Ыйык Китеп: 1 Корунттуктар
Author: Кыргызстандын Ыйык Китеп Коому (UBS)
Date: 2020-06-18T19:08:00.317044+00:00

Ыйык Китеп

Ыйык Китеп

1. 1 Корунттуктар

1 Корунттуктар

1 Корунттуктар

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

1

Корунттуктарга
жазылган биринчи кат

Саламдашуу

1^1Кудайдын амири менен Машаяк Ыйсанын элчиси болууга дайындалган Пабылдан жана боордошубуз Состенден 2Кудайдын Корунт шаарындагы жыйынына, Ал ыйык эли болууга чакырып, Машаяк Ыйса менен тыгыз байланышы аркылуу Өзүнө тандап алган корунттуктарга, ошондой эле кайда болбосун биздин да, алардын да Эгебиз болгон Ыйса Машаяктын атын оозанып табынгандардын баарына дубай салам+.

3Ылайым Кудай Атабыз менен Эгебиз Ыйса Машаяк баарыңарга ырайым кылып, тынччылыгын берсин.

Ыраазычылык келтирүү

4Силер үчүн жана Машаяк Ыйса аркылуу силерге көрсөткөн ырайымы үчүн мен Кудайыма дайыма ырахматымды айтып турам. 5Анткени Ал Машаяк менен тыгыз алакада болгон силерди ар тараптан: бардык сөзүңөр менен билимиңерде байытып отурат+. 6Машаяк тууралуу кабардын чындык экенин жашооңор ырастап, 7Эгебиз Ыйсанын кайтып келишин чыдамсыздык менен күтүп жаткан силерге Кудай канча деген рухий касиеттерди ыроолоду+. 8Эми Эгебиз Ыйса Машаяк Өзү кайткан күнү силердин кынтыксыз болууңар үчүн ишенимиңерди аягына чейин бек сактоого кубат берет+. 9Силерди Өз Уулу, Эгебиз Ыйса Машаяк менен мамилелеш болууга чакырган Кудай ишенимдүү+.

Жыйындагы ич ара бөлүнүүлөр

10Бир боорлорум, Эгебиз Ыйса Машаяк берген бийлик менен силерди өз ара ынтымакка чакырам! Ич ара бөлүнүп-жарылбай, андан көрө, бир ойго, бир пикирге келип, биримдикте болгула+. 11Себеби, боордошторум, Кылайдын үй-бүлөсүнөн мен араңардагы жаңжалдар тууралуу угуп калдым+. 12Айтайын дегеним, бириңер «Пабылдыкымын» десеңер, башкаңар «мен Аполдукумун» дейт экенсиңер, дагы бириңер «Мен Петирдикимин» десеңер, башкаңар «мен болсо Машаяктыкымын» деп жүрүпсүңөр+. 13Андай болсо, эмне, Машаяк бөлүнүп кеткенби? Же силер үчүн айкаш жыгачка керилген Пабыл беле? Же сууга силер Пабылдын үмөтү болдук деп чөмүлгөнсүңөрбү+?

14Крисп менен Гайдан башка эч кимиңерди чөмүлдүрбөй калганым үчүн Кудайга тобо+. 15Эми силерди менин урматыма чөмүлүштү деп эч ким айта албайт. 16(Ырас, Степан менен анын үй-бүлөсүн да чөмүлдүрүүдөн өткөргөнүм бар. Андан башка дагы кимдир бирөөнү чөмүлдүргөнүм эсимде жок.)+
17Машаяк мени чөмүлдүрүүгө эмес, Жакшы Кабар таратууга, болгондо да адамдык акылмандыктан чыккан сөздөр менен эмес, Машаяктын айкаш жыгачтагы өлүмүнүн кудурети менен таратууга жиберген+.

