Ыйык Китеп: 1 Шамил
Author: Кыргызстандын Ыйык Китеп Коому (UBS)
Date: 2020-06-18T19:04:42.362344+00:00

Ыйык Китеп

Ыйык Китеп

1. 1 Шамил

1 Шамил

1 Шамил

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

29. 29

30. 30

31. 31

1

Ханнанын кайгысы жана сыйынуусу

1^1Эпрайым тоолорундагы Зуп уругуна таандык Рама шаарында Элкан аттуу бир киши жашачу. Элкан – Жерохамдын, Жерохам – Элинин, Эли – Тохунун, Тоху – Эпрайым уруусунан чыккан Зуптун уулу болгон. 2Элкандын эки аялы бар эле. Бирөөсүнүн ысымы Ханна, экинчисиники Пенинна болчу. Пениннанын балдары бар болчу, Ханна болсо баласыз эле. 3Бул киши Асман Аскери Эгедерине ийбадат кылып, курмандык чалуу үчүн жыл сайын өз шаарынан Шило шаарына барчу. Шилодо башкы дин кызматчы Элинин эки уулу Копни менен Пинхас Жараткан Эгенин дин кызматчылары эле. 4Элкан курмандык чалган күнү аялы Пенинна менен анын бардык уул-кыздарына устукан бөлүп берчү. 5Ханнага болсо эң сыйлуу устукан берер эле. Жараткан Эге анын этегин жалгабаган болсо да, Элкан Ханнаны сүйчү. 6Жараткан Эге Ханнаны тукумсуз кылганы үчүн, күндөшү Пенинна аны шылдыңдап, наалыганга түртчү. 7Мындай кордоо жылдан-жылга улана берди. Ханна Жараткан Эгенин үйүнө[*] келгенде да, күндөшү аны капа кылганын койчу эмес. Анын көз жашы төгүлүп, тамакка табити тартпай калчу.

8Элкан ага: «Ханна, эмнеге ыйлап жатасың? Неге тамак жебей, мынча убайым тарттың? Сен үчүн мен он уулдан артык эмесминби?» – дечү+. 9Шилодогу ушул жолку зыйнат тамак аяктары менен, Ханна ордунан туруп кетти. Бул убакта дин кызматчы Эли Жараткан Эгенин үйүнүн кире беришиндеги өз орундугунда олтурган+. 10Жанына таш баткан Ханна ачуу көз жашын төгүп, Жараткан Эгеге жалбара баштады. 11Ал:

– Оо, Асман Аскери Эгедери! Эгерде Сен күңүңдүн көрүп жаткан ызасына назарыңды салып, эстесең, Өз күңүңдү унутпай, ага тукум кылып уул берсең, ошол уулумду өмүрү өткөнчө сага багыштаймын, анын башына устара тийбейт, – деп убада берди+. 12Ханна Жараткан Эгеге узак убакыт сыйынды, Эли болсо обочодо анын оозун астыртадан байкап турду. 13Ханна ичинен сыйынып жаткандыктан, анын үнү угулбай, эриндери гана кыбырап жатты. Ошондуктан Эли аны шарапка кызып калса керек деп ойлоду. 14Эли ага:

– Качанга чейин мас болосуң? Качан соолугасың? – деди.

15– Жок, таксыр, – деп жооп берди Ханна. – Мен кайгыга баткан аялмын. Шарап да, башка күчтүү ичимдик да ичкен эмесмин. Жараткан Эгеме жан кейиткен муң-зарымды төгүп жатамын. 16Күңүңүздү начар аял деп ойлобоңуз. Кайгымдын оордугунан ушул убакка чейин сыйынып жаттым.

17– Көңүлүң тынч бара бер. Ысрайылдын Кудайы сураганыңды берет, – деди Эли.

18– Рахмат сизге. Сиз менин сөөгүмдү агарттыңыз, – деп, Ханна артка кайтты. Ошондон кийин ал тамактанып, жүзүнөн кайгы жоголду+.

Шамил пайгамбардын төрөлүшү

19Эртеси алар таң эрте турушту, Жараткан Эгеге ийбадат кылышып, анан Рамадагы үйүнө кайтып кетишти.

Элкан аялы Ханнаны койнуна алды. Жараткан Эге Ханнанын тилегин кабыл кылып, 20ал кош бойлуу болуп, ай-күнү жеткенде уул төрөдү. «Уулумду Жараткан Эгеден тилеп алдым» деп, баланын атын Шамил[*] койду.

21Элкан Жараткан Эгеге жылдык курмандыгын жана убада берип атаган курмандыгын чалуу үчүн бүт үй-бүлөсү менен Шилого жөнөп кетти. 22Ханна болсо барган жок. Күйөөсүнө ал:

– Мен баланы эмчектен чыгаргандан кийин Жараткан Эгенин алдына алып барамын. Анан уулубуз ошол жерде өмүрүнүн аягына чейин калат, – деди. 23Күйөөсү Элкан ага:

– Эмнени туура көрсөң, ошону кыл. Бала эмчектен чыкканга чейин үйдө кала бер. Убадаңа турганга Жараткан Эге жардам берсин, – деди. Ошентип, Ханна баласын эмчектен чыгарганга чейин эмизип, үйүндө болду. 24Ханна баласын эмчектен чыгаргандан кийин, үч жашар буканы жетелеп, бир эйфа ун менен бир чанач шарапты алып, баланы Шилого – Жараткан Эгенин үйүнө алып келди. Бала али кичинекей болчу. 25Алар буканы курмандыкка чалгандан кийин, баланы Элиге алып келишти.

26– Оо, таксыр, – деди аял. – Сизге чын айтамын, баягыда сиздин көз алдыңызда туруп, Жараткан Эгеге жалынган аял менмин. 27Жараткан Эгемден жалынып сураган бала – мына ушул. Ал мага сураганымды берди. 28Мен аны Жараткан Эгеге багыштаймын. Уулум өмүрү өткөнчө Эгедерге кызмат кылсын. Анан ал ошол жерде Жараткан Эгеге сажда кылды.

2

Ханнанын мактоо ыры

2^1Анан Ханна Жараткан Эгеге мындай деп сыйынды:

Алып учуп жүрөгүм,
Эгем үчүн сүйүндүм.
Башымды көккө жеткирип,
Баркымды менин көтөрдүң.
Касыма ооз ача алам,
Колдодуң мени, кубанам!+

2Жоктур ыйык Эгедей,
Болбос эч ким Өзүңдөй,
Аска жок биздин Кудайдай!

3Оголе кесир сүйлөбө,
Осол сөз ооздон чыкпасын!
Эгедер баарын Билүүчү,
Бардык кылган ишиңди
Таразага Салуучу!

4Күчтүүнүн жаасын сындырып,

Алсызды күчкө толтурат.

5Токтор нан үчүн жалданып,

Ач жүргөндөр тоюнушат.

Төрөбөс аял жетини төрөп,

Уулу көп аял жалгыз калат.

6Ал өлтүрөт, тирилтет,
Акыретке түшүрөт да,
Кайра андан чыгарат.

7Жараткан Эге жарды кылат,

Жараткан Эге байытат.

Бирөөсүн төмөн кулатып,

Башкасын өйдө көтөрөт.

8Арылтат чаңдан бакырды,
Тургузат кирден жакырды.
Ак сөөктөр менен отургузуп,
Ага энчилейт тактыны.
Анткени жердин түркүктөрү,
Жараткандын колунда,
Ага орноткон ааламды.

9Садыктарды коргоп-сактайт.

Жазыктуулар дайынсыз,

Жоголушат караңгыда.

Анткени адам ийгиликсиз,

Өз күчүнө таянганда.

10Бырын-чырын талкалайт

Эгеге каршы чыккандарды.

Дүңгүрөтүп асманды,

Жоопко тартат ааламды.

Кубаттуу кылат падышасын –

Кадырлуу кылат майланганын+.

11Ошондон кийин Элкан Рамадагы өз үйүнө кайтты. Баласы болсо Жараткан Эгеге кызмат кылуу үчүн дин кызматчы Элинин колунда калды.

Элинин начар чыккан уулдары

12Элинин уулдары начар чыкты. Алар Жараткан Эгеден коркпогон балдар эле. 13Эл алдындагы диний милдеттерине кайдигер мамиле кылышчу. Бирөө курмандык чалса, курмандык малдын эти кайнап жаткан убакта, дин кызматчынын кол баласы үч тиштүү аткуурду алып келип, 14казангабы, же табаккабы, же табагабы, же карапагабы, салып, аткуур эмнени илип чыкса, ошону дин кызматчыга алып кетип калчу. Алар Шилого келген ысрайылдардын баарына ушундай мамиле кылышчу. 15Ал тургай, майды өрттөгөнгө чейин эле, курмандык чалып жаткан кишиге дин кызматчынын кол баласы басып келип:

– Дин кызматчыга отко бышырганга эт кесип бер, ал сууга бышкан этти албайт, чийкисинен бер! – деп айтчу.

16Эгерде тиги киши:

– Коё тур! Адегенде майды өрттөйлү, андан кийин каалашыңча ала бер, – десе, ал:

– Жок! Азыр бересиң, бербесең күч менен тартып аламын! – деп зөөкүрлөнчү.

17Бул жигиттер Жараткан Эгеге арналган тартууларды ыйык тутпагандыктан, Жараткан Эгенин алдында алардын күнөөлөрү абдан оор эле.

Такыбаа бала Шамил

18Өспүрүм Шамил болсо дин кызматчынын зыгыр чолок көйнөгүн кийип алып, Жараткан Эгенин алдында кызмат кылып жүрдү.

19Энеси жыл сайын күйөөсү менен жылдык курмандык чалуу үчүн келгенде, өзү тиккен кичинекей чепкенди уулуна ала келчү. 20Эли болсо Элкан менен анын аялына:

– Жараткан Эгеден тилеп алып, кайра Ага багыштаган уулуңдун ордуна Эгедер ушул аялыңдан сага дагы да балдарды берсин, – деп батасын берчү.

Ошондон кийин, алар өз үйүнө кайтып кетишчү.

21Жараткан Эге Ханнага назарын салды. Кудай анын этегин жалгап, дагы үч уул, эки кыз төрөдү. Өспүрүм Шамил болсо Жараткан Эгенин алдында чоңоё берди+.

Элинин өз уулдарын эскертүүсү

22Эли абдан карып калган эле. Ал уулдарынын бүт ысрайылдарга жаман мамиле кылып жатышканын, жолугушуу чатырынын кире беришинде кызмат кылган аялдар менен көңүлдөш болуп алышканын укту. 23Ошондо аларга атасы:

– Эмне үчүн мындай кылып жатасыңар? Мен силердин жаман иштериңер жөнүндө элдин баарынан угуп жатамын! – деди. 24– Кой, уулдарым, мындай кылбагыла! Жараткан Эгенин элинин ичинде силер жөнүндө жаман сөздөр тарап жатканын уктум. 25Эгерде адам башка адамга жамандык кылса, Кудай арачы болот. Ал эми пенде Жараткан Эгеге каршы күнөө кылса, ким арага түшө алат? Бирок уулдары атасынын айткандарына кулак салышкан жок. Анткени Жараткан Эге аларды өлүмгө өкүм кылып койгон эле+.

26Өспүрүм Шамил болсо чоңоюп, элдин да, Жараткан Эгенин да сүймөнчүгү боло берди+.

Элинин урпактарына чыгарылган өкүм

27Күндөрдүн биринде Кудайдын кишиси Элиге келип, мындай деди:

– Жараткан Эге мындай дейт: «Бабаң Арундун укум-тукумуна алар Мисирде, фараондун алдында жүргөндө, Мен Өзүмдүн ким экенимди көрсөтпөдүм беле+? 28Мен сенин бабаңдын урпактарын бүт Ысрайыл урууларынын арасынан дин кызматчы болууга тандап албадым беле?! Аларды Менин курмандык жайымда курмандыктарды чалып, жыттуу заттарды түтөтүп, Менин алдымда ефод кийип жүрүүгө дайындабадым беле?! Ысрайыл уулдары алып келген өрттөлүүчү курмандыктарынан бабаңдын урпактарына үлүш бербедим беле?!

29Анда неге силер Мага алып келгиле деп буйруган курмандык менен тартууларды тебелеп жатасыңар? Менин ысрайыл элим алып келген тартуулардын эң жакшыларын өзүңөр жеп, семирип жатасыңар. Эмне үчүн уулдарыңды Менден артык көрүп жатасың? 30Ошондуктан Ысрайылдын Кудай-Эгеси мындай дейт: «Атаңдын, андан кийин сенин урпактарың Менин алдымда түбөлүк кызмат кылышат», – деп сөз бергем. Азыр болсо Эгеңдин айткан сөзүн угуп ал! Бүттү! Эми мындай болбойт! Анткени Мени урматтаганды Мен да урматтайм, Мени урматтабаган шылдың болот. 31Мына, Мен сенин жана сенин өз атаңдан тарагандардын тарамышын кесе турган күндөр келе жатат. Сенин тукумдарыңдын эч кимиси карыя куракка жетпейт+. 32Мен Ысрайылды алкап жаткан убакта, сенин үй-ичиң оор күндөрдү көрөт. Сенин урпактарың карылыкка жетпей өлүшөт. 33Урпактарыңдан бир гана кишини Менин кызматыма калтырамын. Бирок анын көздөрү жашка, жүрөгү кайгыга толот. Калган урпактарың болсо эр жеткенде өлүшөт. 34Уулдарың Копни менен Пинехастын тагдыры сен үчүн жышаан болот: алар экөө тең бир күндө өлүшөт!+

35Мен болсо Өзүмө садык болгон дин кызматчыны тандап алам. Ал Мен каалагандай, Мага жаккандай иш кылат. Анын тукумун түптүү кылам, ал Мен майлаган падышанын алдында дайыма кызмат кылат+. 36Сенин тукумуңдан аман калгандары бир аз тыйынга же бир токочко зар болуп, анын алдына келип жүгүнүп: “Суранамын, бир сындырым нан таап жеш үчүн, мага кандай болсо да бир диний кызмат берчи”, – деп жалынышат».

3

Кудайдын Шамилди чакырышы

3^1Өспүрүм Шамил Элинин кол алдында Жараткан Эгеге кызмат кылып жүрдү. Ал күндөрү Жараткан Эгенин сөзү сейрек түшүп, аян-көрүнүштөр да дайыма эле болбой калган.

2Бир күнү түн ичинде, Эли күндөгүдөй эле өз ордунда жаткан. Анын көздөрүнүн курчу кетип, дээрлик көрбөй калган болчу. 3Кудайдын шамдалы дале күйүп турган. Шамил болсо Кудайдын келишим сандыгы турган Жараткан Эгенин үйүндө жаткан. 4Бир убакта Эгедер «Шамил!» – деп чакырды эле, тиги: – Оов, баратам! – деди да,

5Элиге чуркап келип:

– Мен мындамын! Мени чакырдыңызбы? – деди. Бирок Эли:

– Мен сени чакырган жокмун. Кайра барып жата гой, – деди. Ал барып, ордуна кайра жатты.

6Анан Эгедер «Шамил!» – деп кайрадан чакырды. Бала тура калып Элиге келип:

– Мен мындамын! Мени чакырдыңызбы? – деди. Эли ага:

– Жок, уулум, сени чакырган жокмун. Ордуңа барып жата гой, – деди.

7Жараткан Эге буга чейин ага сүйлөбөгөндүктөн, Шамил Жараткан Эгени үнүнөн тааный элек болчу.

8Эгедер Шамилди үчүнчү жолу чакырды. Шамил ордунан тура калып Элиге барып:

– Мени чакырдыңызбы? Мен мындамын! – деди. Баланы Эгедер чакырып жатканын Эли мына ошондо түшүндү. 9Ошондо Эли Шамилге:

– Ордуңа кайра барып жат. Ошол үн сени кайрадан чакырып калса: «Жараткан Эгем! Кулагым Сенде, кулуң угуп жатат», – дегин деп айтты. Шамил барып, өз ордуна жатты. 10Анан Эгедер ага жакын келип, жанына туруп, мурдагыдай:

– Шамил! Шамил! – деп чакырды. Шамил:

– Кулагым Сенде, кулуң угуп жатат, – деди.

11Ошондо Эгедер: – Шамил! Мен Ысрайылда бир иш кыламын, ал жөнүндө уккандын баарынын кулагы чуулдайт. 12Мен Элинин урпактары жөнүндө айткан сөздөрүмдүн баарын ошол күнү толугу менен жүзөгө ашырам. 13Мен ага: «Сенин урпактарыңды түбөлүккө жазалаймын» деп эскерткем. Себеби анын уулдары күнөө кылып, өз башына каргыш үйүштү. Эли муну билип туруп, аларды тыйган жок. 14Ошондуктан Элинин урпактарынын күнөөлөрү курмандыктар менен да, тартуулар менен да жуулбайт, – деп ант берем.

15Шамил таң атканча жатты. Анан Жараткан Эгенин үйүнүн эшигин ачты. Ал алган аянын Элиге айткандан коркуп жатты. 16Бирок Эли:

– Шамил, уулум! – деп чакырып калды. Шамил болсо:

– Ов, мен мындамын, – деп жооп берди. 17Эли ага:

– Ал сага эмне деп айтты? Менден жашыра көрбө. Сага айткандардын бирөөнү эле жашырсаң, Кудай сени жазалайт, катуу жазалап коёт! – деди+. 18Ошондо Шамил эч нерсени жашырбай, ага болгонун болгондой айтып берди. Эли:

– Ал – Эгедер. Ал эмнени туура көрсө, ошону кылат, – деди+.

19Шамил чоңоё берди. Жараткан Эге аны колдоп жатты. Ал айткан сөздөрдүн бирөө да аткарылбай калган жок+. 20Жараткан Эге Шамилди Өзүнүн пайгамбары кылып тандап алганын түндүктөгү Дандан түштүктөгү Бээршебага чейинки бүт ысрайыл эли билди+. 21Жараткан Эге дайыма Шилого келип, ал жерден сүйлөп, Шамилге аян берип турду.

4

1Шамилдин айткан сөздөрү бүт Ысрайылга тарап турду.

Ысрайылдан кут кетти!

Ошол күндөрү пелиштилер ысрайылдар менен согушуу үчүн чогулду. Ысрайыл да аларга каршы туруш үчүн Эбен-Эзерге ордо курду. Пелиштилер болсо ордосун Апекке жайгаштырды. 2Пелиштилер ысрайылдарга каршы сап тартып тизилишти. Согуш талаасында пелиштилер ысрайылдарды талкалап, ысрайылдардын төрт миңдей жоокери курман болду. 3Жоокерлер ордого кайтып келгенде, Ысрайыл аксакалдары:

– Эмне үчүн бүгүн Жараткан Эге бизди пелиштилердин колуна салып берди? – дешти. – Шилодон Эгедердин келишим сандыгын алып келели. Ал арабызда болуп, душманыбыздын колунан куткарсын+. 4Ошентип, ысрайыл эли Шилого кишилерди жиберип, керуптардын үстүндө отурган Асман Аскери Эгесинин келишим сандыгын алдырды. Элинин уулдары Копни менен Пинхас Кудайдын келишим сандыгын коштоп келишти. 5Эгедердин келишим сандыгын ордого алып келишкенде бүт ысрайылдар аба жара кыйкырып жиберишти эле, жер солкулдап кетти. 6Пелиштилер куу сүрөөндү угушканда:

– Эврейлердин ордосунда эмне айгай салган ызы-чуу чыгып жатат? – дешти. Алар Жараткан Эгенин келишим сандыгын ордого алып келишкенин билишкенде, 7пелиштилер дүрбөлөң түшүп мындай дешти:

– Алардын кудайлары ордого келишиптир! Эми шорубуз куруду! Мындай нерсе мурда деги болуп көргөн эмес! 8Эми шорубуз катты! Ошол кудуреттүү кудайлардын колунан бизди ким куткара алат? Так ошол кудайлар чөлдө мисирликтердин башына ар кандай балээлерди салган! 9Бирок, пелиштилер, кайраттуу, эр жүрөк болгула! Антпесе эврейлер бизге кул болгондой, биз да аларга кул болуп калабыз. Эр жүрөк болгула, согушкула!+

10Ошентип пелиштилер чабуул коюшту. Ысрайылдар талкаланып, ар кимиси өз үйүнө качып жөнөдү. Бул салгылашта ысрайылдар катуу кырылды, алардын отуз миң жөө аскери курман болду. 11Кудайдын келишим сандыгын да тарттырып жиберишти. Элинин эки уулу Копни менен Пинхас да курман болушту+.

12Бенжамин уруусунан бирөө согуш майданынан качып, ошол эле күнү Шилого жетип келди. Ал кайгыдан кийимдерин айрып, башына топурак чачып алыптыр+. 13Ал киши жетип келгенде, Кудайдын келишим сандыгын ойлоп, санаасы тынчыбаган Эли жол жээгинде өз орундугунда кабар күтүп олтурган. Жанагы киши калаага кирип, болгон окуяны элге айтып бергенде, шаардын бүт эли катуу өкүрүп жиберди. 14Эли өкүрүктү угуп:

– Эмнеге мынчалык өкүрүк чыгып жатат? – деп сурады. Ушул убакта баягы киши Элиге болгон окуяны айтып бериш үчүн жетип келди. 15Ал убакта Эли токсон сегиз жашка чыгып, көздөрүнүн курчу кайтып, көрбөй калган болчу+. 16Тиги киши Элиге:

– Мен согуш талаасынан келдим, азыр эле майдандан качып келдим! – деди. Эли андан:

– Эмне болду, уулум? – деп сурады. 17Кабарчы:

– Ысрайыл пелиштилердин алдына түшүп качты, көп кишини жоготтук. Эки уулуңуздан тең – Копниден да, Пинхастан да айрылып калдык! Кудайдын келишим сандыгын да душман тартып кетти! – деди. 18Кудайдын келишим сандыгы жөнүндө айтылганда, Эли олтурган орундугунан чалкасынан кетип жыгылып, арка мойну астында калып, дарбаза алдында мүрт кетти. Анткени ал өтө кары, анан да абдан эткел киши эле. Эли Ысрайылда кырк жыл бий болуп турду.

19Элинин келини – Пинхастын аялы кош бойлуу болуп, ай-күнү да келип калган эле. Кудайдын келишим сандыгын тарттырып жиберишкенин, кайын атасы менен күйөөсүнүн каза болгонун укканда, күтүлбөгөн жерден толгоосу келип, тизелеп олтура калып, төрөп койду. 20Ал үзүлүп баратканда, төрөтүп жаткан аялдар:

– Коркпо, уул төрөдүң! – деп айтышты. Бирок ал жооп берген да, караган да жок+. 21Кудайдын келишим сандыгын тарттырып жиберишип, кайнатасы менен күйөөсү да каза болгондуктан, «Ысрайылдан кут кетти» деп, балага энеси Ихабот деген ат койду.

22– Кудайдын келишим сандыгын тарттырып ийип, Ысрайылдан кут кетти, – деди аял.

