Author: Институт перевода Библии
Date: 2019-01-10T07:13:53.379016+00:00

Кӧрманщи

Кӧрманщи

1. Пенщ К’ьтебед Муса
2. Дәрк'әтьн
3. Фәрһәнгок

Пәймана Кәвьн

Пенщ К’ьтебед Муса

Пенщ к’ьтебед Муса (Т’аwрәт)

Дәстпебун, Дәрк’әтьн, Qануна К’аһинтийе, Жьмар, Qануна Дӧщари.

Института wәлгәр’андьна К’ьтеба Пироз

Москва

2010

Пенщ к’ьтебед Муса Дәстпебун, Дәрк’әтьн, Qануна К’аһинтийе, Жьмар, Qануна Дӧщари

Бона wәлгәр’андьна к’ӧрдийа кӧрманщи

Бь ве навнише бьньвисьн бьшиньн:

ibt_inform@.ibt.org.ru

© Horace Knowles © The British&Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-157-6

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Пешготьна һәр пенщ к'ьтебед Муса

Хwәндәванед дәлал! Щара ә'wльн ә кӧ әв һәр пенщ к'ьтебед Муса дәсте wәда йә, к'ижан кӧ дьк'әвьнә нава п'аред Библийайе. Әв к'ьтеб бь зараве кӧрманщийа к'ӧрди һатийә wәлгәр'андьне. Библийа к'ьтеба к'ьтеба йә, к'ьтеба һәрә һежа йә у гәләк те хwәндьне. Щьһу, мӧсӧлман у мәсиһи ван һәр пенщ к'ьтебед Муса qәбул дькьн чаwа к'ьтебед пироз.

Һәр мәрьве ль сәр т'опа дьнийайе, к'ижан qӧлбида кӧ дьминә, чь мьләти йан хwәйе чь һ'әбандьне бә, wи дьк'әвә кӧ ве к'ьтебе бь зьмане хwә бьхунә. Библийа щаба wан пьрса дьдә, к'ижана кӧ т'ьме сәре щьмә'те ешандьнә, мәсәлә: әм жь кӧ бунә, әм чьма дьжин, чьма дьнйайеда һаqас хьраби һәйә, пәй мьрьнер'а чь те сәре мерьв.

Библийа т'әвайийа хwәва шест шәш к'ьтеб ьн, к'ижан кӧ бь дәсте гәлә ньвиск'ара навбәра гәләк салада һатьнә ньвисаре. Әв к'ьтебана дәрһәqа сәрһатийед жь дәстпебуна дьнйайеда гьрти һ'әта qӧрна йәкейә пәй буйина Исар'а дьбежә. Библийа ль сәр дӧ п'ара п'арәвәдьбә. Пәймана Ну, к'ижан кӧ дәрһәqа буйин, кьред Иса у пәйчуйед wи, ӧса жи дәрһәqа пешдачуйина щьвина ә'wльн бәрбьч'әв дькә.

Пәймана Кәвьн нав хwәда дьтә'мьлинә һәр пенщ к'ьтебед Муса, ӧса жи к'ьтебед п'ехәмбәра у һьлбәста. Һәр пенщ к'ьтебед Муса нә т'әне йед ә'wльн ьн, ле ӧса жи йед ә'саси нә, бона т'әмамийа К'ьтеба Пироз. Әw бона пешдаһатьна дьне, инсен, пешдаһатьна гӧнаһ, һәләqәтийа Хwәде у инсен дьбежә.

Һәр пенщ к'ьтебед Муса жь текьста ибранийә кәвьн, аwа готи жь текьста Масорети бь зьмане к'ӧрди һатийә wәлгәр'андьне. Щи-щийа тьште жь текьсте дурк'әти шьровәкьрьнеда те ә'йанкьрьне. Хьлазийа к'ьтебе: фәрһәнгок у хәритә һәйә.

Института wәлгәр'андьна библийайе р'азибуна хwә дьдә: wәлгәр'а, сәрр'асткьра ӧса жи һ'әмуйед кӧ т'әви к'аре һазьркьрьн у хәбата чапкьрьна һәр пенщ к'ьтеба бунә.

Института wәлгәр'андьна К'ьтеба Пироз, Москва

Дәрк'әтьн

Дәрк'әтьн

Пешготьн

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40

Жь һәр пенщ К'ьтебед Муса к'ьтеба дӧда бь ван хәбәра дәстпедьбә: ‹Аwа навед› у жь вьр наве wейә ибрани те готьн: ‹Нав›. Пәйр'а wәлгәр'андьнед йунанида әв к'ьтеб навәки дьн дьстинә ‹Екседос› (Чуйин). Ве к'ьтебеда бона qәwьмандьнәкә сәре мьләте щьһуйа һати, те готьне, аwа готи азабуна жь хӧламтийе, к'ижанеда кӧ әw wә'дәки дьреж бьн дәсте wәлате Мьсьреда бун. Әва йәка ниве дӧһ'әзарсалийа бәри буйина Исада qәwьмийә. П'ара к'ьтебейә пешьн (с. 1-19) бона сәрһатийа ә'мьре Муса дьбежә, к'ижан кӧ Хwәде бьжарт, wәки исраелийа жь бьн нире мьсьрийа хьлаз кә. П'ара к'ьтебейә дӧда, (с. 20-40) дәстпебуна qануне йә, к'ижанеда пәймана т'әви мьләте Исраел ль сәр ч'ийайе Синайе гьредайи һ'имгьрти йә. Ль вьр ӧса жи дьдә к'ьфше, кӧ мьләт чаwа пәймана т'әв Хwәде гьредайи дьт'әр'ьбинә у бь һур гьли бона коне пироз те готьне, к'ижанида Хwәде нава мьләте хwәда дьһеwьри. П'ара ван qанунайә һәрә сәрәкә, әw һәр дәһә т'әми нә. Һәма хут әвана бунә һ'име wан һ'әму qанунед п'әргалийе, бь к'ижана иро гәлә мәри дьнеда ә'мьре хwә дьдьнә ль бәр һәв, чаwа баwәрмәнд ӧса жи нәбаwәр. Чаwа бь кьред хwәйә мәзьн, ӧса жи бь qанунед хwә, Хwәде Муса у Исраелр'а бьнйат'а хwә у наве хwәйи р'аст ә'йан дькә. Т'әне һ'ӧкӧме wи, нә кӧ һ'ӧкӧме хwәдейед майин, ль сәр т'әбийәте у мәрьва һәйә, бона ве йәке Хwәде дьхwазә, wәки мәрьв т'әне wи бьһ'әбиньн. Т'әне әw ә пироз, мәрьв бона гӧнәк'арийа хwә т'әне бь qьраред Хwәде дькарьн һәләqәтийа wан т'әви Хwәде һәбә. Әва к'ьтеба гӧһе мә вәдькә, wәки бь һ'ьзкьрьне гӧһдарийа Хwәде бькьн у һьндава мәрьвада сәр нета qәнщийе бьн, чаwа һьндава хwәда. Паше Иса Мәсиһе бежә, wәки ван һәр дӧ qанунда вәшартийә мә'на Пәйман Кәвьнә сәрәкә.

1

Ль һәв зедәбуна зар'ед Исраел у беисафийа мьсьрийа

1^1Наве кӧр'ед Исраелә кӧ һәр кәс мала хwәва т'әви Аqуб һатьнә Мьсьре, әв ьн. 2Р'убен, Шьмһ'ун, Леwи у Щьһуда, 3Исахар, Зәбулон у Бьнйамин, 4Дан у Нәфтәли, Гад у Ашер+. 5Һ'әму нәфсед кӧ жь бәдәна Аqуб бьбун, һ'әфте[*] нәфс бун, Усьв жи ль Мьсьре бу+. 6Усьв һ'әму бьрайед хwәва у һ'әмуйед wи ньсьлида т'әмам пева мьрьн. 7Зар'ед Исраел шин бун, беһ'әсаб ль һәв зедә бун, гәләки qәwат гьртьн у әw wәлат бь wанва т'ьжи бу.

8Һьнге сәр Мьсьре йәки ну бу п'адша, кӧ дәрһәqа Усьвда тьштәк ньзаньбу+. 9Әwи готә щьмә'та хwә: «Ва йә щьмә'та зар'ед Исраел жь мә гәләктьр у qәwаттьр ә. 10Wәрьн әм һьндава wанда һ'ьләк'арийе бькьн, кӧ нәбә әw зедә бьн у һәгәр шәр'әк бьqәwьмә, әw жи т'әви дьжмьнед мә бьбьнә йәк у мьqабьли мә шәр' кьн у жь ви wәлати дәрк'әвьн һәр'ьн». 11Һьнге сәрк'ар сәр wан к'ьфш кьрьн, wәки бь шьхӧлед гьран wан бьчәрчьриньн. Фьрәwьнр'а бажаред ә'мбара, Пит'ом у Р'амсес чекьрьн+. 12Ле чьqас әw дьчәрчьрандьн, әw һе гәләк дьбун у ль һәв зедә дьбун, ӧса кӧ мьсьри жь зар'ед Исраел дьтьрсийан. 13мьсьрийа беисафи зар'ед Исраел дьданә хәбате. 14Ә'мьре wан бь шьхӧле гьран бь һ'әр'ийе у к'әлпич'а, ӧса жи бь һәр шьхӧлед чолева тә'л дькьрьн, һәр хәбата кӧ бьдана кьрьне беисафи дьданә кьрьне.

15П'адше Мьсьре т'әви пирәдәргушед ибранийа хәбәрда кӧ наве жь wан йәке Шипраһ у наве йәке жи Пуһаһ бу. 16У гот: «Гава к'ӧлфәтед ибранийа бәр зар'ада бьн, һьнге һун ль сәр т'әхт дина хwә бьдьне, һәгәр кӧр' бә бькӧжьн, ле һәгәр qиз бә бьра сах бьминә». 17Ле пирәдәргуш жь Хwәде тьрсийан. Чаwа п'адше Мьсьре wанр'а готьбу нәкьрьн, ле йед кӧр'ин жи сах дьһьштьн. 18П'адше Мьсьре гази пирәдәргуша кьр у готә wан: «Wә чьма әв йәк аһа кьрийә, кӧ зар'е кӧр'ин жи сах һьштьнә?» 19Һьнге пирәдәргуша готә Фьрәwьн: «Чьмки к'ӧлфәтед ибранийа нә мина к'ӧлфәтед мьсьрийа нә, әwә сәрхwә нә, пирәдәргуш һ'әта хwә wанр'а дьгьһиньн әwана иди же хьлаз дьбьн». 20Ләма Хwәде пирәдәргушар'а кьрә qәнщи, щьмә'т ль һәв зедә бу у гәләки qәwат станд. 21Пирәдәргуш кӧ жь Хwәде тьрсийан, әwи жи малед wан ава кьрьн. 22Һьнге Фьрәwьн ә'мьри сәр т'әмамийа щьмә'та хwә кьр у гот: «Һәр зар'әкә кӧр'ини жь дийа хwә буйи бавежьнә ч'әме Ниле у һәр зар'а qизин сах бьһельн».

2

Буйина Муса

2^1Мәрьвәки жь мала Леwи, чу qизәкә леwийа хwәр'а хwәст+. 2Әw жьн һ'әмлә дәрк'әт кӧр'әк ани, әwе дина хwә дайе кӧ әw бәдәw бу, се мәһа әw вәшарт. 3Ле гава әwе иди нькарьбу әw вәшарта, һьнге сәпәтәкә жь щур'әки qамиша һьлда, әw хиж у qир кьр, әw кӧр'ьк кьре у дани нав qамишед дәве Ниле. 4Хушка зар'оке дур сәкьни, wәки бьзаньбә к'а wе чь бьqәwьмә сәре wи.

5У qиза Фьрәwьн бәрбь Ниле чу кӧ аве хwә кә, щарийед wе жи дәве ч'ем дьгәр'ийан. Әwе сәпәтәк нав qамишада дит у щарийа хwә шанд чу әw ани. 6Гава вәкьр кӧр'ьк дит. Кӧр'ьк дьгьрийа, дьле wе сәр шәwьти у гот: «Әва жь зар'ед ибранийа йә». 7Һьнге хушка wе зар'е готә qиза Фьрәwьн: «Дьхwази әз һәр'ьм бона тә гази к'ӧлфәтәкә ибранийайә бәрдәргуш кьм, кӧ бе бона тә бьстен бьдә әве зар'е?» 8Qиза Фьрәwьн готә wе: «Һәр'ә». Qизьке жи чу гази дийа зар'оке кьр. 9Qиза Фьрәwьн готә wе к'ӧлфәте: «Һане ви кӧр'и мьнр'а хwәй кә, әзе һәqе тә бьдьм». К'ӧлфәте әw кӧр'ьк һьлда у хwәй кьр. 10Гава кӧр'ьк мәзьн бу, әwе ани да qиза Фьрәwьн, әwе жи әw хwәр'а кьрә кӧр' у наве wи дани Муса[*], гот: «Чьмки мьн әw жь аве дәрхьст».

Муса жь Мьсьре дьр'әвә

11Еп'ещә wәхт дәрбаз бу, гава Муса мәзьн бу[*], р'абу чу щәм бьратийа хwә, әwи дина хwә да шьхӧлед wани гьран, дит wе йәки мьсьри бьраки wийи ибрани дьк'ӧтә, 12дор хwә ньһер'и, дина хwә дайе кӧ кәс т'ӧнә, лехьст йе мьсьри кӧшт у qумеда вәшарт. 13Р'ожа дьне р'абу чу, дина хwә дайе wе дӧ мәрьвед ибрани һәвр'а шәр' дькьн, һьнге готә йе нәһәq: «Чьма тӧ ль һәвале хwә дьхи?» 14Әwи жи ле вәгәр'анд: «К'е тӧ сәр мә сәрwер у һ'акьм к'ьфш кьри? Дьбә кӧ дьхwази мьн жи бькӧжи чаwа тә йе мьсьри кӧшт?» Муса тьрсийа у гот: «Р'аст әв тьшта дәрк'әтийә». 15Фьрәwьн әв тьшт бьһист, хwәст кӧ Муса бькӧжә, ле Муса жь бәр Фьрәwьн р'әви чу wәлате Мьдйанеда ма, ль сәр бирәке р'уньшт.

16Һ'әфт qизед т'әреqе Мьдйане һәбун. Әвана һатьн ав к'ьшандьн, к'ӧр'н т'ьжи кьрьн кӧ пәзе баве хwә авдьн. 17Шьвана һат бәри wан дан. Һьнге Муса р'абу пьшта wан гьрт у пәзе wан авда. 18Әвана чунә щәм баве хwә Р'ьһуел[*], әwи пьрси: «Әв чаwа бу кӧ һун иро ӧса зу һатьн?»+
19Wана гот: «Мәрьвәки мьсьри әм жь дәсте шьвана хьлаз кьрьн, ав жи бона мә к'ьшанд у пәзе мә авда». 20Һьнге әwи готә qизед хwә: «Ле әw к'ане йә? Wә чьма әw мәри ӧса бәр'да? Гази wи кьн бьра бе нан бьхwә». 21Ль Муса хwәш һат кӧ щәм wи мәрьви бьминә у әwи qиза хwә Сиппораһ да Муса. 22Әwа һ'әмлә дәрк'әт, кӧр'әк ани у Муса наве wи дани Гершом[*], чьмки гот: «Әз wәлате хәлqеда к'әтьмә хәрибийе».

23Пәй гәләк wәхтр'а п'адше Мьсьре мьр. Зар'ед Исраел жь дәст хӧламтийе кьрьнә зарин. У әw һәwар-газийа wанә жь дәст хӧламтийе гьһиштә Хwәде. 24Хwәде һеwәрза wан бьһист у Хwәде әw пәймана хwә бир ани, йа кӧ т'әви Бьраһим, Исһаq у Аqуб гьредабу+. 25Хwәде дина хwә да зар'ед Исраел у һ'але wан пе һ'әсийа+.

3

Хwәде гази Муса дькә

3^1Муса пәзе хәзуре хwә Ит'ройе т'әреqе Мьдйане дьч'еранд. Әwи кәри ажот чу бәр'ийе дәрк'әт у гьһиштә Һ'оребе[*], ч'ийайе Хwәде+. 2Мьлйак'әте[*] Хӧдан бь алава егьр нава дьр'ийеда wива хӧйа бу. Әwи дина хwә дайе wе алав дьр'ийе к'әтийә дьшьхӧлә, ле дьр'и нашәwьтә. 3Һьнге Муса гот: «Һәла вәгәр'ьм ве дитьна ә'щеб бьбиньм, к'а чьма дьр'и нашәwьтә?» 4Хӧдан дина хwә дайе, wәки әw вәгәр'ийа кӧ бьбинә, Хwәде жь нава дьр'ийе гази кьре у гот: «Муса, Муса!» Әwи гот: «Әз ва мә». 5Хwәде готе: «Незики вьр нәбә. Чарьхед ньгед хwә бехә, чьмки әw щийе кӧ тӧ ль сәр сәкьнийи ә'рде пироз ә»+. 6У гот: «Әз Хwәдейе баве тә, Хwәдейе Бьраһим, Хwәдейе Исһаq у Хwәдейе Аqуб ьм». Һьнге Муса р'уйе хwә ньхамт, чьмки тьрсийа кӧ Хwәде бьньһер'ә+. 7Хӧдан гот: «Бәле мьн щәфе щьмә'та хwәйә Мьсьреда дит у qар'ә-qар'а wан жь дәст сәрк'аред wан бьһист, чьмки әз һаш жь тәнгасийа wан һәмә. 8Әз пәйа бум wана жь дәсте мьсьрийа аза кьм у wан жь әwи wәлати дәрхьмә wәлатәки р'ьнд у бәрфьрә, wәлате кӧ шир у һьнгьв же дьк'ьшә, wи щийе кәнанийа, һ'итийа, әморийа, пьриззийа, һ'иwийа у йәбусийа+. 9У ньһа ва йә qар'ә-qар'а зар'ед Исраел гьһиштийә мьн у әw зордарийа кӧ мьсьри ль wан дькьн мьн дит+. 10Ньһа wәрә, әз тә бьшиньмә щәм Фьрәwьн, кӧ тӧ щьмә'та мьн, зар'ед Исраел жь Мьсьре дәрхи». 11Һьнге Муса готә Хwәде: «Әз к'и мә кӧ һәр'ьмә щәм Фьрәwьн у зар'ед Исраел жь Мьсьре дәрхьм?» 12Хwәде готе: «Әзе т'әви тә бьм. Әве тәр'а бьбә нишана кӧ мьн тӧ шандийи: гава тӧ щьмә'те жь Мьсьре дәрхи, сәр ви ч'ийайи һуне Хwәдер'а хӧламтийе бькьн»+. 13Муса готә Хwәде: «Ва әз дьчьмә щәм зар'ед Исраел у бежьмә wан: ‹Хwәдейе кал-бавед wә әз шандьмә щәм wә›. Ле гава әw жь мьн бьпьрсьн: ‹Наве wи чь йә?› Әз чь wанр'а бежьм?» 14Хwәде готә Муса: «ӘЗ ЙЕ ҺӘМӘ. Ве йәке бежә зар'ед Исраел, бежә кӧ: ‹ӘЗ ҺӘМӘ әз шандьмә щәм wә›»+. 15Диса Хwәде готә Муса: «Аһа бежи зар'ед Исраел: ‹Хӧдан[*], Хwәдейе кал-бавед wә, Хwәдейе Бьраһим, Хwәдейе Исһаq у Хwәдейе Аqуб әз шандьм щәм wә›. Һ'әта-һ'әтайе наве мьн әв ә у һ'әму ньсьлада әзе аһа бемә биранине. 16Һәр'ә р'успийед Исраел т'оп кә у бежә wан: ‹Хӧдан, Хwәдейе кал-бавед wә, Хwәдейе Бьраһим, Исһаq у Аqуб мьнва хӧйа бу у гот: Әз сәр wәда һатьмә у мьн дит кӧ Мьсьреда чь һатийә сәре wә›. 17У гот: ‹Әзе wә жь щәфе Мьсьре дәрхьм у бьбьмә wәлате кәнанийа, һ'итийа, әморийа, пьриззийа, һ'иwийа у йәбусийа, wи wәлате кӧ шир у һьнгьв же дьк'ьшә›. 18Әwе гӧр'а тә бькьн һьнге тӧ т'әви р'успийед Исраел һәр'ә щәм п'адше Мьсьре у жер'а бежьн: ‹Хӧдан Хwәдейе ибранийа мәва хӧйа бу, ньһа изьна тә һәбә, әм р'ийа се р'ожа бәрбь бәр'ийе һәр'ьн, Хӧдан Хwәдейе хwәр'а qӧрбане бьдьн›. 19Бәле әз заньм, кӧ п'адше Мьсьре wе изьна wә нәдә кӧ һун һәр'ьн, һәгәр нә бь дәсте зор бә, 20ле әзе дәсте хwә дьреж кьм у бь wан һ'әму к'әрәмәтед хwә Мьсьре хьм, йед кӧ әзе нав wеда бькьм, паши һьнге әwе wә бәр'дә+. 21У әзе ль бәр ч'ә'ве мьсьрийа ве щьмә'те ширьн кьм, wәки гава кӧ һун дәрк'әвьн, дәствала дәрнәк'әвьн+. 22Ле бьра һәр к'ӧлфәт жь щинара хwә у жь к'ӧлфәта кӧ мала wеда дьминә, хьшьред зивин у хьшьред зер'ин, ӧса жи к'ьнща же бьхwазә у wан ль кӧр' у qизед хwәва кьн у мьсьрийа т'алан кьн».

4

Хwәде нишана дьдә Муса кӧ бькә

4^1Муса ле вәгәр'анд у гот: «Ле әwе мьн баwәр нәкьн у нә жи wе дәнге мьн бьбьһен, чьмки wе бежьн, Хwәде тәва хӧйа нәбу йә». 2Һьнге Хwәде готә Муса: «Әw чи йә дәсте тәда?» Әwи гот: «Шьвдар ә». 3Хwәде готе: «Wе бавежә ә'рде». Әwи авитә ә'рде, бу мә'р у Муса же р'әви. 4Хӧдан готә Муса: «Дәсте хwә дьреж ке поч'е бьгьрә». Әwи жи дәсте хwә дьреж кьре әw гьрт у әw дәсте wида бу шьвдар. 5«Бь ве йәке wе баwәр бькьн, wәки Хӧдан Хwәдейе кал-бавед wан, Хwәдейе Бьраһим, Хwәдейе Исһаq у Хwәдейе Аqуб тәва хӧйа буйә».

6Хӧдан диса готә Муса: «Ньһа дәсте хwә текә п'ашьла хwә». Әwи дәсте хwә кьрә п'ашьла хwә дәрхьст у ва йә, дәсте wи бу мина бәрфа к'ӧни-к'ӧни буйи. 7Хwәде готе: «Дәсте хwә диса текә п'ашьла хwә». Әwи диса дәсте хwә кьрә п'ашьла хwә дәрхьст у ва йә, әw диса бу мина qальбе wи. 8«Һәгәр тә баwәр нәкьн у гӧһ нәдьнә нишана пешьн, wе баwәрийа хwә нишана дӧда биньн. 9Ле һәгәр ван һәр дӧ нишана жи баwәр нәкьн у гӧһ нәдьнә дәнге тә, һьнге жь ч'әме Ниле аве һьлдә у бьр'ежә сәр ә'рде. Әw ава кӧ тә жь Ниле һьлда wе сәр ә'рде бьбә хун».

10Муса готә Хӧдан: «Хwәйе мьн, һиви дькьм! Әзи хәбәрданеда нә сәрхwә мә, нә дӧһӧ нә жи пер у нә жи пәй ве хәбәрданер'а кӧ тә т'әв хӧламе хwә хәбәрда, ле әз йәки дәвqәр'ьми у зьменда гьран ьм»+. 11Һьнге Хӧдан готә wи: «К'е дәв да мерьв, йан к'е кәр' у лал чекьрьн, йан йе кӧ дьбинә, йан йе кор? Әз Хӧдан ниньм+? 12Аwа ньһа тӧ һәр'ә әзе т'әви дәве тә бьм у тә һин кьм, чь кӧ тӧ гәрәке бежи». 13Әwи готе: «Хwәйе мьн, һиви дькьм! К'әрәма хwә йәки дьне бьшинә». 14Һьнге һерса Хӧдан ль Муса р'абу у готе: «Һаруне леwи нә бьре тә йә? Әз заньм кӧ әwи хәбәрданеда сәрхwә йә, ва йә әwе пешийа тәда бе у гава әw тә бьбинә wе гәләки ша бә. 15Тӧ т'әви wи хәбәр дә у хәбәра бькә дәве wи, әзе дәве тә у дәве wир'а бьм, әзе wә һин кьм кӧ һуне чь бькьн. 16Бьра әw дәwса тә щьмә'тер'а хәбәр дә у әw тәр'а бьбә дәwса дәв у тӧ жи wир'а дәwса Хwәде. 17У wе шьвдаре бьгьрә дәсте хwә, wәки бь wе нишана бьки».

Муса вәдьгәр'ә Мьсьре

18Муса вәгәр'ийа чу щәм хәзуре хwә Ит'ро у жер'а гот: «Изьна тә һәбә әз вәгәр'ьмә щәм бьратийа хwәйә Мьсьреда бьбиньм, к'а әw һәнә йан т'ӧнәнә». Ит'ро готә Муса: «Һәр'ә тәр'а охьр бә». 19Хӧдан Мьдйанеда Мусар'а гот: «Һәр'ә вәгәр'ә Мьсьре, чьмки әw мәрьвед кӧ пәй ә'мьре тә к'әтьбун һ'әму жи мьрьнә»+. 20Муса р'абу жьна хwә, кӧр'ед хwә ль к'әре сийар кьрьн у вәгәр'ийа wәлате Мьсьре. Муса шьвдара Хwәде гьртә дәсте хwә. 21Һьнге Хӧдан готә Муса: «Гава тӧ вәгәр'и һәр'и Мьсьре, бьки кӧ тӧ wан һ'әму нишанед кӧ мьн данә дәсте тә, ль бәр Фьрәwьн бьки, ле әзе дьле wи бькьмә кәвьр у әwе щьмә'те бәр'нәдә+. 22У бежә Фьрәwьн: ‹Хӧдан аһа дьбежә: Исраел кӧр'е мьни ньхӧри йә+. 23Әз тәр'а дьбежьм: Кӧр'е мьн бәр'дә кӧ әw хӧламтийа мьн бькә, ле һәгәр тӧ нәхwази wи бәр'ди, ва йә әзе кӧр'е тәйи ньхӧри бькӧжьм›».

24У ӧса qәwьми кӧ р'ева щики шәвбери кьрьн, Хӧдан р'асти Муса һат у хwәст кӧ wи бькӧжә. 25Һьнге Сиппораһе кәвьрәки туж һьлда, кӧр'е хwәйи нәсьнәткьри сьнәт кьр, п'ийед Муса хьст у готе: «Р'аст тӧ бона мьн мере хуне йи». 26У бь ви аwайи Хӧдан әw һьшт. Wи чахи бона сьнәтийе әwе гот: «Мере хуне».

27Хӧдан готә Һарун: «Һәр'ә бәр'ийе пешийа Мусада». Әw жи чу бәр ч'ийайе Хwәде р'асти wи һат у чу р'уйе wи. 28Муса һ'әму готьнед Хӧдан Һарунр'а гьли кьрьн кӧ әwи әw шандийә у т'әмийа wан һ'әму нишана дайә. 29Муса у Һарун чун һ'әму р'усьпийед зар'ед Исраел т'оп кьрьн. 30У Һарун әw һ'әму готьнед Хӧданә кӧ Мусар'а готьбу гьли кьрьн у ль бәр ч'ә'ве щьмә'те әw нишан кьрьн. 31Щьмә'те баwәр кьр. У гава бьһистьн кӧ Хӧдан сәр зар'ед Исраелда һатийә у дина хwә дайә әw зәлулийа wан, та бун у һ'әбандьн.

5

Муса у Һарун ль бәр Фьрәwьн

5^1Пәй һаqас тьштр'а Муса у Һарун чунә щәм Фьрәwьн у готьне: «Хӧдан Хwәдейе Исраел аһа дьбежә: ‹Изьна щьмә'та мьн бьдә кӧ бәр'ийеда мьнр'а щәжьне бькьн›». 2Фьрәwьн гот: «Хӧдан к'и йә кӧ әз гӧр'а готьна wи бькьм у изьна Исраел бьдьм? Әз Хӧдан нас накьм у изьна Исраел жи надьм»+. 3Wана готе: «Хwәдейе ибранийа мәва хӧйа бу. Изьна тә һәбә әм р'ийа се р'ожа һәр'ьнә бәр'ийе у Хӧдан Хwәдейе хwәр'а qӧрбане бьдьн, кӧ нәбә әw бь нәхwәшийа һ'ал йан шур qьр'а мә бинә». 4П'адше Мьсьре готә wан: «Муса у Һарун, һун чьма щьмә'те жь хәбата wан паш дехьн? Һәр'ьнә сәр борще хwә». 5Фьрәwьн гот: «Ва йә ньһа щьмә'та wәлет гәләк ә, ле һун наһельн кӧ әw борще хwә бьqәдиньн».

6Һәма wе р'оже Фьрәwьн кьрә сәр сәрwер у сәрк'аред щьмә'те, гот: 7«Мина һәр гав бона к'әлпич' чекьрьне кайе нәдьнә щьмә'те, бьра әwана хwәха һәр'ьн у хwәр'а кайе т'оп кьн. 8Һ'әсабе к'әлпич'а жь сәр wан кем нәкьн, һаqаси жи жь wан бьхwазьн, чьqас wан һәр гав чедькьрьн, чьмки әwә хwәр'анәдити нә, ләма дькьнә qар'ин у дьбежьн: ‹Әм һәр'ьн qӧрбане Хwәдейе хwәр'а бьдьн›. 9Бьра шьхӧл ль сәр ван мәрьва гьран бә, кӧ хәбатева гиро бьн у пәй готьнед дәрәw нәк'әвьн».

10Сәрwер у сәрк'аред щьмә'те дәрк'әтьн щьмә'тер'а хәбәрдан у готьн: «Фьрәwьн аһа дьбежә: ‹Әз кайе надьмә wә, 11һун хwәха һәр'ьн жь к'ӧ дьхwазьн хwәр'а кайе дәстхьн, ле жь шьхӧлед wә тьштәк же кем нәбә›». 12Һьнге щьмә'т ль т'әмамийа wәлате Мьсьре бәла бу, дәwса кайе хозан т'оп кьр. 13Сәрwера п'ейи ль сәр wан дькьрьн дьготьн: «Хәбата хwәйә һәр р'ож ӧса бьqәдиньн, чаwа һьнге кӧ кайа wә һәбу». 14К'аркәред Фьрәwьн сәрк'аред сәр зар'ед Исраел к'ьфшкьри к'ӧтан у готьн: «Wә чьма дӧһӧ у иро һ'әсабе к'әлпич'а мина һәр гав т'әмам нәкьрийә?» 15Сәрк'аред зар'ед Исраел һатьнә щәм Фьрәwьн газьне хwә кьрьн у готьне: «Тӧ чьма ӧса сәре хӧламед хwә дьки? 16Кайе надьнә хӧламед тә, ле мәр'а дьбежьн: ‹К'әлпич'а чекьн!› Ва йә әм һатьнә к'ӧтане, ле нәһәqи алийе щьмә'та тәда йә». 17Ле әwи гот: «Һун хwәр'анәдити нә! Хwәр'анәдити! Ләма дьбежьн: ‹Әм һәр'ьн Хӧданр'а qӧрбане бьдьн›. 18Дә ньһа һәр'ьн у бьхәбьтьн, кайе wәр'а нәйе дайине, ле һ'әсабе к'әлпич'а wе жь wә бе хwәстьне». 19Һьнге сәрк'аред зар'ед Исраел хwә охьрме гьранда дитьн гава һатә готьне: «Һ'әсабе к'әлпич'айә кӧ һәр р'ож жь wә те хwәстьне кем нәкьн». 20Гава әw жь щәм Фьрәwьн дәрк'әтьн, р'асти Муса у Һарун һатьн кӧ әw һивийа wан бун 21у готьнә wан: «Бьра Хwәде сәр wәда бьньһер'ә у диwана wә бькә, wәки wә әм бәр ч'ә'ве Фьрәwьн у хӧламед wи р'әш кьрьн у шур жи да дәсте wан кӧ мә бькӧжьн».

Муса газьне хwә Хӧдан дькә

22Һьнге Муса вәгәр'ийа щәм Хӧдан у гот: «Йа Хwәйе мьн! Тә чьма әв щьмә'та авитә нава охьрмед гьран? Тә бона чь әз шандьм+? 23Чьмки wе һьнгева, гава әз һатьмә щәм Фьрәwьн у пе наве тә хәбәр дайә, әw хьрабийе ве щьмә'те дькә, ле бәле тә щьмә'та хwә хьлаз нәкьр».

6

6^1Хӧдан готә Муса: «Те ньһа бьбини, кӧ әзе чь сәре Фьрәwьн бькьм. Wе wан бь дәсте зор бәр'дә у wе wан бь дәсте зор жь wәлате хwә дәрхә».

Щаба Хӧдан

2Хwәде т'әв Муса хәбәр да у готә wи: «Әз Хӧдан ьм. 3Әз чаwа Хwәдейе Һәри Зор, Бьраһим, Исһаq у Аqубва хӧйа бумә, ле бь наве хwә Хӧдан[*] wанва хӧйа нәбумә+. 4Мьн т'әви wан пәймана хwә гьреда, кӧ wәлате Кәнане бьдьмә wан, wәлате wани хәрибийе, wе дәра кӧ фьрари дәрбаз кьрьн. 5Мьн заринийа зар'ед Исраел бьһист кӧ мьсьрийа әw кьрьнә хӧлам у мьн пәймана хwә бир ани. 6Аwа бежә зар'ед Исраел: ‹Әз Хӧдан ьм! Әзе wә жь бьн баред мьсьрийайә гьран дәрхьм у wә жь хӧламтийа wан аза кьм, пе зәнда бәрбьр'и wә дьрежкьри у диwанед гьран хьлаз кьм. 7У әзе wә бькьмә щьмә'та хwә у бьбьмә Хwәдейе wә. У һьнге һуне бьзаньбьн кӧ Хӧдан Хwәдейе wә әз ьм, йе кӧ һун жь бьн баред мьсьрийайә гьран дәрхьстьн+. 8У әзе wә бьбьмә wи wәлати, бона к'ижани мьн сонд хwар кӧ бьдьмә Бьраһим, Исһаq, Аqуб, әзе wи чаwа wар бьдьмә wә. Әз Хӧдан ьм›»+. 9Муса әв йәк зар'ед Исраелр'а гот, ле wан жь дьлтәнгийе у жь дәст шьхӧлед гьран гӧһдарийа Муса нәкьрьн. 10Хӧдан т'әв Муса хәбәр да у готе: 11«Һәр'ә щәм Фьрәwьне п'адше Мьсьре бежә кӧ зар'ед Исраел жь wәлате хwә бәр'дә». 12Һьнге Муса ль бәр Хӧдан хәбәр да у готе: «Ва йә, зар'ед Исраел гӧһдарийа мьн накьн, иди к'ӧ ма кӧ Фьрәwьн гӧһдарийа мьн бькә? Әз жи зьменда гьран ьм». 13У Хӧдан бона зар'ед Исраел у Фьрәwьне п'адше Мьсьре т'әви Муса у Һарун хәбәрда у ә'мьри сәр wан кьр кӧ зар'ед Исраел жь Мьсьре дәрхьн.

Бәрәка Муса у Һарун

14Пешийед малбәтед wан әв ьн. Кӧр'ед Р'убен, ньхӧрийе Исраел, әв ьн: Һәнох, Паллу, Һәсрун у К'арми. Әв ьн малбәтед Р'убен+. 15Кӧр'ед Шьмһ'ун әв ьн: Йәмуел, Йамин, Оһад, Йахин, Соһар у кӧр'е к'ӧлфәта кәнани Шаwул. Әв ьн малбәтед Шьмһ'ун+. 16Навед кӧр'ед Леwи, ль гора сәрәщәма р'ьк'ьнйатед хwәва, әв ьн: Гершон, Qоһат' у Мерари. Т'әмамийа салед ә'мьре Леwи сәд си у һ'әфт сал бун+. 17Кӧр'ед Гершон, ль гора малбәтед хwә, әв ьн: Либни у Шими. 18Кӧр'ед Qоһат' әв ьн: Ә'мрам, Исһар, Һеброн у Узиел. Т'әмамийа салед ә'мьре Qоһат' сәд си у се сал бун. 19Кӧр'ед Мерари әв ьн: Маһ'ли у Муши. Әв ьн малбәтед Леwи ль гора сәрәщәма р'ьк'ьнйатед хwәва+. 20Ә'мрам мәт'а хwә Йок'әбәд станд у әwе wир'а Һарун у Муса анин. Салед ә'мьре Ә'мрам сәд си у һ'әфт сал бун+. 21Кӧр'ед Исһар әв ьн: Qорах, Нәфәг у Зик'ри+. 22Кӧр'ед Узиел әв ьн: Мишаел, Әлсафан у Сит'ри+. 23Һарун Әлишәба, qиза Аминадав хушка Нәһшон станд. Әwе wир'а Надаб, Абиһу, Елазар у Ит'амар анин+. 24Кӧр'ед Qорах әв ьн: Ассир, Әлqанаһ у Абиасаф. Әв ьн малбәтед qорахи+. 25Елазаре кӧр'е Һарун жь нав qизед Путиел йәк хwәр'а жьн хwәст, әwе жи wир'а Пинһас ани. Пешийед леwийа ль гора малбәтед хwәва әв ьн+. 26Әв ьн әw Муса у Һаруне, к'ижанар'а кӧ Хӧдан гот: «Зар'ед Исраел, р'әфед wанва жь wәлате Мьсьре дәрхьн». 27Әwед кӧ т'әв Фьрәwьн п'адше Мьсьре хәбәр дьн у бона зар'ед Исраел жь Мьсьре дәрхьн әв ьн: Муса у Һарун.

Хwәде фәрмане дьдә Муса кӧ һәр'ә щәм Фьрәwьн

28Чахе кӧ Хӧдан wәлате Мьсьреда т'әви Муса хәбәр да, 29wе һьнге Хӧдан Мусар'а хәбәр да у готе: «Әз Хӧдан ьм! Һәр тьште кӧ әз тәр'а дьбежьм, бежә Фьрәwьне п'адше Мьсьре». 30Муса жи ль бәр Хӧдан гот: «Ва йә әз зьменда гьран ьм, Фьрәwьне чаwа гӧһдарийа мьн бькә?»

7

7^1Хӧдан готә Муса: «Һәла бьньһер'ә, әз тә дькьмә мина Хwәде бона Фьрәwьн, бьре тә Һарун жи wе бьбә п'ехәмбәре тә. 2Һәр тьшти бежи, чь кӧ әзе ә'мьри ль тә бькьм у бьре тә Һарун бьра Фьрәwьнр'а бежә, кӧ зар'ед Исраел жь wәлате хwә бәр'дә. 3Ле әзе дьле Фьрәwьн бькьмә кәвьр, нишан у к'әрәмәтед хwә ль нав wәлате Мьсьреда зедә кьм. 4Фьрәwьне гӧһдарийа wә нәкә. У әзе дәсте хwә дайньмә ль сәр Мьсьре у р'әфед хwә, щьмә'та хwә, зар'ед Исраел пе диwанед мәзьн жь wәлате Мьсьре дәрхьм. 5У һьнге мьсьрийе бьзаньбьн кӧ әз Хӧдан ьм, гава әз дәсте хwә дьрежи ль сәр Мьсьре кьм у зар'ед Исраел жь нав wан дәрхьм». 6Муса у Һарун ӧса кьрьн, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьри ль wан кьр ӧса жи кьрьн. 7Муса һ'әйште сали бу, ле Һарун һ'әйште се сали бу, гава т'әв Фьрәwьн хәбәрдан.