Машаяк – Кудайдын кудурети менен акылмандыгынын өзү

18Машаяктын айкаш жыгачка кадалып өлгөнү жөнүндөгү кабарды апат болуп бараткандар акылсыздык деп эсептешсе, куткарылып жаткан биз үчүн бул кабарда Кудайдын кудурети катылган+. 19Ыйык Жазууда мындай деп айтылган:

«Мен даанышмандардын даанышмандыгын,

Акылдуулардын акылдуулугун жокко чыгарам».[*]

20Андай болсо, жанакы даанышмандар менен дин устаттары, ушул замандын айтышка чыгар чечендери кайда калды? Кудай бул дүйнөнүн акылмандыгы чындыгында жеткен акылсыздык экенин ачыктан ачык көрсөттү+.

21Өз даанышмандыгы менен Кудай бул дүйнөнүн эң бир жеткен акылмандары да Аны өз акылы менен тааный албасын билген. Андыктан Ал Өзүнө ишенгендерди биз таратып жүргөн жана башкалар тарабынан «акылсыз» делинген Жакшы Кабары аркылуу куткарууну туура тапты. 22Себеби иудейлерди керемет-жышаандар, башка улуттагыларды акылмандуулук гана чындыкка ынандыра алат+. 23Биз болсо Машаяктын айкаш жыгачка керилип өлгөнүн жар салып жатабыз. Бир жагынан, иудейлер буга ишене алышпаса, экинчи жагынан, башка улуттагыларга бул келесоолуктай көрүнөт+. 24Бирок Кудай Өзүнө чакырып алган иудейлер үчүн да, башка улуттагылар үчүн да Машаяк – Кудайдын бизге көрсөткөн кудурети менен акылмандыгы+. 25Анткени Кудай акылсыз көрүнгөн күндө да адамдардан акылдуу, алсыз көрүнгөн күндө да адамдардан кудуреттүү.

26Боордошторум, эстесеңер, Кудай чакырып алганга чейин силер ким элеңер? Араңарда адамдык көз караш менен алганда, акылдуу же кудуреттүү же кадыр-барктуу болгондор көп беле? 27Бирок Кудай адамдар акылсыз дегендерди тандап алып, акылмандарды уятка калтырды, алсыз делингендерди тандап алып, беделдүүлөрдү уятка калтырды. 28Кудай бул дүйнөдөгүлөр барктагандарды жокко чыгаруу үчүн алар теңине албай, кордоп, түккө турбайт деп эсептегендерди тандап алды+. 29Ошондуктан эч кимдин Кудай алдында мактангыдай жөнү жок+. 30Ал эми бизди Кудай Машаяк Ыйса менен биримдикке алып келип, Ал биз үчүн Кудай акылмандыгынын башаты болуп калды. Бизди Кудай алдында актап, Анын ыйык эли кылып, күнөөдөн куткарган – Машаяк+. 31Ошентип, Ыйык Жазууда айтылгандай, «мактангысы келген адам Эгебиздин иштери менен мактансын».[*]+

2

Айкаш жыгачка керилген Машаяк жөнүндөгү кабар

2^1Боордоштор, силерге келгенимде, Кудайдын акыйкаттыгы тууралуу купуя кабарды чечендикке же акылмандуулукка салып жар салууга далалаттанганым жок+. 2Анткени араңарда жүргөнүмдө, Ыйса Машаяктан, өзгөчө Анын айкаш жыгачка керилип өлгөнүнөн башка эч нерсени билбегендей болууну чечкем+. 3Ошентип, силерге келгенимде, алдыңарда эч дарманым жок, коркконуман калтырап-титиреп турган элем+. 4Сүйлөгөн сөзүм менен айткан насаатымда адам акылмандыгынан келип чыккан сөздөрдү колдонгонум жок. Силерди ынандырган менин кебим эмес, Кудайдын кудуреттүү Руху+. 5Демек, ишенимиңер адам акылына эмес, Кудайдын кудуретине негизделген+.