5

Келишим сандыгы пелишти жеринде

5^1Пелиштилер Кудайдын келишим сандыгын тартып алгандан кийин, аны Эбен-Эзерден өздөрүнүн Ашдод шаарына алып келишти+. 2Пелиштилер Кудайдын сандыгын өздөрүнүн кудайы Дагондун үйүнө алып кирип, Дагондун бурканынын жанына коюп коюшту+. 3Эртеси күнү таң эрте ашдоддуктар келишсе, Дагон Жараткан Эгенин келишим сандыгынын алдында жерде жүздөмөндөп кулап жатыптыр! Алар Дагонду тургузуп, кайра өз ордуна орнотуп коюшту. 4Алар кийинки күнү таң эрте келишсе, Дагон кайра эле Жараткан Эгенин келишим сандыгынын алдында жер сүзүп жатыптыр! Бул жолкусунда Дагондун башы менен эки колу жулунуп, босогодо жаткан экен. Анын тулкусу гана калыптыр. 5Ошондон тартып Дагондун дин кызматчылары да, Дагондун Ашдоддогу бутканасына келген эл да босогону тебелебей, ичкериге босогону аттап киришет.

6Жараткан Эге ашдоддуктар менен анын айланасындагы элди да катуу жазалады. Алардын денесине чыйкан чыгарып, азапка салды. 7Ашдоддуктар эмне болуп жатканын түшүнгөндө:

– Ысрайылдын Кудайы бизди да, кудайыбыз Дагонду да катуу жазалап жатат. Анын сандыгы бизде калбашы керек – дешти. 8Ошондуктан алар пелиштилердин бардык төрөлөрүнө кишилерди жөнөтүп, аларды чогултуп:

– Ысрайылдын Кудайынын келишим сандыгын эмне кылалы? – деген суроону беришти. Төрөлөр:

– Ысрайылдын Кудайынын келишим сандыгын Гат шаарына жибергиле, – дешти. Ошентип, алар Ысрайылдын Кудайынын келишим сандыгын Гатка жөнөтүп жиберишти. 9Келишим сандыгын Гатка алып барышканда, Жараткан Эге ал шаарды да жазалады. Жараткан Эге шаар тургундарынын жаш-карысы дебей, бүт баарынын денесине чыйкан чыгарып, эл катуу дүрбөлөңгө түштү. 10Ошондуктан гаттыктар Кудайдын келишим сандыгын эми Экрон шаарына жөнөтүп жиберишти. Аны Экронго алып келишкенде, шаар тургундары:

– Кокууй! Силер бизди да кырылып калсын деп Ысрайылдын Кудайынын келишим сандыгын алып келдиңерби! – деп айгай салышты. 11Алар пелиштилердин бардык төрөлөрүнө кишилерди жиберип, аларды чогултуп:

– Ысрайылдын Кудайынын келишим сандыгын бул жерден алып кеткиле. Биз да, элибиз да кырылып калбашы үчүн, аны өз жерине кайтарып бергиле, – дешти.

Кудай аларды катуу жазалап, бүт калаа өлүмдөн коркуп турду. 12Өлгөнү өлүп, өлбөгөнү чыйкандан азап чегип, элдин жалбарган өкүрүгү көккө жетти.

6

Келишим сандыгынын кайтарылышы

6^1Жараткан Эгенин келишим сандыгы пелишти жеринде жети ай туруп калды. 2Акыры пелиштилер өздөрүнүн дин кызматчылары менен көзү ачыктарын чакырып алып:

– Жараткан Эгенин келишим сандыгын эмне кылалы? Аны өз ордуна кантип кайтаруу керектигин бизге айтып бергиле, – дешти. 3Тигилер:

– Эгерде Ысрайылдын Кудайынын келишим сандыгын кайра артка жөнөтө турган болсоңор, аны куру жөнөтпөгүлө, – дешти. – Алгач ага кун төлөм бергиле. Ошондо дартыңардан айыгып, Ал силерди эмне себептен жазалаганын билесиңер. 4Пелиштилер муну укканда:

– Кандай кун төлөшүбүз керек? – деп сурашты. Алар:

– Пелишти төрөлөрүнүн санына жараша беш чыйкан жарасы менен беш чычкандын түспөлүн алтындан куюп, артка жөнөткүлө. Анткени силер да, төрөлөрүңөр да, бирдей илдетке чалдыктыңар, – деп жооп айтышты. 5– Ошондуктан денеңерге чыккан чыйкан жарасы менен жерибизге зыян келтирген чычкандардын түспөлүн жасап, Ысрайылдын Кудайынын улуулугун мойнуңарга алгыла. Балким, ошондо Ал силерди, кудайларыбызды, анан да жерибизди жазалаганын токтотор. 6Мисирликтер менен фараон өжөрлөнгөндөй, силер да өжөрлөнүп эмне кыласыңар? Ысрайылдын Кудайы мисирликтердин башына азапты салганда гана алар ысрайылдарды коё беришип, ысрайылдар кетип калбады беле. 7Эми мындай кылгыла. Жаңы араба жасап, моюнтурук салына элек биринчи туут эки саан уйду ошол арабага чеккиле. Музоолорун болсо бөлүп, мал сарайга алып кеткиле. 8Жараткан Эгенин сандыгын арабага салгыла. Кун төлөм үчүн берчү алтын буюмдарыңарды үкөккө салып, сандыктын жанына койгула да, арабаны коё бергиле, кете берсин. 9Бирок арабанын артынан карап баргыла. Эгерде сандык өз жерине, Бейт-Шемеш шаарына карай кетсе, анда бул апатты Ысрайылдын Кудайы башыбызга салганын билебиз. Эгерде андай болбосо, анда бул жамандык башыбызга кокусунан келген болот. 10Алар айтылгандай кылышты. Биринчи туут эки саан уйду жетелеп келишип, арабага чегишти. Музоолорун болсо мал сарайда калтырышты. 11Жараткан Эгенин сандыгын, ошондой эле ичине алтындан куюлган чычкандар менен чыйкан жаралары салынган үкөктү арабага жүктөштү. 12Ошондо уйлар түз эле Бейт-Шемешке кеткен жолго түшүштү. Мөөрөгөн боюнча оңго да, солго да бурулбай бир жол менен кете беришти. Пелиштинин төрөлөрү болсо Бейт-Шемештин чек арасына чейин арабаны аңдып барышты.

13Ошол убакта Бейт-Шемештин эли өрөөндө буудай оруп жаткан. Алар башын көтөрүп, келишим сандыгын көрүп, кубанып кетишти. 14-15Араба бейт-шемештик Жашыянын талаасына келип, токтоп калды. Ал жерде чоң таш бар эле. Лебилер Жараткан Эгенин сандыгын, анын жанындагы алтын түспөлдөр салынган үкөктү арабадан түшүрүп, ошол чоң таштын үстүнө коюшту. Арабаны талкалап, отун кылып жарышты. Уйларды болсо Эгедерге арнап бүтөрттөм курмандыгына чалышты. Ошол күнү Бейт-Шемештин эли Эгедерге арнап бүтөрттөм жана башка дагы курмандыктарды чалышты. 16Пелиштилердин беш төрөсү муну байкап турушту да, ошол эле күнү Экронго кайтып кетишти. 17Пелиштилер чыйкан жарасынын беш алтын түспөлүн Жараткан Эгеге тартуу кылып жөнөтүп жиберишкен болчу. Алар Ашдод, Газа, Гат, Ашкелон, Экрон шаарлары үчүн берилген кун эле+. 18Беш алтын чычкан болсо пелишти төрөлөрү башкарган чептүү беш шаар жана алардын айланасындагы айылдар үчүн берилген кун болчу.

Эгедердин сандыгы коюлган ошол чоң таш бейт-шемештик Жашыянын талаасында бүгүн да турат.[*]

19Бейт-Шемештин тургундары келишим сандыгынын ичин үңүлүп карап койгондугу үчүн, Кудай шаарда жашаган элден жетимиш кишини өлтүрүп салды. Эгедер аларды катуу жазалагандыктан, эл ичи өкүрүккө толду. 20Ошондо Бейт-Шемештин эли:

– Бул ыйык Кудай Жараткан Эгенин алдында ким тура алат?! Сандыкты эми кимге жиберебиз? – дешти. 21Анан алар Кирият-Жеярим шаарынын элине кабарчыларын жиберип: «Пелиштилер Эгедердин келишим сандыгын кайра кайтарып беришти. Келип, аны алып кеткиле», – деп айттырышты+.

7

7^1Ошентип, Кирият-Жеяримдин эли келип, Жараткан Эгенин сандыгын алып кетти. Аны дөбөдөгү Абинадаптын үйүнө алып барышты. Анын уулу Элазарды ыйыктап, Эгедердин келишим сандыгына көз салып турууга дайындашты+.

Шамилдин Ысрайылга бийлик кылышы

2Келишим сандыгы Кирият-Жеяримде узак убакыт, жыйырма жыл туруп калды. Бул арада ысрайыл эли боздоп ыйлап, Кудайдын жүзүн издей баштады.

3Бир күнү Шамил бүт ысрайыл элине кайрылып мындай деди:

– Эгерде Жараткан Эгеге чын дилден кайрылган болсоңор, анда араңардагы бөтөн кудайлар менен Аштероттун буркандарын жок кылгыла. Ниетиңерди Жараткан Эгеге буруп, Ага гана кызмат кылгыла. Ошондо Ал силерди пелиштилердин чеңгелинен куткарат+. 4Андыктан Ысрайыл уулдары Аштерот менен Баалдын буркандарын жок кылышып, жалгыз Жараткан Эгеге гана кызмат кыла башташты+. 5Ошондо Шамил:

– Бүт Ысрайыл Миспага чогулсун, мен силер үчүн Эгедерге сыйынамын, – деди+. 6Миспа шаарына чогулган эл кудуктан суу тартып алып, Жараткан Эгеге багыштап, жерге төктү. Ошол күнү орозо кармап:

– Эгебиздин алдында күнөө кылдык, – деди.

Шамил Миспада ысрайыл элине бий болуп турду+. 7Ысрайыл уулдары Миспага чогулганын угушканда, пелиштинин төрөлөрү Ысрайыл менен согушууга аттанышты. Ысрайылдар муну угуп, пелиштилерден коркуп кетишти. 8Ошондо Ысрайыл уулдары Шамилге:

– Кудайыбыз Жараткан Эгеге биз үчүн жалынганыңды токтото көрбө. Ал бизди пелиштилердин колунан куткарсын! – деп суранышты. 9Шамил сүт эмген бир козуну алдырып, аны Жараткан Эгеге арнап бүтөрттөм курмандыгына чалып жиберди да, Ысрайыл үчүн Эгедерге жалынып кирди. Ошондо Жараткан Эге ага жооп берди. 10Шамил өрттөө курмандыгын чалып жаткан убакта, пелиштилер Ысрайылга чабуул коюу үчүн жакындап келип калышты. Бирок так ошол убакта Эгедер пелиштилердин үстүнөн кулак жара катуу күркүрөп, аларды дүрбөлөңгө салды. Ошондуктан Ысрайылдын алдында душмандын таш-талканы чыкты+. 11Ысрайылдар Миспадан чыгып келишип, пелиштилердин артынан кубалап жөнөштү. Аларды Бейт-Карга чейин сая кубалап кырышты.

12Шамил бир чоң ташты алып, Миспа менен Шен шаарларынын ортосуна орнотуп, «Эгебиз бизди ушул жерге чейин колдоду», – деп, аны Эбен-Эзер атады+. 13Пелиштилер ушинтип багынып, Ысрайыл жерине келбес болушту. Шамилдин көзү тирүүсүндө Жараткан Эгенинин колу ысрайыл элин пелиштилерден тосуп турду. 14Пелиштилер басып алган Экрондон Гатка чейинки Ысрайыл шаарлары менен айланасындагы жерлерин ысрайылдар кайтарып алышты. Алар бардык жерин пелиштилерден бошотушту. Ысрайыл менен аморлордун ортосунда да тынчтык орноду.

15Шамил көзү өткөнчө Ысрайылда бий болуп турду. 16Ал жыл сайын Бейтелди, Гилгалды, Миспаны кыдырып чыкчу. Ошол шаарлардан туруп, ал бүт Ысрайылды бийлеп турду. 17Анан Рамадагы үйүнө кайтып келип, ошол жерде туруп да Ысрайылды башкарып турду.

Шамил Рамада Жараткан Эгеге арнап курмандык жай курду.

8

Шамилдин начар чыккан уулдары

8^1Шамил картайган чагында өз уулдарын Ысрайылга бий кылып дайындады. 2Тун уулунун ысымы Жоел, экинчисинин аты Абия эле. Алар Бээршеба шаарында бий болуп турушту. 3Бирок уулдары атасын тарткан жок. Алардын напсиси бузулуп, пара алышып, чындыкты бурмалашчу.

Ысрайылдардын падыша талап кылышы

4Ошондуктан ысрайыл элинин бардык аксакалдары чогулушуп, Рамага, Шамилдин алдына келишти. 5Алар андан:

– Мына, сиз карып калдыңыз, уулдарыңыз болсо сиздин жолуңузга түшкөн жок, ошондуктан бизге башка элдердикиндей эле падыша көтөрүп бериңиз, ал бизди башкарсын, – деп суранышты+. 6Алардын падыша коюп берүүнү суранганы Шамилге жаккан жок. Ошондуктан Шамил Жараткан Эгеге сыйынды. 7Эгедер болсо Шамилге мындай деди:

– Эл сага эмне деп айтса, бардык сөзүнө кулак сал, себеби алар сенден эмес, өздөрүнүн падышасы Менден баш тартышты. 8Мен Мисирден алып чыккан күндөн ушул күнгө чейин алар Мени таштап, башка кудайларга кызмат кылып келишти. Азыр сага да ошондой кылып жатышат. 9Алардын айтканын аткарып бер. Бирок падышанын кандай бийлик кыла турганын элге катуу эскертип, түшүндүр.

10Өзүнө падыша сураган элге Шамил Эгедердин сөзүн толугу менен айтып берди. 11Ал элге мындай деди:

– Падыша силерге мындай бийлик кылат: ал уулдарыңарды аскерге чакыртып алып, майдан арабасын айдаган жоокер, же атчан аскер, же арабалардын алдында чуркаган жөө аскер кылат+. 12Падыша кээ бирлерин миң башы, элүү башы кылып койсо, кээ бирин өзүнүн жерлеринде иштетип, эгинин ордурат, согуш куралдар жана майдан арабаларынын жабдыктарын жасатат. 13Кыздарыңарды алып кетип, пардазчы[*] , ашпоз, наабайчы кылып коёт. 14Эң жакшы жерлериңерди, жүзүмзарларыңарды, зайтун бактарыңарды алып, өз кызматчыларына берет+. 15Эгинден, жүзүмдөн алган түшүмүңөрдүн ондон бирин тартып алып, төрөлөрү менен кызматчыларына берет. 16Кулдарыңарды, күңдөрүңөрдү, жакшы өгүздөрүңөрдү жана жакшы эшектериңерди алып кетип, өзүнүн жумуштарына салат. 17Майда малыңардын ондон бир бөлүгүн алат. Ага өзүңөр да кул болосуңар. 18Ушулар орундалганда, өзүңөр тандап алган падышаңардан запкы көрүп боздойсуңар. Бирок ошол убакта Жараткан Эгеңер силерге кулак салбайт. 19Ошого карабастан, эл Шамилдин айткандарын укпай, мындай деди:

– Жок, бизге падыша бийлик кылсын! 20Биз башка элдердей болгубуз келет. Падышабыз бийлик кылып, согуштарыбызда баш болсун. 21Шамил элдин сөздөрүнүн баарын угуп, аларды Жараткан Эгеге айтып берди. 22Анан Жараткан Эге Шамилге:

– Элдин айтканын угуп, аларга падыша көтөрүп бер, – деди. Ошондон кийин Шамил ысрайылдарга:

– Баарыңар өз калааңарга кайткыла, – деди.

9

Шабулдун Шамилге жолугушу

9^1Бенжамин уруусунда Киш деген эл сыйлаган киши бар болчу. Ал Абиелдин уулу эле. Абиел – Серордун уулу, Серор – Бехораттын уулу, Бехорат – бенжаминдик Апияхтын уулу болгон+. 2Киштин Шабул деген жаш, келбеттүү уулу бар эле. Ысрайылда андан сымбаттуу жан жок эле. Ал узун бойлуу болгондуктан, элдин баары анын ийнинен келчү. 3Бир күнү Киштин эшектери жоголуп кетти. Ошондо Киш уулу Шабулга:

– Малайлардын бирин жаныңа алып, эшектерди издеп кел, – деди. 4Шабул Эпрайым тоолуу аймагы менен Шалиша жерлерин түрө кыдырып чыкты, бирок эшектерин таба алган жок. Анан Шаалим жерине барды, бирок ал жерден да алардын дайыны чыкпады. Бенжамин жеринен да өттү, бирок эшектери ал жерден да табылбады. 5Алар Зуп жерине келишкенде, Шабул жанындагы малайга:

– Артка кайталы. Антпесе эшектери калып, атам биз үчүн сарсанаа боло баштайт, – деди. 6Бирок ал мындай деди:

– Коё турсаңыз, мына бул шаарда Кудайдын кишиси бар, аны элдин баары сыйлайт. Ал эмнени айтса, ошонун баары ордунан чыгат. Ушул шаарга баралы, балким ал кай тарапка барышыбыз керектигин айтып берер+. 7Шабул ага:

– Барса баралы, бирок ал кишиге куру кол кантип барабыз? Куржундарыбызда наныбыз да түгөнүп калбадыбы. Кудайдын кишисине алып барчу тартуубуз да жок. Деги эмне бар бизде? – деди.

8– Мына, менде чейрек шекел күмүш бар экен, – деди малай Шабулга, – аны Кудайдын кишисине берели, ал бизге кай тарапка барышыбыз керектигин айтып берет.

9Мурун Ысрайылда кимдир бирөө Кудайдан бир нерсе сураганы бара жатканда: «Олуяга барып келели», – деп айтышчу. Себеби азыр пайгамбар деп аталган кишини мурда олуя деп коюшчу. 10Шабул малайына:

– Туура айтасың, жүр баралы! – деди да, Кудайдын кишиси келген шаарга жөнөштү. 11Экөө шаар турган дөбөгө чыгып бара жатышканда, суу алганы чыккан кыздарга жолугушту. Алар:

– Кыздар! Олуя ушул жердеби? – деп сурашты.

12– Ооба, – деп жооп беришти кыздар. – Ал сиздин алдыңызда эле өтүп кетти. Ал шаарга бүгүн эле келди. Тезирээк барыңыз, себеби эл бүгүн дөбөдө курмандык чалат+. 13– Шаарга кирериңиз менен дөбөгө сый тамакка бараткан жерден ага жолугасыз. Олуя барып, курмандыкка бата сурамайынча, элге сый тамак берилбейт. Азыр барсаңыз, аны дароо табасыз! 14Алар шаарды көздөй жөнөштү. Шаарга киришкенде, дөбөгө бараткан Шамил алардын алдынан чыгып калды.

15Шабул келерден бир күн мурда эле Жараткан Эге Шамилге аян берип, мындай деп айткан болчу: 16«Эртең ушул убакта бенжамин жеринен Мен сага киши жиберемин. Сен анын башына май куюп, Ысрайылга башчы кыл. Ал Менин элимди пелиштилердин колунан куткарат. Анткени Мен элимдин абалын көрдүм, анын боздогон үнүн уктум».

17Шамил Шабулду көргөндө, Жараткан Эге ага:

– Мына, мен сага айткан жигит ушул. Ал Менин элимди башкарат, – деп айтты. 18Калаа дарбазасынын алдында Шабул Шамилге басып келип:

– Аксакал! Олуя кайсы үйдө экенин айтып коёсузбу? – деп сурады.

19– Олуя менмин, – деди Шамил Шабулга. – Дөбөгө менин алдыма түшүп баса бер. Бүгүн мени менен тамактанасың. Сени эртең коё беремин. Эртең менен санааңдагынын баарын сага айтып берип, анан үйүңө жөнөтөмүн. 20Үч күн мурда жоголгон эшектериңден болсо кам санаба, алар табылды. Сүйлөшөйүн дегеним, бүт ысрайыл элинин үмүт кылганы ким экенин билесиңби? Ал – сен, анан да сенин атаңдын уругу!

21– Мен болгону бенжамин элемин да! – деди Шабул. – Менин уруум Ысрайылдагы уруулардын эң кичинеси. Уругум да бенжамин уруусундагы кичинекейи болсо! Муну мага кайсы кыязда айтып жатасыз+? 22Шамил Шабул менен малайды эл чогулган бөлмөгө киргизди. Үйдө чакырылган отуздай киши олтуруптур. Шамил экөөнү төргө олтургузду. 23Анан ашпозго:

– «Өзүнчө алып кой», – деп мен сага берген устуканды бул жигитке тарт, – деди. 24Ашпоз жамбашты алып келип, Шабулдун алдына койду.

– Бул сага калтырылган устукан, жей гой, – деди Шамил. – Бул устуканды сени чакырылган адамдар менен белгиленген күнү чогуу жесин деп алып койдургам. Ошол күнү Шабул Шамил менен чогуу тамактанды. 25Алар дөбөдөн шаарга түшүп келишти. Анан Шамил менен Шабул үйдүн үстүндө сүйлөшүштү.

Шабулдун падышалыкка дайындалышы

26Эртеси күнү күн көтөрүлө баштаганда, там үстүндө түнөп калган Шабулга Шамил:

– Уулум, тур! Мен сени узатып коёюн, – деп чакырды. Шабул туруп, Шамил менен чогуу жолго чыкты. 27Алар шаардан чыга берерде Шамил Шабулга:

– Алдагы балага айт, алдыга баса берсин, – деди.

Малай алдыга басып кеткенде:

– Сен болсо токтой тур, – деди Шамил Шабулга кайрылып. – Эми мен сага Кудай эмне деп айтканын айтып берейин.