Шьвдара Һарун дьбә мә'р

8Хӧдан т'әви Муса у Һарун хәбәр да у гот: 9«Гава Фьрәwьн т'әв wә хәбәр дә у бежә: ‹Һәла нишанәке бькьн›, wи чахи бежә Һарун: ‹Шьвдара хwә һьлдә бавежә бәр Фьрәwьн›. Әwе бьбә мә'р». 10Муса у Һарун к'әтьнә щәм Фьрәwьн у чаwа кӧ Хӧдан ә'мьри ль wан кьрьбу ӧса жи кьрьн. Һарун шьвдара хwә авитә бәр Фьрәwьн у бәр хӧламед wи у әw бу мә'р. 11Фьрәwьн жи гази сәрwахт у к'оч'әка кьр у ван сербазед Мьсьре жи бь сербазийа хwә ӧса кьрьн. 12Һәр йәки шьвдара хwә давит у әw дьбунә мә'р, ле шьвдара Һарун шьвдаред wан даqӧртандьн. 13У дьле Фьрәwьн бу кәвьр гӧр'а wан нәкьр, чаwа кӧ Хӧдан готьбу.

Щәза ә'wльн: Ав дьбә хун

14Хӧдан готә Муса: «Дьле Фьрәwьн бу кәвьр, әw нахwазә щьмә'те бәр'дә. 15Сәре сьбәһе һәр'ә щәм Фьрәwьн. Ва йә әwе һәр'ә бәрбь аве у тӧ бәр дәве ч'әме Ниле ль бәр wи бьсәкьнә у әw шьвдара кӧ бьбу мә'р бьгьрә дәсте хwә. 16Wир'а бежә: ‹Хӧдан Хwәдейе ибранийа әз шандьмә щәм тә у дьбежә: Щьмә'та мьн бәр'дә кӧ бәр'ийеда хӧламтийа мьн бькә, ле ва йә һ'әта ньһа тә гӧһдари нәкьрийә. 17Хӧдан аһа дьбежә: «Бь ве бьзаньби кӧ әз Хӧдан ьм». Аwа әзе шьвдара дәсте хwә ава ч'әме Ниле хьм у wе бьбә хун. 18Мә'сийед ч'емда wе һ'ьшк бьн у бине бьк'әвә ч'ем, мьсьрийе зьвер бьн кӧ ава Ниле вәхwьн›». 19Хӧдан готә Муса: «Бежә Һарун: ‹Шьвдара хwә һьлдә у дәсте хwә дьрежи сәр авед Мьсьре, сәр ч'әмед wан, сәр щәwед wан, сәр голед wан у сәр һ'әму авед wанә т'опбуйи кә у wе бьбьнә хун. Wе т'әмамийа wәлате Мьсьреда, ава дәрданед дар у кәвьрида жи бьбә хун›». 20У чаwа кӧ Хӧдан ә'мьри ль wан кьрьбу, Муса у Һарун ӧса жи кьрьн. Һарун[*] шьвдара хwә бьльнд кьр бәр ч'ә'ве Фьрәwьн у бәр ч'ә'ве хӧламед wи ава Ниле хьст, т'әмамийа ава ч'ем бу хун. 21Мә'сийед ч'емда һ'ьшк бун у бин к'әтә ч'ем, мьсьрийа нькарьбун жь ч'ем ав вәхwарана. У т'әмамийа wәлате Мьсьреда хун һәбу. 22Ле сербазед Мьсьре жи бь сербазийед хwә ӧса кьрьн. Дьле Фьрәwьн бу кәвьр, гӧһ нәда wан, чаwа кӧ Хӧдан готьбу. 23Фьрәwьн вәгәр'ийа чу мала хwә, әв йәк сәр дьле wи гьран р'унәньшт. 24У һ'әму мьсьри р'абун бона ав вәхwарьне дор-бәре ч'ем к'олан, чьмки ава Ниле нькарьбун вәхwарана.

25Пәй ч'ем хьстьна Хӧданр'а, һ'әфт р'ож дәрбазбун.

8

Щәза дӧда: Бәq

8^1Хӧдан готә Муса: «Һәр'ә щәм Фьрәwьн у бежә wи: ‹Хӧдан аһа дьбежә: Щьмә'та мьн бәр'дә кӧ хӧламтийа мьн бькә. 2Ле һәгәр тӧ нәхwәзи бәр'ди, ва йә әзе пе бәqа т'әмамийа т'опрахед тә хьм. 3Ч'әме бәqава бьк'ьмк'ьмә у әwе р'абьн бьк'әвьнә мала тә, ода тәйә р'азане, ньвина тә, малед хӧламед тә, нава щьмә'та тә, тәндуред тә у шкәва тәйә һәвир. 4У бәqе р'абьнә ль сәр тә, ль сәр щьмә'та тә у ль сәр һ'әму хӧламед тә›». 5Һьнге Хӧдан готә Муса: «Бежә Һарун: ‹Дәсте хwә шьвдарева дьрежи ль сәр ч'әма, щәwа у гола кә у ль сәр wәлате Мьсьре, бәqа дәрхә›». 6У Һарун дәсте хwә дьрежи ль сәр авед Мьсьре кьр. Бәq дәрк'әтьн у wәлате Мьсьре ньхамтьн. 7Сербаза жи бь сербазийа хwә ӧса кьрьн у ль сәр wәлате Мьсьре бәq дәрхьстьн. 8Фьрәwьн гази Муса у Һарун кьр у гот: «Р'әща жь Хӧдан бькьн, кӧ бәqа жь мьн у жь щьмә'та мьн дур хә у әзе щьмә'те бәр'дьм кӧ Хӧданр'а qӧрбане бьдьн»+. 9Һьнге Муса готә Фьрәwьн: «Тӧ хwәха мьнр'а wә'дә к'ьфш кә, әз к'әнге бона тә, бона хӧламед тә у бона щьмә'та тә р'әща бькьм, кӧ бәq жь тә у жь малед тә ӧнда бьн, т'әне әwе ч'емда бьминьн». 10У әwи гот: «Сьбе». Муса гот: «Бьра wәкә готьна тә бә! Кӧ тӧ бьзаньби, йәки мина Хӧдан Хwәдейе мә т'ӧнә. 11Бәqе жь тә, жь малед тә, жь хӧламед тә у жь щьмә'та тә wе дур к'әвьн, т'әне ч'емда wе бьминьн». 12Муса у Һарун жь щәм Фьрәwьн дәрк'әтьн у Муса бона wан бәqа, к'ижан кӧ Хӧдан анибунә сәр Фьрәwьн гази Хӧдан кьр. 13Хӧдан wәкә готьна Муса кьр, у бәqед малада, һ'әwшада у к'әwшәнада һ'ьшк бун. 14Әw к'ом-к'ом т'оп кьрьн у бин к'әтә wәлет. 15Ле гава Фьрәwьн дина хwә дайе кӧ р'ьһ'әти к'әте, дьле хwә кьрә кәвьр у гӧр'а wан нәкьр, чаwа кӧ Хӧдан готьбу.

Щәза сьсийа: К'әрмеш

16Һьнге Хӧдан готә Муса: «Бежә Һарун: ‹Бьра шьвдара хwә дьреж кә т'оза ә'рде хә, кӧ әw ль сәр т'әмамийа wәлате Мьсьре бьбә к'әрмеш›». 17У ӧса кьрьн. Һарун дәсте хwә шьвдара хwәва дьреж кьр, т'оза ә'рде хьст у к'әрмеш ль сәр мәрьва у һ'әйwен р'абун. Ль сәр т'әмамийа wәлате Мьсьре һ'әму т'оза ә'рде бу к'әрмеш. 18Сербаза жи бь сербазийед хwә кьрьн кӧ к'әрмеша дәрхьн, ле нькарьбун. У аwа ль сәр мәрьва у һ'әйwен к'әрмеш бун. 19Сербаза готә Фьрәwьн: «Әва т'ьлийа[*] Хwәде йә». Ле дьле Фьрәwьн бу кәвьр у гӧр'а wан нәкьр, чаwа кӧ Хӧдан готьбу.

Щәза чара: П'әр'анийа меш-моза

20Хӧдан готә Муса: «Сәре сьбәһе зу р'абә һәр'ә ль бәр Фьрәwьн бьсәкьнә. Ва йә әwе бәрбь аве һәр'ә у бежә wи: ‹Хӧдан аһа дьбежә: Щьмә'та мьн бәр'дә кӧ хӧламтийа мьн бькә. 21Ле һәгәр тӧ щьмә'та мьн бәр'нәди, аwа әзе ль сәр тә, ль сәр хӧламед тә, ль сәр щьмә'та тә у ль сәр малед тә п'әр'анийа меш-моза бьшиньм у малед мьсьрийа бь п'әр'анийа меш-мозава wе т'ьжи бьн, ӧса жи сәр wи ә'рде кӧ әw дьминьн. 22Ле wе р'оже т'опраха Гошәнейә к'ӧ щьмә'та мьн ле дьминә, әзе башqә кьм у wе дәре п'әр'анийа меш-моза wе т'ӧнә бә, кӧ тӧ бьзаньби wәлетда әз Хӧдан ьм. 23У әзе ль нав щьмә'та хwә у щьмә'та тәда фьрqийе дайньм. Сьбе әв нишане бьqәwьмә›». 24Хӧдан ӧса жи кьр. П'әр'анийа меш-мозайә мәзьн һатә ль сәр мала Фьрәwьн, малед хӧламед wи у ль сәр т'әмамийа wәлате Мьсьре, жь дәст п'әр'анийа меш-моза wәлат wеран бу.

25Фьрәwьн гази Муса у Һарун кьр, гот: «Һәр'ьн ви wәлатида Хwәдейе хwәр'а qӧрбане бьдьн». 26Ле Муса готе: «Нә щайиз ә кӧ әм ве йәке бькьн, чьмки әw qӧрбана кӧ әме Хӧдан Хwәдейе хwәр'а бьдьн, әв йәк мьсьрийар'а һ'әрами йә. Һәгәр әм бь wе qӧрбандайина кӧ бона мьсьрийа һ'әрам ә, р'абьн ль бәр ч'ә'ве wан бьдьн, гәло әwе мә нәдьнә ль бәр кәвьра+? 27Әме р'ийа се р'ожа һәр'ьнә бәр'ийе у Хӧдан Хwәде хwәр'а qӧрбане бьдьн, чаwа кӧ әw мәр'а бежә». 28У Фьрәwьн гот: «Әзе wә бәр'дьм кӧ һун һәр'ьнә бәр'ийе Хӧдан Хwәдейе хwәр'а qӧрбане бьдьн, ле т'әне дур нәчьн. Бона мьн р'әща бькьн». 29Муса готе: «Ва йә әзе жь щәм тә дәрк'әвьм у р'әща жь Хӧдан бькьм, кӧ сьбе п'әр'анийа меш-моза жь Фьрәwьн, жь хӧламед wи у жь щьмә'та wи дур к'әвә, ле т'әне бьра Фьрәwьн иди щьмә'те нәхапинә у нәгьрә кӧ qӧрбане бьдьнә Хӧдан». 30Муса жь щәм Фьрәwьн дәрк'әт у р'әща жь Хӧдан кьр. 31Хӧдан wәкә готьна Муса кьр. П'әр'анийа меш-моза жь Фьрәwьн, жь хӧламед wи у жь щьмә'та wи дур хьст, qәт йәк жи нәма. 32Фьрәwьн ве щаре жи дьле хwә кьрә кәвьр у щьмә'т бәр'нәда.

9

Щәза пенща: Нәхwәшийа һ'ал сәр һ'әйwен

9^1Хӧдан готә Муса: «Һәр'ә щәм Фьрәwьн у бежә wи: ‹Хӧдан Хwәдейе ибранийа аһа дьбежә: «Щьмә'та мьн бәр'дә кӧ хӧламтийа мьн бькә», 2ле һәгәр тӧ wана һе бьгьри у нәхwази бәр'ди, 3аwа дәсте Хӧдан wе ль сәр һ'әйwанед тәйә чоле: Һәспа, к'әра, дәва, пез у деwер бә у бь нәхwәшийа һ'алә мәзьн qьр'а wане бе. 4Ле Хӧдан wе һ'әйwанед Исраел жь һ'әйwанед Мьсьре башqә кә у жь һ'әйwанед зар'ед Исраел, qәт йәке һ'ьшк нәбә›». 5Хӧдан wә'дә к'ьфш кьр у гот: «Сьбе Хӧдане ве йәке сәр wәлет бькә». 6Р'ожа дьн Хӧдан әв йәк кьр у һ'әму һ'әйwанед мьсьрийа һ'ьшк бун, ле жь һ'әйwанед зар'ед Исраел qәт йәк һ'ьшк нәбу. 7Һьнге Фьрәwьн шанд у пе һ'әсийа ва йә жь һ'әйwанед Исраел qәт йәк жи һ'ьшк нәбуйә. Дьле Фьрәwьн һе бу кәвьр у щьмә'т бәр'нәда.

Щәза шәша: Нәхwәшийа п'ьзька

8Хӧдан готә Муса у Һарун: «К'ӧлмед хwә т'ьжи к'озийа фьр'не кьн. У бьра Муса wе ль бәр ч'ә'ве Фьрәwьн бьр'әшинә бәрбь ә'змен. 9Әwе ль сәр т'әмамийа wәлате Мьсьре бьбә т'оз, ль сәр һ'әму мәрьви у һ'әйwанед wәлате Мьсьреда кӧлед п'ьзька п'исе дәрен». 10Wана к'озийа фьр'не һьлда у ль бәр Фьрәwьн сәкьнин. Муса әw бәрбь ә'змен р'әшанд. Ль сәр мерьв у һ'әйwен кӧлед п'ьзька п'ис дәрк'әтьн. 11Һьнге сербаза нькарьбу жь дәст п'ьзька ль бәр Муса бьсәкьнийана, чьмки п'ьзьк ль сәр сербаз у һ'әму мьсьрийа жи дәрк'әтьбун. 12Хӧдан дьле Фьрәwьн кьрә кәвьр у әwи гӧр'а wан нәкьр, чаwа кӧ Хӧдан Мусар'а готьбу+.

Щәза һ'әфта: Тәйрок

13Һьнге Хӧдан готә Муса: «Сәре сьбәһе зу р'абә һәр'ә ль бәр Фьрәwьн бьсәкьнә у wир'а бежә: ‹Хӧдан Хwәдейе ибранийа аһа дьбежә: Щьмә'та мьн бәр'дә кӧ хӧламтийа мьн бькә, 14чьмки ве щаре, әзе һ'әму щәзайед хwә бьдьмә сәр'а дьле тә, сәре хӧламед тә у щьмә'та тә, кӧ бьзаньби, ль сәр т'әмамийа дьнйайе йәки мина мьн т'ӧнә. 15Һәгәр мьн дәсте хwә дьреж кьра у бь нәхwәшийа һ'ал ль тә у щьмә'та тә хьста, те сәр дьне бьһатайи ӧндакьрьне. 16Ле бона ве йәке мьн тӧ хwәйкьри, wәки qәwата хwә нишани тә бькьм у ль сәр т'әмамийа дьнйайе наве мьн бе готьне+. 17Тӧ һе мьqабьли щьмә'та мьн дьсәкьни кӧ wе бәр'нәди? 18Аwа әзе сьбе ви чахи, тәйрокәкә ӧса qайим бьбариньм кӧ мина wе, р'ожа чебуна Мьсьреда һ'әта ньһа, тьште ӧса нәqәwьмийә. 19Ньһа бьшинә һ'әйwанед хwә т'оп кә чи тә кӧ чоле һәйә бьбьнә һьндӧр'. Чьмки һәр мәрьв, йан һ'әйwанед кӧ чоле бә, һәгәр нәк'әвьнә һьндӧр' тәйроке сәр wанда бьбарә у wе qьр'а wан бе›». 20Жь хӧламед Фьрәwьн, к'ижан кӧ жь готьна Хӧдан дьтьрсийа, хӧламед хwә у һ'әйwанед хwә бьрьнә һьндӧр', 21ле к'е гӧһдарийа готьна Хӧдан нәкьр, хӧламед хwә у һ'әйwанед хwә чоле һьштьн.

22Хӧдан готә Муса: «Дәсте хwә дьрежи бәрбь ә'змен кә у wе т'әмамийа wәлате Мьсьреда, ль сәр мерьв у һ'әйwен, ль сәр т'әмамийа шинайа ә'рде Мьсьреда тәйроке бьбарә». 23Муса шьвдара хwә дьрежи бәрбь ә'змен кьр, Хӧдан qьр'ч'ини у тәйрок шанд у бьруске[*] бьрq вәдьда ль сәр ә'рде. Хӧдан тәйрок ль сәр wәлате Мьсьреда баранд+. 24Тәйрок бари у т'әв тәйроке жи бьруске бьрq дьда, ӧса qайим бу, кӧ т'әмамийа wәлате Мьсьреда, жь р'ожа пешда һатьна wи мьләтида тьште ӧса нәqәwьми бу. 25Тәйроке т'әмамийа wәлате Мьсьре хьст, һ'әму тьштед чь кӧ чоле бу, жь мерьв гьрти һ'әта һ'әйwен. Тәйроке т'әмамийа шинайийа чоле хьст у һ'әму даред дәште һурдәхwәши кьрьн. 26Т'әне т'опраха Гошәнеда тәйрок нәбари, к'идәре зар'ед Исраел дьман. 27Фьрәwьн шанд гази Муса у Һарун кьр у wанр'а гот: «Ве щаре мьн гӧнә кьр, Хӧдан р'аст ә, ле әз щьмә'та хwәва әм нәһәq ьн+. 28Р'әща жь Хӧдан бькьн, бьра qьрч'ин у тәйрока Хwәде бенә бьр'ине у әзе wә бәр'дьм, һуне иди вьра нәминьн»+. 29Муса готә wи: «Чаwа кӧ әз жь бажер дәрк'әвьм, әзе дәстед хwә бәрбь Хӧдан дьреж кьм у qьр'ч'инийе бьсәqьр'ьн, тәйроке иди нәбарә кӧ тӧ бьзаньби, ә'рд ә'рде Хӧдан ә+. 30Ле әз заньм, wәки тӧ у хӧламед хwә һәла һе жь Хӧдан Хwәде натьрсьн». 31К'ьтан у щәһә һатьнә ледане, чьмки щәһә сьмбьл дабу, к'ьтане жи гӧпьк дабу. 32Ле гәньм у ч'ади[*] нәһатьнә ледане, чьмки әw дәрәнг дьгьһиштьн. 33У Муса жь щәм Фьрәwьн жь бажер дәрк'әт у дәстед хwә бәрбь Хӧдан бьльнд кьр, qьрч'ин у тәйрок сәqьр'ин у баран ль сәр ә'рде иди нә бари. 34Ле гава Фьрәwьн дит кӧ баран, тәйрок у qьр'ч'ини сәqьр'ин, диса гӧнә кьр у дьле хwә кьрә кәвьр, әwи жи хӧламед wи жи. 35Дьле Фьрәwьн бу кәвьр у зар'ед Исраел бәр'нәдан, чаwа кӧ Хӧдан Мусар'а готьбу.

10

Щәза һ'әйшта: Кӧли

10^1Һьнге Хӧдан готә Муса: «Һәр'ә щәм Фьрәwьн, чьмки мьн дьле wи у дьле хӧламед wи кьрә кәвьр, wәки ван нишанед хwә нав wанда бькьм 2у wәки тӧ зар'е хwәр'а у зар'ед зар'е хwәр'а гьли ки, кӧ мьн пе кьред хwә мьсьри чаwа кьрьн пек'әни у чь нишан мьн кьрьн, кӧ һун бьзаньбьн әз Хӧдан ьм». 3Муса у Һарун чунә щәм Фьрәwьн у готьнә wи: «Хӧдан Хwәдейе ибранийа аһа дьбежә: ‹Һ'әта к'әнге те нәхwази бәр мьн хwә бьшкени? Щьмә'та мьн бәр'дә кӧ хӧламтийа мьн бькә. 4Ле һәгәр тӧ нәхwәзи щьмә'та мьн бәр'ди, ва йә әзе сьбе кӧлийа бьшиньмә ль сәр т'опраха тә,+
5әwе р'уйе ә'рде ӧса бьгьрьн, кӧ ә'рде иди нәйе к'ьфше чь жи пәй тәйрокер'а бона wә майә wе бьхwьн у ӧса жи һ'әму даред ә'рде wәда йә шинбуйи wе бьхwьн. 6Әwе малед тә, мале хӧламед тә у малед һ'әму мьсьрийа т'ьжи бьн, wәки нә бавед тә, нә жи баве бавед тә жь р'ожа р'убари дьне к'әтьнә һ'әта ньһа тьште ӧса нәдитьнә›». У пьшта хwә дайе жь щәм Фьрәwьн дәрк'әт.

7Хӧламед Фьрәwьн готьнә wи: «Һ'әта к'әнге әве бьбә бәла сәре мә, ван меред wан бәр'дә бьра Хӧдан Хwәдейе хwәр'а хӧламтийе бькьн. Гәло тӧ һе набини кӧ Мьсьр wеран бу?» 8Муса у Һарун вәгәр'андьнә щәм Фьрәwьн у әwи готә wан: «Һәр'ьн Хӧдан Хwәдейе хwәр'а хӧламтийе бькьн. Ле к'и у к'е wе һәр'ьн?» 9Муса готе: «Әме бь бьч'ук у мәзьнед хwәва һәр'ьн, кӧр' у qизед хwәва, пәз у дәwаред хwәва һәр'ьн, чьмки бона мә щәжьна Хӧдан ә». 10Фьрәwьн готә wан: «Һәгәр әз дәстура wә у жьн-зар'ед wә бьдьм бьра Хӧдан т'әви wә бә. Ле ве йәке бьзаньбьн кӧ дьле wә qәлп ә. 11На, хер! Һун мер т'әне һәр'ьн хӧламтийе Хӧданр'а бькьн, нә wә әw йәк дьхwәст?» У бәри wан дан жь щәм Фьрәwьн дәрхьстьн.

12Хӧдан готә Муса: «Дәсте хwә дьрежи сәр wәлате Мьсьре кә, бьра кӧли р'абьнә ль сәр wәлате Мьсьре у һ'әму гиһайе ә'рде, чь кӧ пәй тәйрокер'а майә бьхwьн». 13Муса шьвдара хwә дьрежи сәр wәлате Мьсьре кьр у Хӧдан т'әмамийа wе р'оже у т'әмамийа wе шәве, байе р'оһьлате р'акьр. Сәре сьбәһе байе р'оһьлате кӧли анин. 14У кӧлийа т'әмамийа wәлате Мьсьре гьрт у ль сәр т'әмамийа т'опраха Мьсьре беһ'әсаб данин, ӧса кӧ нә бәри ве йәке һаqас кӧли һәбунә у нә жи пәй вер'а. 15Кӧлийа т'әмамийа р'уйе ә'рде гьрт у wәлат бу тә'ри, һ'әму шинайа ә'рде у бәред дарайә кӧ пәй тәйрокер'а мабун хwарьн. Т'әмамийа wәлате Мьсьреда т'ӧ тьште шин ль сәр дара у к'ола нә ма. 16Һьнге Фьрәwьн ләз гази Муса у Һарун кьр у гот: «Мьн һьндава Хӧдан Хwәдейе wәда у һьндава wәда гӧнә кьр,+
17ньһа һиви дькьм, т'әне ве щаре гӧне мьн бьбахшинә у р'әща жь Хӧдан Хwәдейе хwә бькьн, т'әне ве мьрьне бьра жь сәр мьн һьлдә»+. 18Әw жь щәм Фьрәwьн дәрк'әт у р'әща жь Хӧдан кьр. 19Хӧдан ба вәгәр'анд, баки р'оавайейи qайим р'акьр у бе әw кӧли ажотьн кьрьнә Бә'ра Сор. Т'әмамийа т'опраха Мьсьреда кӧлик нә ма. 20Ле Хӧдан дьле Фьрәwьн кьрә кәвьр у әwи зар'ед Исраел бәр'нәдан.

Щәза нәһа: Тә'ристани

21Һьнге Хӧдан готә Муса: «Дәсте хwә бәрбь ә'змен дьреж кә, wәки ль сәр wәлате Мьсьре бьбә шәвәр'әшәкә дәстдайине». 22Муса дәсте хwә бәрбь ә'змен дьреж кьр у се р'ожа ль сәр т'әмамийа wәлате Мьсьре бу шәвәр'әшәкә тә'ри. 23Кәсәки һәвдӧ нәдьдит у се р'ожа qәт йәк жь щийе хwә р'анәбу, ле щийед кӧ һ'әму зар'ед Исраел дьман р'онайи һәбу. 24Һьнге Фьрәwьн гази Муса кьр у готе: «Һәр'ьн Хӧдан бьһ'әбиньн, ле т'әне бьра пәз у дәwаред wә бьминьн, жьн-зар'ед wә жи бьра т'әв wә бен». 25Муса гот: «Гәрәке тӧ qӧрбан у дийарийед т'әвайишәwате жи бьди дәсте мә, кӧ әм бьдьнә Хӧдан Хwәдейе хwә. 26Әме һ'әйwанед хwә жи т'әв хwә бьбьн, qәт сьмәк жи гәрә нәминә, чьмки бона Хӧдан Хwәдейе хwәр'а хӧламти кьрьне, әм гәрәке жь wан һьлдьн. Һ'әта әм нәчьнә wьр, әм ньзаньн әме бь чь Хӧданр'а хӧламтийе бькьн». 27Ле Хӧдан дьле Фьрәwьн кьрә кәвьр у wи нәхwәст кӧ wан бәр'дә. 28У Фьрәwьн готә Муса: «Жь щәм мьн һәр'ә! Һаш хwә һәбә кӧ щарәкә дьн р'уйе мьн р'уйе тә нәк'әвә, чьмки wе р'ожа кӧ р'уйе мьн р'уйе тә к'әвә, те бьмьри». 29Һьнге Муса гот: «Тә р'аст гот, иди т'ӧ щар р'уйе тә р'уйе мьн нак'әвә».

11

Готьна бона мьрьна ньхӧрийа

11^1Хӧдан готә Муса: «Бәлаке жи әзе биньм сәр Фьрәwьн у Мьсьре, паше wе wә жь вьр бәр'дә, гава һун бәр'дан wе бәри wә дә жь вьр дәрхә. 2Ньһа щьмә'тер'а бежә, бьра һәр мерәк жь щинаре хwә у һәр к'ӧлфәтәк жь щинара хwә хьшьред зив у зер'ин бьхwазә». 3Хӧдан ль бәр ч'ә'ве мьсьрийа, щьмә'т ширьн кьр. Муса жи wәлате Мьсьреда бәр хӧламед Фьрәwьн у бәр щьмә'те, мәрьвәки гәләки хwәйиqәдьр бу.

4Муса готә Фьрәwьн: «Хӧдан аһа дьбежә: ‹Незикийа ниве шәве әзе нава Мьсьрер'а дәрбаз бьм. 5Wәлате Мьсьреда һәр ньхӧрийе бьмьрә, жь ньхӧрийе Фьрәwьни кӧ сәр т'әхт р'уньштийә, һ'әта ньхӧрийе щарийа кӧ сәр дәстер' ә у ӧса жи һәр ньхӧрийе һ'әйwен. 6У wе зариникә к'ур бьк'әвә т'әмамийа wәлате Мьсьре, кӧ тьште ӧса нә qәwьмийә у нә жи wе бьqәwьмә. 7Ле һьндава зар'ед Исраелда, жь мәрьва гьрти һ'әта һ'әйwен, сәке жи зьмане хwә нәльпьтинә. Һьнге һуне бьзаньбьн, кӧ Хӧдан ль нав Мьсьре у Исраелда фьрqийе датинә+. 8У әв һ'әму хӧламед тә wе бәржер бенә щәм мьн, бәр мьн табьн у бежьн: «Тӧ у т'әмамийа щьмә'та кӧ пәй тә те дәрк'әвә». Пәй ве йәкер'а әзе дәрк'әвьм›». У Муса гәләки һерс жь щәм Фьрәwьн дәрк'әт.

9Хӧдан готьбу Муса: «Фьрәwьне гӧр'а wә нәкә, wәки wәлате Мьсьреда нишанед мьн бенә зедәкьрьне». 10Муса у Һарун әв һ'әму нишан ль бәр ч'ә'ве Фьрәwьн кьрьн, ле Хӧдан дьле Фьрәwьн кьрә кәвьр у әwи зар'ед Исраел жь wәлате хwә бәр'нәдан.

12

Готьна бона Щәжьна Дәрбазбуне

12^1•Хӧдан wәлате Мьсьреда т'әв Муса у Һарун хәбәр да у гот: 2«Әва мәһа ль нава мәһада wәр'а бьбә йа пешьн[*], әw ль нава мәһед саледа wәр'а бьбә йа пешьн. 3Һ'әму щьвина Исраелр'а хәбәр дьн у бежьн: ‹Дәһе ве мәһе, бьра һәр мәрьвәк бона мала хwә бәрхәки һьлдә, сәре һәр мале бәрхәк. 4Ле һәгәр нәфәре маләке һьндьк бьн, wе нькарьбьн бәрхәки бьхwьн, бьра т'әви wи щинаре незики мала хwә бьбә йәк, wи бәрхи һьлдә бавежә сәр һ'әсабе нәфәра, к'а һәр кәсе чьqаси бькарьбә бьхwә. 5Бәрхе wә бьра беqӧсур нер у йәксали бә, жь пез йан жи жь бьзьна һьлдьн. 6Wи хwәй кьн һ'әта чардәһе ве мәһе, паше т'әмамийа щьвина мьхӧлqәта Исраел, чахе р'о дьчә ава wе сәржекә+. 7Бьра жь wе хуне һьлдьн, һәр дӧ рәхдәрийа у дәрәзунга[*] дәре wе мале хьн, к'идәре wе wи бәрхи бьхwьн. 8Бьра wе шәве гоште wи бьхwьн, әwи сәр егьр бьпежьн, пе нане шкәва у п'ьнщар'а тә'л бьхwьн. 9Жь wи гошти, хав йан аведа к'әланди нәхwьн, ле сәр егьр пьжанди бә, т'әви сәр п'е у дьл һ'ьнава. 10Һ'әта сәре сьбәһе жь wи тьштәки нәһельн, ле чь жи бьминә һ'әта сьбәһе сәр егьр бьшәwьтиньн. 11Бь ви аwайи wи бьхwьн, бьра пьште wә гьредайи бьн чарьхед wә ньгед wәда бьн у шьв жи дәсте wәда бьн, һун wи зу бьхwьн. Әw Дәрбазбуна Хӧдан ә. 12Wе шәве әзе нава wәлате Мьсьрер'а дәрбаз бьм у һәр ньхӧрийе wәлате Мьсьре хьм, жь мерьв гьрти һ'әта һ'әйwен. Әзе диwана һ'әму хwәдейед Мьсьре бькьм. Әз Хӧдан ьм+. 13Хуне бона wә бьбә нишан ль сәр малед к'идәре һун дьминьн. Гава әз wәлате Мьсьре хьм у wе хуне бьбиньм, һьнге әзе сәр wәр'а дәрбаз бьм у бәлайе сәр wәда нәйе кӧ wә ӧнда кә. 14Бьра әw wәр'а бьбә р'ожәкә биранине, wе бона Хӧдан хwәй кьн, бьра әва щәжьна нава ньсьлед wәда бьбә ә'рф-ә'дәте һ'әта-һ'әтайе. 15Һ'әфт р'ожа нане шкәва бьхwьн. Һәма р'ожа пешьнда һәвиртьр'шк жь мала хwә дәрхьн, чьмки жь р'ожа пешьнда һ'әта р'ожа һ'әфта к'е кӧ тьштед һәвиртьр'шккьри бьхwә, wе жь нав Исраел бе р'аqәтандьне. 16Бьра р'ожа пешьн wәр'а бьбә щьвина пироз у р'ожа һ'әфта жи щьвина пироз. Wан р'ожада т'ӧ шьхӧл нәйе кьрьне, пештьри хwарьнед хwә кӧ һәр кәс хwәр'а дькарә һазьр кә. 17Щәжьна Нане Шкәва хwәйи кьн, чьмки һәма wе р'ожеда мьн р'әфед wә жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн, ӧса кӧ әве р'оже ль нав ньсьлед хwәда хwәйи кьн, чаwа ә'рф-ә'дәте һ'әта-һ'әтайе. 18Жь р'ожа чардәһе мәһа пешьн евареда, һун гәрәке нане шкәва бьхwьн һ'әта евара р'ожа бист йәке wе мәһе. 19Һ'әфт р'ожа һәвиртьр'шк малед wәда т'ӧнә бә, чьмки ки кӧ тьштед һәвиртьр'шккьри бьхwә, wе жь нав щьвина Исраел бе р'аqәтандьне, һәгәр хәриб бә йан бьнәли бә. 20Тьштәки һәвиртьр'шккьри нәхwьн. Wан һ'әму щийада к'идәре кӧ һун дьминьн нане шкәва бьхwьн›». 21Муса гази һ'әму р'успийед Исраел кьр у готә wан: «Анәгори сәре нәфәред хwә хwәр'а бәрхәки бьбьжерьн у Дәрбазбуне сәржекьн. 22Паше qәвр'әкә зоха һусопе һьлдьн хуна т'әштеда кьн у жь wе хуна т'әште дәрәзунге у һәр дӧ р'әхдәрийа хьн. Бьра жь wә т'ӧ кәс һ'әта сәре сьбәһе жь дәре мала хwә дәрнәк'әвә+. 23Wе Хӧдане дәрбаз бә кӧ мьсьрийа хә, ле гава хуна дәрәзунге у һәр дӧ р'әхдәрийава бьбинә, һьнге Хӧдане сәр wи дәрийир'а дәрбаз бә у нәһелә кӧ мьлйак'әте бәладар бьк'әвә мала wә. 24У ве йәке чаwа qанун, бона хwә у зар'ед хwә һ'әта-һ'әтайе хwәйкьн. 25Гава һун һәр'ьнә wи wәлате кӧ Хӧдане бьдә wә, чаwа кӧ әwи wәр'а соз дайә, ве дәрәще бькьн. 26Ле гава зар'ед wә жь wә бьпьрсьн: ‹Әв чь дәрәщәйә кӧ һун дәрбаз дькьн?›+
27һьнге бежьн: ‹Әва qӧрбана Дәрбазбуна Хӧдан ә кӧ Мьсьреда ль сәр малед зар'ед Исраелр'а дәрбаз бу, мьсьрийа хьст у малед мә хьлаз кьрьн›». Щьмә'т дәвәр'уйа чу у һ'әбанд. 28У зар'ед Исраел чун кьрьн, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьри ль Муса у Һарун кьрьбу, ӧса жи кьрьн.

Щәза дәһа: Мьрьна ньхӧрийа

29У гава бу кӧ wәлате Мьсьреда Хӧдан ниве шәве һәр ньхӧрийи хьст, жь ньхӧрийе Фьрәwьни кӧ сәр т'әхте хwә р'уньшти, һ'әта ньхӧрийе гьртийе кәледа у ӧса жи һәр ньхӧрийе һ'әйwен. 30Wе шәве Фьрәwьн, һ'әму хӧламед wи у һ'әму мьсьри р'абун. Заринәкә к'ур к'әтьбу Мьсьре, чьмки мал т'ӧнәбу кӧ мьри теда т'ӧнәбуйа. 31Шәв гази Муса у Һарун кьр у гот: «Р'абьн жь нав щьмә'та мьн дәрк'әвьн һәр'ьн, һун жи зар'ед Исраел жи, һәр'ьн Хӧданр'а хӧламтийе бькьн чаwа wә гот. 32Пәз у дәwаред хwә жи һьлдьн һәр'ьн, чаwа wә гот у дӧа мьн жи бькьн».

33Мьсьрийа п'ейи ль сәр щьмә'те кьр, wәки wан зу жь wәлет дәрхьн, чьмки дьготьн: ‹Әме һ'әму бьмьрьн›. 34Һәвир һе һьлнәһати, щьмә'те һәвир шкәвава ль нав дәстәханада п'еч'ан у данә ль сәр мьле хwә. 35Чаwа Муса зар'ед Исраелр'а готьбу ӧса жи кьрьн, жь мьсьрийа хьшьред зив, хьшьред зер' у к'ьнщ хwәстьн+. 36Хӧдан щьмә'т ль бәр ч'ә'ве мьсьрийа ширьн кьр. У чь кӧ хwәстьн мьсьрийа данә wан. У мьсьри т'алан кьрьн+.

Исраели жь Мьсьре дәрдьк'әвьн

37Зар'ед Исраел жь Р'амсесе к'оч'кьрьн чунә Сукоте, пештьри жьн у зар'а шәсьд һ'әзар меред пәйа бун+. 38Т'әви wан ә'лаләтәкә гьран жь гәләк мьләта жи һәвраз чун, пәз у дәwаред wан, кәре һ'әйwана гәләки зә'ф бун. 39Жь wи һәвире кӧ т'әви хwә жь Мьсьре анибун, тотьке шкәва пә'тьн, чьмки һе һьлнәһатьбу. Жь Мьсьре бәри wан дабун, wана нькарьбу хwә дәрәнги хьстана, һ'әта кӧ нане р'е жи хwәр'а һазьр нәкьрьн. 40Зар'ед Исраел чарсьд си сали Мьсьреда ман+. 41Һәма wе р'ожа хьлазийа чарсьд си салийе һ'әму р'әфед Хӧдан жь Мьсьре дәрк'әтьн. 42Әва шәвәкә Хӧдан хwәйи дькә кӧ wан жь Мьсьре дәрхә. Әва әw шәвайә бона Хӧдан, к'ижан кӧ гәрәке нава зар'ед Исраелда qӧр'нә-qӧр'нә бе хwәйикьрьне.

Ә'рф-ә'дәте Щәжьна Дәрбазбуне

43Хӧдан готә Муса у Һарун: «Әв ә ә'рф-ә'дәте Щәжьна Дәрбазбуне. Т'ӧ кәси хәриб гәрәке жь wе нәхwә. 44Ле һәр хӧламе кӧ п'әрәти һатийә к'ьр'ине, wи сьнәт[*] ки, һьнге дькарә жь wе бьхwә. 45Йед хәриб у к'ьрекьри, гәрәке жь wе нәхwьн. 46Маләкеда гәрәке әw бе хwарьне, wи гошти жь мал дәрнәхи у qәт һәстуки wи жи нәшкеньн+. 47Т'әмамийа щьвина Исраел бьра ве йәке бькә. 48Ле гава мәрьвәки хәриб щәм тә бьминә у бьхwазә Дәрбазбуна Хӧдан бькә, бьра һәр qьсьме wийи нерин бе сьнәткьрьне, һьнге дькарә незик бә ве дәрәще бькә у бьнәлийе wәлет бе һ'әсабе, ле т'ӧ мәрьве бесьнәт гәрәке жь wе нәхwә. 49У бьра бона бьнәли у хәрибе кӧ нав wәда дьминә qанунәк бә»+. 50Һ'әму зар'ед Исраел ӧса кьрьн, чаwа кӧ Хӧдан ә'мьри Муса у Һарун кьрьбу, wана ӧса жи кьр. 51У ӧса бу кӧ һәма wе р'оже Хӧдан зар'ед Исраел р'әфед wанва жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн.

