар'а чоле бьхwи,
19бь худана ә'нийа хwә
нане хwә бьхwи,
һ'әта кӧ тӧ вәгәр'и ль wи ә'рди
жь к'ӧ һати һьлдане,
чьмки тӧ ах и
у те диса бьби ах+.

20Мер, аwа готи Адәм[*], наве жьна хwә дани Һеwа[*], чьмки әwа бу дийа һ'әму бинбәри. 21У Хӧдан Хwәде Адәм у жьнер'а к'ьнщед ч'әрмин чекьрьн у ль wан кьрьн. 22Һьнге Хӧдан Хwәде гот: «Ва йә, мәрьв бу мина жь мә йәки, qәнщи у хьрабийе жь һәв дәрдьхә. Ле ньһа нәбә кӧ әw дәсте хwә дьрежи дара жийине кә жи у һ'әта-һ'әтайе бьжи»+. 23Пәй ве йәкер'а Хӧдан Хwәде әw жь бахче Едене дәрхьст, wәки wи ә'рди бещәр кә, жь к'ижани кӧ һатьбу һьлдане. 24Бәри мәрьв да дәрхьст у жь алийе р'оһьлата бахче Еденева, херуб у шуре агьрийи кӧ һәр алийава дьвьр'вьр'и данин, wәки р'ийа дара жийине хwәй кьн.

4

Һабил у Qайин

4^1Пәй ве йәкер'а мәрьв незики жьна хwә Һеwайе бу, әw һ'әмлә дәрк'әт у Qайин[*] жер'а бу, һьнге wе гот: «Мьн мәри жь Хӧдан станд». 2Паше бьре wи Һабил бу. Һабил бу шьване пез, ле Qайин хwә дабу ә'рдбещәркьрьне. 3У хеләке шунда, Qайин жь бәред ә'рде Хӧданр'а һ'әди ани. 4Һабил хwәха жи чәнд һ'әб жь ньхӧрийед кәрийе пәзе хwә, бәзед wанва һ'әди анин. Хӧдан бәре хwә да Һабил у һ'әдийа wи, 5ле дина хwә нәда Qайин у һ'әдийа wи. Qайин гәләки һерс к'әт у мьр'узе хwә кьр. 6Һьнге Хӧдан Qайинр'а гот: «Тӧ чьма һерс к'әтийи? У тә чьма сәре хwә бәржер кьрийә? 7Һәгәр тӧ р'астийе бьки, гәло те сәре хwә бьльнд нәки? Ле wәки тӧ р'астийе нәки ва йә гӧнә ль бәр дери к'әтийә у хwәха жи һ'әйра тәда йә, ле бькә кӧ тӧ һ'ӧкӧми ль сәр бьки»+.

Гӧне меркӧштьнейи ә'wльн

8Пәй ве йәкер'а Qайин бьре хwә Һабилр'а гот: «Әм һәр'ьнә к'әwшен»[*] у гава әw гьһиштьнә к'әwшен, Qайин р'абу гьһиштә бьре хwә Һабил у әw кӧшт. 9Һьнге Хӧдан жь Qайин пьрси гот: «К'ане йә бьре тә Һабил?» Әwи гот: «Әз ньзаньм, чьма әз нобәдаре бьре хwә мә?» 10Хӧдан готе: «Тә чь кьрийә? Дәнге хуна бьре тә жь ә'рде шькийате хwә ль мьн дькә». 11Ньһа ньфьр' жь wи ә'рди ль тә бә, к'ижани кӧ дәве хwә вәкьр хуна бьре тә жь дәсте тә фьр' кьр. 12Гава тӧ ә'рде бещәр ки, әw иро шунда иди к'аре нәдә тә, тӧ ль сәр ә'рде р'ьһ'әтийе нәбини у дәро-дәр би. 13Һьнге Qайин готә Хӧдан: «Әв щәзайе мьн жь qәwата мьн дәр ә. 14Аwа иро кӧ тӧ жь р'уйе ә'рде бәри мьн дьди, әзе хwә жь тә вәшерьм кӧ р'уйе тә нәбиньм у ль сәр ә'рде жи кӧ зерийайи у дәро-дәр бьм, һьнге к'е кӧ мьн бьбинә wе мьн бькӧжә». 15Хӧдан готе: «К'е кӧ Qайин бькӧжә һ'әфт qәт һ'әйф же бе һьлдане». У Хӧдан нишанәк Qайинва дани, wәки к'и кӧ р'асти wи бе, wи нәкӧжә+.

Р'ьк'ьнйата Qайин

16Qайин жь бәр ч'ә'ве Хӧдан р'абу чу wәлате Ноде[*], ль алийе р'оһьлата Едене у ль wьр р'ьк'ьне хwә авите у ль wьр ма.

17Пәй ве йәкер'а Qайин незики жьна хwә бу у әw һ'әмлә дәрк'әт, Һәнох жер'а бу. Һьнге әwи бажарәк че дькьр у наве кӧр'е хwә Һәнох дани ль сәр бажер. 18Паше Һәнохр'а Ирад бу, Ирадр'а Мьһ'уйаел бу, Мьһ'уйаелр'а Мьтушайел бу, Мьтушайелр'а жи Ламәх бу. 19Ламәх дӧ жьн стандьн, наве йәке Ә'даһ бу у наве йа дьн жи Силаһ бу. 20Ә'даһе Йавал ани. Әва баве wан бу, йед конада дьман у шьван-гаванти дькьрьн. 21Наве бьре wи Йувал бу. Әва жи баве wан һ'әмуйа бу, йед кӧ чәнг у бьлуре дьхьстьн. 22Силаһе жи Тувал-Qайин ани, әва һ'әдаде һәр щур'ә һащәтед сьфьр у һ'әсьн бу. Хушка Тувал-Qайин жи Наһама бу.

23Ламәх жьнед хwәр'а гот:

«Ә'даһ у Силаһ бьбьһен дәнге мьн!

Жьнед Ламәх гӧһед хwә бьдьнә ве готьна мьн.

Мәрьвәки әз бьриндар кьрьм, мьн лехьст кӧшт,
бона ледана щаһьләки мьн һ'әйф һьлда.

24Һәгәр һ'әйфа Qайин һ'әфт qәт бе һьлдане,
һ'әйфа Ламәх һ'әфте һ'әфт щара wе бе һьлдане».

Буйина Сет' у Әнош

25Адәм диса незики жьна хwә бу, әwе кӧр'әк ани у наве wи дани Сет'[*]. Чьмки әwе гот: «Хwәде дәwса Һабил кӧ Qайин кӧшт, зӧр'әтәкә дьн да мьн». 26Сет'р'а жи кӧр'әк бу у наве wи дани Әнош. Һьнгеда дәстпебу кӧ гази наве Хӧдан кьн.

5

Р'әqәма р'ьк'ьнйата Адәм

5^1Әв ә р'әqәма р'ьк'ьнйата Адәм, wе р'ожә гава Хwәде мәри хӧльqанд, дьлqе Хwәдеда әw чекьр, 2әw qьсьме мер у жьнеда хӧльqандьн у дӧа ль wан кьр, р'ожа хӧльqандьна wанда наве wан дани Мәри+. 3Гава Адәм бу сәд си сали, кӧр'әки дьлqе wида у мина wи жер'а бу әwи наве wи дани Сет'+. 4Пәй буйина Сет'р'а, Адәм һ'әйсьд сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 5У т'әмамийа р'ожед ә'мьре хwәда, Адәм нәсьд си сали ә'мьр кьр у мьр.

6Сет' жи кӧ бу сәд пенщ сали, Әнош жер'а бу. 7Пәй буйина Әношр'а, Сет' һ'әйсьд һ'әфт сали ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 8У т'әмамийа р'ожед хwәда Сет' нәсьд донздәһ сали ә'мьр кьр у мьр.

9Гава Әнош бу нод сали, Qенан жер'а бу. 10Пәй буйина Qенанр'а, Әнош һ'әйсьд панздәһ сали ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 11У т'әмамийа р'ожед хwәда Әнош нәсьд пенщ сали ә'мьр кьр у мьр.

12Гава Qенан бу һ'әфте сали, Маһалалел жер'а бу. 13Пәй буйина Маһалалелр'а Qенан һ'әйсьд чьл сали ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 14У т'әмамийа р'ожед хwәда Qенан нәсьд дәһә сали ә'мьр кьр у мьр.

15Гава Маһалалел бу шест пенщ сали, Йаред жер'а бу. 16Пәй буйина Йаредр'а Маһалалел һ'әйсьд си сали ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 17У т'әмамийа р'ожед хwәда Маһалалел һ'әйсьд нод пенщ сали ә'мьр кьр у мьр.

18Гава Йаред бу сәд шест дӧ сали, Һәнох жер'а бу. 19Пәй буйина Һәнохр'а Йаред һ'әйсьд сали ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 20У т'әмамийа р'ожед хwәда Йаред нәсьд шест дӧ сали ә'мьр кьр у мьр.

21Гава Һәнох бу шест пенщ сали, Мәтушәла жер'а бу. 22Пәй буйина Мәтушәлар'а Һәнох сесьд сали р'ийа Хwәдеда дьчу у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 23У т'әмамийа р'ожед хwәда Һәнох сесьд шест пенщ сали ә'мьр кьр. 24Һәнох р'ийа Хwәдеда дьчу у ньшкева бу qати, чьмки Хwәде әw һьлдабу+.

25Гава Мәтушәла бу сәд һ'әйште һ'әфт сали, Ламәх жер'а бу. 26Пәй буйина Ламәхр'а, Мәтушәла һ'әфсьд һ'әйште дӧ сали ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 27У т'әмамийа р'ожед хwәда Мәтушәла нәсьд шест нәһә сали ә'мьр кьр у мьр.

28Гава Ламәх бу сәд һ'әйште дӧ сали, кӧр'әк жер'а бу, 29әwи наве wи дани Нӧһ[*] у гот: «Әве мә жь кьред мә у жь щәфед мәйә гьран ль сәр ви ә'рди р'ьһ'әт кә, к'ижан кӧ Хӧдан ньфьр' ле кьрьбу»+. 30Пәй буйина Нӧһр'а, Ламәх пенсьд нод пенщ сали ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун. 31У т'әмамийа р'ожед хwәда Ламәх һ'әфсьд һ'әфте һ'әфт сали ә'мьр кьр у мьр.

32Гава Нӧһ бу пенсьд сали, Нӧһр'а Сам, Һам у Йәфәт бун.

6

Нәһәqийа зар'ед Хwәде у qизед мәрьвайе

6^1Гава дәстпебу мәрьв ль сәр дьне зедә бун у qиз wанр'а бун, 2зар'ед[*] Хwәде дитьн кӧ qизед мәрьвайе бәдәw ьн, жь wан к'е к'ижан бәгәм дькьр хwәр'а жьн дьстандьн+. 3Һьнге Хӧдан гот: «Гәрәке р'ӧһ'е мьн һ'әта-һ'әтайе ль сәр мерьв нәминә, чьмки әw хун у гошт ә, ле р'оже ә'мьре wан сәд бист сал бьн»+. 4Wе һьнге ль сәр ә'рде ә'савә һәбун, ӧса жи wи чахи гава зар'ед Хwәде дәст давитьнә qизед мәрьвайе, әwана wанр'а зар' данин. Әвана әw мерхас бун, кӧ бәреда бь нав у дәнг бун+.

Сәрһатийа Нӧһ

5Хӧдан дит кӧ хьрабийа мәрьва ль сәр ә'рде зедә дьбә у нет у фькьред дьле wан жи һәр р'ож хьраби йә+. 6Һьнге Хӧдан бәр хwә к'әт кӧ ль сәр ә'рде мәри хӧльqандийә у гәләки дьлтәнг бу+. 7У Хӧдан гот: «Әз жь сәр р'уйе ә'рде мәрьвед кӧ мьн хӧльqандьнә бьдьмә һьлдане, жь мәрьвада гьрти һ'әта һ'әйwен, жь шулькийа һ'әта тәйрәдед ә'змен, чьмки әз п'ошман ьм ль хӧльqандьна wан». 8Ле Нӧһ бәр ч'ә'ве Хӧдан к'әрәм дит.

9Әв ә сәрһатийа р'ьк'ьнйата Нӧһ. Нӧһ нава мәрьвед wи зәманида мәрьвәки р'аст у к'амьл бу. Нӧһ р'ийа Хwәдеда дьчу+. 10Нӧһр'а се кӧр' бун Сам, Һам, Йәфәт.

11Ә'рд ль бәр ч'ә'ве Хwәде һ'әр'ьми wеран бьбу у хьрабийава ә'рд т'ьжи бьбу. 12Хwәде дина хwә да дьнйайе, кӧ ва йә әw һ'әр'ьмийә wеран буйә, чьмки һәр бәдәнәкә ль сәр дьне р'ийа хwә һ'әр'ьмандийә. 13Һьнге Хwәде готә Нӧһ: «Qьр'а һ'әмуйед хwәйибәдән һатийә ль бәр ч'ә'ве мьн, чьмки р'уйе ванда ә'рд хьрабийава т'ьжи буйә у ва әзе wан т'әви ә'рде wеран кьм».

Т'әмийа Хwәде

14Ле тӧ хwәр'а жь даре гофер[*] гәмике чекә, һьндӧр'е гәмийе бь гоза чеки у дәр у һьндӧр'ва тӧ wе qир ки. 15Тӧ гәрәке wе аһа чеки. Дьрежайа гәмийе сесьд зәнд, бәрайи пенщи зәнд у бьльндайи жи си зәнд бә. 16У жорва wәкә зәндәке к'ӧләке гәмийер'а чеки, дәре гәмийе жи к'еләкева вәки у qате жор жер у бьни чеки. 17Ва әзе ава тофане ль сәр дьне р'акьм, wәки һәр бәдәна кӧ бин ль бәр һәйә бьн п'әр'е ә'зменда qьр' бә у ль сәр р'уйе ә'рде жи чь кӧ һәйә ӧнда бә. 18Ле әзе пәймана хwә т'әви тә гьредьм, тӧ т'әви кӧр'ед хwә у т'әви жьна хwә у букед хwә бьк'әви гәмийе. 19Ӧса жи жь һәр бинбәри, жь һәр бәдәне щот-щот нер у ме бьки гәмийе, кӧ т'әви тә сах бьминьн. 20Жь һәр щур'ә тәйрәдә, жь һәр щур'ә һ'әйwан, жь һәр щур'ә шульки wе щот-щот бенә ль щәм тә кӧ сах бьминьн. 21Тӧ жи жь һ'әму хӧрәке кӧ те хwарьне т'әви хwә һьлди, ль щәм хwә бьди сәр һәв, кӧ бьбә хӧрәке тә у wан. 22У Нӧһ һәр тьшт кьр, Хwәде чаwа т'әми дабу wи, әwи ӧса жи кьр.

7

7^1Хӧдан готә Нӧһ: «Р'абә т'әви нәфәред хwә бьк'әвә гәмийе, чьмки нава мәрьвед ви зәманида мьн тӧ ль бәр хwә р'аст дити. 2Жь һәр һ'әйwанед һ'әлал һ'әфт щота нер у ме т'әви хwә һьлди, ле жь һ'әйwанед һ'әрам щот-щот һьлди нер у ме, 3жь тәйрәдед ә'змен жи һ'әфт щот нер у ме, wәки т'ур'а[*] wан ль сәр р'уйе ә'рде бе хwәйкьрьне. 4Чьмки һ'әфт р'ожа шунда, әзе чьл р'ожи у чьл шәви баране бьбариньм у һәр һәйинед кӧ мьн чекьрьнә жь р'уйе ә'рде бьдьмә һьлдане». 5У Нӧһ һәр тьшт кьр, Хӧдан чаwа т'әми дабу wи.

Тофан

6Һьнге Нӧһ шәсьд сали бу, гава ава тофане ль сәр ә'рде р'абу. 7У жь бәр ава тофане Нӧһ т'әви кӧр'ед хwә у т'әви жьна хwә у букед хwә к'әтә гәмийе. 8Ӧса жи жь һ'әйwанед һ'әлал у нә һ'әлал, жь тәйрәда у жь һәр шулькийед ль сәр ә'рде, 9щот-щот нер у ме һатьнә щәм Нӧһ к'әтьнә гәмийе, чаwа кӧ Хwәде т'әми Нӧһ кьрьбу. 10У һ'әфт р'ожа шунда ава тофане ль ә'рде р'абу.

11Шәсьд салийа ә'мьре Нӧһда, р'ожа һ'ьвдәһе мәһа дӧда, һәма wе р'ожеда һ'әму канийед тәвәкед бебьнийе дәр бун у к'ӧләкед ә'змана вәбун, 12чьл р'ожи у чьл шәви ль сәр ә'рде баран бари. 13Хут wе р'ожеда Нӧһ кӧр'ед хwәва Сам, Һам, Йәфәт у жьна Нӧһ һәр се букава т'әви wан к'әтьнә гәмийе. 14Әwана у һәр тәрәwьлед щур'ед хwәда, һәр һ'әйwанед к'әдийә щур'ед хwәда, һәр шулькийед ль сәр ә'рдейә щур'ед хwәда, һәр тәйрәдед щур'ед хwәда у һәр тәйрәдед хwәйибаск, 15жь һ'әму һ'әйwанед бинбәр щот-щот к'әтьнә гәмийе ль щәм Нӧһ. 16Әwед кӧ к'әтьнә гәмийе, йе нер у ме к'әтьне жь һәр бинбәри, чаwа кӧ Хwәде т'әми wи кьрьбу. У пәй wир'а Хӧдан дәри гьрт.

17Тофане ль сәр ә'рде чьл р'ожи к'ьшанд, ав qайим бу гәми бьльнд кьр у әw жь ә'рде qәтийа. 18Чьqас дьчу ав qайим дьбу, ль сәр ә'рде бьльнд бу у гәми ль сәр р'уйе аве к'әт. 19Ав ль сәр ә'рде ӧса гәләки бьльнд бу, wәки һ'әму ч'ийайед бьльндә бьн п'әр'е ә'зменда ньхамтьн. 20Ав жь панздәһ зәнда жортьр сәр wан к'әт у ч'ийа-бани һатьнә ньхамтьне. 21У һ'әмуйед хwәйибәдәнә кӧ ль сәр ә'рде дьльвийан, тәйрәдә бун, һ'әйwанед к'әди бун, тәрәwьл бун, һ'әму шулькийед ль сәр ә'рде кӧ дьшулькин, мәрьв жи пер'а qьр' бун чун. 22Йед ль сәр бәжейә кӧ бина жийине ль бәр һәбун, һ'әму жи хәньqин. 23У һәр һәйине ль р'убари ә'рде һатә һьлдане, жь мерьв һ'әта һ'әйwанед к'әди, жь шулькийа һ'әта тәйрәдед ә'змана, әвана жь ә'рде һатьнә һьлдане, т'әне Нӧһ ма у йед т'әви wи гәмийеда. 24Сәд пенщи р'ожи ль сәр ә'рде ав wе бьльндайийе ма.

8

Хьлазийа тофане

8^1Хwәде Нӧһ бир ани, ӧса жи һ'әму тәрәwьл у һ'әму һ'әйwанед т'әви wи гәмийеда, һьнге Хwәде бак[*] ль ә'рде р'акьр у ав сәкьни. 2Канийед тәвәкед бебьнийе у к'ӧләкед ә'змана һатьнә гьртьне у барана ә'змен һатә бьр'ине. 3Бәрә-бәрә ав жь ә'рде дьк'ьшийа, пәй сәд пенщи р'ожир'а ав кем бу. 4Р'ожа һ'ьвдәһе мәһа һ'әфта гәми ль сәр ч'ийайед Арарате р'уньшт+. 5Һ'әта мәһа дәһа чьqас дьчу ав кем дьбу у йәке мәһа дәһа сәред ч'ийа һатьнә к'ьфше.

6У чьл р'ожи шунда Нӧһ к'ӧләка гәмийа хwәйә чекьри вәкьр, 7у qар'qар' бәр'да, ле әw вьрда-wеда хwәр'а фьр'и һ'әта ава ль сәр ә'рде зьһа бу. 8Пәйр'а кәвотк жь щәм хwә бәр'да, кӧ бьбинә к'а ава ль р'уйе ә'рде кем буйә. 9Ле кәвотк щийе кӧ ньгед хwә ле данийа нәдит, бәр бь гәмийе ль сәр wида вәгәр'ийа, чьмки т'әмамийа р'уйе ә'рде һе ав бу, Нӧһ жи дәст авитә wе гьрт, ани щәм хwә кьрә гәмийе. 10Һ'әфт р'ожа жи сәбьр кьр, пәйр'а диса кәвотк жь гәмийе бәр'да. 11Бәре еваре кәвотк ль сәр wида вәгәр'ийа, wе бәлгәки зәйт'унейи ну нькӧлкьри девда, һьнге Нӧһ пе һ'әсийа кӧ ава ль сәр р'уйе ә'рде кем буйә. 12Һ'әфт р'ожед дьн жи сәбьр кьр, диса кәвотк бәр'да, ле әw иди ль сәр wида вәнәгәр'ийа.

Дәрк'әтьна жь гәмийе

13У шәсьд йәк салийа Нӧһда, йәке мәһа сәрсале ава ль сәр р'уйе ә'рде ч'ькийа. Нӧһ ар'ика гәмийе вәкьр у дина хwә дайе, кӧ ва йә ава ль сәр р'уйе ә'рде ч'ькийа йә. 14Бист һ'әфте мәһа дӧда ә'рд зьһа бу.

15Һьнге Хwәде Нӧһр'а хәбәрда у гот: 16«Тӧ т'әви жьна хwә, кӧр'ед хwә у жьнед wанва жь гәмийе дәре. 17Ӧса жи һ'әму бинбәред ль щәм тә, жь һ'әмуйед хwәйибәдән: Тәйрәдә, һ'әйwанед к'әди у һ'әму шулькийед кӧ ль сәр ә'рде дьшулькьн, т'әви хwә дәрхә, wәки әw ль сәр ә'рде бәла бьн, к'ока wан шин бә у ль һәв зедә бьн»+. 18Һьнге Нӧһ т'әви кӧр'ед хwә, жьна хwә у жьнед кӧр'ед хwә жь гәмийе дәрк'әт, 19һәр һ'әйwан, һәр шульки, һәр тәйрәдә, һәр чь кӧ ль сәр ә'рде дьльвьн щьсьнед хwәда жь гәмийе дәрк'әтьн.

Чекьрьна горигәһа сәле кәвьри

20Нӧһ горигәһәк Хӧданр'а чекьр у жь һәр һ'әйwанед һ'әлал у жь һәр тәйрәдед һ'әлал һьлдан ль сәр горигәһе, дийарийа т'әвайишәwате дан+. 21Һьнге Хӧдан бинәкә хwәш жь wе һьлда у дьле хwәда гот: «Иро шунда р'уйе мерьвда әз иди ньфьр'а ль ә'рде накьм, чьмки сьтqе дьле мерьв жь зар'отийеда хьраб ә у иди әз т'ӧ щар т'ӧ бинбәри нахьм чаwа мьн кьр+.

22Иро шунда һ'әта кӧ ә'рд һәбә,
чандьн у дьрун,
сәрма у гәрмайи,
һавин у зьвьстан,
шәв у р'ож
гәрәке т'ӧ щар нәсәкьньн».

9

Пәймана т'әви Нӧһ

9^1Хwәде дӧа Нӧһ у кӧр'ед wи кьр гот: «Шин бьн, зедә бьн у ә'рде т'ьжи кьн+. 2Саw у тьрса wә жи ль сәр һ'әму тәрәwьлед ә'рде у һ'әму тәйрәдед ә'змен бә. Әвана бь т'әви wан һ'әмуйед ль сәр ә'рдейә дьшулькьн у һ'әму мә'сийед бә'рева данә дәсте wә. 3Һәр һ'әйwанед кӧ дьһ'әжьн хӧрәке wә бә, мина п'ьнщар'а шин гьшки дьдьмә wә+. 4Т'әне гошт сахийеда, аwа готи хунева нәхwьн+. 5Ле әзе ә'сә дә'wа хуна жийина wә бькьм, жь һәр тәрәwьли бьхwазьм. Әзе жийина мерьв, жь дәсте мерьв у жь дәсте бьре wи бьхwазьм.

6К'и кӧ хуна мерьв бьр'ежә,
хуна wи жи бь дәсте мерьв бьр'ьжә,
чьмки мәрьв дьлqе Хwәдеда хӧльqандийи йә+.

7Һун шин бьн, зедә бьн, ль сәр ә'рде бәла бьн у ль сәр wе ль һәв зедә бьн».

8Хwәде готә Нӧһ у кӧр'ед wийә кӧ т'әви wи бун: 9«Ва әзе т'әви wә у пәй wәр'а жи т'әви зӧр'әта wә пәймана хwә гьредьм, 10ӧса жи т'әви wан һ'әму һ'әйwанед бинбәрә т'әви wә: Т'әви тәйрәда, һ'әйwанед к'әди у һ'әму тәрәwьлед ә'рдейә т'әви wә, т'әви һ'әмуйед жь гәмийе дәрк'әти у һ'әму һ'әйwанед ә'рде. 11Әзе пәймана хwә т'әви wә гьредьм, wәки иди т'ӧ бәдән бь ава тофане нәйе һьлатьне у нә жи иди тофан р'абә кӧ ә'рде wеран кә». 12Хwәде гот: «Нишана пәймана нава Мьн у wәда у нава һ'әму һ'әйwанед бинбәрә т'әви wә, бона һ'әму дәwра гьредайи, wе әв бә. 13Әзе к'әскәсора хwә ә'wрава дәрхьм у әве бьбә нишана пәймана нава Мьн у дьнйайеда. 14Гава әз ль сәр дьнйайе ә'wрайи кьм, к'әскәсор ә'wрава хӧйа бә, 15һьнге әзе wе пәймана хwәйә нава мьн у wәда у нава һ'әму һ'әйwанед бинбәрә жь һәр бәдәнида бир биньм у аве иди нәбьнә тофан у һәр бәдәни ӧнда нәкьн. 16Әw к'әскәсоре нава ә'wрада бә, әзе wе бьбиньм у бир биньм wе пәймана Хwәдейә һ'әта-һ'әтайейә, нава һәр һ'әйwанед бинбәрә жь һәр бәдәни кӧ ль сәр ә'рде йә». 17Хӧдан Хwәде Нӧһр'а гот: «Әв ә нишана wе пәймане, йа кӧ мьн нава хwә у һәр бәдәни ль сәр ә'рде гьреда».

Гӧнәйе Һам

18Кӧр'ед Нӧһә кӧ жь гәмийе дәрк'әтьн әв бун: Сам, Һам, Йәфәт. У Һам баве Кәнан бу. 19Әв һәр се кӧр'ед Нӧһ бун у жь ван ль сәр т'әмамийа р'уйе ә'рде т'ьжи бун.

20Нӧһ кӧ ә'рдбещәркьр бу, әw йе ә'wльн бу кӧ р'әзе тьрийа авит. 21У паше шәраба wе вәхwар, хwә ӧнда кьр у коне хwәда хwә тә'зи кьр+. 22Һаме баве Кәнан, кӧ баве хwә тә'зи дит, дәрк'әтә дәрва у готә һәр дӧ бьрайед хwә+. 23Һьнге Сам у Йәфәт к'ьнщ һьлдан авитьнә ль сәр мьле хwә у пашопе чун тә'зитийа баве хwә ньхамтьн. Пьшта wан кӧ баве wанда бу, wан тә'зитийа баве хwә нәдит.

24Гава Нӧһ жь бьн хәwа шәраве дәрк'әт, пе һ'әсийа кӧ кӧр'е wийи бьч'ук чь ль сәре wи кьрьбу, 25һьнге гот:

«Ньфьр' ль Кәнан бә,
әw бьбә хӧламе хӧламед бьре хwә».

26Диса гот:

«Шькьр жь Хӧдан, Хwәдейе Сам,
Кәнан жер'а бьбә хӧлам.
27Бьра Хwәде т'ур'а Йәфәт дьреж кә,
конед Самда бьминә
у Кәнан жи жер'а бьбә хӧлам».

28Пәй тофанер'а Нӧһ сесьд пенщи сали ә'мьр кьр. 29Т'әмамийа ә'мьре Нӧһ бу нәсьд пенщи сали у мьр.

10

Р'ьк'ьнйата кӧр'ед Нӧһ

10^1Әв ә сәрәщәма р'ьк'ьнйата кӧр'ед Нӧһ: Сам, Һам у Йәфәт. Пәй тофанер'а зар'ед пәй wан к'әтьн.

2Кӧр'ед Йәфәт: Гомәр, Магог, Мадайи, Йаван, Тувал, Мәшәх у Тирас бун. 3Кӧр'ед Гомәр: Ашк'әназ, Р'ифат' у Тогармаһ бун. 4Кӧр'ед Йаван: Әлишаһ, Т'аршиш, к'итийа у р'оданийа бун+. 5Щьмә'тед дәве бә'ра wәлатед хwәда, жь ван щьһе бунә, һәр кәс ль гора зьман, бәрәк у мьләтед хwә.

6Кӧр'ед Һам: К'уш, Мьсьр, Пут у Кәнан бун. 7Кӧр'ед К'уш: Шьба, Һ'аwила, Сабт'а, Р'амаһ у Сабт'ьха бун. Кӧр'ед Р'амаһ: Шева у Дедан бун+. 8К'ушр'а ӧса жи Нәмруд бу. Нәмруд ль сәр р'уйе ә'рде п'әләһwане[*] пешьн бу. 9Әва ль бәр Хӧдан неч'ирванәки п'әләһwан бу. Ләма жи те готьне: «Фьлан кәс мина Нәмруд неч'ирванәки п'әләһwан ә ль бәр ч'ә'ве Хӧдан». 10П'адшатийа Нәмруд wәлате Шинареда, жь Бабилоне, Ерехе, Ак'аде у К'алнеһда дәстпебу. 11Нәмруд жь wи wәлати дәсте хwә авитә Ашурйа, Нинәwа, Р'әһ'обот'-Ир у Калаһ чекьрьн+. 12Р'әсәне жи навбәра Нинәwайе у Калаһеда чекьр. Әва бажарәки мәзьн бу. 13Жь Мьсьр пешда һатьн луди, ә'нами, льһаби, нафт'уһи, 14патруси, к'аслуһи (жь ван фьльстини пешда һатьн) у к'апт'ори. 15Кәнанр'а ньхӧрийе wи Сайда у Һ'ит бун, 16ӧса жи йәбуси, әмори, гиргаши, 17һ'иwи, әрqи, сини, 18арвади, сьмари у һамати. Пәй ванр'а жи бәрәкед кәнанийа бәла бун. 19Синоре кәнани жь Сайдайеда дәстпедькьр, дьгьһиштә Гераре һ'әта Газзайе, дәрбази Содоме, Гоморайе, Адмайе, Сьбойиме һ'әта Ләшайе дьбу. 20Әв ьн Кӧр'ед Һам ль гора бәрәк, зьман, wәлат у мьләтед хwәва.

21Бьрайе Йәфәти мәзьн Самр'а жи, кӧ баве т'әмамийа зӧр'әта Әбәр бу, wир'а жи зар' бун+. 22Кӧр'ед Сам: Әлам, Ашур, Арпәхшад, Луд у Арам бун. 23Кӧр'ед Арам: Ус, Һ'ул, Гәт'әр у Маш бун. 24Арпәхшадр'а Шәлаһ бу. Шәлаһр'а Әбәр бу. 25Әбәрр'а дӧ кӧр' бун. Наве йәки Пелег[*] бу (чьмки р'ожед wида р'уйе ә'рде щьһебун к'әте). Наве бьрайе wи жи Йоqтан бу. 26Йоqтанр'а Алмодад, Шәләф, Һ'әсәрмаwәт', Йараһ', 27Һадорам, Узал, Диqла, 28Обал, Абимаел, Шьба, 29Офир, Һ'аwила у Йовав бун. Әв һ'әму кӧр'ед Йоqтан бун+. 30Әвана жь Мешайеда гьрти, һ'әта Сьфаре ль ч'ийайед р'оһьлатеда щи-wар бун. 31Әв ьн кӧр'ед Сам ль гора бәрәк у зьманед хwә, wәлатед хwә у мьләтед хwәва.

32Әв ьн бәрәкед кӧр'ед Нӧһ, ль гора р'ьк'ьнйатед хwә у мьләтед хwәва. Жь ван пәй тофанер'а, ль сәр р'уйе ә'рде, мьләт бәла бун.

11

Бьльндщийа Бабилоне[61]

11^1Зьмане т'әмамийа дьнйайе йәк бу у хәбәрдан жи йәк бу. 2Гава кӧ к'оч' дькьрьн жь р'оһьлате дьчун, ә'рде Шинареда дәштәк дитьн у ль wьр щи-wар бун+. 3Паше һәвдӧр'а готьн: «Wәрьн, әм к'әлпич'а чекьн у әм wан агьрда бьqәлиньн». У бона wан к'әлпич' дәwса кәвьра бун у qир жи дәwса һ'әр'ийе бу. 4Һьнге готьн: «Wәрьн әм бона хwә бажарәки у бьльндщике чекьн, кӧ сәри бьгьһижә ә'змен у әм хwәр'а навәки qазьнщ кьн, кӧ нәбә әм ль сәр т'әмамийа т'опа дьне бәла бьн». 5У Хӧдан пәйа бу, кӧ дина хwә бьдә wи бажари у бьльндщийе, к'ижан кӧ зар'ед мәрьвайе чедькьрьн. 6Һьнге Хӧдан гот: «Ва йә, әвана мьләтәк ьн у зьмане һ'әмуйа жи йәк ә. Әвана дәстпекьрьнә чедькьн у бона ван нәчәтьн ә чь кӧ шеwьринә бькьн. 7Wәрьн әм пәйа бьн у зьмане wан ль wьр т'әвиһәв кьн, кӧ йәк зьмане йәки фә'м нәкә». 8У Хӧдан әw жь wьр ль сәр т'әмамийа т'опа дьне бәла кьрьн. Wана дәст жь бажер чекьрьне к'ьшандьн+. 9Ләма жи wи щийир'а готьн «Бабилон[*]» чьмки ль wьр Хӧдан зьмане т'әмамийа т'опа дьне т'әвиһәв кьр. У Хӧдан әw жь wьр ль сәр т'әмамийа т'опа дьне бәла кьрьн.

Р'ьк'ьнйата Сам

10Әв ә сәрәщәма р'ьк'ьнйата Сам. Дӧ сала пәй тофанер'а, Сам сәдсали бу, кӧ Арпәхшад жер'а бу. 11Сам пәй буйина Арпәхшадр'а, пенсьд сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун.

12Арпәхшад бу си пенщ сали Шәлаһ жер'а бу. 13Арпәхшад пәй буйина Шәлаһр'а, чарсьд се сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун.

14Шәлаһ бу си сали, Әбәр жер'а бу. 15Шәлаһ пәй буйина Әбәрр'а, чарсьд се сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун.

16Әбәр бу си у чар сали, Пелег жер'а бу. 17Әбәр Пәй буйина Пелегр'а, чарсьд си сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун.

18Пелег бу си сали, Р'еwо жер'а бу. 19Пелег пәй буйина Р'еwор'а, дӧсьд нәһә сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун.

20Р'еwо бу си у дӧ сали, Сәрух жер'а бу. 21Р'еwо пәй буйина Сәрухр'а, дӧсьд һ'әфте сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун.

22Сәрух бу си сали, Нәһор жер'а бу. 23Сәрух пәй буйина Нәһорр'а, дӧсьд сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун.

24Нәһор бу бист нәһә сали, Тераһ жер'а бу. 25Нәһор пәй буйина Тераһр'а, сәд ноздәһ сали жи ә'мьр кьр у гәләк кӧр' у qиз жер'а бун.

26Тераһ бу һ'әфте сали, Абрам, Нәһор у Һаран жер'а бун.

Р'ьк'ьнйата Тераһ

27Әв ә сәрәщәма р'ьк'ьнйата Тераһ. Тераһр'а Абрам, Нәһор у Һаран бун. Һаранр'а жи Лут бу. 28Һаран ль wәлате кӧ жь дийа хwә бьбу, бажаре Ура к'ьлданийада, бәри баве хwә Тераһ мьр. 29Абрам у Нәһор зәwьщин жьн стандьн. Наве жьна Абрам Сарайи бу у наве жьна Нәһор Милк'а бу. Милка у Иск'а qизед Һаран бун. 30Сарайи бебәр бу у зар' нәданин.

31Тераһ кӧр'е хwә Абрам, нәвийе хwә Луте кӧр'е Һаран у бука хwә Сарайийа жьна кӧр'е хwә Абрам һьлдан, р'абун жь бажаре Ура к'ьлданийа чунә бәрбь wәлате кәнанийа, әw гьһиштьнә Һ'аране у ль wьр щи-wар бун.

32Тераһ дӧсьд пенщ сали ә'мьр кьр у Тераһ Һ'аранеда мьр.

12

Абрам дьчә Кәнане

12^1Хӧдан Абрамр'а гот: «Жь wәлате хwә, жь пьсмамед хwә у жь мала баве хwә бьqәтә р'абә һәр'ә wи ә'рде кӧ әзе нишани тә кьм+. 2Әзе тә бькьмә мьләтәки мәзьн, дӧа ль тә бькьм, наве тә мәзьн кьм у те бьмбарәккьри би. 3Йед кӧ дӧа ль тә бькьн, әзе дӧа ль wан бькьм у йәки кӧ тә беһӧрмәт кә, әзе ньфьр'а ль wи бькьм. Бь тә дӧайе ль һ'әму бәрәкед дьнйайе бьбә»+.

4Чаwа кӧ Хӧдан готә Абрам әw р'абу р'ек'әт, Лут жи т'әви wи р'абу чу. Гава Абрам жь Һ'аране дәрк'әт, әw һ'әфте пенщ сали бу. 5Абрам р'абу жьна хwә Сарайи, бьразийе хwә Лут, һ'әму һәбука хwәйә qазьнщкьри у һ'әму нәфсед[*] хwәйә Һ'аранеда һьлдан кӧ һәр'ә wәлате Кәнане. У әw чунә wәлате Кәнане. 6Абрам wи wәлатир'а дәрбаз бу, чу һ'әта Шьхәме, һ'әта дара мә'зейә[*] Морәһ. Һьнге кәнани ль wи wәлатида дьман. 7Ле һьнге Хӧдан Абрамва хӧйа бу у готе: «Әзе ви wәлати бьдьмә зӧр'әта тә». Һьнге Абрам, ль wи щийе кӧ Хӧдан wива хӧйа бу, горигәһәк чекьр. 8Абрам жь wьр чу ч'ийайе алийе р'оһьлата Бет'-Еле, коне хwә ӧса лехьст, кӧ Бет'-Ел к'әтә р'оавайе, ле Ә'й к'әтьбу р'оһьлате. У ль wьр Хӧданр'а горигәһәк чекьр у гази наве Хӧдан кьр. 9Абрам бәрә-бәрә хwә ль Нәщәфе дьгьрт дьчу.

Абрам дьчә Мьсьре

10У ль wи wәлатида бу хәлайи, Абрам бәржери Мьсьре бу, кӧ ль wьр фьрари бьминә, чьмки ль wи wәлатида хәлайикә зор бу+. 11Гава әw незики Мьсьре бу, жьна хwә Сарайир'а гот: «Ва йә, әз заньм кӧ тӧ жьнәкә бәрбьч'ә'вә бәдәw и, 12гава мьсьри тә бьбиньн, wе бежьн: ‹Әва жьна wи йә›, wе мьн бькӧжьн у тә сах бьһельн. 13Wәрә ве qәнщийе бькә, бежә кӧ тӧ хушка мьн и, wәки бона хатьре тә мьнр'а qәнщи же бе у пе тә әз сах бьминьм»+. 14Гава Абрам к'әтә Мьсьре, мьсьрийа дитьн кӧ әw к'ӧлфәта чьqаси бәдәw бу. 15Wәзир-wәк'илед Фьрәwьн жи әw дитьн у пәсьне wе бәр Фьрәwьн дан у Сарайи бьрьнә мала Фьрәwьн. 16Әwи бона хатьре Сәрайийе qәнщи ль Абрам кьр у Абрам бу хwәйе пез, деwер, к'әр, хӧлам, щари, к'әред ме у дәва. 17Ле бона жьна Абрам Сарайе, Хӧдан qәзиед гьран анинә сәре Фьрәwьн у мала wи. 18Һьнге Фьрәwьн гази Абрам кьр у готе: «Әв тә чь ани ль сәре мьн? Тә чьма мьнр'а нәгот, кӧ әва к'ӧлфәта тә йә? 19Тә бона чь гот: ‹Әва хушка мьн ә?› Мьн иди әw хwәр'а чаwа жьн дьстанд. Ле ньһа р'абә жьна хwә һьлдә у һәр'ә!» 20Һьнге Фьрәwьн т'әмийа wи да мәрьвед хwә, wана Абрам у жьна wи, һәбука wанва вәр'екьрьн.

13

Абрам у Лут жь һәв дьqәтьн

13^1Абрам, т'әви жьна хwә у т'әмамийа һәбука хwәва, Лут жи пер'а, жь Мьсьре һәвраз чу бәрбь Нәщәфе. 2Абрам һ'әйwен, зер' у зивава гәләки дәwләти бу. 3У әw бь фьрарийе жь Нәщәфе чу һ'әта Бет'-Еле, wи щийе кӧ бәре wи коне хwә ль навбәра Бет'-Еле у Ә'йеда ле дани бу. 4К'идәре кӧ пешда горигәһ чекьрьбу, Абрам ль wьр гази наве Хӧдан кьр. 5Луте кӧ т'әви Абрам чубу, пәз, дәwар у конед wи жи һәбун. 6Ле wи ә'рди т'ера wан нәдькьр, кӧ т'әви һәв бьмана, чьмки һәбука wан ӧса гәләк бу, кӧ нькарьбун т'әви һәв бьмана. 7Wә һьнге шьванед һ'әйwанед Абрам у шьванед һ'әйwанед Лут qьр'ка һәв гьртьн (wе һьнге кәнани у пьриззи wи wәлатида дьман).

8Абрам готә Лут: «Т'әwаqа мьн ль тә һәйә, бьра ль нава мьн у тәда у ль нава шьванед мьн у шьванед тәда дьлмайин нәк'әве, чьмки әм бьра нә+. 9Ва йә, т'әмамийа wәлат ль бәр тә йә. Әз һиви дькьм жь мьн бьqәтә. Һәгәр тӧ һәр'и алийе ч'әпе, әзе һәр'ьмә алийе р'асте, һәгәр тӧ һәр'и алийе р'асте, әзе һәр'ьмә алийе ч'әпе». 10Лут сәре хwә бьльнд кьр у дина хwә дайе т'әмамийа дәшта Урдӧне кӧ дьһатә авдане, wе һьнге һе Хӧдан Содом у Гомора wеран нә кьрьбу, һ'әта Соһаре әw мина бахче Хӧдан бу у мина wәлате Мьсьре+. 11Лут т'әмамийа дәшта Урдӧне хwәр'а бьжарт у к'оч' кьр чу алийе р'оһьлате. Әw аһа жь һәвдӧ qәтийан. 12Абрам wәлате Кәнанеда ма, ле Лут ль бажаред дәштеда щи-wар бу у конед хwә һ'әта Содоме лехьстьн. 13Ле бьнәлийед Содоме гәләки хьраб у гӧнәк'ар бун ль бәр Хӧдан+.