10

10^1Анан Шамил май куюлган идишинин оозун ачып, Шабулдун башына зайтун майын куйду. Анын маңдайынан өөп:

– Уулум, Эгебиз сени Өзүнүн мурасына өкүмдар кылып майлады, – деди+. 2– Азыр менин жанымдан кеткенден кийин, Бенжамин жеринде, Селсахтагы Рахиланын мүрзөсүнүн жанында эки адамга жолугасың. Алар сага: «Сен издеп жүргөн эшектер табылды. Атаң эми эшектерин ойлогонду коюп, “уулума эмне болду экен” деп сарсанаа болуп жатат», – деп айтышат+. 3Андан ары жүрүп олтурсаң, Табордо зор эмен дарагына туш болосуң. Ал жерде сен Бейтелге, Кудайдын үйүнө бараткан үч кишиге жолугасың. Алардын бири үч улак, экинчиси үч нан, үчүнчүсү бир чанач шарап көтөрүп алган болот. 4Алар сени менен амандашып, эки нан беришет, аларды алгын. 5Андан ары пелиштилердин күзөт тобу турган Гибат-Элохимге жетесиң. Шаарга киргениңде дөбөдөн ээрчишип түшүп келе жаткан пайгамбарлар тобуна жолугасың. Алар арфа чертип, дап кагып, чоор тартып, лира ойногондорду коштоп, зикир чалып келе жатышкан болушат. 6Ошондо сага Эгенин Руху түшүп, сен да алар менен чогуу зикир чала баштайсың да, таптакыр башка адамга айланасың. 7Ушул жышаандар сен үчүн аткарылганда, колуңдан келген ишти кыла бер, Кудай сени колдойт. 8Анан менден мурда Гилгалга бар да, мени ошол жерде жети күн күт. Мен да өрттөө, тынчтык курмандыктарын чалуу үчүн артыңдан барамын. Ошондо эмне кылышың керектигин сага айтам. 9Ошентип, Шабул Шамилдин алдынан кетейин деп бурулары менен, Кудай анын жүрөгүн башкача кылып өзгөрттү. Айтылган жышаандардын бардыгы ошол күнү аткарылды. 10Шабул малай жигит экөө Гибага келгенде, алардын алдынан пайгамбарлар тобу чыкты. Ошондо Кудайдын Руху Шабулга түшүп, ал да алар менен чогуу зикир чала баштады. 11Аны мурда тааныгандардын баары Шабулдун пайгамбарлар менен чогуу зикир чалып жатканын көрүп:

– Киштин уулуна эмне болгон, ыя? Шабул да пайгамбар болуп калды беле? – деп жатышты. 12Ошол жердегилердин бирөө:

– Калгандары кимдин балдары? – деп сурады.

«Шабул да пайгамбар болуп калганбы?» деген сөз ушундан улам айтылып калган+. 13Зикир чалып бүткөндөн кийин, Шабул дөбөгө чыгып кетти.

14Шабулдун абасы жанындагы малай жигит экөөнөн:

– Кайда жүрдүңөр? – деп сурады.

– Эшектерди издеп жүрдүк, таба албаган соң, Шамилге бардык, – деп жооп берди Шабул.

15– Шамил силерге эмне деп айтты, мага да айтып берчи, – деп сурады абасы. 16Шабул абасына:

– Ал бизге: «Эшектериңер табылды» деп айтып берди, – деди. Бирок падышалык жөнүндө Шамилдин айткандарын айткан жок.

Шабулдун падыша көтөрүлүшү

17Шамил элди Миспага чогултту. 18Ал Жараткан Эгенин алдында ысрайыл элинин уулдарына мындай деди:

– Ысрайылдын Кудайы Жараткан Эге мындай дейт: «Мен ысрайылдарды Мисирден алып чыктым. Силерди эзген мисирликтер менен башка падышалыктардын колунан куткардым+. 19Бирок бүгүн кыйынчылыктар менен азап-кайгылардан куткарган Кудайыңардан баш тартып, “Жок, бизге падыша коюп бер” деп жатасыңар! Ошондуктан өз урууңар, уругуңар боюнча Жараткан Эгенин алдына келип тургула!»+

20Анан Шамил ысрайылдын бүт урууларын бир-бирден келгиле деп буйруду. Өкчөмө таш боюнча алардан бенжамин уруусу көрсөтүлдү. 21Бенжамин уруусу уруктары боюнча келгенде, өкчөмө таш боюнча матрий уругу көрсөтүлдү. Аягында матрий уругунан Киштин уулу Шабул көрсөтүлдү. Бирок аны издеп таппай калышты. 22Ошондо Жараткан Эгеден:

– Ал адам бул жерге келди беле? – деп сурашты. Эгедер аларга:

– Ал ушул жерде, жүк арабалардын арасына жашынып алган, – деп жооп берди. 23Бир нече адам чуркап барып, аны таап келди. Ал элдин ортосуна турганда баары анын ийининен келип турду. 24Шамил бүт элге:

– Жараткан Эгебиз кимди тандаганын көрдүңөрбү? Мүлдө элдин арасында ага тең келе турган эч ким жок! – деди. Ошондо бүт эл:

– Жашасын падыша! – деп кыйкырды+. 25Шамил падышалыктагы бийлик кандай болорун элге айтып берди. Аны китепке жазып, Жараткан Эгенин алдына койду. Анан элди үйлөрүнө коё берди. 26Шабул да үйүнө кетти. Кудай жүрөгүнө дем берген эр жүрөк адамдар аны менен жөнөштү. 27Ал эми кээ бир начар адамдар: «Бизди куткара турган киши ушул бекен?» – дешип, аны тоотпой, тартууларды беришкен жок. Бирок Шабул эч нерсе деген жок.

11

Шабулдун өз элин коргошу

11^1Аммон падышасы Нахаш келип, ордо тургузуп, Гилаттагы Жабеш шаарын курчоого алды. Жабештин эли Нахашка:

– Биз менен келишим түзсөңүз экен, биз болсо сизге кызмат кылабыз, – деп суранды+.

2Бирок аммон Нахаш:

– Силер менен келишим түзөйүн, бирок бир шартым бар: бүткүл Ысрайылды шерменде кылып, ар бириңердин оң көзүңөрдү оюп алышым керек, – деп жооп берди.

3Ошондо Жабештин аксакалдары ага:

– Бизге жети күн убакыт бериңиз. Ысрайылдын бардык жерлерине чабармандарды жиберели. Эгерде бизди куткарууга эч ким келбесе, анда өзүбүз сизге багынып беребиз, – деп айттырышты.

4Чабармандар Шабул жашаган Гиба шаарына келип, бул кабарды элге угузушканда, эл чуу түшүп, өкүрүп ыйлап жиберди+.

5Ушул убакта Шабул өгүздөрүн айдап, талаадан кайтып келе жаткан. Ал:

– Элге эмне болгон? Неге мынчалык өкүрүп жатат? – деп сурады. Ага жабештиктер жөнөткөн кабарды айтып беришти. 6Шабул бул сөздөрдү укканда, ага Кудайдын Руху түштү.

Анын каары тутанып, абдан ачууланып кетти+. 7Ал эки өгүзүн союп жиберип, жиликтеп салды. Анан жиликтерди чабармандардын колуна карматты да, «ким Шабул менен Шамилди ээрчибесе, анын өгүзү так ушинтип жиликтенет» деп айтып, Ысрайылдын бардык жерлерине жиберди. Ошондо бүт элди Жараткан Эгеден келген коркунуч каптап, баары бир кишидей аттанып чыгышты+. 8Шабул аларды Безекте чогултту. Иуда уруусунан үч жүз миң киши, Ысрайылдын калган уулдарынан отуз миң киши келди+. 9Ошондо ысрайылдар келген чабармандарга:

– Гилаттын Жабешинин жашоочуларына: «Эртең күн так төбөгө көтөрүлгөн убакка чейин силер куткарыласыңар» деп айтып баргыла, – дешти. Чабармандар Жабештин элине муну айтып барышканда, алар кубанып кетти. 10Анан Жабештин эли Нахашка:

– Эртең силерге багынып беребиз. Ошондо бизге эмнени туура көрсөңөр, ошону кылгыла, – деп айттырып жиберишти. 11Эртеси Шабыл элдик кошуунду үч топко бөлдү. Алар таң эрте аммондордун ордосуна чабуул коюп кирип барышып, күн ысыганча алардын далайын өлтүрүштү. Аман калгандары болсо баштары бирикпей, бириндеп качышты+.

12Анан жоокерлер Шамилге чогулуп келип:

– «Шабул бизге падыша боло алмак беле», – деген кимдер эле? Бул жакка алып келгиле, алардын эсебин өзүбүз табабыз! – дешти. 13Бирок Шабул:

– Бүгүн Жараткан Эгебиз Ысрайылды куткарды, ошондуктан эч ким өлтүрүлбөшү керек, – деп айтты.

Шабулдун падышалыгынын тастыкталышы

14Шамил болсо элге:

– Андай болсо, жүргүлө, Гилгалга баралы да, ошол жерде падышалыкты кайрадан бекемдейли, – деди+. 15Ошентип, бүт эл Гилгалга барып, Жараткан Эгенин алдында Шабулду падыша көтөрүштү. Ошол жерде Эгедердин алдында тынчтык курмандыктарын чалышып, Шабул менен бүт ысрайыл эли аябай кубанып, той өткөрүштү.

12

Шамилдин акыркы сөзү

12^1Ушундан кийин Шамил бүт ысрайыл элине кайрылып:

– Мына, мен айтканыңардын баарын угуп, силерге падыша коюп бердим, – деди+. 2– Эми ошол падышаңар силерди баштап жүрсүн! Мен болсо картайып калдым, чачымды ак басты. Уулдарым да силердин араңарда. Жаш күнүмдөн, ушул күнгө чейин мен силерди баштап жүрдүм. 3Мына, мен алдыңарда турам. Жараткан Эге менен Ал майлаган падышанын көзү турат. Айыптай турган сөзүңөр болсо, айткыла. Кимдин өгүзүн алдым? Кимдин эшегин тартып алдым? Кимди алдадым же кимди кысымга алдым? Кимден пара алып, анын ишин жаап, көзүмдү жуумп койдум? Алган болсом, кайтарып берейин!

4Элдин баары ага:

– Жок, сиз эч кимди кысымга алган жоксуз, алдаган жоксуз, эч кимден эч нерсе алган жоксуз, – деди.

5– Андай болсо, менден бир да кемчилик таппаганыңарга бүгүн Жараткан Эгебиз да, Ал майлаган падыша адам да күбө болсун! – деди Шамил аларга.

– Ооба, алар күбө! – деди эл.

6Шамил сөзүн улай:

– Муса менен Арунду тандап алып, аталарыңарды Мисир жеринен алып чыккан – ошол Жараткан Эге Өзү – деди.

7– Эми болсо, силер тургула! Өзүңөрдү жана ата-бабаларыңарды куткаруу үчүн Жараткан Эгебиз кылган бардык жакшы иштерин далил кылып, Анын алдында силерди мен айыптайм! 8Жакып үй ичи менен Мисирге келгенден кийин, ата-бабаларыңар Эгедерге жалбарганда, Ал Муса менен Арунду жиберди. Алар ата-бабаларыңарды Мисирден алып чыгып, ушул жерге отурукташтырды+. 9Бирок ата-бабаларыңар өздөрүнүн Кудайы, Жараткан Эгени унутушту. Ошондуктан Эгедер аларды өздөрү менен согушкан Хатсор падышасынын колбашчысы Сисардын, пелиштилердин жана Маап падышасынын колуна салып берди+. 10Ошондо алар Жараткан Эгеге: «Биз күнөөгө баттык! Сени таштап, Баал, Аштерот буркандарына ийбадат кылдык. Бирок бизди душмандарыбыздын колунан куткара көр, Сага гана ийбадат кылабыз!» – деп жалбарышты+. 11Ошондо Жараткан Эге Жеруп-Баалды[*] , Баракты, Иптахты, анан мени – Шамилди жиберип, айланаңардагы душмандарыңардын колунан куткарып, силерге коопсуз жашоо берди+. 12Бирок аммон элинин падышасы Нахаш силерге каршы жортуулга чыкканын көргөнүңөрдө, Кудайыңар Жараткан Эге силердин Падышаңар экенине карабастан: «Бизге да падыша бийлик кылсын» – деп менден талап кылдыңар+. 13Мынакей, өзүңөр сурап, тандап алган падышаңар. Жараткан Эге силерге падыша берди! 14Эми Эгеңерден коркуп, Ага кызмат кылып, Анын үнүн угуп, буйруктарына каршы чыкпай, өзүңөр да, силерге бийлик кылган падышаңар менен Кудайыңар Жараткан Эгени ээрчисеңер эле болду. 15Бирок Жараткан Эгенин үнүн укпай, Анын буйруктарына каршы чыксаңар, Эгебиз ата-бабаларыңарды жазалагандай, силерди да жазалайт. 16Эми ордуңарда тургула! Жараткан Эге силердин көз алдыңарда улуу жышаан көрсөтөт! 17Азыр буудайды оруу маалы, жамгыр жаабай турган убакыт эмеспи? Мен азыр Жараткан Эгеден суранамын, Ал күн күркүрөтүп, жаан төктүрөт. Ошондо өзүңөргө падыша сураганыңар Жараткан Эгеге жакпаган чоң жамандык экенин түшүнүп каласыңар.

18Анан Шамил Жараткан Эгеге сыйынды эле, ошол күнү Эгедер асманды күркүрөтүп, жаан төктүрдү. Ошондо бүт эл Жараткан Эгеден да, Шамилден да аябай коркуп турду.

19Алар Шамилге:

– Биз падыша сурап, бардык күнөөбүздүн үстүнө күнөө коштук. Биз өлүп калбайлы, кулдарыңыз үчүн Кудайыңыз Жараткан Эгеге сыйыныңызчы! – дешти. 20Шамил элге мындай деди:

– Күнөөнү го кылдыңар, бирок коркпогула. Эми Жараткан Эгебизден четтебегиле, Ага жан-дилиңер менен кызмат кылгыла. 21Эгеден алыстап, жалган кудайларды ээрчип кетпегиле, алар эч кимди куткара албайт, түк пайдасы жок, эч нерсеге жарабайт+. 22Жараткан Эге силерди Өз эли кылып тандап алган. Улуу ысымына сөз тийбеши үчүн, Эгедер Өз элинен жүзүн бурбайт+. 23Мен да, силер үчүн сыйынбай коюп, Жараткан Эгенин алдында күнөөгө бата албайм. Мен силерге жакшы, туура жолду көрсөтөм!+
24Эң башкысы, Жараткан Эгеден корккула, Ага чын дилден, садык болуп ийбадат кылгыла. Ал силер үчүн кандай улуу иштерди кылганын эстегиле!+
25Эгерде күнөө кылганды уланта берсеңер, анда өзүңөр да, падышаңар да жок болосуңар+.

13

Шабулдун пелиштилер менен согушу

13^1Шабул отуз жашында ысрайыл элине падыша болуп, кырк эки жыл бийлик кылды. 2Ал ысрайылдардан өзүнө үч миң кишини тандап алып, калгандарын үйлөрүнө жөнөтүп жиберди. Алардын эки миңин Шабул жанына – Михмас шаарында жана Бейтелдин айланасындагы тоолордо калтырды. Миң кишини болсо Жонатандын карамагына – бенжамин уруусуна караштуу Гиба шаарына жиберди. 3Бир күнү Жонатан пелиштилердин Гиба шаарындагы күзөт тобун талкалап салды. Бул тууралуу пелиштилер угушту. Шабул болсо: «Эврейлер бул тууралуу уксун» деп, бүткүл өлкөдө сурнай тарттырды+. 4Шабул пелиштилердин күзөт тобун кырып салгандыгын, ошондуктан ысрайыл эли пелиштилерге жек көрүндү болуп калганын ысрайылдардын баары укканда, бүт эл Гилгалга – Шабулдун жанына чогулду. 5Пелиштилер да Ысрайыл менен согушуу үчүн чогулду. Алардын үч миң аскер арабасы, алты миң атчан аскери жана деңиз жээгиндеги кумдай сансыз жөө жоокерлери Бейт-Абендин чыгыш тарабына келишип, Мукмаста ордо курушту+. 6Өздөрүнүн коркунучтуу абалда калышканын, элдик кошуундун да жагдайы оор экенин көрүшкөндө, ысрайылдардын баары үңкүрлөргө, чытырман бадалдардын, аскалардын арасына, чуңкурларга, суу сактагычтарга жашырынып калышты+. 7Кээ бир эврейлер болсо, ал тургай, Иордандын аркы өйүзүндөгү Гат жана Гилат жерлерине өтүп кетишти. Шабул болсо дагы эле Гилгалда кала берди. Анын жанында калган элдик кошуун абдан коркуп жатты.

Шабулдун өз билгенин кылышы

8Шамил айткандай, Шабул аны жети күн күттү. Бирок Шамил Гилгалга келген жок. Элдик кошуун болсо Шабулду таштап, туш-тушка кача баштады+. 9Муну көргөндө Шабул:

– Өрттөө курмандыгы менен тынчтык курмандыгына чалынчу малды мага алып келгиле, – деди. Анан өрттөө курмандыгын чалды. 10Шабул өрттөө курмандыгын чалып бүтө электе Шамил келип калды. Шабул амандашып, анын алдынан тосуп чыкты. 11Бирок Шамил:

– Бул эмне кылганың? – деди.

– Адамдарым менден кете баштады, – деди Шабул. – Сиз да белгиленген убакта келген жоксуз. Анын үстүнө, пелиштилер да Михмаста чогулуп турушат. 12Ошондо мен: «Пелиштилер мага кол салып Гилгалга кирип келгени жатышат. Мен болсо Жараткан Эгемден али жардам сурай элекмин» деп ойлодум. Ошол себептен өрттөө курмандыгын өзүм чалууга мажбур болдум.

13– Кудайың, Жараткан Эгенин сага берген амирине моюн сунбай, акылсыз иш кылыпсың. Сабыр кыла турганыңда, Жараткан Эге сенин Ысрайылдын үстүнөн падышалыгыңды биротоло бекемдемек, – деди Шамил Шабулга+. 14– Эми сенин падышалыгың узакка турбайт. Жараткан Эге Өзүнүн көңүлүнө жаккан бирөөнү таап, аны Өз элине өкүмдар кылып дайындады. Анткени сен Жараткан Эгенин буйругуна баш ийген жоксуң+.

15Ошондон кийин Шамил Гилгалдан бенжамин уруусунун Гиба шаарына кетти. Шабул жанында калган кишилерди санап чыкты эле, алты жүздөй адам калыптыр. 16Шабул, уулу Жонатан жанындагы адамдары менен бенжамин уруусуна тийиштүү Гибага жайгашышты. Пелиштилердин ордосу болсо Михмаста турган.

Согушка камдануу

17Пелиштилер ордосунан үч алдыңкы аскер тобу чыгып, кыргын салуу үчүн жөнөдү. Биринчиси Шубал аймагындагы Опра шаары тарапка, 18экинчиси Бейт-Хорон шаары тарапка, үчүнчүсү болсо жол менен чөл тарапка – Себоим өрөөнүндөгү чек арага бет алды.

19Ошол заманда пелиштилер: «Эврейлер да найза, кылыч жасап албасын» деп, бүткүл Ысрайыл жеринде бир да темир уста калтырган эмес эле. 20Ошондуктан ысрайылдардын баары соколорунун тиштерин, кетмендерин, балталарын, орокторун курчутуу үчүн пелиштилерге барышчу. 21Соконун тиши менен кетмендерди курчутуу баасы бир шекел күмүштүн үчтөн эки бөлүгү, ал эми балта, айры жана шиштерди курчутуу баасы бир күмүш шекелдин үчтөн бир бөлүгү турчу. 22Согуш күнү Шабул менен Жонатандын кишилеринин бирөөндө да кылыч да, найза да жок болуп чыкты. Алар Шабул менен анын уулу Жонатанда гана бар экен. 23Бул арада пелиштилердин алдыңкы бөлүгү Михмас өтмөгүнө жетип келди.

14

Жонатандын эрдиги

14^1Ошол күнү Шабулдун уулу Жонатан өзүнүн желдетине:

– Жүрү, аркы тараптагы пелиштилердин күзөт тобуна баралы, – деди. Бирок Жонатан бул тууралуу атасына айткан жок. 2Бул убакта Шабул Гибанын чет жагында, Мигрондогу анар багынын көлөкөсүндө олтурган. Анын жанында алты жүздөй кишиси бар эле. 3Алжапкыч кийген дин кызматчы Ахия да ошол жерде болчу. Ахия Ихаботтун бир тууганы Акитуптун уулу болгон. Акитуп болсо Пинхастын уулу – Шилодо Жараткан Эгенин дин кызматчысы болуп турган Элинин небереси эле.

Жонатандын жөнөп кеткенин бирөө да билбей калды+. 4Жонатан пелиштилердин күзөт тобуна өтүп барчу өткөөлдүн эки тарабында тең аскалар бар эле. Бирөөсү – Босес, экинчиси Сене деп аталчу. 5Түндүк тараптагы аска – Михмастын маңдайында, түштүк тараптагы аска Гибанынын маңдайында болчу. 6Жонатан желдетине:

– Жүр, ошол сүннөтсүздөрдүн күзөт тобуна өтүп баралы, – деди. – Балким, Жараткан Эгебиз бизди колдойт. Анын колунан келбеген иш жок. Биз көп болсок да, аз болсок да Ал бизди жеңишке ээ кыла алат+.

7– Жарайт! Көңүлүңүзгө эмне туура келсе, ошондой кылыңыз! – деди желдети. – Сиз менен кайда болсо барамын! 8Ошондо Жонатан мындай деди:

– Биз аркы тарапка өтүп барып, аларга көрүнө жерге туралы. 9Эгер алар бизге: «Токтой тургула. Биз силерге барабыз» дешсе, турган жерибизде калып, аларга чыгып барбайбыз. 10Эгер алар: «Бери чыгып келгиле» деп айтышса, барабыз. Анткени бул – Жараткан Эге аларды биздин колубузга салып бергендигинин белгиси болот. 11Ошентип, экөө пелишти күзөт тобуна көрүнө жерге чыгышканда, пелиштилер:

– Карагылачы, эврейлер жашырынган чээндеринен чыгып келе жатышат! – деп айтышты+. 12Анан алар Жонатан менен анын желдетине:

– Эй! Бери чыгып келгиле! Силерди окутуп коёлу! – деп кыйкырышты. Жонатан желдетине:

– Артыман жөнө, Жараткан Эге аларды ысрайыл элинин колуна салып берди! – деди. 13Жонатан тырмышып жогору чыга баштаганда, желдети да анын артынан жөнөдү. Жонатан пелиштилерге кол салып, аларды кырып кирди, желдети болсо арттан кол салгандарды өлтүрүп жатты. 14Ушул биринчи кармашта Жонатан менен анын желдети кош өгүз бир күндө айдаган жердин жарымынчалык талаада жыйырмадай кишини өлтүрүштү.

Ысрайылдардын пелиштилерди жеңиши

15Пелиштилердин бүт баарынын жүрөгү титиреди. Ордодогулар, анын айланасындагылар, күзөт тобундагылар, алдыңкы аскер топтору да дүрбөлөңгө түштү, ал тургай жер да силкинип кетти. Кудай алардын жүрөктөрүнө чоң коркунуч салды.

16Бенжамин уруусунун Гибасындагы Шабулдун ордо күзөтчүлөрү пелиштилердин туш тарапка чачырап качып баратканын көрүштү. 17Ошондо Шабул жан-жөкөрлөрүнө:

– Элдик кошуунду түгөлдөп чыгып, ким жок экенин билгиле! – деп буйруду. Алар түгөлдөп чыкканда, Жонатан менен анын желдети жок экени билинди. 18Шабул Ахияга:

– Кудайдын сандыгын алып кел, – деп буйруду. Ал убакта Кудайдын сандыгы алардын жанында эле. 19Шабул дин кызматчыга сүйлөп жаткан убакта, пелиштилердин ордосунда дүрбөлөң улам катуулап, аларга чейин угулду. Ошондо Шабул дин кызматчыга:

– Керек эмес, тим кой. Кеттик! – деп айтты. 20Ошол замат Шабул менен элдик кошуун айкырык салып согуш талаасына кирип келди. Ал жерде баары катуу дүрбөлөңгө түшүп, бири-бирин кылычтап өлтүрүп жатыптыр+. 21Буга чейин пелиштилердин ордосуна кошулуп, алар тарапка өтүп кеткен эврейлер, катардан чыгып, Шабул менен Жонатандын ысрайыл элдик кошууну тарапка өтүштү. 22Эпрайым тоолорунда жашырынып жүргөн ысрайылдар да, пелиштилердин качып жөнөшкөнүн угушуп, аларды кубалап жөнөштү. 23Ушул күнү Жараткан Эге Ысрайылга жеңиш тартуулады. Салгылаш Бейт-Абенден да ары жайылды.