13

Ньхӧрийед к'ьфш кьри бона Хӧдан

13^1Хӧдан т'әв Муса хәбәр да у гот: 2«Нав зар'ед Исраелда, жь һәр ньхӧрийе кӧ бәт'ьне вәдькә, һәгәр мәри бә йан һ'әйwан, мьнр'а нәдьр кә. Әw п'ара мьн ә»+.

Щәжьна Нане Шкәва

3Муса готә щьмә'те: «Бир биньн ве р'оже, гава кӧ һун жь Мьсьре, wе мала хӧламтийе дәрк'әтьн, чьмки Хӧдан бь дәсте хwәйи зор һун жь wьр дәрхьстьн. Нане һьлати нәхwьн. 4Һун иро мәһа Абибеда[*] дәрдьк'әвьн. 5У гава Хӧдан тә бьбә wәлате кәнанийа, һ'итийа, әморийа, һ'иwийа у йәбусийа, чаwа кӧ wи кал-бавед тәр'а сонд хwар кӧ wи wәлати бьдә тә, к'идәре шир у һьнгьв же дьк'ьшә, ве мәһеда әве дәрәще дәрбаз ки. 6Һ'әфт р'ожа нане шкәва бьхwи, р'ожа һ'әфта бьра щәжьна Хӧдан бә. 7Wан һ'әфт р'ожада, гәрәке нане шкәва бе хwарьне, тьштед һәвиртьр'шккьри гәрәке щәм тә т'ӧнә бә, нә жи нава т'әмамийа т'опраха тәда щәм тә һәвиртьр'шк һәбә+. 8Wе р'оже гәрәке зар'е хwәр'а гьли ки бежи: ‹Әв бона wе йәке йә кӧ чь Хӧдан мьнр'а кьр, гава әз жь Мьсьре дәрк'әтьм›. 9Бьра әв ль сәр дәсте тә чаwа нишан бә у ль сәр ә'нийа тә жи бона биранине бә, wәки һинкьрьна[*] Хӧдан сәр заре тә бә, чьмки бь дәсте зор Хӧдан тӧ жь Мьсьре дәрхьсти+. 10Ви ә'рф-ә'дәти сал-сал wә'дәда дәрбаз ки.

Ә'рф-ә'дәт бона ньхӧрийа

11У гава Хӧдан тә бьбә wәлате кәнанийа, чаwа тә у кал-бавед тәр'а сонд хwарийә кӧ wи бьдә тә, 12һьнге һәр ньхӧрийе кӧ бәт'ьне вәдькә, бьдә Хӧдан. Һәр ньхӧрийе нерин жь һ'әйwанед тә, п'ара Хӧдан бә. 13Ле жь бәр һәр ньхӧрийе к'әрева бәрхәки бьди, ле һәгәр бәрва нәди, стуйе wи бьшкени. Ль нав зар'ед хwәда жь бәр һәр ньхӧрийе мәрьвайева бьди. 14У гава зар'а тә сьбе жь тә бьпьрсә у бежә: ‹Әв чь йә?› жер'а бежи: ‹Хӧдан бь дәсте зор әм жь Мьсьре, жь мала хӧламтийе дәрхьстьн+. 15Гава Фьрәwьн бу кәвьр у нәхwәст мә бәр'дә, Хӧдан һәр ньхӧрийед wәлате Мьсьреда, жь ньхӧрийе мерьвда гьрти һ'әта ньхӧрийед һ'әйwен кӧштьн, бона wе йәке жи әз һәр ньхӧрийе нерини кӧ бәт'ьне вәдькә Хӧданр'а qӧрбан дькьм у жь бәр ньхӧрийед зар'ед хwәва дьдьм›. 16Бьра әв йәка нишанәк бә ль сәр дәсте тә у бәрә'ник бә ль бәр ч'ә'ве тә, чьмки бь дәсте зор Хӧдан әм жь Мьсьре дәрхьстьн».

Р'еwитийа Исраел бәрбь Бә'ра Сор

17Гава Фьрәwьн щьмә'т бәр'да, Хwәде әw ль р'ийа wәлате фьльстинийар'а нәбьрьн, ле бәле әw һе незик бу, Хwәде гот: «Кӧ нәбә щьмә'т ч'ә'в шер' к'әвә п'ошман бә, пашда вәгәр'ә Мьсьре»+. 18Ле Хwәде щьмә'т дора бәр'ийева зьвьр'анд у бьрә алийе Бә'ра Сор[*], зар'ед Исраел сильһ'кьри жь wәлате Мьсьре дәрк'әтьн. 19Муса һәстуйед Усьв жи т'әви хwә һьлдан, чьмки Усьв зар'ед Исраел дабунә сонде у готьбу: «Ә'сә Хwәде wе сәр wәда бе, һьнге һәстуйед мьн жи т'әви хwә жь вьр һәвраз бьбьн»+. 20Әwана жь Сукоте р'ек'әтьн Ет'амеда, хьлазийа бәр'ийе конед хwә вәгьртьн+. 21У Хӧдан пешийа wанва дьчу, р'оже пе стунәкә ә'wр р'е нишани wан дькьр, ле шәве жи пе стунәкә агьр р'онайи дькьр, кӧ әw шәв у р'ож р'е һәр'ьн+. 22Р'оже стуна ә'wр, шәве жи стуна агьр жь бәр ч'ә'ве щьмә'те дур нә дьк'әтьн.

14

Дәрбазбуна Бә'ра Сорва

14^1Хӧдан т'әв Муса хәбәр да у гот: 2«Бежә зар'ед Исраел кӧ вәгәр'ьнә пешбәри Пи-Һаһирот'е, ль навбәра Мигдоле у бә'ре, пешбәри Баә'л-Сьпоне, незики бә'ре зома хwә лехьн+. 3Һьнге Фьрәwьне бона зар'ед Исраел бежә: ‹Әwана wәлетда хальфинә у бәр'ийе дора wан гьрти йә›. 4Әзе дьле Фьрәwьн бькьмә кәвьр, wе пәй wан к'әвә у әзе сәр Фьрәwьн у сәр т'әмамийа ордийа wи р'умәта хwә бьдьмә к'ьфше, һьнге мьсьрийе бьзаньбьн кӧ әз Хӧдан ьм». Wана ӧса жи кьр.

5Щаб данә п'адше Мьсьре кӧ щьмә'т р'әвийә. Дьле Фьрәwьн у хӧламед wи һьндава щьмә'теда һатьнә гӧһастьне у готьн: «Мә чь кьр? Чьма изьна Исраел да кӧ әw жь хӧламтийа мә дәрк'әтьн?» 6Фьрәwьн ә'рәба хwә һазьр кьр, щьмә'та хwә жи т'әви хwә һьлда. 7Шәсьд ә'рәбед шер'ә жьбарә һьлдан у ӧса жи һ'әму ә'рәбед шер'ә Мьсьре, сәр wан һ'әмуйа жи сәрәскәр данин. 8Хӧдан дьле Фьрәwьн п'адше Мьсьре кьрә кәвьр у әw пәй зар'ед Исраел к'әт. Ле зар'ед Исраел бь мерк'ими дәрк'әтьбун+. 9мьсьри пәй wан к'әтьн, һ'әму һәсп у ә'рәбед Фьрәwьн, сийари у әскәред wи хwә wанр'а гиһандьн, Исраел жи пешбәри Баә'л-Сьпоне щәм Пи-Һаһирот'е незики бә'ре зома хwә лехьстьбу.

10Фьрәwьн кӧ незик бу зар'ед Исраел дина хwә дане, ва йә мьсьри пәй wан к'әтьнә, һьнге зар'ед Исраел гәләки тьрсийан у гази Хӧдан кьрьн. 11Готьнә Муса: «Гәло Мьсьреда т'ьрб т'ӧнәбун кӧ тә әм анин бәр'ийеда бьмьрьн? Тә әв чь ани сәре мә кӧ әм жь Мьсьре дәрхьстьн? 12Wәлате Мьсьреда мә әв йәк тәр'а нәдьгот: ‹Бьһелә әм хӧламтийе мьсьрийар'а бькьн›? Чьмки һе р'ьнд бу мә Мьсьреда хӧламти бькьра, нә кӧ бәр'ийеда бьмьрьн». 13Һьнге Муса готә щьмә'те: «Нәтьрсьн, бьсәкьньн һуне бьбиньн хьлазкьрьна Хӧдан, к'ижан кӧ бона wә әwе иро бькә! Чьмки wан мьсьрийед кӧ һун иро дьбиньн, иди һуне т'ӧ щар нәбиньн. 14Хӧдане дәwса wә шәр' кә, һун кәр' бьн»+.

15Хӧдан готә Муса: «Тӧ чьма гази мьн дьки? Бежә зар'ед Исраел бьра р'ек'әвьн. 16Тӧ жи шьвдара хwә һьлдә у дәсте хwә дьрежи сәр бә'ре кә у бә'ре бьqәлешә кӧ зар'ед Исраел ль нава бә'ре, сәр зьһайер'а һәр'ьн. 17Ва йә әзе дьле мьсьрийа бькьмә кәвьр у wе пәй wан һәр'ьн у әзе сәр Фьрәwьн, һ'әму ордийа wи, ә'рәбед wи, сийарийед wи бемә р'умәткьрьне. 18Һьнге мьсьрийе бьзаньбьн кӧ әз Хӧдан ьм, гава әз сәр Фьрәwьн, ә'рәбед wи у сийаред wи бемә р'умәткьрьне».

19Мьлйак'әте[*] Хwәде кӧ пешийа зома исраелийава дьчу, һатә пашийа wан у стуна ә'wре пешийа wан жи һатә пашийа wан сәкьни. 20У хwә да нава зома мьсьрийа у зома исраелийа, һьнге бона мьсьрийа ә'wрайи у шәвәр'әш бу, ле бона исраелийа шәв р'онайи дьда у т'әмамийа шәве әw незики һәв нәбун.

21Муса дәсте хwә дьрежи сәр бә'ре кьр, Хӧдан т'әмамийа шәве бь байе р'оһьлатейи qайим бә'р ажот у бә'р зьһа кьр. Ав һатә qәлаштьне+
22у зар'ед Исраел, ль нава бә'ре сәр зьһайер'а чун, ав алийе wани ч'әп у р'астева бу диwар. 23мьсьри пәй wан к'әтьн у һ'әму һәспед Фьрәwьн, ә'рәбед wи, сийарийед wи чунә нава бә'ре. 24У дәсте бәрбанге, Хӧдан жь стуна агьри у ә'wри дина хwә да ордийа мьсьрийа у т'әвиһәвбун кьрә ль нав wан. 25Т'әкәрәкед ә'рәбед wан һатьнә дәрхьстьне[*] ӧса кӧ әw бь зоре пешда дьчун, һьнге мьсьрийа гот: «Әм бьр'әвьн жь исраелийа, чьмки Хӧдан дәwса wан мьсьрийар'а шәр' дькә».

26Хӧдан готә Муса: «Дәсте хwә дьрежи сәр бә'ре кә, wәки ав ль сәр мьсьрийа, ә'рәбед wан у сийарийед wанда вәгәр'ә». 27Муса дәсте хwә дьрежи сәр бә'ре кьр, сәре сьбәһе бә'р вәгәр'ийа сәр qьрара хwә, мьсьри дьр'әвийан бәрбь wе у Хӧдан мьсьри кәwки бә'ре кьрьн. 28Ав вәгәр'ийа у ә'рәбә, сийари у т'әмамийа ордийа Фьрәwьн ньхамт, әwед кӧ пәй wан к'әтьбунә бә'ре qәт йәк жь wан нәма.

29Ле зар'ед Исраел, бә'реда сәр зьһайер'а чубун, ав ль алийе wани ч'әп у р'астева wанр'а бьбу диwар+. 30У wе р'оже Хӧдан исраели жь дәсте мьсьрийа хьлаз кьрьн. исраелийа дәве бә'ре мьсьри мьри дитьн. 31Исраел qәwата wи дәсти дит, к'ижан кӧ Хӧдан сәр мьсьрийа да к'ьфше. Щьмә'т жь Хӧдан тьрсийа у баwәрийа хwә Хӧдан у хӧламе wи Муса анин.

15

Стьрана Муса

15^1Һьнге әв стьрана Муса у зар'ед Исраел Хӧданр'а стьран у готьн:

«Хӧданр'а дьстьрем, чьмки әw хwәйе р'умәта мәзьн ә,
һәсп у сийари авитьнә бә'ре+.

2Хӧдан ә qәwата мьн у р'успитийа мьн.

Әw мьнр'а бу хьлазбун.

Әw ә Хwәдейе мьн у әзе шькьрийе бьдьмә wи.

Әw ә Хwәдейе баве мьн у әзе wи бьльнд кьм+.

3Хӧдан шәр'к'ар ә,
наве wи Хӧдан ә+.

4Ә'рәбед шер' у ордийа Фьрәwьн авитьнә бә'ре,
сәрәскәред wийә жьбарә нӧqи Бә'ра Сор бун.

5Бебьнийа әw ньхамтьн,
мина кәвьр к'әтьнә к'урайе.

6Дәсте тәйи р'асте, йа Хӧдан, qӧдрәтева р'умәткьри йә,
дәсте тәйи р'асте, йа Хӧдан, дьжмьн һурдәхwәши дькә+.

7Тӧ бь мәзьнайийа р'умәта хwә, мьqабьлед хwә дәвәр'у дьки,
тӧ һерса хwә дьшини, мина хозане wан дьшәwьтинә.

8Ав жь һәwа позе тә лод бун,
лейи мина диwер сәкьнин,
бебьни дьле бә'реда мәwьщин+.
9Дьжмьн гот: ‹Пәй к'әвьм хwә пер'а бьгьһиньм,
т'ален п'арәвәкьм у нәфса мьне пе wан т'ер бә
әзе шуре хwә к'аш кьм у дәсте мьне qьр'а wан бинә›.

10Ле тә байе хwә р'акьр, бә'ре әw ньхамтьн,
ава qәwинда, мина гӧле к'әтьнә бьни.

11К'и йә мина тә нав хwәдейада, йа Хӧдан?

К'ижан ә мина тә пирозийеда хwәйир'умәт,
хwәйипәсьн-qӧдрәт у к'әрәмәткьр+?

12Дәсте хwәйи р'асте тә дьреж кьр,
ә'рде әw даqӧртандьн.

13Тӧ бь һ'ӧба хwәйә амьн р'ебәрийа ве щьмә'те дьки, йа кӧ тә хьлаз кьрийә.

Тӧ бь qәwата хwә wан дьби хана хwәйә пироз.
14Мьләта бьһист у дьләрьзьн,
тьрс к'әтә сәр бьнәлийед Фьләсәте.
15Һьнге саw к'әтә сәр миред Әдоме,
сәрwеред Моwабе ләрьзин
у т'әмамийа бьнәлийед Кәнане һ'әлийан+.
16Хоф у тьрс к'әтә сәр wан,
жь мәзьнайийа зәнда тә, wе мина кәвьра сар бьн,
һ'әта кӧ дәрбаз бә щьмә'та тә, йа Хӧдан,
һ'әта кӧ дәрбаз бә әв щьмә'та, йа кӧ тә станд.

17Те wан бини ль ч'ийайе мьлк'е хwә дач'ькини,
wи щийи, йа Хӧдан, кӧ тә бона майина хwә чекьр.

Wе пирозгәһеда, Хwәйе мьн, кӧ дәстед тә чекьрьн+.

18Хӧдане һ'әта-һ'әтайе п'адшатийе бькә»+.

19Гава һәспед Фьрәwьн у ә'рәбед wи сийарийава к'әтьнә бә'ре, Хӧдан ава бә'ре сәр wанда вәгәр'анд, ле зар'ед Исраел, ль нав бә'ре сәр зьһайер'а чун.

Стьрана Мәрйәме

20Мәрйәма хушка Һарунә п'ехәмбәр дәф гьртә дәсте хwә, һ'әму к'ӧлфәт жи дәф дәстада бь р'әqасе ль пәй wе дәрк'әтьн+. 21У Мәрйәме ль wан вәдьгәр'анд:

«Хӧданр'а бьстьрен, чьмки әw хwәйе р'умәта мәзьн ә,
һәсп у сийари авитьнә бә'ре»+.

Ава тә'л

22Муса зар'ед Исраел жь Бә'ра Сор бьрьн, чун гьһиштьнә бәр'ийа Шуре, се р'ожа бәр'ийева чун у р'асти аве нәһатьн+. 23Гава гьһиштьнә Мараһе, нькарьбун ава Мараһе вәхwарана, чьмки тә'л бу, ләма наве wе Мараһ[*] һатә данине. 24Һьнге щьмә'те бина хwә ль Муса тәнг кьр у готе: «Әм чь вәхwьн?» 25Һьнге Муса гази Хӧдан кьр, Хӧдан жи дарәк нишани wи да, әwи авитә нава аве у ав хwәш бу.

Wе дәре Хӧдан qанун у т'әми данә wан, ль wе дәре әw щер'ьбандьн 26у гот: «Р'аст һәгәр тӧ гӧр'а Хӧдан Хwәдейе хwә бьки у әw тьште кӧ wи хwәш тен бьки, гӧһ бьди т'әмийед wи у һ'әму qанунед wи хwәй ки, әзе жь wан нәхwәшийа qәт йәке нәйньмә сәре тә, чь кӧ мьн ани сәре мьсьрийа, чьмки әз Хӧдан ьм, һ'әкиме тә»+.

27Пәй ван йәкар'а әwана гьһиштьнә Елиме, wе дәре донздәһ канийед ава у һ'әфте даред хӧрма һәбун, wе дәре щәм аве конед хwә вәгьртьн+.

16

Qар'итк у мана

16^1Т'әмамийа щьвина зар'ед Исраел жь Елиме р'ек'әтьн, һатьнә бәр'ийа Сине, кӧ ль навбәра Елиме у Синайеда йә, панздәһе мәһа дӧда бу кӧ жь wәлате Мьсьре дәрк'әтьбун+. 2Т'әмамийа щьвина зар'ед Исраел бәр'ийеда, һьндава Муса у Һарунда бина хwә тәнг кьрьн. 3Зар'ед Исраел готьнә wан: «Хwәзи әм бь дәсте Хӧдан ль wәлате Мьсьреда бьмьрана, гава әм бәр ситьле гошт р'удьньштьн у мә т'ер нан дьхwар, wә әм дәрхьстьнә ве бәр'ийе кӧ т'әмамийа щьвине бьр'чийа бькӧжьн»+.

4Һьнге Хӧдан готә Муса: «Ва йә әзе wәр'а жь ә'змен нан бьбариньм, бьра щьмә'т һәр р'ож дәрк'әвә, чьqас лазьмә т'ера wе р'оже бәрәв кә, wәки wан бьщер'ьбиньм к'а әwе анәгори т'әмийа мьн бькьн йан на. 5У р'ожа шәша чь кӧ биньн бьра һазьр кьн, әw сәр т'опкьрьна һәр р'ожир'а дӧбарә бә». 6Муса у Һарун готьнә һ'әму зар'ед Исраел: «Ве еваре һуне бьзаньбьн кӧ Хӧдан һун жь wәлате Мьсьре дәрхьстьнә. 7Сәре сьбәһе һуне р'умәта Хӧдан бьбиньн, чьмки әwи бьһист әw бинтәнгийа wәйә һьндава Хӧданда. Әм к'и нә кӧ һун һьндава мәда бинтәнгийе дькьн?»+
8Муса гот: «Хӧдане еваре бона хwарьне гошт бьдә wә у сәре сьбәһе жи нан бьдә һ'әта кӧ һун т'ер бьхwьн, чьмки Хӧдан бьһист әw бинтәнгийа wә. Әм к'и нә? Һун бина хwә ль мә тәнг накьн ле ль Хӧдан».

9Муса готә Һарун: «Бежә т'әмамийа щьвина зар'ед Исраел: ‹Ль бәр Хӧдан бьсәкьньн, чьмки әwи бинтәнгийа wә бьһист›». 10Гава Һарун т'әмамийа щьвина зар'ед Исраелр'а хәбәр дьда, wана дина хwә да бәр'ийе, ва йә р'умәта Хӧдан ль нав ә'wрда һатә хане. 11Хӧдан т'әв Муса хәбәр да у готе: 12«Мьн бинтәнгийа зар'ед Исраел бьһист. Т'әви wан хәбәр дә у бежә wан: ‹Бәре еваре һуне гошт бьхwьн у сәре сьбәһе жи һуне бь нан т'ер бьн, һьнге һуне бьзаньбьн кӧ әз Хӧдан Хwәдейе wә мә›».

13Ӧса qәwьми кӧ еваре qар'итк фьр'ин һатьн у зомә ньхамтьн, сәре сьбәһе дор-бәре зоме qьр'авийе дани+. 14Гава әw qьр'авийа дани һьлат, ва йә сәр р'уйе бәр'ийе тьштәки мина капәке һур, гьловәр', мина qьше ль сәр ә'рде һәбу. 15Гава зар'ед Исраел дитьн, готьнә һәв: «Әв чь йә?» Чьмки ньзаньбун әw чь йә. Муса готә wан: «Әв әw нан ә кӧ Хӧдан бона хwарьна wә да. 16Т'әмийа Хӧдан әв ә: ‹Бьра һәр кәси wә qаси хwарьна хwә жь wи бәрәв кә. Сәре һәр нәфәре омерәки[*] бәрәв кә, wәкә һ'әсабе wан нәфса, чьqас кӧ коне һәр кәсида һәнә›»+. 17Зар'ед Исраел ӧса жи кьрьн. Бәрәв кьрьн һьнәка гәләк, һьнәка һьндьк. 18У гава чап кьрьн[*], к'е гәләк т'оп кьр, зедә нәбу у к'е һьндьк т'оп кьр, кем нәбу. Һәр йәки qаси хwарьна хwә бәрәв кьр+. 19Муса готә wан: «Бьра т'ӧ кәс жь wи һ'әта сәре сьбәһе нәһелә». 20Wана гӧр'а Муса нәкьр, жь wан һьнәка һ'әта сәре сьбәһе жь wи һьштьн. Бин к'әте у кӧрми бу. Муса сәр wан һерс к'әт. 21Һәр сәре сьбәһе, һәр йәки т'ера хwарьна хwә жь wи бәрәв дькьр у чахе гәрмайийа тә'ве дьдайе әw дьһ'әлийа.

22Ле р'ожа шәша әw нан дӧбарә бәрәв кьрьн, аwа готи сәре һәр йәки дӧ омер. Һ'әму сәрwеред щьвине һатьн гиһандьнә Муса 23у wи готә wан: «Әв готьна Хӧдан ә: ‹Сьбе р'ожа р'ьһ'әтийе йә, шәмийа Хӧданә пироз ә, чь кӧ һуне бьпежьн, бьпежьн у чь кӧ һуне бьк'әлиньн, бьк'әлиньн у һәр чь кӧ зедә бә, бьһельн бона р'ожа дьн›»+. 24Әwе зедә буйи һ'әта сәре сьбәһе һьштьн, чаwа кӧ Муса готьбу, нә бин к'әте, нә жи кӧрми бу. 25Муса гот: «Иро wи бьхwьн, чьмки иро р'ожа р'ьһ'әтийейә бона Хӧдан ә, һуне иро жь wи чоледа нәбиньн. 26Һуне шәш р'ожа жь wи бәрәв кьн, ле р'ожа һ'әфта кӧ шәми йә, wе т'ӧнә бә».

27У ӧса qәwьми кӧ р'ожа һ'әфта жь щьмә'те һьнәк дәрк'әтьн кӧ бәрәв кьн, ле нәдитьн. 28Һьнге Хӧдан готә Муса: «Һ'әта к'әнге һуне нәхwазьн т'әми у һинкьрьнед мьн хwәй кьн? 29Бьньһер'ьн, Хӧдан шәми да wә, ләма р'ожа шәша нане дӧ р'ожа дьдә wә, бьра һәр кәс щийе хwәда бьминә, р'ожа һ'әфта, т'ӧ кәс жь щийе хwә нәләqә». 30Щьмә'т р'ожа һ'әфта р'ьһ'әт бу.

31Мала Исраел наве wи данин мана[*], әw мина жь к'ома т'охьме мехьке, сьпи у тә'ма wе мина к'ате пе һьнгьв бу. 32Муса гот: «Әв т'әмийа Хӧдан ә: ‹Жь wи омерәки дагьрьн кӧ нава ньсьлед wәда бе хwәйкьрьне, wәки әwана wи нани бьбиньн к'ижан кӧ мьн һун бәр'ийеда данә хwарьне, гава мьн һун жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн›». 33Муса готә Һарун: «Щер'әки һьлдә омерә манә т'ьжи кә у дайнә ль бәр Хӧдан, бона кӧ нав ньсьлед wәда бе хwәйикьрьне». 34Чаwа Хӧдан т'әми да Муса, Һарун ӧса әw дани ль бәр Шә'дәтийе[*] кӧ бе хwәйикьрьне. 35-36[*] Зар'ед Исраел чьл сали мана хwарьн, һ'әта кӧ гьһиштьнә wәлате шен. Мана хwарьн һ'әта кӧ гьһиштьнә синоре wәлате Кәнане+.

17

Ав жь qәйайе

17^1Т'әмамийа щьвина зар'ед Исраел, ль гора готьна Хӧдан жь фьрарийа бәр'ийа Сине чун ль Р'ьфидиме конед хwә вәгьртьн, ль wьр бона щьмә'те ава вәхwарьне т'ӧнә бу+. 2Һьнге щьмә'те qьр'ка Муса гьрт у готьне: «Аве бьдә мә әм вәхwьн». Муса готә wан: «Һун чьма qьр'ка мьн дьгьрьн? Чьма Хӧдан дьщер'ьбиньн?»+
3Щьмә'т wе дәре т'и бу, бина хwә ль Муса тәнг кьрьн у готьне: «Чьма тә әм жь Мьсьре дәрхьстьн, wәки мә, зар'ед мә у һ'әйwанед мә т'ибуна бькӧжи?» 4Муса гази Хӧдан кьр у гот: «Әз хwә ль ве щьмә'те чаwа бькьм? Һьндьк майә кӧ мьн бьдьнә ль бәр кәвьра!»+
5Һьнге Хӧдан готә Муса: «Дәрбази пешийа щьмә'те бә, жь р'успийед Исраел т'әви хwә һьлдә у wе шьвдара хwә, бь к'ижане тә ч'әме Ниле хьст, бьгьрә дәсте хwә у һәр'ә. 6Ва йә әзе ль wьр Һ'оребеда сәр qәйе, ль бәр тә бьсәкьньм у тӧ qәйе хә, wе жь wе аве дәре щьмә'те вәхwә». Муса ль бәр ч'ә'ве р'успийед Исраел ӧса кьр+. 7У наве wи щийи дани Массаһ у Мерибаһ[*], чьмки зар'ед Исраел wьр к'әтьнә дә'wе, Хӧдан щер'ьбандьн у готьн: «Гәло Хӧдан нав мәда йә йан на?»

Шәр'е мьqабьли Амалеки

8Амалеки һатьн ль нав Р'ьфидиме т'әв Исраел шәр' кьрьн+. 9Муса готә Йешу: «Мәр'а мера бьбьжерә у һәр'ә т'әв Амалек шәр' кә, сьбе әзе ль сәре гьр бьсәкьньм у шьвдара Хwәде жи дәсте мьнда». 10Йешу ӧса кьр чаwа кӧ Муса гот, т'әви Амалек шәр' кьр. Муса, Һарун у Һур р'абунә сәре гьр. 11Гава Муса дәсте хwә бьльнд дькьр, исраелийа ль сәр дьк'әтьн, ле гава дәсте хwә бәр'дьда, амалеки ль сәр дьк'әтьн. 12Ле гава дәстед Муса wәстийан, һьнге кәвьрәк һьлдан данинә бьн wи у әw ль сәр wи р'уньшт. Һарун у Һур жи йәки аликива йе дьн жи алийе дьнва дәстед wи бьльнд хwәй кьрьн, һ'әта р'о чу ава дәстед wи qәwин сәкьнин. 13Йешу Амалек щьмә'тева дәве шурр'а дәрбаз кьр. 14Һьнге Хӧдан готә Муса: «Ве йәке бона биранине к'ьтебеда бьньвисә у бьгьһинә гӧһе Йешу кӧ әзе биранина Амалек, бьн п'әр'е ә'зманда лап бьдьмә һьлдане»+. 15Муса горигәһәк чекьр у наве wе дани: Хӧдан ала мьн ә. 16У гот: «Ль сәр т'әхте Хӧдан дәст бьльнд бу![*] Хӧдане т'әв Амалек qӧр'нә-qӧр'нә шәр' кә»

18

Ит'ро пешийа Мусада те

18^1Хәзуре Муса, Ит'ройе т'әреqе Мьдйане әв һ'әму бьһистьн, кӧ Хwәде бона Муса у щьмә'та хwә Исраел чь кьр у чаwа Хӧдан Исраел жь Мьсьре дәрхьст+. 2Һьнге Ит'ройе хәзуре Муса, жьна Муса Сиппораһ, пәй пашдабьрьна wер'а һьлда, 3т'әви һәр дӧ кӧр'ед wе, наве йәки Гершом[*] бу, чьмки әwи готьбу: «Wәлате хәрибда фьрари мә» 4у наве йе дьн Елийазер[*] бу, чьмки әwи готьбу: «Хwәдейе баве мьн алик'аре мьн бу у әз жь шуре Фьрәwьн аза кьрьм». 5Хәзуре Муса Ит'ро т'әв һәр дӧ кӧр'ед wи у жьна wи һатә бәр'ийе щәм Муса, wе дәра кӧ әwи бәр ч'ийайе Хwәде зома хwә лехьстьбу. 6Әwи щаб да Муса у гот: «Әз хәзуре тә Ит'ро мә, т'әв һәр дӧ кӧр'ед тә у жьна тә темә щәм тә». 7Муса р'абу пешийа хәзуре хwәда чу, бәр wи та бу, әw р'амуса, һ'ал-һ'әwале һәв пьрсин у к'әтьнә кон. 8Муса әw һ'әму хәзуре хwәр'а гьликьрьн, чь кӧ Хӧдан бона Исраел анибун сәре Фьрәwьн у мьсьрийа, кӧ р'ева чьqас щәфа дитьбун у Хӧдан чаwа әw аза кьрьнә. 9Ит'ро ша бу бона wан кьред qәнщә кӧ Хӧдан Исраелр'а кьрьбун, гава әw жь дәсте мьсьрийа аза кьрьнә. 10У Ит'ро гот: «Бьмбарәк бә Хӧдан кӧ һун жь дәсте мьсьрийа у жь дәсте Фьрәwьн аза кьрьн, йе кӧ щьмә'та хwә жь бьндәстийа мьсьрийа аза кьр. 11Ньһа әз заньм кӧ Хӧдан жь һ'әму хwәдейа мәстьр ә, һәма wе йәкеда бь к'ижана әwана ль бәр исраелийа пе дьфьр'ин»+. 12У Ит'ройе хәзуре Муса дийарийа т'әвайишәwате у qӧрбан Хwәдер'а анин. Һарун у һ'әму р'успийед Исраел т'әв хәзуре Муса һатьн бәр Хwәде нан бьхwьн.

Ширәта Ит'ро

13Р'ожтьра дьне Муса р'уньшт кӧ һ'акьмтийе щьмә'те бькә, щьмә'т сәре сьбәһе һ'әта еваре щәм Муса сәкьни ма. 14Гава хәзуре Муса әв һ'әму дит кӧ әw чь ль щьмә'те дькә, гот: «Әв чь тьштә кӧ тӧ ль щьмә'те дьки? Чьма тӧ т'әне р'удьнейи у т'әмамийа щьмә'те сәре сьбәһе һ'әта еваре щәм тә дьсәкьнә?» 15Муса готә хәзуре хwә: «Чьмки щьмә'т те щәм мьн кӧ жь Хwәде бьпьрсә. 16Гава ль нав wанда тьштәк дьqәwьмә әw тенә щәм мьн у әз ль нав һәр дӧ мәрьвада һ'акьмтийе дькьм у әз qанун у һинкьрьнед Хwәде ль бәр wан вәдькьм». 17Һьнге хәзуре Муса готә wи: «Кьрьна тә нә тьштәки qәнщ ә, 18бь ве йәке һьн те бьһ'әли-бьмаши, һьн жи әв щьмә'та кӧ т'әви тәйә, чьмки әв шьхӧла бона тә гәләки гьран ә, тӧ т'әне нькари ве йәке бьки+. 19Ньһа гӧһ бьдә готьна мьн, әзе ширәтәке бьдьмә тә у Хwәдейе т'әви тә бә. Бона щьмә'те тӧ һәр'ә ль бәр Хwәде у пьрсед wан дайнә ль бәр Хwәде. 20Qанун у һинкьрьна wан һин бькә у wе р'ийа кӧ әw гәрәке теда һәр'ьн бәр wан вәкә, ӧса жи wан кьред кӧ гәрәке бькьн. 21Ле тӧ, жь нава һ'әму щьмә'те, мәрьвед жеһати, Хwәдехоф, мәрьвед амьнә кӧ к'ара хwә нагәр'ьн бьбьжерә у жь ван, сәрһ'әзара, сәрсәда, сәрпенщийа у сәрдәһа сәр wан к'ьфш кә+. 22Бьра һәр гав әвана һ'акьмтийе ль щьмә'те бькьн, һәр тьштед чәтьн тәр'а бежьн, ле йед сьвьк, бьра хwәха һ'акьмтийе бькьн, бь ви аwайи wе жь сәр тә сьвьк бә у wи бари т'әви тә һьлдьн. 23Һәгәр тӧ ве йәке бьки у Хwәде жи ӧса тәр'а бежә, һьнге те бькарьби тәйах ки у т'әмамийа ве щьмә'те жи wе хер у сьламәт һәр'ә бьгьһижә щийе хwә».

24Муса готьна хәзуре хwә qәбул кьр у әw һәр тьште кӧ wир'а гот кьр. 25У Муса жь нава т'әмамийа исраелийа мәрьвед жеһати бьжартьн у әw сәр щьмә'те сәрwер, аwа готи сәрһ'әзар, сәрсәд, сәрпенщи у сәрдәһә к'ьфш кьрьн+. 26Һәр гав wана һ'акьмтийа щьмә'те дькьр, тьштед чәтьн дьгиһандьнә Муса, ле йед сьвьк хwәха һ'акьмти дькьрьн+. 27Муса хәзуре хwә вәр'екьр у әw чу wәлате хwә.

19

Исраел ль бәр ч'ийайе Синайе

19^1Мәһа сьсийада зар'ед Исраел пәй дәрк'әтьна Мьсьрер'а, һәма wе р'оже гьһиштьнә бәр'ийа Синайе. 2Жь Р'ьфидиме р'ек'әтьн чунә бәр'ийа Синайе у бәр'ийеда конед хwә вәгьртьн. Исраел ль wе дәре бәр ч'ийе конед хwә вәгьртьн+. 3Муса һьлк'ьшийа щәм Хwәде у Хӧдан жь ч'ийе гази wи кьр у готе: «Аһа бежә мала Аqуб у зар'ед Исраелва бьдә ә'йанкьрьне: 4‹Wә дит мьн чь ани сәре мьсьрийа у һун чаwа һьлдан ль сәр п'әр'ед тәйре симьр' анинә щәм хwә+. 5У ньһа һәгәр һун р'аст гӧр'а мьн бькьн у пәймана мьн хwәйи кьн, һьнге һуне жь нав һ'әму мьләтада бьбьнә мьлк'е мьн, чьмки т'әмамийа дьне йа мьн ә+. 6Һуне жи мьнр'а бьбьнә п'адшатийа к'аһина у мьләтәки бӧһӧрти›. Әв ьн әw готьн кӧ тӧ гәрәке зар'ед Исраелр'а бежи»+.

7Муса һат гази р'усьпийед щьмә'те кьр у һ'әму хәбәред кӧ Хӧдан т'әми дабу wи бәр wан дани. 8У т'әмамийа щьмә'те һәвр'а щаб да у гот: «Һ'әму готьнед Хӧдан әме бькьн!» У Муса готьна щьмә'те гиһандә Хӧдан+. 9Хӧдан готә Муса: «Ва йә әзе нав ә'wрәки сьхда бемә щәм тә, wәки щьмә'т бьбьһе әзе чаwа т'әви тә хәбәр дьм у һәр гав тә баwәр бькә».

Муса готьна щьмә'те гиһандә Хӧдан 10у Хӧдан готә Муса: «Һәр'ә щәм щьмә'те у wан иро у сьбе паqьж кә, бьра к'ьнщед хwә бьшон+. 11Бона р'ожа сьсийа һазьр бьн, чьмки р'ожа сьсийа ль бәр ч'ә'ве т'әмамийа щьмә'те, Хӧдане пәйайи сәр ч'ийайе Синайе бә. 12Һәр алийава, бона щьмә'те синор к'ьфш кә у бежә: ‹Мьqати хwә бьн, кӧ р'анәбьнә ч'ийе йан жи п'еше к'әвьн. Һәр кәсе кӧ незики ч'ийе бә, гәрәке бьмьрә. 13Бьра дәст wи нәк'әвә, ле wи бьдьнә бәр кәвьра йан жи пе тире лехьн, һәгәр һ'әйwан бә йан мәри бә гәрәке сах нәминә›, чахе дәнге бор'ийа жь стьруйе бәрен дьреж бе ледане, һьнге әw дькарьн һьлк'ьшьнә ч'ийе»+. 14Муса жь сәре ч'ийе пәйайи щәм щьмә'те бу, щьмә'т паqьж кьр у wана к'ьнщед хwә шуштьн. 15Әwи готә щьмә'те: «Бона р'ожа сьсийа һазьр бьн, незики к'ӧлфәта нәбьн». 16Р'ожа сьсийа, гава сьбәһ зәлал дьбу, бу qьр'ч'ин у бьруске бьрq вәдьда, ә'wрәки сьх ль сәр ч'ийе бу у дәнге бор'ийа жь стьру гәләки qайим һат, р'ьсасе ль т'әмамийа щьмә'та зоме гьрт. 17Муса щьмә'т жь зоме дәрхьстә ль бәр Хwәде у әw бьнат'ара ч'ийе сәкьнин. 18Т'әмамийа ч'ийайе Синайе ду дькьр, чьмки Хӧдан агьрда пәйайи сәр wи бу, дуйе wи мина дуйе фьр'не һьлдьк'ьшийа у т'әмамийа ч'ийе qайим дьһ'әжийа. 19Дәнге бор'ийа стьру чьqас дьчу qайим дьбу, Муса хәбәр да у Хwәде бь дәнг щаба wи да. 20Хӧдан пәйайи сәр сәре ч'ийайе Синайе бу, Хӧдан гази Муса ль сәр сәре ч'ийе кьр у Муса һьлк'ьшийа. 21Хӧдан готә Муса: «Пәйа бә у т'әмийе бьдә щьмә'те, кӧ нәбә бона дитьна Хӧдан жь синор дәрбаз бьн у гәләк жь wан ӧнда бьн+. 22К'аһинед кӧ wе незики Хӧдан бьн, гәрә әw жи хwә паqьж кьн, кӧ Хӧдан qьр'а wан нәйнә»+. 23Муса готә Хӧдан: «Щьмә'т нькарә р'абә сәр ч'ийайе Синайе, чьмки тә т'әми да мә у гот: ‹Синор дайнә дор ч'ийе у wи пироз кә›». 24Хӧдан готә wи: «Һәр'ә пәйа бә у т'әви Һарун һьлк'ьшә, ле к'аһин у щьмә'т жь синор дәрбаз нәбьн кӧ һьлк'ьшьнә щәм Хӧдан у әw qьр'а wан бинә». 25Муса пәйайи щәм щьмә'те бу у әв йәк wанр'а гот.