Чуйина Абрамә Һеброне

14Гава Лут жь Абрам qәтийа, Хӧдан Абрамр'а гот: «Ньһа сәре хwә бьльнд кә у жь ви щийе кӧ тӧ ле сәкьнийи, ль бакӧр, башуре у ль р'оһьлат, р'оавайе бьньһер'ә, 15чьмки wи wәлате кӧ тӧ дьбини, әзе һ'әта-һ'әтайе бьдьмә тә у зӧр'әта тә+. 16Әзе зӧр'әта тә бькьмә wәкә т'оза ә'рде. Һәгәр йәк бькарьбә кӧ т'оза ә'рде бьжмьрә, wе зӧр'әта тә жи бькарьбә бьжмьрә+. 17Р'абә ль сәр у бьне wи wәлати ль һәв дә. Чьмки әзе wи бьдьмә тә». 18Һьнге Абрам коне хwә һьлда чу Һеброне, нава мә'зед[*] Мамреда щи-wар бу у ль wьр Хӧданр'а горигәһәк чекьр.

14

Абрам Лут жь дилтийе аза дькә

14^1Һена Амрафәл п'адше Шинаре, Арйок' п'адше Әласаре, К'ьдорлаһомәр п'адше Әламе у Т'идә'л п'адше Гоиме, 2чунә ль бәр пенщ п'адша, Бәра п'адше Содоме, Бирша п'адше Гоморайе, Шинав п'адше Адмайе, Шәмевәр п'адше Сьбойиме у п'адше Бәлайе, аwа готи Соһарер'а кьрьнә шәр'. 3Әв һәр пенщ п'адша ль дәшта Сиддимеда щьвийан, wи щийе ньһа Бә'ра Мьри[*] ле йә+. 4Әвана донздәһ сала бьндәсте К'ьдорлаһомәрда бун, ле сала сездәһада сәри һьлдан.

5Сала чардәһада К'ьдорлаһомәр у һ'әму п'адшайед кӧ т'әви wи һатьн Ә'штәрот'-Qарнайимеда ль р'ьфайийа, Хамеда ль зузийа, Шаве-Qирйатайимеда ль емийа хьстьн,+
6у ль сәре ч'ийайе wан Сеһире ль һ'орийа хьстьн, һ'әта Ел-Парана дәве бәр'ийе хьстьн. 7Паше әвана вәгәр'ийан һатьнә Ә'йн-Мишпате, аwа готи Qадеше, ль т'әмамийа qәза амалекийа хьстьн, ӧса жи ль әморийед Һ'ассон-Т'амареда дьман хьстьн+.

8Һьнге п'адше Содоме, п'адше Гоморайе, п'адше Адмайе, п'адше Сьбойиме у п'адше Бәлайе, аwа готи Соһаре ль дәшта Сиддимеда жь ван һәр чар п'адшар'а дәрк'әтьнә шер',+
9аwа готи К'ьдорлаһомәре п'адше Әламер'а, Т'идә'л п'адше Гоимер'а, Амрафәле п'адше Шинарер'а у Арйок'е п'адше Әласарер'а, чар п'адшати мьqабьли пенща. 10Дәшта Сиддиме бь ч'ә'лед qирева т'ьжи бун. Һьнге гава р'әв к'әтә п'адшед Содоме у Гоморайе әw к'әтьнә wан ч'ә'ла, ле йед майин р'әвинә ч'ийа. 11Ван һәр чар п'адша һ'әму һәбук у хӧрәке Содом у Гоморайе т'алан кьрьн бьрьн. 12Ӧса жи Луте бьразийе Бьраһим, кӧ Содомеда дьма, һәбукева һьлдан бьрьн.

13Һьнге йәки р'әвийи хьлазбуйи һат у әв щаw да Бьраһиме ибрани. Бьраһим нава мә'зед Мамрейе әморида дьма (Мамрейе бьрайе Әшк'ол у Ә'нер). Һәләqәтийа ван у Бьраһим һәвр'а һәбу. 14Гава Бьраһим бьһист кӧ бьразийе wи дил һатьйә бьрьне, р'абу сесьд һ'иждәһ хӧламед хwәйә һинкьри, кӧ мала wида ль һәв зедә бьбун, ч'әк кьрьн у һ'әта Дане п'е-п'е пәй wан к'әтьн,+
15әw у хӧламед хwәва к'ом-к'ом бәла бун, шәв һ'ьщуми ль сәр wан кьрьн, ль wан хьстьн у һ'әта Һ'обайе ль бак'ура Шаме әw р'аqәтандьн 16у һ'әму т'алане бьри, бьразийе хwә Лут, һәбука wива т'әви жьн у щьмә'те, пашда анин.

Мәлк'и-Садьq дӧа ль Абрам дькә

17Гава Абрам ль К'ьдорлаһомәр у п'адшед пер'а хьстьн у вәгәр'ийа, п'адше Содоме ль дәшта Шаве, аwа готи Дәшта П'адшеда, пешийа wида чу+. 18Һьнге п'адше Шәлиме Мәлк'и-Садьq, нан у шәраб дьреж кьре, әw к'аһине Хwәдейе Жорьн бу+. 19Әwи дӧа ль Абрам кьр у гот:

«Бьра бьмбарәк бә Абрам
жь алийе Хwәдейе Жорьн,
хwәйе ә'рд у ә'зменда,
20у шькьр жь Хwәдейе Жорьнр'а,
кӧ дьжмьнед тә данә дәсте тә».

У Абрам жь һәр тьшти дәһәк да Мәлк'и-Садьq+. 21П'адше Содоме готә Абрам: «Мәрьва бьдә мьн, ле т'алане пашда ани жь хwәр'а бьбә». 22Абрам готә п'адше Содоме: «Әз дәсте хwә бәр бь Хӧдан Хwәдейе Жорьн, хwәйе ә'рд у ә'змен бьльнд дькьм, 23кӧ әз жь мале тә, жь т'ел һ'әта бәне чарьхәке жи дәст навежьме һьлнадьм, кӧ паше тӧ нәбежи: ‹Мьн Абрам дәwләмәнд кьр› 24пештьри жь хwарьна щаһьла у п'ара wан мәрьвед кӧ т'әви мьн һатьбун, аwа готи п'ара Ә'нер, Әшк'ол у Мамре, бьра әw п'ара хwә же һьлдьн».

15

Пәймана Хwәдейә т'әви Абрам

15^1Пәй ван йәкар'а, хәбәра Хӧдан дитьнокеда Абрамр'а һат у гот: «Нәтьрсә, Абрам, әз жь тәр'а мәрт'ал ьм, хәлата тәйе гәләки мәзьн бә»+. 2Һьнге Абрам гот: «Йа Хwәй Хӧдан! Те чь бьди мьн? Әзи ва бе зӧр'әт мамә, сәрwере мала мьн Елийазере Шаме йә». 3Абрам диса гот: «Тә кӧ зӧр'әт нәда мьн, ва йә хӧламе мала мьнда буйи wе дәwса wаре мьн бьгьрә». 4У аwа хәбәра Хӧдан һатә wи у гот: «Әw дәwса wаре тә нагьрә, ле йе кӧ wе жь бәдәна тә бьбә, әwе бьбә wаре тә». 5Һьнге Хӧдан әw дәрхьстә дәрва у готе: «Ньһа дина хwә бьдә ә'змен у стәйрка бьжмьрә, һәгәр дькари бьжмьри. У готе: ‹Зӧр'әта тәйе жи wе һаqаса бә›»+. 6Абрам баwәрийа хwә Хӧдан ани у wи әw йәк жер'а р'асти һ'әсаб кьр+.

7Хӧдан диса готе: «Әз ьм әw Хӧдане кӧ тӧ жь Ура к'ьлданийа дәрхьсти, кӧ ви wәлати чаwа щи-wар бьдьмә тә». 8Абрам гот: «Йа Хwәй Хӧдан! Әзе чаwа заньбьм, кӧ әзе ви wәлати чаwа щи-wар бьстиньм?»+
9Хӧдан готе: «Бона мьн ногьнәкә се сали, бьзьнәкә се сали, бәранәки се сали, фатьмокәке у кәвоткәкә фьр'ак'әти бинә». 10Абрам әв һ'әму жер'а анин у әw нивида кьрьнә дӧ qәти у һәр кәрики wан данә ль бәр кәрийе wан, ле тәйрәдә qәт нәкьрьн+. 11П'әр'анийа тәйрәда хwә дьда ль сәр wан щәндәка, ле Абрам бәри wан дьда.

12Гава р'о чу ава, хәwәкә к'ур к'әтә ч'ә'ве Абрам у аwа саwәкә шәвәр'әшайә тә'ри к'әтә сәр wи+. 13Һьнге Хӧдан готә Абрам: «Тӧ р'ьнд заньбә, кӧ зӧр'әта тәйе wәлатәкида бьк'әвә хәрибийе у wе хӧламтийе wанр'а бькьн, чарсьд сали әwе wан бьдьнә щәфе,+
14ле диwана wи мьләте кӧ wе wан бькьнә хӧлам әзе бькьм у пәй wе йәкер'а әwе бь хер-хьзне жь wьр дәрен,+
15те жи бь хер-хwәши һәр'и щәм кал-бавед хwә у каләки р'у-р'әман бейи дәфьн кьрьне. 16Ле зӧр'әта тәйә qӧр'на чарада wе вәгәр'ә вьр, чьмки к'аса гӧнәйед әморийа һе т'ьжи нәбуйә»+.

17У гава р'о чу ава у тә'ри к'әтә ә'рде, аwа дуки фьр'не у алавәкә егьр нава qәтед щәндәкар'а дәрбаз бу. 18Wе р'оже Хӧдан Абрамр'а пәйман гьреда у гот: «Ва әз ә'рде жь ч'әме Мьсьре һ'әта ч'әме мәзьн, аwа готи Фьрате, дьдьмә зӧр'әта тә:+
19Wәлате qенийа, qьнизийа, qадмонийа, 20һ'итийа, пьриззийа, р'ьфайийа, 21әморийа, кәнанийа, гиргашийа у йәбусийа».

16

Һащәр у Исмайил

16^1Ле к'ӧлфәта Абрам, Сарайе, wир'а зар' нә данин. У щарийәкә Сарайе мьсьри һәбу, наве wе Һащәр бу. 2Сарайе готә Абрам: «Ва йә Хӧдан зар'анин п'ара мьн нәдайә, аwа р'абә һәр'ә щәм щарийа мьн, бәлки жь wе зар'е п'ара мьн бьк'әвьн». Абрам гӧр'а Сәрайийе кьр. 3К'ӧлфәта Абрам Сарайе, пәй дәһә салар'а кӧ Абрам ә'мьре хwә ль wәлате Кәнанеда дәрбаз кьр, щарийа хwәйә мьсьри, Һащәр ани кьрә жьна мере хwә Абрам. 4Абрам сәре хwә Һащәрер'а дани у әw пе ма. Әwе кӧ дит әw пе майә, ханьма wе ль бәр ч'ә'ва р'әш бу. 5Һьнге Сарайе готә Абрам: «Әв qара мьн гӧнәк'арийа тә йә, мьн щарийа хwә кьрә п'ашьла тә, ле әwе дит кӧ әw пе майә, әз ль бәр ч'ә'ве wе р'әш бум, бьра Хӧдан ль сәр мьн у тәда бьньһер'ә»+. 6Һьнге Абрам готә Сарайе: «Ва йә щарийа тә дәсте тәда йә, дьле тә чаwа дьхwазә ӧса жи бькә». Һьнге Сарайе иди р'у нәда wе у әw жь Сарайе р'әви чу.

7Мьлйак'әте Хӧдан әw чоле ль сәр канике дит. Канийа ль сәр р'ийа Шуре+. 8У готе: «Һащәр! Щарийа Сарайе, тӧ жь к'ӧ тейи! Те к'ӧда һәр'и?» Әwе гот: «Жь ханьма хwә Сарайе әз дьр'әвьм». 9Һьнге Мьлйак'әте Хӧдан готә wе: «Вәгәр'ә щәм ханьма хwә у хwә ль бәр wе бьшкенә». 10У Мьлйак'әте Хӧдан диса готе: «Әзе зӧр'әта тә ӧса гәләки зедә кьм, кӧ жь дәст гәләкбуне wе нәйе жьмаре».

11Мьлйак'әте Хӧдан готе:

«Ва йә тӧ дӧһ'ала йи, те кӧр'әки бини,
те наве wи Исмайил[*] дайни,
чьмки Хӧдан зәлулийа тә бьһист.

12Әwе бьбә мәрьвәки ави.

Дәсте wийе ль бәр һ'әмуйа р'абә
у дәсте һ'әмуйа жи ль бәр wи р'абә.

У әwе ль бәр ч'ә'ве һ'әму бьрайед хwә бьжи wан ащьз кә».

13Һьнге Һащәре наве wи Хӧдани, к'ижани кӧ т'әви wе хәбәр дабу дани: «Тӧ йи Хwәдейе кӧ мьн дьбини», чьмки әwе гот: «Мьн р'аст әw ль вьр дит у әз диса сах мамә?» 14Ләма жи wе бирер'а Бир-Лаһай-Рои[*] те готьне. Әw бир навбәра Qадеше у Бәрәдда йә.

15Пәй ве йәкер'а Һащәре Абрамр'а кӧр'әк ани у Абрам наве wи кӧр'е кӧ жь Һащәре wир'а бьбу дани Исмайил. 16Wи чахи кӧ Һащәре Абрамр'а Исмайил ани, Абрам һ'әйште шәш сали бу.

17

Сьнәти чаwа нишана пәймане

17^1Чахе Абрам нод нәһә сали бу, Хӧдан Абрамва хӧйа бу у готе: «Әз Хwәдейе Һәри Зор[*]ьм, р'ийа мьнда һәр'ә у беләк'ә бә. 2Әзе пәймана хwә нава хwә у тәда дайньм у гәләки беһ'әсаб тә ль һәв зедә кьм». 3Абрам дәвәр'уйа чу. Хwәде хәбәрда у гот: 4«Ва йә пәймана мьн т'әви тә йә: Те бьби баве гәләк мьләта. 5Иро шунда наве тә нә Абрам[*] бә, ле Бьраһим[*], чьмки әз тә дькьмә баве гәләк мьләта+. 6Әзе тә гәләки ль һәв зедә кьм у жь тә мьләта пешда биньм, жь нава тәда жи п'адшайе дәрен. 7У Әзе пәймана хwә нава хwә у тәда у пәй тәр'а жи нава зӧр'әта тә у qӧр'нед wанда дайньм, чаwа пәймана һ'әта-һ'әтайе, әзе Хwәдейе тә бьм у пәй тәр'а жи Хwәдейе зӧр'әта тә бьм. 8әзе ви wәлате кӧ тӧ теда хәрибийеда йи бьдьмә тә у пәй тәр'а жи бьдьмә зӧр'әта тә, т'әмамийа wәлате Кәнане чаwа мьлк'е һ'әта-һ'әтайе у бьбьмә Хwәдейе wан».

9У Хwәде готә Бьраһим: «Ле тӧ пәймана мьн хwәй кә, тӧ у зӧр'әта тәйә ль пәй тәр'а жи qӧр'нед хwәда пәймана мьн хwәй кьн. 10Әв ә әw пәймана Мьн, к'ижане кӧ һун гәрәке нава мьн у хwәда у пәй тәр'а жи нава зӧр'әта тәда бе хwәйкьрьне: Һәр зар'е wәйи нерин бе сьнәткьрьне. 11Һун жь qальбе хwәйи бесьнәт wәрьнә сьнәткьрьне, әве бьбә нишана пәймана нава мьн у wәда. 12Бьра һәр зар'е нерини нава wәда qӧр'нед хwәда, һ'әйштр'ожийеда бе сьнәткьрьне, һәгәр әw жь хӧламе мала тә буйи бә, йан жь һ'әму мьләтед хәрибә нә жь зӧр'әта тә бь п'әра к'ьр'и бә+. 13Әwе жь хӧламе мала тә буйи у йе кӧ тә бь п'әре хwә к'ьр'и, ә'сә гәрәке бенә сьнәткьрьне у ль сәр qальбе wә әв пәймана мьн бьбә пәймана һ'әта-һ'әтайе. 14Һәр зар'е нерини бесьнәт, к'ижан кӧ нәйе сьнәткьрьне, гәрәке әw жь нава щьмә'та хwә бе һьлатьне, чьмки әwи пәймана мьн т'әр'ьбанд».

Создайина бона буйина Исһаq

15Пәй ве готьнер'а Хwәде готә Бьраһим: «К'ӧлфәта хwә Сарайер'а нәбежи Сарай, ле наве wе Сәрайи[*] бә. 16Әзе дӧа ль wе бькьм у жь wе жи кӧр'әки бьдьмә тә, дӧайе мьне ль wе бә у мьләте жь wе пешда бен у п'адшед мьләта жи wе же дәрен». 17Бьраһим дәвәр'уйа чу ә'рде, к'әнийа у дьле хwәда гот: «Гәло зар'е пәй мере сәд сали к'әвә? У Сәрайе нод салийеда зар'а бинә?» 18Һьнге Бьраһим готә Хwәде: «Ах хwәзи һәма Исмайил ль бәр ч'ә'ве тә ә'мьр кьра!» 19У Хwәде готе: «Бәле! Һәма хут жьна тә Сәрайе кӧр'әки тәр'а бинә у те наве wи Исһаq[*] дайни, әзе т'әви wи у пәй wир'а жи т'әви зӧр'әта wи пәймане гьредьм, пәймана һ'әта-һ'әтайе. 20Бона Исмайил жи мьн дәнге тә бьһист. Ва әз дӧа wи жи дькьм у әзе wи шин кьм у гәләки ль һәв зедә кьм. Wе донздәһ мире жь wи дәрен у әзе wи бькьмә мьләтәки мәзьн. 21Ле пәймана хwә әзе т'әви Исһаqе кӧ Сәрайе тәр'а бинә гьредьм саләкә дьн ви чахи». 22Хwәде кӧ хәбәрдана хwәйә т'әви Бьраһим хьлаз кьр, жь щәм wи һьлатә жор.

23Бьраһим һьлда кӧр'е хwә Исмайил у һ'әмуйед кӧ мала wида дьне к'әтьбун у йед кӧ п'әрәти һатьбунә к'ьр'ине, һәма wе р'оже, чаwа кӧ Хwәде готьбуйе, һ'әму qьсьме нерини мала хwәда йә бесьнәт, сьнәт кьрьн. 24Гава Бьраһим жь нәсьнәтийа хwә һатә сьнәткьрьне, әw һьнге нод нәһә сали бу. 25Исмайиле кӧр'е wи сездәһ сали бу, гава әw жь нәсьнәтийа хwә һатә сьнәткьрьне. 26Бьраһим у кӧр'е хwә Исмайилва һәма wе р'оже һатьнә сьнәткьрьне. 27Һ'әму qьсьмед нерини мала wида, йед кӧ мала wида дьне к'әтьбун у йед кӧ п'әрәти жь хәриба һатьбунә к'ьр'ине, т'әви wи һатьнә сьнәткьрьне.

18

Се меване Бьраһим

18^1Хӧдан нава даред Мамрейә мә'зеда wива хӧйа бу, гава әw гәрмайа р'ожеда ль бәр дәре кон р'уньштьбу. 2Әwи сәре хwә бьльнд кьр, дина хwә дайе, ва йә се мер пешбәри wи сәкьнинә. Гава әw дитьн, жь бәр дәре кон бь р'әв чу пешийа wан у һ'әта ә'рде ль бәр wан дәвәр'уйа чу, 3у гот: «Хwәйе мьн! Һәгәр мьн ль бәр ч'ә'вед тә к'әрәм дит, һиви дькьм ль сәр мала хӧламе хwәр'а дәрбаз нәбә, 4бьра һьнәк ав биньн, ньгед хwә бьшон у бьн дареда р'ьһ'әт бьн, 5әз пә'ри нан биньм һун qьнйатәке бькьн, паше р'ийа хwәда һәр'ьн, чьмки һун кӧ һатьнә щәм хӧламе хwә». Һьнге wан гот: «Тә чаwа гот, ӧса жи бькә»+. 6Бьраһим ләзандә бәрбь кон, хwә Сәрайер'а гиһанд у готе: «Зу бькә се wарбеж аре хас бьстьре, нан лехә». 7Бьраһим хwәха жи ләз бәрбь һ'әйwен чу, голькәкә һ'ьлийә р'ьнд гьрт да хӧламәки, әwи жи әw зу һазьр кьр. 8У Бьраһим р'уне ньвишки, шир у гоште голька һ'ьлийә һазьркьри да бәр wан у wан хwар, әw хwәха жи бьн дареда щәм wан ма.

9Һьнге готьнә Бьраһим: «К'анейә Сәрайа жьна тә?» Әwи гот: «Әw ва йә конда йә». 10У йәки жь wан гот: «Саләкә дьн ви чахи әзе диса ль сәр тәда бем у кӧр'әки Сәрайа жьна тә wе һәбә». Ле Сәрайе ль бәр дәре кон, пьшт wива дьбьһист+. 11Бьраһим у Сәрайи кал пир бьбун у р'ожед хwә дәрбаз кьрьбун, Сәрайи жи иди жь кьраса һатьбу бьр'ине. 12Һьнге Сәрайи ль бәр хwәда к'әнийа у гот: «Ве мәзьнайа хwәда әзе чи хwә ша бьм, кӧ хwәйе мьн жи иди йәки кал ә?»+
13Хӧдан готә Бьраһим: «Чьма Сәрайи к'әнийа у гот: ‹Гәло р'асти әзе ве мәзьнайа хwәда зар'а биньм, кӧ әз иди пир бумә?› 14Гәло тьштәки чәтьн бона Хӧдан һәйә? Ви wә'дәйе к'ьфшкьрида, саләкә дьн ви чахи әзе ль сәр тәда бем у кӧр'әки Сәрайе wе һәбә»+. 15Һьнге Сәрайе жь тьрса инк'ар кьр у гот: «На, әз нә к'әнийамә». Ле Хӧдан готе: «На, тӧ к'әнийайи».

Бьраһим бона Содоме дьк'әвә бьн ә'нәна у лава дькә

16Әw мәри жь wьр р'абун, wана бәре хwә да Содоме, Бьраһим жи т'әви wан р'ек'әт, кӧ wан вәр'екә. 17Һьнге Хӧдан гот: «Гәло әзе wи тьште кӧ әзе бькьм жь Бьраһим вәшерьм+? 18Нә бәле Бьраһиме ә'сә бьбә мьләтәки мәзьн у зор. У бь wи дӧа wе т'әмамийа мьләте ль сәр дьнйайе бьбә+. 19Чьмки мьн әw бона wе йәке бьжарт, wәки әw т'әмийе бьдә кӧр'ед хwә у пәй хwәр'а жи мала хwә, кӧ әw р'ийа Хӧданда һәр'ьн, р'астийе у һәqийе бькьн, wәки Хӧдан чь кӧ Бьраһимр'а соз дайә бинә сери». 20Хӧдан гот: «Чьмки qар'ә-qар'а Содом у Гоморайе зедә бунә у гӧнед wан гәләки гьран бунә,+
21әзе ньһа пәйа бьм дина хwә бьдьме, к'а әw р'аст wәкә wе qар'ә-qар'а хьрабийед wанә кӧ гьһиштьнә мьн дькьн, һәгәр на, кӧ әз заньбьм».

22Әw мәрьвана жь wьр вәгәр'ийан, чунә бәрбь Содоме. Ле Бьраһим һе ль бәр Хӧдан сәкьни мабу. 23Паше Бьраһим незик бу у гот: «Гәло т'әви нәqәнща те р'аста жи ӧнда ки? 24Бәлки wи бажарида пенщи кәсед р'аст һәбьн? Гәло те wи щийи ӧнда ки у нәди хатьре wан пенщи кәсед р'астә кӧ wе дәре нә? 25Һаша жь тә кӧ тӧ ве йәке бьки, wәки тӧ р'аста т'әви нәqәнща ӧнда ки, йан жи ӧса бини сәре р'аста, чаwа сәре нәqәнща, һаша жь тә! Әв йәк набә кӧ һ'акьме т'әмамийа дьнйайе диwана р'аст нәкә?»+
26Хӧдан готе: «Һәгәр әз Содомеда пенщи кәсед р'аст бьбиньм, әзе т'әмамийа wи щийи бьдьмә хатьре wан»+. 27Бьраһим ле вәгәр'анд у гот: «Әз кӧ т'оз у к'ози мә, мьн тӧрӧш кьр Хwәйир'а хәбәрда: 28Бәлки жь пенщи кәсед р'аст пенщ кем бьн, һьнге те т'әмамийа бажер wеран ки, бона пенща?» Хӧдан гот: «Һәгәр ль wе дәре чьл пенщ кәс һәбьн, әз wеран нәкьм». 29Бьраһим щарәкә дьн пьрси у гот: «Бәлки ль wе дәре чьл кәс һәбьн?» Хӧдан гот: «Бона чьли жи әз wе йәке нәкьм». 30Бьраһим гот: «Ле бәле бьра Хwәйе мьн ль сәр хәбәрдана мьн һерс нәк'әвә: Бәлки ль wе дәре си кәс һәбьн?» Хӧдан готе: «Һәгәр ль wе дәре си кәс һәбьн, әз wе йәке нәкьм». 31Бьраһим гот: «Ва йә мьн тӧрӧш кьр Хwәйир'а хәбәрда: Бәлки ль wе дәре бист кәс һәбьн?» Хӧдан готе: «Бона хатьре бист кәси жи әз wеран нәкьм». 32Һьнге Бьраһим диса гот: «Ле бәле бьра Хwәйе мьн һерс нәк'әвә әзе ве щаре жи бьпьрсьм: Бәлки ль wе дәре дәһә кәс һәбьн?» Хӧдан готе: «Бона хатьре дәһә кәси жи әзе wеран нәкьм». 33У Хӧдан ль пәй хәбәрдана т'әви Бьраһимр'а чу, Бьраһим жи вәгәр'ийа щийе хwә.

19

Бәла Содоме

19^1Әw һәр дӧ мьлйак'әт бәре еваре чунә Содоме. Лут ль бәр дәргәһе Содоме р'уньштьбу. Лут кӧ ч'ә'в wан к'әт, р'абу чу пешийа wан у һ'әта ә'рде дәвәр'уйа чу 2гот: «Бәле хwәйед мьн! К'әрәм кьнә ль мала хӧламе хwә, шәва хwә дәрбаз кьн, ньгед хwә бьшон у сьбәһе зу р'абьн р'ийа хwәда һәр'ьн». Ле wан гот: «На, әме шәва хwә ль дәрва дәрбаз кьн»+. 3Лут бь лава-диләка зор ль wан кьр, әw ль сәр wида вәгәр'ийан чунә мала wи. Әwи сьфьрә wанр'а дани, нане шкәва лехьст у хwарьн. 4Ле һе нәк'әтьбунә нава щи-ньвина, меред бажер, аwа готи меред содомийа жь ч'ука һ'әта мәзьна, т'әмамийа щьмә'те һәр алийава дора мале гьртьн. 5Гази Лут кьрьн у готьне: «К'аненә әw меред кӧ ве еваре һатьнә мала тә? Wан дәрхә бьдә мә, кӧ әм дәст бавежьнә дохина wан»+. 6Лут дерива дәрк'әт у дәри ль пәй хwә гьрт, 7wанр'а гот: «Гәли бьра, һиви дькьм, нәһәqийе нәкьн. 8Ванә дӧ qизед мьнә бьк'ьр һәнә, әз wан дәрхьм бьдьмә wә, дьле wә чаwа дьхwазә ӧса т'әви wан дәрбаз кьн, ле т'әне дәст нәдьнә ван мәрьва, чьмки ван хwә данә ль бьн сийа бане мьн». 9Ле wана гот: «Бьщә'мә!» У готьн: «Һәла ви хәриби кӧ дьхwазә диwане жи бькә? Әме ньһа жь сәре ван хьрабтьр ль сәре тә бькьн». У һәвр'а-һәвр'а һатьнә ви мәрьви, аwа готи Лут. У кьрьн кӧ дери бьшкеньн. 10Ле wан мәрьвед меван дәст авитьнә Лут к'аши мале ль щәм хwә кьрьн у дәри гьртьн. 11Wана лехьст әw мәрьвед ль бәр дери сәкьни, жь ч'ука һ'әта мәзьна кор кьрьн, ӧса кӧ әwана һаqаси дәри гәр'ийан wәстийан+.

12Һьнге wан мәрьва готьнә Лут: «Иди к'и тә ль вьр һәйә? Зә'вед тә бьн, кӧр'ед тә бьн, qизед тә бьн у бажерда к'и тә һәбә, һ'әмуйа жи жь ви щийи дәрхә. 13Әме ви щийи wеран кьн, чьмки qар'ә-qар'а хьрабийед wан ль сәр Хӧдан гьран бунә у Хӧдан әм шандьнә кӧ әм ве wеран кьн». 14Лут дәрк'әт чу зә'вед хwәр'а, аwа готи дәргистийед qизед хwәр'а гот: «Р'абьн жь ви щийи дәрен, чьмки Хӧдане ви бажари wеран кә». Ле зә'вед wи т'ьре әw һ'әнәка дькә.

15Гава сьбәһ зәлал бу, мьлйак'әта Лут ләз хьстьн у готьне: «Р'абә бьләзинә, жьна хwә у һәр дӧ qизед ль щәм хwә һьлдә, wәки т'әви нәһәqийа бажер ӧнда нәби». 16Лут кӧ ньгед хwә пашда давит, wан мәрьва дәсте Лут, жьне, qизава гьртьн, бь р'ә'ма Хӧданә кӧ ль wан кьр, әw жь бажер дәрхьстьнә дәр у һьштьн. 17У гава әw дәрхьстьнә дәр, йәки жь wан гот: «Бьр'әвә хwә хьлаз кә, ль пәй хwә нәньһер'и у ве дәштеда жи т'ӧ щийи нәсәкьни. Бьр'әвә сәре ч'ийа, нәбә кӧ ӧнда би!» 18Һьнге Лут готә wан: «На, хwәйе мьн! К'әрәмә бькә! 19Аwа кӧ хӧламе тә ль бәр ч'ә'вед тә к'әрәм дитийә у тә әw qәнщийа хwәйә мәзьн һьндава мьнда да к'ьфше, ә'мьре мьн хьлаз кьр. Ле әз нькарьм бьр'әвьмә ч'ийа, кӧ әw бәла нәгьһижә мьн у нәмьрьм. 20Ва йә әв гӧнде һан незик у бьч'ук ә. Бь изьна тә әз бьр'әвьмә wьр кӧ ә'мьре мьн хьлаз бә, чьмки әw гӧндәки бьч'ук ә». 21У Әwи готә wи: «Аwа әзе ве хwәстьна тә жи бькьм, әw гӧнде бона к'ижани тә гот, сәробьниһәв накьм. 22Дә бьләзинә бьр'әвә wьр, чьмки һ'әта кӧ тӧ нәгьһижи wьр, әз нькарьм тьштәки бькьм». Ләма жи наве wи гӧнди Соһар[*] һатә данине.

23Тә'ве ль сәр ә'рде п'әнщ дьда, Лут хwә Соһарер'а гиһанд. 24Һьнге Хӧдан ль сәр Содом у Гоморайеда к'ьрк'ут у агьр жорда жь Хӧданда баранд,+
25у әw бажар у т'әмамийа дор-бәред wан, һ'әму бьнәлийед wан бажара у тьштед ль сәр ә'рде шинбуйи qьр' кьр у сәробьниһәв кьр. 26Ле жьна Лут пьштева ль пәй хwә ньһер'и у бу һ'әйкәләки хwе.

27Бьраһим сьбәһе зу р'абу чу wи щийе кӧ ль бәр Хӧдан сәкьнибу. 28Әwи дина хwә да ль алийе Содом у Гоморайе у ль т'әмамийа дор-бәред wан ньһер'и, дит кӧ wе жь wи ә'рди дуки мина дуйе к'ура егьр дәрдьк'әт. 29У чахе кӧ Хwәде бажаред wе дәште wе wеран кьрана, Бьраһим һатә бира Хwәде. Гава wе әw бажаред кӧ Лут теда дьма wеран кьра, Лут жь wе хәзәбе хьлаз кьр.

Лут у qизед wи

30Лут тьрсийа кӧ Зоаре бьминә, әw т'әви һәр дӧ qизед хwә жь Соһаре дәрк'әтьн, р'абунә ч'ийе у ль шкәфтәкеда һеwьрин. 31Р'ожәке qиза мәзьн готә йа бьч'ук: «Баве мә кал буйә у ль ви ә'рди жи мер т'ӧнәнә кӧ мина ә'дәте дьне незики мә бьн. 32Wәрә әм баве хwә шәрабе бьдьнә вәхwарьне у сәре хwә wир'а дайньн, жь баве хwә бәдәна хwә шин кьн». 33Wе шәве баве хwә шәраб данә вәхwарьне, йа мәзьн чу сәре хwә баве хwәр'а дани, ле бав п'алдан-р'абуна wе пе нәһ'әсийа. 34Р'ожа дьн qиза мәзьн готә йа бьч'ук: «Ва йә мьн дӧһӧ сәре хwә баве хwәр'а данийә, wәрә ве шәве жи әм шәраве wи бьдьнә вәхwарьне, тӧ һәр'ә сәре хwә wир'а дайнә у әм жь баве хwә бәдәна хwә шин кьн». 35Wе шәве жи баве хwә шәраб данә вәхwарьне у qиза бьч'ук р'абу сәре хwә wир'а дани, ле бав п'алдан-р'абуна wе пе нәһ'әсийа. 36Бь ви аwайи һәр дӧ qизед Лут жь баве хwә пе ман. 37Qиза мәзьн кӧр'әк ани у наве wи Моwаб[*] дани. Әва һ'әта иро жи баве моwабийа йә. 38Qиза бьч'ук жи кӧр'әк ани у наве wи Бән-Ә'мми[*] дани. Әва һ'әта иро жи баве амонийа йә.

20

Бьраһим у Абимәләх

20^1Бьраһим жь wе дәре к'оч' кьр чу бәр бь Нәщәфе, ль навбәра Qадеше у Шуреда ма у Герареда фьрари дәрбаз кьр 2Ль wе дәре Бьраһим бона жьна хwә Сәрайе гот: «Әва хушка мьн ә». П'адше Гераре Абимәләх шанд Сәрайи жь хwәр'а ани+. 3Ле Хwәде шәв һатә хәwна Абимәләх у готе: «Ва те бона wе к'ӧлфәта кӧ тә ани, те бьмьри, чьмки мере wе һәйә». 4Абимәләх һе дәст нәдабуйе у гот: «Йа Хwәйе мьн, гәло те к'ока мьләте бесущ бини? 5Әви нә гот: ‹Әва хушка мьн ә?› У әве жи гот: ‹Әва бьрайе мьн ә›. Әв йәк мьн бь дьле сах у дәсте паqьж кьр». 6У Хwәде хәwнеда wир'а гот: «Мьнва ә'йан ә, кӧ тә әв йәк бь дьле хwәйи сах кьр, ләма жи мьн тӧ жь wи гӧнәйе кӧ тәйе ль бәр ч'ә'ве мьн бькьра хwәйи кьри у нәһьшт кӧ тӧ дәст бьди wе. 7Ньһа жьне вәгәр'инә бьдә мере wе, чьмки әw п'ехәмбәр ә у әwе бона тә дӧа бькә, те бьжийи. Ле һәгәр тӧ wе вәнәгәр'ини, заньбә кӧ тӧ у һ'әмуйед тәйе ә'сә бьмьрьн»+.

8Абимәләх сьбәһе зу р'абу, гази һ'әму бәрдәстийед хwә кьрьн у һәр тьшт wанр'а гьли кьр, әв мәрьвана гәләки тьрсийан. 9Һьнге Абимәләх гази Бьраһим кьр у готе: «Әв тә чь ани ль сәре мә? Мьн һьндава тәда чь нәһәqи кьрьбу, кӧ тә гӧнәки мәзьн ль сәр мьн у п'адшатийа мьнда ани? Тә һьндава мьнда тьште нәбуйи кьр». 10У Абимәләх готә Бьраһим: «Тә чь р'е тер'а дит, кӧ тә әв тьшт кьр?» 11Бьраһим гот: «Чь р'аст ә, әз фькьрим мьн гот: ‹Ль ве дәре хофа Хwәде т'ӧнә, wе р'уйе жьна мьнда мьн бькӧжьн›. 12Йа дӧда жи әва р'асти хушка мьн ә, әм жь баве нә ле нә жь денә, мьн әw стандийә. 13Чахе Хwәде әз жь мала баве хwә дәрхьстьмә хәрибийе, мьн готә wе: ‹Ве qәнщийе мьнр'а бькә, һәр щийе кӧ әме һәр'ьне, бона мьн бежә, кӧ әва бьрайе мьн ә›».

14Һьнге Абимәләх р'абу, пәз у дәwар, хӧлам у щари анин данә Бьраһим у жьна wи Сәрайи жи ле вәгәр'анд. 15Ӧса жи Абимәләх готә Бьраһим: «Ва йә wәлате мьн ль бәр тә йә, к'идәре дьхwази ль wьр жи бьминә». 16Сәрайер'а жи гот: «Ва әз һ'әзар зиви дьдьмә бьрайе тә, кӧ әв йәк ль бәр ч'ә'ве һ'әмуйед т'әви тә бьбә хелийа нав-намусийе у р'успитийа ль бәр һ'әмуйа». 17Һьнге Бьраһим ль бәр Хwәде дӧа кьр у Хwәде Абимәләх, жьна wи у щарийед wи qәнщ кьрьн у зар'ок анин+. 18Чьмки Хӧдан р'уйе жьна Бьраһим Сәрайеда, бәт'ьне һ'әму к'ӧлфәтед мала Абимәләхда дада бу.

21

Буйина Исһаq

21^1Хӧдан сәрик ль Сәрайе хьст, чаwа кӧ готьбу у созе бона Сәрайе дабу ани сери. 2Сәрайи һ'әмлә дәрк'әт, Бьраһимр'а wе мәзьнайа wида кӧр'әк ани, wи wә'дәйида кӧ Хwәде жер'а готьбу. 3Бьраһим наве wи кӧр'е хwәйи кӧ Сәрайе жер'а ани, Исһаq[*] дани+. 4У Бьраһим чаwа кӧ Хwәде т'әми wи кьрьбу, кӧр'е хwә Исһаq р'ожа һ'әйшта сьнәт кьр+. 5Бьраһим сәд сали бу, гава кӧр'е wи Исһаq жер'а бу. 6Һьнге Сәрайе гот: «Хwәде әз дамә к'әнандьне, к'ижанед кӧ бона мьн бьбьһен, әwе жи т'әви мьн бьк'әньн». 7Ӧса жи гот: «Qәт к'е wе бьгота Бьраһим: ‹Сәрайи wе дәргушед кӧр'ин бьмежинә?› Чьмки мьн мәзьнайа wида wир'а кӧр' ани». 8Кӧр'ьк мәзьн бу, жь шир һатә бьр'ине, Бьраһим wе р'ожа кӧ Исһаq жь шир һатә бьр'ине, мәсрәфәкә мәзьн дани.

Дәрхьстьна Һащәре у Исмайил

9Сәрайе дина хwә дайе, wәки әw кӧр'е Һащәра мьсьри, йе кӧ wе Бьраһимр'а анибу, qәрфе хwә Исһаq дькә,+
10готә Бьраһим: «Бәри ве щарийе у кӧр'е wе дә, чьмки кӧр'е ве щарийе гәрәке т'әви кӧр'е мьн Исһаq wар нәстинә»+. 11Әв готьна һьндава кӧр'е wи Исмайилда, гәләки гьран ль сәр Бьраһим р'уньшт. 12Ле Хwәде готә Бьраһим: «Бьра әw готьна бона кӧр'ьке тә у щарийа тә ль сәр тә гьран р'унәни, чь кӧ Сәрайе тәр'а готийә гӧһдарийа готьна wе бькә, чьмки зӧр'әта тәйе Исһаqда бе навкьрьне+. 13Әзе кӧр'е щарийе жи бькьмә мьләтәки, чьмки әw жи зӧр'әта тә йә». 14Бьраһим сьбәһе зу р'абу, нан у мәшкә ав һьлда да Һащәре, да ль сәр мьле wе, кӧр'ьк жи пер'а дәрхьст. Һащәр чу гьһиштә чол-бәста Бир-Шева, р'е-дьрб ӧнда кьрьн.

15Ава мәшкда хьлаз бу, әwе кӧр'ьк бьне чалукеда һьшт 16у чу wәкә дурайа тиравитьнәке, пешбәри wи дур р'уньшт у гот: «Әз мьрьна кӧр'ьк нәбиньм». У әwа пешбәри wи р'уньшт, зарин кьр у гьрийа. 17Һьнге Хwәде дәнге кӧр'ьк бьһист, мьлйак'әте Хwәде жь ә'змен дәнг да Һащәре у гот: «Чь буйә Һащәр? Нәтьрсә! Хwәде дәнге кӧр'ьк жь wи щийи бьһист. 18Ньһа р'абә, дәсте кӧр'ьк бьгьрә р'акә, чьмки әзе wи бькьмә мьләтәки мәзьн». 19Һьнге Хwәде ч'ә'ве Һащәре вәкьрьн, әwе бирәкә аве дит у чу мәшк ав дагьрт, кӧр'ьк да вәхwарьне.

20Хwәде т'әви кӧр'ьк бу, әw мәзьн бу, чол-бәстада ма у бу тиркәван. 21Бәр'ийа Паранеда ма у дийа wи qизәкә жь Мьсьре жер'а хwәст+.