Шабул падышанын акылсыз буйругу

24Ал күнү ысрайылдар абдан чарчашты. Себеби Шабул:

– Мен душмандарымдан өч алып бүткөнүмчө, кечке чейин ким наар алса, ага каргыш тийсин! – деп айткан эле. Ошондуктан эч ким эч нерсе жеген жок.

25Элдик кошуун токойго киргенде, ачык жерден бал таап алды. 26Токойго кирген эл жөн эле жерге куюлуп жаткан балды көрүп турса да, каргыштан корккондуктан, эч кимиси ага кол тийгизе алган жок. 27Жонатан болсо атасынын элге угуза жарыялаган каргышын уккан эмес болчу. Ал колундагы таягын сунуп, уюктагы балдан илип алып, татып көргөндө, кубаттана түштү. 28Эл арасынан бир киши ага:

– Атаң элге: «Бүгүн ким наар алса, ага каргыш тийсин!» деп айткан болчу. Ошондон эл алсырап калды, – деди.

29– Атам элди кыйнап койгон экен. Карагылачы, балдан бир аз эле татып көрүп, кубаттана түштүм, – деди Жонатан. 30– Ка-ап! Эл бүгүн душмандан тартып алган олжодон жеп тоюп алса, пелиштилерди көбүрөөк кырбайт белек!

31Ошол күнү ысрайылдар пелиштилерди Михмастан Аялонго чейин талкалашты. Эл абдан алдан тайды+. 32Ошондуктан эл олжого жабылып, койлорду, өгүздөрдү, торпокторду да ошол жерде эле союп, каны менен жеп жатты.

33– Эл этти каны менен жеп, Жараткан Эгенин алдында күнөөгө батып жатат, – деп Шабулга кабарлап келишти. Ал кишилерине:

– Силер Кудайга жакпаган иш кылдыңар! Менин алдыма дароо чоң таш тоголотуп келгиле! – деп буйруду+. 34Анан:

– Элди аралап: «Баарыңар өгүзүңөр менен коюңарды жетелеп келип, ушул жерде союп жегиле. Каны менен жеп, Жараткан Эгенин алдында күнөө кылбагыла» – деп айткыла деди Шабул. Ошол түнү адамдардын ар бири өгүзүн жетелеп келип, ошол жерде сойду. 35Шабул курган бул курмандык жай анын Жараткан Эгеге арнап тургузган алгачкы курмандык жайы эле.

Шабулдун дагы бир акылсыздыгы

36Шабул жан-жөкөрлөрүнө:

– Ушул түнү пелиштилерди артынан кууп, таң атканча аларды талап-тоноп алып, алардын бирөөнү да аман калтырбайлы, – деди. Тигилер ага:

– Сиз каалагандай болот! – дешти. Бирок дин кызматчы:

– Алгач Кудайдын эркин билели, – деди. 37Ошондо Шабул Кудайдан: «Пелиштилерге кол салсам болобу? Аларды ысрайылдын колуна салып бересиңби?» деп сурады. Бирок бул жолу Кудай жооп берген жок+. 38Анда Шабул:

– Эл башчыларынын баары бул жакка келишсин. Бүгүн кандай күнөө жасалганын иликтеп билишсин! – деп буйрук кылды. 39– Ысрайылды куткарган Кудай көрүп турат. Ал тургай, уулум Жонатан да күнөөлүү болуп чыкса, сөзсүз өлтүрүлөт! – деди. Бирок эч ким унчуккан жок. 40Ошондо Шабул бардык ысрайылдарга:

– Силер бир тарапта тургула, мен уулум Жонатан менен башка тарапта туралы, – деди.

– Сиздин бир ооз сөзүңүз, – деп жооп берди эл. 41Шабул Ысрайылдын Кудайы Жараткан Эгеге:

– Айыптууну Өзүң көрсөт! – деп айтты.

Өкчөмө таш Жонатан менен Шабулду көрсөттү, эл болсо ак болуп чыкты. 42Анан Шабул:

– Эми уулум Жонатан экөөбүздүн ортобузга өкчөмө таш таштагыла, – деди. Өкчөмө таш Жонатанды көрсөттү+. 43Ошондо Шабул Жонатандан:

– Мага айтчы, эмне кылдың эле? – деп сурады.

– Мен болгону колумдагы таяктын учун балга малып, андан бир аз татып көргөн болчумун. Эми мен өлүшүм керек! – деди Жонатан.

44– Жонатан, сен сөзсүз өлүшүң керек! Эгерде сени өлтүрбөсөм, Кудай мени жазаласын, катуу жазаласын! – деди Шабул. 45Бирок эл Шабулга:

– Ысрайылды улуу жеңишке жеткирген Жонатан өлүшү керекпи? Андай болбойт! Кудай көрүп турат! Анын бир тал чачы да жерге түшпөйт! Себеби ал Кудайдын колдоосу менен бүгүн улуу иш кылды – деди. Ошентип, эл Жонатанды өлүмдөн алып калды+. 46Шабул пелиштилерди кубалаганын токтотуп, артка кайтты. Пелиштилер да өз жерине кетти.

Шабулдун жүргүзгөн согуштары

47Шабул Ысрайылга падыша болгондон кийин, айланасындагы душмандары маап, аммон, эдом элдери, Соба падышалары жана пелиштилер менен согушту. Ал кайсы жерде болсо да, эч кимди аяган жок+. 48Тайманбай согушуп, амаликтерди талкалады. Ысрайылды талап-тоноочулардан куткарды+.

Шабулдун үй-бүлөсү

49Шабулдун Жонатан, Ишпи, Малкишуа деген уулдары бар болчу. Эки кызынын ысымдары болсо: улуусу – Мерап, кичүүсү – Михала эле+. 50Аялы Акинаам Акимаастын кызы болгон. Шабулдун аскер башчысы болсо өзүнүн абасы Нирдин уулу Абнер болгон+. 51Шабулдун атасы Киш менен Абнердин атасы Нир бир туугандар эле, алар Абиелдин уулдары болушкан+.

52Падыша болуп турганда, Шабул пелиштилерге каршы тынбай катуу согуш жүргүзүп жатты. Ошондуктан Шабул каерден күчтүү, баатыр адамды көрсө, аны жанына кошуп алчу+.

15

Шабулдун ишенимсиздиги

15^1Күндөрдүн биринде Шамил Шабулга мындай деди:

– Жараткан Эге сени Өз эли Ысрайылга падышалыкка майлаш үчүн мени жиберген. Эми Жараткан Эгенин сөздөрүн уккун!+
2Асман Аскери Эгеси мындай дейт: «Мисирден келе жаткан Ысрайылга каршы чыкканы үчүн, Мен амалик эли менен эсептешем. 3Эми барып, амаликке кол сал. Анын эмнеси болсо, баарын садага чап. Эркегин да, аялын да, балдарын да, эмчектеги ымыркайын да, өгүзүнөн тартып койлоруна чейин, төөсүнөн тартып эшегине чейин түгөл өлтүр».

4Ошондо Шабул элдик кошуунду чогултуп, аны Телайимде санап чыкты. Иудадан он миң жоокер, калган Ысрайылдан эки жүз миң жөө аскер чогулду+. 5Шабул амаликтердин шаарына жакын келип, аскерлерин өрөөнгө жайгаштырды. 6Анан ал кейни[*] элине: «Силер ысрайыл Мисирден келе жатканда аларга жакшылык кылгансыңар. Ошондуктан силерди да амаликтер менен чогуу кырып салбашым үчүн, бул элдин арасынан чыккыла, алардан оолак кеткиле» деп айттырды. Муну укканда кейнилер амаликтен бөлүнүп чыгып кетти+. 7Шабул амаликтерди Хабиладан тартып, Мисирдин чегиндеги Шур чөлүнө чейин талкалады+. 8Ал амаликтерди кылыч мизине алып, бүт кырып салды, бирок алардын падышасы Агакты тирүүлөй колго түшүрдү+. 9Шабул менен анын эли Агакты, анын эң жакшы койлорун жана өгүздөрүн, бордолгон торпоктору менен багалаң козуларын, жакшы буюмдарын аяп, аларды садага чапкысы келген жок. Эч нерсеге арзыбаган, жараксыздарын гана садага чапты. 10Ошондо Шамилге Жараткан Эгеден сөз түштү:+
11«Мен Шабулду падыша көтөргөнүмө кейип жатамын. Ал Менден терс бурулуп, буйруктарымды аткарган жок». Буга Шамилдин кабыргасы сөгүлүп, түнү бою Жараткан Эгеге жалынып чыкты. 12Эртеси Шамил таң азанда туруп, Шабулга жолугуу үчүн жөнөдү. Ага Шабулдун Кармел шаарына барганын, ал жерге өзүн даңаза кылуу үчүн эстелик орнотуп, анан Гилгалга түшүп кеткенин айтышты+. 13Шамил Шабул падышанын алдына келгенде, падыша ага:

– Жараткан сизди жалгасын! Мен Жараткан Эгенин буйругун аткардым! – деди.

14– Аткарган болсоң, анда неге койлордун маараганы, өгүздөрдүн мөөрөгөнү кулагыма угулуп жатат? – деп сурады Шамил.

15Шабул жооп кылып, мындай деди:

– Аларды кишилерим амаликтерден олжолоп келишти. Кудайың Жараткан Эгеге арнап курмандыкка чалуу үчүн, эл койлор менен өгүздөрдүн эң жакшыларын аяп, калтырып койду. Калгандарын болсо садага чаап салдык...

16– Токтот! – деди Шамил. – Мен сага Жараткан Эгебиздин бүгүн түнү мага эмнелерди айтканын айтып берейин.

– Айтыңыз, – деди Шабул. 17Ошондо Шамил сөзүн улап:

– Бир убакта өзүңдү төмөн санасаң да, Ысрайылдын бардык урууларынын башчысы болбодуң беле. Эгедер сени майлап, Ысрайылга падыша көтөрбөдү беле. 18Ал сени: «Баргын да, күнөөкөр амалик элин садага чаап сал. Аларды толук кырып салганча согуш», – деп казатка жибербеди беле? 19Эмне үчүн сен Жараткан Эгенин үнүнө кулак салган жоксуң? Эмне үчүн сен олжого жулунуп, Жараткан Эгеге жакпаган иш кылдың! – деди.

20– Мен Анын үнүнө кулак салдым! – деди Шабул Шамилге. – Жараткан Эге жиберген казатка барып, амалик элин садага чаап салдым, алардын падышасы Агакты болсо туткундап келдим. 21Эл болсо садага чабылчу олжодон эң жакшы койлор менен өгүздөрдү Кудайыңыз Жараткан Эгеге Гилгалда курмандык чалуу үчүн алып калды. 22Ошондо Шамил Шабулга мындай деди:

– Кулак салбасаң эркине Кудайыңдын,
Жагабы Ага берген курмандыгың,
Жана да толук өрттөп чалгандарың?
Баш ийүү артык курмандыктан,
Моюн сунуу – кочкордун майларынан+.
23Себеби Ага моюн сунбаганың,
Сыйкырчылык кылгандай эле чоң айып.
Өжөрлөнүп тоң моюндук кылганың,
Буркандарга табынгандай чоң жазык.
Жараткандын буйругун четке кактың,
Ал да сени жаратпай четке какты,
Падышалык тактысынан эми тайдың!+

24– Мен күнөө кылдым! – деди Шабул Шамилге. – Ооба, Жараткан Эгенин буйругунан да, сиздин сөзүңүздөн да четтедим. Элден коркконумдан алардын сөзүнө кирдим. 25Эми суранамын, менин күнөөмдү кечирип койсоңуз экен. Жараткан Эгеге ийбадат кылышым үчүн, мени менен кайтыңыз.

26Шамил Шабулга мындай деди:

– Сени менен кайтпаймын. Анткени сен Жараткан Эгебиздин сөзүн четке кактың. Жараткан Эге да сени Ысрайылга падыша болбосун деп четке какты. 27Шамил бурулуп, кетмекчи болгондо, Шабул анын чепкенинин этегинен бекем кармап калды эле, анын чепкени айрылып кетти+. 28Ошондо Шамил:

– Бүгүн Жараткан Эге Ысрайылдын падышалыгын сенин колуңдан тартып алып, сенден жакшыраак жакыныңа берди, – деп айтты+. 29Ысрайылдын улуу Кудайы эки сүйлөбөйт, оюн да өзгөртпөйт. Оюн өзгөрткүдөй Ал адам баласы эмес+.

30– Мен күнөө кетирдим. Бирок суранам, эл аксакалдары менен Ысрайылдын алдында кадырымды түшүрбөй, мени менен чогуу кайтыңыз. Мен да Кудайыңыз Эгедерге ийбадат кылайын, – деди Шабул. 31Ошентип, Шамил Шабул менен бирге артка кайтты. Шабул Жараткан Эгеге ийбадат кылды.

32Анан Шамил:

– Амалик падышасы Агакты мага алып келгиле! – деп буйрук кылды. Байланган Агакты Шамилдин алдына алып келишкенде, Агак ичинен: «Ажал менден кыя өтүп кетти окшойт», – деп ойлоду. 33Бирок Шамил:

– Сенин кылычың аялдарды балдарынан кантип айрыса, сенин энең да аялдардын арасында уулунан ошондой айрылсын! – деди да, Агакты Гилгалда, Жараткан Эгенин алдында кылыч менен кыя чаап салды.

34Андан соң Шамил Рамага, Шабул болсо Гибадагы өз үйүнө кайтышты. 35Ошол күндөн баштап Шамил өмүрүнүн акырына чейин Шабул менен көрүшүүгө кайра барган жок. Бирок ал үчүн кабыргасы кайышып жүрдү. Жараткан Эге болсо Шабулду Ысрайылга падыша кылганына кейиди+.

16

Кудайдын Дөөттү падышалыкка тандап алышы

16^1Күндөрдүн биринде Жараткан Эге Шамилге:

– Ысрайылга падыша болбосун деп Мен четке каккан Шабул үчүн качанга чейин кайгырып жүрө бересиң? Мүйүз идишиңди зайтун майына толтур да, жолго чык. Сени Бейтлехемге – Жышайдын үйүнө жиберемин. Мен анын уулдарынын бирин падыша көтөрүү үчүн тандап койдум+.

2– Кантип барамын?! Падыша Шабул муну угуп калса, мени өлтүрүп салбайбы?! – деди Шамил.

– Бир торпокту жетелеп бар да, «Жараткан Эгеге курмандык чалганы келдим» деп айткын, – деди Жараткан Эге.

3– Курмандык чалууга Жышайды да чакыр. Эмне кылышың керектигин сага ошол жерде айтамын. Мен сага кимди көрсөтсөм, ошону Мен үчүн падышалыкка майлайсың.

4Шамил, Жараткан Эге айткандай, Бейтлехем шаарына келди. Шаар аксакалдары чочулай аны тосуп чыгышып:

– Тынччылыкпы? – деп сурашты.

5– Тынччылык эле. Жараткан Эгеге курмандык чалуу үчүн келдим. Өзүңөрдү тазалап-ыйыктагыла, анан мени менен курмандык чалууга жүргүлө, – деди Шамил. Жышай менен анын уулдарын болсо өзү ыйыктап, курмандык чалууга чакырды.

6Жышай уулдары менен келгенде, Шамил Элияпты көрүп: «Чын эле, бул жигит Эгедер тандаган адам экен!» – деп ойлоду+. 7Бирок Жараткан Эге Шамилге:

– Сен анын келбетине, узун боюна караба. Мен аны тандаган жокмун. Мен адамдардай карабайм: адам сырткы көрүнүшүн карайт, Жараткан Эге болсо жүрөгүн карайт, – деди+. 8Ошондо Жышай Абинадапты Шамилдин алдына алып келди. Бирок Шамил:

– Жараткан Эгебиз муну да тандаган жок, – деди. 9Анан Жышай Шамманы Шамилдин алдына алып келди. Шамил:

– Жараткан Эгебиз муну да тандаган жок, – деди+. 10Ошентип, Жышай жети уулун тең Шамилдин алдына алып келди. Бирок Шамил:

– Жараткан Эгебиз булардын бирин да тандаган жок, – деди. 11Анан Шамил Жышайдан:

– Болгон уулдарың ушуларбы? – деп сурады.

– Дагы эң кенжеси бар, ал кой кайтарып жүрөт, – деп жооп берди Жышай.

– Киши жиберип, аны алып кел, – деди Шамил. – Ал келмейинче тамакка олтурбайбыз. 12Жышай киши жиберип, уулун алдыртты. Кенже уулу кызыл жүздүү, көздөрү жайнап турган, сымбаттуу жигит экен. Жараткан Эге Шамилге:

– Тур, ушуну майла! Мен тандаган адам ушул! – деди. 13Шамил зайтун майы куюлган мүйүз идишин алып, агаларынын алдында жигиттин башына май куйду. Жараткан Эгенин Руху Дөөттүн үстүнө түшүп, ошол күндөн баштап аны менен болду. Анан Шамил Рамага кайтты+.

14Ал эми Шабулду болсо Жараткан Эгенин Руху таштап кетип, Эгедер жиберген жаман рух аны кыйнай баштады+.

Дөөттүн ак сарайга кызматка чакырылышы

15Шабулдун кызматчылары ага:

– Кудай жиберген жаман рух сизди кыйнады го, – дешти. 16– Өкүмдар, кол алдыңыздагы кулдарыңызга буйрук берсеңиз, лирада жакшы ойногон кишини таап келер элек. Кудай жиберген жаман рух сизге келгенде, ал ойноп, өзүңүздү жакшы сезип каларсыз. 17Шабул кызматчыларына:

– Макул, лирада жакшы ойногон бирөөнү таап, мага алып келгиле, – деп буйрук кылды. 18Кызматчылардын бирөө:

– Бейтлехемдик Жышай дегендин уулдарынын бирин көргөм, – деди. – Ал лирада жакшы ойнойт экен. Анын үстүнө ал жүрөгү курч, баатыр мүнөз, анан да сөздөрү орундуу, он эки мүчөсү келишкен, Жараткан Эге колдогон жигит. 19Муну укканда, Шабул: «Кой багып жүргөн уулуң Дөөттү мага жөнөт» – деп, Жышайга киши жиберди. 20Жышай эшекке нан, бир чанач шарап, бир улакты артып, уулу Дөөттү Шабулга жөнөттү. 21Дөөт Шабулга келип, анын кол алдында кызмат кыла баштады. Дөөт Шабулга абдан жагып калып, Шабул аны өзүнө желдет кылып алды. 22Шабул Жышайга: «Дөөт менин кол алдымда кызмат кыла берсин. Ал менин көңүлүмө толду», деп айттырып жиберди. 23Ошол күндөрдөн баштап, Кудай жиберген рух Шабулду кыйнаганда, Дөөт лираны колуна алып, ойной баштачу. Ошондо Шабул падыша тынчтанып, өзүн жакшы сезип калчу. Жаман рух болсо аны таштап кетчү.

17

Дөөт жана алп пелишти

17^1Бир жолу пелиштилер согушуу үчүн кол курап, Иуда аймагындагы Сохо шаарына чогулушту. Алар Сохо менен Азека шаарларынын ортосундагы Эфес-Даммимге ордо курушту+. 2Шабул менен ысрайылдар да чогулду. Алар Эла өрөөнүнө ордосун жайгаштырып, пелиштилер менен согушууга даярданышты. 3Пелиштилер бир адырга, ысрайылдар болсо каршысындагы адырга тизилишти. Алардын ортосунда жайык колот бар эле.

4Бир маалда пелиштилер ордосунан Гат шаарынан келген Голият деген алп алдыга чыкты. Анын бою алты чыканак, бир карыш болчу+. 5Ал башына жез туулга, үстүнө кабырчыктуу коло соот кийип алыптыр. Соотунун салмагы беш миң шекел эле. 6Шыйрактарын коло шыйраккап менен жаап, ийинине кыска коло найза асып алыптыр. 7Колундагы найзасынын сабы болсо токуучунун өрмөгүнүн баканындай экен, найзанын темир учунун салмагы эле алты жүз шекелдей. Алдына болсо курал көтөргөн желдетин салып алыптыр+. 8Голият турган жеринде Ысрайыл аскерлерине мындай деп кыйкырды:

– Э-эй! Биз менен беттешүүгө кантип батындыңар?! Мен пелиштинин пелиштисимин, силер болсо болгону Шабулдун кулусуңар! Араңардан бир кишини тандагыла, ал мага бери түшүп келсин!+
9Эгерде ал мени менен кармашып, мени өлтүрсө, биз силерге кул бололу. А эгерде мен жеңип, аны өлтүрсөм, анда силер бизге кул болуп, кызмат кыласыңар. 10Анан пелишти сөзүн улап:

– Бүгүн мен Ысрайыл жоокерлерин маскара кыламын. Кана, бирөөнү жекеге чыгаргылачы, экөөбүз кармашып көрөлү! – деди. 11Пелиштинин бул сөздөрүн укканда, Шабул менен бүт ысрайылдардын жүрөгү түшүп, кайраты мокоду.

12Дөөт Иудадагы Бейтлехем шаарында жашаган эфраталык Жышайдын уулу эле. Жышайдын сегиз уулу болгон. Ал киши Шабулдун убагында элдеги аксакалдардын бири болчу. 13Жышайдын үч улуу баласы Шабулду ээрчип согушка кеткен эле. Тун уулунун аты Элияп, экинчиси – Абинадап, үчүнчүсү – Шамма болчу+. 14Уулдарынын кенжеси – Дөөт. Үч улуу баласы Шабулдун артынан кеткен. 15Дөөт болсо Шабулдун алдынан атасынын койлорун кайтарганы Бейтлехемге келип-кетип турду. 16Ушул арада пелишти Голият кырк күн бою эртең менен да, кечинде да ортого чыгып, жеке салгылашка чакырып жатты.

17Бир күнү Жышай уулу Дөөткө мындай деди:

– Мынабу жарым кап куурулган буудай менен он нанды алып, ордодогу агаларыңа тез жеткирип бер. 18Бул он эжигейди болсо алардын миң башысына бергин. Агаларыңдын ал-жайын билип, аман-эсен экенин билдирген нерсе ала кел+. 19Алар азыр Шабулдун Ысрайыл аскерлеринин арасында Эла өрөөнүндө пелиштилер менен согушуп жатат.