20

Һәр дәһә т'әмийед Хwәде

20^1•Хwәде әв һ'әму хәбәр готьн:

2«Әз Хӧдан Хwәдейе тә мә, йе кӧ тӧ жь wәлате Мьсьре, жь мала хӧламтийе дәрхьсти+. 3Пештьри мьн хwәдейед тәйә майин т'ӧнә бьн+.

4Т'ӧ п'ути мина дьлqе тьштәкида хwәр'а ченәки, нә жор ль ә'змен, нә жер ль сәр ә'рде, нә жи нава авед бьн ә'рдеда+. 5Бәр т'ӧ п'ути та нәби у хӧламтийа wан нәки, чьмки әз Хӧдан Хwәдейе тә Хwәдеки к'ӧмр'әш ьм, кӧ бона нәһәqийед бава тиньмә сәре зар'а, һ'әта ньсьле сьсийа у чара кӧ дьжәньнә мьн,+
6ле әwед кӧ мьн һ'ьз дькьн у т'әмийед мьн хwәй дькьн, әзе һ'әта һ'әзар ньсьли һьндава wанда һ'ӧба хwәйә амьн бьдьмә к'ьфше+.

7Наве Хӧдан Хwәдейе хwә бадиһәwа нәди сәр заре хwә, чьмки Хӧдан wе йе кӧ наве wи бадиһәwа дьдә сәр заре хwә, бе щәза наһелә+.

8Р'ожа шәмийе бинә бира хwә, wәки wе пироз хwәй ки+. 9Шәш р'ожа бьхәбьтә у һ'әму шьхӧлед хwә бькә, 10ле р'ожа һ'әфта, шәмийа р'ьһ'әтийа бона Хӧдан Хwәдейе тә йә, т'ӧ шьхӧли нәки, нә тӧ, нә кӧр'е тә, нә qиза тә, нә хӧламе тә, нә щарийа тә, нә һ'әйwане тә, нә жи хәрибе нава тәда. 11Чьмки Хӧдан шәш р'ожада ә'рд у ә'зман, бә'р у һ'әмуйед нав wанда чекьрьн у р'ожа һ'әфта р'ьһ'әт бу, ләма Хӧдан дӧа р'ожа шәмийе кьр у әw пироз кьр.

12Qәдьре де у баве хwә бьгьри, wәки ә'мьре тә ль сәр ә'рде кӧ Хӧдан Хwәдейе тәйе бьдә тә дьреж бә+.

13Нәкӧжи+.

14Зьнийе нәки+.

15Нәдьзи+.

16Мьqабьли т'ӧ кәси шә'дәтийа дәрәw нәди+.

17Дьлһавьжийа мала т'ӧ кәси нәки. Нә дьлһавьжийа к'ӧлфәта т'ӧ кәси, нә хӧламе wи, нә щарийа wи, нә гайе wи, нә к'әра wи, ӧса жи т'ӧ тьште т'ӧ кәси»+.

Тьрса щьмә'те

18Т'әмамийа щьмә'те qьр'ч'ин у дәнге бор'ийа стьруйе бьһистьн, бьрq вәдана бьруске у дуйе жь ч'ийе дәрдьк'әт дитьн, р'ьсасе щьмә'т гьрт у дур сәкьнин. 19Һьнге готьнә Муса: «Тӧ т'әви мә хәбәр дә у әме гӧһдарийа тә бькьн, ле бьра Хwәде т'әви мә хәбәр нәдә, кӧ әм нәмьрьн»+. 20Муса готә щьмә'те: «Нәтьрсьн, чьмки Хwәде һатийә wә бьщер'ьбинә, wәки хофа wи сәр wә бә кӧ һун гӧна нәкьн». 21Щьмә'т дур сәкьни, ле Муса чу незики wе тә'рийа шәвәр'әш бу, wе дәра кӧ Хwәде ле бу.

Готьнед бона чекьрьна горигәһе

22Хӧдан готә Муса: «Аһа бежә зар'ед Исраел: ‹Wә хwәха дит кӧ мьн жь ә'змен т'әви wә хәбәрда. 23Сәр мьнр'а хwәдейед зивин ченәкьн, нә жи хwәдейед зер'ин чекьн бона хwә. 24Жь ахе горигәһәке мьнр'а чекә. Сәр wе дийарийед хwәйә т'әвайишәwате у йед һәләqәтийе, пәз у дәwаред хwә бьдә. Һәр щийе кӧ әз наве хwә бьдьмә биранине, әзе бемә щәм тә у дӧа тә бькьм. 25Һәгәр тӧ мьнр'а пе кәвьра горигәһе чеки, жь кәвьред т'әр'ьшанди ченәки, чьмки гава тӧ һащәт кәвьра хи, те wан бьһ'әр'ьмини+. 26У пе п'епәлинга һьлнәк'ьши сәр горигәһа мьн, wәки тә'зибуна тә сәр wе вәнәбә›.

21

Qанунед бона хӧлама

21^1Әв ьн әw qанунед кӧ тӧ гәрәке дайини ль бәр зар'ед Исраел:

2Гава тӧ хӧламәки ибрани бьк'ьр'и, бьра әw шәш сала тәр'а хӧламтийе бькә, ле сала һ'әфта бьра бе һәq дәре азайе+. 3Һәгәр әw т'әне һатьбә, бьра әw т'әне жи дәре, ле һәгәр әw зәwьщибә, бьра жьн жи пер'а дәре. 4Һәгәр ахайе wи әw зәwьщандьбә у жьне кӧр' у qиз wир'а анибьн, һьнге бьра жьн у зар' ахер'а бьминьн у әw т'әне дәре. 5Ле һәгәр хӧлам ашкәрә бежә: ‹Әз ахайе хwә, жьн у зар'ед хwә һ'ьз дькьм, нахwазьм дәремә азайе› 6һьнге ахайе wи, бьра wи бьбә щәм һ'акьма[*] у wи незики дери, йан рәхдәри кә, ахайе wи бь дьреше гӧһе wи qӧл кә у һ'әта әw хwәш бә бьра хӧламе wи бә+.

Qанунед бона щарийа

7Гава йәк qиза хwә чаwа щари бьфьрошә[*], гәрәке әw ӧса дәрнәйе чаwа хӧлам дәрте. 8Һәгәр әw ахайе хwә хwәш нәйе кӧ wе хwәр'а бьхwазә, бьра изьне бьдә пьсмаме wейи незик кӧ wе бьк'ьр'ьн, ле изьна wи т'ӧнә кӧ wе бьфьрошә малбәтәкә дьн, чьмки әwи әw хапандийә. 9Һәгәр wе кӧр'е хwәр'а бьхwазә, гәрәке әw wәкә дәрәща qиза хwә бона wе бькә. 10Һәгәр ахайе wе һеwике бинә сәр wе, гәрәке хwарьна wе, к'ьнща wе у т'әв р'азана wе сәр нәбьр'ә+. 11Һәгәр әw ван һәр се тьшта бона wе нәйнә сери, һьнге әwа бьра бе һәq, бе к'ьр'ин һәр'ә.

Qанунед ль бәр хьрабийева

12Йе кӧ мерьв бькӧжә, әw ә'сә гәрәке бе кӧштьне+. 13Ле һәгәр әwи бь һ'әмде хwә нәкьр, ле Хwәде әw да дәсте wи, әзе бона тә щики к'ьфш кьм кӧ әw бьр'әвә wьр+. 14Ле һәгәр йәк бь һ'әмде хwә жь мьхәнәтийе йәки хә бькӧжә, әwи һ'әта жь горигәһа мьн һьлди, кӧ бе кӧштьне+.

15Йе кӧ де у баве хwә хә, ә'сә гәрәке бе кӧштьне.

16Йе кӧ мәрийа бьдьзә, һәгәр әw фьроти бә йан щәм wи бә, ә'сә гәрәке бе кӧштьне+.

17Йе кӧ де у баве хwә беһӧрмәт кә, ә'сә гәрәке бе кӧштьне+.

Qануна бьриндаркьрьне

18Гава мәрьв һәвр'а шәр' кьн у йәк бь кәвьр йан к'ӧлме йәки хә у әw нәмьрә, ле әw бьк'әвә щи-ньвине, 19паше һәгәр р'абә бь дар бьгәр'ә, йе лехьсти бещәза бә, т'әне гәрәке wе зьрара бехәбатийа wи бьк'ьшинә у wи бьдә qәнщкьрьне.

20Һәгәр йәк бь шьвдаре хӧлам йан щарийа хwә хә у әw бьн дәсте wида бьмьрә, ә'сә гәрәке бе щәзакьрьне. 21Ле һәгәр әw р'ожәке йан дӧда бьжи, һьнге бьра wи щәза нәкьн, чьмки әw һәqе wи йә.

22Гава мәрьв һәвр'а шәр' кьн у дәрб жьна дӧһ'али к'әвә, зар'а wе wә'дә зутьр бьбә у зьрарәкә майин т'ӧнәбә, һьнге бьра мере wе чьqас кӧ жь wан бьхwазә, бь qьрара һ'акьмтийе бе дайине. 23Ле һәгәр зьрарәк бьбә, һьнге гәрәке ә'мьр жь бәр ә'мьрва бә, 24ч'ә'в жь бәр ч'ә'вва, дьран жь бәр дьранва, дәст жь бәр дәства, ньг жь бәр ньгва, 25шәwат жь бәр шәwатева, бьрин жь бәр бьринева, дәрб жь бәр дәрбева бә+.

26Һәгәр йәк ч'ә'ве хӧламе хwә йан ч'ә'ве щарийа хwә хә кор кә, бьра бона ч'ә'ве wи, wи аза кә. 27У һәгәр дьране хӧламе хwә йан щарийа хwә хә бьwаринә, бьра бона дьране wи, wи аза кә.

Щабдарийа хwәйе һ'әйwен

28Һәгәр гайе мәрьвәки мерәки йан жьнәке хә у әw бьмьрә, гәрәке ә'сә wи гайи бьдьнә бәр кәвьра у гоште wи нәйе хwарьне, ле хwәйе wи гайи бещәза бә+. 29Ле һәгәр бона лехьстьна wи гайи зува хwәйе wир'а һатийә готьне у хwәйе wи хәм нә кьрийә, һьнге әw га мер йан жьнәке хә бькӧжә, бьра wи гайи бьдьнә бәр кәвьра у хwәйе wи жи бе кӧштьне. 30Һәгәр бәрвадайин бе qьраркьрьне, һьнге бьра жь бәр ә'мьре хwәва һәq бьде, чьqас кӧ же те хwәстьне+. 31Һәгәр га кӧр'әки йан qизәке хә хут пе ве qануне жи ле бе ньһер'андьн. 32Һәгәр га хӧлам йан щарийәке хә, һьнге хwәйе га гәрәке си шекьл[*] зив бьдә хwәйе wан у га жи бьдьнә бәр кәвьра.

33Һәгәр йәк сәр ч'ә'ле вәкә йан ч'ә'ләке бьк'олә у сәр нәгьрә, га йан к'әрәк бьк'әве, 34һьнге бьра хwәйе ч'ә'ле щьрме бьк'ьшинә, п'әра бьдә хwәйи у щәндәк жи хwәр'а һьлдә+.

35Гава гайе йәки, гайе йәки дьн хә у бькӧжә, бьра гайе сах бьфьрошьн у п'әре wи п'арәвәкьн, ӧса жи щәндәке кӧшти п'арәвәкьн. 36Ле һәгәр бона лехьстьна wи гайи зува хwәйе wир'а һатийә готьне у wи хәм нәкьрийә, бьра ль бәр wи гайива, гаки бьде у гайе кӧшти жи wир'а бьминә.

22

Qанунед ль сәр мьлк'

22^1Һәгәр йәк га йан пәзәке бьдьзә, сәржекә йан бьфьрошә, бьра жь бәр гайәкива пенщ га у жь бәр пәзәкева жи чар пәза бьдә+.

2Һәгәр дьз сәр дьзийе бе гьртьне у лехьн бькӧжьн, һьнге бона wи хун нәйе р'етьне. 3Ле һәгәр тә'ве дайә сәр wи, бьра хуна wи сәре wи бә.

Жь бәр дьзийева гәрәке бе дайине, ле һәгәр тьштәки wи т'ӧнә, һьнге бьра wи бьфьрошьн жь бәр дьзийа wива. 4Ле һәгәр дьзийа wи дәсте wида сах бе гьртьне, һәгәр га бә, к'әр бә йан пәз, гәрәке дӧбарә бьдә+.

5Һәгәр йәк һ'әйwанед хwә ә'рдәки йан р'әзе тьрийада бьч'еринә паше һ'әйwанед wи бьк'әвә ә'рде хәлqе, һьнге бьра жь дәрәмәта ә'рде у р'әзе тьрийе хwәйи һәрә qәнщ жь бәрва бьдә.

6Һәгәр агьр стьрийа к'әвә у бавежә гӧр'зед лодкьри йан зәвийа нәдьруйи йан дәште бьшәwьтинә, бьра йе агьр авитийе щьрме бьк'ьшинә.

7Һәгәр йәк п'әра йан тьштәки qимәт бьдә йәки дьн кӧ хwәйи кә у жь мала wи бе дьзине, һәгәр дьз бе гьртьне бьра дӧбарә бьдә. 8Һәгәр дьз нәйе гьртьне, бьра хwәйе мале бьбьнә бәр һ'акьма[*], гәло р'аст дәсте wи һәбука wи мәрьви нә к'әтийә. 9Бона һәр нәһәqийе, бона га, йан к'әре, йан пез, йан к'ьнща у бона һәр тьштед ӧндабуйи, һәгәр йәк бежә: ‹Әw йа мьн ә›, шьхӧле һәр дӧйа жи һәр'ә бәр һ'акьма[*], һ'акьм* к'е кӧ нәһәq бьбинә, бьра әw дӧбарә бьдә wи мәрьви.

10Һәгәр йәк к'әре йан га, йан пәз, йан жи һ'әйwанәкә дьн бьдә йәки дьн кӧ хwәйи кә у әw һ'ьшк бә, йан зьрарәк ле бьбә, йан бе дьзине у кәсәки нәдитьбә, 11һьнге бьра ль бәр Хӧдан сонд бьхwә, кӧ дәсте wи һәбука wи мәрьви нәк'әтийә у хwәйе һәбуке гәрәке баwәр бькә у йед дьн щьрме нәдә+. 12Ле һәгәр жь щәм wи һатийә дьзине, һьнге бьра һәqе wе бьдә хwәйе wи. 13Ле һәгәр һатийә дьр'андьне бьра бәрәт'е бинә у жь бәр wева нәдә.

14Һәгәр йәк жь йәки дьн һ'әйwен дәйни һьлдә у зьрарәк ле бьбә йан һ'ьшк бә, хwәйе wе нә wьр бә, гәрәке әw ә'сә щьрме бьдә. 15Һәгәр хwәйе wи ль wьр буйә, һьнге әw щьрме надә һәгәр әw бь к'ьре һьлдабу әwе бьк'әвә нава һәqе к'ьре.

Qанунед мә'рифәт у ә'рф-ә'дәта

16Һәгәр йәк qиза бьк'ьр бьхапинә у wе р'ур'әш кә, гәрәке ә'сә qәләне wе бьде у wе жи бьстинә+. 17Һәгәр баве wе qәт нәхwазә qиза хwә бьдә wи, әw гәрәке wәкә qәләне qиза бьдә.

18К'оч'әке сах нәһелә+.

19К'е сәре хwә һ'әйwенр'а дайнә, гәрәке ә'сә бе кӧштьн+.

20Пештьри Хӧдан к'е хwәдейед майинр'а qӧрбане бьдә әw бе ӧндакьрьне.

21Хәриба нәешинә у wан нәдә щәфе, чьмки һун жи wәлате Мьсьреда хәрибийеда бунә+. 22Сеwи у жьнәбийе т'ӧ щар нәдә щәфе+. 23Һәгәр wан бьди щәфе у әw газьне хwә ль мьн бькьн, әзе заринийа wан ә'сә бьбьһем 24у һерса хwә р'акьм, бь шур wә бькӧжьм, жьнед wәйе би бьминьн у зар'ед wә жи сеwи+.

25Һәгәр п'әра дәйни бьди к'әсибәки жь щьмә'та мьнә щәм хwә, мина сәләфдара wи нәхәньqини у сәләфа нәди ль сәр wи+. 26Һәгәр тӧ к'ьнща йәки дьн бьһе һьлди, һ'әта р'очуйина ава ле вәгәр'ини,+
27чьмки т'әне әw ә сьт'ара wи у к'ьнща щане wи, әwе чьда р'азе? Нәбә кӧ әw һәwара хwә ль мьн дайнә у әз бьбьһем, чьмки әз р'ә'м ьм.

28Һ'акьма[*] беһӧрмәт нәкә у ньфьр'а сәрwере щьмә'та хwә нәкә+. 29Һ'әдийа бедәре у дәрәмәта хwәйә һ'ьнщьр'андьне дәрәнги нәйехи.

Ньхӧрийе кӧр'ед хwә бьдә мьн+. 30Ӧса жи бона га у пәзе хwә бькә. Һ'әфт р'ожа бьра бәр маке бә у р'ожа һ'әйшта wе бьдә мьн+. 31Һуне бона мьн мәрьвед пироз бьн, гоште чолейи кӧ һатийә дьр'андьне нәхwьн, бавежьнә бәр са+.

23

Qанунед һәqийе

23^1Дәнг-бә'сед дәрәw бәла нәкә. Бь шә'дәтийа дәрәw алийе нәһәqа нәкә+. 2Бона хьрабийе дәсте п'ьр'анийева нәчә. У диwанеда пьшта п'ьр'анийе нәгьрә, һәqийе нәт'әр'ьбинә. 3Диwанеда пьшта йе к'әсиб нәгьрә+.

4Һәгәр тӧ га йан к'әре дьжмьне хwәйә ӧндабуйи бьбини, ә'сә wан пашда бьбә+.

5Һәгәр тӧ бьбини кӧ к'әре хернәхwазе тә бьн баре хwәда к'әтийә, пьшта хwә нәде нәчә, т'әви wи дәст бавеже р'акә.

6Диwанеда һәqийа к'әсибе хwә нәт'әр'ьбинә+. 7Жь дәрәwийе дур бә у йе бесущ у р'аст нәкӧжә, чьмки әз йе нәһәq бещәза наһельм+. 8Нә жи р'ӧшәте һьлдә, чьмки р'ӧшәт ч'ә'ве мәрьвед вәкьри кор дькә у хәбәред р'аста дәвәр'у дькә+.

9Тәнгасийе нәдә хәриба, һун һаш жь дьле хәриба һәнә. Чьмки һун хwәха жи wәлате Мьсьреда хәрибийеда бунә+.

Qанунед сала һ'әфта у р'ожа һ'әфта

10Шәш сала ә'рде хwә бьр'әшини у дәрәмәта wе т'оп ки, 11ле сала һ'әфта р'ьһ'әт бьһели у дәст нәдейи, wәки к'әсибед ль нав щьмә'та тәда бьхwьн у чь кӧ бьминә жи һ'әйwанед чоле бьра бьхwьн. Р'әзе тьрийе хwә у даред зәйт'уне жи ӧса бьки+.

12Шәш р'ожа хәбата хwә бьки у р'ожа һ'әфта р'ьһ'әт би, wәки га у к'әре тә р'ьһ'әт бьн у кӧр'е щарийа тә у хәриб бина хwә бьстиньн+. 13Әв һ'әмуйед кӧ мьн wәр'а готьн хwәй кьн, наве хwәдейед майин бир нәйньн, бьра жь дәве wә нәйе бьһистьне+.

Qанунед һәр се щәжьнед мәзьн

14Сале се щара мьнр'а щәжьне бьки+. 15Щәжьна Нане Шкәва хwәй ки. Чаwа кӧ мьн т'әми дайә тә у wи wә'де мәһа Абибедайә[*] к'ьфшкьри, һ'әфт р'ожа нане бе һәвиртьр'шк бьхwи, чьмки wе мәһеда тӧ жь Мьсьре дәрк'әти.

Бьра кәсәк дәствала дәрнәк'әвә бәр мьн+.

16Щәжьна Нандьруна бәре пешьн бь к'әда хwәйә ә'рдеда чанди хwәй ки.

Ӧса жи Щәжьна Бәрт'опкьрьнейә хьлазийа сале, гава жь ә'рде к'әда хwә т'оп ки, хwәй ки+.

17Сале се щара һ'әму qьсьме тәйә нерин бьра ль бәр Хӧдан Хwәде бьсәкьньн+.

18Хуна qӧрбана мьн т'әв нане һәвиртьр'шк нәди у бәзе щәжьна мьн бьра һ'әта сьбәһе нәминә, бьшәwьтинә.

19Бәред дәрәмәта пешьнә ә'рде хwәда йә һәрә qәнщ бини мала Хӧдан Хwәдейе хwә.

Каре ль нав шире македа нәк'әлини+.

Создайин у һинкьрьн

20Ва йә әзе мьлйак'әтәки пешийа тәва бьшиньм, wәки р'еда хwәйитийе ль тә бькә у тә бьбә wи щийе кӧ мьн һазьр кьрийә+. 21Ль бәр wи һаш жь хwә һәбә у гӧһ бьдә готьна wи, ль бәр wи сәрһ'ьшкийе нәки, әwе нәһәqийед wә нәбахшинә, чьмки әw бь наве мьн дькә. 22Ле һәгәр тӧ р'асти гӧһдарийа дәнге wи бьки у һ'әму готьнед мьн бьqәдини, һьнге әзе бьбьмә дьжмьне дьжмьнед тә у мьqабьле мьqабьлед тә+. 23Чьмки мьлйак'әте мьне пешийа тәва һәр'ә у wе тә бьбә щәм әморийа, һ'итийа, пьриззийа, кәнанийа, һ'иwийа у йәбусийа у әзе qьр'а wан биньм+. 24Тӧ хwәдейед wан нәһ'әбинә у хӧламтийа wан нәкә, ч'ә'в нәдә кьре wан ле wан к'ав-к'ун кә у һ'әйкәлед wан һурдәхwәши кә+. 25Һун хӧламтийа Хӧдан Хwәдейе хwә бькьн, әwе дӧа нане тә у ава тә бькә у нәхwәшийе жь нав тә дәрхә+. 26Wәлате тәда жьна бебәр, йан йа ль бәр һәр'ә wе т'ӧнә бьн, әзе р'ожед ә'мьре тә т'әмам кьм+. 27Әзе саwа хwә пешийа тәва бьшиньм у wан һ'әму мьләтед кӧ те навр'а дәрбаз би т'әвиһәв кьм у һ'әму дьжмьнед тәйе жь бәр тә бьр'әвьн+. 28Әзе тьрс у хофе[*] пешийа тәва бьшиньм у әwе жь бәр тә һ'иwийа, кәнанийа, һ'итийа р'аqәтинә+. 29Нава саләкеда әзе wана жь бәр тә р'анәqәтиньм, кӧ нәбә ә'рд вала бьминә у тәрәwьлед чоле сәр тә зедәбьн+. 30Әзе һеди-һеди жь бәр тә wан р'аqәтиньм, һ'әта кӧ тӧ ль һәв зедә би у wи ә'рди wар би. 31Һьнге әзе синоре тә жь Бә'ра Сорда гьрти һ'әта Бә'ра Навбәре[*] у жь бәр'ийеда гьрти һ'әта ч'әме Фьрате дайньм, чьмки әзе бьнәлийед wи wәлати бьдьмә дәсте wә у те жь бәр хwә wан р'аqәтини+. 32Т'әви wан у т'әви хwәдейед wан пәймане гьренәдә. 33Әw wәлате тәда гәрәке нәжин кӧ һьндава мьнда wә нәдьнә гӧнәкьрьне, чьмки һәгәр тӧ хӧламтийа хwәдейед wан бьки, әwе ә'сә тәр'а бьбә т'әлә»+.

24

Исраел пәймане дьстинә

24^1Хwәде готә Муса: «Һьлк'ьшә бәрбь Хӧдан, тӧ, Һарун, Надаб, Абиһу, у һ'әфте р'успийед Исраел у дурва бьһ'әбиньн+. 2Т'әне бьра Муса незики Хӧдан бә, ле әwана бьра незик нәбьн, нә жи бьра щьмә'т т'әви wи һьлк'ьшә».

3Муса вәгәр'ийа һат, һ'әму хәбәр у һ'әму qанунед Хӧдан готьнә щьмә'те. Т'әмамийа щьмә'те бь һәвр'а щаб да у гот: «Һ'әму хәбәред кӧ Хӧдан готийә, әме бькьн!»+
4Муса һ'әму хәбәред Хӧдан ньвисин. Сәре сьбәһе зу р'абу бьнат'ара ч'ийе горигәһ чекьр, wәкә һ'әсабе донздәһ qәбилед Исраел донздәһ һ'әйкәл данә сәкьнандьне. 5У wи жь хортед зар'ед Исраел шандьн, wана Хӧданр'а дийарийед т'әвайишәwате кьрьн у бона дийарийед һәләqәтийе щанәга qӧрбан дан. 6Муса ниве хуне һьлда кьрә т'әшта у ниве дьн жи р'әшандә сәр горигәһе. 7У к'ьтеба пәймане[*] һьлда бәр щьмә'те хwәнд, wана гот: «Һ'әму чь кӧ Хӧдан гот әме бькьн у гӧр'а wида бьн». 8Һьнге Муса хун һьлда р'әшандә сәр щьмә'те у гот: «Ва йә хуна wе пәймане, йа кӧ Хӧдан анәгори ван һ'әму хәбәра т'әви wә гьреда»+.

9Пәй ван йәкар'а Муса, Һарун, Надаб, Абиһу у һ'әфте р'успийед Исраел һьлк'ьшийанә жоре, 10һьнге wана Хwәдейе Исраел дит, бьн ньгед wида тьштәки мина к'әлпич'е сафир бу у мина ә'змен зәлал бу+. 11У әwи дәсте хwә ль сәр зар'ед исраелийайә бьжарти бьльнд нәкьр. Wана Хwәде дит, хwарьн у вәхwарьн.

Муса ль сәре ч'ийайе Синайе

12У Хӧдан готә Муса: «Һьлк'ьшә сәр ч'ийе щәм мьн wе дәре бьсәкьнә у әзе сәлед кәвьри т'әв qанун у т'әмийед кӧ мьн бона һинкьрьна wан ньвисин бьдьмә тә»+. 13Муса у бәрдәстийе wи Йешу р'абун, Муса кӧ wе һьлк'ьшийа сәр ч'ийайе Хwәде,+
14һьнге готә р'успийа: «Һун вьр һивийа мә бьминьн, һ'әта кӧ әм вәгәр'ьнә щәм wә. Ва Һарун у Һур щәм wә нә, пьрса к'е һәбә бьра һәр'ә щәм wан».

15Муса һьлк'ьшийа сәр ч'ийе у ә'wр ч'ийа ньхамт. 16Р'умәта Хӧдан пәйайи сәр ч'ийайе Синайе бу у ә'wр шәш р'ожа ч'ийа ньхамт, Хӧдан р'ожа һ'әфта жь нав ә'wрда гази Муса кьр. 17Р'умәта Хӧдан ль бәр ч'ә'ве зар'ед Исраел мина агьре п'әр'ьтандьне бу ль сәр сәре ч'ийе+. 18Муса к'әтә ль нава ә'wр у һьлк'ьшийа ч'ийе. Муса чьл р'ож у чьл шәви сәре ч'ийе ма+.

25

Һ'әдийед бона Коне Шә'дәтийе

25^1•Хӧдан т'әви Муса хәбәрда у готе: 2«Бежә зар'ед Исраел кӧ һ'әдийе мьнр'а биньн, һ'әдийа мьн жь дәсте һәр мәрьви һьлдьн, йед кӧ бь р'әзәдьлийе тиньн. 3У әв ьн әw һ'әдийед кӧ һуне жь wан һьлдьн: Зер', зив у сьфьр, 4р'исе шин, ширк, соре гәвәз, к'ьтане зьрав у пьр'ч'а бьзьне, 5ч'әрмед[*] бәранайә сор р'әнгкьри, ч'әрмед га-мә'сийа[*], даред дарщеwийе, 6бьзьре бона р'онайе, бьһарәтед бона р'уне р'ункьрьне у бона бьхура бинхwәш, 7кәвьред оникс у кәвьред qимәтә бона qашкьрьна ефод у р'әхтсинг[*]. 8Бьра мьнр'а пирозгәһәке чекьн, кӧ әз нава wанда бьминьм+. 9Чаwа мьн т'әрзе Коне Шә'дәтийе у һ'әму нав мала wева нишани тә кьр, хут ӧса гәрәке чекьн.

Сьндоqа Пәймане

10•Жь дара дарщеwийе сьндоqәке чекьн, дьрежайийа wе дӧ зәнд у нив, бәрайийа wе зәнд у нив, зәнд у нив жи бьльндайийа wе бә+. 11Дәр у һьндӧр'е wе бь зер'е хальс зер' ки у дора лева wе т'оqәки зер'ин бавежейи. 12Бона wе чар хәлаqед зер'ин р'оки у һәр чар ньгава ки, wәки дӧ хәлаq аликива бьн, дӧ хәлаq жи алийе дьнва. 13Жь дара дарщеwийе дәстуйа чеки у wан зер' ки. 14Дәстуйа хәлаqед к'еләкед сьндоqер'а дәрбаз ки, кӧ бь wан сьндоq бе һьлдане. 15Бьра дәсту хәлаqед сьндоqеда бьминьн, нәйенә дәрхьстьне. 16У wе Шә'дәтийа кӧ әзе бьдьмә тә дайни һьндӧр'е сьндоqе.

Qалп'ахе сьндоqе, щийе бахшандьне

17Qалп'ахе бахшандьне жь зер'е хальс чеки, дьрежайийа wе дӧ зәнд у нив бә, бәрайийа wе жи зәнд у нив. 18У сәр һәр дӧ сәрийед qалп'ахе бахшандьне пе зер' дӧ херубе к'оланди чеки. 19Херубәки сәрикива дәрхи, херубәки жи сәре дьнва, херуба жь qалп'ахе бахшандьне сәр һәр дӧ сәрийава дәрхи. 20Бьра п'әр'ед херуба бәрбь жор вәкьри бьн у бь п'әр'ед хwә qалп'ахе бахшандьне бьньхемьн. Бәре wан һәвдӧда бә у дина wан ль qалп'ахе бахшандьне бә. 21Qалп'ахе бахшандьне жорда бьди сәр сьндоqе у Шә'дәтийа кӧ әзе бьдьмә тә дайни һьндӧр'е сьндоqе+. 22Әзе wьра р'асти тә бем т'әви тә хәбәр дьм, жь сәр qалп'ахе бахшандьне нава һәр дӧ херубед кӧ сәр Сьндоqа Шә'дәтийе нә, һ'әму т'әмийед бона зар'ед Исраел бьдьмә тә+.

Т'әхте нане Хwәдер'а дайи

23•Жь дара дарщеwийе т'әхтәки чеки, дьрежайийа wи дӧ зәнд, бәрайийа wи зәндәк у бьльндайийа wи зәнд у нив бә. 24Wи бь зер'е хальс зер' ки у дора wи т'оqәки зер'ин бавежейи. 25У дора wи бьльндайийа чар т'ьлийа кәвийе чеки, дора кәвийа wи жи т'оqәки зер'ин бавежейи. 26Бона wи чар хәлаqед зер'ин чеки у wан хәлаqа бәр һәр чар ньга сәр һәр чар ә'нишкава ки. 27Гәрәке хәлаq кәвийава бьн, wәки щийед дәстуйа һәбьн кӧ т'әхт бе һьлдане. 28Дәстуйа жь дара дарщеwийе чеки, wан зер' ки, бь wан гәрә т'әхт бе һьлдане. 29Бона т'әхт сьни у т'аса, щер' у к'аса жь зер'е хальс чеки, wәки бь wан дийарийа сәрдакьрьне бе дайине. 30У т'ьме ль сәр т'әхт нане Хwәдер'а дайи ль бәр мьн дайни+.

Шәмдан

31•Жь п'арч'әки зер'е хальс шәмданәкә бь к'оландьне бе чекьрьн, бьнгәһа wе, стуна wе, т'аськ, гӧл у севькед wе һ'әму жь wе дәрк'әвьн. 32К'еләка wева шәш ч'ьqьл дәрен, се ч'ьqьл алики шәмданева бьн у се ч'ьqьл жи алийе шәмданейи дьнва бьн. 33Се т'аськед мина гӧлед бәһиве, севьк у гӧлава ль сәр ч'ьqьләки бьн. Се т'аськед мина гӧлед бәһиве, севьк у гӧлава жи сәр ч'ьqьла дьн бьн, һәр шәш ч'ьqьлед кӧ жь шәмдане дәртен аһа бьн. 34Чар т'аськед мина гӧлед бәһиве, севьк у гӧлава стуна шәмданева бьн. 35Севькәк бьн һәр дӧ ч'ьqьлед шәмданейә жерьнва, севькәк бьн һәр дӧ ч'ьqьлед навбәрева, севькәк жи бьн һәр дӧ ч'ьqьлед жорьнва бә. Бона һәр шәш ч'ьqьлед стуна шәмдане жи аһа бьн. 36Севьк у ч'ьqьлед wе гәрәке жь wе дәрен. Һ'әму жь п'арч'әки зер'е хальс бь к'оландьне бе чекьрьн. 37Һ'әфт ч'ьра бона wе чеки у ӧса дайни кӧ әw пешийа хwә р'онайи кьн. 38Бьра дәстьк у сьнийед wе жь зер'е хальс бьн. 39Шәмдан һ'әму һащәтед wева жь тәлантәк[*] зер'е хальс бе чекьрьне. 40Дина хwә бьде мьн чь т'әрз сәре ч'ийе нишани тә кьр, ӧса жи чеки+.

26

Коне Шә'дәтийе

26^1•Коне Шә'дәтийе жь дәһә тәжед к'ьтане зьрав-бадайи у р'исе шин, ширк у соре гәвәз чеки, сәр wан жи бь хәбата ньтьрандьне херуба дәрхи. 2Дьрежайийа һәр тәжи бист у һ'әйшт зәнд бә у бәрайийа һәр тәжи чар зәнд бә, чапа һ'әму тәжа wәкә һәв бә. 3Пенщ тәж һәвва бьн у пенщ жи һәвва. 4Жь р'исе шин п'әвгьрека бавежи ль кәвийа кәре тәжед пешьн ль сәр лева һәввабуне, ӧса жи бавежи лева кәвийа кәре тәжед майини һәввабуне. 5Пенщи п'әвгьреки бавежи сәр п'арч'е һәр пенщ тәже ә'wльн, пенщи п'әвгьреки жи бавежи сәр лева п'арч'е һәр пенщ тәже дӧда, wәки һ'әму п'әвгьрек һәвр'а хәбәр дьн. 6Пенщи qәмьтокед зер'ин чеки у һәр дӧ п'арч'ед пенщ тәжи пе wан qәмьтока һәвва ки, wәки Коне Шә'дәтийе бьбә йәк.

Сәргьртьна Коне Шә'дәтийе

7Бона сәргьртьна Коне Шә'дәтийе жь пьр'ч'а бьзьне йанздәһ тәжа чеки. 8Дьрежайийа һәр тәжи си зәнд бә у бәрайийа һәр тәжи чар зәнд бә, ӧса кӧ чапа һәр йанздәһ тәжа жи wәкә һәв бә. 9Пенщ тәжа башqә һәвва ки у шәш тәжа жи башqә. Тәже шәша жи нә'тька конва сәр пьштева qатки. 10Пенщи п'әвгьрека бавежи ль кәвийа кәре п'арч'е пенщтәжейи пешьнә ль сәр лева һәввабуне, пенщи п'әвгьрека жи бавежи ль кәвийа кәре п'арч'е шәштәжейи майини ль сәр лева һәввабуне. 11Пенщи qәмьтокед сьфьрин чеки у qәмьтока бавежи п'әвгьрека, п'әр'да һәвва ки кӧ бьбә конәк. 12Бәрмайийе тәже сәр кон, аwа готи ниве тәжа зедәбуйи пьшта конва дардакьри бә. 13Жь сәрк'еша сәр конә зедәмайи, зәндәк ви алийива зәндәк жи алийе дьнва һәр дӧ к'еләкава дардакьри бә, кӧ һәр дӧ к'еләкед Коне Шә'дәтийе бенә ньхамтьне. 14Жь ч'әрмед бәранайә сор р'әнгкьри сәргьрәке чеки бона сәргьртьна кон, жь ч'әрмед га-мә'сийа жи сәрк'ешәке чеки, бона к'ьшандьна ль сәр wе+.

15•Бона Коне Шә'дәтийе жь дара дарщеwийе читед сәкьнанди чеки. 16Дьрежайийа һәр чити дәһә зәнд у бәрайийа wан жи зәнд у нивәк бә. 17Сәре һәр чити бьра дӧ к'әрт һәбьн, кӧ һәвда р'унен, һ'әму читед Коне Шә'дәтийе жи ӧса чеки. 18Коне Шә'дәтийер'а, бона алийе кӧ дьк'әвә башуре бист чита чеки, 19жь зив чьл бьнгәһа бона бист чита чеки, дӧ бьнгәһа чите ә'wльнр'а бона һәр дӧ к'әрта, ӧса жи бона йед майин. 20Бона алийе дьн бакӧра Коне Шә'дәтийе бист чита чеки, 21бона wан чьл бьнгәһед зивин чеки, дӧ бьнгәһ бьн чите ә'wльнр'а, дӧ бьнгәһ жи бьн һәр читед майинр'а. 22Бона пьшта Коне Шә'дәтийе алийе р'оавайева шәш чита чеки. 23Алийе пьштева бона ә'нишкед Коне Шә'дәтийе дӧ чита чеки. 24Әw алийе жерева щот бьн у жорва жи пе хәлаqәке һәввакьри бьн. Бона һәр дӧ ә'нишка һәр дӧйа жи ӧса чеки. 25Бьра һ'әйшт чит т'әви һәр шанздәһ бьнгәһед хwәйә зивинва бьн. Дӧ бьнгәһ бьн чите ә'wльнда бьн, дӧбьнгәһ-дӧбьнгәһ жи бьн һәр читед майинда бьн.

26Жь дара дарщеwийе дәстуйа чеки. Пенща бона читед алики Коне Шә'дәтийе, 27пенща бона читед алийе дьнейи Коне Шә'дәтийе у пенщ дәстуйа жи алийе р'оавайева бона читед пьшта Коне Шә'дәтийе. 28Дәстуйе наведа гәрәке нава читар'а жь ви сәри һ'әта сәре дьн дәрбаз бә. 29Чита зер' ки, хәлаqед wан, аwа готи щийед кӧ дәстуйед тер'а дәрбаз бьн, бь зер' чеки. Дәстуйа жи зер' ки. 30Коне Шә'дәтийе щур'е wеда бьди сәкьнандьне, чаwа кӧ ль сәр ч'ийе тәр'а һатә нишанкьрьне.