Кудайдын акылмандыгы

6Албетте, рухий жетилгендерге сөз айтканда, биз деле акылмандыкка таянып сүйлөйбүз. Бирок ал – бул дүйнөнүн же болбосо бул дүйнөнү башкарып турган өкүмдарлардын акылмандыгы эмес: алардын заманы өтүүдө+. 7Жар салганыбыз – Кудайдын жашырын, адам көзүнө көрүнбөгөн акылмандыгы. Бизди Өз улуулугуна бөлөш үчүн Кудай аны тээ алмустактан мурда эле дайындап койгон+. 8Бул акылмандыкты дүйнөнүн өкүмдарлары түшүнө алышпайт. Түшүнүшсө, Улуулуктун Эгесин айкаш жыгачка кадашмак эмес+. 9Кантсе да, Ыйык Жазуунун мындай деп айтылган жери бар:

«Кудайды жан-дилинен сүйгөндөргө
Ал Өзү даярдаган укмуштарды
Адамдар көргөн да эмес, уккан да эмес,
Эч кимдин оюна да келген эмес».[*]

10Бирок Кудай бизге Өз акылмандыгын Ыйык Рух аркылуу ачык-айкын билдирди. Рухка бардыгы, ал тургай Кудайдын жашыруун ой-максаттары да маалым+. 11Адамдын ой-санааларын ичиндеги руху гана билген өңдүү, Кудай тууралуу бардыгын Анын Руху гана биле алат. 12Биз кабыл алган рух ушул дүйнөнүн руху эмес. Кудайдын бизге эмнелерди ыроологонун түшүнүп-билиш үчүн бизге Кудай Өзүнүн Ыйык Рухун жиберди+.

13Кудайдын Рухуна ээ болгондорго рухий чындыктарды чечмелегенибизде, биз адамдык акылмандыктан эмес, Рухтан үйрөнгөн сөздөрдү колдонобуз+. 14Кимде Кудайдын Руху жок болсо, ал Рух ыроологон касиеттерге да ээ боло албайт. Алар анын түшүнүгүнөн сырткары туруп, ага эч маңызы жоктой көрүнөт, себеби рухий нерселерди баамдаш үчүн адам Рухка ээ болууга тийиш+. 15Ыйык Рухка ээ болгондор болсо бардыгын баамдай алышат, бирок алардын өздөрүн баамдоого эч кимдин кудурети жетпейт.

16«Кудайдын акыл-оюн ким биле алат?

Кудайга кеңеш-сунуш ким бере алат?»[*]

Биз болсо Машаяктын акыл-оюн түшүнө алабыз+.

3

Кудайдын кызматчылары

3^1Чынын айтканда, боордошторум, мен силерге Кудайдын Рухуна ээ болгондорго сүйлөгөндөй сүйлөй албадым. Анын ордуна, Машаякка арткан ишенимиңер али жетиле элек экенин билип, бул дүйнөгө таандык болгондорго сүйлөгөндөй сүйлөдүм. 2«Кою тамак» жей албасыңарды көрүп, сүт менен азыктанттым. Силер алигиче да «кою тамак» жешке даяр эмессиңер,+
3себеби жашооңор али да бул дүйнөдөгү адамдардыкынан эч айырмасы жок. Мындай дегенимдин себеби: бири бириңерди көрө албай, бири бириңер менен урушуп-талашып жатсаңар, анда силер бул дүйнөгө таандык болуп, бул дүйнөнү туурап жашап жаткан жоксуңарбы? Же жүргөн-турганыңар бул дүйнөдөгүлөрдүкүнөн айырмаланып турабы+? 4Бириңер «мен Пабылдын шакиртимин», башкаңар болсо «мен Аполдукумун» деп жатсаңар, анда силер дүйнөлүк эмей кимсиңер?