20Эртеси Дөөт таң заарда туруп, койлорун койчуга табыштады. Анан Жышай буйругандай, жүктү алып, жолго чыкты. Ал согуш майданына жетип келгенде, аскерлер сап тартып тизилип, ураан чакырып жатышыптыр. 21Ысрайылдардын каршысында пелиштилер тизилип турушуптур. 22Дөөт алып келген жүктөрүн күзөтчүгө калтыра салды да, катарда тургандарга чуркады. Агаларынын жанына жетип, алар менен амандашты. 23Дөөт алар менен сүйлөшүп жатканда, пелишти аскерлеринин катарынан гаттык жеке баатыр Голият алдыга чыгып келип, баягы сөздөрүн дагы кайталай баштады. Дөөт да муну укту. 24Ысрайылдар Голиатты көргөндө абдан коркуп, андан кача башташты. 25Ысрайылдар өз ара:

– Тиги жекеге чыккан кишини карагылачы! Ал Ысрайылды маскаралап жатат! Ким аны өлтүрсө, падышабыз аны байлыкка тундуруп, ага кошуп өз кызын берип, атасынын бүлөсүн болсо Ысрайылда салыктан бошотот экен деп жатышты+. 26Дөөт жанында турган адамдарга:

– Тиги пелиштини күмжам кылып, Ысрайылды маскара болуудан куткарган зор иш эмеспи?! Тирүү Кудайдын аскерлерин мазактагыдай ал сүннөтсүз пелишти ким болуп калыптыр? – деди. 27Алар ага Голиятты өлтүргөн кишиге эмне бериле тургандыгын айтып беришти. 28Дөөттүн жанындагылар менен эмнени сүйлөшүп жатканын угуп калып, улуу агасы Элияптын ачуусу келип кетти:

– Бул жерге эмнеге келдиң? Чөлдөгү биртке койду кимге калтырдың? Сенин кандай текебер, ниети бузук экениңди билемин. Сен салгылашты тамаша кылганы эле келгенсиң! – деди.

29– Мен эмне кылдым? Сураса да болбойбу? – деди Дөөт. 30Анан ал бурулуп, башка кишилерге да, жанагы суроосун берди. Тигилер да ага ошол эле жоопту беришти. 31Бул арада Дөөттүн сөздөрүн уккандар аны Шабулга жеткирип барышты. Шабул болсо аны өзүнө чакыртты. 32Дөөт Шабулга:

– Тиги пелишти үчүн эч кимдин ындыны өчпөсүн. Мына, кулуңуз мен барам. Аны менен мен жекеге чыгам! – деди.

33– Сен ал пелишти менен таймаша алмак белең?! Сен али баласың, ал болсо жаштайынан согушуп жүргөн жоокер, – деди Шабул Дөөткө. 34Бирок Дөөт Шабулга:

– Мен, кулуңуз, атамдын коюн багамын, – деп жооп берди. – Кээде короого арстан же аюу тийип, койду көтөрүп кеткенде, 35анын артынан кууп жетип, ага кол салып, азуусунан койду тартып алчумун. Эгерде алар мага кол салса, жалынан алып, уруп өлтүрчүмүн. 36Кулуңуз арстанды да, аюну да өлтүргөн. Тиги сүннөтсүз пелиштини да ошондой кылам. Анткени ал тирүү Кудайдын аскерлерин шылдыңдап жатат. 37Мени арстан менен аюнун азуусунан куткарган Жараткан Эге тиги пелиштинин чеңгелинен да куткарат!

– Мейли, бар. Кудай сени колдосун! – деди Шабул. 38Шабул өзүнүн жоокер кийимин Дөөткө берип, башына жез туулга, үстүнө соот кийгизди. 39Алардын үстүнөн кылыч байланып, Дөөт ары-бери басып көрдү. Бирок мындайды кийип көрбөгөн ал Шабулга:

– Мен мындай кийимди кийип жүрө албаймын, мындайга көнгөн эмесмин, – деди да, баарын чечип салды. 40Анан колуна таягын алып, сайдан жылмакай беш таш терип алды. Таштарды койчу баштыгына салды да, колуна салмоорун алып, пелишти Голиятты карай жөнөдү. 41Тиги да Дөөттү карай басты. Анын алдында калканын көтөргөн желдети келе жатты. 42Пелишти Дөөттү карап, кызыл жүздүү, сүйкүмдүү жаш бала экенин көрдү да, аны теңине албай:

43– Таяк менен чыккыдай, мен сага, эмне, ит белем! – деп Дөөттү өз кудайларын оозанып каргап кирди. 44– Бери кел, сенин жасатыңды ит-кушка жем кылайын! 45Дөөт пелиштиге мындай деди:

– Сен мага кылыч, найза, калкан көтөрүп келдиң, мен болсо сага сен акарат келтирген Ысрайыл кошуундарынын Кудайы – Асман Аскеринин Жараткан Эгесинин аты менен чыктым! 46Бүгүн Жараткан Эге сени менин колума салып берет. Сени өлтүрүп, башыңды кесип аламын. Пелишти аскерлеринин өлүктөрүн ит-кушка жем кыламын. Ошондо бүт жер жүзү Ысрайылда Кудай бар экенин билет+. 47Мына бул турган бүт эл Жараткан Эге кылычсыз, найзасыз эле куткарып аларын көрөт! Себеби бул согуш – Жараткан Эгеники. Ал силерди биздин колубузга салып берет. 48Пелишти Дөөткө кол салмакчы болуп, ага жакындап келе жатты. Дөөт да аны менен салгылашуу үчүн, пелишти аскерлери тарапка, анын алдына чуркап чыкты. 49Дөөт баштыгынан таш ала калып, салмоорго салып, атып жиберди. Атылган таш пелиштинин чекесине барып кадалды. Голият эт-бети менен жерге күп кулады. 50Дөөт пелиштини болгону салмоордун ташы менен жеңди. Колунда кылычы болбосо да, аны согуп өлтүрдү+. 51Дөөт дароо чуркап келип, пелиштини буту менен басты. Анын кылычын кынынан сууруп алды да, бир шилтеп, Голияттын башын кыя чапты. Пелиштилер өз баатыры өлгөнүн көрүп, качып жөнөштү. 52Мына ошондо ысрайылдар менен иудалар жапырт козголуп, айкырык салып, пелиштилерди Гат менен Экрон шаарларына чейин кубалап барышты. Шаарайымдан Гат менен Экрон шаарларына чейинки аралыкта пелиштилердин өлүктөрү чачылып жатты+. 53Куугундан кайтып келгенден кийин, ысрайылдар пелиштилердин ордосун талап-тоношту.

54Дөөт Голияттын башын Иерусалимге алып барды. Анын курал-жарактарын болсо өзүнүн чатырына коюп койду+.

55Дөөттүн ошол пелишти менен салгылашка чыкканын көргөн Шабул:

– Абнер! Тиги жигит кимдин уулу? – деп сурады колбашчысынан. Ал болсо:

– Чынын айтам, падышам! Билбейт экенмин, – деп жооп берди+.

56– Анда ал жигит кимдин уулу экенин бил, – деп буйруду падыша.

57Дөөт Голиятты өлтүрүп, ордого кайтып келери менен Абнер аны Шабулга ээрчитип келди. Кесип алган пелиштинин башын Дөөт колуна көтөрүп алыптыр. 58Шабул Дөөттөн:

– Сен кимдин уулусуң? – деп сурады. Дөөт ага:

– Бейтлехемдик кулуңуз Жышайдын уулумун, – деп жооп берди.

18

Дөөт менен Жонатандын достук шерти

181-2Шабул менен Дөөт сүйлөшүп бүтүштү. Ошол күндөн тартып Шабул Дөөттү жанына алып калды, атасынын үйүнө кайтып барууга урук берген жок. Жонатандын жүрөгү болсо Дөөткө тартылып, аны жанындай жакшы көрүп калды+. 3Жонатан Дөөттү жанындай жакшы көргөндүктөн, аны менен дос болууга шерттешти. 4Жонатан үстүндөгү чапанын чечип, Дөөткө берди. Ага кошуп жоокердик кийимин, кылычын, жаасын, кемерин тартуу кылды.

5Шабул Дөөттү кай жакка жиберсе да, аны ийгилик коштоду. Ошондуктан Шабул аны аскербашы кылып дайындады. Бул иш бүт элге да, Шабулдун кызматчыларына да жакты.

Шабулдун ичи тардыгы

6Дөөт пелишти Голиятты өлтүргөндөн кийин, аскерлер үйлөрүнө кайтып келе жатышканда, Ысрайылдын бардык шаарларынан келген аялдар дап кагып, үч кыл аспапты чертип, ырдап-бийлеп, падыша Шабулду салтанат менен тосуп чыгышты. 7Алар:

«Шабул жеңди миң эрди,

Дөөт жеңди түмөндү!»

деп, ырдап-бийлеп жатышты+. 8Бул сөздөр Шабулдун намысына тийип, ал абдан кыжырданды.

– Дөөткө түмөндү, мага болсо миңди гана ыраа көрүштү. Эми ага падышалык гана жетпей турат! – деди ал. 9Ошол күндөн тартып Шабул Дөөткө ич күйдүлүк кыла баштады.

10Эртеси күнү Кудай жиберген жаман рух Шабулга кайрадан кол салып, ал өз үйүндө жиндене баштады. Дөөт дароо мурдагыдай лирада ойноп кирди.

Шабулдун колунда найза бар эле+. 11Ал: «Ушул Дөөттү дубалга кадап салбасамбы!» деп ойлоп, найзасын ага карай ыргытты. Бирок Дөөт найзадан буйтап кетти. Экинчи жолу да ушундай болду.

12Шабул Дөөттөн корко баштады. Анткени Жараткан Эге Дөөткө жар болуп, Шабулду болсо таштап койгон болчу. 13Ошондуктан Шабул Дөөттү өзүнөн четтетип, миң башы кылып койду. Дөөт аскерлерди согуштарда баштап жүрдү. 14Жараткан Эге ага жар болгондуктан, бардык иштеринде ийгилик коштоп жатты+. 15Анын ийгилигин көрүп, Шабул андан ого бетер коркту. 16Бүт ысрайылдар менен иудалар болсо Дөөттү жакшы көрүп калышты. Анткени Дөөт аларды баштап жүрдү.

17Ошондуктан Шабул Дөөткө:

– Улуу кызым Мерапты өзүңө колукту кылып берейин. Сен болсо мага эр жүрөктүк менен кызмат кылып, Жараткан Эгенин согуштарында баш бол, – деди. Анткени Шабул: «Дөөт менин колумдан эмес, пелиштилердин колунан өлсүн» деп ойлогон эле+. 18Дөөт болсо Шабулга:

– Падышага күйөө бала болгудай мен өзүм же ата-тегим Ысрайылда ким эле? – деди+. 19Бирок Шабул кызы Мерапты Дөөткө берер убак келгенде, кызын мехолалык Адриелге күйөөгө берип салды+.

20Шабулдун башка кызы Михал Дөөттү жактырып калды. Муну уккан Шабул иштин оңтою келип турганын көрдү. 21«Дөөткө Михалды күйөөгө берип, аны тузагыма чалайын. Мына ошондо Дөөт пелиштилердин колунан мерт болот», – деп ойлоду ал. Анан Шабул Дөөткө: «Мага күйөө бала болууга азыр дагы бир мүмкүнчүлүгүң бар», – деп айтты. 22Кызматчыларына да: «Падыша сага ыраазы, бардык кызматчылар да сени жакшы көрүшөт. Падышага күйөө бала болуп албайсынбы» деп Дөөткө айтууну жашыруун дайындады. 23Шабулдун кызматчылары бул сөздү Дөөткө жеткиришти. Дөөт аларга:

– Өзүм кембагал, карапайым жигит болсом, падышага күйөө бала болуш оңой деп ойлоп жатасыңарбы? – деп жооп берди. 24Кызматчылар Дөөттүн айткандарын Шабулга жеткирип барышты. 25Ошондо Шабул: «Падыша өз душмандарынан өч алышы үчүн, калың иретинде жүз пелиштинин сүннөт терисинен башканы сурабайт экен», – деп Дөөткө айткыла деди. Анткени Шабул пелиштилердин колу менен Дөөттү тындым кылууну каалаган эле+. 26Кызматчылар Шабулдун сөздөрүн Дөөткө жеткиришти. Падышага күйөө бала болуу жөнүндөгү сөз Дөөткө жакты. Падыша белгилеген күндөр бүтө электе эле, 27Дөөт кишилерин ээрчитип барып, эки жүз пелиштини өлтүрдү. Падышага күйөө бала болуш үчүн, өлтүрүлгөн пелиштилердин сүннөт терисинин бирин калтырбай падышага берди. Акыры Шабул кызы Михалды Дөөткө турмушка берди.

28Шабул Жараткан Эге Дөөткө жар болуп жатканын, кызы Михал да аны сүйөрүн анык билди. 29Ошондон кийин Шабул Дөөттөн мурдагыдан да катуу коркуп, өмүрү өткөнчө ага душман болуп калды.

30Пелишти аскер башчылары кол салып турушту. Алар кол салган сайын, Шабулдун башка аскер башчыларына караганда Дөөт көбүрөөк жеңишке ээ болуп, атагы алыска тарады.

19

Жонатандын Дөөт үчүн арачылыгы

19^1Шабул өз уулу Жонатан менен кызматчыларына: «Дөөттүн көзүн тазалагыла», деп буйрук берди. Бирок Шабулдун уулу Жонатан Дөөттү абдан жакшы көрчү. 2Жонатан Дөөткө:

– Атам сени өлтүрөм деп жүрөт. Ошондуктан эртең эрте менен сак бол, бир жерге жашырынып, ошол жерде кал, – деп айтты. 3Мен болсо сен жашынган жерге атам менен жакын келип, аны менен сен жөнүндө сүйлөшүп көрөм. Эмнени биле алсам, сага билдирем. 4Жонатан атасы Шабулга Дөөт жөнүндө жакшы сөздөрдү айтып, мындай деди:

– Падышам өз кызматчысы Дөөткө жамандык кылбаса экен. Себеби ал сизге бир да жамандык кылган эмес. Анын ар бир иши сизге чоң пайда гана алып келген. 5Ал өз жанын тобокелге салып, алп пелиштини өлтүрбөдү беле. Ошондо Жараткан Эге Ысрайылды зор жеңишке жеткирген. Муну көрүп, өзүңүз да кубангансыз. Эми неге Дөөттү себепсиз эле өлтүрүп, жазыксыз кан төгүп, күнөөгө батканы жатасыз+? 6Шабул Жонатандын сөздөрүнө кулак салып:

– Кудай көрүп турат! Дөөт өлбөйт! – деп ант берди. 7Жонатан Дөөттү чакырып, ага болгон ишти айтып берди. Анан Дөөттү Шабулдун алдына алып келди. Ошондон кийин Дөөт мурдагыдай эле падышага кызмат кыла баштады.

Михалдын Дөөттү куткарышы

8Кайрадан согуш оту тутанды. Дөөт согушка аттанып чыгып, пелиштилер менен салгылашты. Аларга катуу сокку урду эле, душман артын салып качты.

9Бир күнү Шабул үйүндө найзасын колуна кармап олтурган. Дөөт болсо лира чертип жаткан. Ошол убакта Жараткан Эге жиберген жаман рух Шабулду кайрадан кыйнай баштады+. 10Ошондо Шабул Дөөттү дубалга кадап салгысы келип, найзасын ыргытты. Бирок Дөөт буйтап кетип, найза дубалга сайылып калды. Дөөт болсо ошол түнү качып кутулду. 11«Дөөттү аңдып тургула, жерге жарык түшөрү менен аны жан таслим кылгыла», деп, Шабул анын үйүнө жасоолдорун жиберди. Аялы Михал Дөөткө:

– Эгерде ушул түнү качып кутулбасаң, эртең менен сени өлтүрүшөт, – деди+. 12Анан Михал Дөөттү терезе аркылуу качырып жиберди. Дөөт качып кутулду+. 13Михал дароо бир бурканды алып келип, төшөккө жаткырып, башына улактын терисин ороп, үстүнө кийим жаап койду. 14Шабул жиберген жасоолдор Дөөттү кармап кетүүгө келишкенде, Михал аларга:

– Дөөт ооруп жатат, – деп койду.

15Муну укканда Шабул жасоолдорун кайра жиберип:

– Дөөттү өз көзүңөр менен көрүп, аны төшөк-мөшөгү менен кошо көтөрүп келгиле! Мен аны өлтүрөм! – деди. 16Жасоолдор үйгө кирип келип карашса, төшөктүн ичинде башына улактын териси оролгон буркан жатыптыр.

17Шабул Михалдан:

– Неге мени алдап, душманымды качырып жибердиң? – деди. Михал болсо Шабулга:

– Дөөт: «Мени качырып жибер, болбосо сени өлтүрүп салам» деген эле, – деди.

Дөөттүн Шамилге качып баруусу

18Качып кутулган Дөөт Рамадагы Шамилге келип, Шабулдун өзүнө эмне кылганын айтып берди. Анан Шамил менен чогуу Найот айылына барып, ошол жерде калды+.

19«Дөөт Рамадагы Найотто экен», деп Шабулга айтып келишти. 20Шабул Дөөттү кармап келүүгө жасоолдорун жөнөттү. Жасоолдор зикир чалып жаткан пайгамбарларды, аларга баш болгон Шамилди көрүшкөндө, алардын үстүнө Кудайдын Руху түшүп, алар да зикир чала башташты. 21Бул жөнүндө кабар Шабулга жеткенде, ал башка жасоолдорун жиберди. Бирок алар да зикир чалып киришти. Шабул үчүнчү жолу жасоолдорун жөнөттү эле, алар да зикир чала башташты. 22Акыры Шабул өзү Рама шаарына карай жөнөдү. Ал Сехудагы чоң суу сактагычка жеткенде:

– Шамил менен Дөөт каерде? – деп сурады. Ага:

– Найотто, Рамада, – деп айтышты. 23Рамадагы Найотко бараткан жолдо ага да Кудайдын Руху түшүп, ошол жерге жеткенче зикир чалып жүрүп олтурду. 24Ал да кийимдерин чечип салып, Шамилдин алдында зикир чала баштады. Шабул кеч кирип, кайра таң атканча жылаңач жатты. Ошондон улам «Шабул да пайгамбар болуп калганбы?» деген сөз айтылып калган+.

20

Чыныгы достук

20^1Дөөт Рамадагы Найоттон качып чыгып, Жонатанга келди. Ага:

– Мен эмне кылдым? Айыбым кайсы? Атаң мени өлтүрөм дегидей мен ага кандай жамандык жасадым? – деди+.

2– Андай болбойт! Сен өлбөйсүң! – деди Жонатан. – Маанилүү болобу, майда-барат болобу, атам мага айтпай туруп бир да иш кылбайт. Атам бул ишти менден неге жашырмак эле?! Андай болушу мүмкүн эмес. 3Бирок Дөөт:

– Сенин мага жан тартарыңды атаң жакшы билет. Ал: «Бул жөнүндө Жонатан билбесин. Ал капа болот», деп ойлойт окшойт. Кудай көрүп турат, сага чын айтам: менин жаным кыл учунда турат! – деди. 4Ошондо Жонатан Дөөткө:

– Макул, эмнени кааласаң да, сен үчүн баарын жасайм, – деп айтты. 5Дөөт Жонатанга мындай деди:

– Эртең ай жаңырган майрам күн. Мен падыша менен бир дасторкондо олтурушум керек. Бирок мага уруксат бер, бүрсүгүнкү кечке чейин талаада жашырына турайын. 6Эгер атаң менин жок экенимди көрүп, сурап калса: «Дөөт менден суранып, өзүнүн Бейтлехем шаарына барып келгени кетти. Ал жерде анын урук-туугандары жылдык курмандыкты чалат экен» деп кой. 7Эгерде атаң: «мейли» десе, анда мен кооптонбой эле койсом болот. Эгер каарданса, анда билгин, ал мага жамандык кылууну чечип койгон. 8Сен болсо мага ишенимдүү кал. Себеби сен Жараткан Эгенин алдында кулуң менен шерттешкенсиң. Эгерде айыбым болсо, мени атаңа алып барбай эле, өзүң өлтүрүп сал!+
9Жонатан Дөөткө:

– Андай болбойт! Атамдын сага жамандык кыларын билсем сага кантип айтпай коёюн? – деди.

10– Эгерде атаң сага катаал жооп берсе, ким мага кабарлайт? – деп сурады Дөөт Жонатандан.

11– Жүр, талаага чыгалы, – деди Жонатан Дөөткө. Анан экөө талаага чыкты. 12Жонатан сөзүн улап, Дөөткө мындай деди:

– Ысрайылдын Кудайы Жараткан Эге көрүп турат! Эртең, же болбосо бүрсүгүнү ушул убакка чейин атамдын оюн аңдап билемин. Эгерде атамдын сага ниети жакшы болсо, сөзсүз билдиремин. 13Эгерде атам сага жамандык кылууну ниет кылган болсо, бирок сага билдирбесем, сени эсен-соо кетирбесем, Жараткан Эгем мени жазаласын, катуу жазаласын! Жараткан Эге буга чейин атамды колдогондой, сени да колдосун! 14Көзүмдүн тирүүсүндө, мага Жараткан Эгенин мээримин көрсөт. Эгерде каза болсом, 15Жараткан Эгебиз душмандарыңды жер бетинен жок кылганда да, менин тукумумду ырайымыңдан кур калтырба+. 16Ошентип, Жонатан Дөөт жана анын тукуму менен келишим түзүп:

– Жараткан Эге Дөөттүн душмандарын жазаласын! – деди. 17Жонатан Дөөттү жанындай жакшы көрчү. Ал: «Экөөбүз кан дос экенибизди далилдегин» деп, Дөөттү дагы бир жолу ант ичиртти+. 18Анан Жонатан Дөөткө мындай деди:

– Эртең ай жаңырган майрам. Ордуң бош болгондуктан, сенин жоктугуң дароо билинет. 19Ошон үчүн бүрсүгүнү мурдагы жашырынган жерге ылдам түшүп кел да, Азел ташынын жанында күтүп тур. 20Мен болсо бутага атып жаткандай болуп, сен тарапка жаа тартып, үч жебени атамын. 21Анан малай балага: «Барып, жебелерди таап кел», – деп, аны жиберемин. Эгерде балага: «Кара, жебелер сенин арт жагыңда, аларды алып кел», – деп кыйкырсам, анда жаныма келе бер. Демек, эч кандай коркунуч жок. Кудай көрүп турат, сага эч нерсе болбойт. 22Эгерде малай балага: «Тигине, жебелер алды жагыңда», – деп кыйкырсам, анда кетип кал. Демек, Жараткан Эге сени бул жерден кетирип жаткан болот. 23Экөөбүздүн ортобуздагы антыбызга Жараткан Эге Өзү түбөлүк күбө болсун! 24Ошентип, Дөөт талаага жашырынып калды. Ай жаңырган майрам башталган күнү падыша Шабул дасторконго келди. 25Ал адаттагыдай эле дубалдын жанындагы өз орундугуна олтурду. Жонатан Шабулдун маңдайынан орун алды, Абнер падышанын жанына олтурду. Дөөттүн орду болсо бош калды+. 26Бирок Шабул ал күнү эч нерсе деген жок. Ал: «Бир нерсе болуп, Дөөт тазалануу расмисин аткара албай калып, таза болбой калган го», – деп ойлоп койду. 27Эртеси, ай жаңырган майрамдын экинчи күнү да Дөөттүн орду бош калды. Ошондо Шабул уулу Жонатандан:

– Жышайдын уулу эмне үчүн кече да, бүгүн да дасторконго келген жок? – деп сурады. 28Жонатан Шабулга:

– Дөөт Бейтлехемге баруу үчүн менден өтүнүп уруксат сураган болчу, – деп жооп берди. 29Ал менден: «Тууган-уругубуз менен калаада курмандык чалмакпыз. Агам мени келгин деп буйруду. Ырайым этсең, уруксат кыл, барып, бир туугандарым менен көрүшүп келейин» деген эле. Ошондуктан ал падышанын дасторконуна келе алган жок. 30Муну укканда Шабулдун Жонатанга каары кайнап:

– Эй, көк бет, ажаан аялдын баласы! Жышайдын баласы менен достошуп алып, өзүңдү да, сени тууган энеңди да уятка калтырып жатканыңды билбейсиңби! – деп кыйкырды. 31– Жышайдын уулу тирүү турганда, сен да, падышалыгың да туруштук бере албайсыңар. Дароо киши жиберип, аны мага алдыр. Ал өлүшү керек! 32Жонатан атасына:

– Эмне үчүн өлүшү керек?! Ал эмне кылды?! – деди. 33Шабул Жонатанды өлтүрүп салмакчы болуп, аны карай найзасын ыргытты.