31•Жь р'исе шин, ширк у соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи п'әр'дәке бь хәбата ньтьрандьне херуба ль сәр чеки,+
32wе бавежи сәр чар стунед дарщеwийейә зер'кьри, кӧ чәнгәлед wан зер' бьн у бьнгәһед wан жи зив бьн. 33П'әр'де бь qәмьтока дардаки у Сьндоqа Шә'дәтийе бьби һьндӧр' wи алийе п'әр'де. Әw п'әр'дәйе wәр'а навбьр'ийе бьдә ль нав Щийе Пироз у Щийе Һәри Пироз+. 34Qалп'ахе бахшандьне бьди сәр Сьндоqа Шә'дәтийейә Щийе Һәри Пирозда. 35Т'әхт дайни ви алийе п'әр'де дәр. Шәмдане жи алийе башура Коне Шә'дәтийева дайни пешбәри т'әхт, т'әхт кӧ дьк'әвә алийе бакӧре.

36Бона дәре кон п'әр'дәке жь р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи бь хәбата нәqьшандитийе чеки. 37Бона п'әр'де жь дара дарщеwийе пенщ стуна чеки у wан зер' ки, чәнгәлед wан жи зер' бьн у бона wан пенщ бьнгәһед сьфьр р'оки.

27

Горигәһ

27^1•Жь дара дарщеwийе горигәһе чеки, дьрежайийа wе пенщ зәнд, бәрайи пенщ зәнд, бьра горигәһ чар гошә бә, бьльндайийа wе се зәнд бә. 2Сәр һәр чар ә'нишкед wе стьруйа дәрхи, ӧса кӧ стьруйед wе жь wе бьн, wе сьфьр ки+. 3Т'әбахед бона к'озир'етьна wе, мәр'ькед wе, т'әштед wе, гоштгьр у сьнийед wе чеки, һ'әму һащәтед wе жь сьфьр чеки+. 4У бона wе жь сьфьр читәкә мина т'ор'а чеки у чар хәлаqед сьфьр сәр һәр чар ә'нишкед читва ки. 5У wе жерева дайни бьн кәвийа горигәһе, ӧса кӧ чит ниве горигәһеда бә. 6Бона горигәһе дәстуйа чеки, дәсту жь дара дарщеwийе бьн у wан сьфьр ки. 7Гәрә дәстуйед wе ль нав хәлаqар'а дәрбаз бьн, әw дәсту гәрә һәр дӧ к'еләкед горигәһева бьн, бона һьлдана wе. 8Wе жь т'әхта чеки у һьндӧр' вала, чаwа кӧ сәр ч'ийе тәр'а һатә нишандайине, ӧса жи чеки.

Һ'әwша Коне Шә'дәтийе

9•Алийе башуре һ'әwша Коне Шә'дәтийе чеки у п'әр'дед wе жь к'ьтане зьрав-бадайи бә, дьрежайийа алики сәд зәнд бә. 10Бист стунед wе бьн т'әви бист бьнгәһед жь сьфьр, ле чәнгәлед стуна у шишед wе жь зив бьн. 11Ӧса жи бона һ'әwша алийе бакӧре, дьрежайийа п'әр'де бьра сәд зәнд бә у бист стуне wе бьн, т'әви бист бьнгәһед жь сьфьр, чәнгәлед стуна т'әви п'әвгьрека жи жь зив бьн. 12Бона бәрайийа һ'әwше, п'әр'дед алийе р'оавайе пенщи зәнд бә, дәһә стунед wан у дәһә бьнгәһед wан бьн. 13Бәрайийа пешийа һ'әwше кӧ wе бьк'әвә алийе р'оһьлате пенщи зәнд бә. 14П'әр'дед алики дери панздәһ зәнд бә, стунед wан сьсе у бьнгәһед wан сьсе бьн, 15п'әр'дед алийе дьн панздәһ зәнд бә, стунед wан сьсе у бьнгәһед wан сьсе. 16Бона дәре һ'әwше жь р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав-бадайи, п'әр'дәкә бист-зәнди бь хәбата нәqьшандитийе чеки. Чар стун у чар бьнгәһед wе гәрә һәбьн. 17Һ'әму стунед дора һ'әwше гәрә бь шишед зивин һәвва гьредайи бьн. Чәнгәлед wан зив у бьнгәһед wан сьфьр бьн. 18Дьрежайийа һ'әwше сәд зәнд бә, бәрайи пенщи зәнд бә у бьльндайийа п'әр'дед доре пенщ зәнд бә. Әw гәрә жь к'ьтане зьрав-бадайи бьн, бьнгәһед стуна жь сьфьр бьн. 19Һәр һащәте бона һәр шьхӧле Коне Шә'дәтийе, һ'әму сьнгед wе у һ'әму сьнгед һ'әwше жь сьфьр бьн.

Р'уне бона р'онайе

20•Тӧ т'әмийе бьдә зар'ед Исраел, wәки тәр'а бона р'онайе р'уне зәйт'унейи зәлал к'ьшанди биньн, кӧ ч'ьра һәр т'ьм бьшхӧлә. 21Һарун зар'ед хwәва Коне Щьвинеда[*], ви алийе п'әр'да бәр Шә'дәтийе, ль бәр Хӧдан еваре һ'әта сьбәһе хәме шьхӧландьне һьлдьнә ль сәр хwә. Әв йәк алийе зар'ед Исраелда нав ньсьлед wанда бьбә ә'рф-ә'дәте һ'әта-һ'әтайе+.

28

К'ьнщед к'аһина

28^1Тӧ жь нав зар'ед Исраелда Һаруне бьре хwә у кӧр'ед Һарун: Надаб, Абиһу, Елазар у Ит'амар, бинә щәм хwә, wәки мьнр'а к'аһинтийе бькьн. 2Һаруне бьре хwәр'а к'ьнщед пироз бьдьруйи, бона qәдьр у р'умәте. 3Тӧ бежә һ'әму хwәйифьрасәта, йед кӧ мьн бь р'ӧһ'е занәбунева дагьртьнә, кӧ бона Һарун к'ьнща бьдьрун, бона бӧһӧрти-жьбарәбуна wи, кӧ мьнр'а к'аһинтийе бькә. 4Әв ьн әw к'ьнщед кӧ wе бьдьрун: Р'әхтсинг, ефод, чӧх у кьрасе нәqьшанди, п'ап'ах у бәнпьшт. Бьра бьре тә Һарун у кӧр'ед wир'а к'ьнщед пироз бьдьрун, кӧ мьнр'а к'аһинтийе бькьн. 5Бьра әw зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав һьлдьн.

Ефод

6•Ефод жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав-бадайи, бь хәбата ньтьрандьне чекьн. 7Гәрәке сәр һәр дӧ сәрмьлка п'әвгьрек һәбьн кӧ бенә һәввакьрьне. 8Бәнпьшта ль сәр ефод жи мина ефод жь wан тьшта һунанди-ньтьранди, жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав-бадайи бе чекьрьне. 9Дӧ кәвьред оникс һьлди у навед зар'ед Исраел ль сәр wан бьк'оли бьньвиси, 10шәш нава ль сәр кәвьрәки у шәш нава жи ль сәр кәвьрәки, анәгори пәйһәвбуйина wан. 11Мина һостатийа кәвьрк'ол чаwа кӧ море дьк'олә, ӧса жи тӧ навед зар'ед Исраел сәр һәр дӧ кәвьра бьк'оли у wан нава qавед зер'инда qаш ки. 12Wан һәр дӧ кәвьра сәр сәрмьлке ефодва ки, кӧ зар'ед Исраелр'а бьбьнә кәвьред биранине. У Һарун навед wан бона биранине ль бәр Хӧдан һьлдә сәр һәр дӧ мьлед хwә. 13Qашед зер'ин чеки 14у жь зер'ед хальс дӧ зьнщиред бадайи вәгьрти чеки у wан зьнщиред вәгьрти бавежи qаша.

Р'әхтсинг

15•Р'әхтсинге һ'акьмтийе ньтьранди wи щур'е чекьрьна ефодда чеки. Wи жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи чеки. 16Бьра әw дӧ та qаткьри чаргошә бә, дьрежайийа wи бьһӧстәк у бәрайийа wи жи бьһӧстәк. 17У ль сәр wи чар щергә кәвьр qаш ки. Щерга ә'wльн: Сардийон, топаз у зьмруд,+
18щерга дӧда: Карбункул, сафир у алмас, 19щерга сьсийа: Йахонит, агат у аместис 20у щерга чара жи: Хризолит, оникс у йаспис, әвана гәрә нава qавед зер'да бенә qашкьрьне. 21Әw кәвьр гәрә донздәһ һ'әб бьн, анәгори навед кӧр'ед Исраел, мина море к'олайи сәр һәр кәвьри навәки wан бе к'оландьне бона донздәһ qәбила. 22Сәр р'әхтсинг зьнщиред бадайи чеки, әw вәгьрти жь зер'е хальс бә. 23Р'әхтсингр'а дӧ хәлаqед зер'ин чеки у wан һәр дӧ хәлаqа сәр һәр дӧ ньч'ед рәхтсингва ки. 24Wан һәр дӧ зьнщиред зер'ин, хәлаqед ньч'ед р'әхтсингва ки 25у һәр дӧ сәрийед зьнщирайә дьн һәр дӧ qавед сәрмьлке ефодва ки, пешийева сәр ефод бә. 26Дӧ хәлаqед зер'инә дьн чеки wан бьн р'әхтсингва һәр дӧ ньч'ед жерьнва алийе ефодва ки. 27Дӧ хәлаqед зер'инә дьн жи чеки, вана бьне һәр дӧ ньч'ед сәрмьлкед ефодва ки. Алийе пешийева бәр щийе һәввабунева сәр бәнпьшта ефодва ки. 28У бь qәйт'ана шин хәлаqед р'әхтсинг хәлаqед ефодва кьн, кӧ әw сәр бәнпьшта ефодва бьн у р'әхтсинг жь ефод нәqәтә. 29Һарун наве кӧр'ед Исраелә ль сәр р'әхтсинге һ'акьмтийе, т'ьме бьдә ль сәр дьле хwә, гава бьк'әвә Щийе Пироз, бона биранина wан ль бәр Хӧдан. 30Урим у Тумим[*] бькә р'әхтсинге һ'акьмтийе. Бьра әw сәр дьле Һарун бьн, гава әw һәр'ә бәр Хӧдан. Һарун һәр т'ьм һ'акьмтийа кӧр'ед Исраел ль бәр Хӧдан бьдә ль сәр дьле хwә+.

Чӧх

31•Чӧхе ефод хӧр'у бь р'әнге шин чеки. 32Наведа бәрстуйа wи вәки кӧ сәри тер'а дәрбаз бә, дора wи щийе вәкьри мина бәрстуйа еләкзьрьһ' һунанди бәрсту ки, кӧ жь бәр һәв нәчә. 33Дора п'еша чӧх жь р'исе шин, ширк у соре гәвәз һ'ьнара чеки, нава жь wан һәр йәкида жи зәнгьлед зер'ин һәбә. 34Дора п'еша чӧхва бьра навбәра һәр зәнгьләки зер'ин һ'ьнарәк бә у зәнгьләки зер'ин һ'ьнарәк бә. 35Wә'де qӧльхкьрьне гәрәке чӧх сәр Һарун бә у гава әw бьк'әвә Щийе Пироз ль бәр Хӧдан у дәрк'әвә дәнге чӧх бе бьһистьне кӧ әw нәмьрә.

П'ап'ах у кьрас

36Бәрә'нике жь зер'е хальс р'о ки у бь щур'е морк'оландьне сәр wе бьк'оли: «Пироз Хӧданр'а»+. 37Wе бавежи сәр qәйт'анәкә шин п'ап'ахва ки, кӧ жорва сәр нә'тька п'ап'ахва бә. 38Бьра әw ль сәр ә'нийа Һарун бә, wәки һәр кемасийе һ'әдийед зар'ед Исраелә пироз кӧ тенә дайине, Һарун һьлдә ль сәр хwә. Гәрәке һәр т'ьм әw ль сәр ә'нийа Һарун бә, кӧ әw ль бәр Хӧдан бенә qәбулкьрьне+.

39Кьрас бь к'ьтане зьрав бьһуньни, п'ап'ах бь к'ьтане зьрав чеки, бәнпьште жи бь хәбата нәqьшандитийе чеки+.

К'ьнщед кӧр'ед Һарун

40Кӧр'ед Һарунр'а, бона qәдьр у р'умәта wан, кьраса, бәнпьшта у к'олоза чеки. 41Вана ль бьре хwә Һарун у кӧр'ед wийә т'әви wи ки. Wан р'ун ки, хьзмәтк'арийа wанда wан qәwин-qәдим[*] ки у бӧһӧрти-жьбарә ки кӧ мьнр'а к'аһинтийе бькьн. 42Wанр'а бь к'ьтан к'ьнщед бьни бьдьруйи, wәки qальбед хwә бьньхемьн, әw бьра жь навк'елке һ'әта чока дьреж бьн. 43Гава Һарун у кӧр'ед хwәва һәр'ьнә Коне Щьвине, йан незики горигәһе бьн бона qӧльхкьрьна Щийе Пирозда, бьра wан ль хwә кьн, кӧ нәбә әw нәһәqийе бькьн у бьмьрьн. Бьра әw wир'а у зӧр'әта wийә пәй wир'а бьбә ә'рф-ә'дәте һ'әта-һ'әтайе.

29

Qәwин-qәдимкьрьна к'аһина

29^1•Ва йә чь кӧ тӧ гәрәке т'әви wан бьки, кӧ әw бӧһӧрти-жьбарә бьн у мьнр'а бьбьнә к'аһин. Щанәгаки у дӧ бәранед беqӧсур, 2нане бе һәвиртьр'шк, к'атед бе һәвиртьр'шк пе р'ун стьрайи у лоше бе һәвиртьр'шк сәр р'ункьри һьлди. Вана жь аре гәньмийи хас чеки+. 3У wан бьки сәләке, wан ль сәр сәле т'әви щанәге у һәр дӧ бәрана һ'әди бьди. 4Һарун у кӧр'ед wива жи бини ль бәр дәре Коне Щьвине у wан пе аве бьшойи. 5К'ьнща һьлди, аwа готи кьрас, чӧхе ефод, ефод у р'әхтсинг Һарун ки, бь бәнпьште ефод жи пьшта wи гьреди. 6П'ап'ах бьди сәре wи у сәр п'ап'ахда жи к'офийа пироз дайни. 7Р'уне р'ункьрьне һьлди, сәр сәре wида ки у wи р'ун ки+. 8Кӧр'ед Һарун жи бини кьраса ль wан ки, 9бәнпьшта бьди пьшта wан у к'олоза ль сәре wан бьп'еч'и, к'аһинти бона wан бьбә ә'рф-ә'дәте һ'әта-һ'әтайе. Бь ви аwайи Һарун у кӧр'ед wи хьзмәтк'арийа wанда qәwин-qәдим ки.

10Щанәге бини ль бәр Коне Щьвине у Һарун кӧр'ед хwәва бьра дәстед хwә дайньнә ль сәр сәре щанәге. 11У ль бәр дәре Коне Щьвине ль бәр Хӧдан щанәге сәржеки. 12Жь хуна щанәге һьлди у бь т'ьлийа хwә стьруйед горигәһе хи, һ'әму хуна майин бьр'ежи бьне горигәһе+. 13Һ'әму бәзе сәрзьк, бәтане щәгәре, һәр дӧ гӧр'ч'ька бәзе wанва һьлди у ль сәр горигәһе агьршәwати ки+. 14Ле гоште щанәге, ч'әрме wи у ә'дәба wи жь зоме дәрхи у бьшәwьтини. Әва дийарийа жь гӧнә паqьжбуне йә+.

15Жь бәрана йәки һьлди, бьра Һарун у кӧр'ед wи дәстед хwә дайньнә ль сәр сәре бәрен. 16Wи бәрани сәржеки, хуна wи һьлди у ль сәр һәр чар к'еләкед горигәһеда бьр'әшини. 17Бәрен һур ки, дьлһ'ьнава у ньгед wи бьшойи у wан дайни ль сәр гоште һуркьри у сәре wи. 18Т'әмамийа бәрен ль сәр горигәһе агьршәwати ки, әва дийарийа т'әвайишәwате йә бона Хӧдан. Дийарийа шәwатейә бинхwәш ә бона Хӧдан+.

19Бәране дьн жи һьлди, бьра Һарун у кӧр'ед wи дәстед хwә дайньнә ль сәр сәре бәрен. 20Бәрен сәржеки, жь хуна wи һьлди гӧпька гӧһе Һарунә р'асте у гӧпька гӧһе кӧр'ед wийә р'асте хи, ӧса жи печ'ийа мәзьнә дәсте wани р'асте у печ'ийа мәзьнә ньге wани р'асте хи. Хуна майин ль сәр һәр чар к'еләкед горигәһеда бьр'әшини. 21Жь wе хуна сәр горигәһе у жь р'уне р'ункьрьне һьлди, бьр'әшини ль сәр Һарун, к'ьнщед wи у ль сәр кӧр'ед wи у к'ьнщед кӧр'ед wи. Һьнге Һарун, к'ьнщед wи у кӧр'ед wийә т'әви wи у к'ьнщед кӧр'ед wи wе пироз бьн.

22Паше бәзе бәрен, даwе, бәзе сәрзьк, бәтане щәгәре, һәр дӧ гӧр'ч'ька бәзе wанва у пила р'асте һьлди, чьмки әва бәране qәwин-qәдимкьрьне йә. 23Жь сәла нане бе һәвиртьр'шкә ль бәр Хӧдан, бок'онәки, к'атәки бь р'ун чекьри у лошәки һьлди 24у wан дайни ль сәр дәстед Һарун у дәстед кӧр'ед wи у wан ль бәр Хӧдан чаwа дийарийа һ'әжандьне бьһ'әжини. 25Паше ван жь дәстед wан бьгьри, ль сәр горигәһе т'әви дийарийа т'әвайишәwате агьршәwати ки, бона бинхwәшийе ль бәр Хӧдан. Әва дийарийа шәwатейә бона Хӧдан+. 26Wи сәрсинге бәране кӧ бона qәwин-qәдимкьрьна Һарун бу һьлди у ль бәр Хӧдан чаwа дийарийа һ'әжандьне бьһ'әжини. Әве бьбә п'ара тә. 27Сәрсинге һ'әжандьне у пила жорбьльндкьрьне жь бәране qәwин-qәдимкьрьне кӧ һатьбун һ'әжандьне у жорбьльндкьрьне, бона Һарун у кӧр'ед wи пироз ки, 28бьра әв йәк алийе зар'ед Исраелда бона Һарун у кӧр'ед wи бьбә qануна һ'әта-һ'әтайе. Әва дийарийа жорбьльндкьрьне йә у wе бьбә дийарийа жорбьльндкьрьне жь qӧрбанед һәләqәтийе кӧ зар'ед Исраел дийарийа жорбьльндкьрьне бьдьнә Хӧдан.

29Пәй Һарунр'а к'ьнщед wийә пироз кӧр'ед wир'а бьминьн, wәки гава әw бенә р'ункьрьне у бенә qәwин-qәдимкьрьне әw к'ьнщ ль wан бьн+. 30Жь зар'ед wи, йе кӧ wе дәwса wи бьбә к'аһин у бьк'әвә Коне Щьвине кӧ хьзмәтк'арийе Щийе Пирозда бькә, бьра һ'әфт р'ожа wан к'ьнща хwә кә.

31Бәране бона qәwин-qәдимкьрьне һьлди у щики пироз гоште wи бьк'әлини. 32Һарун у кӧр'ед wи ль бәр дәре Коне Щьвине wи гоште бәрен у нане сәледа бьхwьн. 33Әwана wан тьшта бьхwьн, бь чь һатьнә гӧнәк'әwандьне бона qәwин-qәдими у бӧһӧрти-жьбарәбуна wан. Кәсәки дьн гәрәке нәхwә, чьмки пироз ьн+. 34Ле һәгәр жь гошт у нане бона qәwин-qәдимкьрьне һ'әта сәре сьбәһе бьминә, әwед бәрмайи бьшәwьтини. Гәрә әw нәйенә хwарьне, чьмки пироз ьн.

35Һ'әму т'әмийед кӧ мьн чаwа бона Һарун у кӧр'ед wи данә тә ӧса бьки, нава һ'әфт р'ожда wан qәwин-qәдим ки. 36Р'оже щанәгаки qӧрбан бьди бона гӧнәк'әwандьне. Бь ве йәке горигәһе паqьж ки. Сәрда жи wе р'ун ки wәки пироз бә+. 37Һ'әфт р'ожа бона горигәһе к'әwандьне бьки wе пироз ки у горигәһе бьбә йа һәрә пироз. Һ'әму чь кӧ горигәһе к'әвә wе пироз бә+.

Qӧрбана һәр р'ож

38•Ва йә чь кӧ тӧ гәрәке һәр т'ьм ль сәр горигәһе бьди, р'оже дӧ бәрхед йәк сали. 39Бәрхәки сәре сьбәһе бьди, йе дьн жи бәре еваре. 40Т'әви бәрхе ә'wльн п'арәкә чапе жь дәһа йәк[*] аре хаси стьрайи т'әви п'арәкә һине[*] жь чара йәк р'уне ледайи у п'арәкә һине жь чара йәк шәрав, чаwа дийарийа сәрдакьрьне бьди. 41Бәрхе дӧда жи бәре еваре бьди. Мина wе дийарийа нанийә сәре сьбәһе у мина дийарийа сәрдакьрьне. Әва дийарийа шәwатейә бинхwәш ә бона Хӧдан+. 42Бьра әва ль нав ньсьлед wәда бьбә дийарийа т'әвайишәwатейә һәр т'ьм ль бәр Хӧдан, бәр дәре Коне Щьвине, wи щийе кӧ әзе р'асти wә бем, т'әви тә хәбәр дьм. 43Wе дәре әзе р'асти зар'ед Исраел бем у бь р'умәта мьнва әw щийе пироз бә. 44Әзе Коне Щьвине у горигәһе пироз кьм, ӧса жи Һарун у кӧр'ед wи пироз кьм, wәки мьнр'а к'аһинтийе бькьн. 45Әзе ль нав зар'ед Исраелда бьминьм у бьбьмә Хwәдейе wан+. 46Һьнге әwе бьзаньбьн кӧ әз Хӧдан ьм, Хwәдейе wан, кӧ мьн әw жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн, wәки ль нава wанда бьминьм. Әз Хӧдан ьм, Хwәдейе wан.

30

Горигәһа бьхуре

30^1•Горигәһа бона бьхур шәwьтандьне жь дара дарщеwийе чеки. 2Дьрежайийа wе зәндәк, бәрайийа wе зәндәк, бьра әw чар гошә бә, бьльндайийа wе дӧ зәнд бә, стьруйед wе жь wе бьн+. 3Жора wе, дора wе у стьруйед wе бь зер'е хальс зер' ки у дора лева wе т'оqәки зер'ин бавежейи. 4Дӧ хәлаqед зер'ин бона wе чеки. Wана бавежи һәр дӧ алийа бьне т'оqва һәр дӧ к'еләкава, wәки гава wе һьлдьн щи һәбьн кӧ дәстуйа тер'а дәрбаз кьн. 5Дәстуйа жь дара дарщеwийе чеки у wан зер' ки. 6Wе дайни ль бәр wе п'әр'да кӧ бәр Сьндоqа Шә'дәтийе йә, пешбәри qалп'ахе бахшандьнейи сәр Шә'дәтийе, wе дәра кӧ әзе р'асти тә бем+. 7У бьра Һарун ль сәр wе бьхура бинхwәш агьршәwати кә. Һәр сәре сьбәһе гава ч'ьра саз кә бьхуре агьршәwати кә. 8Гава Һарун бәре еваре ч'ьра вехә у дайнә сәр шәмдане, бьра бьхуре агьршәwати кә, wәки ль нава ньсьлед wәда һәр т'ьм ль бәр Хӧдан бьхур һәбә. 9Ль сәр wе, бьхура башqә, йан дийарийа т'әвайишәwате, йан дийарийа нанийә дьн нәдьн, нә жи дийарийа сәрдакьрьне сәр wеда кьн+. 10Һарун сале щарәке ль сәр стьруйед горигәһе гӧнәк'әwандьне бькә. Пе хуна qӧрбана бона гӧнәк'әwандьне, сале щарәке ль сәр wе гӧнәк'әwандьне бькә. Бьра әв йәк нава ньсьлед wәда бенә кьрьне. Горигәһ йа һәрә пироз ә бона Хӧдан»+.

Дийарийед бона Хӧдан

11Хӧдан т'әви Муса хәбәр да у готе: 12«Гава тӧ зар'ед Исраел бьжмьри у һ'әсабе wан заньби, бьра һьнге һәр йәк жь бәр нәфса хwәва һәq бьдә Хӧдан, wәки бәла нәйе сәре wан чахе кӧ тӧ wан бьжмьри+. 13Әв ә кӧ гәрәке әwана бьдьн, к'ижане кӧ дәрбаз дьбә те жьмаре, анәгори шекьле пирозгәһе кӧ бист гер[*] ә, нив шекьл зив бьра бьдә. Әва нив шекьле дийарийа Хӧдан ә+. 14Һәр кәсе бист сали у жор кӧ дәрбаз бә бе жьмаре, бьра ве дийарийе бьдә Хӧдан. 15Гава һун бәр нәфса хwәва бона гӧнәк'әwандьне дийарийе бьдьнә Хӧдан, бьра нә йе дәwләти жь нив шекьли зедәтьр бьдә у нә жи йе к'әсиб кем бьдә. 16Зиве гӧнәк'әwандьне жь зар'ед Исраел һьлди у бьди бона хьзмәтк'арийа Коне Щьвине. Әве ль бәр Хӧдан бьбә биранина зар'ед Исраел, бона гӧнәк'әwандьна нәфсед wан+.

Т'әшта жь сьфьр

17•Хӧдан т'әв Муса хәбәрда у готе: 18«Ӧса жи жь сьфьр т'әштәке бона ава шуштьн-вәшуштьне чеки. Бьра бьнгәһа wе жи жь сьфьр бә, wе дайни ль навбәра Коне Щьвине у горигәһе, аве дагьри+. 19Бьра Һарун у кӧр'ед хwәва дәст у п'ийед хwә жь wе бьшон. 20Гава әw бьк'әвьнә Коне Щьвине йан бона хьзмәтк'арийе незики горигәһе бьн, аwа готи дийарийа шәwате бьдьнә Хӧдан, бьра пе аве хwә бьшон кӧ нәмьрьн. 21Бь ви аwайи дәст у п'ийед хwә бьра бьшон wәки нәмьрьн. Бьра әв йәка бона wан бьбә qануна һ'әта-һ'әтайе, һьн бона wи, һьн жи бона зӧр'әта wи ль нав һ'әму ньсьлед wанда».

Р'уне бона р'ункьрьна пирозийе

22Хӧдан т'әви Муса хәбәр да у готе: 23«Ле тӧ хwәр'а бьһарәтед һәрә р'ьнд һьлди, пенсьд шекьл[*] зьмьре ну, qаси ниве wи, аwа готи дӧсьд пенщи шекьл[*] дарчина бинхwәш у дӧсьд пенщи шекьл жи qамише бинхwәш, 24дӧсьд пенщи шекьл касийа[*] анәгори шекьле пирозгәһе у һинәк[*] р'уне зәйт'уне. 25Жь ван бь пьспорти т'әвдайи р'унәки р'ункьрьнейи пироз чеки, әw бьбә р'уне р'ункьрьнейи пироз+. 26Бь wи ван тьшта р'ун ки: Коне Щьвине, Сьндоqа Шә'дәтийе, 27т'әхт һ'әму дәрданед wева, шәмдан һащәтава, горигәһа бьхуре, 28горигәһа т'әвайишәwате һ'әму һащәтед wе, т'әшт у бьнгәһа wе+. 29Wан пироз ки, кӧ бьбьнә йед һәрә пироз. Чь кӧ wан к'әвә wе пироз бә+. 30Һарун у кӧр'ед wи р'ун ки у wан бӧһӧрти-жьбарә ки, wәки мьнр'а к'аһинтийе бькьн+. 31Т'әви зар'ед Исраел хәбәрди у бежи: ‹Әве ль нава ньсьлед wәда мьнр'а бьбә р'уне пирози бона р'ункьрьне. 32Әw гәрәке ль сәр бәдәна һәр мәрьвида нәйе р'етьне у нә жи мина щур'е wе бе т'әвдайин, әв пироз ә, бьра wәр'а жи пироз бә. 33К'е кӧ бь щур'е wе т'әвдайнә, йан жи wе ль сәр нәк'аһинәкида кә, wе жь нава щьмә'та хwәда бе р'аqәтандьне›».

Бьхур

34Хӧдан готә Муса: «Хwәр'а бьһарәтед бинхwәш һьлди, аwа готи ширеза даре, qахькед бә'ре, тузька мәлһ'әме у бьхура ә'рәбийә хальс, бьра к'аше һ'әмуйа йәк бә. 35Вана бь пьспорти т'әвдайи бьхурәкә ледайийә хальс у пироз чеки+. 36Жь ве һьнәки һьлди һур-һур бьк'ӧти у ль бәр Шә'дәтийе, Коне Щьвинеда дайни, wе дәра кӧ әзе р'асти тә бем. Әв бьхуре бона wә йа һәрә пироз бә. 37Әw бьхура кӧ те анәгори т'әвдайина wе чеки, мина wе хwәр'а ченәкьн, бьра әw бона тә пироз бә ль бәр Хӧдан. 38К'е кӧ бона бинһьлдане анәгори wе хwәр'а т'әвдайнә чекә, әw жь нав щьмә'та хwә бе р'аqәтандьне».

31

К'ьфшкьрьна һостайед Коне Щьвине

31^1•Хӧдан т'әви Муса хәбәр да у готе: 2«Ва йә мьн бь нав гази Бьсалеле кӧр'е Урийе Һуре жь qәбила Щьһуда кьр. 3Мьн әw Р'ӧһ'е Хwәдева, бь сәрwахтийе, билантийе, дәстә'мәлийе у фьрасәта һәр п'ешәк'арийева дагьрт,+
4wәки бь зер', зив у сьфьр тьшта бьһ'ӧньринә, 5у кәвьра бьк'олә qаш кә, дара бьк'олә у һәр щур'ә шьхӧли бькә. 6Ва йә мьн Оһолиабе кӧр'е Аһисамахе жь qәбила Дан чаwа к'омәкдар да wи у фьрасәти кьрийә дьле хwәйифьрасәта, wәки һәр тьште кӧ мьн т'әми ль тә кьрьнә бькьн. 7Коне Щьвине, Сьндоqа Шә'дәтийе, qалп'ахе бахшандьнейи сәр wе у һ'әму навмала кон, 8ӧса жи т'әхт дәрданед wева, шәмдана хальс һ'әму һащәтед wева у горигәһа бьхуре, 9горигәһа дийарийа т'әвайишәwате у һ'әму һащәтед wе, т'әшт у бьнгәһа wе, 10к'ьнщед qӧльхкьрьне, к'ьнщед пирозә к'аһин Һарунр'а у к'ьнща кӧр'ед wир'а бона хьзмәтк'арийе, 11р'уне р'ункьрьне у бьхура бинхwәш бона Щийе Пироз, ван һ'әмуйа ӧса чекьн чаwа кӧ мьн т'әми да тә».

Шәми, р'ожа р'ьһ'әтийе

12•Хӧдан т'әви Муса хәбәрда у готе: 13«Тӧ т'әви зар'ед Исраел хәбәр дә у бежә: ‹Һун гәрә ә'сә шәмийед мьн хwәй кьн, чьмки әва нишанәкә ль нава мьн у wә ньсьлед wәда, кӧ һун бьзаньбьн wәки әз Хӧдан ьм, йе кӧ wә бӧһӧрти-жьбарә дькьм. 14Аwа шәмийе хwәй кьн, чьмки әw бона wә пироз ә, к'е кӧ wе бьһ'әр'ьминә гәрәке бе кӧштьне. Һәгәр йәк wе р'оже шьхӧләки бькә, бьра әw мәрьва жь нав щьмә'та хwә бе р'аqәтандьне+. 15Бьра шәш р'ожа хәбат бе кьрьне, ле р'ожа һ'әфта шәмийа р'ьһ'әтийе йә, пироз ә бона Хӧдан. К'е кӧ р'ожа шәмийе шьхӧләки бькә гәрәке бе кӧштьне. 16Бьра зар'ед Исраел шәмийе хwәйи кьн, wәки шәми ль нав ньсьлед wанда бе хwәйикьрьне, чаwа пәймана һ'әта-һ'әтайе. 17Әw нишана һ'әта-һ'әтайе йә ль нав мьн у зар'ед Исраелда, чьмки Хӧдан ль нава шәш р'ожада ә'рд у ә'зман ә'фьрандьн у р'ожа һ'әфта дәсте хwә жь хәбате кьр у р'ьһ'әт бу›»+.

18Гава Хwәде ль сәр ч'ийайе Синайе хәбәрдана хwәйә т'әви Муса сәр һәвда ани, дӧ сәлед Шә'дәтийе данә wи. Сәлед кәвьрийә бь т'ьлийа Хwәде ль сәр ньвисар+.

32

Голька зер'ин

32^1•Гава щьмә'те дина хwә дайе кӧ Муса дәрәнги дьк'әвә жь сәр ч'ийе найе харе, һьнге щьмә'т т'опи щәм Һарун бу у готә wи: «Р'абә мәр'а хwәдейа чекә, кӧ пешийа мә к'әвьн, чьмки әw Мусайе мәрьв, йе кӧ әм жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн, әм ньзаньн чь һатә сәре wи»+. 2Һарун готә wан: «Гӧһаред зер'ә кӧ гӧһед жьнед wә, кӧр'ед wә у qизед wәда нә, дәрхьн у биньнә щәм мьн»+. 3У т'әмамийа щьмә'те гӧһаред гӧһед хwәда йә зер' дәрхьстьн у анинә щәм Һарун. 4Һарун әw жь дәсте wан һьлдан, qав к'оланд щур'ә дайе у голькәк р'о кьр. Готьн: «Әв ә хwәдейе тә Исраел! Йе кӧ тӧ жь wәлате Мьсьре дәрхьсти»+. 5Гава Һарун әв йәк дит, бәр wи горигәһәк чекьр. Һарун кьрә гази у гот: «Сьбе щәжьна Хӧдан ә». 6Р'ожа дьн сәре сьбәһе зу р'абун дийарийед т'әвайишәwате дан у дийарийед һәләqәтийе анин, щьмә'те р'уньшт хwар, вәхwар у р'абун намуса һәвр'а листьн+.

Һерса Хwәде

7Һьнге Хӧдан готә Муса: «Пәйа бә һәр'ә, чьмки щьмә'та тәйә кӧ тә жь wәлате Мьсьре дәрхьст жь р'е шьһ'ьти. 8Әвана ӧса зу жь wе р'ийе шьһ'ьтин, йа кӧ мьн т'әми дабу wан. Бона хwә голькәк р'о кьрьн, әw һ'әбандьн, wир'а qӧрбан дан у готьн: ‹Әв ә хwәде тә Исраел! Йе кӧ тӧ жь wәлате Мьсьре дәрхьсти›». 9Хӧдан готә Муса: «Мьн дина хwә да ве щьмә'те, ва йә әw щьмә'тәкә сәрһ'ьшк ә+. 10Ньһа бьһелә кӧ әз һерса хwә ль сәр ванда бьр'ежьм, qьр'а ван биньм. Ле әз тә бькьмә мьләтәки мәзьн»+.

Навчетийа Мусайә пешьн

11Ле Муса хwә авитә Хӧдан Хwәдейе хwә у гот: «Йа Хӧдан чьма һерса тә ль сәр щьмә'та тә р'абә, йа кӧ тә жь wәлате Мьсьре бь qәwата мәзьн у бь дәсте зор дәрхьст+? 12Чьма мьсьри бькьн гьли у бежьн: ‹Бона хьрабийе әw дәрхьстьн, кӧ сәре ч'ийа wан бькӧжә у р'убәри дьне wан нәһелә›? Жь алава һерса хwә вәгәр'ә у ве бәлайе жь сәр щьмә'та хwә пашда һьлдә. 13Хӧламед хwә Бьраһим, Исһаq у Исраел бир бинә, к'ижанар'а тә пе нәфса хwә сонд хwар у готә wан: ‹Әзе зӧр'әта wә qаси стәйркед ә'зман ль һәв зедә кьм у т'әмамийа ви ә'рди, бона к'ижани мьн гот әзе бьдьмә зӧр'әтед wә у әwе wанр'а бьбә мьлк'е һ'әта-һ'әтайе›»+. 14Һьнге Хӧдан готьна хwә гӧһаст у бәла кӧ готьбу нәани сәре щьмә'та хwә+.

Бинтәнгийа Муса

15Муса вәгәр'ийа у жь ч'ийе һатә харе, һәр дӧ сәлед Шә'дәтийе жи дәстед wида бун. Сәр һәр дӧ алийа жи ньвисар бун, һьн ви алийи һьн жи wи алийи ньвисар бун. 16Сәл шьхӧле дәсте Хwәде бун у ньвисара сәр жи ньвисара Хwәде бу ль сәр сәла к'оланди. 17Гава Йешу дәнге qар'ә-qар'а щьмә'те бьһист, готә Муса: « Дәнге шер' жь зоме те». 18Муса готе:

«Әв нә дәнге qар'ә-qар'а сәрк'әтийа йә,
нә жи дәнге qар'ә-qар'а йед данә дәр,
ле әз дәнге һәвр'а листьне дьбьһем».

19Гава Муса незики зоме бу, ч'ә'в гольке у р'әqасе к'әт, һерса wи р'абу, әw сәлед дәстед хwәда авитьн у бьнат'ара ч'ийеда һурдәхwәши кьрьн. 20Голька wанә чекьри һьлда агьрда һ'әланд, һур-һури кьр кьрә т'оз р'әшандә сәр аве у зар'ед Исраел данә вәхwарьне+.

21Муса готә Һарун: «Әве щьмә'те чь тә кьр, кӧ тә әв гӧнәйе мәзьн ани сәр wан?» 22Һарун готе: «Бьра хwәйе мьн һерс нәк'әвә. Тӧ ве щьмә'те нас дьки, әw хьрабийер'а һазьр ьн. 23Готьнә мьн: ‹Мәр'а хwәдейа чекә кӧ пешийа мә к'әвьн, чьмки әw Мусайе мәрьв кӧ әм жь wәлате Мьсьре дәрхьстьн, әм ньзаньн чь һатә сәре wи›. 24Мьн жи готә wан: ‹Зер'е к'е һәйә бьра дәрхә›. Wан данә мьн, мьн жи әw авитьнә ль нав егьр әв голька дәрк'әт».

25Муса дина хwә дайе кӧ щьмә'те һ'әwла хwә жь дәwле авитийә, wе ль бәр дьжмьнед хwә бьбьнә р'обәт, (чьмки Һарун изьн дабу кӧ wана һ'әwла хwә жь дәwле авитьбун)+. 26Һьнге Муса бәр дәргәһе зоме сәкьни у гот: «К'е алийе Хӧдан ә, бьра бе щәм мьн!» Һ'әму зар'ед Леwи щьвийанә щәм wи. 27У готә wан: «Хӧдан Хwәдейе Исраел аһа дьбежә: ‹Бьра һәр мәрьв шуре хwә гьредә, зомеда жь дәргәһ һ'әта дәргәһ һәр'ьн wәрьн, һәр мәрьв бьре хwә, һәр мәрьв һәвале хwә, һәр мәрьв щинаре хwә бькӧжә›»+. 28Зар'ед Леwи wәкә готьна Муса кьрьн, wе р'оже жь щьмә'те се һ'әзар мәрьв к'әтьн. 29Муса гот: «Иро wә бона хьзмәтк'арийа Хӧдан хwә бь кӧштьна кӧр'е хwә у бьре хwә бӧһӧрти-жьбарә кьр. Ләма иро дӧайе ль сәр wәда бе».

