Ыйык Китеп: Марк
Author: Кыргызстандын Ыйык Китеп Коому (UBS)
Date: 2020-06-18T19:05:53.283233+00:00

Ыйык Китеп

Ыйык Китеп

1. Марк

Марк

Марк

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

1

Марктын

Жакшы Кабары

Жакыя чөмүлдүрүүчүнүн чакырыгы

1^1•Бул Кудай Уулу Ыйса Машаяк жөнүндөгү Жакшы Кабардын башталышы: 2Ышая пайгамбар жазып кеткендей:

«Мына, Сенин алдыңан,
Кабарчымды жиберем.
Ал Сага жол даярдайт».[*]+
3«Жар салгандын чөлдө үнү угулат:
“Даяр кылгын Эгебиздин жолдорун,
Талаадагы басар жерин түздөгүн!”».[*]

4Жакыя чөлгө келип, адамдарды сууга чөмүлдүрүп, күнөөлөрдүн кечирилиши үчүн ниеттерин өзгөртүп, сууга чөмүлүү керек экендигин жар салып жүрдү+. 5Бүткүл Иудея аймагындагылар жана иерусалимдиктер ага барышып, күнөөлөрүн моюнга алышып, өздөрүн Иордан дарыясында чөмүлдүртүп жатышты+. 6Жакыя болсо төөнүн жүнүнөн жасалган кийим кийип, кайыштан белбоо тагынып, чегиртке менен жапайы аарынын балын жеп тамактанчу+. 7Ал:

– Арка жагыман менден алда канча кудуреттүү бирөө келатат. Мен эңкейип анын бут кийиминин боосун чечкенге да татыксызмын. 8Силерди мен сууга чөмүлтөм, ал болсо Ыйык Рухка чөмүлтөт! – деп жар салды.

Ыйсанын сууга чөмүлүү расмисинен жана сыноолордон өтүүсү

9•Ошол күндөрдө Ыйса Галилея аймагындагы Назарет шаарынан келип, Иордан дарыясында Жакыя тарабынан сууга чөмүлдүрүү расмисинен өттү+. 10Ал суудан чыкканда, асмандын ачылганын жана Ыйык Рухтун көгүчкөн кейпинде үстүнө түшүп келатканын көрдү+. 11Ошондой эле асмандан үн чыкты: «Сен Менин сүйүктүү Уулумсуң. Мен Сага ыраазымын».[*]+
12Ушундан соң, Рух Ыйсаны дароо ээн талаага алып кетти. 13Жапайы жаныбарлар мекендеген ээн талаада кырк күн шайтандын сыноосунан өттү. Периштелер болсо Ага кызмат кылышты+.

Ыйсанын биринчи шакирттери

14•Жакыя камалган соң, Ыйса Галилея аймагына келип, мындай деп Кудайдын Жакшы Кабарын жарыялады:

–+
15Убакыт-сааты келип, Кудайдын падышачылыгы жакындап калды! Ниетиңерди өзгөртүп, Жакшы Кабарга ишенгиле!+

16Галилея көлүнүн жанынан өтүп бара жатып, Ысман менен анын иниси Идристи көрдү. Алар кесиби балыкчы болгондуктан көлгө тор салып жатышкан болчу+. 17Ыйса аларга:

– Жүргүлө, Мени менен, силерге балык кармагандын ордуна, адамдарды Кудайга кантип апкелүүнү үйрөтөм! – деди+.

18Алар ошол замат торлорун таштап, Ыйсаны ээрчип жөнөштү+. 19Ыйса ал жерден бир аз узагандан кийин, кайыкта торлорун оңдоп жатышкан Зебедейдин балдары: ага-ини Жакып менен Жаканды көзү чалды. 20Көрөрү менен аларды Өзүнө чакырды. Алар болсо атасы менен мардигерлерди кайыкка калтырып, Ыйсаны ээрчип жөнөштү.

Жинге чалдыккан киши

21•Ыйса шакирттери менен бирге Капарноом шаарына келип, дем алыш күнү синагогада таалим берди+. 22Ыйсанын таалимине эл таң калды, анткени Ал дин мугалимдериндей эмес, бийлиги бардай таалим берчү+. 23Алардын синагогасына ошондо кара күчкө байланган бир киши капыстан кирип келип минтип катуу бакырды:

– 24Биз менен сенин эмне ишиң бар, назареттик Ыйса! Түбүбүзгө жеткени келдиңби, ыя! Бил-е-е-м, ким экениңди, сен Кудайдын ыйыгысың+.

25Ыйса ага:

– Үнүңдү бас да, андан чыгып кет! – деп буйруду.

26Кара күч жанагы кишини калчылдатып, катуу чаңырык менен андан чыгып кетти+. 27Баарынын үрөйлөрү учуп, бири бирине: «Бул эмне ыя? Күчтүү окуубу? Бу киши кара күчтөргө да бийлик менен буйрук кылып, алар ага баш ийип атышат!» – дешти+. 28Ошентип, Ыйса тууралуу кабар бүткүл Галилея аймагына тез эле тарап кетти.

Ыйсанын көп адамды айыктырышы

29Синагогадан чыгары менен Ыйса Жакып жана Жакан менен бирге Ысман менен Идристин үйүнө келди. 30Ысмандын кайненеси ысытма болуп ооруп, төшөктө жаткан. Аял жөнүндө Ага дароо айтышты+. 31Ыйса ага жакын басып келип, колунан алып, өйдө тургузду. Аял ошол замат ысытма оорусунан айыгып, Ыйсаларды коноктой баштады+.

32Кеч кирип, күн батканда болсо эл Ыйсага бардык оорулуулары менен жиндерге чалдыккандарын алып келишти. 33Бүт шаар эли Ыйса турган үйдүн эшигинин алдына чогулуп калды. 34Ыйса ар кандай оору менен ооруган көп адамдарды айыктырды, көптөгөн жиндерди кууп чыкты. Жиндер Ыйсанын ким экенин билгендиктен аларга сүйлөгөнгө тыюу салды+.

Ыйсанын Галилеядагы таалими

35•Ыйса эртеси таң атпай туруп, үйдөн чыкты да, Өзү жалгыз ээн жерге барып, Кудайга сыйынды+. 36Ысман менен анын шериктери Ыйсаны артынан издеп барышып, 37табышкан соң:

– Баары сени издеп жүрүшөт! – дешти.

38Ыйса аларга:

– Жүргүлө, жакын жердеги айылдарга баралы. Ошол жерде да Жакшы Кабарды жар салышым керек. Анткени Мен ошол үчүн келгемин, – деди.

39Ошентип Ыйса бүтүндөй Галилея аймагын кыдырып, алардын синагогаларында таалим берип, адамдардан жиндерди кубалап жүрдү.

Пес оорулуу адамдын айыгышы

40•Бир пес оорулуу адам Ыйсага келип, чөк түшүп, мындай деп жалбарды:

– Эгер сиз кааласаңыз, мени айыктыра аласыз+.

41Ыйса бу кишиге боору ооруп, колун сунуп ага тийгизди да:

– Каалаймын, айыккын! – деди.

42Ошол замат тиги кишинин денеси пестен арылып, айыгып кетти+. 43Ыйса катуу эскертип:

–+
44Байкагын, бул тууралуу эч кимге ооз ачпа, бирок өзүңдү динкызматчыга көргөзүп, айыкканыңдын далили катары Муса буюрган курмандыкты алып баргының![*] – деп, аны дароо кайра жөнөттү+.

45Ал киши болсо, мындай чыгары менен элдин баарына болгон окуяны жар салып, айтып кирди. Ошондон улам Ыйса шаарга түз кире албай, сыртта, ээн жерлерде калууга аргасыз болду. Эл болсо Ыйсага туш-тараптан агылып келип жатты+.

2

Шал болгон адамдын айыгышы

2^1•Арадан бир аз күндөр өтүп, Ыйса кайрадан Капарноомго келди да, Анын үйдө экени баарына маалым болду+. 2Көптөгөн эл жыйылып, эшигинин алдында бут коёрго жер калбады. Ыйса болсо аларга Кудайдын сөзүнөн таалим бере баштады. 3Шал оорулууну көтөрүп келишкен төрт адам 4элдин көптүгүнөн Ыйсага жакындай албай, Ал турган бөлмөнүн үстүн ачып, төбөсүн тешишти да, оорулууну төшөнчүсү менен кошо төмөн түшүрүштү+. 5Ыйса алардын ишенимин көрүп, шал оорулуу адамга:

– Балам, сенин күнөөлөрүң кечирилди! – деди+.

6Ошол жерде олтурушкан дин мугалимдеринин кээ бирөөлөрү ичинен: 7«Мынабу эмне деп жатат! Бул Кудайга акарат келтирип жатат! Күнөөлөрдү Кудайдан башка ким кечире алат!» – дешти+. 8Алардын бул оюн дароо туя койгон Ыйса мындай деди:

– Силер эмне үчүн мындай ойлоп жатасыңар? 9«Күнөөлөрүң кечирилди!» деген жеңилби же «Тур, төшөгүңдү ал да бас!» дегенби? 10Билип алгыла, Адам Уулунун жер бетиндеги күнөөлөрдү кечирүүгө бийлиги бар!

Анан шал кишиге:

– 11Сага айтам: тур, төшөгүңдү ал да, үйүңө жөнө! – деди.

12Шал оорулуу киши ошол замат тура калып, төшөгүн алды да, баарынын көз алдында сыртка чыгып кетти. Баары жакаларын кармашып:

– Ой, тобо, эч качан мындай нерсени көргөн эмес элек! – деп, Кудайды даңкташты.

Лебинин шакирттикке тандалышы

13•Ыйса кайрадан Галилея көлүнүн жээгине барды. Ошол жерге келген элдин баарына таалим берди. 14Өтүп баратып, салык жыйноочу жайда олтурган Алпейдин уулу Лебини көрдү да ага:

– Менин жолума түш, – деди.

Леби ордунан туруп, Ыйсаны ээрчип жөнөдү.

15Кийинчерээк Ыйса шакирттери менен бирге Лебинин үйүндө конок болуп, дасторкондун чекесинде жамбаштап жатты. Ыйсанын артынан ээрчип жүргөн көп салыкчылар жана башка күнөөкөрлөр да Аны менен бир дасторкондон тамак жеп жатышты. 16Ыйсанын салыкчылар жана күнөөкөрлөр деп четке кагылган адамдар менен бирге олтуруп тамак жеп олтурганын көрүшкөн фарисей тобундагы дин мугалимдери Анын шакирттерине:

– Эй, эмне үчүн бул салыкчылар менен күнөөкөрлөргө кошулуп, бир дасторкондон тамак жейт? – дешти+.

17Муну уккан Ыйса:

– Дарыгер дени сактарга эмес, оорулууларга керек. Мен такыбааларды эмес, күнөөкөрлөрдү ниеттерин өзгөртүүгө чакырганы келдим, – деди+.

Орозо тутуу маселеси

18•Жакыянын шакирттери жана фарисейлер орозо тутуп жүрүшкөн. Ошондуктан кээ бир кишилер Ыйсага келишип:

– Жакыянын шакирттери менен фарисейлердин шакирттери орозо тутушат, а эмне үчүн сенин шакирттериң тутушпайт? – дешти+.

19Ыйса аларга мындай жооп берди:

– Үйлөнүп жаткан жигит тойго чакырылган коноктордун арасында жүргөндө, алар орозо тутушабы? Күйөө бала араларында турган кезде, аларга орозо тутууга болбойт!+
20Алардын арасынан күйөө бала алына турган күндөр келет, алар орозону ошондо тутушат+. 21Жаңы кийимден алынган жамаачыны эски кийимге эч ким жамабайт, анткени жаңы жамаачы эски кийимди айрып, жыртыгын мурдагысынан да чоң кылып коёт. 22Эч ким жаңы шарапты эски чаначтарга куйбайт. Эгер куйса, жаңы шарап чаначтарды айрып, өзү да төгүлөт, чаначтар да жарабай калат. Ошондуктан жаңы шарапты жаңы чаначтарга куюш керек.

Дем алыш күнү тууралуу

23Дем алыш күндөрүнүн биринде Ыйсага эгин талаасын аралап өтүүгө туура келди. Жолдо баратканда, шакирттери эгиндин баштарын жула башташты.[*]
24Муну көргөн фарисейлер Ыйсага:

– Карачы, эмне үчүн шакирттериң дем алыш күнү тыюу салынган ишти кылып жатышат! – дешти.

25Ыйса аларга:

– Өзүнүн жана жанындагы адамдардын карды ачып, бир нерсе жегенге зар болуп турганда, Дөөттүн эмне кылганын силер окуган жок белеңер+? 26Ал Абыятар башкы динкызматчы болуп турганда, Кудай үйүнө кирип, Эгебизге багышталган нанды өзү да жеп, жанындагыларга да бербеди беле? Бирок ал нанды жегенге динкызматчылардын гана акысы болгон,[*] – деди+.

27Ыйса сөзүн мындайча аяктады:

– Адам дем алыш күнү үчүн эмес, тескерисинче, дем алыш адам үчүн жаратылган! 28Андыктан Адам Уулу дем алыш күнүнүн да ээси.

3

Колу сенек адам

3^1•Ыйса кайрадан синагогага келди. Синагогада колу сенек бир адам бар эле+. 2Ошол кишини дем алыш күн экенине карабай айыктырар бекен деп, фарисейлер Ыйсаны айыпка жыгуунун амалын издеп, алдыртан байкап турушту+. 3Ыйса болсо, колу сенек адамга:

– Алдыга чык, – деди.

4Анан тигилерге кайрылып:

– Дем алыш күнү жакшылык кылуу керекпи же жамандык кылуу керекпи? Жанды куткаруу керекпи же кууратуу керекпи? – деди.

Тигилер унчугушпады+. 5Ыйса аларды каардуу көзү менен кыдырата карап, ушунчалык таш боордугуна кейиди. Анан жанагы колу сенек кишиге:

– Колуңду сун! – деди.

Тигил колун сунар замат айыгып кетти+. 6Ошондо фарисейлер сыртка чыгышып, Ирод тараптагылар менен чогулушуп, алар менен бирге кантип Ыйсанын көзүн тазалаштын жолун сүйлөшүштү.

Көл жээгиндеги калың эл

7Ыйса шакирттери менен бирге Галилея көлү тарапка кетип калды. Галилея жана Иудея аймактарынан,+
8Иерусалимден жана Идумея аймагынан, Иордандын чыгыш тарабынан, Тир жана Сидон шаарларынын айланасынан адамдар Ыйсанын кылган иштерин угушуп, Ага жоон топ болуп агылып келип жатышты. 9Топураган көп элдин Ыйсаны жөөлөп кысканынан улам Ал шакирттерине:

– Мага бир кайыкты камдагыла, – деди.

10Ыйса көп адамдарды айыктырган болчу, ошондуктан оорулуулар Ага колдорун тийгизүүгө жулунуп жатышты+. 11Кара күчкө чалдыккандар болсо Ыйсаны көргөндө алдына кулап: «Сен Кудайдын Уулусуң!» – деп чаңырып жатышты+. 12Ыйса аларга Өзүнүн ким экенин жарыя кылууга катуу тыюу салды+.

Он эки элчинин тандалышы

13•Анан Ыйса тоого чыгып, Өзү тандап алган бир нече кишини чакырды. Алар келишкенде, 14-15арасынан он экисин Өзү менен бирге болууга дайындап, буларды элчилер деп атады. Аларды жар салууга жөнөттү да, жиндерди кууп чыгуу бийлигин берди. 16Төмөндө ошол он эки элчинин аттары: Ысман (Ыйса ага Петир деген ат койду),+
17Зебедей уулу Жакып жана анын иниси Жакан (Ыйса аларды Боонергестер деп атады, аттын мааниси «Күн күркүрөөнүн уулдары»),+
18Идрис, Филип, Барталамей, Матай, Том, Алпей уулу Жакып, Тадай, Динчил[*] Ысман,+
19ошондой эле кийин чыккынчы болуп кеткен Жүйүт Искариот+.

Ыйса жана шайтан

20•Ушундан соң, Ыйсалар үйгө келишти. Кайрадан эл жыйылып, шам-шум этип алууга да мүмкүнчүлүктөрү болбой калды+. 21Бул тууралуу кабар Ыйсанын жакындарына жеткенде, алар Аны алып кетүү үчүн келишти, анткени эл: «Бул акылынан адашыптыр», – деп сөз кылып жаткан болчу+. 22Иерусалимден келген кээ бир дин мугалимдери болсо: «Мунун ичинде Бээлзебул[*] бар! Бул жиндерди алардын ошол башчысынын күчү менен кубалап жатат», – дешти+.

23Ошондо Ыйса аларды чакырып алып мындай деген ибарат айтты:

– Кантип шайтан шайтанды кубалай алат? 24Эгер мамлекет өз ичинен бөлүнүп-жарылса, кыйрайт. 25Эгер үй-бүлөнүн ыркы кетсе, соо калбайт. 26Эгер шайтан да өзүнө өзү каршы чыгып, бөлүнүп-жарылса, анда соо калбайт, соодасы бүтөт. 27Алдуу адамдын үйүнө кирген бирөө алды менен анын өзүн байлабай туруп, үй-мүлкүн кантип тоноп кетет? Алдууну байлагандан кийин гана анын үйүн тоной алат. 28Силерге бир чындыкты айтып коёюн: адам баласынын күнөөлөрү менен жаман сөздөрү бүт кечирилет, 29а бирок кимде-ким Ыйык Рухка акарат айтса, анда ал эч качан кечирилбейт, ошол күнөөсү түбөлүк мойнунда калат+.