Дөөттү өлтүрүүгө атасы чындап чечим кылганына Жонатандын мына ошондо көзү жетти. 34Жонатан катуу ачууланып, дасторкондон туруп кетти. Атасы Дөөттү кемсинткендиги үчүн кайгырып, жаңырган айдын экинчи күнү ал майрам тамагын жеген жок.

35Эртеси эртең менен Жонатан малай баласын ээрчитип алып, макулдашкандай, Дөөткө жолугуу үчүн талаага чыкты. 36Анан балага:

– Чурка, мен аткан жебелерди таап кел, – деди. Бала чуркап жөнөрү менен, ал жебени баладан ашыра анын алдына түшкүдөй кылып атты. 37Бала Жонатан аткан жебелер түшкөн жерге жеткенде, Жонатан ага:

– Кара, жебелер алды жагыңа түштү! – деп кыйкырды. 38Жонатан баланын артынан:

– Бол, тез чурка, токтобо! – деп дагы кыйкырды. Малай бала жебелерди чогултуп, кожоюнуна алып келип берди. 39Ал эч нерсе билген жок. Сөз төркүнүн Жонатан менен Дөөт гана билишчү. 40Жонатан куралын балага карматып:

– Жөнө, калаага алып бар, – деди. 41Тиги бала кетери менен, Дөөт таштын артынан чыгып келди да, чөгөлөй калып, жерге үч жолу баш уруп таазим кылды. Эки дос кучакташып ыйлады. Бирок Дөөт катуураак ыйлады. 42Акыры Жонатан Дөөткө:

– Эми аман-эсен бар. «Жараткан Эге экөөбүздүн, биздин урпактарыбыздын ортосунда түбөлүк күбө болсун», – деп, Жараткан Эгени оозанып, ант бергенбиз, – деди. 43Ошондон кийин Дөөт жөнөп кетти. Жонатан болсо шаарга кайтты.

21

Дөөттүн дин кызматчыга качып барышы

21^1Дөөт Ноп шаарындагы дин кызматчы Акималикке келди. Акималик Дөөттү утурлай чыгып:

– Неге жалгызсың? Неге жаныңда эч ким жок? – деп чочулоо менен сурады. 2Дөөт дин кызматчы Акималикке:

– Падышанын тапшырмасы менен жүрөм. Ал: «Сени эмне үчүн жибергенимди, кандай тапшырма бергенимди эч ким билбесин» деп дайындаган. Кишилеримди болсо бир жерге калтырдым, – деп жооп берди. 3– Жегенге эмнеңиз бар? Мага бештей нан же башка эмнеңиз бар болсо бериңиз.

4– Колумда жөнөкөй наным жок. Кудайга багышталган[*] нан гана бар. Жаныңдагы кишилериң аялга жакындаган жок беле? – деп сурады дин кызматчы Дөөттөн.

5– Кадимки сапарда жүргөнүбүздө деле аялзатына жакындабайбыз, буюмдарыбыз да дайыма таза болот – деп жооп берди Дөөт дин кызматчыга. – Бүгүнкүдөй сапарда болсо кишилерим андан бетер өздөрүн таза кармашты. 6Ошондо дин кызматчы ага Кудайга багышталган нандан берди. Себеби ал жерде башка нан жок эле. Жараткан Эгенин алдына коюлчу нандар алынгандан кийин, ошол эле күнү ордуна жаңылары коюлду+. 7Ошол күнү Жараткан Эгенин алдында ийбадат кылчу жерге Шабулдун кызматчыларынын бири эдомдук Доек да келип калган болчу. Ал Шабулдун койчуларынын башчысы эле+. 8Дөөт Акималикке:

– Жаныңызда найза же кылыч жок беле? Падышанын тапшырмасы шашылыш болгондуктан, же кылычымды, же башка куралымды албай чыгыптырмын, – деди.

9– Өзүң Эла өрөөнүндө өлтүргөн пелишти Голияттын кылычы бар, – деди дин кызматчы. – Ал матага оролуп, алжапкычтын ары жагында турат. Андан башка курал жок. Кааласаң ошону ал, – деди.

– Андан артыгы табылбайт. Ошону мага бериңиз! – деди Дөөт+.

Дөөттүн Гат падышасына качып барышы

10Ошол эле күнү Дөөт Шабулдан качып, Гат падышасы Акишке келди+. 11Аны көргөндө Акиштин кызматчылары:

– Тиги өлкөнүн падышасы Дөөт го! Ал тууралуу «Шабул жеңди миң эрди, Дөөт жеңди түмөндү» деп ырдап-бийлешкен да! – дешти+. 12Бул сөздөр Дөөткө катуу тийип, ал Гат падышасы Акиштен абдан корко баштады. 13Ошондуктан Дөөт алардын алдында кебетесин бузуп, шаар дарбазасын тырмалап, сакал ылдый шилекейин куюлтуп, акылынан айныган болумуш боло калды. 14Муну көргөндө Акиш өзүнүн кызматчыларына:

– Карагылачы! Анын келесоо экенин көрбөй турасыңарбы?! Неге аны мага жетелеп келдиңер?! – деп кыйкырды. 15– Же өзүмдө келесоолор аз беле?! Аны менин алдымда делбеленсин деп алып келдиңерби? Муну ак сарайыма неге киргиздиңер!

22

Дөөттүн үңкүргө качып барышы

22^1Ошондон кийин Дөөт ал жерден кетип, Адулам шаарына жакын жердеги үңкүргө качып барды. Агалары жана атасынын тууган-уруктары муну угуп, анын жанына келишти+. 2Башына кыйын күн түшкөндөрдүн, карызга баткандардын жана запкы көргөндөрдүн баары Дөөттүн жанына чогулушту. Дөөт аларга башчы болду. Аны ээрчигендердин саны төрт жүзгө жакын эле+.

3Дөөт ал жерден Мааптагы Миспа шаарына барып, маап элинин падышасынан:

– Кудайдын эрки мага кандай экенин билгенче ата-энем жаныңызда кала турушуна уруксат бериңиз, – деп суранды. 4Ошентип, Дөөт ата-энесин Маап падышасынын алдына алып келди. Дөөт үңкүрдө жашырынып жүргөн убакта, ата-энеси маап падышасынын жанында жашап турду. 5Бирок Гат пайгамбар Дөөткө:

– Бул үңкүрдө калба. Иудага кет, – деп айтты. Ошондо Дөөт ал жерден кетип, Хереттеги токойго барды+.

Шабулдун дин кызматчыларды өлтүрүшү

6Ушул арада Шабулга «Дөөт кишилери менен кай жерде экени билинди» деген кабар келди. Бул убакта Шабул Гибадагы дөбөдө, жылгындын түбүндө колуна найзасын кармап, кызматчыларынын ортосунда олтурган. 7Муну укканда Шабул жанындагыларга:

– Эй, бенжамин уулдары, уккула! Жышайдын уулу ар бириңерге талааларды, жүзүмзарларды бермек беле?! Же «Бизди миң башы, жүз башы кылып коёт» деп жатасыңарбы?! – деди. 8– Баарыңар мага каршы тымызын сөз бекитип алдыңар беле?! Уулумдун Жышайдын уулу менен келишим түзгөнүн эч кимиңер мага айткан жоксуңар. Араңардан мага жан тартчу бир да киши чыккан жок. Өз уулумдун өз кулумду мага тузак тартууга тукурганын эч кимиң билдирген жоксуңар! Мунун баары көрүнүп эле турбайбы!+
9Ошондо Шабулдун кызматчыларынын арасында турган эдомдук Доек:

– Өкүмдарым, Жышайдын уулу Дөөттүн Нопко, Акитуптун уулу дин кызматчы Акималикке келгенин көрдүм, – деди+. 10– Акималик Дөөт үчүн Кудайдын эркин сурады. Ага тамак-аш жана пелишти Голияттын кылычын берди+.

11Падыша дароо Акитуптун уулу дин кызматчы Акималикти жана анын атасынын бүт тукумун – Нопто жашаган бардык дин кызматчыларды киши жиберип чакыртты. Алардын баары падышанын алдына келишти.

12– Эй, Акитуптун уулу, мени уккун! – деди Шабул.

– Кулагым сизде өкүмдарым, – деди Акималик.

13– Неге сен Жышайдын уулу менен мага каршы тымызын сөз бекиттиң?! – деди Шабул ага. – Сен ага нан менен кылыч берип, ал үчүн Кудайдын эркин сураптырсың. Мына, Дөөт бүгүн мага каршы козголоң чыгарып, тузак тартып жатат. 14Акималик Шабулга мындай деп жооп берди:

– Бардык кызматчыларыңыздын арасында Дөөттөй ишенимдүү адам барбы? Ал – падышабыздын күйөө баласы, жансакчыларыңыздын башчысы, ак сарайыңыздагы кадыр-барктуу адам. 15Мен ошол күнү ал үчүн Кудайдын эркин биринчи жолу сурадым беле? Падышам, бул үчүн мени да, атамдын урпактарын да күнөөлөбөсөңүз экен. Анткени кулуңуз бул жөнүндө эч нерсе билген эмес. 16Бирок падыша ага:

– Акималик! Сен да, атаңдын бүт урук-тукуму да сөзсүз өлөсүңөр! – деди да, 17жанындагы сакчыларына:

– Баргыла, Жараткан Эгенин дин кызматчыларын өлтүргүлө! – деп буйрук кылды. – Алар Дөөттү колдоп, анын качып кеткенин билишсе да, мага кабар беришкен жок!

Бирок падышанын кызматчылары Жараткан Эгенин дин кызматчыларына кол көтөрүп, аларды өлтүрүүнү каалашкан жок. 18Ошондо падыша:

– Мынабу дин кызматчыларды анда сен өлтүрүп сал! – деп Доекке буйруду. Эдомдук Доек бурулду да, ыйык алжапкыч кийген сексен беш дин кызматчыны өлтүрдү+. 19Андан кийин дин кызматчылар жашаган Ноп шаарындагы аял-эркек, жаш бала, ал тургай эмчектеги балдар да кылыч мизине алынды. Өгүз, эшек, койлор да кылычтан кырылды. 20Жалгыз Абиятар кутулуп чыгып, Дөөткө качып барды. Ал Акитуптун небереси, Акималиктин уулу эле+. 21Шабул Жараткан Эгенин дин кызматчыларын өлтүрүп салганын Абиятар Дөөткө айтып бергенде, 22Дөөт ага:

– Ошол күнү эдомдук Доекти Ноптон көргөнүмдө, анын Шабулга сөзсүз айтып барарын билгем. Атаңдын тукумундагы ар бир жандын өлүмү үчүн мен айыптуумун, – деди. 23– Эми менин жанымда кал, коркпо. Мени өлтүргүсү келген адам, сени да өлтүрүүнү каалап жүргөн экен. Менин жанымда калсаң, коопсуз болосуң+.

23

Дөөттүн Кейла шаарын бошотуусу

23^1Дөөткө: «Пелиштилер Кейла шаарына кол салып, кырманды талап-тоноп жатышат» деген кабар келди+. 2Ошондо Дөөт Кудайдын эркин сурап:

– Барып, пелиштилерге кол салайынбы? – деди. Жараткан Эге ага:

– Баргын. Пелиштилерге кол салып, Кейланы бошот, – деп жооп берди. 3Бирок Дөөттүн кишилери:

– Биз Иудада жүрүп коркуп жатсак, Кейлага барып, кантип пелиштинин аскерлери менен согушабыз? – деп айтышты. 4Дөөт кайрадан Кудайдын эркин сурады. Жараткан Эге ага:

– Кейлага жөнө! Пелиштилерди Өзүм сенин колуңа салып беремин, – деп жооп берди. 5Дөөт кишилери менен Кейлага барды. Пелиштилер менен салгылашып, аларга катуу кыргын салып, малын айдап кетти. Ошентип, Дөөт Кейланын элин куткарып калды. 6Дөөттүн жанына качып барган Акималик уулу Абиятар дин кызматчынын алжапкычын Кейлага ала барган эле+.

7«Дөөт Кейлада экен» деген кабарды Шабул укканда: «Кудай Дөөттү колума салып бериптир. Ал дарбазалары бекиген чептүү шаарга кирип, өзүн кулпулап алган турбайбы», – деди. 8Ошентип, Шабул Кейлага барып, Дөөттү кишилери менен чогуу курчоого алуу үчүн, бүт элди согушка чакырды. 9Дөөт Шабулдун жамандык кылганы жатканын билгенде, дин кызматчы Абиятарга:

– Алжапкычты бул жерге алып кел, – деди+. 10Анан Дөөт Кудайга мындай деди:

– Ысрайылдын Кудайы, Жараткан Эгем! Мен Кейлада болгондуктан, Шабул бул шаарга келип, аны талкалаганы жатканын кулуң укту. 11Кейланын башчылары мени Шабулга кармап береби? Кулуң уккандай, Шабул бул жерге келеби? Ысрайылдын Кудайы, Жараткан Эгем, кулуңа билдире көр. Жараткан Эге:

– Келет, – деп жооп берди. 12Дөөт Жараткан Эгеден:

– Кейланын башчылары мени кишилерим менен чогуу Шабулдун колуна салып береби? – деп сурады.

– Салып берет, – деди Жараткан Эге. 13Ошондо Дөөт алты жүздөй кишиси менен Кейладан чыгып, ар жерде орун которуп жүрө берди. Дөөттүн Кейладан качып кеткенин укканда, Шабул ал жерге барбай турган болду+.

Дөөттүн Зип чөлүнө качышы

14Дөөт чөлдөгү эл баралгыс жайларда – Зип чөлүндөгү адырларда жашырынып жүрдү. Шабул аны күн сайын издесе да, Кудай Дөөттү Шабулдун колуна салып берген жок+. 15Дөөт Зип чөлүндөгү Хорешке келгенде, Шабул аны өлтүрүү үчүн чыкканын укту. 16Ушул убакта Шабулдун уулу Жонатан Хорештеги Дөөткө келип, Кудайга таянууга дем берип:

17– Коркпо, атам сени колго түшүрө албайт. Сен Ысрайылга падыша болосуң, мен болсо сенден кийинки адам боломун. Атам муну билет, – деди+. 18Ошол жерде алар Жараткан Эгенин алдында өз ара келишим түзүштү. Анан Жонатан үйүнө кайтып, Дөөт Хореште калды+. 19Зиптиктер Гибадагы Шабулга:

– Дөөт биздин жерде, Иуда чөлүнүн түштүгүндөгү Хахил адырларында, Хорештеги эл баралгыс жайларда жашырынып жүрөт, – деп айтып келишти+. 20– Ошондуктан, падышабыз, өзүңүз каалаган убакта келе бериңиз. Дөөттү падышабызга өзүбүз кармап беребиз. 21Шабул аларга мындай деди:

– Мага жаныңар ачыганы үчүн, Жараткан Эге силерди жалгасын! 22Эми барып, дагы бир жолу текшергиле. Дөөттүн кайсы жерде жашырынып жүргөнүн, аны кимдер көргөнүн жакшылап тактагыла. Себеби эл аны абдан айлакер деп жатат. 23Ал жашырынып жүргөн жерлердин баарын билип, мага так кабар жеткиргиле. Ошондо мен силер менен барамын. Эгерде ал ошол жерде болсо, анда Иуданын кайсы уругунан болбосун табамын. 24Ошентип, зиптиктер Шабулдан мурда Зипке кайтып келишти. Бул убакта Дөөт кишилери менен Жешимондун түштүгүндө – Араба өрөөнүндөгү Маон чөлүндө эле+. 25Шабул кишилери менен Дөөттү издөөгө чыкты. Бул жөнүндө Дөөткө кабар беришкенде, ал Маон чөлүндөгү аскага барып жашырынды. Шабул муну укканда, Дөөттүн артынан кууп, Маон чөлүнө жол тартты. 26Шабул тоонун бир тарабында келе жатты, Дөөт болсо өз адамдары менен тоонун экинчи тарабында эле. Дөөт Шабулдан качып кетүүгө шашты. Шабул болсо кишилери менен Дөөттү жана анын адамдарын кармоо үчүн курчоого алды. 27Так ушул убакта Шабулга: «Тезирээк келиңиз, пелиштилер биздин жерге кол салды», деп чабарман келип калды. 28Муну укканда Шабул Дөөттү кууганын токтотуп, пелиштилер менен салгылашууга кетти. Ошондон тартып ал жер «Кутулуу аскасы» деп аталып калган.

24

Дөөттүн Энгедиде Шабулду өлтүрүүдөн баш тартышы

24^1•Дөөт ал жерден кетип, Энгеди жериндеги эл бара алгыс жайларда жашап жүрдү+. 2Шабул пелиштилер менен согушуп, кайтып келгенде, Дөөт Энгедидеги чөлдө экен деген кабарды укту. 3Шабул бүт Ысрайылдан эң мыкты үч миң жоокерди тандап алып, Дөөт менен анын кишилерин издеп табуу үчүн тоо текелер жашаган аскаларга жөнөдү. 4Жол боюндагы кой короонун жанында бир үңкүр бар эле. Шабул ичин бошотуу үчүн ошол үңкүргө кирди. Үңкүрдүн түп жагында Дөөт жигиттери менен олтурган. 5Ошондо Дөөткө жигиттери:

– Кара, Жараткан Эге сага: «Душманыңды колуңа салып беремин, ага өзүң каалаганды кыласың» деген. Мына, бүгүн ошол күн келди, – деп айтышты. Дөөт болсо шырп алдырбай келип, Шабулдун чапанынын этегинен кесип алды. 6Бирок Шабулдун чапанынын этегинен кесип алганы үчүн Дөөттү абийири айыптады+. 7Дөөт жигиттерине:

– Ал Жараткан Эгенин майланган адамы. Эгедер майлаган кожоюнума кол көтөрүүдөн Жараткан Өзү мени сактасын! – деди+. 8Дөөт ушундай деп жигиттерин токтотуп, Шабулга кол салдырган жок. Шабул болсо үңкүрдөн чыгып, өз жолу менен кетти.

9Дөөт да үңкүрдөн чыгып, Шабулдун артынан:

– Өкүмдарым, падышам! – деп кыйкырды. Шабул артын караганда Дөөт тизе бүгүп, жерге баш уруп, ага таазим кылды. 10Анан Дөөт Шабулга мындай деди:

– «Дөөт сизге жамандык кылууну ойлоп жүрөт» дегендердин сөзүнө эмнеге кулак салып жатасыз? 11Мына, бүгүн Жараткан Эге сизди үңкүрдүн ичинде колума салып бергенин өз көзүңүз менен көрүп турасыз. Мага «Аны өлтүрүп сал» деп айтышты, бирок мен сизге ырайым кылдым. «Менин өкүмдарым Жараткан Эгенин майланган адамы, ага кол көтөрбөйм» деп айттым. 12Ата, колумдагы бул кесиндини карасаңыз! Муну чапаныңыздын этегинен кесип алдым. Бирок сизди өлтүргөн жокмун. Сизге жамандык кылып, күнөөгө баткан жокмун. Сиз болсо мени өлтүрөйүн деп жүрөсүз. 13Кудайга койдум. Менин өчүмдү Ал сизден Өзү алсын. Мен болсо сизге кол көтөрбөйм+. 14Байыркылар: «Жамандан жамандык чыгат» дешкен. Мен болсо сизге кол көтөрбөйм. 15Деги Ысрайыл падышасы кимге каршы чыкты? Сиз кимди кубалап жатасыз? Өлгөн иттей же бүргөдөй болгон мениби? 16Кудайга койдум, кимибиздин ак экенибизди Жараткан Өзү териштирсин. Ал менин ишимди карап, мени жактап, сиздин колуңуздан куткарсын. 17Дөөт сөзүн айтып бүткөндө:

– Дөөт, уулум! Бул сенин үнүңбү?! – деп, Шабул өксөп ыйлап жиберди. 18Анан Дөөткө мындай деди:

– Сен мага караганда адил экенсиң. Мен сага жамандык кылсам да, сен мага жакшылык кылдың. 19Жараткан Эге мени колуңа салып берсе да, мени өлтүрбөй, мага ниетиң ак экенин бүгүн көрсөттүң. 20Душманын колго түшүргөн адам аны аман-соо коё бермек беле? Бүгүн мага кылган жакшылыгың эртең Жараткан Эгеден өзүңө кайтсын!+
21Сенин сөзсүз падыша болоруңа көзүм жетти. Ысрайыл падышалыгы сенин колуңда бекем болот+. 22Эми, мага «Сизден кийин урпактарыңызды тукум курут кылып, атаңыздын урук-тукумунан атыңызды өчүрбөйм» деп, Жараткан Эгени оозанып ант бер, – деди.

23Дөөт Шабулга ант берди. Ошондон кийин Шабул үйүнө кетти. Дөөт болсо кишилери менен башпаана кылган жерине жөнөдү.

25

Дөөт жана Абигейил

25^1Ушул арада Шамил дүйнөдөн кайтты. Бүткүл ысрайыл эли чогулуп, Шамилди жоктоп ыйлап, аны өзү жашаган Рамада акыркы сапарына узатышты.

Андан кийин Дөөт Паран чөлүнө кетти+.

2Маондо бир киши жашачу. Анын Кармел шаарында кожолугу бар эле. Ал абдан бай киши болчу: анын үч миң кою, миң эчкиси бар эле. Бул убакта ал Кармелде койлорун кыркып жаткан. 3Ал кишинин аты Набал, аялынын аты Абигейил эле. Аялы абдан акылдуу, ажардуу, өзү болсо таш боор, начар адам эле. Ал Калептин урпактарынан болчу+.