Навчетийа Мусайә дӧда

30Р'ожа дьне Муса готә щьмә'те: «Wә гӧнәки мәзьн кьрийә. Ва йә әзе һьлк'ьшьмә щәм Хӧдан, бәлки бькарьбьм к'әwандьне жь бәр гӧнед wәва бьдьм кьрьне». 31Муса вәгәр'ийа щәм Хӧдан у готе: «Бәле! Әве щьмә'те гӧнәки мәзьн кьр хwәр'а хwәдеки зер'ин чекьр. 32Ньһа әз р'әща дькьм гӧне wан бьбахшинә! Ле һәгәр на, һиви дькьм наве мьн жь к'ьтеба хwәйә ньвисар р'әсит кә». 33Хӧдан готә Муса: «К'е ль бәр мьн гӧнә кьрийә, әзе wи жь к'ьтеба хwә р'әсит кьм+. 34Ле ньһа тӧ һәр'ә щьмә'те бьбә wи щийе кӧ мьн тәр'а гот. Ва йә мьлйак'әте мьне пешийа тәва һәр'ә, ле р'ожа щәза әзе бона гӧне wан, wан щәза кьм». 35У Хӧдан щьмә'те хьст бона wе голька wанә чекьри, йа кӧ Һарун чекьр.

33

Навчетийа Мусайә сьсийа

33^1Хӧдан готә Муса: «Р'абә жь вьра тӧ у әw щьмә'та кӧ тә жь wәлате Мьсьре дәрхьст һәвраз ани, һьлдә һәр'ә wи ә'рде бона к'ижани мьн Бьраһим, Исһаq у Аqубр'а сонд хwар у гот: ‹Әзе wи бьдьмә зӧр'әта тә›. 2Әзе пешийа тәва мьлйак'әтәки бьшиньм у әwе кәнанийа, әморийа, һ'итийа, пьриззийа, һ'иwийа у йәбусийа р'аqәтинә+. 3Те һәр'и ә'рде шир у һьнгьв же дьк'ьшә, ле әзе хwәха т'әви тә һәвраз нәйем, чьмки тӧ мьләтәки сәрһ'ьшки кӧ нәбә әз р'ева qьр'а тә биньм»+.

4Гава щьмә'те әв готьна гьран бьһист, шин кьрьн у qәт кәсәки хьшьре хwә хава нәкьр. 5Чьмки Хӧдан готьбу Муса: «Бежә зар'ед Исраел, һун мьләтәки сәрһ'ьшк ьн, һәгәр әз дәqәке т'әви тә һәвраз бем әзе qьр'а тә биньм. Ле ньһа хьшьред ль сәр хwә дәрхьн, кӧ әз дина хwә бьдьме к'а әз wә чаwа бькьм»+. 6Зар'ед Исраел хьшьред хwә һьнда ч'ийайе Һ'оребе жь сәр хwә дәрхьстьн.

Коне Щьвине

7Муса Кон һьлда, жь зоме дәр һьнәки жь зоме дур вәгьрт у наве wи дани Коне Щьвине. У һәр кәсе кӧ гази Хӧдан дькьр, жь зоме дәрдьк'әт дьчу Коне Щьвине, кӧ жь зоме дәр бу+. 8Гава Муса дәрдьк'әт дьчу бәрбь Кон, һьнге һ'әму щьмә'т р'адьбу у һәр йәк ль бәр дәре коне хwә дьсәкьни у дина хwә дьданә Муса, һ'әта кӧ әw бьк'әта Кон. 9Чаwа кӧ Муса дьк'әтә Кон, стуна ә'wр пәйа дьбу ль бәр дәре Кон дьсәкьни у Хӧдан т'әви Муса хәбәр дьда. 10Гава т'әмамийа щьмә'те стуна ә'wрә ль бәр дәре Кон сәкьни дьдит, т'әмамийа щьмә'те р'адьбу у һәр йәк ль бәр дәре коне хwә дәвәр'уйа дьчу. 11Хӧдан р'у бь р'у т'әви Муса хәбәр дьда, чаwа кӧ мәрьвәк т'әви һәвале хwә хәбәр дьдә. Муса вәдьгәр'ийа зоме, ле хорте бәрдәстийе wи Йешуйе кӧр'е Нун жь Кон дур нәдьк'әт.

Дӧайе Муса

12Муса готә Хӧдан: «Бәле тә готә мьн: ‹Ве щьмә'те дәрхә›, ле бәле тә мьнва ә'йан нәкьр, те к'е т'әви мьн бьшини, тә гот: ‹Әз тә пе наве тә нас дькьм у тә ль бәр ч'ә'вед мьн к'әрәм дит›. 13Ле ньһа һиви дькьм, һәгәр мьн ль бәр ч'ә'вед тә к'әрәм дитийә, р'ийед хwә ль бәр мьн вәкә wәки әз тә нас бькьм у ль бәр тә к'әрәме бьбиньм, дина хwә бьде кӧ әв мьләт щьмә'та тә йә». 14У Хwәде гот: «Әзе т'әв тә бем у тә бьбьмә р'ьһ'әтийе». 15Муса готә wи: «Һәгәр тӧ нәйейи, мә жь вьра дәрнәхә. 16Wе чаwа бе к'ьфше wәки мьн у щьмә'та тә ль бәр ч'ә'вед тә к'әрәм дитийә, һәгәр тӧ т'әви мә нәйейи? Бь ви аwайи әз у щьмә'та тәйе ль р'убари дьне жь һ'әму мьләта бенә башqәкьрьне»+.

Муса дьхwазә р'умәта Хӧдан бьбинә

17Хӧдан готә Муса: «Әзе ве йәке жи бькьм кӧ тә гот, чьмки тә ль бәр ч'ә'ве мьн к'әрәм дит у әз тә пе наве тә нас дькьм». 18Муса гот: «Һиви дькьм диндара хwә мьнва ә'йан кә». 19Һьнге Хwәде готе: «Әзе һ'әму qәнщийа хwә ль бәр тәва дәрбаз кьм у наве хwә Хӧдан[*] ль бәр тә бьдьмә ә'ламкьрьне, әз к'ижани бемә р'ә'ме, әзе бемә р'ә'ме у дьле мьн сәр к'е бьшәwьтә, wе бьшәwьтә»+. 20Гот: «Тӧ р'уйе мьн нькари бьбини, чьмки мәрьв нькарә мьн бьбинә у сах бьминә»+. 21У Хӧдан гот: «Ва йә щәм мьн щик һәйә, ль сәр wи qәйайи бьсәкьнә, 22гава диндара мьн дәрбаз бә, әзе тә бькьмә qәльштока qәйе у бь дәсте хwә тә бьньхемьм, һ'әта кӧ әз дәрбаз бьм. 23Паше әзе дәсте хwә һьлдьм у те пьштева мьн бьбини, ле р'уйе мьн wе тәва нәйе дитьне».

34

Wәк'ьландьна пәймана Хwәде

34^1•Хӧдан готә Муса: «Дӧ сәлед кәвьри хwәр'а бьбьр'ә мина йед пешийе у әзе ль сәр wан сәла бьньвисьм wан хәбәра, йед кӧ ль сәр сәлед пешийе бун, к'ижан тә һурдәхwәши кьрьн. 2Бона сәре сьбәһе һазьр би. Сәре сьбәһе һьлк'ьши ч'ийайе Синайе у wе дәре ль сәр ч'ийе бәр мьн бьсәкьни+. 3Т'ӧ кәс т'әви тә һьлнәк'ьшә у т'ӧ кәс ль сәр т'әмамийа ч'ийе нәйе к'ьфше, нә жи пәз у дәwар незики ч'ийе бьч'ерә»+. 4Муса дӧ сәлед кәвьри мина йе пешийе бьр'ин. Әw сәре сьбәһе р'абу, һәр дӧ сәлед кәвьри дестда һьлк'ьшийа сәр ч'ийайе Синайе, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу wи. 5У Хӧдан пе ә'wр пәйа бу, ль wьр щәм wи сәкьни у наве Хӧдан ә'лам кьр. 6Хӧдан ль бәр wир'а дәрбаз бу у ә'лам кьр:

«Хӧдан, Хӧдан ьм!
Хwәдейе р'ә'м у к'әрәме,
сәбьр-ськ'ане,
бь һ'ӧб у амьнийеда хьнейо,+
7кӧ бона һ'әзара хwәйе һ'ӧба амьн ә,
нәһәqийе, нәр'астийе у гӧна дьбахшинә,
ле сущдара бе щәза наһелә,
нәһәqийа бава тинә сәре
кӧр'а у кӧр'е-кӧр'а,
һ'әта ньсьле сьсийа у чара»+.

8Муса бь ләз дәвәр'уйа чу ә'рде у һ'әбанд, 9у гот: «Хwәйе мьн, әва мьләтәки сәрһ'ьшк ә, ле һәгәр мьн ль бәр ч'ә'вед тә к'әрәм дитийә, һиви дькьм, бьра Хwәйе мьн т'әви мә бе. Нәһәqи у гӧнед мә бьбахшинә у мә бькә wаре хwә».

10У Хӧдан готе: «Ва йә әз пәймане гьредьдьм, ль бәр ч'ә'ве т'әмамийа щьмә'та тә к'әрәмәтед ӧса әзе бькьм, к'ӧ ль сәр р'убари дьне у ль нав һ'әму мьләтада тьштед ӧса нә бунә. Һ'әму мьләтед дор-бәред тә, wе кьрьнед Хӧдан бьбиньн, чьмки әзе бона тә кьрьнед һ'әйрә-хоф бькьм. 11Бира хwәда хwәй кә чь т'әмийе әз иро дьдьм тә, ва йә әзе ль бәр тә әморийа, кәнанийа, пьриззийа, һ'итийа, һ'иwийа у йәбусийа р'аqәтиньм. 12Мьqати хwә би, әw wәлате кӧ те һәр'и нәбә кӧ пәймане т'әви бьнәлийед wи гьреди у әw тәр'а бьбә т'әлә+. 13Ле һун горигәһед wан wеран кьн, һ'әйкәлед wан һурдәхwәши кьн у Ашераһед[*] wан жи бьбьр'ьн+. 14Тӧ хwәдейе башqә нәһ'әбини, чьмки наве Хӧдан К'ӧмр'әш ә, әw Хwәдеки к'ӧмр'әш ә+. 15Нәбә кӧ тӧ т'әви бьнәлийед wи wәлати пәймане гьреди, гава әw пәй хwәдейед хwә һәр'ьн беә'сьлийе бькьн, qӧрбана хwәдейед хwәр'а бьдьн у тә т'әглиф кьн, тӧ жи жь wе qӧрбана wан бьхwи,+
16qизед wан кӧр'ед хwәр'а бьхwази у гава qизед wан пәй хwәдейед хwә һәр'ьн беә'сьлийе бькьн, wе кӧр'ед тә жи беә'сьлийе бьдьнә кьрьне у ль пәй хwәдейед хwә бьдьнә бьрьне+.

17Хwәдейа хwәр'а р'онәки+.

18Щәжьна Нане Шкәва хwәй ки. Wи wә'де к'ьфшкьрийә мәһа Абибеда[*], һ'әфт р'ожа нане шкәва бьхwи, чаwа кӧ мьн т'әми дайә тә, чьмки тӧ мәһа Абибеда жь Мьсьре дәрк'әти+.

19Һәр ньхӧрийе жь дийа хwә дьк'әвә п'ара мьн ә, ӧса жи һәр ньхӧрийе нерини ль нав һ'әйwанед тәда, һәгәр дәwар бә йан жи пәз бә+. 20Жь бәр ньхӧрийе к'әрева бәрхәки бьди, ле һәгәр бәрва нәди, стуйе wи бьшкени. Жь бәр һәр ньхӧрийе кӧр'ед хwәва жи бьди.

Бьра qәт йәк дәствала дәрнәк'әвә ль бәр мьн+.

21Шәш р'ожа бьхәбьти у р'ожа һ'әфта р'ьһ'әт би, wә'де чандьн у дьруне жи р'ьһ'әт би+.

22Щәжьна Һ'әфтийа[*] пе бәре нандьруна ә'wльн у Щәжьна Бәрт'опкьрьна хьлазийа сале хwәй ки. 23Сале се щара һ'әму qьсьме тәйә нерин бьра ль бәр Хӧдан Хwәде, Хwәдейе Исраел бьсәкьньн+. 24Чьмки әзе ль бәр тә мьләта р'аqәтиньм у синоре тә бәрфьрә кьм. Wә'де кӧ тӧ сале се щара ль бәр Хӧдан Хwәдейе хwә бьсәкьни, т'ӧ кәсе ч'ә'в нәвежә wәлате тә.

25Хуна qӧрбана мьн т'әв нане пе һәвиртьр'шк нәди у нә жи qӧрбана Щәжьна Дәрбазбуне һ'әта сәре сьбәһе бьминә+.

26Бәред дәрәмәта пешьнә ә'рдед хwәда йә һәрә qәнщ бинә мала Хӧдан Хwәдейе хwә.

Каре ль нав шире македа нәк'әлини»+.

27Хӧдан готә Муса: «Ван хәбәра хwәр'а бьньвисә, чьмки мьн анәгори ван хәбәра пәйман т'әви тә у т'әви Исраел гьреда».

28Муса wе дәре ль щәм Хӧдан чьл р'ожи у чьл шәви ма, нә нан хwар у нә жи ав вәхwар. Ль сәр wан сәлед кәвьри хәбәред пәймане ньвисин, аwа готи һәр дәһә т'әми+.

Р'уйе Муса дьч'ьрусә

29Гава Муса һәр дӧ сәлед Шә'дәтийе дестда жь ч'ийайе Синайе дьһатә хwаре. Муса ньзаньбу кӧ жь wе хәбәрдана хwәйә т'әви Хӧдан, р'уйе wи дьч'ьруси+. 30Һарун у һ'әму зар'ед Исраел ч'ә'в Муса к'әтьн, ва йә р'уйе wи дьч'ьрусә, әw тьрсийан кӧ незики wи буна. 31Һьнге Муса гази wан кьр, Һарун у һ'әму сәрwеред щьвине вәгәр'ийан һатьнә щәм wи у Муса т'әви wан хәбәрда. 32Пәй ве йәкер'а һ'әму зар'ед Исраел һатьнә незик. Әwи һ'әму т'әмийед кӧ Хӧдан сәр ч'ийайе Синайе т'әви wи хәбәр дабу, данә wан. 33Муса хәбәрдана т'әви wан хьлаз кьр, әwи хели авит ль сәр р'уйе хwә. 34Ле чахе Муса дьчу ль бәр Хӧдан кӧ т'әви wи хәбәр да, әwи хели жь сәр р'уйе хwә һьлдьда, һ'әта кӧ wе дәрк'әта, паше дәрдьк'әт у чь т'әми wир'а һатьбунә дайине, зар'ед Исраелр'а дьгот+. 35Зар'ед Исраел ч'ә'в Муса к'әтьн, дина хwә дане кӧ р'уйе Муса дьч'ьрусә. Муса хели давитә ль сәр р'уйе хwә, һ'әта кӧ дьчу бәр Хӧдан кӧ т'әви wи хәбәр да+.

35

Т'әмийед бона р'ожа шәмийе

35^1Муса т'әмамийа щьвина зар'ед Исраел щьванд у готә wан: «Әв ьн әw тьштед кӧ Хӧдан т'ами да кӧ wан бьqәдиньн: 2шәш р'ожа хәбата хwә бькьн, ле р'ожа һ'әфта wәр'а бьбә шәмийа р'ьһ'әтийейә пироз бона Хӧдан. К'е wе р'оже шьхӧләки бькә wе бе кӧштьне+. 3Р'ожа шәмийе һ'әму щи-wаред хwәда агьр венәхьн».

П'ешк'ешед бона Коне Шә'дәтийе

4•Муса т'әви т'әмамийа щьвина зар'ед Исраел хәбәр да у гот: «Әв ә чь кӧ Хӧдан т'әми да у гот: 5‹Жь нав һәбука хwә һ'әдийе бона Хӧдан дәрхьн. Бьра һәр кәсе р'әзәдьли Хӧданр'а һ'әдийе бинә: Зер', зив у сьфьр, 6р'исе шин, ширк, соре гәвәз, к'ьтане зьрав у пьр'ч'а бьзьне, 7ч'әрмед бәранайә сор р'әнгкьри, ч'әрмед га-мә'сийа[*], даред дарщеwийе,+
8бьзьре бона р'онайийе, бьһарәтед бона р'уне р'ункьрьне у бона бьхура бинхwәш, 9кәвьред оникс у кәвьред qимәтә бона qашкьрьна ефод у р'әхтсинг.

10Һәр хwәйифьрасәтед ль нав wәда бьра бен у һ'әму тьштед кӧ Хӧдан т'әми данә чекьн: 11Коне Шә'дәтийе, сәргьра сәр гьртьна wе у сәрк'еша wе, qәмьтокед wе, читед wе, дәстуйед wе, стунед wе у бьнгәһед wе, 12сьндоq у дәстуйед wе, qалп'ахе бахшандьне у п'әр'да навбьр'ийе, 13т'әхт дәстуйава у һ'әму дәрданед wе, нане Хwәдер'а дайи, 14шәмдана р'онайе у һащәтед wе, ч'ьред wе у р'уне р'онайе, 15горигәһа бьхуре у дәстуйед wе, р'уне р'ункьрьне, бьхура бинхwәш у п'әр'да бәр дәре Коне Шә'дәтийе, 16горигәһа дийарийа т'әвайишәwате у чита wейә сьфьрин, дәстуйед wе у һ'әму һащәтед wе, т'әшт у бьнгәһа wе, 17п'әр'дед һ'әwше, стунед wе бьнгәһава у п'әр'да бәр дәре һ'әwше, 18сьнгед кон у сьнгед һ'әwше һәбьнед wанва, 19к'ьнщед qӧльхкьрьнейә бона хьзмәтк'арийа Щийе Пирозда, к'ьнщед пирозә к'аһин Һарунр'а, ӧса жи к'ьнщед кӧр'ед wи кӧ к'аһинтийе бькьн›».

20Т'әмамийа щьвина зар'ед Исраел жь щәм Муса чу. 21Һ'әму бь р'әзәдьлийа хwә у бь дьл-щан һатьн, бона шьхӧлед Коне Щьвине у бона т'әмамийа хьзмәтк'арийа wи у бона к'ьнщед пироз Хӧданр'а һ'әди анин. 22Жьне у меред мәр'д һатьн, мәнгьк, гӧһар, гӧстил, хьшьр у һәр щур'ә нәхшед зер'ин анин, һәр кәси һьндава хwәда һ'әдийед зер'ин данә Хӧдан. 23У щәм к'е р'исе шин, ширк, соре гәвәз, к'ьтане зьрав, пьр'ч'а бьзьне у ч'әрмед бәранайә сор р'әнгкьри у ч'әрмед га-мә'сийа[*] һәбун анин+. 24Һәр кәсе кӧ зив, сьфьр һ'әди дьда, чаwа һ'әди Хӧданр'а анин у щәм к'е кӧ даре дарщеwийе бона чекьрьна һ'әму тьшта һәбун анин. 25Һ'әму к'ӧлфәтед хwәйифьрасәт бь дәстә'мәлийа хwә р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав р'ьстьн у анин. 26Һ'әму к'ӧлфәтед кӧ дьле wан дьхwәст бь дәстә'мәлийа хwә пьр'ч'а бьзьне р'ьстьн. 27Сәрwера жи кәвьред оникс у кәвьред qимәтә бона qашкьрьна ефод у р'әхтсинг, 28ӧса жи бьзьре бона ч'ьре, бьһарәтед бона р'уне р'ункьрьне у бьхура бинхwәш анин. 29Һәр жьне у мере зар'ед Исраел кӧ дьле wан дьхwәст, бона һәр тьште кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса бе чекьрьне, бь р'әзәдьлийа хwә Хӧданр'а һ'әди анин.

Һостәйед Коне Щьвине

30•Муса готә зар'ед Исраел: «Дина хwә бьдьне, Хӧдан бь нав гази Бьсалеле кӧр'е Урийе Һур кьр, жь qәбила Щьһуда. 31Әw Р'ӧһ'е Хwәдева, бь сәрwахтийе, билантийе, дәстә'мәлийе у фьрасәта һәр п'ешәк'арийева дагьрт, 32wәки бь зер', зив у сьфьр тьшта бьһ'ӧньринә 33у кәвьра бьк'олә qаш кә, дара бьк'олә у һәр щур'ә шьхӧли бь һостатийе бькә. 34Дьле wида жи дани кӧ һин бькә, дьле wи у дьле Оһолиабе кӧр'е Аһисамахе жь qәбила Дан. 35Хwәде әw фьрасәтийева дагьртьн, wәки һәр шьхӧле һостатийе, һ'ӧнӧрмәндитийе, нәqьшандитийе бь р'исе шин, ширк, соре гәвәз ль сәр к'ьтане зьрав, шьхӧле ньтьрандьне у һәр щур'ә шьхӧли бькьн.

36

36^1Һьнге Бьсалел, Оһолиаб у һәр кәсед хwәйифьрасәтә йе кӧ Хӧдан фьрасәти у биланти дабу wан, бона һәр щур'ә шьхӧлед пирозгәһе бьзаньбьн у анәгори т'әмийа Хӧдан бькьн.

2Муса гази Бьсалел, Оһолиаб у һ'әмуйед хwәйифьрасәт кьр, дьле к'ижанада Хӧдан фьрасәти данибу, аwа готи гази wан, дьле к'ижани дьк'ьшандә wи к'ари, кӧ wе хәбате бькә. 3Һьнге wана әw һ'әму һ'әди, к'ижан кӧ зар'ед Исраел бона хәбата пирозгәһе анибун, жь щәм Муса һьлдан. У һәр сәре сьбәһе щьмә'те бь р'әзәдьлийа хwә һе һ'әдийед хwә данинә щәм wи. 4Һ'әму хwәйифьрасәтед кӧ һ'әму хәбата пирозгәһе дькьрьн, һәр кәс жь хәбата хwә һат, 5т'әви Муса хәбәрдан у готьне: «Бона ви шьхӧли чьqас кӧ Хӧдан т'әми дабу бькьн, щьмә'т жь wе зедәтьр тинә». 6Муса т'әми да кӧ зомеда ә'лам кьн бежьн: «Жь вьр шунда нә мер нә жьн бона һ'әдийа пирозгәһе иди т'ӧ тьшти нәкә». У щьмә'те дәст жь анине к'ьшанд. 7Әw тьштед анибун т'ера һ'әму шьхӧле кӧ wе бькьрана кьр у бәр жи ма.

Чекьрьна п'әр'да 8•Һ'әму хwәйифьрасәтед нава хәбатк'ара, жь к'ьтане зьрав-бадайи, р'исе шин, ширк, соре гәвәз дәһә тәж бь хәбата ньтьрандьне херуб сәр дәрхьстьн бона Коне Шә'дәтийе. 9Дьрежайийа һәр тәжи бист у һ'әйшт зәнд бу, бәрайийа һәр тәжи жи чар зәнд бу, чапа һ'әму тәжа wәкә һәв бу. 10Пенщ тәж һәвва кьрьн у пенще жи һәвва. 11Жь р'исе шин п'әвгьрек авитьнә ль кәвийа кәре тәжед пешьн ль сәр лева һәввабуне, ӧса жи авитьнә лева кәвийа кәре тәжед майини һәввабуне. 12Пенщи п'әвгьрек авитьнә сәр п'арч'е һәр пенщ тәже ә'wльн, пенщи п'әвгьрек жи авитьнә сәр лева п'арч'е һәр пенщ тәже дӧда, ӧса кӧ һ'әму п'әвгьрека һәвр'а хәбәр дьдан. 13Пенщи qәмьтокед зер'ин чекьрьн у һәр дӧ п'арч'ед пенщ тәжи пе wан qәмьтока һәвва кьрьн у Коне Шә'дәтийе бу йәк.

14Бона сәр гьртьна Коне Шә'дәтийе жь пьр'ч'а бьзьне йанздәһ тәж чекьрьн. 15Дьрежайийа һәр тәжи си зәнд бу у бәрайийа һәр тәжи жи чар зәнд бу, ӧса кӧ чапа һәр йанздәһ тәжа wәкә һәв бу. 16Пенщ тәж башqә һәвва кьрьн у шәш тәж жи башqә. 17Пенщи п'әвгьрек авитьнә ль кәвийа кәре п'арч'е пенщтәжийи пешьнә ль сәр лева һәввабуне, пенщи п'әвгьрек жи авитьнә ль кәвийа кәре п'арч'е шәштәжейи майин ә ль сәр лева һәввабуне. 18Бона һәввакьрьна кон жь сьфьр пенщи qәмьток чекьрьн кӧ бьбә йәк. 19Жь ч'әрмед бәранайә сор р'әнгкьри сәргьрәк чекьрьн бона сәргьртьна кон, жь ч'әрмед га-мә'сийа[*] жи сәрк'ешәк чекьрьн, бона к'ьшандьна ль сәр wе+.

Чекьрьна чита

20Бона Коне Шә'дәтийе жь дара дарщеwийе читед сәкьнанди чекьрьн. 21Дьрежайийа һәр чити дәһә зәнд бу, бәрайийа wан жи зәнд у нивәк бу. 22Сәре һәр чити дӧ к'әрт бун, кӧ һәвда р'удьньштьн, һ'әму читед Коне Шә'дәтийе жи ӧса чекьрьн. 23Коне Шә'дәтийер'а, бона алийе кӧ дьк'әвә башуре, бист чит чекьрьн, 24жь зив чьл бьнгәһ бона бист чити чекьрьн, дӧ бьнгәһ чите ә'wльнр'а, бона һәр дӧ к'әрта, ӧса жи бона йед майин. 25Бона алийе дьн бакӧра Коне Шә'дәтийе бист чит чекьрьн, 26бона wан чьл бьнгәһед зивин чекьрьн, дӧ бьнгәһ бьн чите ә'wльнр'а, дӧ бьнгәһ жи бьн һәр читед майинр'а. 27Бона пьшта Коне Шә'дәтийе алийе р'оавайева шәш чит чекьрьн. 28Алийе пьштева бона ә'нишкед Коне Шә'дәтийе дӧ чит чекьрьн. 29Әw алийе жерева щот бун у жорева жи пе хәлаqәке һәввакьри бун. Бона һәр дӧ ә'нишка һәр дӧ жи ӧса чекьрьн. 30Һ'әйшт чит у шанздәһ бьнгәһед wанә зивин бун, бьне һәр читида дӧ бьнгәһ бун.

31Жь дара дарщеwийе дәсту чекьрьн. Пенщ бона читед алики Коне Шә'дәтийе, 32пенщ жи бона читед алийе дьнейи Коне Шә'дәтийе у пенщ дәсту жи алийе р'оавайева бона читед пьшта Коне Шә'дәтийе. 33Дәстуйе наве чекьрьн кӧ нава читар'а жь ви сәри дәрбази сәре дьн бә. 34Чит зер' кьрьн, хәлаqед wан, аwа готи щийед кӧ дәсту тер'а дәрбаз дьбьн, бь зер' чекьрьн. Дәсту жи зер' кьрьн.

Чекьрьна п'әр'да навбьр'ийе

35Жь р'исе шин, ширк у соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи п'әр'дә бь хәбата ньтьрандьне херуб ль сәр чекьрьн. 36Әw авитьнә сәр чар стунед дарщеwийейә зер'кьри, кӧ чәнгәлед wан зер' бун, бона wан чар бьнгәһед зивин р'окьрьн. 37Бона дәре кон п'әр'дә жь р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи бь хәбата нәqьшандитийе чекьрьн, 38бона wе пенщ стун чәнгәлед wанва чекьрьн, сәред wан у шишед wан зер' кьрьн. Һәр пенщ бьнгәһед wан жи жь сьфьр бун.

37

Сьндоqа Пәймане

37^1•Бьсалел жь дара дарщеwийе сьндоq чекьр, дьрежайийа wе дӧ зәнд у нив, бәрайийа wе зәнд у нив, зәнд у нив жи бьльндайийа wе бу+. 2Дәр у һьндӧр'е wе бь зер'е хальс зер' кьр у дора лева wе т'оqәки зер'ин авите. 3Бона һәр чар ньгед wе чар хәлаqед зер'ин р'о кьрьн, дӧ хәлаq аликива, дӧ хәлаq жи алийе дьнва. 4Жь дара дарщеwийе дәсту чекьрьн у әw зер' кьрьн. 5Дәсту хәлаqед к'еләкед сьндоqер'а дәрбаз кьрьн, wәки сьндоq бе һьлдане. 6Qалп'ахе бахшандьне жь зер'е хальс чекьр, дьрежайийа wе дӧ зәнд у нив, бәрайийа wе жи зәнд у нив бу. 7У сәр һәр дӧ сәрийед qалп'ахе бахшандьне пе зер' дӧ херубед к'оланди чекьрьн. 8Херубәк сәрикива дәрхьст, херубәки жи сәре дьнва, херуб жь qалп'ахе бахшандьне сәр һәр дӧ сәрийава дәрхьстьн. 9П'әр'ед херуба бәрбь жор вәкьри бун у бь п'әр'ед хwә qалп'ахе бахшандьне дьньхамтьн. Бәре wан һәвдӧда бу у дина wан qалп'ахе бахшандьнеда бу.

Т'әхте нане Хwәдер'а дайи

10•Жь дара дарщеwийе т'әхт чекьр, дьрежайийа wе дӧ зәнд, бәрайийа wе зәндәк у бьльндайийа wе зәнд у нив бу. 11Әw бь зер'е хальс зер' кьр у дора wе т'оqәки зер'ин авите. 12У дора wе бьльндайийа чар т'ьлийа кәви чекьр, дора кәвийа wе жи т'оqәки зер'ин авите. 13Бона wе чар хәлаqед зер'ин р'окьрьн у әw хәлаqана бәр һәр чар ньга, сәр һәр чар ә'нишкава кьрьн, 14Хәлаq кәвийава бун, wәки щийед дәстуйа һәбьн кӧ т'әхт бе һьлдане. 15Дәсту жь дара дарщеwийе чекьрьн, әw зер' кьрьн кӧ бь wан т'әхт бе һьлдане. 16Дәрданед ль сәр т'әхт сьни, т'ас, к'ас у щер' пе зер'е хальс чекьрьн, wәки бь wан дийарийа сәрдакьрьне бе дайине.

Шәмдан

17•Жь п'арч'әки зер'е хальс шәмдан к'оланди чекьр, бьнгәһа wе, стуна wе, т'аськ, гӧл у севькед wе һ'әму жь wе дәрдьк'әтьн. 18К'еләкава шәш ч'ьqьл дәрдьк'әтьн, се ч'ьqьл алики шәмданева бун у се ч'ьqьл жи алийе шәмданейи дьнва бун. 19Се т'аськед мина гӧлед бәһиве, севьк у гӧлава ль сәр ч'ьqьләки бун. Се т'аськед мина гӧлед бәһиве, севьк у гӧлава жи сәр ч'ьqьле дьн бун, һәр шәш ч'ьqьлед кӧ жь шәмдане дәрдьк'әтьн аwа бун. 20Чар т'аськед мина гӧлед бәһиве, севьк у гӧлава стуна шәмданева бун. 21Севькәк бьн һәр дӧ ч'ьqьлед шәмданейе жерьнва, севькәк бьн һәр дӧ ч'ьqьлед орт'ева, севькәк жи бьн һәр дӧ ч'ьqьлед жорьнва бу. Ӧса бона һәр шәш ч'ьqьлед стуна шәмдане һәбун. 22Севьк у ч'ьqьлед wе жь wе дәрдьк'әтьн. Һ'әму жь п'арч'әки зер'е хальс к'оланди һатьбу чекьрьне. 23Һ'әфт ч'ьра, дәстьк у сьнийед wе жь зер'е хальс жер'а чекьрьн. 24Әw у һ'әму һащәтед wе, жь тәлантәк[*] зер'е хальс чекьр.

Горигәһа бьхуре

25•Горигәһа бьхуре жь дара дарщеwийе чекьр, дьрежайийа wе зәндәк, бәрайийа wе зәндәк, әw чар гошә бу, бьльндайийа wе дӧ зәнд, стьруйед wе жи жь wе бун. 26Жора wе, дора wе, стьруйед wе бь зер'е хальс зер' кьр у дора лева wе т'оqәки зерин авите. 27Дӧ хәлаqед зер'ин бона wе чекьр. Әw бьне т'оqва авитьнә һәр дӧ алийа, wәки гава wе һьлдьн щи һәбьн кӧ дәстуйа тер'а дәрбаз кьн. 28Дәсту жь дара дарщеwийе чекьрьн у әw зер' кьрьн.

Р'уне р'ункьрьне у бьхура бинхwәш

29Р'уне р'ункьрьнейи пироз у бьхура хальсә бинхwәш бь пьспорти т'әвдайи чекьр+.

38

Горигәһа дийарийа т'әвайишәwате

38^1•Жь дара дарщеwийе горигәһа дийарийа т'әвайишәwате чекьр, дьрежайийа wе пенщ зәнд, бәрайийа wе пенщ зәнд әw чар гошә бу, бьльндайийа wе жи се зәнд. 2Сәр һәр чар ә'нишкед wе стьру дәрхьстьн, ӧса кӧ стьруйед wе жь wе бун у әw сьфьр кьрьн. 3Һ'әму һащәтед горигәһе, аwа готи, т'әбахед wе, мәр'ькед wе, т'әштед wе, гоштгьр у сьнийед wе чекьрьн. Һ'әму һащәт жь сьфьр чекьрьн. 4Бона горигәһе һ'әта ниве wе бьне т'оqва жь сьфьр читәкә мина т'ор'е чекьр. 5Сәр һәр чар ә'нишкед чита сьфьр, чар хәлаq р'окьрьн кӧ дәсту тер'а бенә дәрбазкьрьне. 6Дәсту жь дара дарщеwийе чекьрьн у әw сьфьр кьрьн. 7Әw дәсту хәлаqед к'еләка горигәһер'а дәрбаз кьрьн, wәки бь wан бе һьлдане. Горигәһ вала пе т'әхта әw чекьр.

Т'әшта сьфьр

8Т'әшта сьфьр у бьнгәһа wейә сьфьр жь wан нәйнькед[*] к'ӧлфәтед кӧ бәр дәре Коне Щьвине хӧламти дькьрьн чекьр+.

Һ'әwша Пирозгәһе

9•Һ'әwш жи чекьр. Дьрежайа п'әр'дед жь к'ьтане зьрав-бадайи кӧ дьк'әтьнә алийе башуре һ'әму бь һәвр'а сәд зәнд бу. 10Бист стунед wан бист бьнгәһава жь сьфьр бун. Чәнгәлед стуна у шишед wан жь зив бун. 11Дьрежайийа п'әр'дед алийе бакӧре һ'әму бь һәвр'а сәд зәнд бу, бист стунед wан бист бьнгәһава жь сьфьр бун. Чәнгәлед стуна у шишед wан жь зив бун. 12Дьрежайийа п'әр'дед алийе р'оавайе һ'әму бь һәвр'а пенщи зәнд бу, стунед wан дәһә у бьнгәһед wан жи дәһә бун. Чәнгәлед стуна у шишед wан жь зив бун. 13Дьрежайийа п'әр'дед алийе р'оһьлате һ'әму һәвр'а пенщи зәнд бу. 14П'әр'дед алики дәри һ'әму бь һәвр'а панздәһ зәнд бу, стунед wан сьсе у бьнгәһед wан жи сьсе бун. 15Бона алийе дьне, аwа готи п'әр'дед бәр дәре һ'әwше һьн ви али, һьн жи алийе дьне панздәһ зәнд, стунед wан сьсе у бьнгәһед wан сьсе бун. 16Һ'әму п'әр'дед дора һ'әwше жь к'ьтане зьрав-бадайи бун, 17бьнгәһед стуна жь сьфьр бун, ле чәнгәле стуна шишед wанва жь зив бун, сәред стуна зивкьри бун. Һ'әму стунед һ'әwше бь шишед зив гьредайи бун. 18П'әр'да бәр дәре һ'әwше, жь р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи бь хәбата нәqьшандитийе бу. Дьрежайа wе бист зәнд, бәрайийа п'әр'де пенщ зәнд бу, wәкә п'әр'дед һ'әwше. 19Чар стунед wейә сәред wан зивкьри бун, чар бьнгәһед wейә сьфьр бун, чәнгәлед wе у шишед wе жь зив бун. 20Сьнгед бона Коне Шә'дәтийе у дора һ'әwше һ'әму жь сьфьр бун.

Һ'әсабед Пирозгәһе

21Әв бун һ'әсабе Коне Шә'дәтийе, чаwа кӧ Муса т'әми дабу, wәки леwи бь сәрwерийа Ит'амаре кӧр'е к'аһин Һарун һ'әсаб кьрьн+. 22Бьсалеле кӧр'е Урийе Һур, жь qәбила Щьһуда әв һ'әму тьшт кьр, чь кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 23Т'әви wи Оһолиаб кӧр'е Аһисамахе жь qәбила Дан, кӧ һостә, һ'ӧнӧрмәнд у нәqьшандаре бь р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав бу. 24Һ'әму зер'ед кӧ бона шьхӧле чекьрьна пирозгәһе һатьбу хәбате, аwа готи зер'е кӧ чаwа дийари һатьбу дайине, бист нәһә тәлант у һ'әфсьд си шекьл[*] бу, анәгори шекьле[*] пирозгәһе. 25Зивед һ'әсабкьрьна щьвине[*] сәд тәлант у һ'әзар һ'әфсьд һ'әфте пенщ шекьл[*] бу анәгори шекьле пирозгәһе,+
26сәре һәр мәрьве бист сали у жор кӧ дьһатә жьмаре нив шекьл[*] бу, аwа готи шәсьд се һ'әзар пенсьд пенщи мәрьв+. 27Бона р'окьрьна бьнгәһа пирозгәһе у бьнгәһа п'әр'да, сәд тәлант[*] зив чу у бь wи сәд бьнгәһ һатьнә чекьрьне, тәлантәк[*] бона һәр бьнгәһе. 28Бь һ'әзар һ'әфсьд һ'әфтепенщ шекьл[*] зив чәнгәл у шишед стуна чекьрьн, сәре стуна зив кьрьн. 29Сьфьре кӧ чаwа дийари һатьбу дайине, һ'әфте тәлант у дӧ һ'әзар чарсьд шекьл[*] бу. 30Бь wи бьнгәһед бәр дәре Коне Щьвине, горигәһа сьфьр чита wейә сьфьр у һ'әму һащәтед горигәһе, 31бьнгәһед дора һ'әwше, бьнгәһед бәр дәре һ'әwше, һ'әму сьнгед Коне Шә'дәтийе у һ'әму сьнгед дора һ'әwше чекьрьн.