30Ыйса бул сөздү кээ бир адамдардын: «Муну кара күч басыптыр!» – дегенинен улам айтты.

Ыйсанын энеси жана бир туугандары

31•Ушундан соң, Ыйсанын энеси менен бир туугандары келишип, сырттан туруп Аны чакыртышты+. 32Ыйсанын айланасында толтура адамдар олтурган болчу. Алар Ыйсага:

– Энең, инилериң жана карындаштарың келип, сыртта сени чакырып жатышат, – дешти.

– 33Менин энем менен бир туугандарым кимдер? – деди аларга Ыйса.

34Анан айланасында олтургандарды сыдыра карап алып:

– Менин энем менен бир туугандарым булар! 35Анткени ким Кудайдын каалоосун аткарса, ошол Мага бир тууган ага-ини, эже-карындаш жана эне болот, – деди+.

4

Дыйкан тууралуу ибарат

4^1•Ыйса кайрадан көл жээгинде элди окута баштады. Ошондо жыйылган элдин көптүгүнөн кайыкка түшүүгө туура келди. Эл болсо жээкте карап турду. 2Ыйса ибарат менен көп нерселерди айтып, аларды окутту. Ал элге мындай деди:

– 3Кулак салып, угуп алгыла: бир дыйкан эгин сепкени талаага чыгыптыр. 4Сепкен уругунун кээси жол боюна түшүп, чымчыктарга жем болот. 5Кээ бири аз гана топурагы бар таштак жерге түшүп, кыртышы терең болбогондуктан тез эле өсүп чыгат. 6Күн чыкканда күйүп, тамыры терең болбогондуктан куурап калат. 7Кээси тикен арасына түшөт. Анан тикен өсүп чыгып, аны басып калгандыктан ал түшүм бербейт. 8Ал эми кээ бирлери жакшы кыртышка түшүп, өсүп чыгат да, кээси отуз, кээси алтымыш, кээси жүз эсе түшүм берет.

9Ыйса аягында мындай деди:

– Уга турган кулагы барлар уксун!+

Ибараттын мааниси

10•Ыйса жалгыз калганда, он эки шакирти менен бирге айланасында тургандар Андан ибараттардын мааниси тууралуу сурашты. 11Ыйса аларга мындай деп жооп берди:

– Кудайдын Падышачылыгынын сырларын билүү силерге буюрган. Ал эми сырттагы, жанагыларга болсо баары ибараттар аркылуу айтылат+. 12Ошондуктан алар:

«Караса да, көрүшпөйт,

Тыңшаса да, түшүнбөйт.

Кайрылышса Кудайга,

Кечирилмек күнөөсү»[*]+.

Дыйкан тууралуу ибараттын мааниси

13Анан Ыйса аларга мындай деди:

– Бул ибараттын маанисин түшүнбөй жатасыңарбы? Анда башка ибараттарды кантип түшүнөсүңөр? 14Дыйкан сепкен урук – Кудайдын сөзү+. 15Жол боюна түшкөнү мындай адамдарды билдирет: булардын жүрөгүнө Кудайдын сөзү себилет, бирок алар угары менен эле шайтан дароо жетип келе калып, жүрөктөрүнө себилген сөздү уурдап кетет. 16Ал эми таштак жерге түшкөн үрөн болсо Кудай сөзүн угары менен ошол замат кубана кабыл алган адамдарды билдирет. 17Бирок тамыры болбогондуктан бир азга гана ишенип, кийин ишенгендиги үчүн кыйынчылыкка же куугунтукка кабылар замат ишенимден баш тартышат+. 18Тикендердин арасына түшкөнү Кудай сөзүн уккан, 19бирок бул дүйнөнүн түйшүгүнө, акчанын азгырыгына жана башка каалоолорго алдырып койгон адамды билдирет. Ушулар сөздү тумчуктуруп, сөз жемишсиз калат+. 20Ал эми жакшы кыртышка түшкөндөрү Кудай сөзүн угуп, кабыл алган адамдарды билдирет. Мындай адамдар отуз, алтымыш, жүз эсе жемиш берген үрөнгө окшош+.

Шам тууралуу ибарат

21•Ыйса дагы мындай деди:

– Шамды идиштин же керебеттин астына коюш үчүн жагышабы? Аны шамдалга коюшпайбы+? 22Сыртка чыкпас сыр болбойт, ачыкка чыкпас жашыруун иш болбойт+. 23Уга турган кулагы барлар уксун!+

24Ыйса аларга дагы мындай деди:

– Укканыңарды байкагыла! Кандай өлчөмдө көңүл бөлсөңөр, ошондой өлчөмдө силерге түшүнүк берилет, ал тургай ашыгы менен берилет+. 25Кимде бир аз түшүнүк бар болсо, ага дагы берилет, ал эми кимде жок болсо, анын бар деп ойлогону да тартылып алынат.

Кудай Падышачылыгынын жайылышы тууралуу ибарат

26Ыйса дагы мындай деди:

– Кудай Падышачылыгы мындай: адам айдоо талаасына урук себет да, 27түнү уктап, күндүзү туруп, уруктун кандайча өсүп-өнүп жатканын билбейт. 28Жер аны өзү өстүрөт: алгач көгөртүп, анан баш байлатып, анан башын данга толтурат. 29Адам болсо дан бышары менен эгинине орок салат, анткени оруу-жыюу маалы келип жетет+.

Сары кычынын даны тууралуу ибарат

30•Ыйса дагы мындай деди:

– Кудай Падышачылыгын дагы эмнеге салыштырса болот? Аны кандай ибарат менен сүрөттөп берейин? 31Ал жерге эгилген, бул дүйнөдөгү уруктардын эң кичинеси болгон сары кычы данына окшош+. 32Ал эгилген соң, өсүп чыгат, анан бакчадагы бардык өсүмдүктөрдөн ашып кетет. Чоң-чоң бутак жайып, көлөкөсүнө канаттуулар пааналап, уя салышат.

33Ыйса элге ушул сыяктуу дагы көптөгөн ибараттарды айтып, алардын сиңирүүгө кудурети жеткиче Кудайдын сөзүнөн таалим берди. 34Ал элге жалаң ибарат менен сүйлөдү, ал эми шакирттери менен калганда, аларга ибарат менен айтылгандардын баарысынын маанисин чечмелеп, түшүндүрүп берди.

Көлдөгү бороондун токтошу

35•Ошол күнү кечинде Ыйса шакирттерине көлдүн аркы өйүзүнө барабыз деп айтты+. 36Ошондуктан шакирттери элден бөлүнүп, кайыктын ичинде олтурган Ыйсага кошулушту. Жанында башка кайыктар да бар болчу. 37Анан катуу бороон башталып, кайыктын капталына урунган толкундар ичине ашып, ичи толо баштады+. 38Ыйса болсо кайыктын куйрук жагында жаздык жазданып, уктап жатты. Шакирттери Аны ойготушуп:

– Устат, өлө турган болдук! Бизди ойлосоң боло! – дешти.

39Ыйса ордунан туруп, бороонго тыюу салып, толкундарга:

– Басыл, токтогун! – деп буйруду.

Бороон тынчып, айлана жымжырт боло түштү. 40Анан шакирттерине кайрылып:

– Эмне мынчалык коркоксуңар? Ушул убакка чейин ишене алган жоксуңарбы? – деди.

41Үрөйлөрү учкан шакирттери өз ара:

– Бороон менен деңиз да баш ийген бул ким болду экен? – деп сүйлөштү.

5

Жин даарыган адамдын айыгышы

5^1•Анан алар көлдүн аркы өйүзүнө жайгашкан Гераса аймагына келишти. 2Ыйса кайыктан түшөрү менен, мүрзөлөрдүн арасынан кара күчкө чалдыккан бир киши чыга калып, алдынан тосуп чыкты. 3Бул кишинин жашаган жери мүрзө болчу. Эч ким аны, ал тургай чынжырлар менен да байлап кармап кала алган эмес. 4Көп ирет колун кишендеп, бутун чынжыр менен байлашса да ал чынжырларды үзүп, кишендерди талкалап бошонуп кетчү. Аны баш ийдиргенге эч кимдин күчү жетпеген. 5Ал күн-түн дебей тоо-дөбөлөрдү, мүрзөлөрдү аралап далбастап, өкүрүп-бакырып, өзүн өзү таш менен уруп, жарадар кылчу.

6Бул киши Ыйсаны алыстан көрүп, чуркап келип, алдына чөгөлөдү да:

– 7Эй, Ыйса, Кудай Тааланын Уулу, мени менен кандай ишиң бар?! Кудай акы, сенден суранам, мени азапка салбачы! – деп бакырып жиберди+.

8Анткени Ыйса андагы кара күчкө: «Кара күч, бул кишиден чыгып кет!» – деген болчу. 9Ыйса андан:

– Атың ким? – деп сурады.

Ал:

– Менин атым түмөн, анткени биз көппүз! – деп жооп берди.

10Анан аларды ошол аймактан кууп чыкпоосун өтүнүп, Ыйсага кайра-кайра жалынып-жалбарышты.

11Ошол жердеги тоонун боорунда чоң бада чочко оттоп жүргөн. 12Кара күчтөр Ыйсага жалбарышып:

– Бизди чочколорго жиберегөр, ошолордун ичине кирелик, – дешти.

13Ыйса уруксат берди. Кара күчтөр адамдан чыгып чочколорго киришти. Ошондо эки миңдей чочкодон турган баданын баары жабыла тик жардан көлгө кулап чөгүп өлүштү.

14Чочко кайтаргандар болсо артка карай чуркап жөнөштү да, муну шаар-кыштактарга жарыя кылышты. Ошондо адамдар болгон окуяны көрүп келүүгө чыгышты. 15Алар Ыйсага келишип, ичинде түмөн жини бар кишинин кийим кийип, акыл-эси жайында олтурганын көрүшүп, жүрөктөрү ооздоруна тыгылды. 16Окуяны көргөндөр болсо, аларга бул жин оорулуу адам менен чочколор эмне болгонун айтып беришти. 17Ошондо герасалыктар Ыйсадан алардын жеринен кетишин сурана башташты+. 18Ыйса кайыкка түшкөндө, мурда жин даарып ооруган киши Аны менен кошо кетүүнү суранды. 19Ыйса болсо ага уруксат берген жок:

– Өз үй-бүлөңө бар да, Эгеңдин сага эмне кылганын, сага кандай кайрым көрсөткөнүн айтып бер, – деди.

20Ошондо баягы киши артына кайтып, Оншаар аталган аймакта Ыйсанын ага кылганын айтып, жарыялай баштады. Уккандардын баары таң калып жатышты+.

Тирилген кыз, сакайган аял

21•Ыйса кайрадан көлдүн аркы өйүзүнө жеткенде, жоон топ эл Аны дагы курчап алды. Ал көлдүн жээгинде турганда, 22синагога башчыларынын бири болгон Жайыр деген киши келип, Ыйсаны көрүп, Анын бутуна жыгылып:

–+
23Кызым өлүм алдында жатат. Келип, кызыма колуңузду коё көрүңүз, айыгып, аман калсын! – деп жалбарды.

24Ыйса Жайыр менен анын үйүнө жөнөдү. Кошо жөнөгөн көп эл Ыйсаны туш-тушунан жөөлөп баратты.

25Ошол тополоңдун ичинде он эки жыл бою ичинен кан акканы токтобой ооруган бир аял бар эле. 26Ал көп дарыгерлерге барып, алардан шыпаа табалбай, кыйналып, колунда болгон нерсесинин баарын сарптап бүтсө да, ден-соолугу түзүк болбой эле кайра начарлап бараткан. 27-28Бул аял Ыйса тууралуу укканда, ичинен «кийимине эле колум тийсе, айыгам» деп эл арасынан билинбей Анын артынан келип, кийимине колун тийгизди+. 29Кан кеткени тып басылып, аял айыкканын сезди. 30Ошол эле убакта Ыйса да Өзүнөн күч чыкканын сезип, айланасындагы элге кайрылып:

– Ким Менин кийимиме колун тийгизди? – деп сурады+.

31Шакирттери Ага:

– Карачы, сени канча адам туш-тушуңдан кысып турат! А сен болсо «ким Мага колун тийгизди» дейсиң, – дешти.

32Ыйса болсо колун тийгизген ким экенин көрүү үчүн айланасын карай берди. 33Ошондо өзү менен эмне болгонун билген аял коркконунан калтырап-титиреп басып келди да, Ыйсанын алдына жыгылып, болгон чындыкты төкпөй-чачпай айтып берди. 34Ыйса болсо тигил аялга:

– Кызым, ишенимиң сени айыктырды. Жакшы барагой, дартыңдан сакайып кет, – деди+.

35Ыйса сөзүн бүтө электе, синагога башчысы тараптан адамдар келишип:

– Кызыңыз өлдү! Эмне үчүн устатты дале убара кылып жатасыз? – дешти.

36Ыйса болсо алардын сөзүн укту, ошентсе да синагога башчысына:

– Коркпо, тек гана ишенгин, – деди.

37Анан Петир, Жакып жана анын иниси Жакандан башкалардын бирөөнө да артынан барганга уруксат бербеди+. 38Алар синагога башчысынын үйүнө келишип, ызы-чуу түшүп ыйлап, өкүрүп жаткандардын үстүнөн чыгышты. 39Ыйса алардын арасына кирип:

– Эмнеге ызы-чуу түшүп, ыйлап жатасыңар? Кыз өлгөн жок, уктап жатат, – деди+.

40Ошондо алар Ыйсаны шылдыңдап күлүштү. Ыйса болсо баарын үйдөн сыртка чыгарып, өлгөн кыздын ата-энеси менен үч шакиртин алып, сөөк жаткан жайга кирди. 41Кирип, кыздын колун кармады да:

– Талита, куми! – деди. Мунун котормосу: «Кызым, сага айтам, тургун!»+

42Кыз ошол замат туруп, нары-бери баса баштады. Ал он экиде болчу. Муну көргөндөр абдан таң калышты. 43Ыйса болсо аларга бул тууралуу эч кимге ооз ачпоону буйруду жана кызга жегенге бир нерсе бергиле деди+.

6

Ыйсанын Өз мекенинде четке кагылышы

6^1•Ыйса ал жактан кетип, шакирттери менен бирге кайрадан Өзүнүн чоңоюп өскөн шаарына келди+. 2Дем алыш күнү болгондо, синагогага барып таалим бере баштады. Ошол жердеги көпчүлүк Ыйсанын таалимин укканда:

– Булардын баарын бу кайдан алды? Ага кандай акылмандык берилди экен? Мындай укмуштар кантип анын колунан келип жатат+? 3Бу жыгач уста эмес беле? Мариямдын уулу, Жакып, Жосе, Жүйүт жана Ысмандардын бир тууганы го бул? Карындаштары да биздин арабызда турушат го? – деп таң калышты.

Ошентип алар Ыйсаны четке кагышты+.

4Ошондо Ыйса аларга мындай деди:

– Пайгамбар бардык жерде кадыр-барктуу болсо да, өз жери, туугандары жана үй-бүлөсүнүн ичинде анын кадыры билинбейт+.

5Ыйса ал жерден бир нече оорулууга колун коюп айыктыргандан башка эч кандай кереметтерди көрсөтө албады.

6Алардын ишенбестигине ушунчалык таң калды.

Он эки шакиртке берилген тапшырма

Ошондон кийин Ыйса айлана-тегеректеги айыл-кыштактарга барып, андагыларга таалим берип жүрдү. 7•Анан он эки шакиртин чакырып алып, эки-экиден кызматка жөнөтө баштады. Аларга кара күчтөрдү башкарганга бийлик берди.

–+
8Жолго жалгыз таяктан башка эч нерсе: нан да, баштык да албагыла, белбооңорго тыйын да түйбөгүлө, 9бирок бут кийим кийгиле да, ашык кийим албагыла! – деп буйруду.

10Дагы мындай деди:

– Кайсы үй силерди кабыл алса, барган жериңерден кеткиче, ошол үйдө калгыла. 11Эгерде кайсы бир жерде силерди кабыл албаса жана сөзүңөрдү укпаса, анда ал жактан чыгып баратып, алардын четке кагылганынын белгиси катары бутуңардын чаңын күбүп салгыла+.

12Ошентип алар жолго чыгышып, адамдарга ниетиңерди өзгөрткүлө деп жар салышты+. 13Адамдардан көп жиндерди кубалап чыгышып, далай оорулууларды май менен майлап айыктырып жүрүштү+.

Жакыянын өлүмү

14•Мунун баары Ирод падышага жетти. Анткени бардык жерде Ыйсанын аты чыгып кетти. Кээ бирөөлөр: «Бул Жакыя чөмүлдүрүүчү, ал тирилип кетиптир, укмуштуу иштерди кылып жатканынын себеби ошондон» – дешти+. 15Кээ бирөөлөр болсо: «Бул Илияс пайгамбар!» – дешсе, дагы бирөөлөр: «Бул байыркы пайгамбарларга окшогон дагы бир пайгамбар!» – дешти+. 16Ирод муну укканда: «Бул мен башын алдырган Жакыя! Ал тирилип кеткен турбайбы!» – деди. 17Жакыяны Ирод өзү киши жиберип карматып, камакка алдырткан. Ирод иниси Филиптин аялы Иродияга үйлөнүп алган. Жакыяны ал ошол аялы үчүн түрмөгө отургузган+. 18Анткени Жакыя Иродго: «Иниңдин аялын алып алганың туура эмес!» – деген. 19Ошондон улам Иродия Жакыяны өлтүргүсү келип, кекенип, бирок анысын ишке ашыра алган эмес. 20Анткени Ирод Жакыянын адил жана ыйык адам экенин билип, коркконунан аны коргоп жүргөн. Айткан сөздөрүнө ар дайым тынчсызданып жүрсө да, аны укканды жакшы көргөн. 21Акыры Иродиянын күнү тууган учур келди. Бул Ироддун туулган күнүндө болду. Ал ак сарайда иштеген өзүнүн бардык чоңдорун, аскербашыларын жана Галилея аймагын башкарган адамдарды чакырды+. 22Иродиянын кызы келип, бийлеп, Ирод менен анын жанында олтурган коноктордун купулуна толду. Ошондо падыша кызга:

– Менден каалаганыңды сура, сурооңду орундатам! – деди. – 23Каалаганыңды берем, керек болсо падышачылыгымдын жарымын сурасаң да берем! – деп ант кылды+.