5Деги Апол ким? Пабыл ким? Алар силерди ишенимге алып келген Кудайдын кызматчылары гана. Эгебиз бизди кайсы кызматка дайындаса, ар бирибиз ошону гана аткарып жүрөбүз+. 6Мен отургузсам, Апол аны сугарды. Бирок ошону өстүрүп чыгарган – Кудай+. 7Ким отургузуп, ким сугарганынын мааниси деле жок. Маанилүүсү – аны өстүргөн Кудай+. 8Отургузганы менен сугарганынын чындыгында максаты бир. Ар бири кылган ишине жараша Кудайдан сыйлык алат+. 9Анткени Апол экөөбүз Кудай үчүн чогуу иштешкен кызматташпыз. Силер болсо Кудайдын талаасы, Кудайдын имаратысыңар+. 10Кудайдан алган жөндөмүмө ылайык, мен дасыккан куруучу катары имараттын жерпайын куйдум. Андан кийин дагы бирөө келип, куюлган пайдубалдын үстүнө там көтөрө баштады. Бирок үй салып жаткан ар ким кандай куруп жатканын байкап, сак болууга тийиш+. 11Себеби Кудай Өзү салган бирден бир пайдубалдан башкасын салууга эч кимдин акысы жок. Ошол пайдубал – Ыйса Машаяк+. 12Кимдир бирөө бул негиздин үстүнө курулган имаратты алтындан, күмүштөн же асыл таштардан тургузса, башкасы аны жыгачтан, куурайдан же самандан салат. 13Бирок ар бир иштин сапаты сыналар күн келет. Кыямат күнү бардыгы от менен сыналат. Ошондо ар кимдин эмне иш кылганы ачыкка чыгат+. 14Кимдин курганы күйбөй, аман калса, ал Кудайдан сыйлык алат. 15Ал эми кимдики күйүп кетсе, ал чыгымга учурайт. Бирок өзү, оттон суурулуп алынган адамдай болуп, куткарылат.

16Же өзүңөр Кудайдын касиеттүү ийбадатканасы болуп, ичиңерде Анын Руху жашап жатканын силер билген жок белеңер+? 17Кимде-ким Кудайдын ийбадатканасын кыйратса, аны Кудай кыйратат. Себеби Кудайдын ийбадатканасы ыйык. Ошол ийбадаткана силерсиңер+. 18Өзүңөрдү өзүңөр алдабагыла. Кимиңер бул дүйнөдө өзүн акылдуумун десе, андан көрө, чыныгы акылмандыкка ээ болуш үчүн, «акмак» болсун. 19Анткени бул дүйнөнүн акылмандыгы Кудай үчүн акылсыздык. Ыйык Жазууда айтылат эмеспи: «Ал акылмандарды кайра өздөрүнүн эле амалы менен кармайт»[*]+
20жана дагы: «Эгем акылмандардын ойлору куру бекер убайым экенин билет».[*]

21Ошентип, эч ким кайсы бир адамдын кылган иштери менен сыймыктанбасын. Чындыгында, бардыгы силерге таандык. 22Пабыл да, Апол менен Петир да, бул дүйнө да, өмүр менен өлүм да, бүгүнкү күн менен келечек да – баары силердики. 23Силер болсо Машаяктыкысыңар, ал эми Машаяк – Кудайдыкы+.

4

Машаяктын элчилери

4^1Бизди Машаяктын кызматчылары, Кудайдын купуя сырларын жарыялоо ишин башкарууга гана дайындалгандар катары көрүшүңөр керек. 2Ал эми ар бир башкаруучууга коюлган талап – ишенимдүү болуу. 3Мен ишенимдүүлүгүм силер тараптан же кандайдыр башка адамдар тарабынан текшерилип бааланат деп убайым жебейм. Ал турсун мен өзүм да өзүмө баа бере албайм. 4Өзүмдөн өзүм айып таппасам да, муну эч жазыксыз экенимдин далили катары көрбөйм. Мени текшерип баалай турган – Эгебиз Өзү+. 5Андыктан убагы келгиче, силер да эч кимге баа берүүгө ашыкпай, Эгебиздин кайтар күнүн күткүлө. Ал келгенде, мурда караңгыдан улам көрүнбөгөн нерселерди көрүнөө кылып, адамдардын жашырын ой-санааларын ачыкка чыгарат. Андан соң, ар ким Кудайдан алкышын алат+.