39

Ефод

39^1•Бона qӧльхкьрьна Щийе Пирозда, к'ьнщед хьзмәтк'арийе, жь р'исе шин, ширк у соре гәвәз чекьрьн, ӧса жи бона Һарун к'ьнщед пироз чекьрьн, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса, 2Ефод жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав-бадайи чекьр. 3Зер' зьрав пә'н кьрьн у әw мина р'ис бьр'ин, wәки хәбата ньтьрандьнеда т'әви р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав бьдьнә хәбате. 4Сәрмьлкед һәввабуне жер'а чекьрьн, кӧ әw һәр дӧ сәрийава дьһатьнә һәввакьрьне. 5Бәнпьшта ль сәр ефод жи мина ефод һунанди-ньтьранди, жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у к'ьтане зьрав-бадайи wева һатьбу чекьрьне, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 6Кәвьред оникс һазьр кьрьн, нава qавед зер'инда qаш кьрьн у ль сәр wан чаwа мор те к'оландьне, ӧса навед зар'ед Исраел һатьнә к'оландьне. 7У әw ль сәр сәрмьлке ефодва кьрьн, кӧ зар'ед Исраелр'а бьбьнә кәвьред биранине, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса.

Р'әхтсинг

8Р'әхтсинг ньтьранди wи щур'е чекьрьна ефодда чекьрьн. Әw жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи чекьрьн. 9Р'әхтсинг дӧ та qаткьри чаргошә бу, дьрежайа wе бьһӧстәк у бәрайа wе жи бьһӧстәк, дӧ та qаткьри. 10Ль сәр wе чар щергә кәвьр qаш кьрьн. Щерга ә'wльн: Сардийон, топаз у зьмруд, 11щерга дӧда: Карбункул, сафир у алмас, 12щерга сьсийа: Йахонит, агат у аместис, 13щерга чара: Хризолит, оникс у йаспис, әвана qаве зер'да qашкьри бун. 14Әв кәвьр донздәһ һ'әб бун, анәгори навед зар'ед Исраел, мина море к'олайи сәр һәр кәвьри навәки wан һатьбу к'оландьне бона донздәһ qәбила. 15Сәр р'әхтсинг зьнщиред бадайи чекьрьн, әw вәгьрти жь зер'е хальс бун. 16Дӧ qавед зер' у дӧ хәлаqед зер' чекьрьн у әw һәр дӧ хәлаq, сәр һәр дӧ сәре р'әхтсингва кьрьн. 17Әw һәр дӧ зьнщиред зер', һәр дӧ хәлаqед сәр р'әхтсингва кьрьн. 18У һәр дӧ сәрийед зьнщирайә дьн һәр дӧ qавава кьрьн, паше алийе пешийева сәрмьлке ефодва кьрьн. 19Дӧ хәлаqед зер'инә дьн чекьрьн әw бьн р'әхтсингва һәр дӧ ньч'ед жерьнва алийе ефодва кьрьн. 20Дӧ хәлаqед зер'инә дьн жи чекьрьн, әw бьн һәр дӧ ньч'ед сәрмьлкед ефодва кьрьн. Алийе пешийева бәр щийе певакьрива сәр бәнпьшта ефодва кьрьн. 21Бь qәйт'ана шин хәлаqед р'әхтсинг хәлаqед ефодва кьрьн, кӧ әw сәр бәнпьшта ефод бә у р'әхтсинг жь ефод нәqәтә, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса.

Чӧх

22Чӧхе ефод хӧр'у бь р'әнге шин һунандьн. 23Нава wи вәкьри бу мина бәрстуйе еләкзьрьһ', дора wи дьрути бу кӧ жь бәр һәв нәчә. 24П'еша чӧх жь р'исе шин, ширк, соре гәвәзи бадайи һ'ьнар р'иши кьрьн. 25Жь зер'е хальс зәнгьл чекьрьн, әw зәнгьл ль навбәра һәр һ'ьнареда, ль сәр п'еша чӧхва кьрьн. 26Ль сәр п'еша чӧхе хьзмәтк'арийе, навбәра һәр һ'ьнареда зәнгьләк һәбу. Чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса.

К'ьнщед Һарун у зар'ед wи

27Бона Һарун у кӧр'ед wи бь хәбата һунандитийе жь к'ьтане зьрав кьрас чекьрьн. 28Ӧса жи жь к'ьтане зьрав п'ап'ах, к'олоз чекьрьн у жь к'ьтане зьрав-бадайи к'ьнщед бьни чекьрьн. 29Бәнпьшт жи жь к'ьтане зьрав-бадайи, жь р'исе шин, ширк, соре гәвәз, бь хәбата нәqьшандитийе чекьр, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 30Бәрә'нийа к'офийа пироз жь зер'е хальс чекьрьн у сәр wе мина мор к'оландьне ньвисин: «Пироз Хӧданр'а». 31Әw авитьнә ль сәр qәйт'ана шин, wәки жорва ль сәр п'ап'ахва бе гьредане, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса.

Хьлазкьрьна хәбате

32Бь ви щур'әйи һ'әму шьхӧлед ль сәр Коне Шә'дәтийе, аwа готи Коне Щьвине һатә сери. Зар'ед Исраел һәр тьшт, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса, ӧса жи кьрьн. 33У Коне Шә'дәтийе анинә щәм Муса, аwа готи: Кон у һ'әму навмала wе, qәмьтокед wе у читед wе, дәстуйед wе, стун у бьнгәһед wе, 34сәргьртьна жь ч'әрмед бәранайә сор р'әнгкьри у сәрк'еша жь ч'әрмед га-мә'си у п'әр'да навбьр'ийе,+
35Сьндоqа Шә'дәтийе у дәстуйед wе, qалп'ахе бахшандьне, 36т'әхт у һ'әму дәрданед wе у нане Хwәдер'а дайи, 37шәмдана жь зер'е хальс ч'ьрайед сәрә щи бь щи р'ез кьри, һ'әму һащәтед хwәва у бьзьре р'онайе, 38горигәһа зер'ин, р'уне р'ункьрьне, бьхура бинхwәш, п'әр'да бәр дәре кон, 39горигәһа сьфьр у чита wейә сьфьр, дәстуйед wе у һ'әму һащәтед wе, т'әшт у бьнгәһа wе, 40п'әр'дед һ'әwше, стунед wе, бьнгәһед wе, п'әр'да бәр дәре һ'әwше, һәбьнед wе у сьнгед wе, һ'әму һащәтед хьзмәтк'арийе, бона Коне Шә'дәтийе, аwа готи Коне Щьвине, 41к'ьнщед qӧльхкьрьнейә бона хьзмәтк'арийа Щийе Пирозда, к'ьнщед пироз к'аһин Һарунр'а, ӧса жи к'ьнща кӧр'ед wир'а кӧ к'аһинтийе бькьн. 42Зар'ед Исраел һәр тьшт чаwа Хӧдан т'әми дабу Муса, ӧса жи кьрьн. 43Муса дина хwә да һ'әму тьште чекьри, кӧ ва йә чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу wана, ӧса жи кьрьнә. Муса дӧа wан кьр.

40

Т'әмийед Хӧдан бона Коне Шә'дәтийе

40^1Хӧдан т'әви Муса хәбәр да у готе: 2«Р'ожа йәкейә мәһа пешьн, Коне Шә'дәтийе, аwа готи Коне Щьвине вәгьри. 3Сьндоqа Шә'дәтийе бьби һьндӧр' у п'әр'де к'аши бәр ки. 4Т'әхт бини һьндӧр' у һәр тьште wи сәр щи бь щи р'ез ки, шәмдане бини һьндӧр', ч'ьрайед wе вехи у дайни сәр шәмдане. 5Горигәһа бьхурейә зер'ин дайни пешбәри Сьндоqа Шә'дәтийе у п'әр'де бавежи бәр дәре Коне Шә'дәтийе. 6Горигәһа дийарийа т'әвайишәwате дайни ль бәр дәре Коне Шә'дәтийе, аwа готи Коне Щьвине. 7Т'әште дайни ль навбәра Коне Щьвине у горигәһе, аве дагьри. 8Дора wе һ'әwше чекә у п'әр'де бавежә бәр дәре һ'әwше. 9Р'уне р'ункьрьне һьлди, Коне Шә'дәтийе у һ'әму чь кӧ һьндӧр'да һәйә р'ун ки, wе у һ'әму нав мала wе пироз ки, wәки әw пироз бә. 10Ӧса жи горигәһа дийарийа т'әвайишәwате у һ'әму һащәтед wе р'ун ки, горигәһе пироз ки, wәки горигәһ бьбә йа һәрә пироз. 11Т'әште у бьнгәһа wе р'ун ки у wе пироз ки. 12Һарун у кӧр'ед wи бини ль бәр дәре Коне Щьвине у wан бь аве бьшойи. 13К'ьнщед пироз Һарун ки, wи р'ун ки у wи пироз ки, кӧ к'аһинтийе мьнр'а бькә. 14Кӧр'ед wи жи бини у кьраса ль wан ки. 15Wан жи ӧса р'ун ки, чаwа тә баве wан р'ун кьр, кӧ әw мьнр'а к'аһинтийе бькьн. Әв р'ункьрьна wан ль нав ньсьлед wанда бьбә бона к'аһинтийа wанә һ'әта-һ'әтайе».

Вәгьртьн у пирозкьрьна Коне Шә'дәтийе

16Муса һәр тьшт чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу ӧса жи кьр. 17Сала дӧда, йәке мәһа пешьн, Коне Шә'дәтийе һатә вәгьртьне. 18Муса Коне Шә'дәтийе вәгьрт, бьнгәһед wан данин, читед wан данин, дәсту дәрбаз кьрьн у стун данә сәкьнандьне. 19Сәргьр авитә сәр Коне Шә'дәтийе у сәрк'еш жорда к'ьшандә сәр кон, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 20Шә'дәти һьлда у кьрә сьндоqе, дәсту хәлаqед сьндоqер'а дәрбаз кьрьн у qалп'ахе бахшандьне жорва дани ль сәр сьндоqе+. 21Сьндоq бьрә һьндӧр'е Коне Шә'дәтийе, п'әр'дә к'аши бәр кьр у Сьндоqа Шә'дәтийе вәшарт, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 22Т'әхт дани һьндӧр'е Коне Щьвине, алийе бакӧра кон ви алийе п'әр'де дәр. 23У сәр wе ль бәр Хӧдан нан щи бь щи р'ез кьр, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 24Шәмдан дани һьндӧр'е Коне Щьвине, пешбәри т'әхт алийе башура кон 25у ль бәр Хӧдан ч'ьра вехьстьн у данинә сәр шәмдане, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 26Горигәһа зер'ин дани һьндӧр'е Коне Щьвине пешбәри п'әр'де 27у ль сәр wе бьхура бинхwәш агьршәwати кьр, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 28П'әр'дә авитә ль бәр дәре Коне Шә'дәтийе. 29Горигәһа дийарийа т'әвайишәwате дани ль бәр дәре Коне Шә'дәтийе, аwа готи Коне Щьвине у ль сәр wе дийарийа т'әвайишәwате у дийарийа нани да, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 30Т'әшт дани ль навбәра Коне Щьвине у горигәһе у бона шуштьн-вәшуштьне ав дагьрт. 31Муса, Һарун у кӧр'ед wи дәст у п'ийед хwә жь wе дьшуштьн. 32Гава кӧ дьк'әтьнә Коне Щьвине у незики горигәһе дьбун хwә дьшуштьн, чаwа кӧ Хӧдан т'әми дабу Муса. 33Һ'әwша дорбәре Коне Шә'дәтийе у горигәһе дада у п'әр'дә авитә ль бәр дәре һ'әwше. Бь ви аwайи Муса шьхӧл хьлаз кьр.

Ә'wр ль сәр Коне Щьвине

34Ә'wр Коне Щьвине ньхамт у р'умәта Хӧдан Коне Шә'дәтийе дагьрт+. 35Муса нькарьбу бьк'әта Коне Щьвине, чьмки ә'wр данибу ль сәр кон у р'умәта Хӧдан Коне Шә'дәтийе дагьртьбу. 36Һәр гава ә'wр жь сәр Коне Шә'дәтийе р'адьбу, һьнге зар'ед Исраел т'әмамийа р'еwитийа хwәда р'едьк'әтьн,+
37ле һәгәр ә'wр р'анәдьбу әw р'е нәдьк'әтьн, һ'әта wе р'ожа кӧ ә'wр р'абуйа. 38Ә'wре Хӧдан р'оже ль сәр Коне Шә'дәтийе бу, шәв жи ә'wрда агьр һәбу, ль бәр ч'ә'ве т'әмамийа мала Исраел, нава т'әмамийа р'еwитийа wанда.

* 1:5 Тек'ста ибрани у Qануна Дӧщарида 10:22 ньвисар ә «һ'әфте», ле тек'ста йунани у К'аред Шандийада 7:14 ньвисар ә «һ'әфте пенщ».

* 2:10 Бь зьмане мьсьри фә'мина наве Муса «Кӧр'» ә, ле зьмане ибранида дәнге наве Муса мина «Дәрхьстьн» те бьһистьн.

* 2:11 Ль К'аред Шандийада 7:23 ньвисар ә кӧ әw 40 сали бу.

* 2:18 Ль вьр наве т'әреqе Мьдйане «Р'ьһуел» ә кӧ те т'әрщьмәкьрьне чаwа «Һәвале Хwәде», ле жь вьр шунда наве wи «Ит'ро» те готьне.

* 2:22 Бь зьмане ибрани дәнге наве «Гершом» мина дәнге хәбәра «Хәриб» ә.

* 3:1 Аwа готи бь навәки дьн «Синай».

* 3:2 Әва щур'әки qәдьргьртьн йан ә'йанбуна Хwәде йә.

* 3:15 Бь зьмане ибрани хәбәра «Хӧдан» ЙҺWҺ ньвисар ә у те хwәндьне чаwа «Йаһwәһ». Дәнге ве хәбәре мина дәнге хәбәра «ӘЗ ҺӘМӘ» йә.

* 6:3 Бьньһер'ә шьровәкьрьна Дәрк'әтьн 3:15.

* 7:20 Тек'ста ибранида ньвисар ә «Әwи».

* 8:19 Бьньһер'ә Луqа 11:20.

* 9:23-24 Ибрани хәбәр бь хәбәр: «Агьр».

* 9:32 «Ч'ади» щур'ә гәньм ә.

* 12:2 Салнә'ма ибранийа пе һиве мәһә жь һәв дәрдьхьстьн аwа готи йәкр'ожийа һиве һ'әта т'әмамбуна wе. Р'ожа мәһа сәр сале дьк'әтә ниве мәһа Адаре (Март) һ'әта ниве мәһа Нисане (Апреле).

* 12:7 Шемика жорьн.

* 12:44 Сьнәт нишана пәймана нава Хwәде у щьмә'та wида бу, кӧ дьда к'ьфше әw жь щьмә'та Хwәде бу.

* 13:4 Абиб наве wейи пешьн бу ле ньһа Нисан ә. Әв мәһә салнә'ма һиве дәстпедькә жь ниве мәһа Адаре (Март) һ'әта ниве мәһа Нисане (Апреле).

* 13:9 Аһа жи те фә'мкьрьне: «Qануна».

* 13:18 Бь зьмане ибрани «Бә'ра Qамиш» бохаза Бә'ра Сор ә, кӧ дьк'әвә навбәра Мьсьре у Синайе.

* 14:19 Әва щур'әки qәдьргьртьн йан ә'йанбуна Хwәде йә.

* 14:25 Wәлгәр'андьна йунанийә кәвьнда ньвисар ә кӧ т'әк һатьнә гьртьне.

* 15:23 Бь зьмане ибрани «Тә'лайи».

* 16:16 Аwа готи «килограмәке». Омерәк дәрданәкә чапе бу кӧ пе тьшт дьһатьнә чапкьрьне.

* 16:18 Ибрани хәбәр бь хәбәр: «Пе омере чап кьрьн».

* 16:31 Фә'мина хәбәра «мана» бь зьмане ибрани «Әв чь йә?» бьньһер'ә 16:15.

* 16:34 Әв Шә'дәти бә'са Сьндоqе Шә'дәтийе дькә йа кӧ wе паше бе чекьрьне (бьньһер'ә Дәрк'әтьн 25:10-21). Аһа әм фә'м дькьн кӧ чь вьра ньвисар ә wе паше бе кьрьне.

* 16:35-36 Тек'ста ибранида әв жи һәйә «Дәһә п'аре омере wәкә ефаке йә». «Омерәк» дәрданәкә кӧ незики килограмәк ар һьлдьда.

* 17:7 «Массаһ у Мерибаһ» бь зьмане ибрани те wәлгәр'андьне «Щер'ьбандьн у Дә'w».

* 17:16 Әва нишана сондхwарьне йә, ле аһа жи те wәлгәр'андьне «Чьмки дәсте хwә ль сәр т'әхте Хӧдан бьльнд кьр» у те фә'мкьрьне кӧ Амалек дәсте хwә мьqабьли Хӧдан р'акьр.

* 18:3 Бь зьмане ибрани дәнге наве «Гершом» мина «фьрари» те бьһистьн.

* 18:4 Бь зьмане ибрани «Хwәде мьн, алик'ар ә».

* 21:6 Бь зьмане ибрани аһа жи те фә'мкьрьне: «Хwәде» аһа жи те фә'мкьрьне: «Щийе һ'әбандьна Хwәде».

* 21:7 Wе һьнге щьһуйед к'әсиб qизед хwә дьфьротьн чаwа щари у к'е кӧ әw бьк'ьр'ийа соз дьда кӧ wе бьстинә.

* 21:32 «Шекьл» әw п'әре ибранийа бу.

* 22:8 Бь зьмане ибрани аһа жи те фә'мкьрьне: «Хwәде» аһа жи те фә'мкьрьне: «Щийе һ'әбандьна Хwәде».

* 22:9 Бь зьмане ибрани аһа те фә'мкьрьне: «Хwәде».

* 22:28 Бь зьмане ибрани аһа те фә'мкьрьне: «Хwәде».

* 23:15 Бьньһер'ә шьровәкьрьна Дәрк'әтьн 13:4-да.

* 23:28 Wәлгәр'андьна йунанийә кәвьнда «моза».

* 23:31 Тек'ста ибранида ньвисар ә «Бә'ра Фьльстинийа», әw бә'са Бә'ра Навбәре аwа готи Бә'ра Сьпи.

* 24:7 Әва п'ара пешьнә жь qануна Муса кӧ һатийә ньвисаре. Бьньһер'ә Дәрк'әтьн 24:4.

* 25:5 Һьрийа сәр п'осте бәрана дьбьр'ин, паqьж дькьрьн у р'әнг-р'әнги дькьрьн бона дәрәщед хwә дьданә хәбате.

* 25:5 Га-мә'си щур'әки жь нава һ'әйwанед бә'ре йә.

* 25:7 «Р'әхтсинг» qәдәкәки чаргошә бу кӧ сәрәкк'аһина дьданә сәр синге хwә гьредьдан. Бьньһер'ә 28:15-29.

* 25:39 «Тәлантәк» qаси 34 килограм бу.

* 27:21 Коне Щьвине навәки дьн ә бона Коне Шә'дәтийе йә.

* 28:30 Урим у Тумим те фә'м кьрьне чаwа «Р'онайи у К'амьли». Пе вана сәрәкк'аһин ль qьрара Хwәде дьһ'әсийа.

* 28:41 Ибрани хәбәр бь хәбәр: «Дәстед wан дагьри».

* 29:40 «П'арәкә чапе жь дәһа йәк» аwа готи «килограмәк».

* 29:40 «Һин» незикийа чар литьра йә.

* 30:13 Аwа готи «Донздәһ гьрам». Герәк qаси 0,6 гьрам ә.

* 30:23 Незики шәш килограм бу.

* 30:23 Незики се килограм бу.

* 30:24 «Касийа»бьһарәта бинхwәш ә.

* 30:24 Аwа готи «чар литьр» ә.

* 33:19 Бьньһер'ә шьровәкьрьна Дәрк'әтьн 3:15-да.

* 34:13 Ашераһ наве п'утед мьләтед кәнанийа бун, щур'ед wан нә ә'йан ьн, бәлки мина стунед жь дар бун йан жи хwәха дар бун.

* 34:18 Бьньһер'ә шьровәкьрьна Дәрк'әтьн 13:4.

* 34:22 Дәрк'әтьн 23:16-да әва щәжьна һатә навкьрьне чаwа Щәжьна Нандьруне.

* 35:7 Бьньһер'ә шьровәкьрьна 25:5.

* 35:23 Бьньһер'ә шьровәкьрьна Дәрк'әтьн 25:5.

* 36:19 Бьньһер'ә Дәрк'әтьн 25:5.

* 37:24 «Тәлантәк» qаси 34 килограм бу.

* 38:8 Wи чахи нәйнькед wан жь сьфьре бьрьqи бу.

* 38:24 «Бист нәһә тәлант у һ'әфсьд си шекьл» аwа готи 1000 килограм.

* 38:24 «Шекьл» незики 12 гьрам бу.

* 38:25 Бьньһер'ә Дәрк'әтьн 30:11-16.

* 38:25 «Сәд тәлант у һ'әзар һ'әфсьд һ'әфте пенщ шекьл» незики 3430 килограм бу.

* 38:26 «Нив шекьл» бь ибрани «бекәк аwа готи нив шекьл анәгори шекьле пирозгәһе».

* 38:27 «Сәд тәлант» qаси 3400 килограм бу.

* 38:27 «Тәлантәк» qаси 34 килограм бу.

* 38:28 «Һ'әзар һ'әфсьд һ'әфтепенщ шекьл» 30 килограм ә.

* 38:29 «Һ'әфте тәлант у дӧ һ'әзар чарсьд шекьл» 2425 килограм бу.

+ 1:4 Дәстпебун 35:23-26
+ 1:5 Дәстпебун 46:27
+ 1:8 К’аред Шандийа 7:18
+ 1:11 Дәстпебун 15:13, Дәстпебун 47:11
+ 2:1 Дәрк’әтьн 6:20, Жьмар 26:59
+ 2:18 Жьмар 10:29
+ 2:24 Дәстпебун 15:14, Дәстпебун 46:4
+ 2:25 Һ’акьмти 2:18, П’адшати I 9:16
+ 3:1 П’адшати III 19:8
+ 3:5 Йешу 5:15
+ 3:6 К’аред Шандийа 7:32
+ 3:8 Q. Дӧщари 26:15
+ 3:9 П’адшати I 2:24-25
+ 3:12 Йешу 1:5, Һ’акьмти 6:16
+ 3:14 Йуһ’әнна 8:58
+ 3:20 Дәрк’әтьн 12:31
+ 3:21 Дәстпебун 15:14
+ 4:10 Йерәмийа 1:6
+ 4:11 Мәсәлә 20:12
+ 4:19 Дәрк’әтьн 2:15
+ 4:21 Йешу 11:20
+ 4:22 Йерәмийа 31:9, Һосейа 11:1
+ 5:2 Ибо 21:15
+ 5:22 Йешу 7:7
+ 6:3 Дәстпебун 17:1
+ 6:7 Һәзәqел 20:5

+ 6:8 Дәстпебун 15:18, Дәстпебун 26:3, Дәстпебун 35:12

+ 6:14 Дәстпебун 46:8-11
+ 6:15 Дәстпебун 46:10, Жьмар 26:12-13
+ 6:16 Жьмар 3:17, Дирок I 6:16
+ 6:19 Жьмар 26:57-58
+ 6:20 Жьмар 26:59
+ 6:21 Жьмар 16:1-35
+ 6:22 Q. К’аһинтийе 10:4
+ 6:23 Жьмар 1:7, Жьмар 2:3, Жьмар 26:60-61
+ 6:24 Жьмар 26:11, Дирок I 6:22-23
+ 6:25 Жьмар 25:7
+ 8:8 Дәрк’әтьн 9:28, Дәрк’әтьн 10:17
+ 8:26 Дәстпебун 43:32, Дәстпебун 46:34
+ 9:12 Зәбур 105:25
+ 9:16 Р’омайи 9:17

+ 9:23 Йешу 10:11, Ә’йанти 11:19, Ә’йанти 16:21

+ 9:27 Дирок II 12:6

+ 9:28 Дәрк’әтьн 8:8, Дәрк’әтьн 10:17

+ 9:29 Дәрк’әтьн 19:5, Q. Дӧщари 10:14, Зәбур 24:1

+ 10:4 Амос 7:1, Ә’йанти 9:3
+ 10:16 Луqа 15:18
+ 10:17 Дәрк’әтьн 8:8, Дәрк’әтьн 9:28
+ 11:7 Малахи 3:18

• 12:1 Q. К’аһинтийе 23:5-8, Жьмар 28:16-25, Q. Дӧщари 16:1-8

+ 12:6 Жьмар 9:10-11

+ 12:12 Жьмар 33:4

+ 12:22 Q. К’аһинтийе 14:6, Жьмар 19:6, Жьмар 19:18, Зәбур 51:7

+ 12:26 Дәрк’әтьн 13:14, Q. Дӧщари 6:20, Йешу 4:6

+ 12:35 Дәрк’әтьн 11:2
+ 12:36 Дәстпебун 15:14
+ 12:37 Жьмар 11:21, Жьмар 33:5

+ 12:40 Дәстпебун 15:13, К’аред Шандийа 7:6, Галати 3:17

+ 12:46 Жьмар 9:12, Йуһ’әнна 19:36

+ 12:49 Q. К’аһинтийе 19:34, Q. К’аһинтийе 24:22, Жьмар 9:14, Жьмар 15:15-16, Q. Дӧщари 10:19

+ 13:2 Дәрк’әтьн 22:29, Дәрк’әтьн 34:19, Q. К’аһинтийе 27:26, Жьмар 3:13, Жьмар 8:16, Жьмар 18:15-17, Q. Дӧщари 15:19, Луqа 2:23

+ 13:7 Q. К’аһинтийе 23:5-8
+ 13:9 Q. Дӧщари 6:8, Q. Дӧщари 11:18
+ 13:14 Дәрк’әтьн 12:26, Q. Дӧщари 6:20
+ 13:17 Жьмар 14:1-4
+ 13:19 Дәстпебун 50:25
+ 13:20 Жьмар 33:6

+ 13:21 Дәрк’әтьн 40:34, Жьмар 9:15, Жьмар 10:34, Q. Дӧщари 1:33

+ 14:2 Жьмар 33:7

+ 14:8 Жьмар 33:3

+ 14:14 Q. Дӧщари 1:30, Q. Дӧщари 3:22, Йешу 23:3, Йешу 23:10, Нәһәмийа 4:20

+ 14:21 Йешу 3:16, П’адшати IV 2:8
+ 14:29 Йешу 3:13-17
+ 15:1 Ишайа 12:5, Зәбур 76:6
+ 15:2 Зәбур 118:13, Ишайа 12:2
+ 15:3 Зәбур 24:8
+ 15:6 Зәбур 118:15
+ 15:8 Зәбур 78:13, П’адшати II 22:16

+ 15:11 Q. Дӧщари 3:24, Q. Дӧщари 33:26, П’адшати I 2:2, П’адшати II 7:22, П’адшати III 8:23, Дирок II 6:14, Зәбур 86:8, Зәбур 89:6-8, Ишайа 45:5-6, Йерәмийа 10:6

+ 15:15 Жьмар 14:14, Жьмар 22:2-4, Йешу 2:9

+ 15:17 Зәбур 78:54

+ 15:18 Зәбур 10:16, Зәбур 29:10, Зәбур 146:10

+ 15:20 Дәрк’әтьн 2:4-8, Жьмар 12:1-15, Жьмар 20:1, Жьмар 26:59, Q. Дӧщари 24:9, Миха 6:4, Һ’акьмти 11:34, Һ’акьмти 21:21, П’адшати I 18:6

+ 15:21 Зәбур 76:6
+ 15:22 Дәстпебун 16:7, Жьмар 33:8
+ 15:26 Зәбур 103:3
+ 15:27 Жьмар 33:9
+ 16:1 Жьмар 33:1
+ 16:3 Жьмар 14:2, Жьмар 20:3, Жьмар 11:4-5
+ 16:7 Жьмар 16:11
+ 16:13 Жьмар 11:31, Жьмар 11:7-9
+ 16:16 Дәрк’әтьн 16:36
+ 16:18 Корьнт’и II 8:15
+ 16:23 Дәрк’әтьн 20:8-11
+ 16:35 Жьмар 14:33, Q. Дӧщари 8:2, Йешу 5:12
+ 17:1 Жьмар 33:12, Жьмар 33:14
+ 17:2 Жьмар 20:3-5
+ 17:4 Жьмар 14:10
+ 17:6 Жьмар 20:7-11

+ 17:8 Дәстпебун 36:12, Жьмар 13:29, Жьмар 24:20, Q. Дӧщари 25:17-18, П’адшати I 15:2

+ 17:14 П’адшати I 15:7-8
+ 18:1 Дәрк’әтьн 3:1
+ 18:11 Дирок I 16:25
+ 18:18 Жьмар 11:14, Q. Дӧщари 1:12
+ 18:21 Q. Дӧщари 16:18, Әзра 7:25
+ 18:25 Q. Дӧщари 1:15
+ 18:26 Q. Дӧщари 1:17
+ 19:2 Жьмар 33:15
+ 19:4 Q. Дӧщари 32:11

+ 19:5 Q. Дӧщари 7:6, Q. Дӧщари 14:2, Q. Дӧщари 26:18, Зәбур 135:4, Малахи 3:17, Дәрк’әтьн 9:29, Q. Дӧщари 10:14

+ 19:6 Q. Дӧщари 14:21, Йерәмийа 2:3, Пәтрус I 2:5, Пәтрус I 2:9, Ә’йанти 1:6, Ә’йанти 5:10, Ә’йанти 20:6

+ 19:8 Дәрк’әтьн 24:3
+ 19:10 Жьмар 11:18
+ 19:13 Ибрани 12:20
+ 19:21 П’адшати I 6:19
+ 19:22 Q. К’аһинтийе 10:1-3
• 20:1 Q. Дӧщари 5:6-21
+ 20:2 Q. К’аһинтийе 26:13

+ 20:3 Q. Дӧщари 32:39, П’адшати IV 17:35, Зәбур 81:9

+ 20:4 Q. К’аһинтийе 19:4, Q. К’аһинтийе 26:1, Q. Дӧщари 27:15

+ 20:5 Дәрк’әтьн 34:14, Q. Дӧщари 4:24, Q. Дӧщари 6:15, Йешу 24:19, Нәһум 1:2, Дәрк’әтьн 34:7, Жьмар 14:18

+ 20:6 Q. Дӧщари 5:10, Q. Дӧщари 7:9

+ 20:7 Q. К’аһинтийе 19:12, Q. К’аһинтийе 24:10-16

+ 20:8 Дәстпебун 2:2, Дәрк’әтьн 31:14-17, Q. К’аһинтийе 19:30, Q. К’аһинтийе 23:3, Q. К’аһинтийе 26:2, Жьмар 15:32-36, Марqос 2:27-28, Луqа 13:14

+ 20:12 Q. К’аһинтийе 19:3, Q. Дӧщари 27:16, Мәтта 15:4, Мәтта 19:19, Марqос 7:10, Марqос 10:19, Луqа 18:20, Әфәси 6:2

+ 20:13 Дәстпебун 9:6, Q. К’аһинтийе 24:17, Мәтта 5:21, Мәтта 19:18, Марqос 10:19, Луqа 18:20, Р’омайи 13:9, Аqуб 2:11

+ 20:14 Q. К’аһинтийе 18:20, Q. К’аһинтийе 20:10, Q. Дӧщари 22:22, Мәсәлә 6:32, Мәтта 5:27, Р’омайи 13:9

+ 20:15 Q. К’аһинтийе 19:11, Мәтта 19:18, Р’омайи 13:9

+ 20:16 Дәрк’әтьн 23:1, Q. Дӧщари 19:16-20, Мәсәлә 19:5, Мәтта 19:18

+ 20:17 Йерәмийа 5:8, Мәтта 5:28, Луqа 12:15, Р’омайи 7:7, Р’омайи 13:9

+ 20:19 Q. Дӧщари 5:27, Ибрани 12:19

+ 20:25 Q. Дӧщари 27:5-6, Йешу 8:31

+ 21:2 Q. К’аһинтийе 25:39-40, Q. Дӧщари 15:12, Йерәмийа 34:14

+ 21:6 Q. Дӧщари 15:16-17

+ 21:10 Корьнт’и I 7:3

+ 21:12 Дәстпебун 9:6, Q. К’аһинтийе 24:17, Жьмар 35:31

+ 21:13 Q. Дӧщари 19:4-5, Жьмар 35:11, Жьмар 35:22, Йешу 20:3

+ 21:14 П’адшати III 2:28-34

+ 21:16 Q. Дӧщари 24:7

+ 21:17 Q. К’аһинтийе 20:9, Мәсәлә 20:20, Мәтта 15:4, Марqос 7:10

+ 21:25 Q. К’аһинтийе 24:19-20, Q. Дӧщари 19:21, Мәтта 5:38

+ 21:28 Дәстпебун 9:5
+ 21:30 Жьмар 35:31
+ 21:34 Q. К’аһинтийе 24:18
+ 22:1 П’адшати II 12:6
+ 22:4 Мәсәлә 6:31

+ 22:11 П’адшати III 8:31, Дирок II 6:20, Ибрани 6:16

+ 22:16 Q. Дӧщари 22:28-29

+ 22:18 Q. К’аһинтийе 19:31, Q. К’аһинтийе 20:27, Q. Дӧщари 18:10-12

+ 22:19 Q. К’аһинтийе 18:23, Q. К’аһинтийе 20:15, Q. Дӧщари 27:21

+ 22:21 Дәрк’әтьн 23:9, Q. К’аһинтийе 19:33, Q. Дӧщари 24:17

+ 22:22 Q. Дӧщари 27:19, Ишайа 1:17

+ 22:24 Зәбур 109:9

+ 22:25 Q. К’аһинтийе 25:35-37, Q. Дӧщари 23:19, Нәһәмийа 5:7

+ 22:26 Q. Дӧщари 24:13

+ 22:28 П’адшати III 21:10, К’аред Шандийа 23:5

+ 22:29 Дәрк’әтьн 13:2, Дәрк’әтьн 13:11-16

+ 22:30 Q. К’аһинтийе 22:27

+ 22:31 Q. К’аһинтийе 7:24, Q. К’аһинтийе 22:8

+ 23:1 Дәрк’әтьн 20:16
+ 23:3 Q. К’аһинтийе 19:15
+ 23:4 Q. Дӧщари 22:1
+ 23:6 Дәрк’әтьн 22:21-22, Мәсәлә 22:22

+ 23:7 Q. К’аһинтийе 19:16, Q. Дӧщари 27:25, П’адшати III 21:1-11, Мәсәлә 17:15, Мәсәлә 24:24, Ишайа 5:23

+ 23:8 Q. Дӧщари 16:19, П’адшати I 8:3
+ 23:9 Дәрк’әтьн 22:21
+ 23:11 Q. К’аһинтийе 25:2-7
+ 23:12 Дәрк’әтьн 20:9-10

+ 23:13 Йешу 23:7, Зәбур 16:4, Һосейа 2:17, Зәкәрийа 13:2

+ 23:14 Жьмар 28:16-31, Q. Дӧщари 16:1-17

+ 23:15 Дәрк’әтьн 12:15, Дәрк’әтьн 34:20

+ 23:16 Дәрк’әтьн 34:22, Q. Дӧщари 16:9, Q. К’аһинтийе 23:33-43, Жьмар 29:12-39, Q. Дӧщари 16:13-15, Q. Дӧщари 31:10-11

+ 23:17 Дәрк’әтьн 34:23

+ 23:19 Дәрк’әтьн 34:26, Q. Дӧщари 26:2, Дәрк’әтьн 34:26, Q. К’аһинтийе 22:28, Q. Дӧщари 14:21, Q. Дӧщари 22:6

+ 23:20 Дәрк’әтьн 14:9, Малахи 3:1, Мәтта 11:10, Марqос 1:2, Луqа 7:27

+ 23:22 Дәстпебун 12:3, Q. Дӧщари 30:7

+ 23:23 Дәрк’әтьн 33:2, Q. Дӧщари 7:1, Йешу 3:10

+ 23:24 Дәрк’әтьн 20:5, Жьмар 33:52
+ 23:25 Q. Дӧщари 7:15
+ 23:26 Q. Дӧщари 7:14

+ 23:27 Q. Дӧщари 2:25, Q. Дӧщари 28:7, Йешу 2:9

+ 23:28 Q. Дӧщари 7:20, Йешу 24:12

+ 23:29 Q. Дӧщари 7:22

+ 23:31 Дәстпебун 15:18, Жьмар 34:1-12, Q. Дӧщари 11:24, Йешу 1:4, Зәбур 72:8

+ 23:33 Дәрк’әтьн 34:12, Q. Дӧщари 7:16, Йешу 23:12-13, Һ’акьмти 2:3, Зәбур 106:36

+ 24:1 Дәрк’әтьн 6:23, Жьмар 11:16

+ 24:3 Дәрк’әтьн 19:8

+ 24:8 Зәкәрийа 9:11, Марqос 14:24, Ибрани 9:20

+ 24:10 Дәстпебун 32:30, Дәрк’әтьн 33:20, Йуһ’әнна 1:18, Һәзәqел 1:26

+ 24:12 П’адшати III 19:11, Дәрк’әтьн 31:18

+ 24:13 Жьмар 11:28, Жьмар 14:6, Жьмар 27:18

+ 24:17 Дәрк’әтьн 24:1, Q. Дӧщари 4:24, Ибрани 12:29

+ 24:18 Дәрк’әтьн 34:28, П’адшати III 19:8

• 25:1 Дәрк’әтьн 35:4-9

+ 25:8 Q. К’аһинтийе 26:11-12, П’адшати III 6:13, Һәзәqел 37:27

• 25:10 Дәрк’әтьн 37:1-9
+ 25:10 Q. Дӧщари 10:1
+ 25:21 П’адшати III 8:9

+ 25:22 Q. К’аһинтийе 16:2, Жьмар 7:89, Жьмар 17:4

• 25:23 Дәрк’әтьн 37:10-16
+ 25:30 Q. К’аһинтийе 24:5-9
• 25:31 Дәрк’әтьн 37:17-24
+ 25:40 Дирок I 28:19
• 26:1 Дәрк’әтьн 36:8-19
+ 26:14 Дәрк’әтьн 25:5
• 26:15 Дәрк’әтьн 36:20-34
• 26:31 Дәрк’әтьн 36:35-38

+ 26:31 Q. К’аһинтийе 16:2, Дирок II 3:14, Мәтта 27:51, Ибрани 9:3

+ 26:33 П’адшати III 6:16, Дирок II 3:8, Марqос 15:38

• 27:1 Дәрк’әтьн 38:1-7
+ 27:2 П’адшати III 1:50, П’адшати III 2:28
+ 27:3 П’адшати III 7:40, Дирок II 4:11
• 27:9 Дәрк’әтьн 38:9-20
• 27:20 Q. К’аһинтийе 24:1-4
+ 27:21 Дәрк’әтьн 33:7
• 28:6 Дәрк’әтьн 39:1-7
• 28:15 Дәрк’әтьн 39:8-21
+ 28:17 Һәзәqел 28:13, Ә’йанти 21:19-20

+ 28:30 Q. К’аһинтийе 8:8, Жьмар 27:21, Q. Дӧщари 33:8, П’адшати I 28:6, Әзра 2:63, Нәһәмийа 7:65

• 28:31 Дәрк’әтьн 39:22-31
+ 28:36 Зәкәрийа 14:20
+ 28:38 Жьмар 18:1
+ 28:39 Q. К’аһинтийе 16:4, Һәзәqел 44:18
• 29:1 Q. К’аһинтийе 8
+ 29:2 Q. К’аһинтийе 2:4
+ 29:7 Дәрк’әтьн 30:30
+ 29:12 Дәрк’әтьн 27:2
+ 29:13 Q. К’аһинтийе 3:3-4