24Кыз барып энесинен:

– Эмне сурайын? – дегенде, энеси:

– Жакыя чөмүлдүрүүчүнүн башын, – деди.

25Кыз дароо падышага чуркап барып:

– Мага Жакыя чөмүлдүрүүчүнүн башын азыр табакка салып, алдырып келишиңизди каалайм! – деп талап кылды.

26Кыздын өтүнүчү падышаны абдан кайгыртты. Бирок коноктордун алдында берген анты үчүн ага жок деп айткысы келбеди. 27Ошондуктан бир желдетин жиберип, Жакыянын башын кесип келүүнү буюрду. Желдет түрмөгө барып, Жакыянын башын алды да, 28табакка салып келип, кызга берди. Кыз болсо энесине берди. 29Бул окуяны уккан Жакыянын шакирттери келип, анын сөөгүн алышты да, көргө алып барып коюшту+.

Ыйсанын беш миң кишини тойгузушу

30•Жиберилген элчилер кайтып келишип, Ыйсага барышты да, эмне кылып, эмнени окуткандарын төкпөй-чачпай айтып беришти+.

31Келип-кетип жаткан элдин көптүгүнөн, Ыйса менен Анын шакирттеринин тамактанып алганга да чолосу тийбей жаткан. Ошондуктан Ыйса шакирттерине:

– Өзүбүзчө ээнирээк жерге барып, бир аз эс алып алалы, – деди+.

32Ошентип алар өздөрү жалгыз кайыкка олтурушуп, ээн жерге жөнөштү. 33Көп адамдар алардын бараткан жагын көрүп, ким экенин таанып калышты. Анан бардык шаарлардан жөө-жалаңдап чыгып, алар бараткан жерге алардан мурда чуркап жетишти. 34Ыйса кайыктан түшкөндө, топураган элди көрүп, аларга боору ооруду. Анткени алар койчусу жок койлорго окшош эле. Ыйса ошол жерде көп нерселерди айтып, аларга таалим бере баштады+. 35Кеч кирип бараткандыктан шакирттери келип:

– Бул жер ээн, убакыт болсо кеч болуп кетти. 36Элди коё бер, айланадагы айыл-кыштактарга барып, жегенге бирдеме сатып алышсын, – дешти.

37Ыйса болсо:

– Жегенге бирдемени силер бергиле, – деди.

Шакирттери:

– Бизди барып, эки жүз күмүш теңге[*] жумшап, буларга нан сатып келгиле дегени турасыңбы? – дешти.

38Ыйса:

– Канча наныңар бар? Барып, карап келгилечи, – деди.

Алар барып карап келишип:

– Беш нан, эки балык бар экен, – дешти.

39Ошондо Ыйса аларга элдин баарын көк чөптүн үстүнө топ-топко бөлүп олтургузууну буйруду. 40Эл катар-катар болуп, жүз-жүз, элүү-элүүдөн топко бөлүнүп олтурушту. 41Анан Ыйса жанагы беш нан менен эки балыкты алып, асманды карап Кудайга шүкүрчүлүк келтирип, нанды сындырды да, элге таратсын үчүн шакирттерине берди. Эки балыкты да баарына бөлүп берди. 42Баары жеп, тоюшту. 43Анан нан менен балыктын арткан үзүмдөрүн жыйнашканда, он эки себет толду. 44Жеген эркектердин эсеби беш миңдей эле.

Ыйсанын суу үстү менен басышы

45•Ыйса элди таратып жатып, ошол эле убакта шакирттерин дароо кайыкка салып, көлдүн аркы өйүзүндөгү Бейтсайдага Өзүнөн мурда барсын үчүн жөнөтүп жиберди+. 46Элди тараткан соң, сыйынуу үчүн тоого чыкты+. 47Кеч кирип, кайык көлдүн ортосуна барып калганда, Ал Өзү жалгыз жерде турган. 48Ошондо шакирттеринин толкундар менен алышып, жандалбастап жаткандарын көрдү. Анткени шамал алардын бет маңдайынан согуп, калак шилтеш кыйын болуп турган. Анан таң азанда шакирттерине суу үстү менен басып келип, жандап өтө берейин деди. 49Ошондо шакирттери көрүп калышты да, Аны арбак экен деп ойлоп, бакырып жиберишти+. 50Аны көргөндө, баарынын эси чыкты.

Ыйса ошол замат аларга:

– Коркпогула, бул Мен элемин, – деп сүйлөй баштады.

51Анан аларга кошулуп кайыкка түштү. Шамал ошол замат тып басылды. Шакирттери ушунчалык таң калып, ооздору ачылды, 52анткени акыл-сезимдери тунарып калгандыктан, нан менен болгон кереметтин маанисин түшүнүшкөн эмес эле+.

Генисареттеги оорулуулардын сакайышы

53Алар көлдүн аркы бетине сүзүп өтүп, Генисарет жерине жетишти да кайыкты жээкке байлашты+. 54Кайыктан түшөрү менен жергиликтүү эл Ыйсаны дароо тааный коюшуп, 55бүткүл аймакты аралай жүгүрүп өтүшүп, Анын кайда экенин угушкан жерге оорулууларды төшөктөрү менен көтөрүп алпкеле башташты+. 56Ыйса кайда барбасын: айыл-кыштактарга болобу, шаарларга болобу, адамдар оорулууларын базар болчу жерлерге жаткырып коюшуп, «алар жок дегенде киймиңиздин этегине колун тийгизсе болобу» деп суранып жатышты. Ал эми колун тийгизгендер болсо айыгып кетип жатышты+.

7

Ата-бабалардын салты

7^1•Фарисейлер менен Иерусалимден келген дин мугалимдери Ыйсанын жанына жыйналышты. 2Ыйсанын шакирттеринин кээ бири арам колу менен, тагыраак айтканда, колдорун жуубай нан жеп жатканын көрүштү. 3Анткени фарисейлер башка иудейлердин баары сыяктуу эле колдорун улуулардан калган салтка ылайык жуумайын тамак жешпейт+. 4Ошондой эле базардан келгенди жуумайынча ооздоруна алышпайт. Мындан башка дагы табактарды, чайнектерди, идиштерди, керебеттерди жууп-тазаламай деген, өздөрү кабыл алышкан толгон-токой салттары бар+. 5Ошондуктан фарисейлер менен дин мугалимдери Ыйсага:

– Эмне үчүн шакирттериң улуулардан калган салтты бузуп жатышат? Алар кол жуу расмисин сактабай эле нан жешет экен, – дешти+.

6Ыйса аларга мындай жооп берди:

– Эки жүздүүлөр, Ышая силер жөнүндө туура пайгамбарчылык кылып, жазып кеткен:

«Тили менен Мени сыйлап жатса да,

Дили менен бул эл Менден алыс бейм+.

7Адам салтын Меники деп окутуп,

Мага келип табынганы пайдасыз»[*]+.

8Силер Кудайдын осуяттарынан баш тартып, адамдардын салттарын кармайсыңар.

9Ыйса дагы мындай деди:

– Өзүңөрдүн салттарыңарды карманыш үчүн Кудайдын осуяттарынан баш тартканыңар жакшыбы? 10Муса мындай деген эмеспи: «Ата-энеңди сыйла»[*] жана «Атасын же энесин сөккөн адам өлүм жазасына тартылсын!»[*]
11А силер болсо: «Эгер ким атасы же энесине: “силерге бере турган нерсемдин баарын ‘корбан’, башкача айтканда, ‘Кудайга багыштадым’” десе, 12анда ал атасы же энеси үчүн эч нерсе кылбай эле койсо болот» деп, 13элге үйрөткөн ушул салтыңар менен Кудайдын сөзүн жоюп салдыңар. Буга окшогон дагы башка көп нерселериңер толуп жатат.

Адамды арам кылган эмне?

14Анан Ыйса элди чакырып алып, дагы мындай деди:

– Мага кулак салып, түшүнүп алгыла! 15-16Адамды анын ичине сырттан кирген нерсе эмес, ичинен чыккан нерсе арам кылат+.

17Ыйса көпчүлүктөн бөлүнүп, үйгө киргенде, шакирттери Ал айткан сөздүн маанисин сурашты.

– 18Чындап эле силер да али түшүнө элексиңерби? – деди Ыйса аларга. – Адамдын ичине сырттан кирген бир да нерсе аны арам кыла албайт. 19Анткени ал адамдын жүрөгүнө эмес, курсагына кирет да, сыртка чыгып кетет. (Ыйса муну менен бардык тамак адал дегиси келген.)+
20Адамды ичинен чыккан нерсе арам кылат, – деп улантты Ыйса сөзүн, –+
21анткени ичтен, адамдын жүрөгүнөн арам ой, бузукулук, уурулук, адам өлтүрүүчүлүк,+
22ойноштук, ач көздүк, кара ниеттик, алдамчылык, кумарлануучулук, көрө албастык, уу сөздөр, текебердик, акмакчылык чыгат. 23Ушул жамандыктын баары ичтен чыгып, адамды арам кылат.

Чет элдик аялдын ишеними

24•Ыйса ал жактан чыгып, Тир аймагы жакка жөнөдү. Ошол жерден бир үйгө кирип, турган жерин бирөөлөр билишин каалабады. Бирок баары бир жашырына алган жок+. 25Анткени кара күчкө чалдыккан кызы бар бир аял Ыйса жөнүндө угары менен жетип келип, Анын бутуна жыгылды. 26Бул аял эврей эмес, сирофиникиялык болчу. Ал Ыйсадан кызынын ичиндеги жинди кууп беришин суранып жалбарды+. 27Ыйса болсо ага:

– Кой, адегенде балдардын курсагы тойсун, алардын нанын иттерге ыргыткан жакшы эмес, – деди.

–+
28Ооба таксырым, – деди аял, – бирок иттер деле балдардын дасторконунан түшкөн күкүмдөрдү жейт эмеспи?

29Ошондо Ыйса ага:

– Ушул сөзүң үчүн бара бер, жин кызыңдан чыгып кетти, – деди.

30Аял үйүнө келип, кызынын төшөктө жатканын жана жиндин чыгып кеткенин көрдү.

Дүлөйдүн айыгышы

31Ыйса Тир аймагынан чыгып, Сидон шаарынан өтүп, Оншаар турган жерди аралап, Галилея көлүнө жөнөдү+. 32Аңгыча кимдир бирөөлөр жакшы сүйлөй албаган, кулагы да такыр укпаган кишини алып келишип, Ыйсадан ага колун коюп, айыктыруусун сурап жалбарышты. 33Ыйса аны элден өзүнчө бөлүп барып, эки кулагына сөөмөйлөрүн тыкты. Анан сөөмөйүнө түкүрүп, тигинин тилине тийгизди+. 34Андан соң, асманга карап, терең дем алды да оорулууга:

– Эффата! (мааниси: ачыл!), – деди.

35Ошол замат дүлөйдүн кулагы ачылып, тилге келди да кадимкидей сүйлөй баштады. 36Анан Ыйса элге бул тууралуу эч кимге ооз ачпоону буюрду. Бирок канчалык тыюу салган сайын, ошончолук кайра күчөшүп кеп кылышты+. 37Айран таң калган эл:

– Ал кылгандын баары жакшы экен: ал тургай дүлөйлөрдү уктуруп, дудуктарды сүйлөтүп жатат! – дешти.

8

Ыйсанын төрт миң кишини тойгузушу

8^1•Ошол күндөрдүн биринде кайрадан абдан көп эл чогулуп, жегенге тамак табылбады. Ыйса шакирттерин чакырып алып:

– 2Элге боорум ооруп атат, үч күндөн бери жанымда, жегенге эч нерселери жок+. 3Эгерде ушул бойдон үйлөрүнө таратып жиберсем, жолдо шайы ооп калат, анткени арасында алыстан келгендери да бар, – деди.

4Шакирттери:

– Мынча элди тойгуза турган нанды бул ээн талаадан ким таба алат? – дешти.

5Ыйса:

– Канча наныңар бар? – деди.

Алар:

– Жети, – деп жооп беришти.

6Ошондо Ыйса элди жерге отургузгула деп буйруду. Анан жети нанды алып, Кудайга шүкүрчүлүк келтирип, сындырды да элге таратуу үчүн шакирттерине берди. Шакирттери болсо элге таратышты. 7Алардын дагы бир аз кичине балыктары бар эле. Ыйса шүкүрчүлүк келтирип, аларды да таратууну буйруду. 8Баары жеп, тоюшту. Нандын арткан үзүмдөрүн жыйнашканда, жети себет болду. 9Жегендердин эсеби болсо төрт миңдей киши эле. Анан Ыйса аларды үйлөрүнө коё берип, 10дароо шакирттери менен бирге кайыкка олтуруп, Далманут аймагына келди.

Фарисейлердин жышаан талап кылышы

11•Кээ бир фарисейлер Ыйсага келишип, Аны менен талаша башташты. Ыйсаны сынашып, асмандан бир жышаан-белги көрсөт деп талап кылышты+. 12Ыйса терең үшкүрүнүп алды да:

– Бул адамдар эмне үчүн Менден жышаан-белги талап кылышат? Силерге бир чындыкты айтып коёюн: бул муунга эч кандай белги берилбейт! – деди.

13Анан аларды калтырып, кайрадан кайыкка олтурду да, көлдүн наркы өйүзүнө кетип калды.

Фарисейлер менен садукейлердин таалими тууралуу

14•Кайыкта бир эле нан бар болуп чыкты, анткени алар нан алганды унутуп калышкан экен. 15Ыйса шакирттерине:

– Абайлагыла, фарисейлер менен Ироддун ачыткысынан сак болгула! – деди+.

16Алар өз ара: «Биз нан албаганыбыз үчүн айтып жатат го», – дешти.

17Ыйса муну билип, аларга:

– Эмнеге нан ала келбептирбиз деп жатасыңар? Кылгандарымды дале түшүнгөн жоксуңарбы? Алардын маанисин биле элексиңерби? Дале көкүрөгүңөр көрбү+? 18Көзүңөр туруп, көрө албай жатасыңарбы? Кулагыңар туруп, уга албай жатасыңарбы? Эсиңерде жокпу: 19Мен беш нанды беш миң кишиге сындырып бергенимде, силер чогулткан калдыктары канча себет болду эле? – деди.

Шакирттери:

– Он эки, – дешти+.

20Ыйса:

– Төрт миң кишиге жети нанды сындырып бергенимде, арткандары канча себет болду эле? – деди.

Алар:

– Жети, – дешти+.

21Ошондо Ыйса аларга:

– Дале түшүнө элексиңерби? – деди.

Бейтсайдадагы сокурдун айыгышы

22Бейтсайдага келишкенде, Ыйсага бир сокурду алып келишип, ага колун тийгизип, айыктырып коюусун суранып жалбарышты+. 23Ыйса аны колунан алып, айылдын сыртына жетелеп чыкты. Анан анын көзүнө түкүрүп туруп, колун үстүнө койду да:

– Бирдеме көрүп жатасыңбы? – деди+.

24Сокур киши көз тигиле карап:

– Адамдарды көрүп турам. Алар басып жүргөн дарактарга окшош, – деди.

25Ыйса кайрадан колун анын көзүнө койду. Ошондо ал көз тигиле карады да, бул жолу айыгып, баарын ачык көрүп калды. 26Ошондо Ыйса:

– Айылга кирбе! – деп аны үйүнө жиберди.

Ыйсанын Машаяк экендиги

27•Анан Ыйса шакирттерин ээрчитип, Филип Кесария деген шаардын жанындагы айылдарга жөнөдү. Жолдо шакирттеринен:

– Эл Мени ким деп эсептешет? – деп сурады.

– 28Кээ бир адамдар Жакыя чөмүлдүрүүчү деп, кээ бири Илияс пайгамбар деп, а кээси башка пайгамбарлардын бири деп жатышат, – дешти шакирттери.

–+
29А силерчи, силер Мени ким деп эсептейсиңер? – деди Ыйса.

Петир:

– Сен – Машаяксың! – деп жооп берди+.

30Ошондо Ыйса аларга:

– Менин ким экенимди эч кимге айтпагыла! – деп катуу эскертти+.

Ыйса Өзүнүн азап тартып өлөрүн алдын ала айтат

31•Анан Адам Уулу көп азап чегип, эл башчылары, жогорку динкызматчылар жана дин мугалимдери тарабынан четке кагыларын, анан өлтүрүлүп, үчүнчү күнү кайра тирилүүгө тийиш экендигин айтып, шакирттерин окута баштады+. 32Ал муну аларга ачык айтты. Ошондо Петир Аны четке чакырып алып, каршы болуп баштады+. 33Ыйса болсо бурулуп, шакирттерин карады да Петирге:

– Жогол Менден шайтан, себеби сен Кудайдын эмес, пенденин оюн ойлоп жатасың! – деп аны урушуп койду+.