6Боордоштор, жогорудагынын баарын Апол экөөбүздү мисалга алып айтканда, мен муну силердин эле пайдаңар үчүн кылдым. Эми силер бизден үлгү алып, «жазылгандан артык эч нерсе кылбагыла» деген сөздүн маанисин түшүнүп, бирибиз менен сыймыктанып, башкабызга өйдөсүнүп карабашыңар керек+. 7Же кимдир бирөө силерди башкалардан жогору коюп койду беле? Же эмнеге ээ болсоңор, ошонун баары Кудайдан эмеспи? Кудайдан болсо, анда эмне себептен бардыгына өзүңөр жетип алгансып мактанып жатасыңар+?

8Бардык кем-карчыңар эбак эле толуп калгансып, азыртан эле байлыгыңар ашып-ташып кеткенсип, биз жок өзүңөрчө эле падыша болуп алганыңарды кара! Силер чындыгында эле падыша болсоңор кана! Анда биз да силерге кошулуп, бирге падышалык кылбайт белек+. 9Сыягы, Кудай бизди, Өз элчилерин, бүтүндөй ааламга – периштелер менен адамзатка оюн-тамаша кылып, ажалын көпчүлүктүн алдында табууга өкүм чыгарылган туткундар сыяктуу салтанаттуу жүрүштүн эң артына койгон өңдөнөт+. 10Карасаңар, биз Машаяк үчүн акылынан ажыраган немелердей болсок, силер Анын аркасы менен «акылман» болупсуңар! Биздин шайыбыз кетип жатса, силер алга-күчкө толуп турасыңар! Биз кордук көрсөк, силер кадыр-баркка жетип отурасыңар!+
11Күнү бүгүнкүгө дейре курсагыбыз тойбой, суусап, киймибиздин тамтыгы кетип, келтек жеп, баш пааналар үйүбүз жок,+
12күнүмдүк наныбызды өз маңдай терибиз менен таап жүрөбүз. Ким бизди жамандаса, ага кайра бата тилеп, куугунтуктаса, чыдап,+
13тил тийгизгендерге кайра жылуу сөз менен жооп кайтарабыз. Азыркыга дейре бардыгына тепсенди, бул дүйнөнүн сапырындысы сыяктуу болуп келебиз.

Аталык эскертүү

14Муну силерди уяткарыш үчүн эмес, өзүмдүн боор этим менен тең балдарымдай көрүп, эскертип коюш үчүн жазып жатам+. 15Себеби Машаяктын жолунда насаат айтчу миңдеген устаттарыңар болсо да, алардын бири да атаңар эмес. Силерге Жакшы Кабар айтып келген мен болсо Машаяк Ыйса менен болгон жашооңордо атаңар болуп калгам+. 16Андыктан менден үлгү алгыла деп жалынам+. 17Ушул максат менен силерге Машаяк аркылуу сүйүктүү, ишенимдүү уулум болуп калган Тиметейди жибердим. Ал келгенде, мен Машаяк Ыйса менен эриш-аркак жашаганымда өзүм да карманып, бардык жерлердеги жыйындарда окутуп да жүргөн жол-жоболорду эсиңерге салат+.

18Кээ бириңер мени келбейт экен деп, бой көтөрүп кетипсиңер. 19Бирок, Кудай буюрса, жакын арада силерге барып калгым бардыр. Ошондо жанакы көөдөнү жоктордун эмне сөз айтканын эле эмес, кандай кудуретке ээ экенин да көрөм+. 20Анткени Кудайдын Падышачылыгы сөздөн эмес, күч-кудуреттен көрүнөт+. 21Ошентип, силер менин кантип келишимди каалар элеңер: колума таяк кармаппы же болбосо сүйүү көрсөтүп, аяр мамиле кылыппы+?