Ад-qьрара Бьраһим у Абимәләх

22У wе һьнге Абимәләх у сәрәкәскәред wи Пихол, Бьраһимр'а готьн: «Хwәде һәр тьштида т'әви тә йә, чь кӧ тӧ дьки. 23Ньһа ль ве дәре дәсте мьнда пе Хwәде сонд бьхwә, wәки те бебәхтийе ль мьн, кӧр'е мьн у зӧр'әта мьн нәки, ле бьди хатьре wе амьнийа мьнә һьндава хwәда, тӧ мьн у ви wәлатир'а бьки, к'ижанида кӧ тӧ хәриби дьмини». 24Бьраһим гот: «Әз сонд дьхwьм». 25Ле Бьраһим бона бирәке да р'уйе Абимәләх, йа кӧ хӧламед wи бь зорбәтийе зәфт кьрьбун. 26Абимәләх гот: «Әз һаш пе т'ӧнәбуне к'е әw йәк кьрийә, тә жи т'ӧ тьшт мьнр'а нәготийә у һ'әта р'ожа иро жи мьн нәбьһистьбу». 27Бьраһим пәз у дәwар анин данә Абимәләх у һәр дӧйа жи һәвр'а пәйман гьредан. 28Бьраһим жь кәре пез һ'әфт бәрхед ме вәqәтанд башqә кьрьн. 29Абимәләх жь Бьраһим пьрси: «Әв һәр һ'әфт бәрхед мейә кӧ тә вәqәтанд башqә кьрьн, чь те һ'әсабе?» 30Бьраһим готе: «Гәрәке тӧ ван һәр һ'әфт бәрхед ме жь дәсте мьн бьгьри, wәки бьбьнә шә'дед мьн, кӧ мьн әв бир к'ола йә». 31Ләма жи наве wи щийи дани Бир-Шева[*], чьмки һәр дӧйа жи ль wьр сонд хwарьн+. 32Wана Бир-Шевайеда ад-qьрар кьрьн. Абимәләх у сәрәкәскәред wи Пихол р'абун вәгәр'ийан wәлате Фьльстине. 33Бьраһим ль бәр бира Бир-Шевайе дарәкә кәнаре дач'ьканд у ль wе дәре гази наве Хӧдан, Хwәдейе Һ'әта-һ'әтайе кьр. 34Бьраһим wәхтәки дьреж ль wәлате фьльстинийеда хәрибийеда ма.

22

Щер'ьбандьна Бьраһим

22^1Пәй ван йәкар'а, Хwәде Бьраһим щер'ьбанд у гот: «Бьраһимо!» Бьраһим гот: «Ләбе, әзи ва мә»+. 2Хwәде готе: «Ньһа р'абә кӧр'е хwәйи тайе т'әнейи дәлал Исһаq һьлдә у һәр'ә wәлате Морийайе, ль wе дәре ль сәре ч'ийаки, к'ижани әзе тәр'а бежьм, бькә дийарийа т'әвайишәwате»+. 3Бьраһим сьбәһе зу р'абу, бона дийарийа т'әвайишәwате дар шкенандьн, т'ер'а к'әре хwә гьреда, т'әви хwә дӧ хӧлам у кӧр'е хwә Исһаq һьлдан, р'абу чу wи щийе кӧ Хwәде готьбуйе. 4Р'ожа сьсийа Бьраһим сәре хwә бьльнд кьр, дурва әw щи дит. 5У һьнге Бьраһим готә хӧламед хwә: «Һун к'әрева ль вьр бьминьн, әз у кӧр'ьква һ'әта дәра һан һәр'ьн, һ'әбандьна хwә бькьн у диса ль сәр wәда вәгәр'ьн». 6Бьраһим qьрше дийарийа т'әвайишәwате һьлда, да пьшта кӧр'е хwә Исһаq у хwәха жи агьр у к'ер гьртьнә дәсте хwә у һәр дӧ һәвр'а чун. 7Р'еда Исһаq баве хwә Бьраһимр'а гот: «Баво!» Әwи гот: «Ләбе, әзи ва мә, кӧр'е мьн». Исһаq гот: «Ва нә qьрш у агьр, ле бәрха бона дийарийа т'әвайишәwате к'ане йә?» 8Һьнге Бьраһим готе: «Хwәде wе хwәха бәрха дийарийа т'әвайишәwате бона хwә р'е тер'а бьбинә, кӧр'е мьн» У һәр дӧ һәвр'а р'ийа хwәда чун.

9Гава гьһиштьнә wи щийе кӧ Хwәде готьбуйе, Бьраһим ль wьр горигәһ чекьр, qьрш ль сәр wе щи кьрьн у кӧр'е хwә Исһаq гьреда, һьлда дани ль сәр qьршед горигәһе. 10У Бьраһим дәст авитә к'ере, кӧ кӧр'е хwә сәржекә 11ле мьлйак'әте Хӧдан жь ә'змен дәнг дайе у готе: «Бьраһим! Бьраһим!» Әwи гот: «Ләбе, әзи ва мә». 12Мьлйак'әт готе: «Дәст нәдә кӧр'ьк у тьштәки ль wи нәкә, ньһа әз заньм кӧ тӧ жь Хwәде дьтьрси, чьмки тә бона мьн кӧр'е хwәйи тайе т'әне на-на нәкьр». 13Бьраһим сәре хwә бьльнд кьр, дина хwә дайе wе пьшт wива, ва йә бәранәк стьруйед wи к'әтьбунә дьр'ийед сьх мабу. Бьраһим чу әw бәран ани у дәwса кӧр'е хwә горишәwьтанди кьр. 14Бьраһим наве wи щийи дани: «Хӧдане wе р'е тер'а бьбинә». Чаwа һ'әта ньһа те готьне: Ль сәре ч'ийайе Хӧдан, wе р'е тер'а бе дитьне.

15Мьлйак'әте Хӧдан щара дӧда жь ә'змен дәнг да Бьраһим 16у гот: «Әз бь нәфса хwә сонд дьхwьм, Хӧдан дьбежә, чьмки тә кӧ әв тьшт кьр у кӧр'е хwәйи тайе т'әне бона мьн на-на нәкьр, 17әзе жи дӧайе ль сәр дӧа ль тә бькьм, зӧр'әта тә мина стәйркед ә'змен у мина qума дәве бә'ре гәләки зедә кьм у зӧр'әта тәйе бажаред нәйаред хwә зәфти хwә кьн+
18у бь зӧр'әта тә wе дӧа ль һ'әму мьләтед дьнйайе бьбә, чьмки тә гӧһдарийа мьн кьр»+. 19У Бьраһим вәгәр'ийа щәм хӧламед хwә у р'абун һәвр'а чунә Бир-Шевайе, Бьраһим Бир-Шевайеда ма.

Зӧр'әта Нәһор

20Пәй ван йәкар'а щаб данә Бьраһим у готьне: «Милк'айе бьре тә Нәһорр'а зар' анинә, 21Ньхӧрийе wи Ус у бьре wи Буз, Qьмуеле бавә'шире Арам, 22К'әсәд, Һ'азо, Пилдаш, Идлаф у Бәт'уел». 23Бәт'уелр'а Р'евека бу. Әв һәр һ'әйшт кӧр' Милк'айе Нәһоре бьре Бьраһимр'а анин+. 24Щарийа wи Р'еумайе жи, Тәваһ', Гахам, Т'ахаш у Маһаха анин.

23

Мьрьна Сәрайе

23^1Сәрайе сәд бист һ'әфт сали ә'мьр кьр, ә'мьре Сәрайе һаqас сал бун. 2Сәра ль wәлате Кәнане, Qирйат-Арбайеда, аwа готи ль Һеброне, мьр. Бьраһим һат сәр Сәрайе гьрийа у шина wе кьр+. 3Бьраһим жь мьрийа хwә дур к'әт, т'әви зар'ед һ'итийа хәбәрда у гот: 4«Әз нава wәда йәки р'еwи у хәриб ьм, ньһа мьлк'әки бона мәхбәр бьдьнә мьн, wәки әз мьрийа хwә жь бәр ч'ә'ве хwә дәфьн кьм». 5Һьнге зар'ед һ'итийа ль Бьраһим вәгәр'андьн у готьне: 6«Хwәйе мә, гӧһ бьдә мә, тӧ мирәки Хwәдейи нава мәда, тӧ дькари мьрийа хwә нава мәхбәред мәда, щийе һәри qәнщда дәфьн ки. Бона дәфьнкьрьна мьрийа хwә, жь мә т'ӧ кәсе мәхбәре хwә на-на накә». 7Бьраһим р'абу хwә ль бәр щьмә'та wи wәлати, зар'ед һ'итийа та кьр 8у wанр'а гот: «Һәгәр һун дьхwазьн, кӧ әз мьрийа хwә жь бәр ч'ә'ве хwә дәфьн кьм, кӧ ӧса йә бьбьһен у бона мьн Әфроне кӧр'е Сохарр'а хәбәрдьн бежьне, 9wәки әw шкәфта Махпелайейә сәре ә'рде хwә, чаwа мьлк' ль бәр wә чь һежа бә, бона мәхбәр бьфьрошә мьн». 10Әфрон жи кӧ нава зар'ед һ'итийа р'уньштьбу. Һьнге Әфроне һ'ити бь дәнг ль бәр зар'ед һ'итийа, аwа готи ль бәр һ'әмуйед кӧ дәргәһва[*] дьк'әтьнә һьндӧр', ль Бьраһим вәгәр'анд у гот: 11«На, хwәйе мьн, бьбьһе әз чь дьбежьм: Әзе ә'рде жи бьдьмә тә, шкәфта феза wеда жи. Әзе ль бәр ч'ә'ве зар'ед мьләте хwә бьдьмә тә, мьрийа хwә ль wе дәре дәфьн кә». 12Диса Бьраһим хwә ль бәр щьмә'та wи wәлати та кьр 13у бь дәнг ль бәр щьмә'та wи wәлати, Әфронр'а хәбәрда у готе: «Һәгәр те т'әви мьн qайл би, әз һәqе ә'рде тә бьдьмә тә, тӧ жь дәсте мьн бьгьрә, кӧ әз мьрийа хwә ль wьр дәфьн кьм». 14Әфрон ль Бьраһим вәгәр'анд у гот: 15«Хwәйе мьн! К'әрәма хwә бьбьһе: Әw ә'рд бь хwә һежайи чарсьд шекьл[*] зиви йә, нава мьн у тәда мәт'а wе чи йә? Мьрийа хwә дәфьн кә». 16Бьраһим готьна Әфрон qәбул кьр у Бьраһим һаqас зив к'ьшанд да Әфрон, чьqас кӧ wи ль бәр зар'ед һ'итийа готьбу, чарсьд шекьл зив, кӧ әв бу qимәте нава т'ӧщарәтийеда.

17Бь ви аwайи ә'рде Әфрони, Махпелада, пешбәри Мамре, әw ә'рд, шкәфта теда у һ'әму даред нава wи ә'рдида, 18ль бәр ч'ә'ве зар'ед һ'итийа у ль бәр һ'әмуйед кӧ дәргәһва дьк'әтьнә һьндӧр'е бажер, бу мьлк'е Бьраһим. 19Пәй ве йәкер'а Бьраһим жьна хwә Сәрайи шкәфта ә'рде Махпелайеда дәфьн кьр. Әва ә'рда ль wәлате Кәнанеда пешбәри Мамре бу (аwа готи ль Һеброне). 20Жь зар'ед һ'итийа әв ә'рд у шкәфта теда, чаwа мьлк'е бона гор'ьстан, аһа гьһиштә Бьраһим.

24

Зәwаща Исһаq

24^1Бьраһим иди кал бьбу у р'ожед хwә дәрбаз кьрьбун. Хӧдан һәр алийада сәр Бьраһимда барандьбу. 2Һьнге Бьраһим готә хӧламе мала хwәдайи мәзьн, кӧ wәк'иле һ'әму һәбука wи бу: «Һиви дькьм, дәсте хwә бькә ль бьн р'ә'не һета мьн[*], 3әз тә бь Хӧдан дьдьмә сонде, кӧ Хwәдейе ә'рде у Хwәдейе ә'змен ә, wәки те кӧр'е мьнр'а жь qизед кәнанийа нәхwәзи, нава к'ижанада әз дьминьм. 4Ле һәр'и wәлате мьн, жь нава пьсмамтийа мьн qизәке кӧр'е мьн Исһаqр'а бини». 5Хӧлам готе: «Бәлки qизьк нахwазә ль пәй мьн бе ви wәлати, тӧ дьхwази кӧ әз кӧр'е тә вәгәр'иньмә wи wәлате кӧ тӧ же дәрк'әти?» 6Бьраһим готә wи: «Һ'әвза хwә бьки кӧ кӧр'е мьн вәнәгәр'ини wьр. 7Хӧдан, Хwәдейе ә'змен, йе кӧ әз жь мала баве мьн у жь wи wәлате әз теда бьбум дәрхьст ьм у т'әви мьн хәбәрда у мьнр'а сонд хwар гот: ‹Әзе ви wәлати бьдьмә зӧр'әта тә›, әwе мьлйак'әте хwә пешийа тәва бьшинә у те жь wьр qизе кӧр'е мьнр'а бини. 8Ле һәгәр qизьк нахwазә кӧ ль пәй тә бе, тӧ жь ве сонда мьн аза йи, т'әне кӧр'е мьн вәнәгәр'ини wьр». 9Һьнге хӧлам дәсте хwә кьрә бьн р'ә'не һета ахайе хwә Бьраһим у жь бәр wе йәкева сонд хwар.

10Хӧлем жь дәвәйед ахе хwә дәһә дәвә бар кьрьн. Чьмки һ'әму хер-хьзна ахайе wи дәсте wида бу. Әw р'абу чу Арам-Наһараиме[*], wи бажаре кӧ Нәһор дьма. 11Әwи бәре еваре, wи wәхте кӧ qиз у бук дәрдьк'әтьн ав дьк'ьшандьн, дәвә жь бажер дәр бәр бирәке данә мәхәле, 12у гот: «Йа Хӧдан, Хwәдейе ахайе мьн Бьраһим! Әз р'әща дькьм, те иро р'ийа мьн р'аст ки, ахайе мьн Бьраһимр'а һ'ӧба хwәйә амьн бьдә к'ьфше. 13Әзе ва ль сәр канийа аве бьсәкьньм у qиз-букед бьнәлийед ви бажари wе бенә аве, 14әз к'ижан qизер'а бежьм: ‹К'әрәма хwә, щер'е хwә дайнә әз аве вәхwьм› у гава әw бежә: ‹К'әрәм кә вәхwә у әз дәвәйед тә жи авдьм›, бьра һәма әw жи бьбә әw qиза кӧ тә бона хӧламе хwә Исһаq к'ьфшкьри йә. У бь ве йәке әз бьзаньбьм, кӧ тә ахайе мьнр'а һ'ӧба хwәйә амьн да к'ьфше».

15Әwи һәла һе хәбәрдана хwә к'ӧта нәкьрьбу, Р'евека qиза Бәт'уеле кӧр'е Милк'а жьна Нәһоре бьрайе Бьраһим щер' ль сәр мьла һат. 16Qизьк йәкә гәләки бәдәw у бьк'ьр бу, дәсте мера һе ле нәк'әтьбу. Әwа бәржери сәр канийе бу, щер'е хwә дагьрт у һәвраз һьлк'ьшийа. 17Хӧлам бь ләз чу пешийа wе у готе: «К'әрәма хwә, авәке жь щер'е хwә нади әз вәхwьм?» 18Әwе гот: «Вәхwә, хwәйе мьн». У ләзә-ләз щер' жь сәр мьле хwә дани у дайе кӧ вәхwә. 19Гава әwи ав т'ер вәхwар, кәч'ьке готе: «Әз аве дәвәйед тәр'а жи бьк'ьшиньм, wан жи т'ер авдьм». 20У пер'а-пер'а ава щер'да валайи к'ӧр'н кьр, диса бәзи чу жь бире аве бьк'ьшинә, әwе бона һ'әму дәвәйед wи ав к'ьшанд. 21Әв мәрьва ль сәр wе ә'щебмайи мабу, qәт дәнг нәдькьр, дьфькьри дьгот: гәло р'аст Хӧдан р'ийа wи р'аст кьрийә, йан на.

22У гава һ'әму дәва ава хwә вәхwарьн, һьнге wи мәрьви qәрәфиләкә зер'инә гьранийа нив шекьли[*] у дӧ базьнед зер'инә гьранийа дәһә шекьли* бона зәнде wе данә wе 23у же пьрси: «Бь к'әрәма хwә бәжә, тӧ qиза к'е йи? Гәло мала баве тәда щи һәйә, кӧ әм шәва хwә дәрбаз кьн?» 24Әwе готә wи: «Әз qиза Бәт'уеле кӧр'е Милк'айа жьна Нәһор ьм». 25Ӧса жи готе: «Шькьр ка у гиһайе мә гәләк ә у щийе шәвмайина wә жи һәйә». 26Һьнге әw мәрьва дәвәр'уйа чу у шькьри да Хӧдан 27у гот: «Шькьр жь Хӧдан, Хwәдейе Бьраһиме ахайе мьн, кӧ әwи т'ела ахайе мьн жь һ'ӧб у амьнийа хwә нәбьр'и! Гава әзи р'еда бум, Хӧдан бәре мьн да мала бьрайед ахайе мьн». 28Qизьк р'әви чу у әв йәка мала дийа хwәда гьли кьр.

29Бьраки Р'евекайе һәбу наве wи Лабан. Лабан хwә ль канийе гьрт, бәзи чу щәм wи мәрьви, 30чьмки әwи qәрәфил у әw базьнед дәстед хушка хwәда дитьбун, ӧса жи әw гьликьрьна хушка хwә Р'евекайе бьһистьбу кӧ готьбу: ‹Әwи мәрьви т'әви мьн аһа хәбәр дайә›, хwә wи мәрьвир'а гиһанд. Дина хwә дайе ва йә әw дәвәйед хwәва wе һе ль сәр канийе йә. 31У готә wи: «К'әрәм кә wәрә, бьмбарәке Хӧдан! Тӧ чьма ль дәрва сәкьни йи? Мьн бона тә мал һазьр кьрийә у щи жи бона дәвәйед тә». 32Әw мәрьва чу һьндӧр', Лабан баре дәва данин, ка у гиһа кьрә бәр wан, ав жи да кӧ ньгед wи у йед т'әви wи бенә шуштьн. 33Паше нан данин ль бәр wи, ле әwи гот: «Һ'әта әз нет-мәрәме хwә гьли нәкьм, әз нен нахwьм». Готьне: «К'әрәм кә бежә».

34Һьнге әwи гот: «Әз хӧламе Бьраһим ьм. 35Хӧдан гәләки ль сәр ахайе мьнда баранди йә, әw буйә йәки дәwләмәнд, Хӧдан гәләк пәз у дәwар, зер' у зив, хӧлам у щари, дәвә у к'әр данә wи. 36Сәрайа жьна ахайе мьн, пиртийа хwәда ахайе мьнр'а кӧр'әк ани, әwи һ'әму һәбука хwә да wи кӧр'и. 37Ахайе мьн әз дамә сонде гот: ‹Нәби-нәби кӧ тӧ жь qизед кәнанийа, wәлате к'ижанада әз дьминьм кӧр'е мьнр'а бьхwази. 38Ле һәр'и нава олк'а мала баве мьн у пьсмамед мьн, qизе кӧр'е мьнр'а бьхwази›. 39Һьнге мьн готә ахайе хwә: ‹Бәлки qизьк нәхwазә т'әви мьн бе› 40Әwи готә мьн: ‹Әw Хӧдане ль бәр ч'ә'ве к'ижани кӧ әз р'ийа wида р'аст дьчьм, wе мьлйак'әте хwә т'әви тә р'е дайнә у әwе р'ийа тә р'аст кә, те кӧр'е мьнр'а жь нава пьсмамтийа мьн у олк'а мала баве мьн qизе бьхwази, 41wи чахи те жь wи сонде кӧ мьн тӧ дайи сонде аза би, ле гава тӧ һәр'и нава пьсмамтийа мьн у әw qизе нәдьнә тә, тӧ иди жь wи сонде хwә аза йи›.

42Әз иро һатьмә ль сәр канийе у мьн гот: ‹Йа Хӧдан, Хwәдейе ахайе мьн Бьраһиме! Һәгәр әв р'ийа кӧ әз ньһа теда дьчьм тӧ р'аст дьки, 43әзе ва ль сәр канийа аве бьсәкьньм у гава qизәк бе аве бьк'ьшинә у әз wер'а бежьм: «К'әрәма хwә, жь wи щер'е хwә һьнәк ав бьдә әз вәхwьм», 44у к'ижан кӧ бежә: «Тӧ вәхwә у әз аве дәвәйед тәр'а жи бьк'ьшиньм», бьра һәма әw жи бьбә әw qиза кӧ Хӧдан бона кӧр'е ахайе мьн к'ьфш кьрийә›.

45Хәбәрдан һе дәве мьнда бу, ньшкева Р'евека щер' ль сәр мьла һат, бәржер чу канийе ав к'ьшанд, һьнге мьн готе: ‹К'әрәма хwә авәке нади мьн?› 46Әwе ләзә-ләз щер' жь сәр мьле хwә дани у гот: ‹Вәхwә у әз дәвәйе тә жи авдьм›, аwа мьн вәхwар у әwе дәвәйед мьн жи авдан. 47Һьнге мьн же пьрси: ‹Тӧ qиза к'е йи?› Әwе гот: ‹Әз qиза Бәт'уеле кӧр'е Милк'а жьна Нәһор ьм›, мьн дәрхьст qәрәфил кьрә поза у базьн жи кьрьнә дәста. 48Wи чахи әз та бум у дәвәр'уйа чум бәр Хӧдан, шькьри да Хӧдан Хwәдейе ахайе хwә Бьраһим, wәки р'ийа мьн р'аст кьр, кӧ әз нәбийа[*] бьрайе ахайе хwә кӧр'е wир'а бьхwазьм. 49Ньһа мьнр'а бежьн: ‹Тәме wә һәйә кӧ һун һ'ӧб у амьнийе ахайе мьнр'а бьдьнә к'ьфше, йан на?› Һәгәр на, мьнр'а бежьн кӧ әз йан р'аст һәр'ьм, йан жи ч'әп».

50Лабан у Бәт'уел ле вәгәр'андьн у готьне: «Әв йәк жь Хӧдан ә, әм нә qәнщ дькарьн бежьн, нә хьраб. 51Ва йә Р'евека ль бәр тә йә, р'абә һьлдә у һәр'ә, бьра wәкә готьна Хӧдан, әw бьбә жьна кӧр'е ахайе тә». 52Гава хӧламе Бьраһим хәбәрдана wан бьһист, һ'әта ә'рде дәвәр'уйа чу, сәре хwә ль бәр Хӧдан дани. 53Паше хӧлем хьшьред зер', зив у к'ьнщ дәрхьстьн данә Р'евекайе, хәлатед qимәтә бьһа жи данә бьре у дийа wе. 54Һьнге хӧлем т'әви wан мәрьвед кӧ пер'а һатьбун, хwарьн вәхwарьн у шәва хwә ль wьр дәрбаз кьрьн. Сьбәһе зу р'абун, хӧлем гот: «Мьн вәр'екьнә щәм ахайе мьн». 55Бьре у дийа кәч'ьке готьне: «Бьра кәч'ьк чәндәки, һәма дәһә р'ожа ль щәм мә бьминә, паше һәр'ьн». 56Ле хӧлем готә wан: «Мьн дәрәнги нәехьн, Хӧдан кӧ р'ийа мьн р'аст кьрийә, бьһельн әз һәр'ьм бьгьһижьмә ахайе хwә». 57Wана гот: «Әм гази кәч'ьке кьн у хәбәра дәве wе бьзаньбьн». 58Һьнге гази Р'евекайе кьрьн у готьне: «Те т'әви ви мәрьви һәр'и?» Әwе гот: «Бәле». 59Әвана хушка хwә Р'евека, хwәйкьрийа wе, хӧламе Бьраһим у мәрьвед wи вәр'екьрьн. 60Дӧа ль Р'евекайе кьрьн у готьне:

«Хушка мә, тӧ бьби дийа һ'әзар-һ'әзара
у зӧр'әта тә бажаред нәйаред хwә
зәфти хwә кьн».

61Р'евека у щарийед wе р'абун, ль дәва сийар бун у ль пәй wи мәрьви чун. Хӧлем Р'евека һьлда у чу.

62Исһаq жь Бир-Лаһай-Рои вәгәр'ийабу дьһат, чьмки әw ль Нәщәфе дьма. 63Исһаq бәре еваре дәрк'әтьбу чоле к'әтьбу нава мьтала, сәре хwә бьльнд кьр, дина хwә дайе, ва йә дәвә тен. 64Р'евекайе кӧ сәре хwә бьльнд кьр Исһаq дит, жь дәве пәйа бу. 65У жь хӧлем пьрси: «Әw мәрьве дәштедайи кӧ бәр бь мә те, әw к'и йә?» Хӧлем готе: «Ахайе мьн ә» У әwе хелийа хwә һьлда авитә ль сәр хwә. 66Хӧлем һәр тьштед кӧ wи кьрьбун Исһаqр'а гьли кьрьн. 67Исһаq Р'евека бьрә коне дийа хwә Сәрайе, әw станд у әw бу кәванийа wи. Әwи әw һ'ьз кьр. У барьстани к'әтә дьла, ль пәй мьрьна дийа wир'а.

25

Зӧр'әта Бьраһимә майин

25^1Бьраһим жьнәк жи станд, наве wе Qьтура. 2Әве әв кӧр' Зимран, Йоqшан, Мьдан, Мьдйан, Ишбаq у Шуах жер'а анин. 3Йоqшанр'а Шьба у Дедан бун. Деданр'а ашури, льтуши у льуми бун. 4Мьдйанр'а Әйфа, Әфәр, Һәнох, Абида у Әлдаһа бун. Әв һ'әму жи зар'ед Qьтурайе бун+.

5Бьраһим һ'әму һәбука хwә да Исһаq. 6Ле п'ешк'еш данә кӧр'ед щарийайә жь wи у сахийа хwәда әw жь кӧр'е хwә Исһаq дур хьстьн, бәре wанда р'оһьлате, әw шандьнә алийе wәлатед р'оһьлате.

Мьрьн у дәфьнкьрьна Бьраһим

7Р'ожед ә'мьре Бьраһимә кӧ wи дәрбаз кьрьн, сәд һ'әфте пенщ сал бун. 8Бьраһим бу каләки әхтйар, жь ә'мьре хwә т'ербуйи, р'ӧһ'е хwә да у мьр, чу гьһиштә щьмә'та хwә. 9Кӧр'ед wи Исһаq у Исмайил, баве хwә, шкәфта Махпелайейә ә'рде Әфроне кӧр'е Сохаре һ'итида дәфьн кьрьн, йа кӧ пешбәри Мамре бу, 10wи ә'рдида, к'ижан кӧ Бьраһим жь зар'ед һ'итийа к'ьр'и бу. Ль wьр Бьраһим у жьна wи Сәрайи һатьнә дәфьн кьрьне+.

11Ль пәй мьрьна Бьраһимр'а, Хwәде дӧа кӧр'е wи Исһаq кьр. Исһаq незики Бир-Лаһай-Роийе щи-wар бу, ма.

Р'ьк'ьнйата Исмайил

12Әв ә сәрәщәма р'ьк'ьнйата Исмайиле кӧр'е Бьраһим, кӧ щарийа Сәрайийә Һащәра мьсьри Бьраһимр'а ани. 13Наве кӧр'ед Исмайил әв ьн, бь навед хwә у р'ьк'ьнйата хwәва. Ньхӧрийе Исмайил Небайот бу, пәйр'а Qедар, Адбел, Мибсам, 14Мишма, Дума, Масса, 15Хадад, Тема, Йәтур, Нафиш у Qедьма бун+. 16Әв ьн кӧр'ед Исмайил у навед wан, щи-wаред хwә у конед хwәва. Әвана ль гора ел-ә'ширед хwәва донздәһ мир бун. 17Салед ә'мьре Исмайил сәд си у һ'әфт сал бун у р'ӧһ'е хwә да мьр, т'әви щьмә'та хwә бу. 18Исмайилийа жь Һ'аwилайе гьрти һ'әта Шуре щи-wар бун, кӧ пешбәри Мьсьре, ль сәр р'ийа кӧ дьчә Ашурйа. Әвана ль бәр ч'ә'ве һ'әму бьрайед хwә щи-wар бун, әw ащьз кьрьн+.

Буйина Әсаw у Аqуб

19Әв ә сәрһатийа р'ьк'ьнйата кӧ пәй Исһаqе Бьраһим к'әт. Бьраһимр'а Исһаq бу. 20Исһаq кӧ бу чьл сали, qиза Бәт'уеле арами, жь Паддан-Араме[*] Р'евека станд, хушка Лабане арами. 21Исһаq бона жьна хwә лава-диләк жь Хӧдан кьрьн, чьмки әwе зар' нәданин. Хӧдан дәнге wи бьһист, жьна wи Р'евека һ'әмлә дәрк'әт. 22Кӧр'ә һе бәт'ьне wеда бун һәвдӧр'а шәр' дькьрьн, һьнге әwе гот: «Әв чь һатә сәре мьн?» У чу кӧ жь Хӧдан бьпьрсә.

23Хӧдан готә wе:

«Бәт'ьне тәда дӧ мьләт һәнә,
у жь бәдәна тә, дӧ щьмә'те жь һәв щьһе бьн,
щьмә'тәке жь щьмә'та дьн qәwаттьр бә.

У йе мәзьн wе хӧламтийе йе бьч'ук бькә»+.

24У гава р'ожа буйина wан пер'а гьһишт, ва йә әw щеwи бун бәт'ьне wеда. 25Йе пешьн кӧ бу, йәки сори пьр'ч' бу мина к'ӧрк, наве wи Әсаw[*] данин. 26Пәй wир'а, бьре wи бу, дәст авити пә'нийа Әсаw гьрти, у наве wи данин Аqуб[*]. Һьнге Исһаq шест сали бу, гава Р'евека әw анин.

27Әw зар' мәзьн бун, Әсаw бу мәрьвәки чоле, неч'ирванийеда йәки жири сәрхwә. Ле Аqуб мәрьвәки дурәшәр' у жь кона qәт дәрнәдьк'әт. 28Исһаq Әсаw һ'ьз дькьр, чьмки әwи неч'иред wи дьхwарьн, ле Р'евекайе Аqуб һ'ьз дькьр.

Әсаw ньхӧртийа хwә дьфьрошә

29Щарәке Аqуб шорбә чедькьр, Әсаw жь чоле к'әсьри һат. 30Әwи готә Аqуб: «Бькә qәнщи, жь wе шорба бәрк'әлейә сор, мьнр'а дагьрә әз бьхwьм, дьле мьн хава дьчә». Ләма жи wир'а готьн: «Әдом[*]». 31Ле Аqуб готә wи: «К'а ньһа ньхӧртийа хwә бьфьрошә мьн»+. 32Һьнге Әсаw гот: «Әз ва дьмьрьм, к'ара мьн чь ньхӧртийеда һәйә?» 33Аqуб готе: «Дә ньһа дәсте мьнда сонд бьхwә». Әwи дәсте wида сонд хwар у ньхӧртийа хwә фьротә Аqуб. 34Һьнге Аqуб нан у шорба ниська да Әсаw, әwи хwар у вәхwар, р'абу чу. Бь ви аwайи Әсаw ньхӧртийа хwә беһӧрмәт кьр+.

26

Исһаq Герареда дьминә

26^1Ль wәлетда, ль сәр wе хәлайа кӧ һена Бьраһимда бьбу, хәлайикә дьн бу, Исһаq чу Гераре щәм п'адше фьльстинийа Абимәләх+. 2Хӧдан wива хӧйа бу у готе: «Бәржери Мьсьре нәбә, wи wәлатида бьминә, к'ижани әзе нишани тә кьм. 3Ви wәлатида хәрибийеда бьминә, әзе т'әви тә бьм у дӧа ль тә бькьм. Чьмки әзе т'әмамийа ван wәлата бьдьмә тә у зӧр'әта тә у wе сонда хwә, йа кӧ мьн баве тә Бьраһимр'а сонд хwарийә, биньмә сери+. 4Әзе зӧр'әта тә wәкә стәйркед ә'змен зедә кьм у т'әмамийа ван wәлата бьдьмә зӧр'әта тә у бь зӧр'әта тә wе дӧа ль һ'әму мьләтед дьнйайе бьбә+. 5Чьмки Бьраһим гӧһдарийа дәнге мьн кьр, фәрманед мьн, т'әмийед мьн, ә'рф-ә'дәтед мьн у һинкьрьнед мьн qәдандьн».

6Исһаq Герареда щи-wар бу. 7Бьнәлийед wи щийи кӧ пьрса жьна wи Р'евекайе же кьрьн, әwи гот: «Хушка мьн ә». Чьмки әw тьрсийа кӧ wи бьгота: «Жьна мьн ә», дьгот: «Нәбә р'уйе Р'евекайе да мьн бькӧжьн, чьмки Р'евека бәрбьч'ә'вә бәдәw бу»+. 8У гава әw wә'дәки дьреж ль wьр ма, п'адше фьльстинийа Абимәләх р'ожәке п'әнщәрер'а дина хwә дайе, wе Исһаq т'әви жьна хwә Р'евекайе к'еф-һ'әнәк дькьрьн. 9Һьнге Абимәләх гази Исһаq кьр у готе: «К'ьфш ә, кӧ әва жьна тә йә, тә чьма гот: ‹Әва хушка мьн ә›?» Исһаq ле вәгәр'анд у готе: «Мьн гот, кӧ нәбә р'уйе wеда әз бемә кӧштьне». 10Һьнге Абимәләх готе: «Әв тә чь дани ль сәре мә? Һьндьк мабу кӧ жь нава щьмә'те йәки дәст бавита жьна тә у гӧнә бьк'әта стуйе мә». 11Абимәләх т'әми да т'әмамийа щьмә'та хwә у гот: «К'е qәдьре ви мәрьви, йан жьна wи к'әвә, wе ә'сә бе кӧштьне».

12Исһаq wи wәлатида ә'рде хwә р'әшанд, Хӧдан сәрда баранд, әwи wе сале сәд щар бәр һьлда. 13Әви хwә р'ьнд гьрт, чьqас дьчу хwә дьгьрт у ӧса пешда дьчу, кӧ әwи готьна тә хwә гьрт. 14Бу хwәйе кәри у гар'анед пез-деwер у гәләк хӧламед wи һәбун, фьльстинийа һ'әвсудийа wи кьрьн. 15Һ'әму әw биред кӧ һена баве wида, хӧламед баве wи Бьраһим вәдабун, фьльстинийа хьтьмандьн, т'ьжи хwәли кьрьн+. 16Абимәләх готә Исһаq: «Бьһелә жь мә дур к'әвә һәр'ә, чьмки тӧ жь мә дәрбазтьр буйи». 17Исһаq жь wьр к'оч' кьр чу, конед хwә дәшта Герареда данин у ль wьр ма.

18Исһаq диса әw бир вәдан, йед кӧ һена баве wи Бьраһимда һатьбунә вәдане, к'ижан кӧ пәй мьрьна Бьраһимр'а фьльстинийа т'ьжи кьрьбун, әwи диса әw навед баве хwә данинә ль сәр wан. 19Хӧламед Исһаq wе дәштеда вәдан, р'асти ава канийе һатьн. 20Шьванед Гераре т'әви шьванед Исһаq шәр' дькьрьн, дьготьн: «Әва ава мә йә». Ләма наве wе бире дани Ә'сеq[*], чьмки бона wе бире шәр' кьрьн. 21Бирәкә дьн вәдан, ль сәр wе жи шәр' кьрьн, наве wе дани Ситна[*]. 22Әw жь wьр чу, бирәкә дьн вәда, ль сәр wе шәр' нәкьрьн, һьнге әwи наве wе дани Р'әһ'обот'[*] у гот: «Чьмки Хӧдан әм дәрхьстьнә фьреqәтийе у әме ль сәр ви ә'рди зедә бьн».

23Жь wьр жи Исһаq һәвраз чу Бир-Шевайе. 24Wе шәве Хӧдан wива хӧйа бу у готә wи: «Әз Хwәдейе баве тә Бьраһим ьм, нәтьрсә, чьмки әз т'әви тә мә, бона хатьре хӧламе хwә Бьраһим, әзе дӧа ль тә бькьм у зӧр'әта та зедә кьм». 25Исһаq ль wьр горигәһәк чекьр, гази наве Хӧдан кьр. Коне хwә ль wьр вәгьрт, хӧламед wи ль wьр жи бирәк к'олан.

Пәймана Исһаq у Абимәләх

26Wи чахи, Абимәләх бь т'әви ширәтк'аре хwә Аһузат' у сәрәскәре хwә Пихол жь Гераре чунә щәм Исһаq. 27Исһаq готә wан: «Һун бона чь һатьнә щәм мьн, нә wә жәнандә мьн у бәри мьн да, әз жь хwә дур хьстьм?» 28Wана гот: «Әм баш дьбиньн кӧ Хӧдан т'әви тә йә, ләма мә гот: ‹Әм у тӧ дәсте һәвда сонд бьхwи у т'әви тә пәймане гьредьн, 29wәки тӧ хьрабийе ль мә нәки, чаwа кӧ мә дәст нәдайә тә, пештьри qәнщийе, ӧса жи мә тӧ сах-сьламәт вәр'екьр и, жь иро шунда тӧ бьмбарәке Хӧдан и›»+. 30Һьнге Исһаq wанр'а мәсрәфәк дани, wана хwар-вәхwар. 31Сьбәһе зу р'абун, дәсте һәвда сонд хwарьн, Исһаq әw вәр'екьрьн. Әwана бь дьле р'ьһ'әт жь щәм wи чун. 32Һәма wе р'оже жи, хӧламед Исһаq һатьн бона wе бира кӧ вәдьдан щаб дане у готьне: «Мә ав дит». 33Әwи наве wе Шива[*] дани. Бона ве йәк жи наве wи бажари һ'әта ньһа Бир-Шева[*] йә.

Жьнед Әсаwә нә жь мьләте wи

34Әсаw чьл сали бу, гава wи Йеһудита qиза Берийе һ'ити у Басмәт'а Ейлоне һ'ити стандьн+. 35Әвана бунә кӧла дьле Исһаq у Р'евекайе.

27

Аqуб дӧайе п'ара Әсаw жь Исһаq дьстинә

27^1Гава Исһаq кал бу у р'онайа ч'ә'вада мә'рьм бу, әwи гази кӧр'е хwәйи мәзьн Әсаw кьр у готе: «Лаwо!» Әwи гот: «Әз ва мә, баво!» 2Исһаq готе: «Әзи ва кал бумә, ньзаньм к'ижан р'оже әзе бьмьрьм. 3Ньһа ч'әке хwә, тир у кәване хwә һьлдә дәре чоле, неч'ирәке бона мьн бькә у+
4хwарьна хwәшә кӧ әз же һ'ьз дькьм, бона мьн чекә бинә әз бьхwьм, кӧ бәри мьрьна хwә әз дӧа ль тә бькьм». 5Р'евекайе дьбьһист, гава Исһаq әв йәк кӧр'е хwә Әсаwр'а дьгот. Гава Әсаw чу чоле неч'ире бькә бинә,

6Р'евекайе готә кӧр'е хwә Аqуб: «Мьн һежа бьһист, кӧ баве тә чаwа т'әви бьре тә Әсаw хәбәрда у гот: 7‹Неч'ирәке мьнр'а бинә, пе хwарьнәкә хwәш чекә, кӧ әз бьхwьм у бәри мьрьна хwә, ль бәр Хӧдан дӧа ль тә бькьм›, 8Ньһа бьбьһе лаwо, гӧһе хwә бьдә сәр мьн, әз чь тәр'а дьбежьм бькә. 9Р'абә һәр'ә нава кери, мьнр'а дӧ каред бьзьнайә р'ьнд бинә у әз пе wан баве тәр'а wе хwарьна хwәшә кӧ әw же һ'ьз дькә чекьм, 10тӧ жи бьбә бьдә баве хwә, кӧ әw бьхwә у бәри мьрьна хwә дӧа ль тә бькә». 11Аqуб готә дийа хwә Р'евекайе: «Әсаwе бьре мьн йәки пьр'ч' ә, әзи р'ути нәпьр'ч' ьм, 12бәлки баве мьн бь дәста мьн бьп'әлинә, әз бәр ч'ә'ве wи дәрәw дәрем, һьнге әзе ль сәр хwәда ньфьр'е биньм нә кӧ дӧайе». 13Де готе: «Лаwо! Әw ньфьр'а бьра ль сәр мьнда бе, т'әне тӧ гӧр'а мьн бькә, һәр'ә кара бинә». 14Аqуб чу кар анин данә дийа хwә. Де пе wан әw хwарьна хwәшә кӧ баве wи же һ'ьз дькьр чекьр. 15Р'евекайе к'ьнща Әсаwе р'ьнд, йа кӧр'е хwәйи мәзьн, кӧ малда ль щәм wе бу, һьлда ль кӧр'е хwәйи бьч'ук Аqуб кьр, 16у п'осте кара жи авитә ль сәр дәста у стӧкӧра wийә р'утә нәпьр'ч', 17хwарьна хwәшә чекьри, нане кӧ лехьстьбу да дәсте кӧр'е хwә Аqуб.

18Аqуб чу щәм баве хwә у гот: «Баво!». Әwи гот: «Әз ва мә, тӧ к'и йи лаwо?» 19Аqуб готә баве хwә: «Әз ньхӧрийе тә Әсаw ьм, тә чаwа мьнр'а гот, мьн ӧса жи кьр, к'әрәм кә, р'абә р'уни неч'ира мьн бьхwә у дӧа ль мьн бькә». 20Исһаq готә кӧр'е хwә: «Тә чаwа ӧса зу неч'ир дит, лаwо?» Аqуб готе: «Хӧдан, Хwәдейе тә неч'ир р'асти мьн ани». 21Исһаq готә Аqуб: «Незик wәрә, әз бь дәста тә бьп'әлиньм, лаwо, һәла к'а тӧ кӧр'е мьн Әсаw и, йан на?» 22Аqуб незики баве хwә бу, баве бь дәста әw п'әланд у готе: «Дәнг дәнге Аqуб ә, ле дәст дәстед Әсаw ьн». 23Әwи те дәрнәхьст к'ижан ә, чьмки дәстед wи жи мина дәстед бьре wи Әсаw пьр'ч' бун, һьнге дӧа ль wи кьр 24у готе: «Тӧ р'аст кӧр'е мьн Әсаw и?» әwи гот: «Әз ьм». 25Баве готе: «К'а бьдә неч'ира кӧр'е хwә әз бьхwьм, wәки дӧа ль тә бькьм». Аqуб дайе, әwи хwар, шәраб жи ани дайе әwи вәхwар. 26Баве wи Исһаq готе: «Ньһа wәрә незик у мьн р'амусә, лаwо». 27Аqуб чу незик, бав р'амуса. Исһаq к'ьнще wи бин кьр, дӧа ль wи кьр у гот:

«Ва йә бина кӧр'е мьн,
мина бина мерга Хӧдан дӧа ле кьри йә.
28Бьра Хwәде жь qьр'авийа ә'змен,
у жь qьнйата ә'рде,
гәньм у шәрабеда тә хьне кә+.
29Бьра мьләт тәр'а хӧламтийе бькьн,
щьмә'т жи ль бәр тә дәвәр'уйа һәр'ьн.
Тӧ бьби ахе бьратийа хwә,
зар'ед дийа тә жи ль бәр тә дәвәр'уйа һәр'ьн.
Йе ньфьр'а ль тә бькә, ньфьр' ль wи бә,
йе дӧа ль тә бькә, дӧа ль wи бә».