34Анан эл менен шакирттерин чакырып алып мындай деди:

– Кимде-ким Мени ээрчигиси келсе, өз кызыкчылыктарынан баш тартсын да, өз айкаш жыгачын көтөрүп, жанын берүүгө даяр болуп, артыман түшсүн+. 35Анткени ким өз жанын сактайм десе, аны жоготот, ал эми ким жанын Мен үчүн жана Жакшы Кабарым үчүн берсе, ал ага кайрадан ээ болот+. 36Бүт дүйнөгө ээ болуп, бирок жанын жоготкондон адамга не пайда+? 37Же кандай баа менен адам баласы жанын сактап кала алат? 38Кимде-ким мына бул бузулган, күнөөкөр муундун алдында Менден жана Менин сөздөрүмдөн баш тартса, анда Адам Уулу да Атасынын кудурети менен ыйык периштелеринин коштоосунда көктөн келгенде, андан баш тартат+.

9

9^1Ыйса аларга дагы мындай деди: «Силерге бир чындыкты айтып коёюн: ушул жерде тургандардын кээ бирлери күч-кудурети менен келген Кудай Падышачылыгын көрмөйүнчө, көз жумбайт»+.

Тоодогу кубулуш

2•Ушундан алты күн өткөндө, Ыйса Петирди, Жакыпты жана Жаканды башкалардан бөлүп алып, бир бийик тоого алып чыкты. Анан алардын көз алдында Ыйсанын кебетеси өзгөрүп кетти+. 3Кийимдери аппак болуп жаркырап, дүйнөдө эч ким агарта албагандай түскө айланды. 4Анан Илияс менен Муса пайда болуп, Ыйса менен маек курушту. 5Ошондо Петир Ыйсага мындай деди:

– Устат, бул жерде болгонубуз кандай жакшы! Үч алачык тигели: бирин сага, бирин Мусага, дагы бирин Илияска.

6Ал эмне дегенин өзү да түшүнгөн эмес, анткени баары коркуп турушкан.

7Анан бир булут пайда болуп, аларга көлөкөсүн түшүрүп, булут ичинен: «Бул Менин сүйүктүү Уулум Ыйса, Аны уккула», – деген үн чыкты+. 8Алар айланасын карай калышса, жанында Ыйсадан башка эч ким жок экен.

9Тоодон түшүп келе жатышканда, Ыйса: «Адам Уулу өлүп, кайра тирилгенге чейин көргөнүңөрдү эч кимге айтпагыла!» – деп буйруду+. 10Алар бул сөздү унутушпай, бири биринен: «Өлгөндөрдөн тирилет дегени эмнеси?» – деп сурашты. 11Анан Ыйсадан сурашты:

– Эмне үчүн дин мугалимдери «Машаяк келерден мурун Илияс келиши керек» дешет?

12Ыйса:

– Туура, алды менен Илияс келип, баарын ордуна келтирет. Ошондой эле Адам Уулу да, Ыйык Жазууларда айтылгандай, көп азап чегип, жек көрүндү болууга тийиш эмес беле? 13Бирок Мен силерге айтам: Илияс чын эле келди жана ага Ыйык Жазууларда жазылгандай, өз оюна келгендерин жасашты, – деп жооп берди+.

Жин даарыган баланын айыгышы

14•Ыйсалар калган шакирттердин жанына басып келишип, аларды тегеректеп турган көптөгөн элди жана алар менен талашып-тартышып жаткан дин мугалимдерин көрүштү. 15Аны көрөрү менен элдин баары катуу таңданышты. Анан алдынан тосо чуркап чыгып, Аны менен саламдашышты. 16Ыйса алардан:

– Эмне тууралуу талашып жатасыңар? – деп сурады.

17Элдин ичинен бирөө Ага:

– Устат, мен сага жин уруп, дудук кылган уулумду алып келдим эле+. 18Жини кармаганда эле боюн жерге уруп, оозунан көбүгү чыгып, тишин кычыратып, тырышып жатып калат. Шакирттериңен жинин кубалап чыгаргыла деп сурансам, колдорунан келбей койду, – деп үн катты.

19Ошондо Ыйса:

– Эй, ишеними жок эл! Качанга чейин араңарда болуп, силерге чыдаар экем? Баланы алып келгиле бери! – деди.

20Алар баланы Ыйсанын алдына алып келишти.

Жин Ыйсаны көрөрү менен баланы калчылдатып кирди. Ал жерге кулап, оозунан көбүгү чыгып, ары-бери тоголонуп жатты+. 21Ыйса анын атасынан:

– Уулуң качантан бери мындай? – деп сурады.

– Бала кезинен бери, – деди атасы, – 22жин аны өлтүрүү үчүн далай ирет от менен сууга салды. Эгерде колуңуздан келсе, бизге ырайым кылып, жардам берегөрүңүз!

–+
23Эгер колумдан келсеби? – деди Ыйса ага. – Ким ишенсе, ага баарын жасай алам+.

24Баланын атасы ошол замат:

– Ишенем! Дагы катуураак ишенгенге жардам кылагөр! – деп боздоп жиберди.

25Элдин агып келип жатканын көрүп, Ыйса кара күчкө:

– Дудук жана дүлөй кылчу жин, Мен сага катуу буйрук кыламын: чыгып кет да, экинчи кирбегин! – деди.

26Жин ачуу чаңырып, баланы катуу калчылдатып, анан чыгып кетти. Бала өлүктөй болуп жатып калгандыктан баары: «Өлдү!» – деп жатышты+. 27Бирок Ыйса аны колунан алып, турууга жардамдашты эле, ал турду+.

28Ыйса үйгө киргенде, шакирттери Андан өзүнчө:

– Эмне үчүн биз аны кубалап чыга албадык? – деп сурашты.

29Ыйса:

– Аны сыйынуу менен гана кууп чыгарууга болот! – деп жооп берди.

Ыйса Өз өлүмү тууралуу дагы бир ирет айтат

30•Ыйса шакирттери менен ал жактан чыгып, Галилея аймагын аралап өтүп баратты. Ал Өзүнүн кайда экенин эч ким билбөөсүн каалады. 31Анткени шакирттерине: «Адам Уулу кишилердин колуна түшөт, Аны өлтүрүшөт, анан үчүнчү күнү Ал кайра тирилет», – деп айткан болчу+.

32Бирок алар бул сөздөрдү түшүнүшкөн эмес, сурагандан болсо коркушкан+.

Кимдин жолу улуу?

33•Алар Капарноомго келишти. Үйгө киришкенде, Ыйса алардан: «Жолдо эмнени талаштыңар?» – деп сурады+.

34Шакирттери үндөшпөдү, анткени алар жолдо арабыздан кимибиздин жолубуз улуу деп талашкан эле. 35Ыйса олтурду да, он эки шакиртин чакырып алып, мындай деди:

– Ким биринчи болууну кааласа, баарынын акыркысы жана баарынын кызматчысы болсун+.

36Анан бир кичине баланы алып, алардын ортосуна тургузуп койду. Анан аны кучактап:

–+
37Ким ушундай балдардын бирин Мен үчүн кабыл алса, Мени кабыл алганы, ал эми ким Мени кабыл алса, Мени эмес, Мени Жибергенди кабыл алганы, – деди+.

Ким бизге каршы болбосо, ал биз тарапта

38Ошондо Жакан:

– Устат, сенин ысмыңды оозанып, адамдардан жиндерин кууп чыгарып жүргөн бирөөнү көрүп, ал биз менен жүрбөгөндүктөн ага тыюу салдык, – деди+.

39Ыйса болсо мындай деди:

– Ага тыюу салбагыла. Менин атыман укмуштарды жасагандын бирөө да дароо эле Мен жөнүндө жаман сөз айта албайт. 40Ким бизге каршы болбосо, ал биз тарапта+. 41Силерге бир чындыкты айтып коёюн: ким силерге «булар Машаякка караштуулар» деп, Мен үчүн бир чыны суу берсе, ал сөзсүз өз сыйлыгын алат+.

Азгырыктар

42Ал эми кимде-ким Мага ишенген мына бул кичинекейлердин бирин азгырып, күнөөгө батырса, ал үчүн мойнуна тегирмендин ташы байланып, деңизге ыргытылганы оң болмок+. 43-44Эгерде колуң сени күнөөгө азгырып жатса, аны кыя чап! Эки колуң менен тозоктун өчпөс отуна кеткениңден көрө, майып болуп бейишке чыкканың жакшы+. 45-46Эгерде сени бутуң күнөөгө азгырып жатса, аны кыя чап! Эки бутуң менен тозоктун өчпөс отуна ыргытылгандан көрө, чолок болуп бейишке чыкканың жакшы. 47Эгерде сени көзүң күнөөгө азгырып жатса, анда аны чукуп сал! Эки көзүң соо тозокко ыргытылгандан көрө, бир көзүң менен бейишке чыкканың жакшы. 48Ал жакта аларды жеген курттар эч качан өлүшпөйт жана аларды куйкалаган от эч качан өчпөйт. 49Кудайга тартуу кылынган нерселер туз менен тазаланган сыяктуу бардыгыңар азап отунан өтөсүңөр. 50Туз – жакшы нерсе! Эгер ал даамын жоготсо, аны кантип калыбына келтиресиң? Жан-дүйнөңөрдө «туз» болсун жана өз ара ынтымактуу жашагыла+.

10

Ажырашуу маселеси

10^1•Ыйса ал жактан чыгып, Иудея аймагына келди да, Иордан дарыясынан өттү. Кайрадан көп эл чогулду жана Ал адатынча аларга таалим берди. 2Ошондо фарисейлер бир кынтык табуу ниетинде Ыйсага келишип:

– Эркек аялын коё берсе боло береби? – деп сурашты.

– 3Муса силерге эмне деген осуят калтырды эле? – деди Ыйса аларга жооп берип.

– 4Муса ажырашуу катын жазып берип, аялын коё бергенге уруксат кылган,[*] – дешти алар.

5Ошондо Ыйса аларга:

– Бул осуятты ал силерге тоң моюндугуңардан улам жазган. 6Бирок Кудай башында адамдарды аял-эркек кылып жараткан[*]+. 7Ошондуктан эркек ата-энесинен бөлүнүп, аялына кошулат+. 8Ошентип экөө бир дене болуп калат! Ушундайча алар эми экөө эмес, бирөө[*]. 9Демек, Кудай кошконду адам ажыратпасын, – деди+.

10Үйгө киришкенде, шакирттери Ыйсадан бул тууралуу кайра сурашты. 11Ыйса аларга:

– Аялын коё берип, башкага үйлөнгөн адам аялынын көзүнө чөп салган болот. 12Эгер аялы күйөөсүнөн кетип, башкага тийсе, ал да ойноштук кылган болот, – деп жооп берди+.

Ыйсанын балдарга батасын бериши

13•Колун коюп батасын берсин деп, эл Ыйсага жаш балдарды алып келди. Шакирттери болсо алып келгендерди жемелеп, уруша башташты. 14Муну көргөндө, Ыйса ачууланып мындай деди:

– Балдар Мага келе берсин, алардын жолун тоспогула! Себеби Кудай Падышачылыгы ошондойлордуку! 15Силерге бир чындыкты айтып коёюн: Кудай Падышачылыгын баладай кабыл албаган адам ага эч качан кире албайт+.

16Анан балдарды кучагына алды да, аларга колун коюп, батасын берди+.

Бай адам

17•Ыйса жолго чыкканда, бир киши жүгүрүп келип, алдына чөгөлөп:

– Оо, жакшы устат! Түбөлүк өмүргө ээ болуу үчүн эмне кылышым керек? – деп сурады+.

18Ыйса болсо ага минтип жооп берди:

– Эмне үчүн Мени жакшы деп жатасың? Бир Кудайдан башка эч ким жакшы эмес. 19«Киши өлтүрбө, ойноштук кылба, уурулук кылба, жалган күбө болбо, алдап эч нерсе тартып алба, ата-энеңди сыйла»[*] деген осуяттарды билесиң да.

–+
20Устат, – деди ал, – мунун баарын жаштайыман сактап келатам+.

21Ыйса ага карап туруп, мээрим менен:

– Сага дагы бир нерсе жетпейт: бар да, колуңдагы дүнүйөңдүн баарын сатып, түшкөн акчаны бей-бечараларга таратып бер, ошондо байлыгың көктө болот. Анан кел да, Мени ээрчи, – деди+.

22Муну укканда, жанагы киши кабагы бүркөлүп, кайгыга баткан бойдон жолуна түштү, анткени ал абдан бай эле.

23Ыйса айланасын кыдырата карап, шакирттерине:

– Байлардын Кудай Падышачылыгына кириши кандай кыйын! – деди+.

24Анын айткандарына шакирттери таң калышты. Ыйса болсо сөзүн улантты:

– Балдарым, Кудай Падышачылыгына кирүү кандай кыйын! 25Бай адамдын Кудай Падышачылыгына киргенинен көрө, төөнүн ийне көзүнөн өтүшү оңой.

26Шакирттери андан бетер таң калышып, өз ара:

– Анда түбөлүк өмүргө ким ээ боло алат? – дешти.

27Ыйса аларга карап:

– Адамдын колунан келбегени менен, Кудайдын колунан келет. Кудай баарын жасай алат, – деди+.

28Ошондо Петир Ыйсага:

– Мына, биз баарын таштап салып, сени ээрчип жүрөбүз, – деди.

–+
29-30Силерге бир чындыкты айтып коёюн, – деди Ыйса аларга, – Мен үчүн жана Жакшы Кабар үчүн үйлөрүн же эркек же кыз бир туугандарын же ата-энесин же балдарын же менчик талаасын таштап чыккандын баарына азыр, ушул убакта, жүз эсе көп үй, бир тууган, эне, бала жана жер кайра берилет, куугунтукка да алынат, ал эми келечекте болсо алар түбөлүк өмүргө ээ болушат++. 31Азыр биринчи болуп жүргөндөрдүн көбү акыркы болушат, ал эми азыр акыркылардан болуп жүргөндөрдүн көбү биринчи болушат+.

Ыйсанын Өз өлүмү тууралуу үчүнчү ирет айтышы

32•Ыйса шакирттери менен Иерусалимге кетчү жолдо баратты. Ал таң калып келатышкан шакирттеринин алдында эле. Ал эми алардын артындагылар коркуп келатышкан. Ыйса кайрадан он эки шакиртин жанына чакырып алып, Өзүн алдыда эмне күтүп тургандыгын айтты.

– 33Мына, – деди Ал, – биз азыр Иерусалимге чыгып баратабыз. Адам Уулун жогорку динкызматчылар менен дин мугалимдеринин колуна кармап беришет. Алар Аны өлүм жазасына кесишип, башка улуттагылардын колуна тапшырышат. 34Башка улуттагылар Аны кордошуп, бетине түкүрүшүп, сабашып, акырында өлтүрүшөт. Бирок Ал үчүнчү күнү кайра тирилет+.

Жакып менен Жакандын өтүнүчү

35•Ошондо Зебедейдин балдары Жакып менен Жакан басып келишип:

– Устат, биздин суранычыбызды аткарышыңды каалар элек, – дешти+.

36Ыйса:

– Силерге эмнени аткарып беришимди каалайсыңар? – деди.

37Алар:

– Мындан кийин салтанаттуу улуулугуңа ээ болгон кезде, бирибизди оң, бирибизди сол жагыңа олтура тургандай кыл, – дешти.

–+
38Силер эмнени сурап жатканыңарды билбейсиңер, – деди Ыйса ошондо. – Силер чындап эле Мен иче турган азап чөйчөгүнөн ичип, Мен өтө турган чөмүлүүдөн өтө аласыңарбы?

–+
39Ооба, – деп жооп беришти алар.

– Мен иче турган азап чөйчөгүнөн ичесиңер, Мен өтө турган чөмүлүүдөн силер да өтөсүңөр, – деди Ыйса, –+
40бирок оң же сол жагыма олтургузуу Менин колумда эмес, ал мурдатан кимге даярдалган болсо, ошого берилет.

41Буларды укканда, Жакып менен Жаканга калган он шакирттин кыжыры кайнады. 42Ошондо Ыйса шакирттерин чакырып алып, мындай деди:

– Бу дүйнөдөгү элдердин өкүмдарлары өз элине үстөмдүк кылып, төрөлөрү күч менен бийлик жүргүзөрүн билесиңер. 43Бирок силерде мындай болбосун, тескерисинче, араңардан ким чоң болгусу келсе, силердинкызматчыңар болсун+. 44Ким биринчи болгусу келсе, баарыңарга кул болсун. 45Анткени Адам Уулу бирөөлөрдү Өзүнө кызмат кылдырыш үчүн эмес, бирөөлөргө Өзү кызмат кылып, Өз жанын көп адамдардын күнөөсү үчүн кун катары берүүгө келген+.

Бартимей сокурдун айыгышы

46•Анан Иерихонго келишти. Ыйса шакирттери менен көптөгөн элдин коштоосунда Иерихондон чыгып баратканда, Тимейдин уулу сокур Бартимей жол боюнда кайыр сурап олтурган эле+. 47Өтүп бараткандын назареттик Ыйса экенин кулагы чалып калып:

– Оо, Дөөттүн Уулу Ыйса, мага ырайым кылагөр! – деп кыйкыра баштады+.