4Дөөт чөлдө жүргөндө, Набалдын кой кыркып жатканын укту. 5Ошондо Дөөт он жигитин Набалга жөнөтүп жатып:

– Кармелдеги Набалга барып, менден салам-дуба айткыла, – деп буйруду. 6Ага мындай дегиле: «Өмүрүңүз узак болсун! Өзүңүз да, үй-бүлөңүз да, мал-жаныңыз да аман болсун! 7Койлоруңузду кыркып жатканыңызды уктум. Сиздин койчуларыңыз биздин жаныбызда кой багып жатканда аларды таарынткан жокпуз. Кармелде болгон күндөрү алардын эч нерсеси жоголгон жок. 8Кишилериңизден сураңыз, алар да сизге айтып беришет. Биз сизге ушул майрам күнү келдик, менин жигиттеримди жылуу кабыл алсаңыз экен. Мына бул кулдарыңыз менен уулуңуз Дөөткө колуңузда болгондон берсеңиз экен» деди. 9Дөөттүн жигиттери бул сөздөрдү анын атынан Набалга айтып, унчукпай туруп калышты. 10Набал болсо Дөөттүн жигиттерине мындай деп жооп кайтарды:

– Дөөт дегениң ким өзү?! Жышайдын уулу дегениң ким?! Акыркы күндөрү өз кожоюнунан качып жүргөн кулдар көбөйдү! 11Кой кырккандарга деп камдап койгон нанымды, суумду, союшумду кайдан келгени белгисиз адамдарга кармата салайынбы?!+
12Дөөттүн жигиттери бурулуп, артка кайтышты да, ушул сөздөрдүн баарын Дөөткө айтып беришти. 13Муну укканда Дөөт:

– Баарыңар кылычыңарды белиңерге байлагыла! – деп буйрук берди. Дөөт баш болуп баары кылычтарын белине байлашты. Төрт жүздөй жигит Дөөт менен кетти. Эки жүз киши жүктөрдү карап калды. 14Ушул арада Набалдын кулдарынын бири анын аялы Абигейилге мындай деди:

– Дөөт чөлдөн өз жигиттеринен кожоюнубуз Набалга салам-дуба айттырып жиберген экен. Бирок кожоюнубуз аларга айкырып жооп берди. 15Ал адамдар болсо бизге жакшы мамиле кылышкан болчу. Бизди таарынтышкан жок. Алар жайытта, биздин жаныбызда болгон учурда эч нерсебиз жоголгон эмес. 16Кой багып жүргөнүбүздө алар бизге күнү-түнү калканч болушкан. 17Эми эмне кылуу керектигин жакшылап ойлонуп көрүңүз. Анткени кожоюнумдун да, анын үй ичиндегилердин да башына коркунуч келип олтурат. Кожоюн киши деле эмес, ага айткандан пайда жок. 18Муну укканда, Абигейил эки жүз нан, эки чанач шарап, беш койдун бышырылган этин, беш чара бадырак, жүз таңгак мейиз жана эки жүз таңгак анжырды шашылыш алып, баарын эшектерге арттырды. 19Анан кызматчы балдарга:

– Силер алдыга кете бергиле, мен артыңардан барамын, – деди. Күйөөсү Набалга болсо эч нерсе айткан жок. 20Абигейил эшекке минип, тоо ичиндеги бир таман жол менен түшүп келе жатып, жигиттери менен бери келе жаткан Дөөткө бетме-бет чыгып калды. 21Мунун алдында Дөөт мындай деген эле: «Бул адамдын чөлдөгү мал-мүлкүн бекер эле кайтарган экенмин. Анын эч нерсеси жоголгон эмес эле. Эми минтип, кылган жакшылыгыма жамандык кылды. 22Таң атканча Набалдын эркек аттуусунан бирөөнү тирүү калтырсам, Кудай мени жазаласын, катуу жазаласын!»+
23Абигейил Дөөттү көрөрү менен дароо эшегинен түшө калып, чөк түшүп, жерге баш уруп таазим этти+. 24Анан Дөөттүн буттарына жыгылып:

– Мырзам, айыпты мен тартайын. Күңүңүзгө сүйлөгөнгө уруксат берип, сөзүнө кулак салсаңыз экен! – деп жалбарды+. 25– Суранам, мырзам ошол оңбогон Набалга көңүл бурбаса экен. Набал деген ысым жаман дегенди билдиргендей, ал өзү да жаман. Мен, күңүңүз болсо, сиз жиберген жигиттериңизди көрбөй калыпмын. 26Мырзам, Кудай көрүп турат, сизге чын айтам: сизди бүгүн кан төгүүдөн, өз колуңуз менен өч алуудан Жараткан Эге сактап жатат. Душмандарыңыздын, сизге жамандык кылууну ойлогондордун баарынын башына Набалдын башына түшө турган күн түшсүн!+
27Мырзам, бул тартууларды күңүңүз сизге алып келди. Аларды өзүңүзгө кызмат кылып жүргөн жигиттерге берсеңиз экен. 28Күңүңүздүн айыбын кечириңиз. Жараткан Эгем мырзамдын укум-тукумун түптүү кылат. Анткени мырзам Жараткан Эгенин согуштарын жүргүзүп жатат. Өмүрүңүз өткөнчө эч ким сизден жамандык таба албасын+. 29Эгерде кимдир-бирөө артыңыздан түшүп, мырзамды өлтүргүсү келсе, Кудайыңыз Жараткан Эге сиздин жаныңызды Өз түйүнчөгүнө түйүп сактайт. Ал эми душмандарыңызды салмоордон атылган таштай ыргытат. 30Жараткан Эгем мырзама убада кылгандын баарын орундап, сизди Ысрайылга төрө кылат. 31Ошондо өч алып, бөөдө кан төктүм деп мырзамдын абийири айыптап, өкүнбөйт. Жараткан Эгем мырзамды жакшы күндөргө жеткиргенде ал мени эстесе экен.

32Анан Дөөт Абигейилге:

– Бүгүн сени менин алдыма жиберген Ысрайылдын Кудайы Жараткан Эгеге шүгүр! – деди. 33– Акылыңа баракелде. Бүгүн сен мени кан төгүүдөн, өз колум менен өч алуудан токтотуп калганың үчүн баталуу болгун. 34Сага жамандык кылуудан мени сактап калган Ысрайылдын Кудайы көрүп турат! Сен шашылыш келип, мени алдымдан тоспогонуңда, таң атканча Набалдын бир да эркегин тирүү калтырмак эмесмин! 35Дөөт Абигейилдин тартууларын алып:

– Эми үйүңө көңүлүң тынч бара бер. Сенин сөзүңө кулак салып, суранычыңды кабыл алдым, – деди. 36Абигейил Набалга келсе, ал үйүндө падышадай тойлоп, көңүлү көтөрүңкү экен. Набал абдан мас болуп калыптыр. Абигейил таң атканча ага ооз ачкан жок. 37Эртең менен Набал соолукканда, аялы кечээги болгон окуяны айтып берди. Муну укканда Набалдын жүрөгү оозуна тыгылып, таштай катып калды. 38Он күндөй өткөндөн кийин, Жараткан Эге аны жазалап, ал өлдү. 39Набалдын өлгөнүн Дөөт угуп:

– Мени маскаралаган Набалдын кылган жамандыгын өз башына салып, Өз кулун жамандык кылгандан сактаган Жараткан Эгеге шүгүр, – деди. Анан Дөөт Абигейилге үйлөнмөкчү болуп, ага кишилерин жиберди. 40Дөөттүн кишилери Кармелдеги Абигейилге келишип:

– Дөөт сага үйлөнөйүн деп, бизди жиберди, – дешти. 41Абигейил башын ийип таазим кылып:

– Мына мен күңүңүз, мырзама кызмат кылып, анын кулдарынын буттарын жууганга даярмын, – деп жооп берди. 42Анан Абигейил дароо камданып, эшекке минди да, беш кызматчы кыздын коштоосунда Дөөттүн кишилерин ээрчип жөнөдү. Ошентип, ал Дөөткө өмүрлүк жар болду. 43Дөөт Изрейел шаарынан болгон Акинаамга да үйлөнгөн эле. Ошентип, экөө тең Дөөттүн аялы болуп калды+. 44Бул арада Шабул Дөөткө берген кызы Михалды галимдик Лаиштин уулу Палтиэлге күйөөгө берип салды+.

26

Дөөттүн Шабулду өлтүрүүдөн экинчи ирет баш тартышы

26^1•Зиптиктер Гибадагы Шабулга: «Дөөт Иудея чөлүнүн жанындагы Хахил адырларында жашырынып жүрөт» деп айтып келишти+. 2Шабул Ысрайылдан тандалган үч миң жоокерди ээрчитип, Дөөттү издегени Зип чөлүн карай түшүп келди+. 3Ал Иудея чөлүнүн каршысындагы жолдун жээгине жакын Хахилдеги адырлардын бирине ордосун жайгаштырды. Дөөт болсо чөлдө болчу. Ал Шабулдун өзүн издеп келгенин укканда, 4чалгынчыларын жиберип, анын чындап эле келгенин аныктап билди. 5Дөөт Шабулдун ордосу турган жерге жакын келип, Шабул жана Нирдин уулу, аскербашчы Абнер жаткан жерди көрдү. Шабул ордонун ортосунда, жоокерлери болсо анын айланасында жатышкан экен+. 6Дөөт хеттик Акималиктен жана Серуянын уулу, Жояптын бир тууганы Абышайдан:

– Мени менен Шабулдун ордосуна кимиңер барасыңар? – деп сурады.

– Мен барамын! – деди Абышай+. 7Дөөт менен Абышай ошол түнү шырп алдырбай ордого кирип барышты. Шабул найзасын баш жагына жерге сайып коюп, ордонун ортосунда уктап жатыптыр. Абнер менен жоокерлер болсо анын айланасында жатышыптыр. 8Ошондо Абышай Дөөткө:

– Кудай душманыңызды колуңузга салып берди. Уруксат бериңиз, найза менен аны жерге кадап салайын. Бир эле сайып өлтүрөм, – деди. 9Бирок Дөөт ага мындай деди:

– Жараткан Эгенин майланган адамына кол көтөргөн жазасыз калбайт+. 10Кудай көрүп турат! Анын жанын Жараткан Эге Өзү алсын. Ал ажалы жеткен күнү өлөт, же согушта курман болот+. 11Анын майланган адамына кол көтөргөндөн Жараткан Эге Өзү сактасын! Андан көрө, анын баш жагындагы найза менен суу кумураны алалы да, бул жерден кетели. 12Дөөт Шабулдун баш жагындагы найза менен суусу бар кумураны алды да, ал жерден кетип калды. Алардын келгенин эч ким көргөн да жок, билген да жок, бирөө да ойгонгон жок. Жараткан Эге аларды уйкуга салып койгондуктан, баары катуу уктап калышкан эле+. 13Дөөт аркы тарапка өтүп, алыскы дөбөгө чыкты. Алардын ортосундагы аралык алыс эле. 14Ошол жерден Дөөт жоокерлер менен Нирдин уулу Абнерге:

– Э-эй, Абнер! Мени уксаң! – деп кыйкырды. Абнер болсо ага:

– Сен кимсиң! Неге кыйкырып, падышанын тынчын алып жатасың?! – деди. 15Дөөт ага мындай деп жооп берди:

– Сен өзүң чыныгы эркексиң да, чын айтып жатамбы?! Ысрайылда сага тең келе турган бирөө да жок! Анан өз кожоюнуң падышаны жакшы коргобогонуң кандай? Ордоңорго бирөө кирди, ал падышаны өлтүрүп коймок! 16Сен өз милдетимди жакшы аткарып жатам деп ойлоп жатасынбы? Карап көрчү, падышанын баш жагындагы найза менен суусу бар кумура бар бекен?! Кудай көрүп турат, кожоюнуңарды, Жараткан Эгенин майланган адамын коргобогонуңар үчүн баарыңар өлүмгө татыктуусуңар. 17Дөөттү үнүнөн тааныган Шабул:

– Дөөт, уулум! Бул сенин үнүңбү?! – деп сурады.

– Ооба, өкүмдарым, падышам, бул менин үнүм! – деп жооп берди Дөөт. 18Өкүмдарым, неге өз кулуңуздун артынан сая түшүп алдыңыз? Деги мен эмне кылдым? Айыбым не? 19Өкүмдарым, падышам! Кулуңуздун сөздөрүнө кулак салсаңыз экен! Эгерде Жараткан Эге сизди мага каршы жиберип жаткан болсо, анда тынчтык курмандыгын чалалы. Эгерде адам баласы сизди мага каршы тукуруп жаткан болсо, ал Жараткан Эгенин каргышына калсын. Себеби алар «Кеткин, башка кудайларга кызмат кыл» дегенсип, Жараткан Эге энчиге берген жерден мени кууп жиберишти. 20Каным Жараткан Эгенин жүзүнөн алыс жерде төгүлбөсө экен. Ысрайыл падышасы тоодон кекилик кубалаган аңчыдай болуп, бир бүргөнү кубалап чыккан турбайбы?! 21Ошондо Шабул:

– Айып менден кетти. Дөөт, уулум, кайтып кел. Сен менин жанымды жогору баалаганың үчүн, мындан кийин сага жамандык жасабайм. Мен акылсыздык кылдым, катуу жаңылдым, – деди+. 22Дөөт:

– Падышанын найзасы мына! – деди. – Жигиттердин бири алып кетсин! 23Жараткан Эге ар бир адамга анын адилдиги менен садыктыгына жараша сыйлыгын берет. Бүгүн Жараткан Эгебиз сизди колума салып берсе да, Эгедер майлаган адамга кол көтөргүм келген жок+. 24Бүгүн мен сиздин өмүрүңүздү жогору баалаганымдай, Жараткан Эгем менин өмүрүмдү да ошондой бааласын. Ал мени бардык азаптардан куткарсын! 25Ошондо Шабул Дөөткө:

– Дөөт, уулум, Кудай сени жалгасын! Сен сөзсүз улуу иштерди кыласың, көп ийгиликке жетесиң! – деди. Ошондон кийин Дөөт өз жолуна түштү. Шабул да үйүнө кайтты.

27

Дөөттүн Гат падышасы Акишке кызмат кылышы

27^1Бирок Дөөт мындай деп ойлоду: «Бир күнү Шабулдун колуна түшөрүм чын. Жакшысы, эртерээк пелишти жерине качып кетейин. Ошондо Шабул мага кол шилтеп, Ысрайыл жеринен мени издегенин коёт, мен да андан кутуламын». 2Ошентип, Дөөт жанындагы алты жүз кишиси менен Гат падышасы Маохтун уулу Акиштин жерине өтүп кетти+. 3Алардын баары өз үй-бүлөсү менен Гат шаарына, Акиштин жерине жайгашты. Дөөт өзү да эки аялы – изрээлдик Акинаам жана кармелдик Набалдын жесири Абигейил менен келди+. 4Дөөттүн Гатка качып кеткенин укканда, Шабул аны издегенин токтотту. 5Дөөт Акишке:

– Эгерде сиз ырайым этсеңиз, тегерек-четтеги чакан шаарлардын биринен жашаганга мага орун берсеңиз экен. Кулуңуздун сиз менен чогуу падышалык шаарда жашаганынын кажети жок, – деди. 6Акиш ошол күнү ага Сыклак шаарын берди. Ошондуктан Сыклак ушул күнгө чейин Иуда падышаларына караштуу шаар болуп калды+.

7Дөөт пелишти жеринде бир жыл, төрт ай жашады. 8Ушул убакыт аралыгында Дөөт кишилери менен гешур, гезер, амалик элдерине кол салып жүрдү. Ал элдер Шурга чейинки, андан ары Мисирге чейинки жерлерди байыртан мекендеп келген+. 9Дөөт кай жерге кол салса да, эркектерин да, аялдарын да тирүү калтырчу эмес. Алардын койлорун, өгүздөрүн, эшектерин, төөлөрүн жана кийим-кечелерин тоноп алып, падыша Акишке кайтып келип жүрдү. 10Акиш Дөөттөн: «Бүгүн кай жерлерге кол салдыңар» деп сурап калса, «Бүгүн Негев талаасындагы иудаларга» же «Негев талаасындагы эрахмээлдерге» же «Негев[*] талаасындагы кейнилерге кол салдык» деп койчу+. 11Ал эч кимди туткундап Гатка алып келчү эмес. «Дөөт мындай же тигиндей кылды», деп айтып койбошу үчүн, Дөөт эркектерди да, аялдарды да тирүү калтырбай өлтүрүп салчу. Ал пелишти жеринде жашап жаткан убакта дайыма ушундай кылчу. 12Акиш Дөөткө толук ишенип: «Дөөт өз эли Ысрайылга жек көрүндү болду. Эми ал биротоло мага кызмат кылат», – деген ойго келди.

28

Шабулдун көзү ачыктан кеңеш сурашы

28^1Ушул күндөрдөн кийин пелиштилер Ысрайыл менен согушуу үчүн аскерлерин чогултту.

Акиш Дөөткө:

– Билип кой, сен да, кишилериң да менин аскерлериме кошуласыңар, – деди. 2Дөөт ага:

– Эми кулуңуздун колунан эмнелер келерин көрөсүз, – деди.

– Анда сени өмүр бою өзүмө жансакчы кылам! – деди Акиш.

3Шамил көз жумганда, ысрайыл эли аны жоктоп ыйлап, сөөгүн өзүнүн шаары Рамага койгон болчу. Шабул болсо арбак чакыруучулар менен көзү ачыктарды өлкөдөн кубалап салган эле+.

4Пелиштилер чогулуп келип, Шунемде ордо курушту. Шабул да бүт ысрайылдарды чогултуп, ордосун Гилбояга жайгаштырды+. 5Шабул пелишти ордосун көргөндө коркуп кетип, жүрөгү оозуна тыгылды. 6Ал Жараткан Эгенин эркин сурады, бирок Ал ага түш аркылуу да, дин кызматчынын урими аркылуу да, пайгамбарлар аркылуу да жооп берген жок+. 7Ошондо Шабул кызматчыларына:

– Мага арбак чакыруучу аялды тапкыла. Андан сурап билейин, – деди. Кызматчылары ага:

– Эндордо арбак чакыруучу бир аял бар, – деп айтып беришти+. 8Шабул өз кийимин чечип, башка кийим кийип, эки кишиси менен түн жамынып ошол аялга келди.

Шабул аялга:

– Мен айткан адамдын арбагы менен сүйлөшүп, аны мага чакырып бер, – деди. 9Бирок аял:

– Шабулдун эмне кылганын, арбак чакыруучулар менен сыйкырчыларды өлкөдөн кубалап салганын өзүң билесиң. Анан неге мени өлтүрүш үчүн тузак коюп жатасың? – деди.

10Шабул Жараткан Эгени оозанып ант берип:

– Кудай көрүп турат, бул иш үчүн жаза тартпайсың! – деди. 11Ошондо аял:

– Сага кимди чакырып берейин? – деп сурады.

– Мага Шамилди чакырып бер, – деди Шабул. 12Аял Шамилди көргөндө катуу кыйкырып жиберди. Анан Шабулга:

– Эмне үчүн мени алдадыңыз? Сиз Шабул турбайсызбы! – деди. 13Падыша ага:

– Коркпо, эмнени көрүп жатасың? – деп сурады.

– Жердин астынан чыгып келе жаткан рухту көрүп жатамын, – деп жооп берди аял.

14– Анын көрүнүшү кандай экен? – деп сурады Шабул аялдан.

– Сый чепкен кийген бир карыя чыгып келе жатат, – деди аял. Ошондо анын Шамил экенин билип, Шабул жерге чөгөлөй калып, таазим кылды+. 15Шамил Шабулга:

– Неге мени чакырып, тынчымды алып жатасың? – деди. Шабул ага:

– Мен абдан оор абалда турам. Пелиштилер мага кол салганы жатышат. Кудай болсо мени таштап койду. Ал мага пайгамбарлар аркылуу да, түш аркылуу да жооп бербей койду. Ошондуктан, эмне кылышым керектигин билүү үчүн сизди чакырттым, – деди+.

16– Жараткан Эге сени таштап, сага душман болуп жатса, анда неге менден сурап жатасың? – деди Шамил. 17– Жараткан Эге мен аркылуу айткандарын ишке ашырды. Ал падышалыкты сенден тартып алып, жакыныңа – Дөөткө берди+. 18Анткени сен Жараткан Эгенин айтканын уккан жоксуң. Анын жалындаган каарын амаликтерге чачкан жоксуң. Ошондуктан Эгедер бүгүн ушуларды башыңа салып жатат+. 19Жараткан Эге сени да, Ысрайылды да пелиштилердин колуна салып берет. Эртең сен уулдарың менен менин жаныма келесиң. Жараткан Эге Ысрайыл ордосун да пелиштилердин колуна салып берет+. 20Шабул капысынан эле узатасынан жерге кулап түштү. Анткени Шамилдин сөздөрүнөн катуу коркуп кетти. Анын үстүнө бир күн, бир түн наар албагандыктан, шайы да кетип калган эле. 21Аял Шабулдун жанына басып келип, анын катуу коркуп кеткенин көрүп, мындай деди:

– Мынакей, мен, күңүңүз сөзүңүздү угуп, жанымды тобокелге салып, каалооңузду аткардым. 22Эми болсо суранарым, сиз да күңүңүздүн тилин алыңыз. Сизге тамак берейин, аны жеп алыңыз, жол жүргөнгө кубат болот. 23Бирок ал:

– Жебейм! – деп баш тартты. Ошондо анын кызматчылары да, аял да аны көндүрө башташты. Акыры Шабул ордунан туруп, төшөккө келип олтурду. 24Аялдын короосунда бордолгон торпогу бар эле. Ал аны дароо сойдура салды. Ун алып келип, камыр жууруп, калама бышырды да, 25Шабул менен анын кызматчыларына дасторкон жайды. Алар тамактанып, ошол эле түнү жолго чыгышты.

29

Пелиштилердин Дөөттөн шектениши

29^1Пелиштилердин бүт кошуундары Апекке чогулду. Ысрайылдар болсо Изрээлдеги булактын жанына ордо куруп жайгашты. 2Пелишти падышалары жүздөгөн, миңдеген адамдары менен келе жатышты. Дөөт да кишилери менен Акиштин жанында артта келе жатты. 3Пелишти аскербашчылары муну байкап:

– Алдагы эврейлер бул жерде эмне кылып жүрүшөт? – деп сурашты. Акиш аларга:

– Ал – Дөөт, Ысрайыл падышасы Шабулдун мурдагы кызматчысы. Жанымда жүргөнүнө бир жылдан ашып калды. Дөөт мага качып келгенден бери андан бир да жамандык көргөн жокмун, – деп жооп берди.