30Гава Исһаq дӧа Аqуб кьр хьлаз кьр у әw гавәк бу кӧ әw жь баве хwә Исһаq дур к'әтьбу, бьре wи Әсаw жь неч'ире һат. 31Әwи жи хwарьна хwәш чекьр, ани да баве хwә у гот: «Дә бьра баве мьн р'абә у жь неч'ира кӧр'е хwә бьхwә, wәки дӧа ль мьн бькә». 32Баве wи Исһаq готә wи: «Тӧ к'и йи?» Әwи гот: «Әз кӧр'е тә, ньхӧрийе тә, Әсаw ьм». 33Исһаq бь хофәкә мәзьн ль сәр һәвда ләрьзи у гот: «Әwе кӧ неч'ир кьр у ани да мьн әw к'и бу? Мьн бәри һатьна тә, жь wан һ'әмуйа хwар у дӧа ль wи кьр. Әwе жи дӧакьри бә». 34Гава Әсаw әв готьнед баве хwә бьһистьн, кур'ин к'әте, к'әсәр-к'әсәр гьрийа у готә баве хwә: «Мьн жи баво! Дӧа ль мьн жи бькә!» 35Баве готе: «Бьре тә һат бь һ'ьләк'арийе дӧайе п'ара тә һьлданә ль сәр хwә». 36Әсаw гот: «Ләма наве wи данәнинә Аqуб![*] Әва дӧ щарә әw ньг дьдә бәр мьн һәqе ньхӧртийа мьн жь мьн станд у ньһа жи дӧайе п'ара мьн жь мьн станд». У дьгот: «Тә qәт бона мьн дӧа нәһьштийә?»+
37Һьнге Исһаq ль Әсаw вәгәр'анд у готе: «Ва йә мьн әw кьрә ахайе тә, у һ'әму бьратийа wи жи wир'а кьрьнә хӧлам, гәньм у шәрабева жи әw хьне кьрьн. Иди ньһа әз тә чаwа бькьм лаwо». 38Әсаw готә баве хwә: «Баво! Гәло һәма дӧаки тә т'әне һәбу? Мьн жи баво! Дӧа ль мьн жи бькә!» Әсаw кур'ә-кур' дани гьрийа.

39Һьнге Исһаqе баве wи ль wи вәгәр'анд у готе:

«Аwа те идара хwә жь qьнйата ә'рде
у qьр'авийа ә'змен бьки.
40Идара тә бь шуре тә бә,
хӧламтийе бьре хwәр'а бьки,
у wәхт жи кӧ бе, гава тӧ жь ве йәкеда сәри һьлди,
нире wи жь стуйе хwә бавежи»+.

41У бона ви дӧайе кӧ баве дӧа бьре wи кьрьбу, Аqуб жь бәр ч'ә'ве Әсаw к'әтьбу у дьле хwәда дьгот: «Р'ожед шина баве мьн незик бунә, әзе пәйр'а бьре хwә Аqуб бькӧжьм». 42Әв готьнед Әсаwә кӧр'е Р'евекайейи мәзьн, гиһандьнә wе. Әве жи шанд гази кӧр'е хwәйи бьч'ук Аqуб кьр у готе: «Ва йә Әсаwе бьре тә, гәф ль тә хwарийә, wәки тә бькӧжә. 43Ньһа бьбьһе лаwо әз чь тәр'а дьбежьм, р'абә бьр'әвә һәр'ә Һ'аране, бьгьһижә бьре мьн Лабан, 44wә'дәки ль щәм wи бьминә, һ'әта һерса бьре тә датинә. 45Гава һерса бьре тә дайнә у әw кьрьна кӧ тә ль сәре wи кьрийә бир бькә, паше әзе һьнге бьшиньмә пәй тә, тә жь wьр биньм, чьма нава р'ожәкеда әз wә һәр дӧйа ӧнда кьм?»

Исһаq Аqуб дьшинә щәм хале wи Лабан

46Паше Р'евекайе готә Исһаq: «Р'уйе ван qизед һ'итиада, әз жь ә'мьре хwә т'ер бумә, һәгәр Аqуб жи qизед һ'итийайә мина ванә ви wәлати бьстинә, иди әз чьма дьжим?»+

28

28^1Һьнге Исһаq гази Аqуб кьр, дӧа ль wи кьр, т'әми да wи у гот: «Qизед кәнани нәстини. 2Ле р'абә һәр'ә Паддан-Араме, мала баве дийа хwә Бәт'уел у жь wьр жь qизед хале хwә Лабан, qизе хwәр'а бьхwазә+. 3У бьра Хwәдейе Һәри Зор тә бәрәк'әт кә, тә шин кә у ль һәв зедә кә, жь тә мьхӧлqәт пешда бен. 4Дә бьра әw хер-бәрәк'әта сәр Бьраһим ль сәр тә у зӧр'әта тәда бьбаринә, wәки әw wәлате кӧ тә теда хәриби дәрбаз кьрийә, бьбә мьлк'е тә, к'ижан кӧ Хwәде дабу Бьраһим»+. 5Исһаq Аqуб шанд, әw чу Паддан-Араме щәм хале хwә Лабане кӧр'е Бәт'уеле арами[*].

Әсаw qиза Исмайил дьстинә

6Әсаw дит кӧ Исһаq дӧа Аqуб кьр у әw шандә Паддан-Араме, кӧ жь wьр хwәр'а qизе бьхwазә, дәма кӧ дӧа wи дькьр, т'әми да wи у гот: «Жь qизед кәнанийа хwәр'а нәхwази», 7Аqуб жи гӧр'а де у баве хwә кьр, чу Паддан-Араме. 8Әсаw к'ьфш кьр, кӧ Исһаqе баве wи qизед кәнанийа бәгәм накә, 9һьнге Әсаw чу щәм Исмайил у qиза Исмайиле кӧр'е Бьраһим, Маһ'алата хушка Небайот хwәр'а хwәст, ани сәр жьнед хwә+.

Хәwна Аqуб

10Аqуб жь Бир-Шевайе дәрк'әт, чу бәр бь Һ'аране. 11Әw гьһиштә щики, р'о ле чу ава, әwи кәвьрәки wан дәра һьлда дани бәр сәре хwә у ль wи щийи п'алда р'аза, шәва хwә ль wьр дәрбаз кьр. 12Әwи хәwнәк дит, дина хwә дайе wе п'епәлингәк сәр ә'рде данийә у сәре wе гьһиштийә ә'змен. У ва йә мьлйак'әтед Хwәде сәр wер'а һьлдьк'ьшийан у пәйа дьбун. 13У аwа Хӧдан сәр wир'а сәкьнибу у дьгот: «Әз Хӧдан Хwәдейе кал-баве тә Бьраһим у Хwәдейе Исһаq ьм. Әзе wи ә'рде кӧ тә ль сәр п'алдайә бьдьмә тә у зӧр'әта тә+. 14Зӧр'әта тәйе wәкә т'оза ә'рде зедә бә, wе бәрбь р'оһьлат у р'оавайе, бакӧр у башуре бәла бә. Бь тә у зӧр'әта тә wе дӧа ль һ'әму бәрәкед дьнйайе бьбә+. 15Аwа әз т'әви тә мә, тӧ к'ӧда жи һәр'и әзе тә хwәйи кьм у тә диса вәгәр'иньмә ви wәлати. Чьмки әз жь тә дур нак'әвьм, һ'әта кӧ әw тьште мьн тәр'а готийә нәйньмә сери». 16Аqуб жь хәwа хwә һ'ьшйар бу у гот: «Р'асти Хӧдан ль вьр ә, ле мьн ньзаньбу!» 17Һьнге әw тьрсийа у гот: «Әв дәр чьqаси саw ә! Әв тьштәки дьн нинә, ле мала Хwәде йә у дәргәһе ә'змана йә».

18Аqуб сьбәһе зу р'абу, әw кәвьре бәр сәре хwә һьлда һ'әйкәл да сәкьнандьне бь р'ун кельк р'ун кьр+. 19Наве wи щийи дани «Бет'-Ел[*]», ле бәре наве wи бажари Луз бу+. 20Һьнге Аqуб ад-qьрар кьр у гот: «Һәгәр Хwәде т'әви мьн бә у ве р'ейеда мьн хwәй кә, йа кӧ әз теда дьчьм, ӧса жи нане хwарьна мьн у к'ьнща ль хwәкьрьна мьн бьдә,+
21у сах-сьламәт вәгәр'ьмә мала баве хwә, бьра Хӧдан бьбә Хwәде мьн, 22у әв кәвьре кӧ мьн чаwа һ'әйкәл да сәкьнандьне жи бьбә мала Хwәде. У жь һәр тьштед кӧ тӧ бьди мьн, әзе р'аст жь дәһа[*] йәки бьдьм тә»+.

29

Аqуб р'асти Р'аһеле те

29^1Аqуб р'абу чу wәлате щьмә'тед ль р'оһьлате. 2Дәштеда әw р'асти бирәке һат, дина хwә дайе ва йә се кәри пәз доре мәхәл ьн, чьмки жь wе бире пәз дьһатә авдане. Кәвьрәки мәзьн жи ль сәр дәве бире бу. 3Чахе һәр кәрийед пез ль wьр т'оп дьбун, һьнге кәвьре дәве бире һол дькьрьн, пәзе хwә ав дьдан, кәвьр диса дьданә ль сәр дәве бире.

4Аqуб готә wан: «Гәли бьра һун жь к'ӧ нә?» Wана ле вәгәр'анд: «Әм жь Һ'аране нә». 5Әwи диса готә wан: «Һун Лабане кӧр'е Нәһор нас дькьн?» Әwана гот: «Әм нас дькьн». 6Әwи готә wан: «Әw сах-сьламәт ә?» У wана гот: «Сахи-сьламәт ә, ва йә Р'аһела qиза wи т'әви пез те». 7Һьнге wи гот: «Һе р'ож гәләк майә, нә wәхт ә кӧ кәри т'оп бьн, пәзе хwә авдьн, бьбьн бьч'ериньн». 8Ле wана гот: «Әм нькарьн, һ'әта һ'әму кәрийед пез т'оп нәбьн, әм һьнге бь һәвр'а кәвьре ль сәр дәве бире һол дькьн, пез ав дьдьн».

9Әwи һе т'әви wан хәбәр дьда, Р'аһел бь т'әви пәзе баве хwә һат, чьмки әwе шьванти дькьр. 10Гава Аqуб ч'ә'в Р'аһела qизхал у пәзе хале хwә Лабан к'әт, чу кәвьр жь дәве бире һол кьр у пәзе хале хwә Лабан авда. 11Һьнге Аqуб чу р'уйе Р'аһеле, кур'ин к'әте гьрийа. 12Паше Аqуб готә Р'аһеле кӧ әw пьсмаме баве wе йә, кӧр'е Р'евекайе йә. Әwа жи р'әви чу баве хwәр'а гьли кьр.

13Гава Лабан әв мьзгинийа һатьна кӧр'е хушка хwә Аqуб бьһист, р'әви чу пешийа wи. Әw һ'әмез кьр, чу р'уйе wи у әw бьрә мала хwә. Аqуб жи әв йәк гьшк Лабанр'а гьли кьр. 14Лабан готә wи: «Тӧ р'аст жь хун у qьнета мьн и!» Аqуб т'әмамийа мәһәке щәм wи ма.

Хӧламтийа Аqубә бона Леайе у Р'аһеле

15Пәй ван йәкара, Лабан готә Аqуб: «Зә'ф жи тӧ пьсмаме мьн и, гәрәке беһәq мьнр'а хӧламтийе бьки? Мьнр'а бежә, һәqе тә чи йә?» 16Дӧ qизед Лабан һәбун. Наве йа мәзьн Леа у наве йа бьч'ук Р'аһел бу. 17Леа ч'ә'вада назьк[*] бу, ле Р'аһел бәжьн-бале у сьфәтда хас у бәдәw бу. 18Дьле Аqуб к'әтә Р'аһеле у гот: «Әз бона qиза тәйә бьч'ук Р'аһеле һ'әфт сала тәр'а хӧламтийе бькьм». 19Лабан гот: «Йа п'акә әз wе бьдьмә тә, нә кӧ бьдьмә мәрьвәки дьн. Щәм мьн бьминә». 20Аqуб һ'әфт сала бона Р'аһеле хӧламти кьр. Бәр ч'ә'ве wи мина чәнд р'ожа дәрбаз бун, һаqаси же һ'ьз дькьр. 21Һьнге Аqуб готә Лабан: «К'а дәргистийа мьн бьдә мьн, чьмки р'ожед мьн т'әмам бунә, кӧ әз һәр'ьмә щәм wе». 22Лабан мәсрәфәк дани, һ'әму мәрьвед wе дәре щьвандьн. 23Ле гава бу евар qиза хwә Леа бьр да Аqуб, әwи сәре хwә wер'а дани. 24Лабан щарийа хwә Зилпа жи чаwа щари да qиза хwә Леайе. 25Сьбәһе зу, ва йә: әва Леа йә. Һьнге Аqуб готә Лабан: «Тә әв чь сәре мьн кьр? Мьн бона Р'аһеле тәр'а хӧламти нәкьр? Тә чьма әз хапандьм?» 26Лабан гот: «Ль щәм мә әв нә ә'дәт ә, кӧ йа бьч'ук бәри йа мәзьн бьдьнә мер. 27Һ'әфтийе т'әмам кә, әзе йа дьн жи бьдьмә тә, ль бәр һ'әфт салед дьнва кӧ тӧ мьнр'а хӧламтийе бьки»+. 28Аqуб ӧса жи кьр, әwи һ'әфте т'әмам кьр, Лабан qиза хwә Р'аһел жи чаwа жьн да wи. 29Лабан щарийа хwә Билһа жи чаwа щари да qиза хwә Р'аһеле. 30Аqуб сәре хwә Р'аһелер'а дани у Р'аһел жь Леайе зә'фтьр һ'ьз кьр. У Аqуб һ'әфт салед дьн жи хӧламти Лабанр'а кьр+.

Зар'ед Аqуб

31Хӧдан дит кӧ Леа бәр ч'ә'ва р'әш ә, бәт'ьне wе вәкьр. Ле Р'аһел бебәр бу+. 32Леа пе ма кӧр'әк ани у наве wи дани Р'убен[*], чьмки wе гот: «Хӧдан зәлулийа мьн дит, иди ньһа мере мьне мьн һ'ьз кә». 33Диса пе ма, кӧр'әки дьн ани у гот: «Чьмки Хӧдан бьһист кӧ әз найемә һ'ьзкьрьне, ләма әв кӧр' жи да мьн». У наве wи дани Шьмһ'ун[*]. 34Диса пе ма кӧр'әки дьн жи ани у wе гот: «Ньһа иди мере мьне т'әви мьн йәк бә, чьмки мьн се кӧр' жер'а анин» бона ве йәке наве Леwи[*] һатә данин. 35Диса пе ма кӧр'әки дьн ани у гот: «Ньһа әзе пәсьне Хӧдан бьдьм». Ләма наве wи дани Щьһуда[*]. У жь зар'анине һатә бьр'ине.

30

30^1Р'аһеле дина хwә дайе кӧ әw Аqубр'а зар'а найнә, һ'әвсуди хушка хwә кьр у готә Аqуб: «К'а зар'а бьдә мьн, йан на әзе щандьм». 2Һерса Аqуб ль Р'аһеле р'абу у готе: «Чьма стәхӧла әз дәwса Хwәде дьгьрьм, кӧ бәре зька жь сәр тә бьр'ийә?» 3Әwе гот: «Ва йә щарийа мьн Билһа, һәр'ә щәм wе, бьра әw ль сәр чоке мьн бьwәльдә, кӧ зар'е мьн жь wе һәбьн». 4У wе щарийа хwә Билһа чаwа жьн да wи. Аqуб сәре хwә wер'а дани. 5Билһа пе ма у Аqубр'а кӧр'әк ани. 6Һьнге Р'аһеле гот: «Хwәде ль сәр һәqи у нәһәqиеда ньһер'и, дәнге мьн жи бьһист у кӧр'әк да мьн». Ләма наве wи дани Дан[*]. 7Щарийа Р'аһеле Билһа диса пе ма кӧр'е дӧда Аqубр'а ани. 8Р'аһеле гот: «Әз хушка хwәр'а к'әтьмә һ'ӧщәте у мьн зора wе бьр». У Наве wи дани Нәфтәли[*].

9Леайе гава дит кӧ жь зар'а һатә бьр'ине, щарийа хwә Зилпа чаwа жьн гьрт да Аqуб. 10Щарийа Леайе Зилпайе Аqубр'а кӧр'әк ани. 11Леайе гот: «Әз бәхтәwар ьм!» У наве wи дани Гад[*]. 12Щарийа Леайе Зилпайе кӧр'е дӧда Аqубр'а ани. 13Леайе гот: «Әз хwәзьли мә! К'ӧлфәте хwәзийа хwә ль мьн биньн». У Наве wи дани Ашер[*].

14Р'ожед нандьруне Р'убен чу нава зәвийа, әwи гьзеред бәйани[*] дитьн у ани да дийа хwә Леайе. Һьнге Р'аһеле готә Леайе: «К'әрәма хwә, һьнәк жь wан гьзеред бәйанийә кӧр'е хwә бьдә мьн жи». 15Ле Леайе гот: «Тә мере мьн жь мьн стандийә бәс нинә, гьзеред кӧр'е мьнә бәйани жи дьхwази?» Р'аһеле готе: «Бьра ишәв әw т'әви тә р'азе, жь бәр гьзеред кӧр'е тәйә бәйанива»+. 16Еваре Аqуб жь к'әwшен дьһат, Леа пешийа wида чу у готе: «Тӧ гәрәке т'әви мьн р'азейи, чьмки мьн тӧ бь гьзеред кӧр'е хwәйә бәйани к'ьрекьри йи». У әw wе шәве т'әви wе р'аза. 17Хwәде дәнге Леайе бьһист у Леа пе ма кӧр'е пенща Аqубр'а ани. 18Һьнге Леайе гот: «Хwәде һәqе мьн да мьн, чьмки мьн щарийа хwә да мере хwә». У наве wи дани Исахар[*]. 19Леа диса пе ма у Аqубр'а кӧр'е шәша ани. 20Һьнге Леайе гот: «Хwәде п'ешк'ешәкә баш да мьн, мере мьне иди щәм мьн бьминә, чьмки мьн wир'а шәш кӧр' анинә». У наве wи дани Зәбулон[*]. 21Хьлазийе qизәк ани у наве wе дани Дина.

22Хwәде Р'аһел бир ани у Хwәде дәнге wе бьһист бәт'ьне wе вәкьр. 23Әw пе ма кӧр'әк ани у гот: «Хwәде qара мьн да һьлдане». 24Наве wи дани Усьв[*] у гот: «Дә бьра Хӧдан кӧр'әки дьн жи ль мьн зедә кә».

Пәймана нава Лабан у Аqубда

25Пәй ве йәкер'а, гава Р'аһеле Усьв ани, Аqуб готә Лабан: «Изьна тә һәбә, кӧ әз һәр'ьмә щи у wат'ане хwә. 26Жьн у зар'ед мьн бьдә мьн, бона к'ижана мьн тәр'а хӧламти кьр у әз һәр'ьм, чьмки хӧламтийа мьн тәва ә'йан ә, мьн чь хӧламти тәр'а кьрийә». 27Лабан готе: «Һәгәр мьн бәр ч'ә'ве тә к'әрәм дит, һиви дькьм! Мьн те дәрхьстийә кӧ Хӧдан бона хатьре тә ль сәр мьнда барандийә». 28У гот: «Һәqе хwә бежә әз бьдьм». 29Һьнге Аqуб готе: «Тӧ зани мьн чаwа тәр'а хӧламти кьрийә у һ'әйwанед тәйә ль бәр мьн чаwа бунә. 30Чьмки бәри һатьна мьн, мале тә һьндьк бу, ле ль һәв зедә бу, Хӧдан бь һатьна мьн ль сәр тәда баранд. Иди әзе к'әнге бона мала хwә бьхәбьтьм?» 31Лабан пьрси: «Әз чь бьдьмә тә?» Аqуб готе: «Тӧ тьштәки нәдә мьн. Һәгәр тӧ ве готьна мьн бьки, әзе диса кәрийе пәзе тә хwәй кьм у бьч'ериньм. 32Әз иро бьк'әвьмә нава т'әмамийа кәре тә, чьqас пәзе дәq-дәqи у бәләк һәнә, ӧса жи нава бәрха чьqас qәр һәнә у нава бьзьнада жи чьqаси бәләк у дәq-дәqи һәнә, әз вәqәтиньм. Бьра әвана бьбьнә һәqе мьн. 33Иро шунда р'астийа мьне ль бәр тә к'ьфш бә, гава тӧ бейи дина хwә бьди һәqе мьн. Һәгәр нава кәрийе ль бәр мьнда, бьзьнәк нә дәq-дәqи у нә бәләк бә у бәрх нә qәр бә, әw ль щәм мьн чаwа йед дьзийе бьн». 34Лабан готе: «Баш ә! Бьра wәкә готьна тә бә». 35Ле wе р'оже Лабан[*] чьqас нерийед шьв-шьви у бәләк у чьqас бьзьнед дәq-дәqи у бәләк, аwа готи чьqас йед дәq-дәqийә сьпи у бәрхед qәр һәбун, вәqәтандьн данә кӧр'ед хwә, 36у әw р'ийа се р'ожа дури Аqуб хьстьн. Аqуб кәрийе пәзе Лабани майин хwәй кьр.

37Аqуб хwәр'а жь дара сьпьндаре, бәһиве[*] у чинаре шьвдаред тәр' чекьрьн, әwи qалькед wан щи-щийа дат'әр'аштьн сьпи нәхш кьрьн, ӧса кӧ ль сәр шьвдара сьпикайи к'ьфш дьбу. 38Һьнге әwи шьвдаред хwәйә дат'әр'әшанди, данинә нава һ'әwзед аввәхwарьне, кӧ гава кәри бен аве вәхwьн, әw ль бәр пез бьн, дәма аввәхwарьне пәз бе фә'ла. 39Пәз ль бәр шьвдара дьһатьнә фә'ла у дьзан бәрхед шьв-шьви, дәq-дәqи у бәләк данин. 40Аqуб бәрх вәдьqәтандьн у бәре пез дьданә алийе йед шьв-шьви у qәрә кӧ нава кәре Лабанда һәбун. Аqуб кәре хwә вәqәтанд, т'әви пәзе Лабан нәкьр. 41У гава wәхте фә'ле пәзе к'окә-р'ьнд дьһат, Аqуб әw шьвдар даданинә нава һ'әwзе аве ль бәр ч'ә'ве пез, wәки әw ль бәр шьвдара фә'ле хwә бьстиньн. 42Ле ль бәр пәзе жарә-һур данәданин у йед хьрабә бь кемаси п'ара Лабан к'әтьн, йед к'окә-р'ьнд п'ара Аqуб. 43Ӧса әва мәрьва гәләки пешда чу. Бу хwәйе кәрийед пезә мәзьн, щарийа, хӧлама, дәва у к'әра.

31

Аqуб жь хале хwә дьр'әвә

31^1Аqуб хәбәрдана кӧр'ед Лабан бьһистьн кӧ дьготьн: «Аqуб һ'әму һәбука баве мә бьр у жь һәбука баве мә һаqас һәбук т'оп кьр». 2У Аqуб ч'ә'в Лабан к'әт, дина хwә дайе кӧ Лабани һьндава wида нә йе бәре йә. 3Һьнге Хӧдан готә Аqуб: «Вәгәр'ә wәлате кал-бавед хwә, ль щи-мьск'әне хwә, әзе т'әви тә бьм». 4Аqуб чоле ль бәр пез бу, әwи шанд гази Р'аһеле у Леайе кьр 5у готә wан: «Әз дина хwә дьдьмә мьр'узе баве wә, әw һьндава мьнда нә йе бәре йә. Ле Хwәдейе баве мьн, т'әви мьн буйә. 6Wәва жи ә'йан ә, кӧ мьн бь т'әмамийа qәwата хwә баве wәр'а хӧламти кьрийә. 7Ле баве wә әз дьхапандьм, дәһә щара һәqе мьн гӧһаст, ле Хwәде нәһьшт кӧ әw зийанәке бьдә мьн. 8Гава wи дьгот: ‹Бьра йед дәq-дәqи бәр һәqе тәва бьн›, һьнге т'әмамийа пез, дьза дәq-дәqи данин. Ле гава wи дьгот: ‹Бьра йед шьв-шьви бәр һәqе тәва бьн›, һьнге т'әмамийа пез, дьза шьв-шьви данин. 9Бь ви аwайи Хwәде һ'әйwанед баве wә жь wи стандьн у данә мьн. 10Щарәке wәхте пез фә'ла бу, мьн сәре хwә бьльнд кьр у хәwнеда дина хwә дайе, ва йә кәри бь нерийед шьв-шьви, дәq-дәqи у бәләк дьһатьнә фә'ла. 11Һьнге мьлйак'әте Хwәде хәwнеда мьнр'а гот: ‹Аqуб!› У мьн гот: ‹Ләбе, әзи ва мә›. 12Әwи гот: ‹К'әрәма хwә, сәре хwә бьльнд кә у дина хwә бьде, ванә һ'әму нерийед кӧ пәз бь wан тенә фә'ла, шьв-шьви, дәq-дәqи у бәләк ьн, чьмки мьн дит һәр тьштед кӧ Лабан сәре тә кьрьн. 13Әз Хwәдейе Бет'-Еле мә, wе дәра кӧ тә һ'әйкәл р'ун кьр у ль wьр мьнр'а ад-qьрар кьр, ньһа р'абә жь ви wәлати дәре у вәгәр'ә ль щи-мьск'әне хwә›»+. 14Һьнге Р'аһеле у Леайе ле вәгәр'андьн у готьне: «Гәло иди мала баве мәда, п'ар у wартийа мә һәйә? 15Гәло бона wи әм һ'әсаб набьн мина хәриба? Чьмки әwи әм фьротьн у п'әре мә жи хwарьн. 16Ләма жи әw һ'әму һәбука кӧ Хwәде жь баве мә станд, йа мә у зар'окед мә йә, ньһа һәр тьштед кӧ Хwәде готийә, бькә».

17Аqуб р'абу, жьн у зар'ед хwә ль дәва сийар кьрьн. 18Әwи һ'әму һ'әйwанед хwә, һ'әму һәбука хwәйә кӧ qазьнщ кьрьбу у һ'әйwанед хwәйе кӧ ль Паддан-Арамеда qазьнщ кьрьбу, һьлдан р'ек'әт, кӧ һәр'ә щәм баве хwә Исһаq, wәлате Кәнане. 19Лабан чубу кӧ пәзе хwә бьбьр'ә, Р'аһел п'утед мала баве хwә дьзин. 20Аqуб жь Лабане арами хwә вәдьзи р'әви, чьмки wива ә'йан нәкьрьбу, кӧ wе һәр'ә. 21У бь ви аwайи әw бь һ'әму һәбука хwәва р'әви у р'абу жь ч'әме Фьрате дәрбаз бу у бәре хwә да алийе ч'ийайе Гилә'де.

Лабан пәй Аqуб дьк'әвә

22Р'ожа сьсийа щаб данә Лабан, кӧ Аqуб р'әвийә. 23Лабан бьратийа хwә жи т'әви хwә һьлда у һ'әфт р'ожа ль пәй wи к'әт. Ль алийе ч'ийайе Гилә'де хwә wир'а гиһанд. 24Хwәде шәв һатә хәwна Лабане арами у готә wи: «Мьqати хwә би, кӧ тьштәки qәнщ йан хьраб Аqубр'а нәбежи».

25Лабан хwә Аqубр'а гиһанд. Аqуб коне хwә ль ч'ийе вәгьртьбу. Лабан у бьратийа хwә жи конед хwә ль ч'ийайе Гилә'де вәгьртьн. 26У Лабан готә Аqуб: «Әв тә чь кьр? Чьма тә хwә жь мьн вәдьзи р'әвийи у тә qизед мьн чаwа һесиред бьн шур бьрьн? 27Тә чьма жь мьн вәшарт, дьзива р'әвийи у мьнр'а нә гот? Мьне тӧ бь дьле ша вәр'екьрайи, пе стьрана, дәфа у чәнге зис. 28Тә нәһьшт кӧ әз бьһатама р'уйе qизед хwә у нәбийед хwә. Тә бе аqьли кьр. 29Дәсте мьнда qәwат һәйә, кӧ хьрабийе ль wә бькьм. Ле Хwәдейе баве wә шәва дәрбазбуйи т'әви мьн хәбәрда у гот: ‹Мьqати хwә би, кӧ тьштәки qәнщ йан хьраб Аqубр'а нәбежи›. 30Ле бәле тӧ дьчи-дьчи, фә'мдарийә wәки тә гәләки бира мала баве хwә кьрийә, ле чьма хwәдейед мьн дьзин?»+
31Аqуб ль Лабан вәгәр'анд у гот: «Чьмки әз тьрсийам, мьн гот бәлки те qизед хwә жь мьн бьстини. 32Ле хwәдейед хwә ль щәм к'е бьбини, бьра әw нәжи. Ньһа ль бәр бьратийа мә бьгәр'ә у чи тә ль щәм мьн һәбә һьлдә хwәр'а». Чьмки Аqуб ньзаньбу кӧ Р'аһеле әw дьзинә. 33Лабан к'әтә коне Аqуб, коне Леайе у коне һәр дӧ щарийа, ле әw нәдитьн. Жь коне Леайе дәрк'әт, к'әтә коне Р'аһеле. 34Р'аһеле әw п'ут һьлдан кьрьнә т'ер'а дәве у ль сәр wан р'уньшт. Лабан т'әмамийа кон ль һәв хьст гәр'ийа, ле әw нәдитьн. 35Р'аһеле готә баве хwә: «Бьра хwәйе мьн һерса хwә ль мьн р'анәкә, wәки әз нькарьм ль бәр р'абьм, чьмки әз нәхwәшийа к'ӧлфәтада мә». Лабан гәр'ийа ле п'ут нәдитьн.

36Һьнге Аqуб һерс к'әт у бәзи Лабан. Аqуб ль Лабан вәгәр'анд у готе: «Суще мьн чи йә, гӧне мьн чи йә, wәки тӧ пәй мьн к'әт йи? 37Тӧ ль нав т'әмамийа һур-муред мьнда гәр'ийайи, тә тьштәки жь мала хwә дит? Дәрхә дайнә ль бәр бьратийа мьн у бьратийа хwә, бьра әw ве пьрсе нава мә һәр дӧйада сафи кьн. 38Әва бист сал ә, кӧ әз ль щәм тә дьмам, ми у бьзьнед тә бәрнәавитьнә у мьн бәранед кәрийе тә жи нәхwарьнә. 39Йед дә'ва дьгьртьн, мьн нәдани ль щәм тә, зьрара wе мьн дьк'ьшанд, р'оже бьһата дьзин, шәве бьһата дьзин тә жь мьн дьхwәст. 40Р'оже жь гәрме, шәве жи жь сәрме дьһ'әлийам-дьмашийам. Хәw жь ч'ә'ве мьн дьт'әqьси. 41Бист сали һ'але мьн мала тәда аһа буйә. Мьн чардәһ сала бона һәр дӧ qизед тә тәр'а хӧламти кьр, шәш сала жи бона пәзе тә. Ле тә дәһә щара һәqе мьн гӧһаст. 42Һәгәр Хwәдейе баве мьн, Хwәдейе Бьраһим у Хофа Исһаq нә т'әви мьн буйа, тәйе ньһа әз р'аст дәствала вәр'екьрама. Хwәде зәлулийа мьн у хәбат дәсте мьн дит у шәва дәрбазбуйи ль тә һьлат».

Пәймана Лабан у Аqуб

43Лабан ль Аqуб вәгәр'анд у готе: «Әв qиз qизед мьн ьн, әв зар' зар'ед мьн ьн, әв кәри кәрийед мьн ьн у һәр тьштед кӧ тӧ дьбини, әв т'әв йед мьн ьн. Әз иро чь дькарьм ль qизед хwә бькьм, йан жи ль зар'ед кӧ жь wан бунә? 44Ньһа wәрә әз у тӧ пәймане гьредьн у бьра нава мьн у тәда бьбә шә'дәти». 45Аqуб кәвьрәк һьлда у әw һ'әйкәл да сәкьнандьне+. 46Аqуб готә бьратийа хwә: «Кәвьра т'оп кьн». Wан кәвьр анин qуч' кьрьн у ль wьр щәм qуч'е нан хwарьн. 47Лабан наве wе qуч'е дани Йьгар-Саһадут'а[*]. Аqуб наве wе дани Галед[*]. 48Һьнге Лабан гот: «Әва qуч'а иро нава мьн у тәда шә'дә йә». Ләма наве wе Галед һатә данине, 49ӧса жи Миспаһ[*] чьмки wи гот: «Хӧдан ль сәр мьн у тәда бьньһер'ә, гава р'уйе мә һәв дӧ нәк'әвә. 50Һәгәр тӧ дьле qизе мьн бешини, йан жи жьнед башqә сәр qизед мьнр'а бьстини, кәс нава мәда т'ӧнә, ле Хwәде нава мьн у тәда шә'дә йә». 51Лабан сәрда зедә кьр у готә Аqуб: «Ва йә әв qуч'а у әв һ'әйкәле кӧ мьн нава хwә у тәда да сәкьнандьне. 52Әва qуч'а шә'дә йә, әва һ'әйкәла шә'дә йә, кӧ әз жь ве qуч'е дәрбаз нәбьм, тӧ жи жь ве qуч'е у һ'әйкәли дәрбаз нәби бона хьрабийе. 53Бьра Хwәдейе Бьраһим у хwәдейе Нәһор (хwәдейе баве wан) нава мәда һ'акьм бьн[*]». Аqуб пе Хофа баве хwә Исһаq ад-qьрар кьр+. 54Аqуб ль сәре wи ч'ийайи qӧрбан да у гази бьратийа хwә ль сәр нан кьр. Нан хwарьн у wе шәве манә ль ч'ийе. 55Лабан сьбәһе зу р'абу, чу р'уйед нәвийед хwә у qизед хwә у дӧа ль wан кьр, Лабан вәгәр'ийа чу щийе хwә.

32

Аqуб р'ева р'асти мьлйак'әта те, паше жи р'асти Әсаw

32^1Аqуб р'ийа хwәда чу. Мьлйак'әтед Хwәде р'асти wи һатьн. 2Гава Аqуб әw дитьн, гот: «Әва зома ордийа Хwәде йә». Наве wе дәре дани Маһ'анайим[*].

3Аqуб пешийа хwә qасьд шандьнә wәлате Сеһире, т'опрахе Әдоме, щәм бьре хwә Әсаw. 4У т'әми да wан у гот: «Аһа бежьнә хwәйе мьн Әсаw, кӧ хӧламе тә Аqуб аһа дьбежә: ‹Әз ль щәм Лабан бумә, һ'әта ньһа жи щәм wи хәрибийеда мамә. 5Га, к'әр, кәрийед пез, хӧлам у щари мьн qазьнщ кьрьнә. Ньһа әз дьшиньм, хwә хwәйе хwәва дьдьмә һ'әсандьне, кӧ әз бәр ч'ә'вед тә к'әрәме бьбиньм›».

6Qасьд ль сәр Аqубда вәгәр'ийан у готьне: «Әм чунә щәм бьре тә Әсаw, ва йә әw чарсьд мәрьвива пешийа тәда те». 7Аqуб гәләки тьрсийа у т'әвиһәв бу у р'абу мәрьвед т'әви хwә, пәз у дәwар, дәвә кьрьнә дӧ п'ара. 8Дьгот: «Һәгәр Әсаw ль сәр п'арәкеда бьгьрә у лехә, һәма п'ара дьн же хьлаз бә».

9Һьнге Аqуб гот: «Йа Хwәдейе баве мьн Бьраһим у Хwәдейе баве мьн Исһаq, Хӧдано! Кӧ тә мьнр'а гот: ‹Вәгәр'ә wәлате хwә, ль wат'ане хwә, әзе qәнщийе ль тә бькьм!›+
10Әз нә һежайи т'әмамийа һ'ӧб у амьнийа тәйә qәдим ьм, к'ижан кӧ тә qуле хwәр'а кьрьнә, чьмки әз бь шьвдара дәсте хwә жь ве Урдӧне дәрбаз бум у ньһа бумә хwәйе дӧ п'ара. 11К'әрәма хwә, мьн жь дәсте бьре мьн Әсаw хьлаз кә, чьмки әз же дьтьрсьм, нәбә кӧ әw бе, мьн, де у зар'окава хә. 12Нә тә готийә: ‹Әзе ә'сәйи qәнщийе ль тә бькьм у зӧр'әта тә бькьмә wәкә qума бә'ре, кӧ жь гәләкбуне wе нәйе жьмаре›»+.

13Аqуб шәва хwә ль wе дәре дәрбаз кьр, р'абу жь һәр тьште хwә, бьре хwә Әсаwр'а п'ешк'еш һазьр кьрьн. 14Дӧсьд бьзьн, бист нери, дӧсьд ми, бист бәран, 15си дәвед зайи щә'шькед wанва, чьл ч'еләк, дәһә бохә, бист к'әре ме у дәһә йе нер вәqәтандьн. 16Һәр кәри, башqә-башqә, данә дәсте хӧламед хwә у готә хӧлама: «Пешийа мьн һәр'ьн, бьра һәр кәри дури һәв, ль пәй һәв һәр'ьн». 17Ә'мьр ль йе пешийе кьр у готе: «Гава бьре мьн Әсаw р'асти тә бе у жь тә бьпьрсә: ‹Тӧ к'е йи у те к'ӧда һәр'и? У әвед ль пешийа тә йед к'е нә?› 18Һьнге тӧ бежә: ‹Әв йед хӧламе тә Аqуб ьн, әвана п'ешк'еш хwәйе хwә Әсаwр'а шандьнә, ва йә әw хwәха жи ль пәй мә те›». 19Аһа жи т'әми да йе дӧда, йе сьсийа у һ'әмуйед кӧ ль пәй кәрийа дьчун у гот: «Аһа бежьне гава һун р'асти Әсаw бен 20у бежьне: ‹Ва йә хӧламе тә Аqуб жи ль пәй мә те›». Чьмки әwи хwәха хwәр'а дьгот: «Бь ван п'ешк'ешед кӧ әз бәри хwә дьшиньм, әзе дьле wи бьк'ьр'ьм, паше р'уйе wи бьбиньм, бәлки әw мьн qәбул кә». 21П'ешк'еш пешийа wи чун, ле Аqуб шәва хwә зомеда дәрбаз кьр.

Дәстәгӧлаша Аqуб

22Аqуб wе шәве р'абу, һәр дӧ жьнед хwә, һәр дӧ щарийед хwә у һәр йанздәһ кӧр'ед хwә һьлдан у тәнькайийа Йабоqр'а дәрбаз бу 23у әw һьлдан аве хьстьн дәрбаз кьрьн, һәр тьштед хwә, чи wи һәбу дәрбаз кьрьн. 24Аqуб т'әне ма. Мәрьвәк һ'әта саре сьбәһе жер'а к'әтә дәстәгӧлаше. 25Әwи дит кӧ ль Аqуб нькарә, әw ль севька qарч'ька wи к'әт у дәма дәстәгӧлаше Аqуб qарч'ькеда сьст бу. 26Һьнге әwи готә Аqуб: «Мьн бәр'дә әз һәр'ьм, чьмки ва йә сьбәһ зәлал дьбә». Аqуб гот: «Һ'әта тӧ дӧа ль мьн нәки әз тә бәр'надьм». 27Әwи готә wи: «Наве тә чи йә?» Аqуб гот: «Аqуб ә». 28Әwи гот: «Иди наве тә Аqуб нәйе готьн, ле Исраел[*], чьмки тӧ Хwәде у мәрьвар'а к'әти һ'ӧщәте у тӧ сәр к'әти»+. 29Һьнге Аqуб пьрси у гот: «Һиви дькьм, наве хwә бежә». Әwи гот: «Тӧ чьма наве мьн дьпьрси?» У ль wи щийи дӧа ль wи кьр+. 30Аqуб наве wи щийи дани Пьнийел[*] у гот: «Чьмки мьн Хwәде р'у бь р'у дит у әз сах мам»+.

31У гава әw жь Пьнӧеле дәрбаз бу, р'о дәрк'әт у Аqуб qарч'ькеда дькӧлийа. 32Ләма жи һ'әта р'ожа иро, зар'ед Исраеле ч'иле сәр севька qарч'ьке нахwьн. Чьмки ль ч'иле севька qарч'ька Аqуб к'әт.

33

Льһәвһатьна Аqуб у Әсаw

33^1Аqуб сәре хwә бьльнд кьр, дина хwә дайе wе Әсаw те, чарсьд мер жи пер'а. Һьнге әwи зар' бәлайи ль сәр Леайе, Р'аһеле у һәр дӧ щарийа кьрьн. 2Щари зар'ед wанва авитьнә пешийе, Леа зар'ед wева авитьнә пәй wан, Р'аһел у Усьв жи авитьнә пашийе. 3Аqуб да пешийа wан у һ'әта гьһиштә бьре хwә, һ'әфт щара һ'әта ә'рде дәвәр'уйа чу. 4Һьнге Әсаw бәзи чу пешийа wи, әw һ'әмез кьр, дәсте хwә стӧкӧра wир'а бьр, әw р'амуса у ль сәр һәвда гьрийан. 5Әсаw сәре хwә кӧ бьльнд кьр, ч'ә'в к'ӧлфәта у зар'а к'әт, гот: «Әв чи тә нә?» Аqуб гот: «Әвана зар'ед кӧ Хwәде бь р'ә'ма хwә данә хӧламе тә әw ьн». 6Һьнге щари зар'ед хwәва незик буне у дәвәр'уйа чун. 7Леа зар'ед хwәва жи незик буне у дәвәр'уйа чун. Паше жи Р'аһел у Усьв незик буне у дәвәр'уйа чун. 8Әсаw пьрси: «Мәрәме wан к'омед кӧ әз р'ева р'асти wан һатьм чи йә?» Аqуб гот: «Бона ль бәр ч'ә'ве хwәйе хwә к'әрәм дитьнейә». 9Әсаw гот: «Һәбука мьн гәләкә бьре мьн, йа тә бьра тәр'а бә». 10Аqуб гот: «На, һиви дькьм, һәгәр мьн ль бәр ч'ә'ве тә к'әрәм дитийә, п'ешк'еша мьн жь дәсте мьн бьгьрә. Чьмки мьн р'уйе тә ӧса дит, те бежи йәк р'уйе Хwәде бьбинә у тӧ жь мьн р'ази йи. 11Һиви дькьм, ве бьмбарәкийе, йа кӧ мьн тәр'а анийә qәбул кә, әва дайина жь р'ә'ма Хwәде йә, һәр тьште мьн һәнә». У зор ле кьр әwи жи һьлда. 12Әсаw гот: «Әм р'абьн р'ек'әвьн, әзе ль пешийа тә һәр'ьм». 13Аqуб готә wи: «Хwәйе мьнва ә'йан ә, кӧ зар'ок назьк ьн у пәз дәwар жи зайи йә, һәгәр р'ожәке зу-зу бажон, һ'әму кәрийе qьр' бьн. 14Һиви дькьм, бьра хwәйе мьн пешийа хӧламе хwә һәр'ә, әзе хwәр'а һеди-һеди ньге һ'әйwанед ль бәр хwә у ньге зар'ар'а бем, һ'әта бьгьһижьмә Сеһире щәм хwәйе хwә».