48Көп адамдар ага «унчукпа» деп тыюу салышты. Бартимей болсо ого бетер үнүн бийик чыгарып:

– Оо, Дөөттүн Уулу, мага ырайым кылагөр! – деп кыйкырды.

49Ыйса токтоду да:

– Аны бери чакыргыла! – деди.

Алар сокурду чакырышып:

– Коркпо, тур, сени чакырып жатат, – дешти.

50Бартимей чапанын силкип таштап, ордунан ыргып тура калды да Ыйсага келди.

51Ыйса:

– Сага эмне кылышымды каалайсың? – деди.

– Устатым, – деди сокур, – көзүм ачылса экен!

– 52Бара бер, – деди Ыйса, – ишенимиң сени айыктырды.

Ошол замат сокурдун көзү көрүп калды. Анан ал жолго чыгып, Ыйсанын артынан ээрчип жөнөдү+.

11

Ыйсанын салтанаттуу түрдө Иерусалимге кириши

11^1•Алар Иерусалимге жакындап, Зайтун тоосунун жанындагы Бейтфаге жана Бейтани айылдарына келишти. Ошерден Ыйса эки шакиртин жөнөтүп жатып,+
2аларга:

– Мынабу маңдайдагы айылга баргыла. Ага кирериңер менен эч ким мине элек такай байланып турганын көрөсүңөр. Аны чечип алып, жетелеп келгиле. 3Эгер бирөө: «Эмне кылып жатасыңар?» – десе, «Эгебизге керек болуп жатат. Ал муну кайра дароо эле берип жиберет», деп жооп бергиле, – деди.

4Шакирттери барып, такайдын көчөдө, эшиктин түбүндө байланып турганын көрүштү. Аны чечип жатышканда, 5ошол жерде тургандардын арасынан бирөөлөр:

– Эмнеге эшекти чечип жатасыңар? – деп сурашты.

6Шакирттер Ыйса үйрөткөндөй жооп беришкенде, аларды коё беришти. 7Алар эшекти алып келип, кийимдерин үстүнө жапкандан кийин, Ыйса ага минди. 8Көп адамдар кийимдерин жолго төшөп жатышса, дагы башкалары талаадагы дарактардын бутактарын кесип келип, төшөп жатышты.

9Ал эми Ыйсанын алды-артында бараткандар:

– Осанна! Эгебиздин атынан келатканды Кудай жалгасын!

10Дөөт атабыздын келе жаткан падышалыгын Кудай жалгасын!

Көктөгү Кудайга осанна![*] – деп кыйкыра башташты+.

11Ыйса Иерусалимге кирип, ийбадатканага барды да, баарын карап чыкты. Анан кеч кирип калгандыктан шаардан чыгып, он эки шакирти менен Бейтаниге келди.

Каргышка калган анжир дарагы

12•Кийинки күнү, Бейтаниден келатышканда, Ыйса ачка болгонун сезди+. 13Тээ алыстан жалбырактуу анжир дарагын көрүп, жемиши бар бекен деп жакын басып барды. Бирок келип жалбырактардан башка эч нерсе таппады, анткени анжирдин убагы али келе элек болчу+. 14Ыйса ошол даракка:

– Ылайым, мындан ары эч ким жемишиңди жебесин! – деди.

Шакирттери болсо муну угушту.

Ийбадатканадагы соодагерлерди кубалап чыгуу

15•Ошону менен Иерусалимге жетишти. Ыйса ийбадаткананын короосуна келип, андан соодагерлерди кууп чыга баштады. Акча алмаштыргандардын үстөлдөрүн көңтөрүп, көгүчкөн сатып олтургандардын отургучтарын оодарып салды+. 16Эч кимге кандайдыр бир буюмду ийбадаткананын короосу аркылуу алып өтүүгө уруксат бербеди. 17Анан аларга:

– Ыйык Жазууда жазылган: «Менин үйүм бардык элдердин сыйынуучу үйү деп атала турган болот!»[*] Силер болсо аны каракчылардын үңкүрүнө айландырып жибериптирсиңер![*] – деп таалим айтты.

18Муну жогорку динкызматчылар менен дин мугалимдери угуп калышты да, Ыйсанын көзүн тазалоо амалын издей башташты. Себеби бүт эл Анын таалимдерине таң калып жаткандыктан, Андан коркушту+.

19Кеч киргенде, Ыйса шакирттери менен шаардан чыгып кетти+.

Анжир дарагынын мисалы

20•Кийинки күнү эртең менен эрте шакирттери баягы анжир дарагынын жанынан өтүп баратышып анын тамыры менен куурап калганын көрүштү. 21Мурдагы окуя Петирдин эсине түшүп:

– Устат, карачы, сен каргап салган анжир дарагы кагайып калыптыр! – деди.

22Ошондо Ыйса аларга:

– Кудайга ишенгиле. 23Силерге бир чындыкты айтып коёюн, эгер ким мына бул тоого: «Ордуңан жыл да, деңизге кула!» деп ичинен шектенбей, айтканындай болоруна ишенсе, анын айтканы аткарылат+. 24Силерге айтып коёюн: сыйынганыңарда эмне сурасаңар да, аны алганыңарга ишенгиле, ошондо сураганыңарды аласыңар+. 25-26Ошондой эле сыйынып турганыңарда асмандагы Атаңар каталарыңарды кечирсин үчүн силер да башкаларга кандайдыр бир нааразычылыгыңар болсо, кечиргиле, – деди.[*]+

Ыйсанын бийлиги тууралуу суроо

27•Алар кайрадан Иерусалимге келишти. Ыйса ийбадаткананын короосунда жүргөндө, Ага жогорку динкызматчылар, дин мугалимдери жана эл башчылары басып келишип:

– 28Сен буларды кайсы бийлигиң менен кылып жатасың? Мындай бийликти сага ким берди? – деп сурашты+.

29Ыйса аларга мындай жооп берди:

– Мен да сиздерге бир суроо берейин, жооп берсеңиздер, анан Мен да кайсы бийлик менен кылып жатканымды айтам. 30Айтыңыздарчы, Жакыя чөмүлдүрүү расмисин өткөрүү бийлигин кимден алды эле: Кудайданбы же адамдарданбы+?

31Ошондо тигилер өз ара мындай деп акылдаша кетишти:

– Эгер Кудайдан десек, анда «эмнеге ага ишенбедиңиздер?» дейт – дешти+. 32Элден коркконунан «адамдардан» деп да айта алышпады, анткени баары Жакыяны пайгамбар деп эсептешчү+. 33Анан Ыйсага:

– Билбейбиз, – деп жооп беришти.

Ыйса да аларга:

– Анда Мен да силерге кайсы бийлик менен кылып жатканымды айтпайм, – деди.

12

Жүзүмзардагы ижарачылар тууралуу ибарат

12^1•Ыйса аларга ибарат менен сүйлөй баштады:

– Бир киши болуптур. Ал жүзүм тигип, айланасын коргондойт. Жүзүм ширесин сыгып алгыдай чуңкур казып, кароол мунара курат. Анан жүзүмүн багбандарга ижарага берип, өзү бир жакка кетет+. 2Жүзүм тере турган маал келгенде, жемишинен алып келгиле деп ижарачыларга бир кулун жөнөтөт. 3Ижарачылар болсо кулду кармап алып, сабап, куру кол кайтарып жиберишет. 4Ошондо ал кайрадан дагы башка кулун жиберет. Ижарачылар болсо бу кулдун башын жарып, кордоп туруп кайтарып жиберишет. 5Ал дагы бир кулун жөнөтөт. Ижарачылар аны да өлтүрүшөт. Башка кулдарын жөнөткөндө да, аларды же сабап, же өлтүрүп салышат+. 6Акыры жанындай көргөн уулу калып, ошону жибериш керек болот. Ошондо «уулумдан ийменишээр» деп, аларга уулун жөнөтөт+. 7Ижарачылар болсо өз ара: «Бул мураскор, жүргүлө, өлтүрөлү, ошондо мурасы бизге калат!» – дешет да,+
8аны кармап алып, өлтүрүшүп, жүзүмдүн сыртына ыргытып салышат+. 9Эми жүзүмдүн ээси эмне кылат? Келип, ижарачыларды өлтүрүп, жүзүмдү башкаларга берет+. 10«Куруучулар жерип, четке чыгарып койгон таш пайдубал ташы болуп калды. 11Бизди аң-таң калтырган бул ишти Жараткан Эгебиз Өзү жасады»[*] деген сөздү Ыйык Жазуудан эч качан окуган жок белеңер+?

12Ошондо бул ибараттын алар тууралуу айтылганын түшүнүштү да, Ыйсаны кармамак болушту, бирок элден коркуп, Аны калтырып кетип калышты+.

Салык төлөө маселеси

13•Ыйсаны сөзүнөн кынтык таап айыптоо максатында эл башчылары тарабынан жиберилген бир нече фарисейлер менен Ироддун жолун жолдоочулар+
14келишти. Алар Ыйсага:

– Устат, сиздин чынчыл экениңизди билебиз. Бирөөгө жагынууга аракет кылбайсыз. Эч кимдин жүзүнө карабай, адамдарга Кудайдын акыйкат жолун окутасыз! Рим падышасына салык төлөгөн болобу же болбойбу? Биз салыкты беришибиз керекпи же бербешибиз керекпи? – дешти+.

15Ыйса алардын эки жүздүүлүгүн билип:

– Эмнеге Мени сынап жатасыңар? Бир теңге алып келгилечи, көрөйүн! – деди+.

16Алар алып келишти.

– Анын бетиндеги сүрөт менен жазуу кимдики экен? – деп сурады Ыйса алардан.

– Падышаныкы, – дешти алар.

17Ыйса:

– Анда падышаныкын падышага, Кудайдыкын Кудайга бергиле, – деди.

Ошондо алар Ыйсага таң калышты+.

Өлгөндөрдүн кайра тирилүүсү жөнүндө суроо

18•Ошондо өлгөндөр кайра тирилбейт деп ишенишкен садукей тобундагы адамдар келип, Ыйсага суроо беришти.

–+
19Устат, Муса: «Эгер бирөө дүйнөдөн өтүп, артында аялы эле калып, тукум калбаса, анда анын аялын иниси алып, агасынын тукумун уласын», – деп жазып кеткен.[*]+
20Жети бир тууган бар эле. Эң улуусу аял алып, бала көрбөй өлдү. 21Аялын экинчи иниси алып, ал да баласыз өтүп кетти. Анан үчүнчүсү да ошондой болду. 22Ошентип жетинчисине чейин, баары ушундай каза болушту. Эң аягында аял да көз жумду. 23Эми кыяматта кайра тирилишкенде, аял кимисиники болот? Анткени баары тең ага үйлөнүп чыгышпадыбы.

24Ыйса аларга мындай жооп берди:

– Ыйык Жазууларды да, Кудайдын кудуретин да билбегендиктен жаңылып жүрөсүңөр силер, чынбы? 25Анткени адамдар өлүмдөн тирилгенде, аял да алышпайт, күйөөгө да чыгышпайт, алар асмандагы периштелер сыяктуу болушат. 26Ал эми өлгөндөрдүн кайра тирилери тууралуу Мусанын китебинин күйүп турган бадал тууралуу бабынан окуган эмес белеңер? Ал жерде Кудай Мусага: «Мен Ыбрайымдын Кудайымын, Ыскактын Кудайымын жана Жакыптын Кудайымын»,[*] – деген. 27Кудай өлүктөрдүн эмес, тирүүлөрдүн Кудайы! Силер катуу жаңылып жүрөсүңөр.

Улуу осуят

28•Ошол жерде дин мугалимдеринин бири бул талашты угуп турган. Ал Ыйсанын аларга жакшы жооп бергенин көрдү да, басып келип:

– Тоораттагы эң биринчи осуят кайсы? – деп сурады.

29Ыйса ага:

– Бардык осуяттардын эң биринчиси: «Ук, Ысрайыл, Эгебиз, биздин Кудайыбыз – жалгыз Эге. 30Ошондуктан Аны чын жүрөктөн, бүткүл жан дүйнөң менен, бардык акыл-оюң менен, бар күч-кубатың менен сүй!»[*]+
31Экинчиси бул: «Башкаларды өзүңдү сүйгөндөй сүй!»[*] Ушул экөөнөн чоң осуят жок, – деп жооп берди.

–+
32Жакшы, устат, – деди дин мугалими, – «Кудай жалгыз жана андан башка жок, 33Аны бүткүл аң-сезимиң, түшүнүгүң жана бүт күч-кудуретиң менен сүйүш керек жана башкаларды өзүңдөй сүйүү бардык өрттөлүүчү курмандыктар менен тартуулардан маанилүүрөөк» деп чындыкты айттыңыз+.

34Ыйса анын абдан жөндүү жооп бергенин көрүп:

– Сиз Кудай Падышачылыгынан алыс эмес экенсиз, – деди.

Ушундан соң, эч ким батынып, Ага суроо бере албады+.

Машаяк тууралуу суроо

35•Ийбадаткананын короосунда таалим берип жатып, Ыйса мындай деп сурады:

– Эмне үчүн дин мугалимдери Машаякты Дөөттүн тукуму дешет+? 36Ыйык Рух аркылуу Дөөт өзү:

«Жараткан Эге Эгеме деди мындай:

Кастарыңды бут алдыңа жыкканымча,

Олтура тур, сыйлуу жер – оң жагымда»,[*] – деген+.

37Демек, Дөөт өзү Машаякты Эгем деп жатса, кандайча Ал кайра Дөөттүн тукуму болот?

Көп адамдар Анын сөзүн кубануу менен угушту+.

Дин мугалимдеринен сак болгула

38•Ыйса дагы мындай деп таалим берди:

– Узун чапан кийип алып жайкала басканды, базарларда элдин эпилдеп саламдашып турганын, 39синагогаларда алдыңкы орундарда, аш-тойлордо төрдө олтурганды жакшы көргөн дин мугалимдеринен сак болгула!+
40Жесирлердин үй-жайын тартып алып, атайын элге көрүнүш үчүн узакка сыйынган ошолор. Алардын жазасы өтө оор болот.

Жесир аялдын зекети

41•Ыйса ийбадаткананын зекет сала турган үкөгүнүн маңдайында элдин акча салып жатканын байкап олтурду. Көпчүлүк байлар көп-көптөн салып жатышты+. 42Ал эми колунда жок бир жесир аял келди да, эки тыйынын салды. 43Ошондо Ыйса шакирттерин чакырып алып:

– Силерге бир чындыкты айтып коёюн: мына бул колунда жок жесир аял баарынан көп салды! 44Анткени баары өздөрүнөн артканын салышса, бул аял өзү жакыр болуп туруп, колунда болгонун бүт салып берди, – деди+.

13

Ийбадаткананын кыйрашы тууралуу

13^1•Ыйса ийбадаткананын короосунан чыгып баратканда, шакирттеринин бири ага:

– Устат, карачы, бу не деген таштар, не деген имараттар! – деди.

2Ыйса ага:

– Сен ушул заңгыраган имараттарды көрүп турасыңбы? Таш үстүндө таш калбай, мунун баары талкаланат, – деди+.

Акыр заман алдындагы кыйынчылык, куугунтуктар

3Ыйса ийбадаткананын тушундагы Зайтун тоосунда олтурганда Петир, Жакып, Жакан жана Идрис Андан өзүнчө минтип сурашты:

– 4Айтчы, бул качан болот? Ушунун баары ишке ашар алдында кандай жышаан болот? – дешти.

5Ыйса аларга мындай деди:

– Сак болгула, бирөө силерди алдап кетпесин!+
6Анткени көп адамдар Менин атымды жамынып келип: «Машаяк менмин!» дешет да, далай адамды алдап кетишет. 7Жакын жерлердеги согуштардын үнүн жана алыс жерлердеги согуштар тууралуу имиш-имиштерди угасыңар. Бирок коркуп, үрөйүңөр учпасын! Андайлар болушу керек, бирок бул акыр заман келди дегенди билдирбейт. 8Бир эл башка элге каршы, бир мамлекет башка мамлекетке каршы согушат. Жер-жерлерде жер титиреп, ачарчылыктар болот! Толгоо башталгандагы азаптар сыяктуу, мунун баары боло турган азаптардын башталышы гана+.

9Силер болсо өзүңөргө сак болгула! Силерди сотко беришип, синагогаларда сабашат. Мага ишенгениңер үчүн өкүмдарлар менен падышалардын алдында суракка алынасыңар жана аларга Мен жөнүндө айтасыңар+. 10Акыр заман болордон мурда, бардык элдерге Жакшы Кабар жетиши керек+. 11Силерди соттоо үчүн кармап, алып жөнөшкөндө, эмнени айтабыз деп алдын ала түйшүк тарпагыла, ошол саатта Кудайдан эмне берилсе, ошону айткыла! Анткени силер эмес, Ыйык Рух сүйлөйт+. 12Бир туугандар бири бирин, атасы өз баласын өлүмгө салып бере турган болот. Балдары өз ата-энелерине каршы чыгышып, аларды өлүмгө салып беришет+. 13Мен үчүн баарына жек көрүндү болосуңар. Бирок ким аягына чейин чыдаса, куткарылат+.