4Бирок пелишти аскер башчылары Акишке кыжыры келип:

– Бул адамды артка кетирип жибер. Ал өзүнө берилген жерден чыкпай отурсун. Дөөт биз менен согушка барбасын, болбосо салгылаш убагында бизге кол салышы мүмкүн. Ага мурунку кожоюнунун көңүлүн табыш үчүн, биздин жигиттердин башын алып баргандан артык нерсе барбы? – дешти. 5– Баягында баары: «Шабул жеңди миң эрди, Дөөт жеңди түмөндү!» – дешип, ырдап мактаган ушул Дөөт эмеспи+? 6Ошондо Акиш Дөөттү чакырып алып, мындай деди:

– Кудай көрүп турат, сен ниети ак адамсың. Мени менен согушка барсаң жакшы болмок. Себеби келгениңден бери жаман иш жасаганыңды көргөн жокмун. Бирок пелишти төрөлөрүнүн сага көз карашы жакшы эмес. 7Бул жолкусунда көңүлүң тынч артка кайтып кете бер. Пелишти аскер башчыларынын кыжырын келтирбегениң жакшы болгону турат. 8Дөөт Акишке:

– Деги мен эмне кылдым? Жаныңызга келгенден бери менден кандай айып таптыңыз? Өкүмдарым, падышамдын душмандары менен салгылашууга эмне үчүн барбашым керек? – деди.

9Акиш ага:

– Билип кой, сен менин көз алдымда Кудайдын периштесиндей аксың. Ошого карабастан пелишти аскер башчылары: «Дөөт биз менен согушка барбасын», – деп жатышат, – деди+. 10– Эми өзүң да, мурдагы кожоюнуңдун сени менен келген кулдары да, эртең менен туруп, жерге жарык түшөрү менен жолго чыккыла.

11Ошентип, Дөөт кишилери менен эрте таңда туруп, пелишти жерине жол тартты. Пелиштилер болсо Изрээлге кетишти.

30

Сыклакты тоноп кеткен амаликтерди талкалоо

30^1Дөөт кишилери менен үчүнчү күнү Сыклакка жетип келишти. Бул арада амаликтер Негев талаасындагы элдерге жоортуул жасап, Сыклакка жетишиптир. Сыклакка да кол салып, аны өрттөп жиберишиптир+. 2Алар эч кимди өлтүрбөй, андагы аялдардын жашын да, карысын да туткунга айдап кетишкен экен. 3Дөөт кишилери менен ал жерге жетип келгенде, калаанын өрттөлгөнүн, аялдары, уул-кыздары туткундалып кеткенин билди. 4Муну көргөндө Дөөт менен анын жигиттери катуу өкүрүп жиберишти. Алар ыйлай-ыйлай алдан тайышты. 5Дөөттүн эки аялы, изрээлдик Акинаам менен кармелдик Набалдын жесири Абигейил да туткундалып кетишиптир+. 6Дөөт оор абалда калды. Анткени жигиттери өз уул-кыздары үчүн кабыргасы кайышып, аны ташбараңга алгысы келип жатты. Бирок Дөөт Кудайы Жараткан Эгеден үмүттөнүп, кайратын жыйды. 7Ал Акималик уулу дин кызматчы Абиятарга:

– Мага алжапкычты алып кел, – деп буйруду. Абиятар алжапкычты алып келди+. 8Дөөт Жараткан Эгенин эркин сурап:

– Мен ошол каракчылардын артынан түшөйүнбү? Артынан түшсөм, аларга жете аламынбы? – деп сурады. Жараткан Эге ага:

– Артынан түш. Албетте кууп жетесиң, өз адамдарыңды сөзсүз бошотуп аласың, – деп жооп берди.

9Ошентип, Дөөт алты жүз жигити менен жолго чыгып, Бесор сайына жетип келди. Алардын арасынан алдан тайган эки жүз киши+
10Бесор сайынан өтө албай ошол жерде калды. Дөөт төрт жүз кишиси менен андан ары душмандын артынан сая түшүп, жолун улантты. 11Жигиттер какыраган талаадан мисирлик бир уланды таап алып, Дөөттүн алдына алып келишти. Ага нан, суу беришти.

12Анан ага бир кочуш кургатылган анжыр менен эки кочуш мейиз да беришти. Ушуларды жегенден кийин, тигинин боюна кайрат кирди. Ал улан үч күн, үч түн нан жебей, суу да ичпептир. 13Ошондон кийин Дөөт:

– Сен кимдин кулусуң? Кай жердиксиң? – деп сурады. Тиги улан мындай деп жооп берди:

– Мен мисирликмин. Бир амаликтин малайымын. Ооруп калдым эле, үч күн мурда кожоюнум мени таштап кетти. 14Биз Негев талаасындагы элдерге – кереттердин, иудалардын, Калептин жерлерине кол салдык. Сыклакты болсо өрттөп жибердик+. 15Дөөт андан:

– Мени ошол каракчылар тобуна алып бара аласыңбы? – деп сурады. Тиги улан Дөөткө:

– «Сени өлтүрбөймүн, кожоюнуңдун колуна өткөрүп бербейм» деп Кудайдын алдында ант берсеңиз, сизди ошол каракчыларга алып барамын, – деп жооп берди. 16Ошентип, мисирлик улан Дөөттү аларга алып барды. Амаликтер ар кайсы жерге бириндеп, пелишти менен иудалардан тартып алган көп олжолоруна кубанып, ичип-жеп, тойлоп жатышыптыр.

17Дөөт аларды күүгүмдөн баштап, эртеси күнү кеч киргенге чейин кырды. Төөлөргө минип качкан төрт жүз кишиден башка эч ким аман калган жок. 18Ошентип, Дөөт амаликтер тартып алгандын баарын, аларга кошуп өзүнүн эки аялын да куткарып алды. 19Жаш-кары аялдардын, уул-кыздардын, олжого кеткен буюм-тайымдардын бири да жоголгон жок. Дөөт баарын кайтарып алды. 20Ал амаликтердин майда жана кара малынын баарын олжолоп алды. Дөөттүн жигиттери аларды өз малынын алдына салып:

– Бул Дөөттүн олжосу! – деп айдап баратышты.

21Ошентип Дөөт Бесор сайынын аркы өйүзүндө, алдан тайып, артта калып калган эки жүз жигитине келди. Алар да Дөөт менен анын жанындагы жигиттерди тосуп чыгышты. Дөөт келип, алар менен амандашты.

22Ошондо Дөөт менен баргандардын арасындагы ачуулуу, жаман адамдар:

– Булар биз менен барышкан жок. Ошондуктан тартып алган олжобуздан аларга үлүш бербейбиз. Ар бири өз катынын, бала-чакасын алсын да, жолуна түшсүн! – дешти.

23– Жок, туугандар! – деди Дөөт. – Мунун баарын бизге Жараткан Эгебиз берди, мындай кылбагыла. Ал бизди сактап, кол салган каракчылардын өзүн колубузга салып берди. 24Силердин бул сөзүңөргө ким макул болот? Салгылашка баргандар менен жүктөрдү карап калгандардын үлүшү бирдей болушу керек. Баарына тең бөлүнүшү керек+.

25Ошол күндөн баштап, Дөөт муну эреже-шарт кылып бекитти. Ал ушул күнгө чейин Ысрайылда сакталып келе жатат. 26Дөөт Сыклакка кайтып келгенден кийин, өз досторуна – иуда аксакалдарына: «Жараткан Эгенин душмандарынан алынган олжолордон сиздерге тартуу» деп, белектерди жиберди. 27Ал тартууларын Бейтел, Рамот-Негев, Жатир, 28Ароер, Сифмот, Эштемоо, 29Рахал, Эрахмээл шаарларына, кейни элинин шаарларына,+
30Хорма, Бор-Ашан, Атах, 31Хевронго, ошондой эле Дөөт өз кишилери менен көчүп-конуп жүргөн жерлердин баарына жөнөттү.

31

Шабул падышанын өлүмү

31^1Ушул убакта пелиштилер менен ысрайылдар согушуп жатышкан. Ысрайылдар пелиштилерден качып, алардын көбү Гилбоя тоосунда курман болушту+. 2Пелиштилер Шабул менен анын уулдарынын артынан калбай кууп, Шабулдун уулдары Жонатанды, Абинадапты жана Малкишуаны өлтүрүштү+. 3Шабулдун айланасында айыгышкан салгылаш болуп жатты. Бир убакта жаачылар аткан жебе Шабулга тийип, ал оор жарадар болду.

4Жараланган Шабул өз желдетине:

– Кылычыңды сууру да, мени сайып өлтүр! Болбосо, мына бул сүннөтсүздөр келип, мени кордоп өлтүрүшөт, – деди.

Бирок желдети катуу коркуп, Шабулдун айтканын аткара алган жок. Ошондо Шабул өз кылычын сууруп, ага боюн таштап жиберди+. 5Шабулдун курман болгонун көргөндө, анын желдети да, өз кылычына боюн таштап, аны менен кошо өлдү. 6Ошентип, Шабул, анын үч уулу, желдети жана бүт жан-жөкөрлөрү бир күндө курман болушту. 7Өрөөндүн ары жагында жана Иордандын чыгыш тарабында жашаган ысрайылдар Ысрайыл аскерлеринин качканын, Шабул менен анын уулдарынын курман болушканын билгенде, шаарларын таштап, кача башташты. Пелиштилер болсо келип, ошол шаарларды басып алышты. 8Эртеси күнү пелиштилер курман болгондорду каракташ үчүн келишип, Гилбоя тоосунда Шабул менен анын уулдарынын жасаттарын таап алышты.

9Алар Шабулдун башын кесип, курал-жарактарын чечип алышты. Анан бул кабарды пелиштинин бардык бутканаларында жана эл арасында жар салуу үчүн туш тарапка чабармандарын жиберишти+. 10Шабулдун курал-жарактарын Аштерот бутканасына коюшуп, жасатын болсо Бейт-Шан калаасынын дубалына кадап салышты+.

11Гилаттагы Жабештин эли пелиштилердин Шабулду эмне кылганын укту+. 12Эл ичиндеги эр жүрөк жигиттер чогулуп, түнү менен жол жүрүп, Бейт-Шанга жетип келишти. Шаардын дубалынан Шабул менен анын уулдарынын жансыз денелерин түшүрүп, Жабешке алып келишти да, ошол жерде өрттөштү+. 13Анан сөөктөрүн чогултуп, Жабештеги жылгындын түбүнө жерге беришип, жети күн аза орозосун кармашты.

* 1:7 Бул ийбадаткана курулганга чейинки Кудайга табынуучу жай болгон.

* 1:20 Шамил – эврей тилинен «Кудай укту» деп которулат.

* 6:18 Бул жерде китеп жазылган күнгө чейин деген мааниде айтылган.

* 8:13 пардазчы – парфюмер
* 12:11 Караңыз: Бий. 6:32
* 15:6 Мусанын кайнатасынын эли Бий. 1:16
* 21:4 караңыз: Чыг. 25:30

* 27:10 Негев – Иудеянын түштүк территориясы. Дөөт өз өлкөсүнө кол салгандай айтып жатат.

+ 1:8 Рут 4:15
+ 1:9 1 Шам. 12:7, 1 Шам. 15:20
+ 1:11 Башт. 28:20
+ 1:18 Рут 2:13
+ 2:1 Лк. 1:46-55,
+ 2:10 1 Шам. 7:10,
+ 2:21 Бий. 13:24
+ 2:25 Жаш. 11:20
+ 2:26 Лк. 2:52
+ 2:27 1 Пад. 13:1,
+ 2:31 1 Пад. 2:27
+ 2:34 1 Шам. 4:11
+ 2:35 1 Пад. 2:35
+ 3:17 Рут 1:17
+ 3:18 2 Шам. 10:12, 2 Шам. 15:26
+ 3:19 1 Шам. 9:6
+ 3:20 Бий. 20:1
+ 4:3 Жаш. 18:1
+ 4:9 Бий. 13:1
+ 4:11 1 Шам. 2:34
+ 4:12 Жаш. 7:6,
+ 4:15 1 Пад. 14:4
+ 4:20 Башт. 35:17
+ 5:1 Жаш. 13:3
+ 5:2 Бий. 16:23
+ 6:17 Жаш. 13:3
+ 6:21 Жаш. 18:14
+ 7:1 2 Шам. 6:3,
+ 7:3 1 Пад. 8:48,
+ 7:4 Бий. 2:13
+ 7:5 Бий. 20:1
+ 7:6 2 Шам. 14:14, 2 Шам. 23:16, Бий. 10:10
+ 7:10 1 Шам. 2:10, Жаш. 10:10,
+ 7:12 Башт. 28:18, Башт. 35:14, Жаш. 4:1-10
+ 8:5 Бий. 8:5
+ 8:11 1 Шам. 14:52
+ 8:14 1 Пад. 21:1-16
+ 9:1 1 Шам. 14:51,
+ 9:6 1 Шам. 3:19
+ 9:12 1 Пад. 3:2
+ 9:21 Бий. 20:46, Бий. 21:6, Бий. 6:15

+ 10:1 1 Шам. 9:16, 1 Шам. 16:13, 2 Шам. 2:4, 1 Пад. 1:34,

+ 10:2 Башт. 35:19
+ 10:12 1 Шам. 19:24
+ 10:18 Бий. 6:9
+ 10:19 Жаш. 7:14

+ 10:24 2 Шам. 16:16, 1 Пад. 1:25, 1 Пад. 1:31, 1 Пад. 1:39,

+ 11:1 Бий. 21:8, 1 Шам. 31:11-13
+ 11:4 Бий. 2:4, Бий. 21:2
+ 11:6 1 Шам. 10:10
+ 11:7 Бий. 19:29, Бий. 20:1

+ 11:8 Бий. 1:5, Бий. 20:17, 1 Шам. 15:4, 2 Шам. 24:9

+ 11:11 Бий. 7:16
+ 11:14 1 Шам. 10:8
+ 12:1 1 Шам. 8:5, 1 Шам. 10:24
+ 12:8 Башт. 46:6-7,

+ 12:9 Бий. 3:12, Бий. 4:2, Бий. 10:7, Бий. 13:1

+ 12:10 Бий. 10:10
+ 12:11 Бий. 6:32, Бий. 11:1, 1 Шам. 7:10
+ 12:12 1 Шам. 11:1, 1 Шам. 8:19
+ 12:21 1 Кор. 8:4
+ 12:22 Рим. 11:2
+ 12:23 1 Пад. 8:36,
+ 12:24 Жаш. 24:14
+ 12:25 Жаш. 24:20
+ 13:3 Бий. 3:27, Бий. 6:34
+ 13:5 Жаш. 11:4, Бий. 7:12
+ 13:6 Бий. 6:2,
+ 13:8 1 Шам. 10:8
+ 13:13 2 Шам. 24:10,
+ 13:14 Элч. 13:22
+ 14:3 1 Шам. 2:18, 1 Шам. 22:1, 1 Шам. 1:3
+ 14:6 Бий. 7:4, Бий. 7:7
+ 14:11 1 Шам. 13:6
+ 14:20 Бий. 7:22,
+ 14:31 Жаш. 10:12
+ 14:33 Башт. 9:4,
+ 14:37 1 Шам. 28:6
+ 14:42 Жун. 1:7

+ 14:45 2 Шам. 14:11, 1 Пад. 1:52, Лк. 21:18, Элч. 27:34

+ 14:47 2 Шам. 8:3, 2 Шам. 10:6

+ 14:48 1 Шам. 15:3, 1 Шам. 15:7

+ 14:49 1 Шам. 31:2, 1 Шам. 18:17-28, 1 Шам. 19:11-17, 2 Шам. 3:13-16, 2 Шам. 6:16-23

+ 14:50 2 Шам. 2:8
+ 14:51 1 Шам. 9:1,
+ 14:52 1 Шам. 8:11
+ 15:1 1 Шам. 9:16, 1 Шам. 10:1
+ 15:4 1 Шам. 11:8
+ 15:6 Бий. 1:16
+ 15:7 Башт. 2:11, Башт. 25:18
+ 15:8 Жаш. 8:23,
+ 15:10 Башт. 6:6
+ 15:12 Жаш. 15:55
+ 15:22 Эвр. 10:6
+ 15:23 1 Шам. 13:14
+ 15:27 1 Пад. 11:30-31
+ 15:28 1 Шам. 13:14, 1 Шам. 28:17
+ 15:29 Тит 1:2
+ 15:35 1 Шам. 19:24
+ 16:1 1 Шам. 9:16, 1 Шам. 10:1
+ 16:6 1 Шам. 17:13,
+ 16:7 1 Пад. 8:39,
+ 16:9 2 Шам. 13:3, 2 Шам. 21:21,
+ 16:13 1 Шам. 10:1,
+ 16:14 Бий. 9:23
+ 17:1 Жаш. 15:35
+ 17:4 Жаш. 11:22
+ 17:7 2 Шам. 21:19,
+ 17:8 1 Шам. 8:17
+ 17:13 1 Шам. 16:6-10,
+ 17:18 Башт. 37:14
+ 17:25 Жаш. 15:16, 1 Шам. 18:17-19
+ 17:46 1 Пад. 18:36
+ 17:50 2 Шам. 23:21
+ 17:52 Жаш. 15:36
+ 17:54 2 Шам. 5:6
+ 17:55 1 Шам. 14:51, 2 Шам. 2:8
+ 18:1 1 Шам. 20:17, 2 Шам. 1:26
+ 18:7 1 Шам. 21:11, 1 Шам. 29:5
+ 18:10 1 Шам. 16:14
+ 18:14 2 Шам. 7:9

+ 18:17 1 Шам. 14:49, 1 Шам. 17:25, 1 Шам. 25:28

+ 18:18 Бий. 6:15, 1 Шам. 9:21, 2 Шам. 7:18
+ 18:19 2 Шам. 21:8
+ 18:25 Башт. 34:12, 2 Шам. 3:14
+ 19:5 1 Шам. 17:48-49
+ 19:9 1 Шам. 16:14, 1 Шам. 18:10

+ 19:11 1 Шам. 14:49, 1 Шам. 18:20-28, 2 Шам. 6:16-23

+ 19:12 Жаш. 2:15, Элч. 9:25
+ 19:18 1 Шам. 7:17
+ 19:24 1 Шам. 10:11-12
+ 20:1 1 Шам. 7:17
+ 20:8 2 Шам. 14:32
+ 20:15 2 Шам. 9:1, 2 Шам. 21:7
+ 20:17 1 Шам. 18:1, 2 Шам. 1:26
+ 20:25 1 Шам. 14:50-51
+ 21:6 Мт. 12:3, Мк. 2:25, Лк. 6:3
+ 21:7 1 Шам. 22:9,
+ 21:9 1 Шам. 2:18, 1 Шам. 17:51
+ 21:10 1 Шам. 27:2, 1 Пад. 2:39
+ 21:11 1 Шам. 18:7, 1 Шам. 29:5
+ 22:1 2 Шам. 23:13,
+ 22:2 Бий. 11:3
+ 22:5 2 Шам. 24:11,
+ 22:8 1 Шам. 18:3
+ 22:9 1 Шам. 21:7,
+ 22:10 1 Шам. 21:6, 1 Шам. 21:9
+ 22:18 1 Шам. 2:18
+ 22:20 1 Шам. 23:6
+ 22:23 1 Пад. 2:26
+ 23:1 Жаш. 15:44
+ 23:6 1 Шам. 22:20, 1 Шам. 2:18
+ 23:9 1 Шам. 30:7

+ 23:13 1 Шам. 22:2, 1 Шам. 25:13, 1 Шам. 27:2

+ 23:14 Жаш. 15:24,
+ 23:17 1 Шам. 24:21
+ 23:18 1 Шам. 18:3, 1 Шам. 20:8
+ 23:19 1 Шам. 26:1,
+ 23:24 Жаш. 15:55
• 24:1 1 Шам. 26
+ 24:1 Жаш. 15:62
+ 24:6 2 Шам. 24:10
+ 24:7 1 Шам. 26:9, 2 Шам. 1:14
+ 24:13 Башт. 16:5
+ 24:20 Рут 2:12
+ 24:21 1 Шам. 23:17
+ 25:1 1 Шам. 7:17, Башт. 21:21,
+ 25:3 Жаш. 14:14,
+ 25:11 Бий. 8:6,
+ 25:22 1 Шам. 3:17
+ 25:23 Рут 2:10
+ 25:24 2 Шам. 14:9
+ 25:26 2 Шам. 18:32,
+ 25:28 1 Шам. 18:17

+ 25:43 1 Шам. 27:3, 1 Шам. 30:5, 2 Шам. 2:2, 2 Шам. 3:2,

+ 25:44 2 Шам. 3:14-15
• 26:1 1 Шам. 24:1-22
+ 26:1 1 Шам. 23:19,
+ 26:2 Жаш. 15:24,
+ 26:5 1 Шам. 14:50, 1 Шам. 17:55
+ 26:6 2 Шам. 2:18
+ 26:9 1 Шам. 24:7,
+ 26:10 1 Шам. 31:6
+ 26:12 Башт. 2:21, Башт. 15:12
+ 26:21 1 Шам. 15:24
+ 26:23 2 Шам. 22:21,

+ 27:2 1 Шам. 23:13, 1 Шам. 21:10, 1 Пад. 2:39

+ 27:3 1 Шам. 25:43
+ 27:6 Жаш. 15:31
+ 27:8 Жаш. 13:2, 1 Шам. 15:7

+ 27:10 Жаш. 15:31-32, Бий. 1:16, 1 Шам. 30:29

+ 28:3 1 Шам. 25:1,
+ 28:4 Жаш. 19:17, 1 Шам. 31:1
+ 28:6 1 Шам. 14:37, 2 Шам. 22:42,
+ 28:7 Жаш. 17:11
+ 28:14 1 Шам. 2:19, 1 Шам. 15:27
+ 28:15 1 Шам. 18:12
+ 28:17 1 Шам. 15:28
+ 28:18 1 Шам. 15:29
+ 28:19 1 Шам. 31:2, 1 Шам. 31:4
+ 29:5 1 Шам. 18:7, 1 Шам. 21:11

+ 29:9 2 Шам. 14:17, 2 Шам. 14:20, 2 Шам. 19:27, Гал. 4:14

+ 30:1 1 Шам. 27:6-7

+ 30:5 1 Шам. 25:43

+ 30:7 1 Шам. 22:20, 1 Шам. 23:6, 1 Шам. 2:18, 1 Шам. 23:9

+ 30:9 1 Шам. 23:13

+ 30:14 2 Шам. 8:18, 2 Шам. 15:18, 2 Шам. 20:7, 2 Шам. 20:23, 1 Пад. 1:38, Жаш. 14:14, 1 Шам. 27:10,

+ 30:24 Жаш. 22:8
+ 30:29 Бий. 1:16, 1 Шам. 27:10
+ 31:1 1 Шам. 28:4
+ 31:2 1 Шам. 14:49,
+ 31:4 Бий. 9:54, 2 Шам. 1:10
+ 31:9 2 Шам. 1:20
+ 31:10 Бий. 2:13, Жаш. 17:11
+ 31:11 1 Шам. 11:1-11, 2 Шам. 21:10
+ 31:12 2 Шам. 21:12,

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/KGZ/KYLSC/Ыйык-Китеп__Tran.azw3

Table of Contents

- Ыйык Китеп

- 1 Шамил

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31