15Әсаw гот: «Wәки ӧса йә, әз чәнд мәрьвед т'әви хwә, ль щәм тә бьһельм». Аqуб гот: «Бона чь? Т'әне бьра әз бәр ч'ә'ве хwәйе хwә к'әрәме бьбиньм». 16Wе р'оже Әсаw р'ийа хwәда вәгәр'ийа Сеһире. 17Аqуб к'оч' кьр чу Сукоте у хwәр'а мал чекьр, һ'әйwанед хwәр'а һ'ольк[*] чекьрьн. Бона ве йәке наве wи щийи дани Сукот[*].

18Гава Аqуб жь Паддан-Араме һат у сах-сьламәт гьһиштә wәлате Кәнане, бажаре Шьхәме, ль бәр бажер кон вәгьртьн+. 19Әw ә'рде кӧ кон ле вәгьртьбу, әw жь дәсте зар'ед Һаморе баве Шьхәм, бь сәд нале п'әра к'ьр'и+. 20Ль wьр горигәһәк чекьр у наве wе дани Ел-Әлоһе-Исраел[*].

34

Дина у Шьхәм

34^1Дина, qиза Леайе бу, кӧ Аqубр'а ани бу, әw дәрк'әт кӧ qизед wи wәлати бьбинә. 2Шьхәме кӧр'е Һаморе һ'иwи, ахе wи wәлати әw дит, дәст авитә wе у бь дәсте зоре әw р'ур'әш кьр. 3Дьле wи к'әтә qиза Аqуб Динайе, бь дьл у щан әw бәгәм кьр у дьле wер'а хәбәрда. 4Шьхәм готә Һаморе баве хwә: «Ве qизьке мьнр'а бьхwазә». 5Аqуб бьһист кӧ әwи qиза wи Дина р'ур'әш кьрийә, ле чьмки кӧр'ед wи чоле ль бәр кәрийа бун, qәт дәнг нәкьр һ'әта кӧ әw һатьн. 6Һаморе баве Шьхәм, чу Аqубр'а кӧ хәбәр дә. 7Кӧр'ед Аqуб гава бьһистьн әw жи жь чоле һатьн, бина хwә тәнг кьрьн у гәләки һерс к'әтьн. Чьмки әви намуса Исраелер'а лист, wәки дәст авитә qиза Аqуб. Әwи тьштәки нәбуйи кьр+. 8Һамор wанар'а к'әтә хәбәрдане у гот: «Дьле кӧр'е мьн Шьхәм к'әтийә qиза wә, һиви дькьм, әwе бьдьнә wи+. 9Бьбьнә хьзьме мә. Qизед хwә бьдьнә мә, qизед мә жи хwәр'а бьбьн. 10Т'әви мә бьминьн, әв wәлате бәр wә бә, навда бьминьн, т'ӧщарәтийе бькьн, навда хwәр'а хьзне qазьнщ кьн». 11Шьхәм готә бав у бьрайед кәч'ьке: «Бьра әз ль бәр ч'ә'ве wә к'әрәме бьбиньм, һун чь жь мьн бьхwазьн, әзе бьдьм. 12Qәлән у хәлатед гьран бькьнә сәр стуйе мьн, дәве wә чь бьхwазә жи әзе бьдьм, т'әне wе qизе бьдьнә мьн»+. 13Әwи кӧ хушка wан Дина р'ур'әш кьрьбу, кӧр'ед Аqуб бь һ'ьләк'ари щаба Шьхәм у баве wи Һамор дан 14у готьнә wан: «Әм нькарьн ве йәке бькьн, кӧ хушка хwә бьдьнә йәки нәсьнәт. Әва мәр'а qарәкә гьран ә+. 15Ле бәле әме т'әне бь ви шәрти т'әви wә qайл бьн, һәгәр һун бьбьнә мина мә, жь wә һәр qьсьме мер бе сьнәткьрьне, 16һьнге әме qизед хwә бьдьнә wә у qизед wә жи хwәр'а биньн, әме т'әви wә бьминьн у бьбьнә щьмә'тәк. 17Ле һәгәр һун гӧһдарийа мә нәкьн, нәйенә сьнәткьрьне, әме qиза хwә һьлдьн у һәр'ьн». 18Әв готьна wан ль Һамор у кӧр'е wи Шьхәм хwәш һат. 19Әwи хорти әв йәк дәрәнги нәехьст, чьмки әwи гәләки qиза Аqуб бәгәм кьрьбу. Әw мала баве хwәда, йе һәри хwәйиqәдьр бу. 20Һамор, кӧр'е хwә Шьхәмва һатьнә ль бәр дәргәһе[*] бажаре хwә, т'әви меред бажер хәбәрдан у готьн: 21«Әв мәрьвана мәр'а достийе дькьн, аwа бьра wәлетда бьминьн, т'ӧщарәтийе теда бькьн, ва йә wәлати ль бәр wан мәзьн ә. Wәрьн әм qизед wан хwәр'а биньн, qизед хwә жи бьдьнә wан. 22Ле т'әне әw ви шәртида т'әви мә qайл ьн бьминьн у бьбьнә щьмә'тәк, һәгәр жь мә һәр qьсьме мер бе сьнәткьрьне, чаwа кӧ әw тенә сьнәткьрьне. 23Гәло кәрийед wан, һәбука wан, һ'әму һ'әйwанед wан wе нәбьнә йед мә? Т'әне дьминә кӧ әм wанр'а qайл бьн, әwе т'әви мә бьминьн». 24Һ'әмуйед кӧ жь дәргәһе бажаре wива дәрдьк'әтьн, гӧһдарийа Һамор у кӧр'е wи Шьхәм кьрьн у һ'әму зар'ед нерин кӧ жь дәргәһе бажаре wива дәрдьк'әтьн, һатьнә сьнәткьрьне.

25Р'ожа сьсийа, гава әwә һе ешеда бун, дӧ кӧр'ед Аqуб, бьред Динайе, Шьмһ'ун у Леwи, һәр йәки шуре хwә һьлда у к'әтьнә бажер, т'ӧ кәс дәрнәк'әтә пешийа wан, һ'әму зар'ед нерин кӧштьн. 26Һамор у кӧр'е wи Шьхәм авитьнә ль бәр дәве шура кӧштьн, жь мала Шьхәм Дина һьлдан у дәрк'әтьн. 27Кӧр'ед Аqуб сәр кӧштийада вәгәр'ийан, бажар т'алан кьрьн, бона кӧ хушка wан р'ур'әш кьрьбун. 28Р'аһьштьнә пәз у дәwаред wан, к'әр у һәр тьштед wанә кӧ ль бажер у зәвийада һәбу бьрьн. 29Һ'әму һәбука wан, зар' у жьнед wан һесир һьлдан у һәр тьштед малада т'алан кьрьн. 30Аqуб Шьмһ'ун у Леwир'а гот: «Wә әз ль бәр ч'ә'ве бьнәлийед кәнанийа у пьриззи йа авитьм, әв бәла ани сәре мьн. Мәрьвед мьн һьндьк ьн, wе т'опи сәр мьн бьн у мьн хьн, әзе мала хwәва дәст у п'ийа һәр'ьм». 31Wана гот: «Ле щайиз бу кӧ мина qавәке анинә сәре хушка мә?»

35

Аqуб дьчә Бет'-Еле

35^1Хwәде готә Аqуб: «Р'абә һьлк'ьшә һәр'ә Бет'-Еле, ль wьр бьминә у горигәһәке чекә бона Хwәдейе кӧ тәва хӧйа бу, гава тӧ жь бәр бьрайе хwә Әсаw р'әвийи»+. 2Аqуб готә нәфәред хwә у һ'әмуйед т'әви хwә: «Хwәдейед хәрибә нава хwәда бьгьрьн бавежьн, паqьж бьн у к'ьнще хwә бьгӧһезьн. 3У әм р'абьн бәрбь жор һәр'ьнә Бет'-Еле, ль wьр горигәһәке wи Хwәдейир'а чекьм, йе кӧ р'ожа тәнгасийа мьнда дәнге мьн бьһист у wе р'ийа кӧ әз теда чум т'әви мьн бу». 4Һьнге wан һ'әму хwәдейед хәриб, чь дәстед wанда һәбун у гӧһаред гӧһед хwәда данә Аqуб. Аqуб әw ль бьн дара мә'зейә[*] незики Шьхәме ч'ә'л кьр+. 5У әw р'ек'әтьн, саwа Хwәде к'әтә ль сәр бажаред дәр-доред wан у пәй кӧр'ед Аqуб нәк'әтьн. 6Аqуб хwәха у һ'әму щьмә'та пер'а һатә Лузе, аwа готи Бет'-Еле, ә'рде Кәнане. 7Ль wьр горигәһәк чекьр у наве wе дани Ел-Бет'-Ел[*]. Чьмки ль wьр Хwәде wива хӧйа бьбу, гава әw жь бәр бьрайе хwә р'әви бу+.

8Хwәйкьрийа Р'евекайе, Дьвора мьр, әw бьнийа Бет'-Еле, бьн мә'зеда һатә дәфьнкьрьне у наве wьр һатә данин Алон-Баqут[*]+.

9Гава Аqуб жь Паддан-Араме дьһат, Хwәде диса wива хӧйа бу у дӧа ль wи кьр. 10У Хwәде готе: «Наве тә Аqуб ә! Ле иро шунда тәр'а Аqуб нәбежьн, ле наве тә Исраел бә». У наве wи дани Исраел+. 11У Хwәде готә wи:

«Әз Хwәдейе Һәри Зор ьм,
шин бә у ль һәв зедә бә.

Wе жь тә мьләтәк у мьхӧлqәтед мьләта дәрен.

У жь бәдәна тә п'адшайе дәрен+.

12Әw wәлате кӧ мьн дабу Бьраһим у Исһаq,
әзе бьдьмә тә,
пәй тәр'а жи wи wәлати әзе бьдьмә зӧр'әта тә».

13У Хwәде жь wи щийе кӧ пер'а хәбәр дьда, жорва һатә һьлатьне. 14Аqуб ль wи щийе кӧ Хwәде пер'а хәбәрда һ'әйкәләк да сәкьнандьне, һ'әйкәләки кәвьри. Сәр келькеда дийарийа сәрдакьрьне у р'ун р'етә сәр+. 15Аqуб наве wи щийе кӧ Хwәде пер'а хәбәр дабу дани Бет'-Ел+.

Мьрьна Р'аһеле

16Жь Бет'-Еле к'оч' кьрьн, һьндьк мабу кӧ бьгьһиштана Әфрат'е, Р'аһел к'әтә ль бәр зар'е у гәләки щәфа к'ьшанд. 17Гава гәләки щәфа дьк'ьшанд, пирәдәргуше готә wе: «Нәтьрсә әва жи тәр'а кӧр' ә»+. 18Гава әwе р'ӧһ'е хwә дьда, ль бәр мьрьне наве wи дани «Бән-Они[*]». Ле баве наве wи дани Бьнйамин[*]. 19У Р'аһел мьр, әw ль сәр р'ийа Әфрат'е, аwа готи Бәйтләһ'ме һатә дәфьнкьрьне+. 20Аqуб ль сәр т'ьрба wе кәвьрәк да сәкьнандьне, кӧ һ'әта иро жи кәвьре т'ьрба Р'аһеле йә. 21Исраел к'оч' кьр чу, коне хwә ль пьшта Мигдал-Ә'дәр вәгьрт. 22Гава Исраел ль wи wәлати дьма, Р'убен чу дәст авитә щарийа баве хwә Билһайе. Исраел әв йәк бьһист[*].

Кӧр'ед Аqуб

Донздәһ кӧр'ед Аqуб һәбун+. 23Кӧр'ед Леайе: Ньхӧрийе Аqуб Р'убен, Шьмһ'ун, Леwи, Щьһуда, Исахар у Зәбулон бун. 24Кӧр'ед Р'аһеле: Усьв у Бьнйамин бун. 25Кӧр'ед щарийа Р'аһеле, Билһайе: Дан у Нәфтәли бун. 26Кӧр'ед щарийа Леайе, Зилпайе: Гад у Ашер бун. Әвана бун кӧр'ед Аqубә кӧ Паддан-Арамда жер'а бьбун.

Мьрьна Исһаq

27Аqуб һатә Мамре, Qирйат-Арбайе, аwа готи Һеброне ль щәм баве хwә Исһаq, wи щийе кӧ Бьраһим у Исһаq хәриби дәрбаз кьрьбун+.

28Р'ожед ә'мьре Исһаq сәд һ'әйште сал бун. 29Исһаq кал бьбу, жь ә'мьре хwә т'ербуйи, р'ӧһ'е хwә да у мьр. Әw т'әви щьмә'та хwә бу, кӧр'ед wи Әсаw у Аqуб әw дәфьн кьрьн+.

36

Сәрәщәма р'ьк'ьнйата Әсаw

36^1•Әв ә сәрәщәма р'ьк'ьнйата Әсаw, аwа готи Әдом+. 2Әсаw qизед кәнанийа хwәр'а хwәстьн: Ә'даһа qиза Ейлоне һ'ити у Оһоливамайа qиза Ә'найе кӧр'е Сивоне һ'иwи. 3у qиза Исмайил, хушка Небайот, Басмәт'+. 4Ә'даһе Әсаwр'а Әлифаз ани. Басмәт'е Р'ьһуел ани, 5Оһоливамайе Йәһуш, Йалам у Qорах анин. Әв ьн кӧр'ед Әсаw, йед кӧ wәлате Кәнанеда жер'а бун.

6Әсаw р'абу жьнед хwә, кӧр' у qизед хwә у һ'әму мәрьвед мала хwә, кәри у гар'анед хwә, һ'әму һ'әйwанед хwә у һ'әму һәбука хwәйә кӧ wәлате Кәнанеда qазьнщ кьрьбу һьлдан, жь р'уйе бьре хwә Аqубда чу wәлатәки дьн. 7Чьмки һәбука wан гәләк бу, нькарьбун һәвр'а бьмана, wәлате кӧ әw теда чаwа хәриб дьман, т'ера wан нәдькьр жь дәст кәри у гар'анед wан. 8Әсаw, аwа готи Әдом, ль ч'ийайе Сеһире щи-wар бу.

9Әв ә сәрәщәма р'ьк'ьнйата Әсаwе баве әдомийа, ль сәре ч'ийайе Сеһире. 10Наве кӧр'ед Әсаw әв ьн: Әлифаз, кӧр'е Әсаwи жь Ә'даһе. Р'ьһуел, кӧр'е Әсаwи жь Басмәт'е. 11Кӧр'ед Әлифаз, Теман, Омар, Сьпо, Гәт'ам у Qьназ бун. 12Т'имна, щарийа Әлифазе кӧр'е Әсаw бу, әwе жи Әлифазр'а Амалек ани. Әв бун кӧр'ед Ә'даһа жьна Әсаw+. 13Кӧр'ед Р'ьһуел әв ьн: Наһ'ат, Зәраһ, Шамма у Мисаһ, әв бун кӧр'ед Басмәт'а жьна Әсаw. 14Кӧр'ед Әсаw, йед кӧ Оһоливамайа qиза Ә'найе кӧр'е Сивоне Әсаwр'а анин, әв ьн: Йәһуш, Йалам у Qорах.

15Әв ьн баве бәрәкед зар'ед Әсаw. Бавед бәрәкед зар'ед Әлифазе кӧр'е Әсаwи ньхӧри, әв бун: Баве бәрәка хwә Теман, баве бәрәка хwә Омар, баве бәрәка хwә Сьпо, баве бәрәка хwә Qьназ, 16баве бәрәка хwә Qорах, баве бәрәка хwә Гәт'ам, баве бәрәка хwә Амалек. Әвана ль wәлате Әдомеда бавед бәрәкед Әлифаз бун, кӧр'ед Ә'даһе бун. 17Әв ьн зар'ед Р'ьһуел кӧр'е Әсаw: Баве бәрәка хwә Наһ'ат, баве бәрәка хwә Зәраһ, баве бәрәка хwә Шамма, баве бәрәка хwә Мисаһ. Әвана ль wәлате Әдомеда бавед бәрәкед Р'ьһуел бун, кӧр'ед Басмәт'а жьна Әсаw бун. 18Әв ьн кӧр'ед Оһоливамайа жьна Әсаw: Баве бәрәка хwә Йәһуш, баве бәрәка хwә Йалам, баве бәрәка хwә Qорах. Әвана бун баве бәрәкед зар'ед Оһоливамайа жьна Әсаw, qиза Ә'найе. 19Әв ьн кӧр'ед Әсаw, аwа готи Әдом у әв ьн миред wан.

Кӧр'ед Сеһир

20•Әв ьн кӧр'ед Сеһире һ'ори, кӧ ль wи wәлатида дьман: Лотан, Шовал, Сивон, Ә'на,+
21Дишон, Әсәр у Дишан. Әв ьн кӧр'ед Сеһир, баве бәрәкед һ'орийа wәлате Әдомеда. 22Кӧр'ед Лотан Һ'ори у Һеймам бун, хушка Лотан Т'имна бу. 23Кӧр'ед Шовал әв бун: Ә'лwан, Манаһ'ат', Әйбал, Шьфо у Онам. 24Кӧр'ед Сивон әв бун: Айа у Ә'на. Әва әw Ә'на бу, йе кӧ ль чоле канийед авед гәрм дитьбун, гава к'әред баве хwә Сивон дьч'ерандьн. 25Әв ьн зар'ед Ә'на, Дишон у Оһоливама qиза Ә'на. 26Әв ьн кӧр'ед Дишон: Һ'әмдан, Әшбан, Ит'ран у К'ьран. 27Әв ьн кӧр'ед Әсәр: Билһан, Заһаван у Әкан. 28Әв ьн кӧр'ед Дишан: Ус у Аран. 29Әв ьн баве бәрәкед һ'орийа: Баве бәрәка хwә Лотан, баве бәрәка хwә Шовал, баве бәрәка хwә Сивон, баве бәрәка хwә Ә'на, 30баве бәрәка хwә Дишон, баве бәрәка хwә Әсәр, баве бәрәка хwә Дишан. Әв ьн баве бәрәкед һ'орийа, ль wәлате Сеһиреда, ль гора бавә'ширед бәрәкед хwә.

П'адшайед Әдоме

31•Әв ьн әw п'адшайед кӧ wәлате Әдомеда, бәри п'адшайе исраелийайи ә'wльн, п'адшати кьрьн. 32Бәлайе кӧр'е Бәур ль сәр Әдоме п'адшати кьр. Наве бажаре wи Динһава бу. 33Бәла мьр, дәwса wи Йоваве кӧр'е Зәраһе Бозрайи п'адшати кьр+. 34Йовав мьр, дәwса wи Һ'ушаме жь wәлате тәманийа п'адшати кьр+. 35Һ'ушам мьр, дәwса wи Һададе кӧр'е Бәдад п'адшати кьр, йе кӧ ль т'опраха Моwабеда qьр'а Мьдйана ани. Наве бажаре wи Ә'wит' бу. 36Һадад мьр, дәwса wи Самлайе жь Масреqайә п'адшати кьр. 37Самла мьр, дәwса wи Шаwуле жь Р'әһ'обот'а дәве ч'ем п'адшати кьр. 38Шаwул мьр, дәwса wи Баә'л-Һәнане кӧр'е Әк'бор п'адшати кьр. 39Баә'л-Һәнане кӧр'е Әк'бор мьр, дәwса wи Һадар п'адшати кьр. Наве бажаре wи Паһу бу. Наве жьна wи Мьһетабел бу, әва qиза Матред, нәбийе Ме-Заһаве бу.

40Әв ьн наве бавед бәрәкед кӧ жь Әсаw бунә, ль гора бәрәк у щийед хwә навед хwәва: Баве бәрәка хwә Т'имна, баве бәрәка хwә Ә'лwаһ, баве бәрәка хwә Йәт'ет,+
41баве бәрәка хwә Оһоливама, баве бәрәка хwә Елаһ, баве бәрәка хwә Пинон, 42баве бәрәка хwә Qьназ, баве бәрәка хwә Теман, баве бәрәка хwә Мибсар, 43баве бәрәка хwә Магдийел, баве бәрәка хwә Ирам. Әв ьн баве бәрәкед Әдоме ль гора щи-wаред хwә у wәлате мьлк'е хwәда. Әсаw баве әдомийа йә.

37

Усьв у бьратийа wи

37^1Аqуб ль wәлате хәрибийа баве хwә, wәлате Кәнанеда щи-wар бу. 2Әв ә сәрһатийа р'ьк'ьнйата Аqуб: Усьв һ'ьвдәһ сали бу, т'әви бьрайед хwә ль бәр пез бу. Әw сьвьке нава кӧр'ед жьнбавед хwә Билһайе у Зилпайеда бу. Усьв щаб-саwед wанә хьраб баве хwәр'а данин. 3Исраел жь нава кӧр'ед хwәда, жь һ'әмуйа зә'фтьр Усьв һ'ьз дькьр, чьмки әw кӧр', мәзьнайа wида бьбу у әwи к'ьнщәкә р'әнг-р'әнги у дьреж жер'а чекьр. 4Бьра дина хwә дане, кӧ баве wан, wи жь һ'әму бьра зә'фтьр һ'ьз дькә, әw ль бәр ч'ә'ве wан р'әш бу у нькарьбун заре хwәш пер'а хәбәрдана.

5Усьв хәwнәк дит, р'абу бьред хwәр'а гьли кьр, һьнге әw һе ль бәр ч'ә'ве wан к'әт. 6Әwи готә wан: «Һиви дькьм гӧһ бьдьнә ве хәwна кӧ мьн дитийә. 7Аwа әмә зәвийеда мә гӧр'з гьре дьдан, мьн дина хwә дайе wе гӧр'зе мьн р'абу т'ик сәкьни, ле аwа гӧр'зед wә дора wи гьртьн у ль бәр гӧр'зе мьн та бун». 8Бьрайед wи готьне: «Кӧ ӧса йә те ль сәр мә бьби п'адша? Йан ль сәр мә бьби һ'акьм?» У бона хәwн у хәбәред wи һе гәләки жәнандьнә wи. 9Хәwнәкә дьн жи диса дит, р'абу әw бьрайед хwәр'а гьли кьр у гот: «Аwа мьн хәwнәкә дьн жи дит: мьн дина хwә дайе wе һив у р'о у йанздәһ стәйркава ль бәр мьн та дьбун». 10Гава әwи бав у бьрайед хwәр'а гьли кьр, баве wи ле һьлат у готә wи: «Әв чь хәwн ә, кӧ тә дитийә? Чьма әз у дийа тә у бьрайед тәва, әме бен ль бәр тә һ'әта ә'рде та бьн?» 11Бьрайед wи һ'әвсудийа wи кьрьн, ле баве әв йәк дьле хwәда хwәй кьрьн.

12Бьрайед wи чунә Шьхәме ль бәр кәред пәзе баве хwә. 13Исраел готә Усьв: «Нә бьрайед тә ль Шьхәме ль бәр пез ьн? Wәрә әз тә бьшиньмә щәм wан». Усьв гот: «Әз һазьр ьм»+. 14Аqуб готә wи: «Һәла һәр'ә бьзаньбә к'а бьрайед тә сьламәт ьн у пәзи чаwа нә. Хәбәрәке мьнр'а бинә». Әw шандә дәшта Һеброне. Гава әw чу Шьхәме,+
15мерәк р'асти wи һат, кӧ әw ль дәште бәр'ийеда дьгәр'ийа у wи мәрьви же пьрси: «Тӧ ль чь дьгәр'и?» 16Әwи готе: «Әз ль бьрайед хwә дьгәр'ьм, һиви дькьм бежә мьн, әw ль к'идәре пез дьч'ериньн?» 17Wи мәрьви гот: «Wан жь вьр бар кьр чун. Мьн бьһист кӧ wан дьготьн: ‹Әм һәр'ьнә Дот'ане›». Усьв пәй бьрайед хwә к'әт у әw ль Дот'ане дитьн+. 18Гава әw дурва дитьн, һе незики wан нә бьбу, хәйба wи кьрьн кӧ wи бькӧжьн. 19У һәвр'а готьн: «Ва йә, йе хwәйе хәwна те! 20Дә wәрьн әм ви бькӧжьн у бавежьнә нава жь ван ч'ә'ла ч'ә'ләке. Әме бежьн кӧ р'ә'wьрәки бәйани әw хwарийә. Әме т'әсәлийа хәwнед wи кьн, к'а wе чаwа бьн!» 21Р'убен бьһист у әw жь дәсте wан хьлаз кьр у гот: «Әм ви нәкӧжьн». 22Р'убен готә wан: «Хуне нәр'ежьн, әwи бавежьнә ве ч'ә'ла чоле, дәсте хwә һьлнәдьнә ль сәр wи». Әwи әв йәк гот, wәки әw жь дәсте wан хьлаз кьра у ль баве вәгәр'анда. 23У гава Усьв һат гьһиштә бьрайед хwә, к'ьнща Усьв же ехьстьн, аwа готи әw к'ьнща wийә р'әнг-р'әнгийә дьреж кӧ ль wи бу. 24У әw гьртьн авитьнә ч'ә'ләке, әw ч'ә'л вала бу ав теда т'ӧнәбу+. 25Р'уньштьн нане хwә бьхwьн.

Wана дина хwә дане wе к'арване исмайилийа жь Гилә'д те. Дәвәйед wан бь бьһарәта, мәлһ'әме у зьмьр баркьри бун, бәржер дьбьрьнә Мьсьре. 26Һьнге Щьһуда готә бьрайед хwә: «Әме чь к'аре бьбиньн, һәгәр әм бьре хwә бькӧжьн у хуна wи вәшерьн? 27Wәрьн әм wи бьфьрошьнә исмайилийа у бьра дәсте мә ль wи нәк'әвьн. Чьмки әw бьрайе мә йә, жь хун у qьнета мә йә». Бьрайед wи гӧр'а wи кьрьн+. 28Мьдйанийед[*] базьрган кӧ дәрбаз дьбун, Усьв жь ч'ә'ле к'ьшандьн дәрхьстьн у Усьв бь бист зиви фьротьнә исмайилийа*. Wана жи Усьв бьрьнә Мьсьре.

29Р'убен сәр ч'ә'леда вәгәр'ийа, дина хwә дайе кӧ Усьв ч'ә'леда нинә. Һьнге әwи к'ьнще хwә qәлаштьн, 30ль сәр бьрайед хwәда вәгәр'ийа у гот: «Кӧр'ьк т'ӧнә! У әз, әз к'ӧда һәр'ьм?»

31Нерик сәржекьрьн у к'ьнща Усьв һьлдан хунеда кьрьн. 32Әw к'ьнща р'әнг-р'әнгийә дьреж шандьн, анин данә баве хwә у готьн: «Мә әв дитийә, һиви дькьм, дина хwә бьде, әва к'ьнща кӧр'е тә йә, те нас ки, йан на?» 33Әwи к'ьнщ нас кьр у гот: «Әва к'ьнща кӧр'е мьн ә! Р'ә'wьрәки бәйани әw хwарийә, Усьв һатийә дьр'андьне!» 34Аqуб к'ьнщед хwә qәлаштьн, к'ӧрх ль навк'елка хwә гьреда у гәләк р'ожа шина кӧр'е хwә кьр+. 35Һ'әму кӧр'ед wи у һ'әму qизед wи р'абун кӧ дьл бьдьнә ль бәр wи, ле әwи qәбул нә дькьр у дьгот: «Әзе бь дьләки кӧл һәр'ьмә Дийаре Мьрийа, ль щәм кӧр'е хwә». У баве wи гьрийа бона wи. 36Мьдйанийа әw Мьсьреда фьротьнә Потифаре wәзире Фьрәwьни сәрwере нобәдара.

38

Щьһуда у Т'амара

38^1У ӧса qәwьми, кӧ wи чахи Щьһуда жь щәм бьрайед хwә бәржер бу, чу щәм мәрьвәки ә'дуллами, наве wи Һ'ира. 2Ль wе дәре Щьһуда qиза Шуа мәрьвәки кәнани дит, әw станд сәре хwә wер'а дани. 3Әwа пе ма кӧр'әк ани, Щьһуда наве wи дани Әр. 4Әw диса пе ма кӧр'әк ани, наве wи дани Онан. 5Әwе диса кӧр'әк ани, наве wи дани Шелаһ. Гава әwе әw зар' ани, Щьһуда ль К'ьзибе бу.

6Щьһуда кӧр'е хwәйи ньхӧри Әрр'а qизәк ани, наве wе Т'амара. 7Кӧр'е Щьһудайи ньхӧри Әр, ль бәр ч'ә'ве Хӧдан йәки хьраб бу у Хӧдан әw кӧшт. 8Щьһуда готә Онан: «Борще т'ийитийе бьqәдинә: т'әви жьна бьре хwә р'азе, wе бьстинә у зӧр'әте пәй бьре хwә хә»+. 9Онан фә'м кьр, кӧ әw зӧр'әта wи найе һ'әсабе, гава т'әви жьнбьра хwә р'адьза, әwи мәйа хwә дьр'етә ә'рде, кӧ зӧр'әте ль пәй бьре хwә нәхә. 10Әв кьрьна wи ль бәр ч'ә'ве Хӧдан хьраб к'ьфш кьр, әw жи кӧшт. 11Щьһуда готә бука хwә Т'амарайе: «Жьнәби мала баве хwәда р'уни, һ'әта кӧр'е мьн Шелаһ мәзьн бә». Чьмки дьгот: «Бәлки әw жи мина бьрайед хwә бьмьрә». Т'амара чу ль мала баве хwә р'уньшт.

12Гәләк wәхт дәрбаз бу, qиза Шуайе жьна Щьһуда мьр. Щьһуда барьстан бьбу, р'абу хwәха бь т'әви досте хwә Һ'ирайе ә'дуллами һәвраз чу Т'имнаһе, щәм пәзбьр'ед кәре пәзед хwә. 13Һьнге щаб данә Т'амарайе готьн: «Ва йә хәзуре тә һәвраз те Т'имнаһе пәзе хwә бьбьр'ә». 14Әве к'ьнща жьнәбитийа хwә жь хwә ехьст, хwә хели кьр у хwә п'еч'а у бәр дәргәһе Әйнайиме, ль сәр р'ийа Т'имнаһе р'уньшт. Чьмки әwе дит кӧ Шелаһ мәзьн буйә у әw нәданә wи. 15Гава Щьһуда ч'ә'в wе к'әт, wи т'ьре әw qавәк ә, чьмки әwе р'уйе хwә ньхамтьбу. 16Жь р'е дагәр'ийа бәрбь wе чу у готе: «Те qайл би кӧ сәре хwә мьнр'а дайни?» Чьмки wи ньзаньбу кӧ әw бука wи йә. Әwе гот: «Те чь бьди мьн кӧ тӧ сәре хwә мьнр'а дайни?» 17Әwи гот: «Әзе жь нава кери карәке тәр'а бьшиньм». Әwе гот: «Те чь к'әфил бьһели һ'әта кӧ тӧ бьшини?» 18Әwи гот: «Әз чь к'әфил бьһельм?» Әwе гот: «К'а мора хwә, бәнпьшта хwә у даре дәсте хwә». Әwи жи әw тьшт данә wе у сәре хwә пер'а дани. У әw жь wи һ'әмлә дәрк'әт. 19Т'амара р'абу чу, хелийа ль сәр хwә һьлда у к'ьнща жьнәбитийа хwә ль хwә кьр.

20Щьһуда бь дәсте досте хwә ә'дуллами кар шанд, wәки к'әфил жь дәсте wе к'ӧлфәте бьстинә, ле әwи әw нәдит. 21Жь мәрьвед wьр пьрси у гот: «Әwа хwәфрошә[*] ль сәре р'ийа Әйнайиме к'ӧ йә?» Ле wана гот: «Ль вьр хwәфрош т'ӧнә буйә». 22Әw вәгәр'ийа щәм Щьһуда у готе: «Мьн әw нәдит, мәрьвед ль wьр жи готьн: ‹Ль вьр хwәфрош т'ӧнә буйә›». 23Щьһуда гот: «Бьра һәма жер'а бә, т'әне әм нәбьнә р'обәт. Ва йә мьн әв кара шанд, ле тә әw нәдит».

24Пәй се мәһар'а, готьнә Щьһуда: «Бука тә Т'амара qави кьрийә у ньһа жь wе qавийе гьран ә». Щьһуда гот: «Wе дәрхьн у бьра әw бе шәwьтандьне»+. 25Гава әw дәрдьхьстьнә дәрва, әwе щаб сәр хәзуре хwәда шанд у гот: «Әз жь әwи хwәйе ван тьшта гьран ьм» у гот: «Һиви дькьм бьра бьзаньбә ве море, бәнпьште у дар нас дьки?» 26Һьнге Щьһуда наскьрьн у гот: «Әw жь мьн р'асттьр ә, чьмки мьн әw нәда кӧр'е хwә Шелаһ». У иди нәчу щәм wе+.

27У гава к'әтә ль бәр р'азане, хӧйа бу кӧ ва йә зькада щеwи нә. 28Чахе зар' дьбун, дәстәк хӧйа бу, пирәдәргуше бәнәки сор ль дәсте wива гьреда у гот: «Әва йе ә'wльн ә». 29Әwе кӧ дәсте хwә чаwа пашда к'ьшанд, бьрайе wийи дьн бу. Һьнге әwе гот: «Тә чь qәльшток бона хwә вәкьр!» Һьнге наве wи Перес[*] һатә данине. 30Пәйр'а бьре wийи кӧ бәне сор ль дәсте wива гьредайи бу. Һьнге наве wи Зәраһ[*] һатә данине.

39

Усьв Мьсьреда

39^1Усьв бәржери Мьсьре кьрьн. Wәзире Фьрәwьн, Потифаре мьсьрийи сәрwере нобәдара, әw жь дәсте исмайилийед кӧ әw бәржер бьрьбунә wьр к'ьр'и+. 2Хӧдан т'әви Усьв бу, әw йәки хери жеһати бу у мала ахайе хwәйи мьсьрида дьма. 3Ахайе wи дит кӧ Хӧдан пер'а бу у һәр тьште кӧ әw дькә, Хӧдан бь дәсте wи ль һәв тинә. 4Усьв ль бәр ч'ә'ве wи к'әрәм дит у әw бу бәрдәстийе wи. Әwи әw кьрә бәрпьрсийаре мала хwә у һ'әму һәбука хwә да дәсте wи. 5Wи чахида гава әwи әw кьрә бәрпьрсийаре мала хwә, Хӧдан бона хатьре Усьв, дӧа һ'әму һәбука мала мьсьри кьр, чаwа кӧ йа малда, ӧса жи йа ә'рде. 6У чи wи һәбу һ'әму дәсте Усьвда һьшт у әw һаш тьштәки мала хwә т'ӧнә бу, пештьри wи нане кӧ дьхwар.

Усьв бәжьн у баледа йәки бәрбьч'ә'в у бәдәw бу. 7Пәй ван йәкар'а, ӧса бу кӧ жьна ахайе wи ч'ә'в бәрда Усьв у готе: «Сәре хwә мьнр'а дайнә». 8Ле әwи т'әхсир кьр у готә жьна ахайе хwә: «Ахайе мьн һаш жь пе т'ӧнә мала wида чи wи щәм мьн һәйә у һ'әму һәбука хwә дайә дәсте мьн. 9Ве маледа жи жь мьн мәзьнтьр кәс т'ӧнә у тьштәк жи әwи жь мьн на-на нәкьрийә пештьри тә, чьмки тӧ жьна wи йи, әзе чаwа ве хьрабийа мәзьн бькьм у ль бәр Хwәде гӧнә бькьм?»+
10Әве кӧ һәр р'о аһа дьготә Усьв, ле әwи гӧр'а wе нәдькьр, кӧ әw т'әви wе р'азе йан т'әви wе бә.

11У р'ожәке, гава әw к'әтә мале, кӧ шьхӧле хwә бькә у жь мәрьвед wе мале жи кәсәк нә малда бу, 12һьнге ханьме дәст авитә к'ьнща wи гьрт у гот: «Сәре хwә мьнр'а дайнә». Ле әwи к'ьнща хwә дәсте wева бәрда у р'әви дәрк'әтә дәрва. 13Чахе әwе дина хwә дайе, кӧ әwи к'ьнща хwә дества бәрда у р'әви дәрва, 14әwе гази мәрьвед мала хwә кьрьн, wанр'а гьли кьр у гот: «Һәла дина хwә бьдьне, әви чу ибраник ани кӧ намуса мәр'а бьлизә. Әва һатә щәм мьн, кӧ дәст бавежә мьн, ле мьн бь дәнге бьльнд кьрә qар'ин. 15Әви кӧ бьһист мьн дәнге хwә бьльнд кьр у кьрә qар'ин, к'ьнща хwә ль щәм мьн һьшт у р'әви дәрк'әтә дәрва»+.

16У әwе к'ьнща wи ль щәм хwә хwәй кьр, һ'әта кӧ хwәйе wе һатә мале. 17Диса әв готьна хwә wәк'ьланд готә wи: «Әw хӧламе ибранийи кӧ тә мәр'а анийә, һатә щәм мьн, кӧ намуса мьнр'а бьлизә. 18Ле гава мьн дәнге хwә бьльнд кьр у кьрә qар'ин, әwи к'ьнща хwә һьшт у р'әви дәрва».

19У гава ахайе wи әв хәбәр жь жьна хwә бьһистьн, кӧ жер'а гьли кьр гот: «Хӧламе тә әв йәк ани сәре мьн». Һерса wи р'абу. 20Ахайе Усьв әw гьрт авитә кәле, wи щийе кӧ гьртийед п'адше гьредайи бун. У әw ль wьр кәледа ма. 21Ле Хӧдан т'әви Усьв бу у һ'ӧба хwәйә амьн да к'ьфше, ӧса кӧ әwи бәр ч'ә'ве сәрwере кәле к'әрәм дит+. 22Сәрwере кәле һ'әму гьртийед кәле данә дәсте Усьв. У чь кӧ ль wьр дьһатә кьрьне, әwи дьда кьрьне. 23Сәрwере кәле дина хwә нәдьда wан тьштед дәсте wида, чьмки Хӧдан т'әви wи бу у һ'әму шьхӧле wи Хӧдан жер'а ль һәв дани.

40

Усьв кәледа дӧ хәwна шьровәдькә

40^1У ӧса qәwьми, кӧ пәй ван йәкар'а, шәравдар у нанпеже п'адше Мьсьре, һьндава хwәйе хwә, п'адше Мьсьреда нәһәqи кьрьн. 2Һерса Фьрәwьн ль сәр дӧ wәзиред wи, аwа готи ль сәрwере шәравдар у сәрwере нанпеже wи р'абу 3у әw авитьнә гьртихана кәла мала сәрwере нобәдара, wи щийе кӧ Усьв теда гьрти бу. 4Сәрwере нобәдара Усьв кьрә wәк'иле wан у әwи хьзмәтк'арийа wан дькьр. У әвана һьнәк wәхт гьртиханеда ман.

5У шәвәкеда ван һәр дӧйа, шәравдар у нанпеже п'адше Мьсьре, йед кӧ кәледа гьрти бун, һәр йәки льгора фә'мина хәwна, хәwне хwә дитьн+. 6Сьбәһе зу Усьв һатә щәм wан, дина хwә дайе кӧ әwә ва мә'дәкьри нә. 7У әwи жь wан wәзиред Фьрәwьн, йед кӧ мала хwәйе wида т'әви wи гьртиханеда бун пьрси: «Һун чьма иро мьр'уз кьри нә?» 8Wана готә wи: «Мә хәwн дитьнә у кәсәк т'ӧнә кӧ шьровәкә». Усьв wанр'а гот: «Шьровәкьрьн жь Хwәде йә! К'әрәм кьн, мьнр'а бежьн»+.

9Сәрwере шәравдара хәwна хwә Усьвр'а гьли кьр у гот: «Хәwна мьнда ва йә к'оләкә тьрийе бәр мьн бу, 10ль сәр wе к'оле се ч'ьqьл һәбун, әwе гӧпьк да, гӧлед wе вәбун у гушийед тьрийа гьһиштьн. 11К'аса Фьрәwьн жи дәсте мьнда бу, мьн тьри һьлдан, к'аса Фьрәwьнда гӧһаштьн у к'ас да дәсте Фьрәwьн». 12Усьв готә wи: «Шьровәкьрьна wе әв ә: се ч'ьqьл, әw се р'ож ьн. 13Се р'ожа шунда Фьрәwьне тә бьльнд кә у диса wе тә дайнә ль сәр qӧльха тә у чаwа тӧ щәм wи шәравдар буйи, те диса мина ә'дәте бәре, к'аса Фьрәwьн бьди дәсте wи. 14Ле гава дәргәһәки хере ль сәр тә вәбә, мьн бини бира хwә, qәнщике жи мьнр'а бьки у ль бәр Фьрәwьн мьн бир бини, мьн жь ве мале дәрхи. 15Чьмки р'аст әз жь wәлате ибранийа һатьмә дьзине, ӧса жи вьра мьн тьштәки ӧса нәкьрьбу, кӧ бьк'әтама ве зьндане».

16Сәрwере нанпежа дит, кӧ шьровәкьрьна wи ль wи хwәш һат, готә Усьв: «Хәwна мьнда ва нә се сәлә нане сьпи ль сәр сәре мьн бун, 17сәла лапә жорьнда һәр щур'ә хwарьнед Фьрәwьн һәбун, йед кӧ нанпеж чедькә у тәйрәда жь сәла ль сәр сәре мьн нькӧл дькьрьн дьхwарьн». 18Усьв ле вәгәр'анд у готе: «Шьровәкьрьна wе әв ә: се сәлә, әw се р'ож ьн. 19Се р'ожа шунда Фьрәwьне тә бьльнд кә у тә дар хә, тәйрәдәйе жи тә нькӧл кьн гоште тә бьхwьн».

20Р'ожа сьсийа, кӧ р'ожа буйина Фьрәwьн бу, әwи мәсрәфәк бона һ'әму хӧламед хwә дани у жь нава хӧламед хwә, сәрwере шәравдара у сәрwере нанпежа бьльнд кьрьн[*]+. 21Сәрwере шәравдара дани ль сәр qӧльха wи у әwи к'ас да дәсте Фьрәwьн, 22ле сәрwере нанпежа дар хьст, чаwа Усьв шьровәкьрьбу+. 23Иди Усьв нә к'әтә бира сәрwере шәравдара у әwи әw бир кьр.

41

Усьв хәwнед Фьрәwьн шьровәдькә

41^1У ӧса qәwьми, кӧ дӧ сала шунда Фьрәwьн хәwнәк дит, ва йә әw ль дәве ч'әме Ниле сәкьни бу 2у ва нә һ'әфт ногьнед бәдәwә к'ок жь Ниле дәрк'әтьн у нава qамишада ч'ерийан. 3Пәй wанр'а, дина хwә дайе, ва нә һ'әфт ногьнед дьн жи, һ'ьшколәкийә qав-qавки жь Ниле дәрк'әтьн, щәм wан ногьна ль дәве Ниле сәкьнин, 4у wан ногьнед һ'ьшколәкийә qав-qавки, әw һәр һ'әфт ногьнед бәдәwә к'ок хwарьн, һьнге Фьрәwьн һ'ьшйар бу.