Улуу алаамат

14•Жийиркеничтүү арам нерсенин касиеттүү ийбадатканада турганын көргөнүңөрдө[*] (муну окуп жаткан адам өзү түшүнүп алсын), Иудеядагылар тоолорго качсын, 15ким үйдүн төбөсүндө турса, бир нерсесин алам деп үйүнө кирбесин,+
16ким талаада жүрсө, кийимин алам деп артына кайтпасын. 17Ошол күндөрү кош бойлуулар менен бала эмизгендердин шору+. 18Бул окуялар кыш убагына туш келбесе экен деп сыйынгыла. 19Анткени ошол күндөрдө Кудай ааламды жараткандан ушул убакка чейин болуп көрбөгөн алаамат болот. Мындай алаамат келечекте да болбойт!+
20Эгер Жараткан Эге ошол күндөрдү кыскартпаса, анда бир да жан аман калбас эле. Бирок Жараткан Эге Өзү тандап алган адамдары үчүн ошол күндөрдү кыскартып койгон+.

21Ошондо силерге бирөө: «Машаяк бул жакта», же «тигил жакта» десе, ишенбегиле+. 22Анткени жалган машаяктар менен жалган пайгамбарлар чыгат. Алар, эгер мүмкүн болсо, Кудай тандап алган адамдарды да алдап кетүү үчүн жышаандар менен кереметтерди көрсөтүшөт+. 23Силер болсо абайлагыла! Мен силерге баарын алдын ала айттым+.

Адам Уулунун келиши

24•Ошол алаамат күндөрдөн кийин күндүн бети карарып, ай өз нурун төкпөй калат. 25Жылдыздар кулап, асман күчтөрү кыймылга келет.[*]+
26Ошондо улуу кудурет жана шаң-салтанат менен булуттарды аралап келе жаткан Адам Уулун[*] көрүшөт+. 27Анан Ал периштелерди жиберип, алар төгөрөктүн төрт бурчунан Кудай тандап алган адамдарды чогултушат+.

Анжир дарагынан алынган мисал

28•Анжир дарагынан сабак алгыла. Анын бутактары жумшарып, жалбырагы чыга баштаганда, жай жакындап калганын билесиңер. 29Анын сыңары, ушул окуялардын башталганын көргөнүңөрдө, кыяматтын[*] босогодо турганын билгиле. 30Силерге бир чындыкты айтып коёюн: мунун баары ушул муундун тушунда болуп өтөт+. 31Асман-жер жок болот, бирок Менин сөздөрүм кала берет+.

Ыйсанын келер убагын Кудай гана билет

32•Ал кайсы күнү, кайсы саатта келерин Атабыздан башка эч ким билбейт. Ал убак асмандагы периштелерге да, ал тургай Уулуна да белгисиз. 33Ошондуктан абайлагыла, сак болгула! Анткени ал убакыт качан келерин билбейсиңер+. 34Бул үйүн таштап алыс сапарга чыгарда кулдарына бийлик берип, алардын ар бирине тиешелүү иш тапшырып, кароолчусуна сак болууну буйруп кеткен киши сыяктуу болот+. 35Ошондуктан сергек болгула! Анткени үй Ээсинин качан келерин билбейсиңер. Ал кечинде, же түн жарымында, же таң эрте короз кыйкырганда, же күн чыкканда келип калышы мүмкүн+. 36Күтпөгөн саатта келип, уктап жатканыңарда үстүңөрдөн чыкпасын!+
37Силерге айтып жатканымды баарына айтам: сак болгула!

14

Ыйсага каршы бүтүм

14^1•Куткарылуу жана Калама майрамына эки күн калган эле. Жогорку динкызматчылар менен дин мугалимдери Ыйсаны куулук менен кармап өлтүрүүнүн жолун издешти. Бирок алар:

–+
2Эл ичинде дүрбөлөң болбосун үчүн, муну майрам убагында кылбайлы, – дешти.

Бейтанидеги Ыйсага көрсөтүлгөн урмат

3•Ыйса Бейтаниде пес оорулуу Ысмандын үйүндө дасторкондун жанында жамбаштап жатканда, нард деген өсүмдүктөн жасалган, таза, кымбат баалуу атыр май куюлган идишин көтөрүп, бир аял келди да, идишти сындырып, атырды Ыйсанын башына куйду+. 4Ошондо үйдө отургандардын кээ биринин кыжыры кайнап, бири бирине:

– Атырды эмне мынча бекер ысырап кылды? 5Эмне үчүн бул майды үч жүз күмүш теңгеге сатып, түшкөн акчаны жакырларга таратып берген жок, – дешти.

Ошентип алар аялды катуу сынга алышты.

6Ыйса болсо мындай деди:

– Бул аялды жайына койгула! Эмнеге аны кыжалат кылып атасыңар? Ал Мен үчүн жакшы иш жасады. 7Жакырлар ар дайым жаныңарда болот. Каалаган убагыңарда аларга жакшылык кыла бересиңер. А Мен дайыма эле жаныңарда болбойм+. 8Бул аял колунан келгенин жасады: май куюу салтын аткарып, денемди көргө коюуга даярдады+. 9Силерге бир чындыкты айтып коёюн: ушул Жакшы Кабар бүт дүйнөнүн кай жеринде жарыяланса, бул аялды эскерүү иретинде анын кылган иши тууралуу да айтылат+.

Жүйүттүн чыккынчылыгы

10•«Он экинин» бири – Жүйүт Искариот Ыйсаны кармап берүү ниети менен жогорку динкызматчыларга барды+. 11Алар болсо анын айтканын укканда сүйүнүп кетишип, акча убада кылышты. Ошентип ал Ыйсаны кармап бергенге оңтойлуу учурду издей баштады.

Куткарылуу майрамына арналган тамак

12•Калама майрамынын биринчи күнү – Куткарылуу майрамына карата бир козуну курмандыкка чалышчу. Ошондо шакирттери Ыйсага:

– Сага Куткарылуу майрамынын тамагын кай жерге барып даярдашыбызды каалайсың? – дешти+.

13Ошондо Ыйса эки шакиртин жиберип жатып, аларга мындай деди:

– Шаарга баргыла, анан алдыңардан бир кумара суу көтөрүп бараткан адам жолугат. Аны ээрчип баскыла да, 14ал кирген үйдүн ээсине: устатыбыз сага жиберип, «шакирттерим менен чогуу Куткарылуу майрамынын тамагын жей турган бөлмө кайсы» деп сурап жатат дегиле. 15Ал силерге үстүнкү кабаттагы төшөктөр салынып, конокко даярдалган чоң бөлмөнү көргөзөт. Тамакты ошол жерге даярдагыла.

16Шакирттери шаарга келгенде, баары Ыйса айткандай болду анан майрам тамагын ошол жерге даярдашты.

17Кеч киргенде, он эки шакиртин ээрчитип Ыйса да келди. 18Анан жамбаштай жатып, тамак ичип жатышканда, Ыйса:

– Силерге бир чындыкты айтып коёюн, араңардан бирөө Мени сатып кетет; ал азыр Мени менен бирге тамактанып жатат, – деди+.

19Шакирттери бу сөзгө капа болуп, биринин артынан бири:

– Мен эмеспи? – дей башташты.

– 20Ал Мени менен чогуу бир табакка колун салган он эки шакиртимдин бири, – деди Ыйса аларга. – 21Не болсо да, Адам Уулу Ыйык Жазууда Өзү тууралуу алдын ала жазылган жол менен баратат, бирок Аны сатып кеткен адамдын шору. Ал адам туулбай туна чөксө, өзүнө жакшы болмок!+

Акыркы кечки тамак

22•Алар тамак ичип жатышканда, Ыйса нанды алып, Кудайга шүкүрчүлүк келтирип, сындырды да, шакирттерине таратып берип жатып:

– Алгыла, жегиле, бул Менин денем, – деди+.

23Анан чөйчөктү алып, Кудайга шүкүрчүлүк келтирип, аларга берди. Баары андан ичишти. 24Анан Ыйса аларга мындай деди:

– Бул көп адамдар үчүн төгүлүп, алар менен Кудайдын ортосундагы жаңы келишимди бекитүүчү Менин каным. 25Силерге бир чындыкты айтып коёюн: мындан ары, Кудай Падышачылыгында жаңы шарап иче турган күнгө чейин эч кандай жүзүм шарап ичпейм.

26Анан алар Кудайды мактоо ырын ырдашты да, Зайтун тоосуна жөнөштү+.

Ыйса Петирдин Аны тааныбайм дээрин алдын ала айтат

27•Ошондо Ыйса аларга мындай деди:

– Баарыңар Мени таштап кетесиңер, анткени Ыйык Жазууда: «Койчусун уруп өлтүрөм, анан койлору чачырап кетет»[*] деп айтылган+. 28А бирок Мен кайра тирилген соң, силерден мурун Галилеяга барам+.

29Ошондо Петир Ыйсага:

– Сени баары таштап кетсе да, мен таштабайм! – деди.

30Ыйса ага:

– Сага бир чындыкты айтып коёюн: ушул түнү короз эки ирет кыйкыргыча, Мени тааныбайм деп үч жолу айтасың, – деди.

31Петир болсо айтканынан кайтпай:

– Сени менен бирге өлүшүм керек болсо да, сени тааныбайм деп айтпайм, – деди.

Шакирттеринин баары тең ушундай дешти.

Гетсеман багындагы сыйынуу

32•Ушундан соң, алар Гетсеман деген жерге келишти. Анан Ыйса шакирттерине:

– Мен сыйынып келгенче, ушул жерде олтура тургула, – деди.

33Анан Өзү менен кошо Петирди, Жакыпты жана Жаканды алып кетти да, терең кайгыга батып, кыйнала баштады.

–+
34Жаным өлгүдөй кыйналып турат, – деди Ал, – ушул жерде калып, уктабай тура тургулачы+.

35Анан бир аз ары жакка басып барып, жерге жыгылды да, эгер мүмкүн болсо, ушу алдыда турган азаптын Ага тийбей өтүп кетишин суранып сыйынды.

–+
36Ата, оо, Атаке, – деди Ал, – Сенин колуңдан баары келет. Ушул азапты Мага тийгизбей өткөрүп жиберчи. Бирок... Менин эмес, Сенин каалаганыңдай болсун!+

37Кайра келип, үч шакиртинин уктап жатканын көрдү да, Петирге:

– Ысман! Уктап жатасыңбы! Бир саат уктабай олтура албадыңбы? 38Шайтанга азгырылып кетпес үчүн уктабагыла, сыйынгыла! Себеби жакшылык кылганды каалайсыңар, бирок алыңар аз, – деди+.

39Анан кайра ары барып, дагы баягы сөздөрдү айтып сыйынды. 40Кайра келип, шакирттеринин дагы уктап жатканын көрдү. Алар аябай чарчагандан уктап калышкан эле. Ошондуктан эмне деп жооп беришти билишпеди. 41Анан үчүнчү жолу келгенде, мындай деди:

– Эх, дале уктап, эс алып жатасыңарбы! Болду! Мына, Адам Уулу күнөөкөрлөрдүн колуна кармалып берилчү убакыт келди!+
42Тургула, кеттик. Тигине, Мени кармап бере турган киши да келип калды.

Ыйсанын кармалышы

43•Ыйса сөзүн аяктай электе, «он экинин» бири – Жүйүт келип калды. Жанында жогорку динкызматчылар, дин мугалимдери жана эл башчылары жиберген, кылыч, токмок менен куралданган жоон топ эл бар эле+. 44Ыйсаны кармап бере турган киши аларга: «Кимдин бетинен өөп учурашсам, силер издеген киши ошол. Кармагыла да, өтө сактык менен алып кеткиле», – деп белги берген болчу. 45Анан дароо Ыйсага басып келип:

– Устат! – деди да, бетинен өптү.

46Ошондо тигилер Ыйсага кол салып, Аны кармашты. 47Ошерде тургандардын бири канжарын сууруп алып, башкы динкызматчынын кулунун кулагын шылый чапты+. 48Ошондо Ыйса:

– Мени кармаш үчүн каракчыга каршы аттангансып кылыч, токмок менен куралданып чыгыпсыңар. 49Күн сайын силер менен кошо ийбадаткананын короосунда болуп, таалим берип жүргөнүмдө кармаган жок элеңер. Бирок эмне болсо да Ыйык Жазуулардагы сөз аткарылсын, – деди+.

50Ошондо шакирттеринин баары Аны таштап, качып кетишти+. 51Жылаңач этине кездеме оронгон бир жаш улан Ыйсанын артынан баратты. Жоокерлер аны шап кармай калганда, 52ал оронгон кездемесин таштай салып, качып кетти.

Жогорку кеңештин алдында

53•Ошентип Ыйсаны башкы динкызматчынын алдына алып келишти. Бардык жогорку динкызматчылар, эл башчылары жана дин мугалимдери ошол жерге чогулушту. 54Петир алыстан Ыйсаны акмалап келип, башкы динкызматчынын короосуна чейин барды. Ал жерден сакчылар менен бирге отуруп, отко жылынды. 55Жогорку динкызматчылар менен жогорку кеңештин бардык мүчөлөрү болсо Ыйсаны өлүм жазасына тартуу үчүн жалган күбө издеп, бирок таба алышпады. 56Жалган күбөгө өткөндөр көп болсо да, алардын айткандары бири бирине туура келбеди. 57Ошондо бир нече киши орундарынан туруп, Ыйсага мындай деген жалаа жабышты:

– 58Биз мунун: «Мен мынабул адам жасаган ийбадаткананы бузуп, үч күндөн кийин адам жасабаган башкасын тургузамын» дегенин укканбыз+.

59Алардын мындай дегени да бири бириникине дал келбеди.

60Ошондо башкы динкызматчы ортого чыгып, Ыйсага:

– Булардын сен жөнүндө айткандарына берер жообуң жокпу? – деди+.

61Ыйса болсо үндөгөн да, бир нерсе деп жооп берген да жок. Ошондо башкы динкызматчы Ыйсадан:

– Ыйык Кудайдын уулу Машаяк сенсиңби? – деп сурады.

– 62Менмин, – деди Ыйса ага жооп берип, – Силер Адам Уулунун Кудуреттин оң жагында олтурганын жана асмандагы булуттардын үстүндө келатканын көрөсүңөр+.

63Ошондо башкы динкызматчы кийимин айрып жиберип:

– Бизге дагы кандай күбөлөр керек+? 64Мунун Кудайга акарат айтканын баарыңар уктуңар! Буга эмне дейсиңер? – деди.

Жыйналгандардын баары бир ооздон Аны өлүмгө татыктуу деп чечим чыгарышты+. 65Кээ бири Ыйсанын бетине түкүрүшүп, көзүн жаап, жаакка чаап:

– Кана, ким урду, айтчы! – дей башташты.

Сакчылар да Аны бетке койгулашты+.

Петирдин «Ыйсаны тааныбайм» деп үч жолу айтышы

66•Петир төмөн жакта, короодо турганда, башкы динкызматчынын малай кыздарынын бири келип, 67оттун жанында жылынып турган Петирди көрдү да, ага тигиле тиктеп:

– Сен да назареттик Ыйса менен бирге жүрчүсүң! – деди.

68Петир болсо:

– Эмне деп жатканыңды билбейм да, түшүнбөйм да! – деп макул болбоду. Анан жолдун жанындагы короого чыкканда, короз кыйкырды.

69Малай кыз аны кайрадан көрүп, ошол жерде тургандарга:

– Бул ошолордун бирөөсү, – деп айта баштады.

70Петир дагы макул болгон жок.

Бир аздан кийин ошол жерде тургандар Петирге:

– Сен чын эле ошолордун бирисиң, анткени галилеялыксың, – дей башташты.

71Петир болсо:

– Кудай урсун, силер айтып жаткан ал кишини тааныбайм, – деп карганып-шиленип кирди.

72Ошол замат короз экинчи ирет кыйкырды. Ошондо Петир Ыйсанын: «Короз эки ирет кыйкыргыча, Мени тааныбайм деп үч жолу айтасың», – деген сөзүн эстеди, да өксүп ыйлай баштады+.

15

Ыйса Пилаттын алдында

15^1•Таңазанда жогорку динкызматчылар шашылыш түрдө эл башчылары, дин мугалимдери жана жогорку кеңештин бардык мүчөлөрү менен жолугуп, чечим чыгарышты да, Ыйсаны байлап алып барып Пилаттын колуна тапшырышты+.

2Пилат Ыйсадан:

– Иудейлердин падышасы сенсиңби? – деп сурады.

Ыйса:

– Өзүңүз айтып турасыз, – деди+.

3Жогорку динкызматчылар Ыйсага көп айыптарды тагышты. 4Ошондуктан Пилат Ага кайрадан:

– Жооп бергиң келбейби? Карачы, сага канча көп айыптар айтылууда! – деди+.

5Бирок Ыйса буга да эч жооп кайтарган жок, ошондуктан Пилат таң калды.

Ыйсаны өлүмгө кыюу

6•Куткарылуу майрамына карата дайыма Пилат алар сураган бир кылмышкерди бошотуп берчү. 7Ошол кезде көтөрүлүш убагында өзүнүн шериктери менен киши өлтүргөн Барабба деген бир киши түрмөдө олтурган. 8Эл Пилаттан адатта алар үчүн жасаган ишин талап кылып, чуулдай башташты. 9Пилат аларга:

– Силерге «иудейлердин падышасын» бошотуп беришимди каалайсыңарбы? – деди.

10Пилат Ыйсаны жогорку динкызматчылар көрө албастыктан кармап бергенин абдан жакшы билип туруп ушундай деди+.

11Жогорку динкызматчылар болсо элди Бараббаны бошотуп берүүнү суроого козутушту+. 12Пилат элге дагы бир кайрылып:

– Анда силер «иудейлердин падышасы» деп атаган кишини эмне кылышымды каалайсыңар? – деди.

13Алар:

– Айкаш жыгачка када! – деп кыйкырышты.

14Пилат аларга:

– Ал эмне жамандык кылды? – деди.