+ 29:14 Q. К’аһинтийе 4:11-12, Q. К’аһинтийе 16:27

+ 29:18 Q. К’аһинтийе 1:9
+ 29:25 Дәрк’әтьн 29:18
+ 29:29 Жьмар 20:26
+ 29:33 Q. К’аһинтийе 22:10
+ 29:36 Дәрк’әтьн 30:26
+ 29:37 Дәрк’әтьн 30:29, Q. К’аһинтийе 6:18
• 29:38 Жьмар 28:1-8
+ 29:41 Дәрк’әтьн 29:18
+ 29:45 Дәрк’әтьн 25:8
• 30:1 Дәрк’әтьн 37:25-28
+ 30:2 Дәрк’әтьн 27:2
+ 30:6 П’адшати III 6:22
+ 30:9 Q. К’аһинтийе 10:1
+ 30:10 Q. К’аһинтийе 16:34

+ 30:12 Дәрк’әтьн 38:25, Жьмар 1:2-4, П’адшати II 24:15

+ 30:13 Q. К’аһинтийе 27:25, Жьмар 3:47, Жьмар 18:16, Һәзәqел 45:12, Нәһәмийа 10:32

+ 30:16 Жьмар 31:54
• 30:17 Дәрк’әтьн 40:30-32
+ 30:18 Дәрк’әтьн 38:8
+ 30:25 Дәрк’әтьн 37:29
+ 30:28 Q. К’аһинтийе 8:10-11
+ 30:29 Дәрк’әтьн 29:37, Q. К’аһинтийе 6:18
+ 30:30 Дәрк’әтьн 29:7, Q. К’аһинтийе 8:10
+ 30:35 Дәрк’әтьн 37:29
• 31:1 Дәрк’әтьн 35:30-35
+ 31:3 П’адшати III 7:14
• 31:12 Дәрк’әтьн 20:8-11
+ 31:14 Дәрк’әтьн 35:2, Жьмар 15:32-36
+ 31:17 Дәстпебун 2:22, Дәрк’әтьн 20:8-11
+ 31:18 Дәрк’әтьн 24:12
• 32:1 Q. Дӧщари 9:11-19
+ 32:1 Дәрк’әтьн 24:18, К’аред Шандийа 7:40
+ 32:2 Һ’акьмти 8:24-27
+ 32:4 П’адшати III 12:28
+ 32:6 Корьнт’и I 10:7
+ 32:9 Q. Дӧщари 10:16
+ 32:10 Жьмар 14:12
+ 32:11 Данийел 9:15
+ 32:13 Дәстпебун 22:16-17, Дәстпебун 26:4

+ 32:14 Жьмар 14:20, П’адшати II 24:16, Йерәмийа 18:8, Уньс 3:10

+ 32:20 Q. Дӧщари 9:21
+ 32:25 Мәсәлә 29:18
+ 32:27 Q. Дӧщари 13:6-9
+ 32:33 Һәзәqел 18:4, Һәзәqел 18:20
+ 33:2 Дәрк’әтьн 23:23
+ 33:3 Дәрк’әтьн 3:8
+ 33:5 Жьмар 16:21
+ 33:7 Дәрк’әтьн 27:21
+ 33:16 Дәрк’әтьн 19:5, Жьмар 23:9
+ 33:19 Р’омайи 9:15

+ 33:20 Дәстпебун 32:30, Ишайа 6:5, Йуһ’әнна 1:18

• 34:1 Q. Дӧщари 10:1-4
+ 34:2 П’адшати III 19:11
+ 34:3 Дәрк’әтьн 19:12-13

+ 34:6 Жьмар 14:17-18, Дирок II 30:9, Нәһәмийа 9:17, Зәбур 86:15, Зәбур 103:8, Зәбур 111:4, Зәбур 112:4, Зәбур 116:5, Зәбур 145:8, Йоел 2:13, Уньс 4:3

+ 34:7 Дәрк’әтьн 20:5-6, Q. Дӧщари 5:9
+ 34:12 Дәрк’әтьн 23:33
+ 34:13 Дәрк’әтьн 23:24, Q. Дӧщари 7:5
+ 34:14 Дәрк’әтьн 20:5
+ 34:15 Жьмар 25:2

+ 34:16 Q. Дӧщари 7:3-4, Һ’акьмти 3:6, П’адшати III 11:2-4, П’адшати III 16:31

+ 34:17 Дәрк’әтьн 20:4
+ 34:18 Дәрк’әтьн 12:14, Q. К’аһинтийе 23:6
+ 34:19 Дәрк’әтьн 13:2, Дәрк’әтьн 13:11-16
+ 34:20 Дәрк’әтьн 23:15
+ 34:21 Дәрк’әтьн 20:8-11
+ 34:23 Дәрк’әтьн 23:17
+ 34:25 Дәрк’әтьн 23:18, Q. Дӧщари 16:4

+ 34:26 Дәрк’әтьн 23:19, Q. К’аһинтийе 22:28, Q. Дӧщари 14:21

+ 34:28 Дәрк’әтьн 24:18
+ 34:29 Корьнт’и II 3:7-18
+ 34:34 Корьнт’и II 3:16
+ 34:35 Корьнт’и II 3:7-18
+ 35:2 Дәрк’әтьн 20:8-11, Дәрк’әтьн 31:14
• 35:4 Дәрк’әтьн 25:1-7
+ 35:7 Дәрк’әтьн 25:5
+ 35:23 Дәрк’әтьн 25:5
• 35:30 Дәрк’әтьн 31:1-6
• 36:8 Дәрк’әтьн 26
+ 36:19 Дәрк’әтьн 25:5
• 37:1 Дәрк’әтьн 25:10-20
+ 37:1 Q. Дӧщари 10:3
• 37:10 Дәрк’әтьн 25:23-29
• 37:17 Дәрк’әтьн 25:31-39
• 37:25 Дәрк’әтьн 30:1-5

+ 37:29 Дәрк’әтьн 30:22-25, Дәрк’әтьн 30:34-38

• 38:1 Дәрк’әтьн 27:1-8
+ 38:8 Дәрк’әтьн 30:18
• 38:9 Дәрк’әтьн 27:9-19
+ 38:21 К’аред Шандийа 7:44, Ә’йанти 15:5
+ 38:25 Дәрк’әтьн 30:12
+ 38:26 Жьмар 1:46, Жьмар 2:32, Жьмар 26:51
• 39:1 Дәрк’әтьн 28:6-43
+ 39:34 Дәрк’әтьн 25:5
+ 40:20 П’адшати III 8:9
+ 40:34 Дәрк’әтьн 13:21, Ә’йанти 15:8
+ 40:36 Жьмар 9:17-22

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/KKD/KKDL/Кӧрманщи__Tran.azw3

Фәрһәнгок

Фәрһәнгок

1. А
2. Б
3. Г
4. Д
5. Е
6. Ә
7. З
8. И
9. Й
10. К
11. М
12. Н
13. О
14. П
15. Р
16. С
17. Т
18. Ф
19. Х
20. Һ
21. Ш
22. Щ
23. Q

агат – кәвьред qимәтә р'әнг-р'әнги нә, п'ьр'анийа wан сьпи у к'ӧмәйит' ьн.

амалеки – мьләтәк бу кӧ бәри зәфткьрьна Исраел ль Кәнанеда дьма. Әвана гәлә щара нәйартийа Исраел дькьрьн (бьньһер'ә Дәрк'әтьн 17:8-16; Qануна Дӧщари 25:17-19).

амин – жь зьмане ибрани йә, кӧ мә'на wе әв ә: «Р'аст ә», «Бәле», «Бьра ӧса бә», «Р'аст бе хельф», «Qайл ьм». Әw һьнге те готьне гава йәк готьнәке дьбежә йан дӧа дькә, йәки дьн готьна wи дьхwазә мак кә, qайлбуна хwә бь готьна «амин» нишан дькә.

амитист – кәвьрәки qимәт бу, п'ьр'анийа wан сори гәвәз у сут бун.

амони – анәгори Дәстпебун 19:38, зӧр'әта Лутә жь qиза wийә бьч'ук бу. Әw т'әви Фьльстинийа нәйартийа Исраел дькьрьн. Әw алийе Р'оһьлата Урдьне дьман, наве п'айт'әхте хwә данин Амман. Һ'әта ньһа жи наве п'айт'әхте Урдьне Амман ә.

арами – арами бьнәлийед Араме бун. Wә'де бавә'ширед Исраел алийе бакӧр- р'оһьлата ч'әме Урдьнер'а дьготьн Арам, аwа готи Сурйа у ӧса жи бак'ӧра Мәсопотамйайе, кӧ те готьн Паддан-Арам (Дәстпебун 25:20; 28:5).

бәре дәрәмәта пешьн – wәхте Пәймана Кәвьнда чь пешийе бәр к'еләндийе бьк'әта, йан һәгәр бәре р'әзе пешьн буйа, йан ньхӧрийе һ'әйwанед мале, йан жи ньхӧрийе нерини һәр маләкә Исраеле чаwа «бәре дәрәмәта пешьн» дьһатә һ'әсабе у Хwәдер'а дьһатә дайине. Әва нишанәк бу кӧ һ'әму жи п'ара Хwәде нә (Дәрк'әтьн 13:14-15; 34:26; Qануна К'аһинтийе 23:17; Жьмар 18:12).

бьдолах – р'уне дарейи зәр ә у гәләки бинхwәш ә. Бь wи ава зьм-зьмкьрьне чедькьрьн (Дәстпебун 2:12; Жьмар 11:7).

бьзьна к'уви – щӧр'әки бьзьнайә кӧ ч'ола дәминә, һ'әлал те һ'әсабе (бьньһер'ә Qануна Дӧщари 12:15; 14:5).

Бьзьна к'уви

бьхур – ширеза даре йә. Әw жь дара те һьлдане у һ'ьшккьрьне. Гава те шәwьтандьне, бинәкә гәләки хwәш же те. Дәма Пәймана Кәвьнда п'арьстгәһеда сәр горигәһа бьхуре әw Хwәдер'а дьһатә шәwьтандьне (Дәрк'әтьн 30). Щур'әки дарәкә бьхуре Ә'рәбьстанеда жи һәбу, кӧ гәләки qимәт бу.

Бьхур

бьһарәт – пунг, дарчин, мехьк у йед майинә бинхwәш.

горигәһ – т'әхте кӧ ль сәр qӧрбан, гори, һ'әди у хер дьһатьнә дайине йан сәржекьрьне (Дәстпебун 12:7; 22:9). Пешийе әw пе кәвьра дьһатә чекьрьне. Һена Мусада Хwәде т'әми да кӧ горигәһе бона Коне Шә'дәтийе жь дара дарщеwийе чекьн у сьфьр бьк'ьшиньнә сәр. (Дәрк'әтьн 27:1-8; 38:1-7). Qӧрбан т'әне ль сәр горигәһа Коне Шә'дәтийе дьһатьнә сәржекьрьне у паше, гава п'арьстгәһ һатә чекьрьне, т'әне ль сәр горигәһа п'арьстгәһе дьһатьнә сәржекьрьне. Т'әхтәки дьн жи һәбу, жь wи бьч'уктьр у зер'кьри. К'аһин ль сәр ви т'әхти бьхур дьшәwьтанд, жер'а дьготьн горигәһа бьхуре (Дәрк'әтьн 30:1-10; 37:25-28).

Горигәһ

дара дарщеwийе – дарәкә һ'ьшк у тәйах ә.

дарчин – бьһаратәкә жь qальке даре йә. Бина wе гәләк ә у һена бәре гәләки бьһа бу. Мәрьва әва т'әви бьзьре зәйт'уне дькьр, wәки бина бьзьр хwәш бә. Щарна мәрьва ль хwә дьхьстьн у щарна жи бона дәфьнкьрьне дьһатә бьк'аранине (Ә'йанти 18:13). Әw бона чекьрьна р'унә р'ункьрьнейи пироз дьһата бьк'аранине (Дәрк'әтьн 30:23).

дәһәк – ль гора qануна Муса зӧр'әта Леwи, кӧ шьхӧле п'арьстгәһе дькьрьн, ль сәр наве Хwәде дәһәка һәбуке, һасьл у дайина бәре ә'рде жь щьмә'та Исраеле хwәр'а дьстандьн. Леwийа дәһәка кӧ жь щьмә'та Исраеле дьстандьн, жь wе дәһәка станди, дәһәк дьданә Хwәде (Qануна К'аһинтийе 27:30-32, Жьмар 18:26-28).

дийарийа бәрвадайине – дийарийа кӧ жь бәр wан гӧнәйед кӧ ль бәр Хwәде йан мәрьва кьри дьһатә дайине. К'аһин ль сәр ве йәкеда дьньһер'и у qимәте зийане бист сәләф зедә к'ьфш дькьр у һьнге ль зийанк'еша дьһатә вәгәр'андьне, сәрда жи йе гӧнәк'ар дийари дьда (Qануна К'аһинтийе 5:14-6:7; 7:1-10).

дийарийа жорбьльндкьрьне – тьштә кӧ дийари дьһатә дайине, щарана п'ара к'аһин дьһатә жорбьльндкьрьне, чаwа нишана кӧ бона Хwәде дьһатә башqә кьрьне (Дәрк'әтьн 29:27-28).

дийарийа нани – дийарийа аре хас (Qануна К'аһинтийе 2:1-3) йан нан (Qануна К'аһинтийе 2:4-10), йан жи фьрикед гәньм (Qануна К'аһинтийе 2:14-16). К'аһин п'арәкә ван дийарийа хwәр'а һьлдьда у п'ара дьн жи ль сәр горигәһе дьшәwьтанд.

дийарийа паqьжбуне – дийари кӧ йе гӧнәк'ар жь бәр гӧнәйе хwәва бона паqьжбуне дьда. Гоште ве һ'әйwане пироз дьһатә һ'әсабе у т'әне изьна к'аһина һәбу бьхwарана (Qануна К'аһинтийе 4:1-5:13; 6:24-30).

дийарийа сәрдакьрьна – әва дийарийа жь тьштед р'он ә, аwа готи жь р'ун, шәраве йан аве бун. Әвана ль сәр дийарийа һәләqәтийе йан дийарийа т'әвайишәwатеда дьһатьнә кьрьне (Жьмар 28:14-15).

дийарийа т'әвайишәwате – әв щур'е дийарийе т'әмамийа һ'әйwан пева ль сәр горигәһе дьһатә шәwьтандьне. Ле һьнәк дийарийед майин п'арәк wан дьһатә шәwьтандьн (Qануна К'аһинтийе 1:3-17; 6:8-13).

дийарийа һәләqәтийе – дийарийа һәләqәтийе кӧ ль нава Хwәде у мәрьвада дьһатә дайине. Т'әне п'арәкә ви һ'әйwани ль сәр горигәһе дьһатә шәwьтандьне, һәрч'е майин жи к'аһин у дийаридар дьхwарьн (Qануна К'аһинтийе 3:1-17; 7:11-21, 28-36).

дийарийа һ'әжандьне – әв дийари п'ьр'анийа щара бь сәрсинге дийарийа һәләqәтийе, кӧ п'ара к'аһин бу дьһатә дайине. К'аһин т'әви дийаридар әв сәрсинг дьһ'әжанд, ви али-wи али дьбьр дани, ләма те готьн дийарийа һ'әжандьне (Qануна К'аһинти 14:21-24; Жьмар 6:20).

ефод – әва еләкәки бь дӧ п'ара сәр мьлва һәввакьри бу кӧ жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи һатьбу чекьрьне. Сәрәкк'аһин әw ль хwә дькьр. Р'әхтсинг жи пева дькьрьн (Дәрк'әтьн 28:6-14).

Сәрәкк'аһин ефод у р'әхтсингва

Әдом, әдоми – Әдом навәки Әсаwе бьре Аqуб бу (Дәстпебун 25:30; 36:8). Жь Әдом әдоми пешда һатьн, әwана дьжмьне Исраел бун. Wәлате Әдом ч'ийа банийед хьки-хwәлийә бе кер бун.

әмори – мьләтәки мәзьн бу кӧ бәри зәфткьрьна Исраел ль Кәнанеда дьма. Һьнге щарана бь наве wан т'әмамийа мьләтед кәнане дьһатьнә навкьрьне (Дәстпебун 15:16; Qануна Дӧщари 3:8-11).

әнаqи – мьләтәк бу кӧ бәри Исраел ль Фьльстине дьма. Әwана гәләки бьльнд бун у ә'савә дьһатьнә готьне (Жьмар 13:22,33). Әвана ль ч'ийа банийед Һеброне дьман.

зьмьр – р'унәки бинхwәш ә, жь дара те стандьне у qимәте wи бьһа бу. Һьнге зьмьр бона еше дьданә нәхwәша (Марqос 15:23), ӧса жи ль сәр щьнйазе мьрийада дькьрьн, wәки бона дәфьнкьрьне һазьр кьн (Дәстпебун 50:2; Йуһ'әнна 19:39).

Зьмьр

Исраел – 1. Наве мәрьв ә. Чахе Хwәде Аqубе баве мьләте Исраеле бьмбарәк кьр, наве wи кьрә Исраел (Дәстпебун 32:27-28; 35:10). Чәнд нав зӧр'әта Исраелр'а те готьне: «Щьмә'та Исраел», «Зар'ед Исраел» у «ибрани». 2. Наве wәлат жи те готьне: «Исраел». Бәре жер'а дьготьн: «Кәнан» (Дәстпебун 12:5; К'аред Шандийа 7:11; 13:19). Навәки дьн жи жер'а дьбежьн: «Wәлате Фьльстине». Пәй мьрьна Сьлеман п'адшар'а wәлат бу дӧ п'ара. П'ара бакӧрер'а готьн Исраел, п'ара башурер'а готьн Щьһуда (1П'адшати 12:16-17 ).

ибрани – навәки кәвьн ә у щьмә'та Исраеле пе ви нави һатә навкьрьне, Бьраһим йе пешьн бу кӧ бь ви нави һатә навкьрьне (Дәстпебун 14:13). Ибрани ӧса жи зьман ә. Щьмә'та Исраел бь зьмане ибрани хәбәр дьдан. Пәймана Кәвьн бь ви зьмани ньвисар ә.

йаспис – кәвьред qимәтә р'әнг р'әнги нә. Йасписа кӧ К'ьт'еба Пирозда ньвисар ә к'әск йан р'әнгәки вәкьри бу (Дәрк'әтьн 28:20).

Кәнан – наве wи wәлати йә, к'ижан кӧ Хwәде ль гора созе хwә да мьләте Исраеле, wәки бьбә wәлате wан. Әв наве «Кәнан» һе бәри ль wьр майина мьләте Исраеле һәбу. Паше «Исраел» йан жи «Фьльстин» һатә готьне (Дәстпебун 10:19; 12:5; К'аред Шандийа 7:11; 13:19).

Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине) – гава щьмә'та Исраеле жь Мьсьре дәрк'әт, Хwәде сәре ч'ийайе Синайе Мусар'а гот, чаwа гәрәке Коне Шә'дәтийе бе чекьрьне (Дәрк'әтьн 25). Гава чекьрьн, р'умәта Хwәде әw щи т'ьжи кьр у Хwәде бь р'умәта хwә шә'дәти да у да хӧйакьрьне кӧ әw т'әви wан ә (Дәрк'әтьн 38:21). Коне Шә'дәтийе у Коне Щьвине (Дәрк'әтьн 27:21) йәк бун. Щьмә'та Исраеле ль wьр дьщьвийан. Сьлеман жи Оршәлимеда п'арьстгәһ дәwса wеда чекьр. Коне Шә'дәтийеда (у ӧса жи п'арьстгәһеда) тьштед пироз жи һәбун, мәсәлә: Сьндоqа Пәймана Хӧдан (Qануна Дӧщари 10:8), аwа готи Сьндоqа Шә'дәтийе (Жьмар 4:5).

Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине)

карбункул – кәвьрәки qимәти шин у шини-к'әск (Дәрк'әтьн 28:18).

кәнани – мьләтәк бу кӧ ль Кәнане дьма, зӧр'әта кӧр'е Һам, кӧр'е Нӧһ бу (Дәстпебун 10:6; Жьмар 13:29).

к'аһин – жь зӧр'әта Һаруне бьре Муса бун. К'аһина әw горийед (qӧрбанед) кӧ мьләте Исраеле данин сәржедькьрьн. Әw бона мьләте Исраеле бәр Хwәде дьсәкьнин у дӧа дькьрьн, навчети дькьрьн у хwәстьна Хwәде щьмә'тер'а дьданә ә'йанкьрьне. Сәрәкк'аһин сале щарәке дьк'әтә щийе һәри пироз у бона гӧнәһе щьмә'те гӧнәһк'әwандьн дькьр (Qануна К'аһинтийе 6:8-10:20; Ибрани 6:20-8:6; Дәрк'әтьн 30:10). Мәлк'и-Садьq жи Дәстпебунеда к'аһине дьһатә һ'әсабе (Дәстпебун 14:18-20).

к'әфил – (гьрәw, к'әфаләт) п'әрә йан тьштек жь бәр тьштава дьһатә дайине, һ'атта р'ожа пьрс сафикьрьнә (Дәстпебун 38:17- 20).

к'оти (к'отибун) – нәхwәшик ә ч'әрм ә щур'ә-щур'ә йә кӧ бәла дьбә. Ль гора Qануна К'аһинтийе жь сәре 13-а һ'әта 14-а зәмане бәре һәр щур'ә нәхwәшийа сәр ч'әрм жь к'отибунева гьрти һ'әта чәнд щур'ә п'ьзька, ӧса жи тьштед к'әфьки һ'әрам дьһатьнә һ'әсабе. Щьмә'те бәри нәхwәшед аһа дьдан жь гӧнд у бажара дәрдьхьстьнә дәр, ле һәгәр йәк qәнщ буйа, гәрәке хwә нишани к'аһин бькьра у һ'әди бьда, wәки дәстур бьдане кӧ әw бьк'әта нава щьмә'те.

к'ьрк'ут – (к'әwк'ӧрт') кәвьрәки нәрм у зәр ә кӧ бь алавәкә р'әнге вәкьри бь шәwq дьшәwьтә у бина wе жи qәwат ә (Дәстпебун 19:24; Qануна Дӧщари 29:23).

Моwаб, моwаби – анәгори Дәстпебун 19:37, зӧр'әта Лут жь qиза wийә мәзьн бу. Моwаби алийе р'оһьлата Урдӧне дьман (Жьмар 21:13).

мьлйак'әт – зьмане ибрани у йунанида фә'мина wе «qасьд» ә, чьмки әвана qасьдед Хwәде нә. Әвана һәйинед р'ӧһ'ани нә, кӧ һ'ьзура Хwәдеда дьминьн. Найенә дитьне һ'әта хwәха хwә ә'йан нәкьн. Мьлйак'әт qьрара Хwәде ә'лам дькьн йан жи тиньнә сери (Дәстпебун 19:1,12-15). Әwана жь алийе Хwәдеда к'ьфшкьри нә, кӧ мәрьва хwәйи кьн у гӧһ бьдьнә wан (К'аред Шандийа 12:6-11; 27:23; Ибрани 1:14). Щарна Хwәде мьлйак'әта дьшинә щәм мәрьва, wәки тьштәки wанр'а бежә. Мьлйак'әте сәрwере һ'әму мьлйак'әта Мьхайил ә (Щьһуда 9). Щар-щара хәбәра «мьлйак'әте Хӧдан» те фә'мкьрьне кӧ чаwа Хӧдан хwәха һазьр ә (Дәрк'әтьн 3:2-6).

Нәщәф – бәрийа алийе башура Исраеле бу (Дәстпебун 12:9).

нане Хwәдер'а дайи – (нане һ'ьзуре, нане пешбәрийе) нане пироз һена Мусада Коне Шә'дәтийеда (Коне Щьвинеда), ӧса жи пәйр'а п'арьстгәһеда һәбу. Әв нан ль сәр сьфра зер'ин «ль пешбәри Хӧдан» дьһатә р'езкьрьне. Һәр р'ожәкә шәмийе к'аһина донздәһ нане бе һәвиртьр'шк дьпә'тьн, ль сәр сьфра зер'ин даданин у йед кӧ һ'әфтийа дьнда дәwсе данин, к'аһина йе пешийе щийе пирозда дьхwарьн. Пештьри к'аһина изьна т'ӧ кәси т'ӧнәбу әв нан бьхwарана. Әв нан нишанәкә Пәймана Хӧдан бу, кӧ әw т'әви щьмә'та Исраеле бу (Qануна К'аһинтийе 24:5-9).

Сьфра нан

нәдьр – (гори, qӧрбан) ль гора Qануна Муса (Дәрк'әтьн 13) инсан у һ'әйwанед ньхӧрийә нер, әw нәдьред (горийед) Хwәде бун. Һ'әйwан дьһатьнә сәржекьрьне у жь бәр инсенва дьһатьнә дайине. Мә'на wе әв ә, кӧ һәр ньхӧри п'ара Хwәде бу, пироз, бӧһӧрти у т'айбәти, аwа готи Хwәдер'а щӧдәкьри бу (Дәрк'әтьн 13:2; Луqа 2:23).

оникс – кәвьред qимәт ә, гава те бьр'ине һӧндӧр'да хәт йан тәлашед р'әнг-р'әнги к'ьфш дьбьн (Дәрк'әтьн 28:9).

пәйман – (аһда, ад у qьрар) нав дӧ мәрьвада, нав дӧ к'омада, йан жи нав Хwәде у мәрьвада те гьредане. Пәйманәк нава Хwәде у Нӧһда һәбу (Дәстпебун 9:8-17), нава Хwәде у Бьраһимда (Дәстпебун 15), нава Хwәде у Даwьдда (2 П'адшати 7; Зәбур 89:1-37). Ль сәре ч'ийайе Синайе Хwәде пәйманәк т'әви щьмә'та Исраеле гьреда. Ль гора ве пәймане Хwәде соз да wәки хwәха Хӧдане щьмә'та Исраеле бә у wан хwәй кә, ле гәрәке Исраел жи Qануна Хwәде бьqәдинә, йа кӧ wи бь дәсте Муса да. Ле Исраеле гәләк щара пәйман, аwа готи Qануна Муса дьт'әр'ьбанд. К'ьтебед щьһуйайә пирозр'а, йед кӧ бәри Иса һәбун, wанар'а дьбежьн «Пәймана Кәвьн».

п'ехәмбәр – (нәби, qасьде Хwәде, qуле Хwәде, готьнбеже Хwәде) әw инсан бун. Хwәде wанр'а хәбәр дьда, кӧ әw готьна wи бьгьһиньнә мәрьва (Qануна Дӧщари 18:15-22).

р'әхтсинг – бәрикә щаргошәйә ль сәр синг бу. Әw чаwа ефод һатә щекьрьне, жь зер', р'исе шин, ширк, соре гәвәз у жь к'ьтане зьрав-бадайи (Дәрк'әтьн 28:15-16). Гава сәрәкк'аһин дьк'әтә щийе пироз ль бәр Хӧдан, әw ль сәр синге сәрәкк'аһин ефодва гьредайи бу (Дәрк'әтьн 28:29). Ль сәр р'әхтсинг дӧнздәһ кәвьред qимәт чар щергәһ щикьри бун, кӧ дӧнздәһ qәбилед Исраел дьданә к'ьфше. Һьндӧре рәхтсингда Урим у Тумим һәбун (Дәрк'әтьн 28:30).

Р'әхтсинг у п'ап'ах

р'ожа шәмийе – бона щьмә'та Исраел р'ожәкә ә'зиз (т'айбәти) у пироз ә (Дәрк'әтьн 16:23; 20:8, 11; 31:14-15). Бь ибрани Шабат ә. Бь заравәки кӧрманщи «сәбт» ә кӧ жь шабате һатийә. Бона щьһуйа, шабат наве р'ожа һ'әфта йә у йа хьлазийа һ'әфтийе йә. Инийе еваре, гава р'ож дьчә ава, шабат дәстпедькә у һ'әта 24 сьһ'әта дьк'ьшинә. Ль гора qануна Муса (Дәстпебун 2:2-3; Дәрк'әтьн 20:8-11; 35:2) р'ожа шабатеда к'ар у хәбат нә щайиз бу бькьрана, әв р'ож р'ожа р'ьһ'әтийе у һ'әбандьне йә (Дәстпебун 1; Qануна К'аһинтийе 23:1-3).

Сьндоqа Пәймане йан Сьндоqа Шә'дәтийе – qӧт'икә пироз бу, әw у чь кӧ теда бун, нишанед пәймана Хwәде т'әви мьләте исраеле бун. Чахе Хwәде сәре ч'ийе т'әви Муса п'ехәмбәр хәбәр да, һьнге дәһә т'әми ль сәр дӧ сәлед кәвьри ньвисин данә wи. Әw пәйман Хwәде бь дәсте Муса да гьредане, бь wан сәлед ньвисар. Әw сәл, шьвдара Һарун, дәрдане манайе чаwа нишана Пәймана Хwәде ль wе сьндоqеда бун у ль щәм мьләте исраеледьһатьнә хwәйкьрьне. Әw сьндоq жь дарщеwийе чекьри у зер'кьри бу. Гава мьләте исраеле р'еда дьчу, әв сьндоq хwәр'а дьбьрьн. Гава дьчунә щики, әв сьндоq Щийе Һәри Пирозда Коне Шә'дәтийеда дьма (Дәрк'әтьн 25:10-21; Ибрани 9:4).

Сьндоqа Пәймане

сала р'аwастийе – һәр пенщи сал, сала р'аwастийе бу (Qануна К'аһинтийе 25:8-55). Wе сале һәр хӧлам дьһатьнә азакьрьне у һәр мәрьве кӧ ә'рде хwә фьротьбу ль wи дьһатә вәгәр'андьне, дәйн-ду дьһатьнә бахшандьне.

сала һ'әфта – һәр һ'әфт сал, шәмийа сала бу (Дәрк'әтьн 23:11; Qануна К'аһинтийе 25:1-7), әw сала р'ьһ'әтийе бу бона ә'рде. Әwе сале щьмә'те ә'рд бещәр нә дькьрьн у чь кӧ ә'рде хwәсәрехwә дьда т'оп дькьрьн.

сардийон – кәвьрәки qимәтә соригәвәзи зәлал бу.

сәрәкк'аһин – бьньһер'ә: к'аһин.

топаз – кәвьрәки qимти qич'ьк ә.

фьльстин – мьләте фьльстине һат башур-р'оавайа дәве бә'ра Навбәрейә. Фьльстине зәфти хwә кьр у ван һәр пенщ бажарада: Газа, Ашqелон, Ашдод, Гат' у Әк'ронеда чи-wар бун. Фьльстини у исраелийа гәләк щара һәвр'а шәр' дькьрьн, чьмки фьльстинийа дьхwастьн р'оһьлат зәфти хwә кьрана, исраелийа жи дьхwастьн р'оава зәфти хwә кьрана. Фьльстини нәйаред исраелийайә һәрә пеш бун, һ'әта кӧ Даwьд әв пьрс сафи кьр, хьлазийа wан ани (Дәстпебун 21:34; 1 П'адшатийа 8:1; 1Дирок. 18:1 ).

Хӧдан – бь зьмане ибрани хәбәра «Хӧдан» ЙҺWҺ ньвисар ә у те хwәндьне чаwа «Йаһwәһ». Әв навәки ә'сәси йә кӧ алийе Хӧданд Мусава һатә ә'йанкьрьне. (Дәрк'әтьн. 3:14...). Наве «Йаһwеһ» мьләте щьһу бона мәзьнайийа Хwәде нә дьданә ль сәр заре хwә. Гава әwана К'ьт'еба Пироз дьхуньн дәwса наве «Йаһwеһ» дьбежьн «Адонай» кӧ те фә'мкьрьне «Хwәйе мьн».

херуб – р'ӧһ'бәред хwәйибаск ьн, әв щур'әки мьлйак'әтед Хwәде нә у һ'әйкәлед wан сәр qалп'ахе Сьндоqа Пәймане бь баскава чекьри мина мьлйак'әта бун, кӧ р'умәт у диндара (һ'ьзурийа) Хwәде бәрч'ә'в дькьрьн (Дәстпебун 3:24; Дәрк'әтьн 25:17-22; 37:6-9).

һеланед жорьн – щийед һ'әбандьна мьләте Кәнанийа бу (Qауна к'аһинтийе 26.30, Жьмар 33.52). Хӧдан ә'мьри мьләте Исраел кьр кӧ ван щийа wеран кьн. Әw п'адше кӧ әв щи wеран нәкьра дьһатә һ'әсабе чаwа йәки qанун т'әр'ьбанди (2П'адшати 16:4 ).

һусоп – дарәкә бьч'ук ә, чаwа луфьк бона ә'дәте дин дьһатә бьк'аранине. К'аһина хуна qӧрбанеда дькьрьн у дьр'әшандьнә сәр мәрьва, wәки әw мәрьв ль бәр Хwәде пироз бьн (Дәрк'әтьн 12:22; Qануна К'аһинтийе 14:4; Жьмар 19:6, 18).

Һусоп

шәмдан – ч'ьра һ'әфт ч'ә'ви бу, кӧ П'арьстгәһәда дьшхӧли (бьньһер'ә Дәрк'әтьн 25:31-39).

Шәмдан

Щәжьна Бор'ийа – әва щәжьна 1-е мәһа һ'әфта дьһатә кьрьне (Qануна К'аһинтийе 23:24-25; Жьмар 29:1). Әw р'ожа р'ьһ'әтийе у дийаридайине бу.

Бор'и

Щәжьна Дәрбазбуне – әв щәжьна нава щьмә'та Исраелда чардәһе мәһа Нисанеда те кьрьне (ль гора салнә'ма ибрани чардәһе Нисане ньһа 1-е Апреле йә). Әве щәжьне бона биранина wе йәке дькьн, кӧ Хwәде чаwа щьмә'та Исраел жь бьндәстийа Мьсьрийа дәрхьст (Дәрк'әтьн 12:3-14). Һьнге Мьлйак'әте Мьрьне һ'әму ньхӧрийед мьсьрийа, һьн инсан у һьн жи һ'әйwан кӧштьн, ле жь сәр малед щьмә'та Исраелр'а «дәрбаз бу» у дәст нәда жь wан т'ӧ кәси, нәкӧшт (Дәрк'әтьн 12:23-27). Бона ве йәке ве щәжьнер'а дьготьн Щәжьна Дәрбазбуне.

Щәжьна Нане Шкәва – әв щәжьн ль пәй Щәжьна Дәрбазбунер'а те у жь панздәһ һ'әта бист дӧдӧйе мәһа Нисане те кьрьне (ль гора салнә'ма иройин жь 2-а һ'әта 9-е Апреле те кьрьне). Әва щәжьна бона биранина хьлазкьрьна мьләте Исраел те кьрьне, гава мьләте Исраел жь бьндәстийа Мьсьрийа дәрк'әт у чу wи wәлате кӧ Хwәде дабу wан. Әве щәжьнеда һ'әфт р'ожа нане шкәва (бе һәвиртьр'шк) те хwарьне (Дәрк'әтьн 12:15-20; 13:3-10).

Щәжьна Р'ожа К'әwандьне – бона щьмә'та Исраеле р'ожа һәрә ә'зиз у пироз бу (Йом Киппур бь ибрани). Сале щарәке п'арьстгәһеда Сәрәкк'аһин жь бәр гӧнәйед хwә у щьмә'тева бона паqьжбуна п'арьстгәһ у горигәһе хуна һ'әйwана п'ешк'еш дькьр у дьк'әтә Щийе Һәри Пироз (Дәрк'әтьн 30:10; Qануна К'аһинтийе 16:1-34; 23:27; Ибрани 9:6-7).

Щәжьна Һ'әфтийа – (Щәжьна Нандьруне – Дәрк'әтьн 23:16) Хwәде т'әми да щьмә'та Исраел, кӧ р'ожа пашьнә пәй дәстпебуна Щәжьна Дәрбазбунер'а һ'әфт һ'әфтийа һ'әсаб кьн у р'ожа пенщи щәжьнәке жи бькьн. Ве щәжьнеда чь кӧ жь дәрәмәтед wан (дәхьлед wан) пешийе дьк'әтә бәр к'еләндийе, данин п'ешк'еши Хwәде дькьрьн (Qануна К'аһинтийе 23:15-21; Жьмар 28:26- 31). Пәймана Нуда ве щәжьнер'а дьготьн Р'ожа Пенщийә һ'әсаб, аwа готи Пентекост. Чьмки бь зьмане йунани фә'мина Пентекост «пенщи» йә (К'аред Шандийа 2:1-41).

Щәжьна Һ'олькчекьрьне – һәр сал пайизе жь 15-а һ'әта 21-е мәһа Тьшрийе йә (аwа готи йәке Октйабьре). Щьһу дьчун сәр р'әзед хwә, һ'ольк чедькьрьн у wанда һ'әфтеке дьман. Щьһуйа әв йәк дькьр, wәки бир банина, кӧ чаwа Муса п'ехәмбәр мьләте Исраел жь Мьсьре дәрхьст у әw һ'олькада ман (Qануна К'аһинтийе 23:33-36, 39-43; Qануна Дӧщари 16:13-15).

qар'итк – ч'ьвикәкә бьч'ук ә кӧ дьреж нафьр'ә. Хӧре wан т'охьм у меш-мор ьн. Әвана һелунед хwә ль сәр ә'рде чедькьн (Дәрк'әтьн 16:13; Жьмар 11:31-32).

Qар'итк

qотьк – һ'әйwанәкә пьч'ук ә, кӧ ч'оле нава к'әвьрада дьминә. Әw нә һ'әлал бу (бьньһер'ә Qануна К'аһинтийе 11:5; Qануна Дӧщари 14:7).

Qотьк

qьрqе Мьсьре – щӧр'әки тәйре нә һ'әлал бу (бьньһер'ә Qануна К'аһинтийе 11:18; Qануна Дӧщари 14:17).

Qьрqе Мьсьре

Table of Contents

Кӧрманщи

Пенщ К’ьтебед Муса

Дәрк'әтьн

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40

Фәрһәнгок

- агат
- амалеки
- амин
- амитист
- амони
- арами
- бәре дәрәмәта пешьн
- бьдолах
- бьзьна к'уви
- бьхур
- бьһарәт
- горигәһ
- дара дарщеwийе
- дарчин
- дәһәк
- дийарийа бәрвадайине
- дийарийа жорбьльндкьрьне
- дийарийа нани
- дийарийа паqьжбуне
- дийарийа сәрдакьрьна
- дийарийа т'әвайишәwате
- дийарийа һәләqәтийе
- дийарийа һ'әжандьне
- ефод
- Әдом, әдоми
- әмори
- әнаqи
- зьмьр
- Исраел
- ибрани
- йаспис
- Кәнан
- Коне Шә'дәтийе (Коне Щьвине)
- карбункул
- кәнани
- к'аһин
- к'әфил
- к'оти (к'отибун)
- к'ьрк'ут
- Моwаб, моwаби
- мьлйак'әт
- Нәщәф
- нане Хwәдер'а дайи
- нәдьр
- оникс
- пәйман
- п'ехәмбәр
- р'әхтсинг
- р'ожа шәмийе
- Сьндоqа Пәймане йан Сьндоqа Шә'дәтийе
- сала р'аwастийе
- сала һ'әфта
- сардийон
- сәрәкк'аһин
- топаз
- фьльстин
- Хӧдан
- херуб
- һеланед жорьн
- һусоп
- шәмдан
- Щәжьна Бор'ийа
- Щәжьна Дәрбазбуне
- Щәжьна Нане Шкәва
- Щәжьна Р'ожа К'әwандьне
- Щәжьна Һ'әфтийа
- Щәжьна Һ'олькчекьрьне
- qар'итк
- qотьк
- qьрqе Мьсьре