5У ч'ә'ве wи диса чунә ль сәр һәв, әwи щара дӧда хәwн дит, ва йә ль сәр сапәке, һ'әфт сьмбьлед т'ьжи у р'ьнд дәрдьк'әтьн. 6Пәй wанр'а ва йә һ'әфт сьмбьлед валайә жь байе р'оһьлате[*] шәwьти шин бун, 7у wан сьмбьлед вала, әw һәр һ'әфт сьмбьлед т'ьжийә р'ьнд һ'уфи хwә кьрьн. Фьрәwьн һ'ьшйар бу, ва йә хәwн бу.

8Wе сьбәһе дьле Фьрәwьн кӧ нә р'ьһ'әт бу, әwи шанд гази һ'әму к'оч'әка у занәйед Мьсьре кьрьн у хәwнед хwә wанр'а гьли кьрьн, ле кәсәк т'ӧнәбу кӧ әw хәwн Фьрәwьнр'а шьровәкьрана+.

9Һьнге сәрwере шәравдара Фьрәwьнр'а хәбәрда у готе: «Иро гӧнәк'арийа мьн һатә бира мьн. 10Wе һьнге гава Фьрәwьн һерса хwә ль сәр хӧламед хwә р'акьр, әз авитьмә гьртихана мала сәрwере нобәдара, т'әви сәрwере нанпежа. 11Мьн у wи шәвәкеда хәwн дитьн, мә һәр йәки ль гора фә'мина хәwна хwә, хәwн дитьн. 12Ль wьр хортәки ибрани т'әви мә һәбу, әw хӧламе сәрwере нобәдара бу, мә хәwнед хwә wир'а гьли кьрьн, әwи мәр'а шьровәкьрьн, хәwнед мә һәр йәки әwи р'аст мәр'а шьровәкьрьн+. 13Әwи чаwа мәр'а шьровәкьрьн, ӧса жи бу, әз вәгәр'ийамә ль сәр qӧльхе хwә, ле әwе дьн һатә дархьстьне».

14Һьнге Фьрәwьн шандә пәй Усьв. Әw бь ләз жь зьндане дәрхьстьн, р'уйе хwә кӧр' кьр, к'ьнщед хwә гӧһастьн у һатә щәм Фьрәwьн. 15Фьрәwьн готә Усьв: «Мьн хәwн дитийә, ле кәсәк т'ӧнә кӧ бькарьбә мьнр'а шьровәкә, мьн бьһистийә кӧ дьбежьн: тӧ хәwна дьбьһейи у шьровәдьки». 16Усьв ль Фьрәwьн вәгәр'анд у готе: «Әв һ'ӧньре мьн нинә, ле Хwәдейе щабәкә хер бьдә Фьрәwьн»+. 17Фьрәwьн Усьвр'а гот: «Мьн хәwн дит: ва йә әз ль дәве Ниле сәкьни бум, 18ва нә һ'әфт ногьнед бәдәwә к'ок жь Ниле дәрк'әтьн у нава qамишада ч'ерийан. 19Пәй wанр'а, мьн дина хwә дайе, ва нә һ'әфт ногьнед дьн жи, жар, һ'ьшколәки у qав-qавки, кӧ мьн т'әмамийа wәлате Мьсьреда йед мина wан ӧса һ'ьшколәки нәдитьнә, 20у wан ногьнед һ'ьшколәкийә qав-qавки, әw һәр һ'әфт ногьнед пешийейә к'ок хwарьн. 21Әw чунә зькед wан у qәт к'ьфш жи нәдьбу кӧ әw чунә зькед wан, әw ӧса жи һ'ьшколәки ман мина бәре. У әз һ'ьшйар бум. 22У диса хәwн дит, ва йә ль сәр сапәке һ'әфт сьмбьлед т'ьжи у р'ьнд дәрдьк'әтьн. 23Пәй wанр'а һ'әфт сьмбьлед һ'ьшк у валайә жь байе р'оһьлате шәwьти шин бун, 24у wан сьмбьлед вала, әw һәр һ'әфт сьмбьлед т'ьжийә р'ьнд һ'уфи хwә кьрьн. Мьн к'оч'әкар'а гьли кьр, ле кәсәки мьнр'а шьровәнәкьр».

25Һьнге Усьв готә Фьрәwьн: «Хәwнед Фьрәwьн йәк ьн. Тьште кӧ Хwәдейе бькә, әw ә'лами Фьрәwьн кьрийә. 26Әw һәр һ'әфт ногьнед р'ьнд, әw һ'әфт сал ьн, ӧса жи әw һәр һ'әфт сьмбьлед р'ьнд, һ'әфт сал ьн, әв хәwн йәк ьн. 27Әw һәр һ'әфт ногьнед һ'ьшколәкийә у qав-qавки, кӧ пәй wанр'а дәрк'әтьн, әw һ'әфт сал ьн у әw һәр һ'әфт сьмбьлед валайә жь байе р'оһьлате шәwьти, әw һәр һ'әфт салед хәлайе нә. 28Әз ве йәке дьбежьмә Фьрәwьн, wәки Хwәде тьште кӧ wе бькә, нишани Фьрәwьн кьрийә. 29Ва йә, һ'әфт сале бен, кӧ т'әмамийа wәлате Мьсьре wе т'ер у т'ьжи бә. 30Ле пәй wан салар'а, wе һ'әфт сала бьбә хәлайи у һ'әму т'ер у т'ьжибуна wәлате Мьсьре wе бе биркьрьне. Хәлайе wәлет даqӧртинә+. 31У wе ӧса бә, кӧ жь дәст wе хәлайа кӧ wе пәйр'а бе, әw т'ер у т'ьжибуна wәлет иди нәйе биранине. Чьмки хәлайе гәләки гьран бә. 32Ле хәwна кӧ Фьрәwьнр'а дӧ щара һатийә wәк'ьландьне, те һ'әсабе, кӧ әв йәк алийе Хwәдеда ә'сәйикьри йә у Хwәде wе зутьрәке бькә. 33Бьра ньһа Фьрәwьн мәрьвәки билан у сәрwахт бьбинә у wи дайнә ль сәр т'әмамийа wәлате Мьсьре. 34Бьра Фьрәwьн ве йәке бькә, бәрпьрсийар дайнә ль сәр wәлет у нава ван һ'әфт салед т'ер у т'ьжида, жь һ'әму дәрәмәтед wәлате Мьсьре жь пенща йәки бьстиньнә. 35У бьра һ'әму хӧрәкед нава ван салед qәнщда кӧ wе бен т'оп кьн, у бьн дәсте Фьрәwьнда гәньм бьдьнә сәрһәв у бажарада хӧрәк хwәй кьн, 36wәки хӧрәк к'исе wәлетда һәбә, бона wан һ'әфт салед хәлайейә кӧ wе wәлате Мьсьреда бьбә, кӧ wәлат жь хәлайе qьр' нәбә».

37Әв йәк ль Фьрәwьн у һ'әму хӧламед wи хwәш һат. 38Фьрәwьн готә хӧламед хwә: «Һун дькарьн мәрьвәки мина ви бьбиньн, кӧ Р'ӧһ'е Хwәде[*] теда бә?»+
39Һьнге Фьрәwьн готә Усьв: «Хwәде кӧ әв йәк ль бәр тә вәкьрийә, билан у сәрwахте мина тә т'ӧнәнә. 40Тӧ ль сәр мала мьнр'а бә, т'әмамийа щьмә'та мьн жи гӧһдарийа готьнед дәве тә бькә, әз т'әне т'әхте хwәда жь тә мәстьр бьм»+. 41У Фьрәwьн сәрда зедә кьр у готә Усьв: «Ва әз тә датиньмә ль сәр т'әмамийа wәлате Мьсьре». 42Һьнге Фьрәwьн гӧстила мора хwә жь т'ьлийа хwә дәрхьст, кьрә т'ьлийа Усьв, к'ьнщед к'ьтани зьрав лекьрьн у зьнщирәкә зер'ин авитә стуйе wи+. 43Әw ль ә'рәба хwәйә дӧда да сийаркьрьне у пешиа wи бь дәнге бьльнд дькьрьнә гази: «Чок бьдьн!» У әw дани ль сәр т'әмамийа wәлате Мьсьре. 44Фьрәwьн готә Усьв: «Әз Фьрәwьн ьм, бейи тә т'ӧ кәс, т'әмамийа wәлате Мьсьреда нькарьбә дәсте хwә йан ньге хwә бьльнд кә». 45Фьрәwьн наве Усьв дани Сафьнат'-Панеа у Аснат'а qиза Поти-Пәрайе т'әреqе бажаре Оне да wи. Усьв р'абу ль wәлате Мьсьре бьгәр'ә+. 46Усьв си сали бу, гава әw ль бәр Фьрәwьн п'адше Мьсьре сәкьни. Усьв жь щәм Фьрәwьн дәрк'әт, ль т'әмамийа wәлате Мьсьре гәр'ийа.

47Wан һ'әфт салед т'ер у т'ьжитийеда, ә'рде гәләк дәрәмәт да. 48Әwи һ'әму хӧрәкед wан һ'әфт салед кӧ ә'рде Мьсьре дьда, да сәр һәв, у әw хӧрәк бажарада щи-wар кьрьн, һәр хӧрәкед жь ә'рде дор у бәред бажара, нава wанда щи-wар кьрьн. 49Усьв мина qума бә'ре, һаqаси гәләк гәньм лод кьр, ӧса кӧ иди һ'әсаб нәкьрьн, чьмки нәдьһатә һ'әсабе.

50Бәри һатьна салед хәлайе, Усьвр'а дӧ кӧр' бун. Әвана Аснат'а qиза Поти-Пәрайе т'әреqе бажаре Оне жер'а анин. 51Усьв наве кӧр'е хwәйи ньхӧри дани Мьнашә[*] у гот: «Чьмки Хwәде һ'әму дәрд-кӧле мьн у мала баве мьн жь бира мьн дәрхьстьн». 52Наве йе дӧда дани Әфрайим[*] у гот: «Чьмки Хwәде wи wәлате зәлулийа мьнда, бәдәна мьн шин кьр».

53Әw һәр һ'әфт салед wәлате Мьсьредайә т'ер у т'ьжийе дәрбаз бун, 54у әw һәр һ'әфт салед хәлайе дәстпекьрьн, чаwа кӧ Усьв готьбу. Һ'әму wәлатада бу хәлайи, ле т'әмамийа wәлате Мьсьреда нан һәбу+. 55Гава бьр'чибун к'әтә т'әмамийа wәлате Мьсьре, щьмә'те бона нан һәwара хwә Фьрәwьн дани. Фьрәwьн готә һ'әму мьсьрийа: «Һәр'ьнә щәм Усьв, чь wәр'а бежә бькьн». 56Т'әмамийа р'уйе ә'рде бу хәлайи, Усьв һ'әму ә'мбар вәкьрьн у фьротә мьсьрийа. Хәлайи wәлате Мьсьреда гьран бу. 57У жь т'әмамийа т'опа дьне дьһатьнә Мьсьре, жь Усьв гәньм дьк'ьр'ин, чьмки ль сәр т'әмамийа р'уйе ә'рде хәлайи гьран бьбу.

42

Аqуб кӧр'ед хwә дьшинә Мьсьре

42^1Аqуб бьһист кӧ ль Мьсьре гәньм һәйә у Аqуб готә кӧр'ед хwә: «Һун чь ч'ә'ве һәв дьньһер'ьн?» 2Готә wан: «Аwа мьн бьһистийә кӧ ль Мьсьре гәньм һәйә, бәржери ль wьр бьн у жь wьр мәр'а бьк'ьр'ьн, кӧ әм бьжин нәмьрьн». 3Дәһә бьрайед Усьв бәржер чунә Мьсьре, кӧ гәньм бьк'ьр'ьн. 4Ле Аqуб бьрайе Усьв Бьнйамин, т'әви бьрайед wи нә шанд, дьгот: «Бәлки qәзик бе сәре wи». 5Кӧр'ед Исраел һатьбун гәньм бьк'ьр'ьн, т'әви йед майинә һати, чьмки ль wәлате Кәнанеда хәлайи бу.

6Усьв хwәха сәрwере wи wәлати бу. Әwи хwәха жи хӧрәк дьфьротә т'әмамийа щьмә'та wәлет. Бьрайед Усьв һатьн у ль бәр wи дәвәр'уйа чунә ә'рде+. 7Усьв бьрайед хwә кӧ дитьн әwи әw нас кьрьн. Ле хwә ӧса да к'ьфше йане әw wан нас накә, т'әви wан һерс хәбәрда у готә wан: «Һун жь к'ӧ һатьнә?» Wана гот: «Әм жь wәлате Кәнане бона хӧрәк к'ьр'ине һатьнә». 8Усьв бьрайед хwә нас кьрьн, ле wана әw нас нәкьрьн. 9Һьнге Усьв әw хәwнед кӧ ль сәр wан дитьбун бир анин у готә wан: «Һун щә'сус ьн, һун һатьнә кӧ щики сьстийа ви wәлати бьбиньн»+. 10Wана готә wи: «На хwәйе мә, хӧламед тә һатьнә кӧ хӧрәк бьк'ьр'ьн». 11Әм һ'әму кӧр'ед бавәки нә, әм мәрьвнә ширһ'әлал ьн, хӧламед тә нә щә'сус ьн. 12Әwи готә wан: «На, һун һатьнә кӧ щики сьстийа wәлет бьбиньн». 13Wана гот: «Әм хӧламед тә, донздәһ бьра нә, wәлате Кәнанеда кӧр'ед бавәки нә, йе бьч'ук ньһа ль щәм баве мә йә, ле йәк жи иди т'ӧнә». 14Усьв готә wан: «Һәма әв ә кӧ мьн готә wә: ‹Һун щә'сус ьн!› 15Һуне бь ве йәке бенә щер'ьбандьн: Әз сәре Фьрәwьн кьм, һун жь вьр дәрнак'әвьн һ'әта кӧ бьрайе wәйи бьч'ук нәйе ве дәре. 16Жь нав хwәда йәки бьшиньн, бьра һәр'ә бьрайе wә бинә, ле һуне гьрти бьн, кӧ аһа готьнед wә бенә щер'ьбандьне, wанда р'асти һәйә йан на. Ле һәгәр на. Әз сәре Фьрәwьн кьм: ‹Һун щә'сус ьн!›» 17Се р'ожа әw авитьнә гьртихана кәле.

18Р'ожа сьсийа Усьв готә wан: «Аһа бькьн кӧ һун сах бьминьн, чьмки әз жь Хwәде дьтьрсьм. 19Һәгәр һун мәрьвнә ширһ'әлал ьн, бьра жь бьрайед wә йәк ве мала кӧ һун теда гьрти нә, бьминә, ле йед майин гәньм хәлайа мала хwәр'а бьгьһиньн, 20бьрайе хwәйи бьч'ук жи мьнр'а биньн, wәки готьна wә р'аст дәре у һун нәмьрьн». Wана ӧса жи кьр. 21У һьнге һәвр'а готьн: «Бь р'асти әм һьндава бьрайе хwәда гӧнәк'ар ьн, чьмки мә тә'ли-тәнгийа wи дит, гава ль бәр мә лава-диләк дькьр, ле мә гӧһ нәдайе, ләма жи әв тә'ли-тәнги те сәре мә». 22Р'убен ль wан вәгәр'анд у гот: «Мьн wәр'а нәдьгот: ‹Һьндава кӧр'ькда гӧна нәкьн?› Ле wә гӧр'а мьн нәкьр, ньһа хуна wи жь мә те хwәстьне»+. 23Wана ньзанәбун, кӧ Усьв wан фә'м дькә, чьмки пе т'әрщьмәкьр wанр'а хәбәр дьда. 24Усьв жь wан дур к'әт, гьрийа. Диса ль сәр wанда вәгәр'ийа, т'әви wан хәбәрда у жь нава wанда Шьмһ'ун гьрт, ль бәр ч'ә'ве wан әw гьреда. 25Усьв фәрман кьр, кӧ баред wан гәньм дагьрьн, у п'әре wан һәр кәси текьнә т'ер'ед wан, нане р'е жи wанр'а дайньн. Ӧса жи һатә кьрьне. 26Wана гәньме хwә ль к'әред хwә бар кьрьн у жь wьр чун. 27К'арвансәреда йәки жь wан т'ер'а хwә вәкьр, кӧ кайе бьдә к'әре хwә, дина хwә дайе ва йә п'әре wи ль сәр дәве т'ер'е йә. 28У әwи готә бьрайед хwә: «П'әре мьн ль мьн вәгәр'андьнә, ва йә әw вьр т'ер'а мьн дайә». Һьнге дьле wан нава wанда р'ьщьфи у бь тьрс һәвр'а готьн: «Хwәде әв чь ани ль сәре мә?»

29Әw һатьнә wәлате Кәнане, щәм баве хwә Аqуб у һәр тьште кӧ һатьбу ль сәре wан, т'әв гьликьрьн у готьне: 30«Мәрьв кӧ хwәйе wи wәлати йә мәр'а һ'ьшк хәбәрда, әм данинә дәwса щә'сусед wәлет. 31Мә wир'а гот: ‹Әм мәрьвнә ширһ'әлал ьн, әм нә щә'сус ьн. 32Әм донздәһ бьранә, кӧр'ед бавәки нә, ле йәк жи иди т'ӧнә, ле йе бьч'ук ньһа ль wәлате Кәнане щәм баве мә йә›. 33Wи мәрьве хwәйе wи wәлати мәр'а гот: ‹Әзе бь ве йәке бьзаньбьм кӧ һун мәрьвнә ширһ'әлал ьн, бьраки хwә щәм мьн бьһельн, ле һун бона хәлайа мала хwә, хӧрәк һьлдьн һәр'ьн. 34Ле бьрайе хwәйи бьч'ук мьнр'а биньн, wәки әз бьзаньбьм, кӧ һун нә щә'сус ьн, ле мәрьвнә ширһ'әлал ьн, әзе бьрайе wә бьдьмә wә, һуне жи бькарьбьн ви wәлатида т'ӧщарәтийе бькьн›».

35Гава wана т'ер'ед хwә вала дькьрьн, дина хwә дане wе к'иське п'әре wан һәр кәси жи т'ер'ед wанда нә. Wан у бавед хwәва, гава әw к'иськед п'әред хwә дитьн, тьрсийан. 36Һьнге баве wан, Аqуб готә wан: «Wә дәсте мьн жь кӧр'ед мьн кьрьн, Усьв т'ӧнә, Шьмһ'ун т'ӧнә у Бьнйамин жи дьхwазьн жь мьн бьстиньн, әв һ'әму те сәре мьн!» 37Р'убен баве хwәр'а хәбәрда у гот: «Һәгәр әз wи нәйньм нәдьмә тә, тӧ ван һәр дӧ кӧр'ед мьн бькӧжә, к'а әwи бьдә дәсте мьн у әзе wи пашда биньм бьдьмә тә». 38Ле Аqуб гот: «Кӧр'е мьне т'әви wә бәржер найе, чьмки бьрайе wи мьрийә у әw т'әне майә, һәгәр wе р'ийа кӧ һун теда дьчьн qәзик бе сәре wи, һьнге һуне п'ор'е мьни сьпи, бь к'әдәр бькьнә Дийаре Мьрийа».

43

Бьра Бьнйамин т'әви хwә дьбьнә Мьсьре

43^1Хәлайе зор ль wәлет кьр. 2Гава гәньме жь Мьсьре анибун, хwарьн хьлаз кьрьн, баве wан готә wан: «Диса вәгәр'ьн бона мә һьнәк хӧрәк бьк'ьр'ьн». 3Ле Щьһуда ле вәгәр'анд у готе: «Әwи мәрьви гьлийе т'ам да дәсте мә у гот: ‹Һәгәр бьрайе wә т'әви wә нибә, р'уйе wә ль р'уйе мьн нәк'әвә›. 4Һәгәр те бьрайе мә т'әви мә бьшини, әме бәржер бьн тәр'а хӧрәк бьк'ьр'ьн, 5ле һәгәр тӧ нәшини, әм бәржер начьн. Чьмки әwи мәрьви мәр'а гот: ‹Һәгәр бьрайе wә т'әви wә нибә, р'уйе wә ль р'уйе мьн нәк'әвә›». 6Исраел гот: «Чьма wә әв нәһәqи мьнр'а кьр: готә wи мәрьви кӧ бьраки wәйи дьн жи һәйә?» 7Wана гот: «Әwи мәрьви һ'але мә, һ'але пьсмамед мә бь һур-гьли пьрси гот: ‹Баве wә һе сах ә? Бьрайе wә диса һәнә?› Мә жи щаба ван пьрса да wи. Мә чь заньбу кӧ әwе бежә: ‹Бьрайе хwә бәржер биньн›?» 8Щьһуда баве хwә Исраелр'а гот: «Кӧр'ьк т'әви мьн бьшинә, әм р'абьн һәр'ьн, wәки әм сах бьминьн, нә әм бьмьрьн нә тӧ, нә жи зар'окед мә. 9Әз щабдарийа бона wи һьлдьдьмә ль сәр хwә, тӧ wи жь дәсте мьн бьхwазә, һәгәр әз wи нәйньм нәдьмә тә у ль бәр тә нәдьмә сәкьнандьне, т'әмамийа ә'мьре хwәда әз ль бәр тә гӧнәк'ар бьм. 10Һәгәр мә дәрәнги нәхьста, әм ньһа щара дӧда ле вәгәр'ийа бун». 11Баве wан Исраел wанр'а гот: «Һәгәр ӧса йә, ньһа аһа бькьн, т'әви хwә р'әзед башә ви wәлати хwәр'а һьлдьн у wи мәрьвир'а п'ешк'еш бәржер бьбьн, һьнәк мәлһ'әм, һьнгьв, бьһарәт, зьмьр, фьстәq у бәһив. 12Т'әви хwә жи дӧбарә п'әра һьлдьн, wан п'әред кӧ ль сәр дәвед т'ер'ед wә дани пашда һатьнә, бь дәстед хwә пашда бьбьн, дьбә кӧ шаш кьрьбьн, 13р'абьн бьре хwә һьлдьн у диса вәгәр'ьн щәм wи мәрьви. 14Бьра Хwәдейе Һәри Зор, бьдә wә кӧ һун ль бәр wи к'әрәме бьбиньн, wәки әw бьре wәйи дьн у Бьнйамин ль wә вәгәр'инә. Ле һәгәр әз дәсте хwә жь wан кӧр'ед хwә бькьм жи, бьра бекӧр' бьм».

15У вана әв п'ешк'еш у дәсте хwәда жи дӧбарә п'әрә, ӧса жи Бьнйамин һьлдан р'абун бәржери Мьсьре бун у ль бәр Усьв сәкьнин. 16Гава Усьв Бьнйамин т'әви wан дит, готә wәк'иле мала хwә: «Ван мәрьва бьбә мале, гошти сәржекә у һазьр кә, чьмки әwе фьравине т'әви мьн бьхwьн». 17У wи мәрьви, Усьв чаwа готьбуйе, ӧса жи кьр, әw мәрьв бьрьнә мала Усьв. 18Әв мәрьвана тьрсийан, кӧ әw бьрьнә мала Усьв һьнге готьн: «Бәре пешьн әм бона wан п'әред т'ер'ед хwәда тенә бьрьне, кӧ һ'ьщуми ль сәр мә бькә, ль сәр мәда бьгьрә мә бькә хӧлам, ӧса жи к'әред мә». 19Һьнге әw незики wи мәрьве wәк'иле мала Усьв бун у бәр дәре мале wир'а хәбәрдан, 20у готьне: « Хwәйе мә, щара пешьн әм бәржер һатьн кӧ хӧрәк бьк'ьр'ьн, 21гава әм гьһиштьнә к'арвансәрәке, мә т'ер'ед хwә вәкьрьн, мә дина хwә дайе, ва йә п'әре мә һәр кәси, wәкә к'ашед хwә, ль сәр дәве т'ер'ед мә бун. Мә бь дәсте хwә әw пашда анинә. 22У сәрда жи мә т'әви хwә диса п'әрә бәржер анинә, бона хӧрәк бьк'ьр'ьн. Әм ньзаньн к'е п'әред мә кьрьбунә т'ер'ед мә». 23Әwи гот: «Ә'дьл бьн, нәтьрсьн, Хwәдейе wә у Хwәдейе баве wә хьзнә т'ер'ед wәда да wә, wә п'әред хwә данә мьн» һьнге Шьмһ'ун дәрхьст ани щәм wан. 24Wәк'ил әw мәрьвана бьрьнә мала Усьв у ав да wан ньгед хwә шуштьн, к'әред wан альфкьрьн. 25Wана жи п'ешк'ешед хwә бона һатьна Усьвә нивро һазьр кьрьн, чьмки әw пе һ'әсийа бун, кӧ әwе ль wьр нен бьхwьн. 26Гава Усьв һатә мале, wана п'ешк'ешед дәсте хwәда анинә мале данә wи у һ'әта ә'рде ль бәр wи дәвәр'уйа чун. 27Усьв һ'ал-wәхте wан пьрси у гот: «Сьһ'әта каләмере баве wә, бона әwи кӧ wә мьнр'а гьли кьр, чаwа йә? Әwи һе сах ә?» 28Wана гот: «Хӧламе тә, баве мә һе сах ә, әwи һе ль сәр сьһ'әт у qәwата хwә йә». У ль бәр wи дәвәр'уйа чун, qәдьр кьрьн. 29Һьнге Усьв сәре хwә бьльнд кьр, кӧр'е дийа хwә, бьре хwә Бьнйамин дит у гот: «Әв ә бьре wәйи бьч'ук, бона к'ижани wә мьнр'а гьли кьр?» У гот: «Бьра Хwәде тә хwәй кә, лаwо!» 30Усьв бь ләз дәрк'әтә дәрва, чьмки бона бьре агьр дьла к'әтьбу у к'әтә ода һьндӧр' у ль wьр гьрийа. 31Р'уйе хwә шушт у дәрк'әтә дәрва, хwә гьрт у гот: «Нан дайньн». 32Wир'а башqә, wанр'а башqә у wан мьсьрийар'а жи, йед кӧ т'әви wан дьхwарьн башqә данин. мьсьрийа т'әви ибранийа нан нә дьхwар, чьмки бона мьсьрийа әв йәк һ'әрами бу+. 33У бьра бәр wи р'уньштьн, йе ньхӧри льгора ньхӧртийа хwә, йе бьч'ук ль гора бьч'уктийа хwә, ван мәрьва һәвдӧ дьньһер'ин у ә'щебмайи мабун. 34Усьв жь хwарьна ль бәр хwә дьшанд дькьрә ль бәр wан, ле п'ара Бьнйамин жь п'ара йед дьн пенщ щара зедәтьр бу. Вана готьна тә вәхwарьн у т'әви Усьв к'ефхwәш бун.

44

44^1Усьв ә'мьр ль wәк'иле мала хwә кьр у гот: «Т'ер'ед ван мәрьва чьqаси кӧ әw дькарьн бьбьн хӧрәква дагьрә у п'әре һәр кәси жи дайнә ль сәр дәве т'ер'ед wан, 2ле к'аса мьн, к'аса зивин, т'әви п'әре хӧрәк дайнә ль сәр дәве т'ер'а йе һәри бьч'ук». Әwи wәкә готьна Усьв кьр. 3Сьбәһ кӧ зәлал бу, әw мәрьвана һатьнә вәр'екьрьне, әw у к'әред wан. 4Әwана жь бажер чун, ле һе дур нәк'әтьбун, гава Усьв готә wәк'иле мала хwә: «Р'абә пар'а пәй wан мәрьва к'әвә, хwә wанр'а бьгьһинә у wанр'а бежә: ‹Wә чьма жь бәр qәнщийева хьраби кьр? 5Чьма к'аса мьнә зивин дьзи[*]? Әва нә әw ә, йа кӧ хwәйе мьн пе вәдьхwә у пе wе жи дьньһер'и? Wә әв йәк кьрә хьраби›». 6Wәк'ил хwә ль wанр'а гиһанд у әв хәбәред Усьв wанр'а готьн. 7Wана wир'а гот: «Чьма хwәйе мьн тьштед һа дьбежә? Һаша жь хӧламед тә, кӧ әw тьште ӧса бькьн! 8Аwа мә кӧ әw п'әред ль сәр дәве т'ер'ед хwә дитьн, жь wәлате Кәнан анин данә тә, иди wе чаwа бә, кӧ әм жь мала хwәйе тә зив йан зер' бьдьзьн? 9Щәм к'ижан хӧламед тә әw дәрк'әвә, бьра әw бе кӧштьне у әм жи бьбьнә хӧламед хwәйе хwә». 10Әwи гот: «П'ак, wә чаwа гот бьра ӧса бә, щәм к'ижани әw дәре бьра әw мьнр'а бьбә хӧлам, ле һун бесущ бьн». 11Аwа һәр йәки зу-зу т'ер'а хwә дани ә'рде у һәр йәки т'ер'а хwә вәкьр. 12Wәк'ил жь т'ер'а йе мәзьнда дәстпекьр гәр'ийа һ'әта йе бьч'укда хьлаз кьр, к'ас т'ер'а Бьнйаминда дит. 13Һьнге wана к'ьнще хwә qәлаштьн, һәр йәки к'әре хwә бар кьр у вәгәр'ийанә бажер.

14Щьһуда бьрайед хwәва һатьнә мала Усьв, әwи һе ль wьр бу у дәвәр'уйа ль бәр wи чунә ә'рде. 15Усьв готә wан: «Wә әв чь кьр? Wә ньзаньбу кӧ мәрьвәки мина мьн р'ә'мьлдарийе wе бькә?» 16Щьһуда гот: «Әм чь бежьнә хwәйе хwә? Әм чь бежьн? Йан әм чаwа хwә р'успи кьн? Хwәде нәһәqийа хӧламед тә ә'йан кьр, ва йә әм хӧламед хwәйе хwә нә, һьн әм, һьн жи әwи кӧ к'ас жь щәм wи дәрк'әт». 17Усьв гот: «Һаша жь мьн кӧ әз ве йәке бькьм! Әwи кӧ к'ас жь щәм wи дәрк'әт, бьра әw т'әне мьнр'а бьбә хӧлам, ле һун бь хер у сьламәт һәвраз сәр баве хwәда һәр'ьн».

Щьһуда бона Бьнйамин лава дькә

18Һьнге Щьһуда чу незик у готе: «Хwәйе мьн, изьна тә һәбә, бьра хӧламе тә гьлики бежә хәбәрәке бьгьһинә гӧһе хwәйе хwә у һерса тә ль сәр хӧламе тә р'анәбә, чьмки тӧ йәки мина Фьрәwьн и. 19Хwәйе мьн жь хӧламед хwә пьрсибу готьбу: ‹Бав йан бьре wә һәнә?› 20Һьнге мә хwәйе хwәр'а гот: ‹Бавәки мәйи каләмер һәйә у кӧр'әки wийи бьч'уки калтийа wида буйи һәйә, бьре wийи деда мьрийә, т'әне әw жь дийа хwә майә у баве wи, wи һ'ьз дькә›+. 21Тә хӧламед хwәр'а гот: ‹Әwи бәржер биньнә щәм мьн, кӧ әз wи бь ч'ә'ва бьбиньм›. 22Мә һьнге хwәйе хwәр'а гот: ‹Әw кӧр'ьк нькарә жь баве хwә бьqәтә, гава әw жь баве хwә бьqәтә, баве щандә›. 23Ле тә хӧламед хwәр'а гот: ‹Һәгәр һун бьрайе хwәйи бьч'ук т'әви хwә бәржер нәйньн, щарәкә дьн р'уйе wә р'уйе мьн нәк'әвә›. 24У гава әм һәвраз чунә щәм хӧламе тә, баве мьн, әw готьнед хwәйе хwә, мә wир'а гьли кьрьн. 25Гава баве мә гот: ‹Р'абьн диса вәгәр'ьн бона мә һьнәк хӧрәк бьк'ьр'ьн›. 26Һьнге мә гот: ‹Әм нькарьн бәржер һәр'ьн. Ле һәгәр бьрайе мәйи бьч'ук т'әви мә бе, әме һьнге бәржер һәр'ьн, чьмки әм нькарьн р'уйе wи мәрьви бьбиньн, һ'әта бьрайе мәйи бьч'ук т'әви мә нәйе›. 27Хӧламе тә, баве мьн готә мә: ‹Һун заньн жьна мьн дӧ кӧр' мьнр'а анин, 28йәк жь дәсте мьн чу у мьн гот: «Р'асти әw һатийә дьр'андьне» у һ'әта ньһа мьн әw нәдитийә. 29Ле wәки һун әви жи, жь бәр ч'ә'ве мьн дәрхьн бьбьн у qәзик бе сәре wи, һуне п'ор'е мьни сьпи, дәрд-кӧлава бькьнә Дийаре Мьрийа›. 30Һәгәр ньһа әз һәр'ьмә щәм хӧламе тә, баве хwә, кӧр'ьке wи нә т'әви мә бә, ә'мьре wи кӧ ә'мьре wива гьредайи йә, 31гава бьбинә кӧ кӧр'ьке wи т'ӧнә, wе щандә у хӧламед тә, wе баве хwәйи хӧламе тә, wи п'ор'ед сьпи бь к'әдәр бькьнә Дийаре Мьрийа. 32Чьмки әз, хӧламе тә щәм баве хwә бумә щабдаре кӧр'ьке wи у мьн готийе: ‹Һәгәр әз wи нәйньм нәдьмә тә, әз т'әмамийа ә'мьре хwәда ль бәр баве хwә гӧнәк'ар бьм›. 33Аwа әз ньһа т'әwаqә жь тә дькьм, бьра әз, хӧламе тә дәwса wи кӧр'ьки хwәйе хwәр'а бьбә хӧлам, кӧр'ьк бьра т'әви бьрайед хwә һәвраз һәр'ә. 34Чьмки, әзе чаwа р'абьм һәвраз һәр'ьмә щәм баве хwә, һәгәр кӧр'ьк нә т'әви мә бә? Нәбә кӧ әз wе qәзийа кӧ бе сәре баве мьн бьбиньм».

45

Усьв хwә дьда ә'йанкьрьне

45^1Һьнге Усьв нькарьбу хwә зәфт кьра, ль бәр һ'әмуйед кӧ щәм wи сәкьнибун кьрә qир'ин: «Һ'әму мәрьва жь щәм мьн дәрхьн!» Кәсәки хәриб щәм wи нәма, гава Усьв хwә бьрайед хwәва да наскьрьне. 2Кур'ин к'әте гьрийа, мьсьрийа бьһист, әв дәнг гьһиштә мала Фьрәwьн жи. 3Усьв готә бьрайед хwә: «Әз Усьв ьм. Баве мьн һе сах ә?» Ле бьрайед wи нькарьбун щаба wи бьдана, чьмки ль бәр wи бьбунә кәвьр мабун. 4Усьв готә бьрайед хwә: «К'әрәм кьн, wәрьнә незик», әw жи чунә щәм у wи гот: «Әз бьрайе wә Усьв ьм, йе кӧ wә фьротә Мьсьре. 5Ле ньһа бәр хwә нәк'әвьн у ль wә чәтьн нәйе, кӧ wә әз фьротьмә вьра, чьмки Хwәде әз бәри wә шандьмә вьра, бона хwәйкьрьна жийина wә. 6Чьмки әва дӧ салед хәлайинә ль сәр дьне, ле һе пенщ сал жи һәнә, кӧ wе вәдан у дьруне нәбә. 7Хwәде әз бәри wә шандьм, wәки ль сәр дьне к'ока wә бьһелә у жийина wә бь азайикә мәзьн хwәй кә. 8Аwа, йе кӧ әз шандьмә вьра һун нибун, ле Хwәде бу, әwи әз кьрьмә баве Фьрәwьн у хwәйе т'әмамийа мала wи, ӧса жи сәрwере т'әмамийа wәлате Мьсьре. 9Ньһа р'абьн зу һәвраз һәр'ьнә щәм баве мьн у жер'а бежьн: ‹Кӧр'е тә Усьв аһа дьбежә: «Хwәде әз кьрьмә хwәйе т'әмамийа Мьсьре, нәсәкьнә зу бәржер wәрә щәм мьн. 10Те т'опрахе Гошәнеда незики мьн бьмини, т'әви кӧр'ед хwә, кӧр'ед кӧр'ед хwә, пәз у дәwаред хwә у һ'әму һәбука хwәва»›. 11Әзе wьр тә т'ер кьм, чьмки һе пенщ салед хәлайе һәнә, wәки тӧ, мала хwә у һәбука хwәва т'ӧнәбуне нәбини. 12Ва йә, ч'ә'ве wә у ч'ә'ве бьрайе мьн Бьнйамин дьбиньн, кӧ дәве мьн ван тьшта wәр'а дьбежьн. 13Дәрһәqа т'әмамийа р'умәта мьнә Мьсьреда у һәр тьште кӧ wә дит баве мьнр'а гьликьн у зу баве мьн бәржер биньнә вьр». 14Хwә авитә стӧкӧра Бьнйамин у гьрийа. Бьнйамин жи сәр стӧкӧра wида гьрийа. 15Чу р'уйе һ'әму бьрайед хwә у сәр wанда дьгьрийа. Пәй ве йәкер'а бьрайед wи пер'а хәбәрдан.

16Дәнг гьһиштә мала Фьрәwьн, кӧ бьрайед Усьв һатьнә. Әв йәка ль Фьрәwьн у хӧламед wи хwәш һат. 17Фьрәwьн готә Усьв: «Бежә бьрайед хwә: ‹Бьра аһа бькьн: Һ'әйwанед хwә бар кьн у һәр'ьнә wәлате Кәнане, 18у баве хwә, нәфәред хwә һьлдьн у wәрьнә щәм мьн. Әзе wәлате Мьсьреда щийе һәри qәнщ бьдьмә wә у һуне жь хер-бәрәк'әта wәлет бьхwьн›. 19Әз ә'мьр ль тә дькьм кӧ wанр'а бе готьне: ‹Бьра аһа бькьн: Жь wәлате Мьсьре бона зар'окед хwә у жьнед хwә ә'рәба хwәр'а һьлдьн у һәр'ьн баве хwә һьлдьн у бен. 20Бьра ч'ә'ве wә һур-муред wәда нәминә, чьмки һ'әму хер-хьзна wәлате Мьсьре йа wәйә›».

21Кӧр'ед Исраел ӧса жи кьрьн. Усьв ль гора ә'мьре Фьрәwьн ә'рәбә данә wан у нане р'ийа wан да wан. 22Һәр йәки жь wан дәстә к'ьнщ да wан, ле сесьд зив у пенщ дәст к'ьнщ данә Бьнйамин. 23Баве хwәр'а жи, дәһә к'әред хер-хьзна Мьсьрева баркьри у дәһә к'әред ме жи гәньм, нан у хӧрәква баркьри бона р'ийа баве хwә шанд. 24Гава бьрайед хwә шандьн, әw р'ек'әтьн, әwи гот: «Р'ева шәр' нәкьн».

25Әw жь Мьсьре һәвраз чун у һатьнә wәлате Кәнане, щәм баве хwә Аqуб. 26У wир'а гьли кьрьн готьн: «Усьви һе сах ә! Бәле! Әw сәрwере т'әмамийа wәлате Мьсьре йә». Дәст у п'ийед wи ле сар бун, чьмки әwи нькарьбу готьна wан баwәр бькьра. 27Гава әw һ'әму готьнед Усьв кӧ wанр'а готьбу wир'а гьли кьрьн у ә'рәбед Усьв бона wи шандьбун кӧ әw пе һәр'ә дитьн, р'ӧһ' ль бәр бина баве wан Аqубда һат. 28Исраел гот: «Бәс ә! Кӧр'е мьн Усьв һе сахә! Әз һәр'ьм кӧ бәри мьрьна хwә wи бьбиньм».

46

Аqуб мала хwәва дьчә Мьсьре

46^1Исраел һ'әму һәбука хwә һьлда у һатә Бир-Шевайе. Ль wьр гори Хwәдейе баве хwә Исһаqр'а дан+. 2Хwәде шәв дитьнокеда Исраелр'а хәбәрда у гот: «Аqубо! Аqубо!» Әwи гот: «Әзи ва мә». 3Хwәде гот: «Әз Хwәде мә, Хwәдейе баве тә мә, жь бәржерчуйина Мьсьре нәтьрсә. Чьмки әзе тә ль wе дәре бькьмә мьләтәки мәзьн. 4Әзе хwәха т'әви тә бәржери Мьсьре бьм у әзе хwәха тә диса һәвраз биньм, Усьве дәстед хwә дайнә ль сәр ч'ә'вед тә»+. 5Аqуб жь Бир-Шевайе р'ек'әт, кӧр'ед Исраел баве хwә Аqуб, жьн у зар'окед хwә ль wан ә'рәбед кӧ Фьрәwьн wанр'а шандьбун кӧ пе һәр'ьн, һьлдан бьрьн. 6Аqуб т'әви т'әмамийа зӧр'әта хwә, һ'әйwанед хwә у әw һәбука хwә, йа кӧ ль wәлате Кәнанеда т'оп кьрьбун һьлдан һатьнә Мьсьре. 7Әwи т'әви хwә кӧр' у qизед хwә нәбийед хwә, т'әмамийа зӧр'әта хwә хwәр'а анинә Мьсьре.

8•Әв ьн наве wан кӧр'ед Исраел, йед кӧ һатьнә Мьсьре. Аqуб у кӧр'ед хwәва. Ньхӧрийе Аqуб Р'убен бу+. 9Кӧр'ед Р'убен: Һәнох, Паллу, Һәсрун у К'арми бун+. 10Кӧр'ед Шьмһ'ун: Йәмуел, Йамин, Оһад, Йахин, Сохар бун у кӧр'е жьна кәнани Шаwул бу+. 11Кӧр'ед Леwи: Гершон, Qоһат' у Мерари бун+. 12Кӧр'ед Щьһуда: Әр, Онан, Шелаһ, Перес у Зәраһ бун (ле Ә'р у Онан wәлате Кәнанеда мьрьн[*]) у кӧр'ед Перес: Һәсрун у Һамул бун+. 13Кӧр'ед Исахар: Т'ола, Пуа, Йашув у Шимрон бун+. 14Кӧр'ед Зәбулон: Сәред у Елон у Йалйел бун+. 15Әв бун кӧр'ед Леайе, йа кӧ әwе Паддан-Арамда Аqубр'а анин, ӧса жи qиза wи Дина. Т'әмамийа кӧр' у qизава си у се нәфс бун.

16Кӧр'ед Гад: Сифйон, Һагги, Шуни, Әсбон, Ә'ри, Ароди у Арели бун+. 17Кӧр'ед Ашер: Имна, Ишwа, Ишwи, Бьриһа у хушка wан Сәрах бун. Кӧр'ед Бьриһа: Һ'әбәр у Малк'ийел бун+. 18Әв бун кӧр'ед Зилпайе, йа кӧ Лабан да qиза хwә Леайе у әwе шанздәһ нәфс Аqубр'а анин.