Бирок алар мурдагыдан да катуу ызы-чуу түшүп:

– Аны айкаш жыгачка кадап сал! – деп бакырышты+.

15Пилат болсо элге жагыныш үчүн аларга Бараббаны бошотуп берди, Ыйсаны болсо сабатты да, айкаш жыгачка кадап салууга буйрук кылды+.

Ыйсанын айкаш жыгачка кадалышы

16•Жоокерлер Ыйсаны акимчиликтин короосуна алып киришти да, бүт полкту чогултушту. 17Анан Ыйсага кочкул кызыл чапан жабышып, тикенектен таажы жасап башына кийгизишти да: 18«Жашасын иудейлердин падышасы!» – деп салам бере башташты. 19Шылдыңдап камыш менен башка чабышып, түкүрүшүп, чөгөлөй калып, жүгүнүп жатышты+. 20Мазактап бүтүшкөндө, үстүндөгү кочкул кызыл чапанды сыйрып алып, Өзүнүн кийимин кийгизишти да, айкаш жыгачка кадаганы алып жөнөштү.

21•Жолдо айылдан келе жаткан Искендер менен Руптун атасы – киринеялык Ысманды жолуктурушуп, аны Ыйсанын айкаш жыгачын көтөрүп барууга мажбур кылышты+. 22Ошентип Ыйсаны Голгота (мунун мааниси: «Баш сөөк жайы») деген жерге алып келишти. 23Ал жерден Ага дененин кыйналганын басуучу мүр чайыры кошулган шарап беришти. Бирок Ыйса аны ичкен жок. 24Айкаш жыгачка кадагандар кимисине эмнеси тиер экен деп чүчү кулак кармашып, кийимдерин бөлүп жатышты.

25Ыйсаны айкаш жыгачка кадашканда, саат эртең мененки тогуздарга жакындап калган болчу. 26Анын айыбын көрсөтүп турган тактада «Бул – иудейлердин падышасы» деген жазуу бар эле. 27-28Аны менен кошо дагы эки каракчыны бирин оң жагына, бирин сол жагына айкаш жыгачтарга кадап салышты.[*]
29Өтүп бараткандар Ыйсаны кордоп, баштарын ийкегилешип:

– Эй, ийбадаткананы бузуп, үч күндө кайра тургузуучу!+
30Айкаш жыгачтан түшүп, өзүңдү куткарбайсыңбы? – дешти.

31Ошондой эле жогорку динкызматчылар менен дин мугалимдери да Ыйсаны мазакташып, бири бирине:

– Башкаларды куткарыптыр, өзүн болсо куткара албай турат!+
32Машаяк, Ысрайылдын падышасы имиш, айкаш жыгачтан түшсүнчү, кана, көзүбүз менен көрөлү да, биз ага ишенип калалы, – дешти.

Ыйса менен кошо кадалгандар да Аны кордоп жатышты+.

Ыйсанын өлүмү

33•Түшкү саат он экилерде бүт жерди караңгылык басып, ал саат үчкө чейин созулду. 34Саат үчтө Ыйса:

– Элои, элои! Лама, сабахтани?[*] – деп катуу үн менен боздоп жиберди.

Бул сөздүн мааниси: «Кудайым ай, Кудайым Эмне үчүн Мени таштап кеттиң?»

35Ошол жерде тургандардын кээ бири муну угуп:

– Карасаңар, Илиясты чакырып жатат, – дешти.

36Бирөөсү жүгүрүп барып, соргучту сирке сууга малды да, таяктын учуна сайып алып, Ыйсанын оозуна такады. Ал эми башкалары:

– Токточу, көрөлү, Илияс келип, аны айкаш жыгачтан чыгарар бекен! – дешти.

37Ыйса болсо катуу кыйкырды да, жан берди. 38Ийбадатканадагы көшөгө башынан аягына чейин экиге бөлүнүп айрылды. 39Айкаш жыгачтын маңдайында турган римдик жүз башы Ыйсанын ушундай өлүмүн көргөндө:

– Бул адам чын эле Кудайдын Уулу экен, – деди.

40Ошол жерде алыстан карап турган аялдар да бар эле. Алардын арасында магдалалык Мариям, кичүү Жакып менен Жосенин энеси Мариям жана Саломия да турган+. 41Булар Ыйсага кызмат кылып, Аны Галилеядан бери ээрчип келишкен болчу. Булардан башка да Ыйса менен бирге Иерусалимге келген көптөгөн аялдар турду.

Ыйсанын көргө коюлушу

42-43•Ариматиялык Жусуп Кудай Падышачылыгын өзү да күтүп жүргөн, жогорку кеңештин кадыр-барктуу мүчөсү болчу. Кеч кире баштаганда, ал Пилаттын алдына тартынбай кирип барды да, андан Ыйсанын сөөгүн берүүнү сурады. Ошол күн дем алыштын мурунку күнү – даярдануу күнү болчу. 44Пилат Ыйсанын тез эле өлүп калганын укканда, таң калды. Жүзбашыны чакырып алып:

– Анын өлгөнүнө көп болдубу? – деп сурады.

45Жүзбашынын жообун уккан соң, Жусуп Ыйсанын сөөгүн бердиртти. 46Жусуп ак кепин сатып алды да, сөөктү айкаш жыгачтан түшүрүп, кепинге ороп, аскага оюлуп жасалган көргө койду. Анан чоң ташты томолотуп келип, көрдүн оозун бекитти. 47Магдалалык Мариям менен Жосенин энеси Мариям Ыйсанын сөөгүн кайда коюшканын карап турушту.

16

Ыйсанын тирилиши

16^1•Дем алыш өткөндөн кийин, магдалалык Мариям, Жакыптын энеси Мариям жана Саломия болушуп, Ыйсанын сөөгүн майлап келүү үчүн жыттуу майларды сатып алышты+. 2Анан жуманын биринчи күнү таң азанда мүрзөгө жөнөштү. 3Жолдо өз ара:

– Көр оозундагы ташты бизге ким жылдырып берер экен? – деп келишти+.

4Бирок карашса, таш жылып калыптыр! Таш болсо абдан чоң болчу. 5Көргө кирип, оң тарапта отурган ак кийимчен бир уланды көрүп, үрөйлөрү учту.

6Улан болсо:

– Коркпогула! Силер айкаш жыгачка кадалган назареттик Ыйсаны издеп жүрөсүңөр! Ал тирилип кетти, бул жерде жок! Анын сөөгү коюлган жер мына. 7Эми болсо баргыла да, шакирттерине жана Петирге муну айткыла: Ал силерден мурун Галилеяга барат. Өзү айткандай, силер Аны ошол жактан көрөсүңөр, – деди+.

8Айран таң калып, коркунучтан калтыраган аялдар көрдөн чыгып, чуркап жөнөштү. Бул окуядан жүрөктөрү түшүп, эч кимге эч нерсе айтышпады.

Ыйсанын магдалалык Мариямга көрүнүшү

9•Жуманын биринчи күнү таң азанда тирилген соң, Ыйса ичинен жети жинди кубалап чыгарган магдалалык Мариямга биринчи көрүндү+. 10Мариям Анын боздоп ыйлап олтурушкан шериктерине барып, көргөнүн айтып берди. 11Бирок алар Ыйсанын тирүү экенин жана Мариямдын Аны көргөндүгүн угушса да, ишенишкен жок+.

Ыйсанын эки шакиртине көрүнүшү

12Мындан соң, Ыйса айылга бара жатышкан эки шакиртине башкача кейипте көрүндү. 13Эки шакирт кайтып келип, калгандарына көргөндөрүн айтып беришти, бирок аларга да ишенишпеди.

Ыйсанын он бир шакиртине көрүнүшү

14Мындан кийин Ыйса тамактанып олтурушкан он бир шакиртине көрүндү. Шакирттеринин өздөрү да ишенбей, Өзүнүн тирилгенин көргөндөргө да кежирленип ишенбей коюшканы үчүн аларды урушту. 15Анан Ыйса аларга мындай деди:

– Бүт жер жүзүн кыдырып, бардык адамдарга Жакшы Кабарды жарыя кылгыла+. 16Ким ишенип, чөмүлдүрүлсө, ал куткарылат. Ал эми ким ишенбесе, ал айыпталат+. 17Ишенгендерди бул жышаандар коштойт: алар Менин атым менен жиндерди кубалашат, жаңы тилдерде сүйлөшөт,+
18жыландарды кармап алышса же уу ичип алышса, зыян тартышпайт, оорулууларга кол коюшса, алар айыгып кетишет+.

Ыйсанын көккө көтөрүлүшү

19Ушул сөздөрдү айтып бүткөн соң, Эгебиз Ыйса көккө көтөрүлүп, Кудайдын оң жагына – ардактуу орунга олтурду+. 20Шакирттер болсо, бардык жерлерде ушул Жакшы Кабарды таратып жүрүштү. Эгебиз аларга жар болуп, айтылган сөздү кереметтүү жышаандар менен ырастап жатты.

Аялдар Петир менен Анын шериктерине барып, өздөрүнө айтылган сөздүн баарын кыскача айтып беришти. Ушундан соң, Ыйса шакирттери аркылуу күн чыгыштан күн батышка чейин түбөлүк куткарылуунун ыйык жана өлбөс-өчпөс кабарын таратты+.

* 1:2 Мал. 3:1.

* 1:3 Ышая 40:3.

* 1:11 Башт. 22:2; Забур 2:7; Ышая 42:1; Матай 3:17; 12:18; Марк 9:7; Лука 3:22.

* 1:44 Леб. 14. 1 – 32.

* 2:23 Мыйз. 23:25.

* 2:26 Леб. 24:9; 1 Шамил 21:6.

* 3:18 Улутчул диний партиянын мүчөсү.

* 3:22 Бээлзебул – шайтандын дагы бир аты.

* 4:12 Ышая 6:9 – 10.

* 6:37 Ошол убакта бир күмүш теңге жумушчунун бир күндүк эмгек акысы болгон.

* 7:6-7 Ыш. 29:13.

* 7:10 Чыг. 20:12; Мыйз. 5:16.

* 7:10 Чыг. 21:17; Леб. 20:9.

* 10:4 Мыйз. 24:1.

* 10:6 Башт. 1:27.

* 10:8 Башт. 2:24.

* 10:19 Чыгуу 20:12 – 16; Мыйз. 5:16 – 20.

* 11:10 Забур 117:25 – 26.

* 11:17 Ышая 56:7.

* 11:17 Жер. 7:11.

* 11:25 Китептин аягындагы «Тексттик варианттарды» караңыз.

* 12:10-11 Заб. 117:22-23.

* 12:19 Башт. 38:8; Мыйз. 25:5.

* 12:26 Чыг. 3:2, 6, 15, 16.

* 12:29-30 Мыйз. 6:4, 5.

* 12:31 Леб. 19:18.

* 12:36 Заб. 109:1.

* 13:14 Дан. 9:27; 11:31; 12:11.

* 13:24-25 Ыш. 13:10; 34:4; Жез. 32:7-8; Жал. 2:10, 31; 3:15.

* 13:26 Дан. 7:13.

* 13:29 Же: Адам Уулунун.

* 14:27 Закир 13:7.

* 15:27 Китептин аягындагы «Тексттик варианттарды» караңыз.

* 15:34 Забур 21:2.

• 1:1 Мт. 3:1-12, Лк. 3:1-9, Жкн. 1:19-28
+ 1:2 Мт. 11:10, Лк. 7:27
+ 1:4 Лк. 1:80, Жкн. 1:6
+ 1:5 Элч. 19:18
+ 1:6 1 Шам. 14:26
• 1:9 Мт. 3:13, Лк. 3:21-22, Лк. 4:1-13
+ 1:9 Мт. 2:23, Лк. 2:39
+ 1:10 Элч. 7:56, Жкн. 1:32-33

+ 1:11 Мк. 9:7, Жкн. 12:28, Мк. 9:7, 2 Пет. 1:17

+ 1:13 1 Тес. 3:5, Лк. 22:43
• 1:14 Мт. 4:18-22, Лк. 5:1-11
+ 1:14 Жаш. 21:39, 1 Пад. 9:11,
+ 1:15 Гал. 4:4, Мт. 3:2
+ 1:16 Мт. 14:34, Мк. 6:53, Жкн. 1:40-42
+ 1:17 Мт. 13:47
+ 1:18 Мк. 10:28
• 1:21 Лк. 4:31-41
+ 1:21 Мт. 4:13
+ 1:22 Мт. 7:28-29
+ 1:24 Мк. 5:7, Элч. 19:15, Жкн. 6:69
+ 1:26 Мк. 9:20, Элч. 8:7
+ 1:27 Элч. 17:19
+ 1:30 1 Кор. 9:5

+ 1:31 Мк. 5:41, Мк. 9:27, Элч. 3:7, Элч. 9:41

+ 1:34 Мт. 12:16, Мк. 3:12
• 1:35 Лк. 4:42-44
+ 1:35 Мт. 14:23, Лк. 5:16
• 1:40 Мт. 8:1-4, Лк. 5:12-16
+ 1:40 Мк. 9:22
+ 1:42 Лк. 17:14
+ 1:43 Мт. 9:30
+ 1:44 Лк. 17:14
+ 1:45 Мк. 7:36
• 2:1 Мт. 9:1-8, Лк. 5:17-26
+ 2:1 Мт. 4:13, Мк. 1:21
+ 2:4 Мк. 6:55
+ 2:5 Мт. 8:10, Мк. 10:52, Лк. 7:48
+ 2:7 Мк. 14:64,
• 2:13 Мт. 9:9-13, Лк. 5:27-32
+ 2:16 Лк. 15:2
+ 2:17 Лк. 15:7, 1 Тим. 1:15
• 2:18 Мт. 9:14-17, Мт. 12:1-8, Лк. 5:33

+ 2:18 Мт. 11:2, Лк. 11:1, Жкн. 1:35, Лк. 18:12

+ 2:19 Мт. 25:1-13, Жкн. 3:29, Аян 19:7, Аян 21:2

+ 2:20 Мк. 14:7, Лк. 17:22
+ 2:25 1 Шам. 21:1-6
+ 2:26 1 Шам. 22:20, 2 Шам. 8:17,
• 3:1 Мт. 12:9-14, Лк. 6:6-11
+ 3:1 Мк. 1:21
+ 3:2 Лк. 14:1, Лк. 20:20
+ 3:4 Лк. 14:3
+ 3:5 Эф. 4:18, 1 Пад. 13:6
+ 3:7 Мт. 11:21
+ 3:10 Мк. 5:28
+ 3:11 Мт. 14:33, Мк. 1:24
+ 3:12 Мт. 12:16, Мк. 1:34
• 3:13 Мт. 10:1-4, Лк. 6:12-16
+ 3:16 Мт. 16:18, Жкн. 1:42
+ 3:17 Мк. 1:19
+ 3:18 Мт. 9:9
+ 3:19 Мк. 14:10, Мк. 14:44
• 3:20 Мт. 12:22-32, Лк. 11:14-23, Лк. 12:10
+ 3:20 Мк. 6:31
+ 3:21 2 Кор. 5:13
+ 3:22 Мт. 9:34, Мт. 10:25

+ 3:29 Лк. 12:10, 1 Жкн. 5:16, Эвр. 10:26, Эвр. 10:29

• 3:31 Мт. 12:46-50, Лк. 8:19-21

+ 3:31 Мк. 6:3, Жкн. 2:12, Жкн. 7:3, Элч. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 3:35 Жкн. 15:14, Эвр. 2:11
• 4:1 Мт. 13:1-23, Лк. 8:4-15
+ 4:9 Мт. 11:15, Аян 2:7
• 4:10 Мт. 13:18-23, Лк. 8:11-15
+ 4:11 Мт. 19:11, 1 Кор. 5:12-13
+ 4:12 Жкн. 12:40, Элч. 28:26-27
+ 4:14 Элч. 8:4
+ 4:17 Гал. 1:6, Эвр. 6:4
+ 4:19 Мт. 6:25, Мк. 10:23, 1 Тим. 6:10
+ 4:20 Жкн. 15:5
• 4:21 Лк. 8:16-18
+ 4:21 Мт. 5:15, Лк. 11:33
+ 4:22 Мт. 10:26, Лк. 12:2
+ 4:23 Мт. 11:15, Мк. 4:9
+ 4:24 Мт. 7:2
+ 4:29 Мт. 13:38, Аян 14:15
• 4:30 Мт. 13:31-35, Лк. 13:18-19
+ 4:31 Мт. 17:20, Лк. 17:6
• 4:35 Мт. 8:23-27, Лк. 8:22-25
+ 4:35 Мт. 8:18, Лк. 8:22
+ 4:37 Элч. 27:14
• 5:1 Мт. 8:28-34, Лк. 8:26-39
+ 5:7 Мк. 1:24
+ 5:17 Лк. 5:8, Элч. 16:39
+ 5:20 Мт. 4:25, Мк. 7:31
• 5:21 Мт. 9:18-26, Лк. 8:40-56
+ 5:22 Лк. 13:14, Элч. 13:15, Элч. 18:8
+ 5:28 Мк. 3:10
+ 5:30 Лк. 5:17, Лк. 6:19
+ 5:34 Мк. 10:52
+ 5:37 Мк. 9:2, Мк. 14:33
+ 5:39 Жкн. 11:11

+ 5:41 Мк. 1:31, Мк. 9:27, Элч. 3:7, Элч. 9:41, Лк. 7:14

+ 5:43 Мк. 1:44, Мк. 9:9
• 6:1 Мт. 13:53-58, Лк. 4:16-30
+ 6:1 Мт. 2:23, Лк. 2:39, Лк. 4:23
+ 6:2 Мк. 1:21
+ 6:3 Мт. 11:6
+ 6:4 Жкн. 4:44
• 6:7 Мт. 10:1, Мт. 10:5-15, Лк. 9:1-6
+ 6:7 Мк. 3:13-18
+ 6:11 Элч. 13:51
+ 6:12 Мк. 1:15
+ 6:13 Жкп. 5:14
• 6:14 Мт. 14:1-12, Лк. 9:7-9
+ 6:14 Мк. 8:28
+ 6:15 Мт. 21:11
+ 6:17 Мт. 11:2, Лк. 3:19-20, Жкн. 3:24
+ 6:21 Башт. 40:20, Эст. 1:3
+ 6:23 Эст. 5:3, Эст. 7:2
+ 6:29 Мк. 2:18
• 6:30 Мт. 14:13-21, Лк. 9:10-17, Жкн. 6:1-14
+ 6:30 Мк. 6:7
+ 6:31 Мк. 3:20
+ 6:34 1 Пад. 22:17, Мт. 9:36
• 6:45 Мт. 14:22-36, Жкн. 6:15-21
+ 6:45 Мт. 11:21, Мк. 8:22
+ 6:46 Лк. 6:12, Лк. 9:28
+ 6:49 Лк. 24:37

+ 6:52 Мк. 6:41, Мк. 8:17, Жкн. 12:40, 2 Кор. 3:14

+ 6:53 Мт. 14:34, Лк. 5:1
+ 6:55 Мк. 2:4, Элч. 5:15
+ 6:56 Мк. 5:27
• 7:1 Мт. 15:1-20
+ 7:3 Гал. 1:14
+ 7:4 Эвр. 9:10
+ 7:5 Лк. 11:38
+ 7:6 Мт. 23:13
+ 7:7 Кол. 2:22
+ 7:15 Элч. 10:15, Тит 1:15
+ 7:19 Элч. 10:15, Элч. 11:9, Тит 1:15
+ 7:20 Мт. 12:34, Жкп. 3:6
+ 7:21 Гал. 5:19-21, 1 Кор. 6:9-10
• 7:24 Мт. 15:21-28
+ 7:24 Жаш. 19:28-29,
+ 7:26 Элч. 21:2-3
+ 7:27 Мт. 7:6
+ 7:31 Мк. 8:24, Мк. 5:20, Мк. 1:9
+ 7:33 Мк. 8:23, Жкн. 9:6
+ 7:36 Мк. 1:44-45
• 8:1 Мт. 15:32-39
+ 8:2 Мт. 9:36
• 8:11 Мт. 16:1-4
+ 8:11 Лк. 11:16, 1 Кор. 1:22
• 8:14 Мт. 16:5-12
+ 8:15 Лк. 12:1, 1 Кор. 5:7-8
+ 8:17 Мк. 6:52, Мк. 7:18
+ 8:19 Мк. 6:41-43
+ 8:20 Мк. 8:8
+ 8:22 Мк. 6:45
+ 8:23 Мк. 7:33, Жкн. 9:6
• 8:27 Мт. 16:13-20, Лк. 9:18-21
+ 8:28 Мк. 6:14, 1 Пад. 17:1,
+ 8:29 Мк. 14:61-62, Жкн. 11:27
+ 8:30 Мт. 9:30
• 8:31 Мт. 16:21-28, Лк. 9:22-27

+ 8:31 Лк. 17:25, Мк. 9:31, Мк. 10:34, Жкн. 2:19

+ 8:32 Жкн. 16:25
+ 8:33 Мт. 4:10, Флп. 3:19
+ 8:34 Мт. 10:38-39
+ 8:35 Мк. 10:29
+ 8:36 Лк. 12:20
+ 8:38 Рим. 1:16, 2 Тим. 1:8,
+ 9:1 Мк. 13:30, Жкн. 21:22
• 9:2 Мт. 17:1-13, Лк. 9:28-36
+ 9:2 Мк. 5:37, Мк. 14:33
+ 9:7 2 Пет. 1:17
+ 9:9 Мк. 1:44, Мк. 5:43
+ 9:13 Мт. 11:14, Лк. 1:17
• 9:14 Мт. 17:14-20, Лк. 9:37-43
+ 9:17 Лк. 11:14
+ 9:20 Мк. 1:26
+ 9:22 Мк. 1:40
+ 9:23 Мт. 17:20-21
+ 9:26 Мк. 1:26

+ 9:27 Мк. 1:31, Мк. 5:41, Элч. 3:7, Элч. 9:41

• 9:30 Мт. 17:22-23, Лк. 9:43-45
+ 9:31 Мк. 8:31, Мк. 10:32-34
+ 9:32 Мк. 6:52
• 9:33 Мт. 18:1-9, Лк. 9:46-50, Лк. 22:24-30
+ 9:33 Мт. 17:24
+ 9:35 Мк. 10:43-44
+ 9:36 Мк. 10:16
+ 9:37 Мт. 10:40, Лк. 10:16, Жкн. 13:20
+ 9:38 Мт. 7:22, Мт. 12:27, Элч. 19:13,
+ 9:40 Мт. 12:30, Лк. 11:23
+ 9:41 Мт. 10:42
+ 9:42 Лк. 17:2
+ 9:43 Мт. 5:30, Мт. 25:41, Аян 20:10

+ 9:50 Мт. 5:13, Лк. 14:34, Рим. 12:18, 2 Кор. 13:11, 1 Тес. 5:13

• 10:1 Мт. 19:1-12

+ 10:6 Башт. 1:27

+ 10:7 Башт. 2:24, 1 Кор. 6:16, Эф. 5:31, 1 Кор. 6:16

+ 10:9 1 Кор. 7:10
+ 10:12 Мт. 5:32
• 10:13 Мт. 19:13-15, Лк. 18:15-17
+ 10:15 Мт. 18:3
+ 10:16 Мк. 9:36
• 10:17 Мт. 19:16-30, Лк. 18:18-30
+ 10:17 Лк. 10:25
+ 10:19 1 Кор. 6:8
+ 10:20 Флп. 3:6
+ 10:21 Лк. 12:33
+ 10:23 Мк. 4:19
+ 10:27 Башт. 18:14, Мк. 14:36, Лк. 1:37
+ 10:28 Мк. 1:18-20
+ 10:29 Мк. 8:35, Лк. 14:26
+ 10:30 2 Кор. 12:10
+ 10:31 Мт. 20:16, Лк. 13:30
• 10:32 Мт. 20:17-19, Лк. 18:31-34
+ 10:34 Мк. 8:31, Мк. 9:31
• 10:35 Мт. 20:20-28
+ 10:35 Мк. 1:19
+ 10:37 Мт. 19:28
+ 10:38 Мк. 14:36, Жкн. 18:11, Лк. 12:50
+ 10:39 Элч. 12:2, Аян 1:9
+ 10:43 1 Пет. 5:3, Мт. 23:11, Мк. 9:35

+ 10:45 Жкн. 13:4-5, Жкн. 11:51, Рим. 4:25, Гал. 1:4, 1 Тим. 2:6, Тит 2:14, 1 Пет. 1:18-19

• 10:46 Мт. 20:29-34, Лк. 18:35-43
+ 10:46 Жаш. 6:1, 1 Пад. 16:34
+ 10:47 2 Шам. 7:12-16, Лк. 1:32
+ 10:52 Мк. 5:34, Лк. 7:50, Лк. 17:19

• 11:1 Мт. 21:1-11, Лк. 19:28-40, Жкн. 12:12-19

+ 11:1 2 Шам. 15:30, Элч. 1:12, Мт. 21:17, Лк. 24:50, Жкн. 11:18

+ 11:10 Мт. 23:39
• 11:12 Мт. 21:18-19
+ 11:12 Мт. 4:2
+ 11:13 Мк. 13:28, Лк. 13:6

• 11:15 Мт. 21:12-17, Лк. 19:45-48, Жкн. 2:13-22

+ 11:15 Лк. 2:24
+ 11:18 Мт. 21:46
+ 11:19 Лк. 21:37
• 11:20 Мт. 21:19-22
+ 11:23 Мт. 7:7, Мт. 17:20, 1 Кор. 13:2
+ 11:24 Мт. 7:7, Жкп. 1:6
+ 11:25 Мт. 6:14, Кол. 3:13
• 11:27 Мт. 21:23-27, Лк. 20:1-8
+ 11:28 Элч. 4:7
+ 11:30 Мк. 1:4
+ 11:31 Лк. 7:30
+ 11:32 Мт. 11:9, Мт. 14:5
• 12:1 Мт. 21:33-46, Лк. 20:9-19
+ 12:1 Мк. 13:34

+ 12:5 Мт. 22:6, Мт. 23:34, Эвр. 11:36-37, Эвр. 11:36-37

+ 12:6 Мт. 3:17, Эвр. 1:1
+ 12:7 Эвр. 1:2, 1 Пад. 21:19
+ 12:8 Эвр. 13:12
+ 12:9 Элч. 13:46
+ 12:11 Элч. 4:11, 1 Пет. 2:7
+ 12:12 Мк. 11:18, Мк. 11:32
• 12:13 Мт. 22:15-22, Лк. 20:20-26
+ 12:13 Лк. 11:54
+ 12:14 Мт. 17:24-25
+ 12:15 Мк. 7:6, Лк. 12:1
+ 12:17 Рим. 13:7
• 12:18 Мт. 22:23-33, Лк. 20:27-40
+ 12:18 Мт. 3:7, Элч. 23:8
+ 12:19 Башт. 38:8,
• 12:28 Мт. 22:34-40, Лк. 10:25-28
+ 12:30 Жаш. 22:5
+ 12:31 Мт. 19:19
+ 12:33 1 Пад. 15:22,
+ 12:34 Лк. 20:40
• 12:35 Мт. 22:41-46, Лк. 20:41-44
+ 12:35 2 Шам. 7:12-16, Мк. 10:47, Лк. 1:32
+ 12:36 Элч. 2:34-35
+ 12:37 Мк. 6:20
• 12:38 Мт. 23:1-36, Лк. 20:45-47
+ 12:39 Лк. 11:43
• 12:41 Лк. 21:1-4
+ 12:41 Мт. 27:6
+ 12:44 2 Кор. 8:1-3, 2 Кор. 8:12
• 13:1 Мт. 24:1-14, Лк. 21:5-19
+ 13:2 Лк. 19:44
+ 13:5 1 Жкн. 3:7, Кол. 2:8, 2 Тес. 2:3

+ 13:8 Аян 6:4, Элч. 11:28, Аян 6:8, Аян 6:12

+ 13:9 Элч. 17:6, Элч. 18:12, Элч. 24:1, Элч. 25:6

+ 13:10 Мт. 28:19, Рим. 10:18, Кол. 1:6
+ 13:11 Элч. 4:8
+ 13:12 Мт. 10:35-36

+ 13:13 Мт. 10:22, Жкн. 15:18, Жкп. 5:11, Аян 2:10

• 13:14 Мт. 24:15-28, Лк. 21:20-24
+ 13:15 Лк. 17:31
+ 13:17 Лк. 23:29
+ 13:19 Аян 16:18
+ 13:20 Лк. 18:7
+ 13:21 Лк. 17:23
+ 13:22 2 Тес. 2:9, Аян 13:13, Аян 16:14
+ 13:23 Жкн. 13:19, Жкн. 14:29
• 13:24 Мт. 24:29-31, Лк. 21:25-28
+ 13:25 Элч. 2:20, Аян 6:13
+ 13:26 Мт. 16:27
+ 13:27 Мт. 13:41
• 13:28 Мт. 24:32-35, Лк. 21:29-33
+ 13:30 Мк. 9:1
+ 13:31 2 Пет. 3:10

• 13:32 Мт. 24:36-44, Лк. 17:26-30, Лк. 17:34-36

+ 13:33 Эф. 6:18, 1 Тес. 5:6, Мт. 25:13
+ 13:34 Мк. 12:1
+ 13:35 Мт. 25:13, 2 Пет. 3:10, 1 Тес. 5:2
+ 13:36 Мт. 25:1-13
• 14:1 Мт. 26:1-5, Лк. 22:1-2, Жкн. 11:45-53
+ 14:1 Жкн. 11:53
• 14:3 Мт. 26:6-13, Лк. 7:36-50, Жкн. 12:1-8
+ 14:3 Мт. 21:17, Жкн. 11:1, Жкн. 11:18,
+ 14:7 Мк. 2:20, Жкн. 7:33
+ 14:8 Жкн. 19:40
+ 14:9 Мт. 24:14
• 14:10 Мт. 26:14-16, Лк. 22:3-6
+ 14:10 Жкн. 13:2, Элч. 1:16

• 14:12 Мт. 26:17-30, Лк. 22:7-23, Жкн. 13:21-30

+ 14:12 1 Кор. 5:7
+ 14:18 Жкн. 13:18
+ 14:21 Мт. 18:7

• 14:22 Мт. 26:26-30, Лк. 22:15-20, 1 Кор. 11:23-25

+ 14:22 Жкн. 6:51, 1 Кор. 10:16

+ 14:26 Лк. 22:39

• 14:27 Мт. 26:31-35, Лк. 22:31-34, Жкн. 13:36-38

+ 14:27 Жкн. 16:32
+ 14:28 Мк. 16:7
• 14:32 Мт. 26:36-46, Лк. 22:39-46
+ 14:33 Мк. 5:37, Мк. 9:2
+ 14:34 Жкн. 12:27
+ 14:35 Эвр. 5:7

+ 14:36 Мк. 10:27, Мк. 10:38, Жкн. 18:11, Жкн. 5:30, Жкн. 6:38

+ 14:38 Мт. 6:13, 1 Пет. 4:7

+ 14:41 Жкн. 2:4, Мк. 9:31, Мк. 10:33

• 14:43 Мт. 26:47-56, Лк. 22:47-53, Жкн. 18:3-12

+ 14:43 Элч. 1:16

+ 14:47 Лк. 22:38

+ 14:49 Мк. 11:27, Мт. 1:22-23, Мт. 21:4, Жкн. 19:36

+ 14:50 Мк. 14:27, Жкн. 16:32

• 14:53 Мт. 26:57-68, Лк. 22:54-55, Лк. 22:63-71, Жкн. 18:13-14, Жкн. 18:19-24

+ 14:58 2 Кор. 5:1, Мк. 15:29, Жкн. 2:19
+ 14:60 Мк. 15:4-5
+ 14:62 Мт. 16:27, Мт. 24:30, Эвр. 1:13
+ 14:63 Элч. 14:14
+ 14:64 Мк. 2:7, Жкн. 10:36,
+ 14:65 Мк. 10:34

• 14:66 Мт. 26:69-75, Лк. 22:56-62, Жкн. 18:15-18, Жкн. 18:25-27

+ 14:72 Мк. 14:30

• 15:1 Мт. 27:1-2, Мт. 27:11-14, Лк. 23:1-5, Жкн. 18:28-38

+ 15:1 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Элч. 3:13, Элч. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 15:2 Мт. 2:2
+ 15:4 Мк. 14:60-61
• 15:6 Мт. 27:15-26, Лк. 23:13-25, Жкн. 18:39
+ 15:10 Жкн. 12:19, Элч. 5:17
+ 15:11 Элч. 3:14
+ 15:14 Лк. 23:41, Эвр. 4:15
+ 15:15 Мк. 10:34
• 15:16 Мт. 27:27-31, Жкн. 19:2-3
+ 15:19 Мк. 10:34, Мк. 14:65

• 15:21 Мт. 27:32-44, Лк. 23:26-43, Жкн. 19:17-27

+ 15:21 Рим. 16:13
+ 15:29 Мк. 14:58, Жкн. 2:19
+ 15:31 Жкн. 10:18
+ 15:32 Жкн. 1:49, Жкн. 12:13, Жкн. 20:29

• 15:33 Мт. 27:45-56, Лк. 23:44-49, Жкн. 19:28-30

+ 15:40 Лк. 8:2

• 15:42 Мт. 27:57-61, Лк. 23:50-56, Жкн. 19:38-42

• 16:1 Мт. 28:1-8, Лк. 24:1-12, Жкн. 20:1-10
+ 16:1 Мк. 15:40
+ 16:3 Мк. 15:46
+ 16:7 Мк. 14:28

• 16:9 Мт. 28:9-10, Мт. 28:16-20, Лк. 24:13-49, Жкн. 20:11-23

+ 16:9 Лк. 8:2
+ 16:11 Лк. 24:11
+ 16:15 Элч. 1:8, Кол. 1:23

+ 16:16 Элч. 16:31, Рим. 10:9, 1 Пет. 3:21, Жкн. 3:18

+ 16:17 Лк. 10:17, Элч. 5:16, Элч. 8:7, Элч. 16:18, Элч. 19:12, Элч. 2:4, Элч. 10:46, 1 Кор. 12:10, 1 Кор. 14:2

+ 16:18 Лк. 10:19, Элч. 28:3-5, Элч. 9:12, Элч. 28:8

+ 16:19 Лк. 24:51, Элч. 1:9, 1 Тим. 3:16, Элч. 7:55-56, 1 Пет. 3:22, Рим. 8:34, Эф. 1:20, Кол. 3:1, Эвр. 1:3, Эвр. 8:1, Эвр. 12:2, Аян 3:21

+ 16:20 Элч. 5:12

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/KGZ/KYLSC/Ыйык-Китеп__Tran.azw3

Table of Contents

- Ыйык Китеп

- Марк

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16