19Кӧр'ед Р'аһела жьнә Аqуб: Усьв у Бьнйамин бун. 20Усьвр'а жи ль wәлате Мьсьре, жь Аснат'а qиза Поти-Пәрайе т'әреqе бажаре Оне Мьнашә у Әфрайим бун+. 21Кӧр'ед Бьнйамин: Бәла, Бәк'ьр, Ашбел, Гера, Нә'ман, Еһи, Р'ош, Мупим, Һ'упим у Ард бун+. 22Әв бун кӧр'ед Р'аһеле, йед кӧ Аqубр'а бун, һ'әму ль сәрһәв чардәһ нәфс бун.

23Кӧр'е Дан: Һ'ушим бу+. 24Кӧр'ед Нәфтәли: Йасйел, Гуни, Йесәр у Шиллем бун+. 25Әв бун кӧр'ед Билһайе, йа кӧ Лабан дабу qиза хwә Р'аһеле. Әwе гьшк ль сәрһәв һ'әфт нәфс Аqубр'а анин. 26Һ'әму нәфсед кӧ жь бәдәна Аqуб бьбун һатьнә Мьсьре, пештьри жьнед кӧр'а шест у шәш нәфс бун. 27Усьвр'а жи дӧ кӧр' Мьсьреда бьбун, гава Аqуб нәфәред хwәва чу Мьсьре, әw һ'әфте[*] нәфс бун+.

28Аqуб Щьһуда пешийе шандә щәм Усьв, кӧ әw р'ийа Гошәне нишани wи кә. У әw һатьнә т'опрахе Гошәне. 29Усьв ә'рәба хwә һазьр кьр, р'абу чу Гошәне пешийа баве хwә Исраел, гава ч'ә'в wи к'әт, хwә авитә стӧкӧра wи у еп'ещә wәхт стӧкӧра wида гьрийа. 30Һьнге Исраел готә Усьв: «Ньһа әз мьрьна хwә р'ази мә, чьмки ч'ә'ве мьн ль ч'ә'ве тә к'әт, кӧ тӧ һе сах-сьламәт и». 31Усьв бьрайед хwә у малбаванед хwәр'а гот: «Әз р'абьм һәвраз һәр'ьм, Фьрәwьнр'а гьли кьм у бежьме: ‹Бьрайед мьн у малбаванед мьн, кӧ Кәнанеда дьман, һатьнә щәм мьн. 32Әw мәрьвана шьван ьн, чьмки р'енщбәр ьн, пәз у дәwаред хwә у һ'әму һәбука хwә хwәр'а анинә›. 33Ле гава Фьрәwьн гази wә кә у жь wә бьпьрсә: ‹Һун хwәйе чь п'ешәйи нә?› 34Һун wир'а бежьн: ‹Әм, хӧламед тә, жь зар'отийа хwәда һ'әта ньһа, әм жи кал-бавед мә жи, р'енщбәр бунә›, wәки һун т'опрахед Гошәнеда бьминьн. Чьмки ль щәм мьсьрийа шьванти һ'әрами йә»+.

47

47^1Усьв һат Фьрәwьнр'а гьли кьр у гот: «Бав у бьрайед мьн, пәз у дәwаред хwә у һ'әму һәбука хwәва жь wәлате Кәнане һатьнә, әwә ньһа ль т'опрахед Гошәне нә». 2Әwи жь нав бьрайед хwәда, пенщ мәри бьрьн дәрхьстьнә диwана Фьрәwьн. 3Фьрәwьн жь бьрайед wи пьрси: «Һун хwәйе чь п'ешәйи нә?» Wана готә Фьрәwьн: «Әм, хӧламед тә шьван ьн, әм жи кал-бавед мә жи». 4У готьнә Фьрәwьн: «Әм һатьнә кӧ ви wәлатида фьрари бьминьн, чьмки ч'ерә бона һ'әйwанед хӧламед тә т'ӧнә, жь дәст хәлайа гьранә wәлате Кәнанеда, изьна тә һәбә хӧламед тә т'опрахед Гошәнеда бьминьн». 5Һьнге Фьрәwьн готә Усьв: «Бав у бьрайед тә һатьнә щәм тә, 6wәлате Мьсьре ль бәр тә йә, бав у бьрайед хwә wәлатда щийе һәри qәнщда щиwар кә, бьра әw т'опрахед Гошәнеда бьминьн, ле һәгәр тӧ зани нава wанда йед сәрхwә һәнә, wан бькә сәрwеред һ'әйwанед мьн».

7Усьв баве хwә Аqуб ани дәрхьстә диwана Фьрәwьн у Аqуб дӧа ль Фьрәwьн кьр. 8Фьрәwьн жь Аqуб пьрси: «Тӧ чәнд сали йи?» 9Аqуб ль Фьрәwьн вәгәр'анд у гот: «Салед мьнә фьрари сәд си сал ьн. Салед ә'мре мьн һьндьк у бехер бун у нәгьһиштьнә салед ә'мре кал-бавед мьнә нава р'ожед фьрарийа wанда»+. 10Аqуб дӧа ль Фьрәwьн кьр у жь диwана Фьрәwьн дәрк'әт. 11Усьв чаwа Фьрәwьн фәрман кьрьбу, бав у бьрайед хwә wәлате Мьсьреда, щийе һәри qәнщда, жь т'опрахе Р'амсесе, мьлк'әк да wан у әw щиwар кьрьн+. 12Усьв баве хwә, бьрайед хwә у т'әмамийа мала баве хwә, нәфәред wанва нан дькьрьн.

Кьрьна Усьв wә'де хәлайе

13Т'әмамийа wәлетда нан т'ӧнәбу, чьмки хәлайе гәләки зор дьда у жь дәст бьр'чибуне һ'але wәлате Мьсьре у Кәнане т'ӧнәбу. 14Усьв жь йед кӧ гәньм дьк'ьр'ин, һ'әму п'әред кӧ ль wәлате Мьсьре у Кәнанеда һәбун т'оп кьр. Усьв п'әрә анинә мала Фьрәwьн. 15Гава п'әре wәлате Мьсьре у Кәнане хьлаз бун, һ'әму мьсьри һатьнә щәм Усьв у готьне: «Нан бьдә мә! Чьма әм ль бәр ч'ә'ве тә бьмьрьн, wәки п'әре мә хьлаз бунә?» 16Һьнге Усьв гот: «Һәгәр п'әрә хьлаз бунә, һ'әйwанед хwә биньн, әзе бәр һ'әйwанед wәва хӧрәк бьдьмә wә». 17У wана һ'әйwанед хwә анинә щәм Усьв, Усьв бәр һәспед wанва, пәзед wанва, дәwаред wанва, к'әред wанва нан да wан, у wе сале әwи бәр һ'әму һ'әйwанед wанва нан да wан. 18Әw сал дәрбаз бу, сала дьн һатьнә щәм wи у готьне: «Әм жь хwәйе хwә вәнашерьн кӧ һ'әму п'әре мә хьлаз бунә, у һ'әйwанед мә жи бунә йед хwәйе мә, иди тьштәки мә бона хwәйе мә нәмайә пештьри бәдәнед мә у ә'рдед мә. 19Чьма әм у ә'рдед хwәва ль бәр тә бьмьрьн? Мә у ә'рдед мә жи бь нан бьк'ьр'ә, әм у ә'рдед хwәва бьбьнә хӧламед Фьрәwьн, у т'охьм бьдә мә, кӧ әм бьжин у нәмьрьн, wәки ә'рд вьки-вала нәбә».

20Һьнге Усьв т'әмамийа ә'рде Мьсьре Фьрәwьнр'а к'ьр'и, чьмки хәлайе зор дьда wан, мьсьрийа һәр йәки зәвийе хwә дьфьрот. Ә'рде Мьсьре бу йе Фьрәwьн. 21Әwи жь сәрики Мьсьре һ'әта сәре дьн, т'әмамийа щьмә'те кьрә хӧлам[*]. 22Т'әне ә'рде т'әреqа нә к'ьр'и, чьмки жь алийе Фьрәwьнда п'арәк т'әреqар'а дьк'әт у wана жь wе п'ара кӧ Фьрәwьн дьда wан дьжит, ләма жи ә'рдед хwә нәфьротьн. 23Һьнге Усьв готә щьмә'те: «Ва йә мьн һун у ә'рдед wә Фьрәwьнр'а к'ьр'ин, һане wәр'а т'охьм у ә'рде бьчиньн. 24Һун гәрәке нандьрунеда жь пенщ п'ара п'арәке бьдьнә Фьрәwьн, ле чар п'аре wәр'а бьминә, бона ә'рде бьчиньн у хwарьна хwә, йед мала хwәда у бона зар'окед хwә». 25Wана гот: «Тә әм хьлаз кьрьн! Бьра әм к'әрәме ль бәр ч'ә'ве хwәйе хwә бьбиньн у әм Фьрәwьнр'а бьбьнә хӧлам». 26Усьв әв йәк Мьсьреда кьрә qанун, һ'әта р'ожа иро жи жь пенща йәк йа Фьрәwьн ә, пештьри ә'рде т'әреqа, кӧ нәбу йе Фьрәwьн.

Т'әмийа Аqубә ахьрийе

27Исраел ль wәлате Мьсьре, т'опрахед Гошәнеда дьма, ль wьр бу хwәйимьлк', шин бун у гәләки ль һәв зедә бун. 28Аqуб wәлате Мьсьреда һ'ьвдәһ сала сах ма. Т'әмамийа ә'мьре хwә Аqуб сәд чьл у һ'әфт сал бун. 29Гава р'ожед мьрьна Исраел незик бун, әwи гази кӧр'е хwә Усьв кьр у готә wи: «Һәгәр мьн ль бәр ч'ә'ве тә к'әрәм дитийә, һиви дькьм, дәсте хwә бькә ль бьн р'ә'не һета мьн[*]. К'әрәма хwә, бьди хатьре һ'ӧб у амьнийе, мьн Мьсьреда дәфьн нәки. 30Ле бьра әз т'әви кал-бавед хwә бьһеньжьм, тӧ мьн жь Мьсьре һьлди бьби нав т'ьрбед wанда дәфьн ки». Усьв гот: «Әзе wәкә готьна тә бькьм»+. 31У әwи гот: «Дә мьнр'а сонд бьхwә». Усьв wир'а сонд хwар. Һьнге Исраел сәре хwә ль сәрп'ийа ньвине дани[*]+.

48

Аqуб дӧа ль Әфрайим у Мьнашә дькә

48^1Пәй ве йәкер'а готьнә Усьв: «Баве тә нәхwәш ә». Әwи һәр дӧ кӧр'ед хwә Мьнашә у Әфрайим т'әви хwә һьлдан чу. 2Щаб данә Аqуб у готьне: «Ва йә кӧр'е тә Усьв сәр тәда те». Исраел сәр qӧдуме хwәда һат у ль сәр ньвина хwә р'уньшт. 3Аqуб готә Усьв: «Хwәдейе Һәри Зор ль wәлате Кәнане Лузеда мьнва хӧйа бу, дӧа ль мьн кьр 4у готә мьн: ‹Әзе тә шин кьм у ль һәв зедә кьм у жь тә мьхӧлqәта пешда биньм, әви wәлати жи пәй тәр'а әзе чаwа мьлк'е һ'әта-һ'әтайе бьдьмә зӧр'әта тә›+. 5Ньһа әw һәр дӧ кӧр'ед тәйә кӧ Мьсьреда, бәри һатьна мьнә щәм тә Мьсьре, кӧ тәр'а бунә, әw кӧр'ед мьн ьн, Әфрайим у Мьнашә, wе мина Р'убен у Шьмһ'ун бьбьнә кӧр'ед мьн,+
6ле зар'ед пәй ванр'а кӧ жь тә бьбьн, тәр'а бьн, әwе wартийеда сәр навед бьратийа хwә бенә һ'әсабе. 7Чьмки гава әз жь Паддане дьһатьм, wәлате Кәнанеда, һьндьк мабу кӧ әм бьгьһиштана Әфрат'е, р'еда Р'аһела дийа тә мьнр'а бу дәрд мьр, мьн әw ль wе дәре, ль сәре р'ийа Әфрат'е, аwа готи Бәйтләһ'ме дәфьн кьр»+.

8Исраел кӧр'ед Усьв дитьн у гот: «Әв к'е нә?» 9Усьв готә баве хwә: «Кӧр'ед мьн ьн, йед кӧ Хwәде ль вьр данә мьн». Аqуб гот: «К'әрәма хwә wан бинә щәм мьн, әз дӧа ль wан бькьм». 10Ч'ә'ве Исраел жь мәзьнайе мә'рьм бьбун, әwи нькарьбу зәлал бьдита, Усьв әw незики баве хwә кьрьн, әwи әw р'амусан у һ'әмез кьрьн. 11Исраел готә Усьв: «Гӧмана мьн т'ӧнәбу кӧ мьн р'уйе тә жи бьдита, ле ва йә Хwәде зӧр'әта тә жи нишани мьн кьр». 12Усьв әw жь сәр чока wи р'акьрьн у хwәха һ'әта ә'рде дәвәр'уйа чу. 13Усьв һәр дӧ кӧр'ед хwә һьлдан, Әфрайим да дәсте хwәйи р'асте, алийе Исраели ч'әпе у Мьнашә да дәсте хwәйи ч'әпе, алийе Исраели р'асте у незики wи кьрьн. 14Исраел qәста дәстед хwә щигӧһастьн у дәсте хwәйи р'асте дьреж кьр дани сәр сәре йе бьч'ук Әфрайим у дәсте ч'әпе дани сәр сәре Мьнашә. Ле бәле Мьнашә йе ньхӧри бу. 15У дӧа Усьв кьр у гот: «Әw Хwәдейе кӧ бавед мьн Бьраһим у Исһаq р'ийа wида чунә, әw Хwәдейе кӧ жь р'ожа буйина мьнда һ'әта иро шьванти ль мьн кьрийә, 16әw мьлйак'әте кӧ әз жь һәр хьрабийе азад кьрьмә, бьра дӧа ван кӧр'а бькә у бь наве мьн у навед кал-бавед мьн Бьраһим у Исһаq бенә газикьрьне, нава дьнеда гәләки ль һәв зедә бьн». 17Гава Усьв дит кӧ баве wи дәсте хwәйи р'асте данийә сәр сәре Әфрайим, әва йәка ль wи хwәш нәһат, әwи дәсте баве хwә жь сәр сәре Әфрайим гьрт, wәки дайнә ль сәр сәре Мьнашә. 18Һьнге Усьв готә баве хwә: «Аһа на Баво, чьмки әв ә йе ньхӧри. Дәсте хwәйи р'асте, дайнә сәр сәре ви!» 19Ле баве wи qайл нәбу у гот: «Әз заньм лаwо, әз заньм. Әве жи бьбә мьләт, әвайе жи бьбә мәзьн. Ле бьрайе wийи бьч'ук, wе жь wи һе мәстьр бә у зӧр'әта wи wе бьбә мьхӧлqәта мьләта»+. 20Wе р'оже әwи дӧа wан кьр у гот: «Бьра Исраел пе тә бьмбарәк бькә у бежә: ‹Хwәде тә бькә мина Әфрайим у Мьнашә›», әв йәк гот у Әфрайим дани феза Мьнашә. 21У һьнге Исраел готә Усьв: «Ва йә әзе бьмьрьм. Ле Хwәде wе т'әви wә бә у wе wә вәгәр'инә wат'ане бавед wә. 22Әз п'аләкә ч'ийа сәр бьратийа тәр'а зедәтьр дьдьмә тә, к'ижан кӧ мьн әw жь дәсте әморийа бь шур у тир-кәване хwә станд».

49

Аqубә дӧа кӧр'а дькә

49^1•Аqуб гази кӧр'ед хwә кьрьн у гот: «Т'оп бьн, әз wанр'а бежьм, кӧ р'оже бен wе чь бе сәре wә.

2Wәрьнә сәрһәв у гӧһдар бьн, гәли кӧр'ед Аqуб
у гӧһдарийа баве хwә Исраел бькьн.

3Р'убено, ньхӧрийе мьно!
Сьһ'әт у дәстпебуна qәwата мьн,
хwәйе qәдьре мәзьн у хwәйе qәwата зор,
4мина ава сәр һәвр'а чуйи,
ле те нәби йе пешьн.
Чьмки һати щийе баве хwә,
тә һ'әр'ьманд ньвина мьн[*].
Әw к'әтә нава wе!+

5Шьмһ'ун у Леwи бьра нә.
Шуред wан ч'әкед нәһәqийа нә,+
6бьра щанийа мьн нәк'әвә нав шеwьред wан,
qәдьре мьн т'әви щьвата wан нибә,
чьмки жь һерса хwә wан мәри кӧшт,
жь тәмсьстийе хwә ч'иле бох бьр'ин.
7Бьра ньфьр' ль һерса wан бә,
кӧ гәләки гьран бу,
у к'ин-боха wан бә
кӧ гәләки беисафи бу!
Әзе wан нав Аqубда п'аравәкьм,
у нав Исраелда бәла-бәлайи кьм+.

8Щьһуда! Бьрайед тәйе пәсьне тә бьдьн.
Дәсте тә сәр стӧкӧра дьжмьне тә бә,
зар'ед баве тә ль бәр тә та бьн+.
9Щьһуда щәwрьке шера йә.
Кӧр'е мьн, тӧ жь неч'иркьрьне р'абуйи.
Wи хwә авит у п'алда мина шера
у макәшер, к'и дькарә wи р'акә+.
10Сәрwертийе жь Щьһуда кем нәбә,
нә жи шьва сә'витийе жь бәдәна wи,
һ'әта һатьна хwәйе wе[*],
у мьләте гӧһдарийа wи бькьн+.
11Щә'шьке хwә wе к'ола тьрийева гьредә,
щә'шьке к'әра хwә к'ола тьрийейә һәрә qәнщва,
пе шәрабе кьрасе хwә wе бьшо,
у пе хуна тьрийе к'ьнщед хwә,
12ч'ә'вед wи жь шәрабе сортьр
у дьранед wи жь шир сьпитьр бьн.

13Зәбулоне дәве бә'ре бьминә,
у гәмиwаргәһа гәмийа бә,
синоре бьгьһижә һ'әта Сайдайе+.

14Исахар, к'әрәки qәwат ә,
бьн т'ер'ада дьмәр'ьхә,
15дит р'ьһ'әти кӧ р'ьнд ә,
у wәлат жи п'ьр' хwәшә,
мьл хwә тәwанд бьн барә,
бу п'аләйе борщдарә.

16Дане диwана мьләте хwә бькә
мина жь qәбиләкә Исраел,+
17Дане мә'рәки сәре р'ийа бә,
тирәмә'рәки шьвәр'ийа бә,
кӧ ль сьма һәспе дьхә,
сийаре wе сәрпьште дьчә+.

18Йа Хӧдан әз һивийа хьлазкьрьна тә мә+.

19Гад, мьхӧлqәтәке һ'ьщуми сәр wи кә,
ле әwе п'е-п'е һ'ьщум кә.

20Ашере нанда т'ер-т'ьжи бә,
тә'мә-тискед п'адше бьдә.

21Нәфтәли каре хәзалейи аза йә,
хwәйе готьнед гӧл у нурә.

22Усьв ч'ьqьле хwәйибәрә,
ч'ьqьле хwәйибәри сәр канийе йә,
п'әнщ авитийә сәр диwарә.
23Әw тә'л кьрьн, гӧлә авитьне,
тиркәвана к'ин ажотьне,
24ле кәване wи сәр зора хwә ма,
зәндед дәста ч'ил гьртьнә,
бь сайа дәсте Зоре Аqуб,
Шьван у Qәйайе Исраеле+.
25Жь бав Хwәде тәйи кӧ али тә дькә,
жь Йе Һәри-Зори кӧ дӧа тә дькә,
бь дӧайед жорә ә'змана,
бь дӧайед бебьнийейә жер п'алдайи,
дӧа сәр мәмьк у бәт'ьне тә.
26Дӧайед баве тә,
жь дӧайед ч'ийайед бәре зортьр бун,
жь хwәшийа гьред һ'әта-һ'әтайе бьльндтьр бун,
бьра ль сәр сәре Усьв бьн,
у сәр т'әпа сәре wи, кӧ сәр бьрайед хwәр'а йә+.

27Бьнйамин гӧрәки дәвхун ә,
сьбәһе зу неч'ире дьхwә,
ле еваре т'ален бәла дькә»+.

28Әв бун һәр донздәһ qәбилед Исраел, әв бу чь кӧ баве wан wанр'а гот у дӧа wан кьр, анәгори дӧайе wан һәр кәси, дӧа ль wан кьр. 29Т'әми да wан у готә wан: «Әзе т'әви щьмә'та хwә бьм, мьн т'әви кал-бавед мьн, wе шкәфтеда дәфьн кьн, йа кӧ ль ә'рде Әфроне һ'итида йә. 30Wе шкәфта wәлате Кәнанеда, ә'рде Махпелайи пешбәри Мамреда, йа кӧ Бьраһим ә'рдева, чаwа мьлк' бона гор'ьстен жь Әфроне һ'ити к'ьр'и бу. 31Бьраһим у Сәрайа жьна wива ль wьр дәфьнкьри нә, Исһаq у Р'евека жьна wива ль wьр дәфьнкьри нә, у мьн Леа жи ль wьр дәфьнкьри йә+. 32Әw ә'рд у шкәфта теда жь зар'ед һ'итийа һатьйә к'ьр'ине». 33Аqуб т'әмийед кӧ данә кӧр'ед хwә хьлаз кьрьн, ньгед хwә к'аши нава ньвине кьр, р'ӧһ'е хwә да у т'әви щьмә'та хwә бу.

50

Шина Аqуб

50^1Усьв хwә авитә сәр р'уйе баве хwә, гьрийа у р'амуса. 2Усьв ә'мьр ль хӧламед хwәйә һ'әким кьрьн, кӧ баве wи зьмьр кьн[*], у һ'әкима Исраел зьмьр кьрьн. 3Нава чьл р'ожида әw һатә зьмьр кьрьне, чьмки бона ве йәке һаqас wәхт лазьм ә. мьсьрийа һ'әфте р'ожи шина wи кьрьн.

4Гава р'ожед шина wи дәрбаз бун, Усьв т'әви мала Фьрәwьн хәбәрда у гот: «Һәгәр мьн ль бәр ч'ә'ве wә к'әрәм дитийә, һиви дькьм аһа бежьнә Фьрәwьн: 5‹Баве мьн әз дамә сонде у гот: «Ва әзе бьмьрьм, тӧ мьн wи мәзәлида дәфьн ки, к'ижан кӧ мьн хwәха бона хwә wәлате Кәнанеда к'ола йә». Ньһа изьна тә һәбә, әз һәр'ьм баве хwә дәфьн кьм у вәгәр'ьм›». 6Фьрәwьн гот: «Р'абә баве хwә дәфьн кә, чаwа әwи тӧ дайи сонде». 7Һьнге Усьв р'абу чу баве хwә дәфьн кә. Һ'әму хӧламед Фьрәwьн, р'успийед мала wи у һ'әму р'успийед Мьсьре т'әви wи һәвраз чун, 8ӧса жи т'әмамийа мала Усьв у бьрайед wи у нәфәред мала баве wида. Т'әне зар'ед хwә, кәри у гар'анед хwә Гошәнеда һьштьн. 9Т'әви wи ә'рәбә у сийари жи һәвраз чун, ӧса кӧ бунә к'омәкә мәзьн. 10Әw һатьнә wи алийе Урдӧне, Горен-Атаде. Ль wе дәре гәләки гьрийан, кьрьн qар'ә-qар' у һеwәрзә у бона баве хwә һ'әфт р'ожа шин кьрьн. 11Гава кәнанийед wи wәлатида кӧ дьман, шина Горен-Атадеда дитьн, готьн: «Әв шина гьран йа мьсьрийа йә!». Ләма жи наве wи щийе wи алийе Урдӧне данин: «Абел-Мисрайим[*]». 12Кӧр'ед Аqуб ӧса жи кьрьн, чаwа кӧ wи т'әми кьрьбу. 13Кӧр'а әw бьрьнә wәлате Кәнане у әw шкәфта ә'рде Махпелайә пешбәри Мамреда дәфьн кьрьн, йа кӧ Бьраһим ә'рдева, чаwа мьлк' бона гор'ьстен жь Әфроне һ'ити к'ьр'и бу+. 14Усьв пәй дәфьнкьрьна баве хwәр'а, бь т'әви бьрайед хwә у һ'әмуйед кӧ т'әви wи бона дәфьнкьрьна баве wи һәвраз һатьбун, вәгәр'ийа Мьсьре.

Усьв дьл дьдә ль бәр бьра

15Бьрайед Усьв дина хwә дане кӧ баве wан мьр, нава хwәда готьн: «Бәлки Усьв бона wе хьрабийа кӧ мә сәре wи кьрийә к'ине мәр'а бажо, әw жи сәре мә бькә». 16Һьнге wана Усьвр'а щаб шанд у гот: «Баве тә бәри мьрьна хwә т'әми да у гот кӧ 17аһа бежьнә Усьв: ‹Бь к'әрәма хwә нәһәqи у гӧне бьрайед хwә, бь к'әрәма хwә бьбахшинә, кӧ һьндава тәда хьраби кьрьнә› ньһа һиви дькьм нәһәqийа хӧламед Хwәдейе баве хwә бьбахшинә». Гава wан әв йәк гот, Усьв гьрийа. 18Бьрайед wи жи чун хwә ль бәр дәвр'уйа авитьн у готьн: «Аwа әм хӧламед тә нә». 19Усьв готә wан: «Нәтьрсьн, чьма әз дәwса Хwәде дьгьрьм? 20Р'аст ә һун һьндава мьнда хьраб фькьрин, ле Хwәде фькьри кӧ wе бькә qәнщи, wәки мина р'ожа ироин, ә'мьре гәләк мәрийа хwәй кә. 21Ньһа нәтьрсьн, әзе wә у зар'ед wә нан-ав кьм». Аһа бь заре ширьн хәбәрдане, бәр дьле wанда һат.

Мьрьна Усьв

22Усьв Мьсьреда ма, әw у мала бавед хwәва. Усьв сәд дәһә сала жит. 23Усьв ч'ьр'-ч'ьр'кед хwәйә жь Әфрайим дитьн, у зар'ед Махире Мьнашәйе жи Усьв сәр чокед хwә дитьн[*]+. 24Усьв готә бьрайед хwә: «Әзе бьмьрьм, ле ә'сә Хwәдейе сәр wәда бе у wә жь ви wәлати һәвраз дәрхә. Wе wә бьбә wи wәлати, бона к'ижани әwи Бьраһим, Исһаq у Аqубр'а сонд хwар»+. 25Усьв кӧр'ед Исраел да сонде у гот: «Ә'сә Хwәдейе сәр wәда бе, һәстуйед мьн жи жь вьр дәрхьн һәвраз бьбьн»+. 26Усьв сәд дәһә салийеда мьр. Әw зьмьр кьрьн у Мьсьреда әw кьрьнә qавәке.

* 1:2 Әва хәбәра бь фә'мина ибрани те фә'мкьрьне чаwа «р'ӧһ'» йан «ба».

* 2:14 Аwа готи «Тигрис».

* 2:23 Бь зьмане ибрани сәwтед мер у жьн незики һәв ьн: иш у иша.

* 3:1 Ә'йанти 20:2.

* 3:15 Зӧр'әт.

* 3:20 Бь зьмане ибрани «Мер».

* 3:20 Бь зьмане ибрани «Ә'мьр, Жийин».

* 4:1 Бь зьмане ибрани «Стандьн».

* 4:8 «Әм һәр'ьнә к'әwшен» әва тек'ста ибранида т'ӧнә, ле wәлгәр'андьна йунанийә кәвьнда һәйә.

* 4:16 Бь зьмане ибрани «Р'ьһ'әтийе нәбини у дәро-дәр би».

* 4:25 Бь зьмане ибрани «П'ешк'еша Хwәде».

* 5:29 Бь зьмане ибрани «Р'ьһ'әти».

* 6:2 Ибо 1:6; 2:1; Зәбура 82:6; Щьһуда 1:6.

* 6:14 Дарәкә бинхwәшә соре вәкьрийи р'уни йә.

* 7:3 Щьсьне wан.

* 8:1 Әва хәбәра бь фә'мина ибрани те фә'мкьрьне чаwа «ба» йан «р'ӧһ'».

* 10:8,9 Зор, сәрхwә.

* 10:25 Бь зьмане ибрани «Щьһебун, башqәбун».

[61] 11:1 Кәла Нәмруд.

* 11:9 Бь зьмане ибрани «Т'әвиһәвбун».

* 12:5 Хӧлам.

* 12:6 Дара хьрнуфе.

* 13:18 Даред хьрнуфе.

* 14:3 Бь зьмане ибрани «Бә'ра Хwе» йә.

* 16:11 Бь зьмане ибрани «Хwәде дьбьһе».

* 16:14 Бь зьмане ибрани: «Бира Йе Сах кӧ Мьн Дьбинә».

* 17:1 «Һәри Зор» бь зьмане ибрани «Шаддайи» кӧ щар-щара wәлгәр'андьна йунанийә кәвьнда аһа һатийә т'әрщьмәкьрьне.

* 17:5 Бь зьмане ибрани «Баве мәзьн».

* 17:5 Бь зьмане ибрани «Баве мьхӧлqәта мьләта».

* 17:15 Бь зьмане ибрани «Ханьм, Хатун, Сти».

* 17:19 Бь зьмане ибрани «Әw дьк'әнә».

* 19:22 Бь зьмане ибрани «Бьч'ук».

* 19:37 Бь зьмане ибрани «Жь баве».

* 19:38 Бь зьмане ибрани «Кӧр'е мьләте мьн» (Кӧр'е жь олк'а мала баве мьн).

* 21:3 Бь зьмане ибрани «Әw дьк'әнә».

* 21:31 Бь зьмане ибрани «Бира сонде» йан «Бира һәр һ'әфта».

* 23:10 Wи чахи мәйдана незики дәргәһе бажер әw щийе бона т'ӧщарәтийе, диwане у qьрара бу.

* 23:15, 16 Аwа готи незики 4 килограм у нив (гьранийа шекьләки 12 гьрам бу).

* 24:2 Нишана бь р'ьк'ьнйата хwә сондхwарьне йә.

* 24:10 П'арәкә Мәсопотамйайе.

* 24:22 Гьранийа шекьләки 12 гьрам бу.

* 24:48 Хәбәр бь хәбәр «qиз».

* 25:20 П'арәкә Мәсопотамйайә.

* 25:25 Бь зьмане ибрани мина сәwта хәбәра «Пьр'ч'».

* 25:26 Бь зьмане ибрани «Пә'нигьрти» йан «Һ'ьләк'ар».

* 25:30 Бь зьмане ибрани «Сор».

* 26:20 Бь зьмане ибрани «Шәр'».

* 26:21 Бь зьмане ибрани «Нәйарти».

* 26:22 Бь зьмане ибрани «Фьреqәти».

* 26:33 Бь зьмане ибрани «Сонд» йан «Һ'әфт».

* 26:33 Бь зьмане ибрани «Бира Сонде» йан «Бира Һ'әфта».

* 27:36 Бьньһер'ә Дәстпебун 25:26.

* 28:5 Ибрани хәбәр бь хәбәр: «Щәм Лабане кӧр'е Бәт'уеле арами, бьре Р'евека дийа Аqуб у Әсаw».

* 28:19 Бь зьмане ибрани «Мала Хwәде».

* 28:22 Бьньһер'ә Qануна Дӧщари 14.22-29; 26.12-15.

* 29:17 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Ч'ә'вада мә'рьм».

* 29:32 Бь зьмане ибрани наве Р'убен те фә'мкьрьне: «Дина хwә бьдьне кӧр' ә» у дәнге хәбәра Р'убен незики «(Хӧдан) зәлулийа мьн дит».

* 29:33 Бь зьмане ибрани «Бьһистьн».

* 29:34 Бь зьмане ибрани «Йәкти».

* 29:35 Дәнге wе мина: «Пәсьндар».

* 30:6 Бь зьмане ибрани дәнге wе мина «Диwанкьрьн» ә.

* 30:8 Бь зьмане ибрани «Һ'ӧщәта мьн».

* 30:11 Бь зьмане ибрани «Бәхтәwари».

* 30:13 Бь зьмане ибрани «Хwәзьли».

* 30:14 Аwа готи «Мандрагор» кӧ к'окәкә бьн ә'рд ә, дьхwарьн кӧ жь жьнти у мертийе нәк'әвьн.

* 30:18 Бь зьмане ибрани дәнге wе мина «Һәq» ә.

* 30:20 Бь зьмане ибрани «Щәммайин» йан «Qәдьр».

* 30:24 Бь зьмане ибрани «Бьра әw зедә бә».

* 30:35 Бь зьмане ибрани «Сьпи».

* 30:37 Дарәкә кӧ дьк'әвә ль нава к'ома даред гузе, дәндькед wе мина дәндькед зәрдәла нә.

* 31:47 Бь зьмане арами «Qуч'а шә'дәтийе».

* 31:47 Бь зьмане ибрани «Qуч'а шә'дәтийе».

* 31:49 Бь зьмане ибрани «Сәрда бьньһер'и».

* 31:53 Әва фькьра Лабан бу, чьмки нава wанда гәләкхwәдети бу.

* 32:2 Бь зьмане ибрани «Дӧ зомед ордийа».

* 32:28 Бь зьмане ибрани «Т'әви Хwәде к'әтийи һ'ӧщәте».

* 32:30 Чаwа наве Аqуб һатә гӧһастьне ӧса жи наве ви щийи һатә гӧһастьне. Наве кәвьн «Пьнӧел» бу ле наве ну «Пьнийел» фә'мина wе «Р'уйе Хwәде».

* 33:17 Ахьл, ә'рзел.

* 33:17 Бь зьмане ибрани «Һ'олька».

* 33:20 Бь зьмане ибрани «Ел, Хwәдейе Исраел». «Ел» навәки Хwәде йә.

* 34:20 Wи чахи мәйдана незики дәргәһе бажер әw щийе бона т'ӧщарәтийе, диwане у qьрара бу.

* 35:4 Дара хьрнуфе.

* 35:7 Бь зьмане ибрани «Хwәдейе Бет'-Еле».

* 35:8 Бь зьмане ибрани «Мә'за Шине».

* 35:18 Бь зьмане ибрани «Кӧр'е к'әдәра мьн» йан «Кӧр'е qәwата мьн».

* 35:18 Бь зьмане ибрани «Кӧр'е дәсте р'асте».

* 35:22 Бьньһер'ә Дәстпебун 49:3-4.

* 37:28 Мьдйанийа у исмайилийа мьләтәк бун. Бьньһер'ә Һ'акьмти 8:22-24.

* 38:21 Әв ә'дуллами qәста хәбәра «qав» нә гот чьмки ә'йиб бу. «Хwәфрош» машоqа п'ут ә, әwе һәqе хwә дани дийари ощаха п'ут дькьр, бь ве кьрьна хwә ощаха п'утада һ'әлал дьһатә һ'әсабе, чьмки бь qавийа хwә к'ар дьда ощаха п'ута. Qәдьре йед аһа ощахед п'утада гәләки бьльнд бу.

* 38:29 Бь зьмане ибрани «Qәльшток».

* 38:30 Бь зьмане ибрани «Соре мина нура бәрбанге».

* 40:20 Жь кәле дәрхьстьн.

* 41:6 Байе кӧ жь бәр'ийа гәрм дьһат.

* 41:38 Аһа жи те фә'мкьрьне: «р'ӧһ'е хwәдейа».

* 41:51 Дәнге wе мина: «Да биркьрьн».

* 41:52 Бь зьмане ибрани «Хwәйибәр».

* 44:5 «Чьма к'аса мьнә зивин дьзи?» әва тек'ста ибранида т'ӧнә, ле wәлгәр'андьна йунанийә кәвьнда һәйә.

* 46:12 Бьньһер'ьн Дәстпебун 38:7, 10.

* 46:27 Wәлгәр'андьна Йунанийә кәвьнда «һ'әфте пенщ». Дина хwә бьдьнә шьровәкьрьна жере Дәрк'әтьн 1:5.

* 47:21 Wәлгәр'андьна йунанийә кәвьн дьбежә: «Т'әмамийа щьмә'те кьрә хӧлам», ле тек'ста ибранида ньвисар ә: «Т'әмамийа щьмә'т щигӧһасти бажара кьрьн».

* 47:29 Бьньһер'ьн Дәстпебун 24:2-3.

* 47:31 Wәлгәр'андьна йунанийе кәвьнда: «Хwә авитә сәр шьва хwә».

* 49:4 Бьньһер'ә Дәстпебун 35:22.

* 49:10 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Һ'әта һатьна борщдайин щәм wи», тек'ста ибранида әв йәк нә ә'йан ә.

* 50:2 Мьсьреда бәри дәфьн кьрьне мьрийе бь нав у дәнг, дьһатьнә зьмьр кьрьне у паше к'әфән кьрьн, бона кӧ щьнйаз зу хьраб нәбуйа.

* 50:11 Бь зьмане ибрани «Шина мьсьрийа».

* 50:23 Нишанәк бу, кӧ зар' дьк'ьшандьнә п'есира хwә у зар'ед wан дьһатьнә һ'әсабе. Бьньһер'ә Дәстпебун 30:3 у 48:12.

+ 1:1 Йуһ’әнна 1:1
+ 1:27 Мәтта 19:4, Марqос 10:6
+ 2:7 Корьнт’и I 15:45

+ 2:9 Дәстпебун 3:22, Ә’йанти 2:7, Ә’йанти 22:2

+ 2:11 П’адшати I 15:7
+ 2:14 Данийел 10:4, Дәстпебун 10:11-12
+ 2:21 Дәстпебун 15:12, П’адшати I 26:12

+ 2:24 Мәтта 19:5, Марqос 10:7, Корьнт’и I 6:16, Әфәси 5:31

+ 3:1 Мәтта 10:16
+ 3:3 Дәстпебун 2:17
+ 3:6 Р’омайи 5:12, Корьнт’и I 15:21-22
+ 3:15 Р’омайи 16:20
+ 3:16 Әфәси 5:21, Колоси 3:18
+ 3:19 Занәбеж 3:10, Занәбеж 3:20

+ 3:22 Дәстпебун 2:9, Ә’йанти 2:7, Ә’йанти 22:2

+ 4:7 Дәстпебун 3:16
+ 4:15 Q. К’аһинтийе 26:21, Зәбур 79:12
+ 5:2 Дәстпебун 1:27
+ 5:3 Корьнт’и I 15:49
+ 5:24 П’адшати IV 2:11, Ибрани 11:5
+ 5:29 Дәстпебун 3:17
+ 6:2 Ибо 1:6, Ибо 2:1, Зәбур 89:6
+ 6:3 Зәбур 78:39, Зәбур 90:10
+ 6:4 Жьмар 13:33
+ 6:5 Мәсәлә 6:18, Мәтта 12:34
+ 6:6 П’адшати I 15:10-11
+ 6:9 Ибо 1:1
+ 8:4 П’адшати IV 19:37, Йерәмийа 51:27
+ 8:17 Дәстпебун 1:22
+ 8:20 Ибо 1:5

+ 8:21 Дәрк’әтьн 29:18, Q. К’аһинтийе 1:9, Дәстпебун 6:5

+ 9:1 Дәстпебун 1:22

+ 9:3 Дәстпебун 1:29

+ 9:4 Q. К’аһинтийе 3:17, Q. К’аһинтийе 7:26, Q. К’аһинтийе 17:10-11, Q. К’аһинтийе 17:14, Q. Дӧщари 12:23-24, К’аред Шандийа 15:20, К’аред Шандийа 15:29

+ 9:6 Жьмар 35:33, Дәстпебун 1:26-27
+ 9:21 Мәсәлә 20:1
+ 9:22 Мәсәлә 30:17
+ 10:4 Уньс 1:3
+ 10:7 Дәстпебун 2:11
+ 10:11 Дәстпебун 2:14
+ 10:21 Жьмар 24:24
+ 10:29 Дәстпебун 2:11
+ 11:2 Дәстпебун 10:10, Данийел 3:1
+ 11:8 Q. Дӧщари 32:8
+ 12:1 К’аред Шандийа 7:4

+ 12:3 Дәстпебун 18:18, Дәстпебун 22:18, Дәстпебун 26:4, Дәстпебун 28:14, Галати 3:8

+ 12:10 Дәстпебун 41:54
+ 12:13 Дәстпебун 20:2, Дәстпебун 20:12
+ 13:8 Зәбур 133:1
+ 13:10 Дәстпебун 2:10, Дәстпебун 19:24
+ 13:13 Дәстпебун 18:20
+ 13:15 Йешу 21:43
+ 13:16 П’адшати III 3:8
+ 14:3 Йешу 10:5
+ 14:5 Q. Дӧщари 2:10-12
+ 14:7 Жьмар 13:26, Дирок II 20:3
+ 14:8 Q. Дӧщари 29:23
+ 14:14 Һ’акьмти 18:29
+ 14:17 П’адшати II 18:18
+ 14:18 Зәбур 76:2

+ 14:20 Дәстпебун 28:22, Q. К’аһинтийе 27:30, Ибрани 7:1-2

+ 15:1 П’адшати II 22:3, Зәбур 3:3

+ 15:5 Дәстпебун 22:17, Q. Дӧщари 1:10, Q. Дӧщари 10:22, Р’омайи 4:18

+ 15:6 Р’омайи 4:3, Галати 3:6, Аqуб 2:23
+ 15:8 Һ’акьмти 6:17, Луqа 1:18
+ 15:10 Q. К’аһинтийе 1:17, Йерәмийа 34:18-19

+ 15:12 Дәстпебун 2:21, П’адшати I 26:12, Ибо 33:15

+ 15:13 Дәрк’әтьн 1:11, Дәрк’әтьн 12:40, К’аред Шандийа 7:6

+ 15:14 Дәрк’әтьн 11:3, К’аред Шандийа 7:7

+ 15:16 Q. Дӧщари 9:4, П’адшати III 21:26

+ 15:18 Дәрк’әтьн 23:31, Жьмар 34:1-12, Йешу 21:43, П’адшати III 4:21, Дирок II 9:26

+ 16:5 Дәстпебун 18:25, Дәстпебун 31:53, П’адшати I 24:12, П’адшати I 24:15, Һ’акьмти 11:27

+ 16:7 Дәрк’әтьн 15:22
+ 17:5 Р’омайи 4:17
+ 17:12 Q. К’аһинтийе 12:3
+ 18:5 Һ’акьмти 6:18-19
+ 18:10 Р’омайи 9:19
+ 18:12 Пәтрус I 3:6

+ 18:14 Ибо 42:2, Йерәмийа 32:17, Мәтта 19:26, Луqа 1:37, П’адшати IV 4:16

+ 18:17 Амос 3:7
+ 18:18 Дәстпебун 12:3
+ 18:20 Дәстпебун 13:13

+ 18:25 Дәстпебун 16:5, Ибо 34:10, Зәбур 92:15

+ 18:26 Ишайа 65:8
+ 19:2 Ибо 31:32
+ 19:5 Һ’акьмти 19:22-24
+ 19:11 П’адшати IV 6:18

+ 19:24 Ибо 18:15, Зәбур 11:6, Һәзәqел 20:16, Һәзәqел 38:22, Луqа 17:29

+ 20:2 Дәстпебун 12:10-20

+ 20:7 Дирок I 16:22, Зәбур 105:15, Ибо 42:8, Аqуб 5:16

+ 20:17 Аqуб 5:16
+ 21:3 Дәстпебун 17:19
+ 21:4 Дәстпебун 17:12-13
+ 21:9 Галати 4:29
+ 21:10 Йуһ’әнна 8:35, Галати 4:30
+ 21:12 Р’омайи 9:7
+ 21:21 Жьмар 10:12, П’адшати III 11:18
+ 21:31 Дәстпебун 26:33
+ 22:1 Зәбур 11:5, К’аред Шандийа 9:10
+ 22:2 Дирок II 3:1

+ 22:17 Дәстпебун 15:5, П’адшати III 4:20, Йерәмийа 33:22, Ибрани 6:13-14

+ 22:18 Дәстпебун 12:3, Дәстпебун 26:4, К’аред Шандийа 3:25

+ 22:23 Дәстпебун 24:24
+ 23:2 Йешу 14:15, Һ’акьмти 1:10
+ 25:4 Дирок I 1:32-33
+ 25:10 Дәстпебун 23:16-20
+ 25:15 Дирок I 1:29-31
+ 25:18 П’адшати I 15:7

+ 25:23 Жьмар 24:18, П’адшати II 8:14, Дирок I 8:13, Р’омайи 9:12

+ 25:31 Q. Дӧщари 21:17
+ 25:34 Ибрани 12:16
+ 26:1 Дәстпебун 12:10, Дәстпебун 20:2
+ 26:3 Дәстпебун 22:16-18, Йешу 21:43

+ 26:4 Дәрк’әтьн 32:13, Дәстпебун 12:3, Дәстпебун 22:18, К’аред Шандийа 3:25

+ 26:7 Дәстпебун 12:13, Дәстпебун 20:1-2
+ 26:15 Дәстпебун 21:30
+ 26:29 Мәсәлә 16:7
+ 26:34 Дәстпебун 36:2-3
+ 27:3 Дәстпебун 25:27-28
+ 27:28 Q. Дӧщари 33:13
+ 27:36 Дәстпебун 25:33
+ 27:40 П’адшати II 8:14, П’адшати IV 8:20-22
+ 27:46 Дәстпебун 26:35
+ 28:2 Дәстпебун 22:23, Дәстпебун 24:29-30
+ 28:4 Йешу 21:43
+ 28:9 Дәстпебун 25:13, Дәстпебун 36:3
+ 28:13 Йешу 21:43

+ 28:14 Дәстпебун 12:3, Дәстпебун 13:16, Дәстпебун 22:18, Дәстпебун 26:4

+ 28:18 Дәстпебун 35:14, Йешу 4:1-10, П’адшати I 7:12

+ 28:19 Дәстпебун 35:6, Дәстпебун 35:15, Дәстпебун 48:3

+ 28:20 Жьмар 21:2, Һ’акьмти 11:30, П’адшати I 1:11, П’адшати II 15:8

+ 28:22 Дәстпебун 14:20, Q. К’аһинтийе 27:30
+ 29:27 Һ’акьмти 14:12
+ 29:30 Q. К’аһинтийе 18:18
+ 29:31 П’адшати I 1:19-20
+ 30:15 Q. К’аһинтийе 18:18
+ 31:13 Дәстпебун 28:20-22
+ 31:30 Һ’акьмти 18:24

+ 31:45 Дәстпебун 28:18, Дәстпебун 35:14, Йешу 24:26-27

+ 31:53 Дәстпебун 16:5
+ 32:9 Дәстпебун 31:3
+ 32:12 Дәстпебун 28:14-15
+ 32:28 Дәстпебун 35:10
+ 32:29 Һ’акьмти 13:18

+ 32:30 Дәрк’әтьн 24:10, Дәрк’әтьн 33:20, Йуһ’әнна 1:18

+ 33:18 Дәстпебун 12:6
+ 33:19 Йешу 24:32, Ибо 42:11
+ 34:7 Һ’акьмти 20:6, П’адшати II 13:12
+ 34:8 Q. Дӧщари 22:28
+ 34:12 П’адшати I 18:25
+ 34:14 Йешу 5:9
+ 35:1 Дәстпебун 28:10-22
+ 35:4 Йешу 24:26, Һ’акьмти 9:6
+ 35:7 Дәстпебун 28:19
+ 35:8 Дәстпебун 24:59
+ 35:10 Дәстпебун 32:28
+ 35:11 Дәстпебун 17:6
+ 35:14 Дәстпебун 28:18, Дәстпебун 31:45
+ 35:15 Дәстпебун 28:19
+ 35:17 П’адшати I 4:20
+ 35:19 Рʼутʼ 1:2, Миха 5:2
+ 35:22 Дәстпебун 49:4, Q. К’аһинтийе 20:11

+ 35:27 Йешу 14:15, Һ’акьмти 1:10, Дәстпебун 13:18, Дәстпебун 23:2

+ 35:29 Дәстпебун 25:8
• 36:1 Дирок I 1:35-37
+ 36:1 Дәстпебун 25:30
+ 36:3 Дәстпебун 26:34, Дәстпебун 28:9
+ 36:12 Дәрк’әтьн 17:8
• 36:20 Дирок I 1:38-42
+ 36:20 Дәстпебун 14:6, Q. Дӧщари 2:12
• 36:31 Дирок I 1:43-51
+ 36:33 Ишайа 34:6, Ишайа 63:1

+ 36:34 Дәстпебун 36:15, Ибо 2:11, Һәзәqел 25:13

+ 36:40 Дирок I 1:51-54
+ 37:13 Дәстпебун 33:18
+ 37:14 П’адшати I 17:18
+ 37:17 П’адшати IV 6:13
+ 37:24 Йерәмийа 38:6, Зәкәрийа 9:11
+ 37:27 Дәстпебун 25:12-16
+ 37:34 Ибо 1:20
+ 38:8 Q. Дӧщари 25:5-6
+ 38:24 Q. К’аһинтийе 21:9
+ 38:26 Q. К’аһинтийе 18:15
+ 39:1 Дәстпебун 37:36
+ 39:9 Дәрк’әтьн 20:14
+ 39:15 Дәрк’әтьн 20:16
+ 39:21 Данийел 1:10
+ 40:5 Нәһәмийа 1:11
+ 40:8 Данийел 2:28
+ 40:20 Марqос 6:21
+ 40:22 Әстәр 7:10
+ 41:8 Данийел 2:1-2
+ 41:12 Данийел 1:17
+ 41:16 Данийел 2:30
+ 41:30 П’адшати IV 8:1
+ 41:38 Данийел 4:8, Данийел 5:11
+ 41:40 Әстәр 10:3
+ 41:42 Әстәр 3:10, Әстәр 8:2

+ 41:45 Дәстпебун 46:20, Ишайа 19:18, Һәзәqел 30:17

+ 41:54 Дәстпебун 12:10
+ 42:6 Мәсәлә 11:26
+ 42:9 Дәстпебун 37:5-11
+ 42:22 Дәстпебун 37:21-22
+ 43:32 Дәстпебун 46:34
+ 44:20 Дәстпебун 37:3
+ 46:1 Дәстпебун 26:33
+ 46:4 Дәстпебун 50:13
• 46:8 Дирок I 2:1-5
+ 46:8 Дәрк’әтьн 6:14-16

+ 46:9 Дәрк’әтьн 6:14, Жьмар 26:5-6, Дирок I 5:3

+ 46:10 Жьмар 26:13
+ 46:11 Жьмар 3:17, Жьмар 26:57
+ 46:12 Дәстпебун 38, Жьмар 26:19
+ 46:13 Жьмар 26:23-24, Дирок I 7:1
+ 46:14 Жьмар 26:26
+ 46:16 Жьмар 26:15
+ 46:17 Жьмар 26:44-46, Дирок I 7:30-40

+ 46:20 Дәстпебун 41:45, Ишайа 19:18, Һәзәqел 30:17, Жьмар 26:28-37

+ 46:21 Жьмар 26:38-41, Дирок I 7:6-12, Дирок I 8:1-5

+ 46:23 Жьмар 26:42
+ 46:24 Жьмар 26:48-49, Дирок I 7:13
+ 46:27 Дәрк’әтьн 1:5
+ 46:34 Дәстпебун 43:32, Дәрк’әтьн 8:26
+ 47:9 Ибо 14:1, Зәбур 90:10
+ 47:11 Дәрк’әтьн 1:11, Дәрк’әтьн 12:37
+ 47:30 Дәстпебун 50:13
+ 47:31 П’адшати III 1:47
+ 48:4 Дәстпебун 28:12-15, Дәстпебун 35:9-12
+ 48:5 Йешу 14:4
+ 48:7 Дәстпебун 35:19, Рʼутʼ 1:2

+ 48:19 Жьмар 1:33, Жьмар 1:35, Q. Дӧщари 33:17, Йешу 17:14

• 49:1 Q. Дӧщари 33:1-24

+ 49:4 Дәстпебун 35:22, Q. К’аһинтийе 18:7, Һәзәqел 22:10

+ 49:5 Дәстпебун 34:25-29
+ 49:7 Жьмар 35:2, Йешу 19:9
+ 49:8 Дирок I 28:4
+ 49:9 Ә’йанти 5:5, Жьмар 23:24, Жьмар 24:9
+ 49:10 Жьмар 24:17
+ 49:13 Йешу 19:10-16
+ 49:16 Дәстпебун 30:6
+ 49:17 Һ’акьмти 18:27
+ 49:18 Зәбур 119:166
+ 49:24 Зәбур 23:1

+ 49:26 Q. Дӧщари 33:15, Һәбаqуq 3:6, Q. Дӧщари 33:13-17

+ 49:27 Һ’акьмти 20:21, Һ’акьмти 20:25
+ 49:31 Дәстпебун 23:16-19, Дәстпебун 35:29
+ 50:13 Дәстпебун 23:16
+ 50:23 Жьмар 32:39
+ 50:24 Дәрк’әтьн 3:16-17
+ 50:25 Дәрк’әтьн 13:19

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/KKD/KKDL/Кӧрманщи__Tran.azw3

Фәрһәнгок

Фәрһәнгок

1. А
2. Б
3. Г
4. Д
5. Е
6. Ә
7. З
8. И
9. Й
10. К
11. М
12. Н
13. О
14. П
15. Р
16. С
17. Т
18. Ф
19. Х
20. Һ
21. Ш
22. Щ
23. Q

агат – кәвьред qимәтә р'әнг-р'әнги нә, п'ьр'анийа wан сьпи у к'ӧмәйит' ьн.

амалеки – мьләтәк бу кӧ бәри зәфткьрьна Исраел ль Кәнанеда дьма. Әвана гәлә щара нәйартийа Исраел дькьрьн (бьньһер'ә Дәрк'әтьн 17:8-16; Qануна Дӧщари 25:17-19).

амин – жь зьмане ибрани йә, кӧ мә'на wе әв ә: «Р'аст ә», «Бәле», «Бьра ӧса бә», «Р'аст бе хельф», «Qайл ьм». Әw һьнге те готьне гава йәк готьнәке дьбежә йан дӧа дькә, йәки дьн готьна wи дьхwазә мак кә, qайлбуна хwә бь готьна «амин» нишан дькә.

амитист – кәвьрәки qимәт бу, п'ьр'анийа wан сори гәвәз у сут бун.

амони – анәгори Дәстпебун 19:38, зӧр'әта Лутә жь qиза wийә бьч'ук бу. Әw т'әви Фьльстинийа нәйартийа Исраел дькьрьн. Әw алийе Р'оһьлата Урдьне дьман, наве п'айт'әхте хwә данин Амман. Һ'әта ньһа жи наве п'айт'әхте Урдьне Амман ә.

арами – арами бьнәлийед Араме бун. Wә'де бавә'ширед Исраел алийе бакӧр- р'оһьлата ч'әме Урдьнер'а дьготьн Арам, аwа готи Сурйа у ӧса жи бак'ӧра Мәсопотамйайе, кӧ те готьн Паддан-Арам (Дәстпебун 25:20; 28:5).

бәре дәрәмәта пешьн – wәхте Пәймана Кәвьнда чь пешийе бәр к'еләндийе бьк'әта, йан һәгәр бәре р'әзе пешьн буйа, йан ньхӧрийе һ'әйwанед мале, йан жи ньхӧрийе нерини һәр маләкә Исраеле чаwа «бәре дәрәмәта пешьн» дьһатә һ'әсабе у Хwәдер'а дьһатә дайине. Әва нишанәк бу кӧ һ'әму жи п'ара Хwәде нә (Дәрк'әтьн 13:14-15; 34:26; Qануна К'аһинтийе 23:17; Жьмар 18:12).

бьдолах – р'уне дарейи зәр ә у гәләки бинхwәш ә. Бь wи ава зьм-зьмкьрьне чедькьрьн (Дәстпебун 2:12; Жьмар 11:7).

бьзьна к'уви – щӧр'әки бьзьнайә кӧ ч'ола дәминә, һ'әлал те һ'әсабе (бьньһер'ә Qануна Дӧщари 12:15; 14:5).

Бьзьна к'уви

бьхур – ширеза даре йә. Әw жь дара те һьлдане у һ'ьшккьрьне. Гава те шәwьтандьне, бинәкә гәләки хwәш же те. Дәма Пәймана Кәвьнда п'арьстгәһеда сәр горигәһа бьхуре әw Хwәдер'а дьһатә шәwьтандьне (Дәрк'әтьн 30). Щур'әки дарәкә бьхуре Ә'рәбьстанеда жи һәбу, кӧ гәләки qимәт бу.

Бьхур

бьһарәт – пунг, дарчин, мехьк у йед майинә бинхwәш.

горигәһ – т'әхте кӧ ль сәр qӧрбан, гори, һ'әди у хер дьһатьнә дайине йан сәржекьрьне (Дәстпебун 12:7; 22:9). Пешийе әw пе кәвьра дьһатә чекьрьне. Һена Мусада Хwәде т'әми да кӧ горигәһе бона Коне Шә'дәтийе жь дара дарщеwийе чекьн у сьфьр бьк'ьшиньнә сәр. (Дәрк'әтьн 27:1-8; 38:1-7). Qӧрбан т'әне ль сәр горигәһа Коне Шә'дәтийе дьһатьнә сәржекьрьне у паше, гава п'арьстгәһ һатә чекьрьне, т'әне ль сәр горигәһа п'арьстгәһе дьһатьнә сәржекьрьне. Т'әхтәки дьн жи һәбу, жь wи бьч'уктьр у зер'кьри. К'аһин ль сәр ви т'әхти бьхур дьшәwьтанд, жер'а дьготьн горигәһа бьхуре (Дәрк'әтьн 30:1-10; 37:25-28).

Горигәһ

дара дарщеwийе – дарәкә һ'ьшк у тәйах ә.

дарчин – бьһаратәкә жь qальке даре йә. Бина wе гәләк ә у һена бәре гәләки бьһа бу. Мәрьва әва т'әви бьзьре зәйт'уне дькьр, wәки бина бьзьр хwәш бә. Щарна мәрьва ль хwә дьхьстьн у щарна жи бона дәфьнкьрьне дьһатә бьк'аранине (Ә'йанти 18:13). Әw бона чекьрьна р'унә р'ункьрьнейи пироз дьһата бьк'аранине (Дәрк'әтьн 30:23).

дәһәк – ль гора qануна Муса зӧр'әта Леwи, кӧ шьхӧле п'арьстгәһе дькьрьн, ль сәр наве Хwәде дәһәка һәбуке, һасьл у дайина бәре ә'рде жь щьмә'та Исраеле хwәр'а дьстандьн. Леwийа дәһәка кӧ жь щьмә'та Исраеле дьстандьн, жь wе дәһәка станди, дәһәк дьданә Хwәде (Qануна К'аһинтийе 27:30-32, Жьмар 18:26-28).

дийарийа бәрвадайине – дийарийа кӧ жь бәр wан гӧнәйед кӧ ль бәр Хwәде йан мәрьва кьри дьһатә дайине. К'аһин ль сәр ве йәкеда дьньһер'и у qимәте зийане бист сәләф зедә к'ьфш дькьр у һьнге ль зийанк'еша дьһатә вәгәр'андьне, сәрда жи йе гӧнәк'ар дийари дьда (Qануна К'аһинтийе 5:14-6:7; 7:1-10).

дийарийа жорбьльндкьрьне – тьштә кӧ дийари дьһатә дайине, щарана п'ара к'аһин дьһатә жорбьльндкьрьне, чаwа нишана кӧ бона Хwәде дьһатә башqә кьрьне (Дәрк'әтьн 29:27-28).

дийарийа нани – дийарийа аре хас (Qануна К'аһинтийе 2:1-3) йан нан (Qануна К'аһинтийе 2:4-10), йан жи фьрикед гәньм (Qануна К'аһинтийе 2:14-16). К'аһин п'арәкә ван дийарийа хwәр'а һьлдьда у п'ара дьн жи ль сәр горигәһе дьшәwьтанд.

дийарийа паqьжбуне – дийари кӧ йе гӧнәк'ар жь бәр гӧнәйе хwәва бона паqьжбуне дьда. Гоште ве һ'әйwане пироз дьһатә һ'әсабе у т'әне изьна к'аһина һәбу бьхwарана (Qануна К'аһинтийе 4:1-5:13; 6:24-30).

дийарийа сәрдакьрьна – әва дийарийа жь тьштед р'он ә, аwа готи жь р'ун, шәраве йан аве бун. Әвана ль сәр дийарийа һәләqәтийе йан дийарийа т'әвайишәwатеда дьһатьнә кьрьне (Жьмар 28:14-15).

дийарийа т'әвайишәwате – әв щур'е дийарийе т'әмамийа һ'әйwан пева ль сәр горигәһе дьһатә шәwьтандьне. Ле һьнәк дийарийед майин п'арәк wан дьһатә шәwьтандьн (Qануна К'аһинтийе 1:3-17; 6:8-13).

дийарийа һәләqәтийе – дийарийа һәләqәтийе кӧ ль нава Хwәде у мәрьвада дьһатә дайине. Т'әне п'арәкә ви һ'әйwани ль сәр горигәһе дьһатә шәwьтандьне, һәрч'е майин жи к'аһин у дийаридар дьхwарьн (Qануна К'аһинтийе 3:1-17; 7:11-21, 28-36).

дийарийа һ'әжандьне – әв дийари п'ьр'анийа щара бь сәрсинге дийарийа һәләqәтийе, кӧ п'ара к'аһин бу дьһатә дайине. К'аһин т'әви дийаридар әв сәрсинг дьһ'әжанд, ви али-wи али дьбьр дани, ләма те готьн дийарийа һ'әжандьне (Qануна К'аһинти 14:21-24; Жьмар 6:20).

ефод – әва еләкәки бь дӧ п'ара сәр мьлва һәввакьри бу кӧ жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи һатьбу чекьрьне. Сәрәкк'аһин әw ль хwә дькьр. Р'әхтсинг жи пева дькьрьн (Дәрк'әтьн 28:6-14).

Сәрәкк'аһин ефод у р'әхтсингва

Әдом, әдоми – Әдом навәки Әсаwе бьре Аqуб бу (Дәстпебун 25:30; 36:8). Жь Әдом әдоми пешда һатьн, әwана дьжмьне Исраел бун. Wәлате Әдом ч'ийа банийед хьки-хwәлийә бе кер бун.

әмори – мьләтәки мәзьн бу кӧ бәри зәфткьрьна Исраел ль Кәнанеда дьма. Һьнге щарана бь наве wан т'әмамийа мьләтед кәнане дьһатьнә навкьрьне (Дәстпебун 15:16; Qануна Дӧщари 3:8-11).

әнаqи – мьләтәк бу кӧ бәри Исраел ль Фьльстине дьма. Әwана гәләки бьльнд бун у ә'савә дьһатьнә готьне (Жьмар 13:22,33). Әвана ль ч'ийа банийед Һеброне дьман.

зьмьр – р'унәки бинхwәш ә, жь дара те стандьне у qимәте wи бьһа бу. Һьнге зьмьр бона еше дьданә нәхwәша (Марqос 15:23), ӧса жи ль сәр щьнйазе мьрийада дькьрьн, wәки бона дәфьнкьрьне һазьр кьн (Дәстпебун 50:2; Йуһ'әнна 19:39).

Зьмьр

Исраел – 1. Наве мәрьв ә. Чахе Хwәде Аqубе баве мьләте Исраеле бьмбарәк кьр, наве wи кьрә Исраел (Дәстпебун 32:27-28; 35:10). Чәнд нав зӧр'әта Исраелр'а те готьне: «Щьмә'та Исраел», «Зар'ед Исраел» у «ибрани». 2. Наве wәлат жи те готьне: «Исраел». Бәре жер'а дьготьн: «Кәнан» (Дәстпебун 12:5; К'аред Шандийа 7:11; 13:19). Навәки дьн жи жер'а дьбежьн: «Wәлате Фьльстине». Пәй мьрьна Сьлеман п'адшар'а wәлат бу дӧ п'ара. П'ара бакӧрер'а готьн Исраел, п'ара башурер'а готьн Щьһуда (1П'адшати 12:16-17 ).

ибрани – навәки кәвьн ә у щьмә'та Исраеле пе ви нави һатә навкьрьне, Бьраһим йе пешьн бу кӧ бь ви нави һатә навкьрьне (Дәстпебун 14:13). Ибрани ӧса жи зьман ә. Щьмә'та Исраел бь зьмане ибрани хәбәр дьдан. Пәймана Кәвьн бь ви зьмани ньвисар ә.

йаспис – кәвьред qимәтә р'әнг р'әнги нә. Йасписа кӧ К'ьт'еба Пирозда ньвисар ә к'әск йан р'әнгәки вәкьри бу (Дәрк'әтьн 28:20).

Кәнан – наве wи wәлати йә, к'ижан кӧ Хwәде ль гора созе хwә да мьләте Исраеле, wәки бьбә wәлате wан. Әв наве «Кәнан» һе бәри ль wьр майина мьләте Исраеле һәбу. Паше «Исраел» йан жи «Фьльстин» һатә готьне (Дәстпебун 10:19; 12:5; К'аред Шандийа 7:11; 13:19).

Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине) – гава щьмә'та Исраеле жь Мьсьре дәрк'әт, Хwәде сәре ч'ийайе Синайе Мусар'а гот, чаwа гәрәке Коне Шә'дәтийе бе чекьрьне (Дәрк'әтьн 25). Гава чекьрьн, р'умәта Хwәде әw щи т'ьжи кьр у Хwәде бь р'умәта хwә шә'дәти да у да хӧйакьрьне кӧ әw т'әви wан ә (Дәрк'әтьн 38:21). Коне Шә'дәтийе у Коне Щьвине (Дәрк'әтьн 27:21) йәк бун. Щьмә'та Исраеле ль wьр дьщьвийан. Сьлеман жи Оршәлимеда п'арьстгәһ дәwса wеда чекьр. Коне Шә'дәтийеда (у ӧса жи п'арьстгәһеда) тьштед пироз жи һәбун, мәсәлә: Сьндоqа Пәймана Хӧдан (Qануна Дӧщари 10:8), аwа готи Сьндоqа Шә'дәтийе (Жьмар 4:5).

Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине)

карбункул – кәвьрәки qимәти шин у шини-к'әск (Дәрк'әтьн 28:18).

кәнани – мьләтәк бу кӧ ль Кәнане дьма, зӧр'әта кӧр'е Һам, кӧр'е Нӧһ бу (Дәстпебун 10:6; Жьмар 13:29).

к'аһин – жь зӧр'әта Һаруне бьре Муса бун. К'аһина әw горийед (qӧрбанед) кӧ мьләте Исраеле данин сәржедькьрьн. Әw бона мьләте Исраеле бәр Хwәде дьсәкьнин у дӧа дькьрьн, навчети дькьрьн у хwәстьна Хwәде щьмә'тер'а дьданә ә'йанкьрьне. Сәрәкк'аһин сале щарәке дьк'әтә щийе һәри пироз у бона гӧнәһе щьмә'те гӧнәһк'әwандьн дькьр (Qануна К'аһинтийе 6:8-10:20; Ибрани 6:20-8:6; Дәрк'әтьн 30:10). Мәлк'и-Садьq жи Дәстпебунеда к'аһине дьһатә һ'әсабе (Дәстпебун 14:18-20).

к'әфил – (гьрәw, к'әфаләт) п'әрә йан тьштек жь бәр тьштава дьһатә дайине, һ'атта р'ожа пьрс сафикьрьнә (Дәстпебун 38:17- 20).

к'оти (к'отибун) – нәхwәшик ә ч'әрм ә щур'ә-щур'ә йә кӧ бәла дьбә. Ль гора Qануна К'аһинтийе жь сәре 13-а һ'әта 14-а зәмане бәре һәр щур'ә нәхwәшийа сәр ч'әрм жь к'отибунева гьрти һ'әта чәнд щур'ә п'ьзька, ӧса жи тьштед к'әфьки һ'әрам дьһатьнә һ'әсабе. Щьмә'те бәри нәхwәшед аһа дьдан жь гӧнд у бажара дәрдьхьстьнә дәр, ле һәгәр йәк qәнщ буйа, гәрәке хwә нишани к'аһин бькьра у һ'әди бьда, wәки дәстур бьдане кӧ әw бьк'әта нава щьмә'те.

к'ьрк'ут – (к'әwк'ӧрт') кәвьрәки нәрм у зәр ә кӧ бь алавәкә р'әнге вәкьри бь шәwq дьшәwьтә у бина wе жи qәwат ә (Дәстпебун 19:24; Qануна Дӧщари 29:23).

Моwаб, моwаби – анәгори Дәстпебун 19:37, зӧр'әта Лут жь qиза wийә мәзьн бу. Моwаби алийе р'оһьлата Урдӧне дьман (Жьмар 21:13).

мьлйак'әт – зьмане ибрани у йунанида фә'мина wе «qасьд» ә, чьмки әвана qасьдед Хwәде нә. Әвана һәйинед р'ӧһ'ани нә, кӧ һ'ьзура Хwәдеда дьминьн. Найенә дитьне һ'әта хwәха хwә ә'йан нәкьн. Мьлйак'әт qьрара Хwәде ә'лам дькьн йан жи тиньнә сери (Дәстпебун 19:1,12-15). Әwана жь алийе Хwәдеда к'ьфшкьри нә, кӧ мәрьва хwәйи кьн у гӧһ бьдьнә wан (К'аред Шандийа 12:6-11; 27:23; Ибрани 1:14). Щарна Хwәде мьлйак'әта дьшинә щәм мәрьва, wәки тьштәки wанр'а бежә. Мьлйак'әте сәрwере һ'әму мьлйак'әта Мьхайил ә (Щьһуда 9). Щар-щара хәбәра «мьлйак'әте Хӧдан» те фә'мкьрьне кӧ чаwа Хӧдан хwәха һазьр ә (Дәрк'әтьн 3:2-6).

Нәщәф – бәрийа алийе башура Исраеле бу (Дәстпебун 12:9).

нане Хwәдер'а дайи – (нане һ'ьзуре, нане пешбәрийе) нане пироз һена Мусада Коне Шә'дәтийеда (Коне Щьвинеда), ӧса жи пәйр'а п'арьстгәһеда һәбу. Әв нан ль сәр сьфра зер'ин «ль пешбәри Хӧдан» дьһатә р'езкьрьне. Һәр р'ожәкә шәмийе к'аһина донздәһ нане бе һәвиртьр'шк дьпә'тьн, ль сәр сьфра зер'ин даданин у йед кӧ һ'әфтийа дьнда дәwсе данин, к'аһина йе пешийе щийе пирозда дьхwарьн. Пештьри к'аһина изьна т'ӧ кәси т'ӧнәбу әв нан бьхwарана. Әв нан нишанәкә Пәймана Хӧдан бу, кӧ әw т'әви щьмә'та Исраеле бу (Qануна К'аһинтийе 24:5-9).

Сьфра нан

нәдьр – (гори, qӧрбан) ль гора Qануна Муса (Дәрк'әтьн 13) инсан у һ'әйwанед ньхӧрийә нер, әw нәдьред (горийед) Хwәде бун. Һ'әйwан дьһатьнә сәржекьрьне у жь бәр инсенва дьһатьнә дайине. Мә'на wе әв ә, кӧ һәр ньхӧри п'ара Хwәде бу, пироз, бӧһӧрти у т'айбәти, аwа готи Хwәдер'а щӧдәкьри бу (Дәрк'әтьн 13:2; Луqа 2:23).

оникс – кәвьред qимәт ә, гава те бьр'ине һӧндӧр'да хәт йан тәлашед р'әнг-р'әнги к'ьфш дьбьн (Дәрк'әтьн 28:9).

пәйман – (аһда, ад у qьрар) нав дӧ мәрьвада, нав дӧ к'омада, йан жи нав Хwәде у мәрьвада те гьредане. Пәйманәк нава Хwәде у Нӧһда һәбу (Дәстпебун 9:8-17), нава Хwәде у Бьраһимда (Дәстпебун 15), нава Хwәде у Даwьдда (2 П'адшати 7; Зәбур 89:1-37). Ль сәре ч'ийайе Синайе Хwәде пәйманәк т'әви щьмә'та Исраеле гьреда. Ль гора ве пәймане Хwәде соз да wәки хwәха Хӧдане щьмә'та Исраеле бә у wан хwәй кә, ле гәрәке Исраел жи Qануна Хwәде бьqәдинә, йа кӧ wи бь дәсте Муса да. Ле Исраеле гәләк щара пәйман, аwа готи Qануна Муса дьт'әр'ьбанд. К'ьтебед щьһуйайә пирозр'а, йед кӧ бәри Иса һәбун, wанар'а дьбежьн «Пәймана Кәвьн».

п'ехәмбәр – (нәби, qасьде Хwәде, qуле Хwәде, готьнбеже Хwәде) әw инсан бун. Хwәде wанр'а хәбәр дьда, кӧ әw готьна wи бьгьһиньнә мәрьва (Qануна Дӧщари 18:15-22).

р'әхтсинг – бәрикә щаргошәйә ль сәр синг бу. Әw чаwа ефод һатә щекьрьне, жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи (Дәрк'әтьн 28:15-16). Гава сәрәкк'аһин дьк'әтә щийе пироз ль бәр Хӧдан, әw ль сәр синге сәрәкк'аһин ефодва гьредайи бу (Дәрк'әтьн 28:29). Ль сәр р'әхтсинг дӧнздәһ кәвьред qимәт чар щергәһ щикьри бун, кӧ дӧнздәһ qәбилед Исраел дьданә к'ьфше. Һьндӧре рәхтсингда Урим у Тумим һәбун (Дәрк'әтьн 28:30).

Р'әхтсинг у п'ап'ах

р'ожа шәмийе – бона щьмә'та Исраел р'ожәкә ә'зиз (т'айбәти) у пироз ә (Дәрк'әтьн 16:23; 20:8, 11; 31:14-15). Бь ибрани Шабат ә. Бь заравәки кӧрманщи «сәбт» ә кӧ жь шабате һатийә. Бона щьһуйа, шабат наве р'ожа һ'әфта йә у йа хьлазийа һ'әфтийе йә. Инийе еваре, гава р'ож дьчә ава, шабат дәстпедькә у һ'әта 24 сьһ'әта дьк'ьшинә. Ль гора qануна Муса (Дәстпебун 2:2-3; Дәрк'әтьн 20:8-11; 35:2) р'ожа шабатеда к'ар у хәбат нә щайиз бу бькьрана, әв р'ож р'ожа р'ьһ'әтийе у һ'әбандьне йә (Дәстпебун 1; Qануна К'аһинтийе 23:1-3).

Сьндоqа Пәймане йан Сьндоqа Шә'дәтийе – qӧт'икә пироз бу, әw у чь кӧ теда бун, нишанед пәймана Хwәде т'әви мьләте исраеле бун. Чахе Хwәде сәре ч'ийе т'әви Муса п'ехәмбәр хәбәр да, һьнге дәһә т'әми ль сәр дӧ сәлед кәвьри ньвисин данә wи. Әw пәйман Хwәде бь дәсте Муса да гьредане, бь wан сәлед ньвисар. Әw сәл, шьвдара Һарун, дәрдане манайе чаwа нишана Пәймана Хwәде ль wе сьндоqеда бун у ль щәм мьләте исраеледьһатьнә хwәйкьрьне. Әw сьндоq жь дарщеwийе чекьри у зер'кьри бу. Гава мьләте исраеле р'еда дьчу, әв сьндоq хwәр'а дьбьрьн. Гава дьчунә щики, әв сьндоq Щийе Һәри Пирозда Коне Шә'дәтийеда дьма (Дәрк'әтьн 25:10-21; Ибрани 9:4).

Сьндоqа Пәймане

сала р'аwастийе – һәр пенщи сал, сала р'аwастийе бу (Qануна К'аһинтийе 25:8-55). Wе сале һәр хӧлам дьһатьнә азакьрьне у һәр мәрьве кӧ ә'рде хwә фьротьбу ль wи дьһатә вәгәр'андьне, дәйн-ду дьһатьнә бахшандьне.

сала һ'әфта – һәр һ'әфт сал, шәмийа сала бу (Дәрк'әтьн 23:11; Qануна К'аһинтийе 25:1-7), әw сала р'ьһ'әтийе бу бона ә'рде. Әwе сале щьмә'те ә'рд бещәр нә дькьрьн у чь кӧ ә'рде хwәсәрехwә дьда т'оп дькьрьн.

сардийон – кәвьрәки qимәтә соригәвәзи зәлал бу.

сәрәкк'аһин – бьньһер'ә: к'аһин.

топаз – кәвьрәки qимти qич'ьк ә.

фьльстин – мьләте фьльстине һат башур-р'оавайа дәве бә'ра Навбәрейә. Фьльстине зәфти хwә кьр у ван һәр пенщ бажарада: Газа, Ашqелон, Ашдод, Гат' у Әк'ронеда чи-wар бун. Фьльстини у исраелийа гәләк щара һәвр'а шәр' дькьрьн, чьмки фьльстинийа дьхwастьн р'оһьлат зәфти хwә кьрана, исраелийа жи дьхwастьн р'оава зәфти хwә кьрана. Фьльстини нәйаред исраелийайә һәрә пеш бун, һ'әта кӧ Даwьд әв пьрс сафи кьр, хьлазийа wан ани (Дәстпебун 21:34; 1 П'адшатийа 8:1; 1Дирок. 18:1 ).

Хӧдан – бь зьмане ибрани хәбәра «Хӧдан» ЙҺWҺ ньвисар ә у те хwәндьне чаwа «Йаһwәһ». Әв навәки ә'сәси йә кӧ алийе Хӧданд Мусава һатә ә'йанкьрьне. (Дәрк'әтьн. 3:14...). Наве «Йаһwеһ» мьләте щьһу бона мәзьнайийа Хwәде нә дьданә ль сәр заре хwә. Гава әwана К'ьт'еба Пироз дьхуньн дәwса наве «Йаһwеһ» дьбежьн «Адонай» кӧ те фә'мкьрьне «Хwәйе мьн».

херуб – р'ӧһ'бәред хwәйибаск ьн, әв щур'әки мьлйак'әтед Хwәде нә у һ'әйкәлед wан сәр qалп'ахе Сьндоqа Пәймане бь баскава чекьри мина мьлйак'әта бун, кӧ р'умәт у диндара (һ'ьзурийа) Хwәде бәрч'ә'в дькьрьн (Дәстпебун 3:24; Дәрк'әтьн 25:17-22; 37:6-9).

һеланед жорьн – щийед һ'әбандьна мьләте Кәнанийа бу (Qауна к'аһинтийе 26.30, Жьмар 33.52). Хӧдан ә'мьри мьләте Исраел кьр кӧ ван щийа wеран кьн. Әw п'адше кӧ әв щи wеран нәкьра дьһатә һ'әсабе чаwа йәки qанун т'әр'ьбанди (2П'адшати 16:4 ).

һусоп – дарәкә бьч'ук ә, чаwа луфьк бона ә'дәте дин дьһатә бьк'аранине. К'аһина хуна qӧрбанеда дькьрьн у дьр'әшандьнә сәр мәрьва, wәки әw мәрьв ль бәр Хwәде пироз бьн (Дәрк'әтьн 12:22; Qануна К'аһинтийе 14:4; Жьмар 19:6, 18).

Һусоп

шәмдан – ч'ьра һ'әфт ч'ә'ви бу, кӧ П'арьстгәһәда дьшхӧли (бьньһер'ә Дәрк'әтьн 25:31-39).

Шәмдан

Щәжьна Бор'ийа – әва щәжьна 1-е мәһа һ'әфта дьһатә кьрьне (Qануна К'аһинтийе 23:24-25; Жьмар 29:1). Әw р'ожа р'ьһ'әтийе у дийаридайине бу.

Бор'и

Щәжьна Дәрбазбуне – әв щәжьна нава щьмә'та Исраелда чардәһе мәһа Нисанеда те кьрьне (ль гора салнә'ма ибрани чардәһе Нисане ньһа 1-е Апреле йә). Әве щәжьне бона биранина wе йәке дькьн, кӧ Хwәде чаwа щьмә'та Исраел жь бьндәстийа Мьсьрийа дәрхьст (Дәрк'әтьн 12:3-14). Һьнге Мьлйак'әте Мьрьне һ'әму ньхӧрийед мьсьрийа, һьн инсан у һьн жи һ'әйwан кӧштьн, ле жь сәр малед щьмә'та Исраелр'а «дәрбаз бу» у дәст нәда жь wан т'ӧ кәси, нәкӧшт (Дәрк'әтьн 12:23-27). Бона ве йәке ве щәжьнер'а дьготьн Щәжьна Дәрбазбуне.

Щәжьна Нане Шкәва – әв щәжьн ль пәй Щәжьна Дәрбазбунер'а те у жь панздәһ һ'әта бист дӧдӧйе мәһа Нисане те кьрьне (ль гора салнә'ма иройин жь 2-а һ'әта 9-е Апреле те кьрьне). Әва щәжьна бона биранина хьлазкьрьна мьләте Исраел те кьрьне, гава мьләте Исраел жь бьндәстийа Мьсьрийа дәрк'әт у чу wи wәлате кӧ Хwәде дабу wан. Әве щәжьнеда һ'әфт р'ожа нане шкәва (бе һәвиртьр'шк) те хwарьне (Дәрк'әтьн 12:15-20; 13:3-10).

Щәжьна Р'ожа К'әwандьне – бона щьмә'та Исраеле р'ожа һәрә ә'зиз у пироз бу (Йом Киппур бь ибрани). Сале щарәке п'арьстгәһеда Сәрәкк'аһин жь бәр гӧнәйед хwә у щьмә'тева бона паqьжбуна п'арьстгәһ у горигәһе хуна һ'әйwана п'ешк'еш дькьр у дьк'әтә Щийе Һәри Пироз (Дәрк'әтьн 30:10; Qануна К'аһинтийе 16:1-34; 23:27; Ибрани 9:6-7).

Щәжьна Һ'әфтийа – (Щәжьна Нандьруне – Дәрк'әтьн 23:16) Хwәде т'әми да щьмә'та Исраел, кӧ р'ожа пашьнә пәй дәстпебуна Щәжьна Дәрбазбунер'а һ'әфт һ'әфтийа һ'әсаб кьн у р'ожа пенщи щәжьнәке жи бькьн. Ве щәжьнеда чь кӧ жь дәрәмәтед wан (дәхьлед wан) пешийе дьк'әтә бәр к'еләндийе, данин п'ешк'еши Хwәде дькьрьн (Qануна К'аһинтийе 23:15-21; Жьмар 28:26- 31). Пәймана Нуда ве щәжьнер'а дьготьн Р'ожа Пенщийә һ'әсаб, аwа готи Пентекост. Чьмки бь зьмане йунани фә'мина Пентекост «пенщи» йә (К'аред Шандийа 2:1-41).

Щәжьна Һ'олькчекьрьне – һәр сал пайизе жь 15-а һ'әта 21-е мәһа Тьшрийе йә (аwа готи йәке Октйабьре). Щьһу дьчун сәр р'әзед хwә, һ'ольк чедькьрьн у wанда һ'әфтеке дьман. Щьһуйа әв йәк дькьр, wәки бир банина, кӧ чаwа Муса п'ехәмбәр мьләте Исраел жь Мьсьре дәрхьст у әw һ'олькада ман (Qануна К'аһинтийе 23:33-36, 39-43; Qануна Дӧщари 16:13-15).

qар'итк – ч'ьвикәкә бьч'ук ә кӧ дьреж нафьр'ә. Хӧре wан т'охьм у меш-мор ьн. Әвана һелунед хwә ль сәр ә'рде чедькьн (Дәрк'әтьн 16:13; Жьмар 11:31-32).

Qар'итк

qотьк – һ'әйwанәкә пьч'ук ә, кӧ ч'оле нава к'әвьрада дьминә. Әw нә һ'әлал бу (бьньһер'ә Qануна К'аһинтийе 11:5; Qануна Дӧщари 14:7).

Qотьк

qьрqе Мьсьре – щӧр'әки тәйре нә һ'әлал бу (бьньһер'ә Qануна К'аһинтийе 11:18; Qануна Дӧщари 14:17).

Qьрqе Мьсьре

Table of Contents

Кӧрманщи

Пенщ К’ьтебед Муса

Дәстпебун

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44
- 45
- 46
- 47
- 48
- 49
- 50

Фәрһәнгок

- агат
- амалеки
- амин
- амитист
- амони
- арами
- бәре дәрәмәта пешьн
- бьдолах
- бьзьна к'уви
- бьхур
- бьһарәт
- горигәһ
- дара дарщеwийе
- дарчин
- дәһәк
- дийарийа бәрвадайине
- дийарийа жорбьльндкьрьне
- дийарийа нани
- дийарийа паqьжбуне
- дийарийа сәрдакьрьна
- дийарийа т'әвайишәwате
- дийарийа һәләqәтийе
- дийарийа һ'әжандьне
- ефод
- Әдом, әдоми
- әмори
- әнаqи
- зьмьр
- Исраел
- ибрани
- йаспис
- Кәнан
- Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине)
- карбункул
- кәнани
- к'аһин
- к'әфил
- к'оти (к'отибун)
- к'ьрк'ут
- Моwаб, моwаби
- мьлйак'әт
- Нәщәф
- нане Хwәдер'а дайи
- нәдьр
- оникс
- пәйман
- п'ехәмбәр
- р'әхтсинг
- р'ожа шәмийе
- Сьндоqа Пәймане йан Сьндоqа Шә'дәтийе
- сала р'аwастийе
- сала һ'әфта
- сардийон
- сәрәкк'аһин
- топаз
- фьльстин
- Хӧдан
- херуб
- һеланед жорьн
- һусоп
- шәмдан
- Щәжьна Бор'ийа
- Щәжьна Дәрбазбуне
- Щәжьна Нане Шкәва
- Щәжьна Р'ожа К'әwандьне
- Щәжьна Һ'әфтийа
- Щәжьна Һ'олькчекьрьне
- qар'итк
- qотьк
- qьрqе Мьсьре