5

Жыйындагы бузукулук

5^1Сөздүн ачыгын айтайын: мага араңардан бирөө атасынын төшөгүн тепсеп, өгөй энеси менен жатып жүрөт деген анык кабар жетти. Бул Кудайды тааныбагандарда да болуп көрбөгөн, жеткен бузукулук эмеспи!+
2Ушуну билип туруп, эмнеңерге мынчалык көөдөнүңөрдү көтөрүп жатасыңар?! Андан көрө, кайгырып, ушундай кылгылыкты кылган немени араңардан чыгарып таштаганыңар оң болот эле го! 3-4Өзүм жаныңарда болбосом да, оюмда силер мененмин. Андыктан, араңарда турган сыяктуу, мындай бузукулук кылган адамга карата Эгебиз Ыйсанын атынан өкүм чыгарып койдум: баарыңар чогулганыңарда, оюмда мен өзүм да, Эгебиз Ыйсанын кудурети да силер менен экенин эске алып,+
5жанакы адамды шайтандын колуна тапшырып салгыла. Ошондо күнөөлүү денеси кыйраса да, Эгебиз Ыйса Машаяк кайтып келген күнү руху куткарылып калат+.

6Обу жоктонуп, көөдөнүңөрдү көтөрүп жатканыңар дурус эмес. Же бир аз эле камыр туруш бүтүндөй камырды ачытарын билген жок белеңер+? 7Күнөөнүн эски ачыткысын алып таштап, ачыткысыз жуурулган жаңы камырдай таза болгула. Силер чынында эле ошондойсуңар, себеби күнөөдөн куткарчу козубуз, Машаяк, биз үчүн курмандыкка чалынган. 8Ошондуктан Куткарылуу майрамыбызды мурдагы, зулумдук менен кыянаттыкка толгон эски табиятыбыздын ачыткысы кошулуп жасалган нан менен эмес, анын ордуна, тазалык менен ак ниеттүүлүктүн ачыткысыз наны менен тосолу+.

9Мурдагы катымда мен силерге бузуку адамдар менен алакада болбогула деп жазгам+. 10Ошондо кеп кылганым бул дүйнөдөгү бузуку же ач көз адамдар, уурулар же бутпарастар эмес болчу, анткени алардан оолак болуш үчүн силер бул дүйнөнүн өзүнөн алынып кетишиңер керек болмок. 11Айтайын дегеним, өздөрүн боордошуңар дегени менен, чындыгында мурдагыдай эле бузукулук кылып, же арам пайда табууну көздөп, же буркандарга табынып, же ушак таратып, же масчылыкка берилип, же болбосо уурдап-тоноп жүргөндөр менен баарлашпагыла, ал турсун бир дасторкондон даам татпагыла+.

12Жыйындан тышкаркыларды соттоп мен эмне кылмак элем? Силердин соттоп жаткандарыңар болсо жыйын ичиндегилер эмеспи+? 13Жыйындан тышкаркыларды Кудай Өзү жоопко тартат. Ошентип, «бузулган немени араңардан чыгарып салгыла».[*]

6

Боордоштору менен соттошуу

6^1Кимдир бирөөңөр ишенимдеши менен доолашып кетсе, бул маселени ыйыктардын эмес, дүйнөнүн кудайсыз сотунун алдына коюуга кантип батынасыңар+? 2Ыйыктар дүйнөнү соттой турганын силер билген жок белеңер? Эгерде келечекте дүйнөнү соттоого тийиш болсоңор, анда эмне, жанакы болбогон маселени өзүңөр чече албай калдыңарбы+? 3Ал гана эмес, периштелерди да соттой турганыбыз силерге маалым эмес беле? Демек, кадыресе турмуштук көйгөйдү чечип коюш биз үчүн кыйынга турбас! 4Андыктан, ушул сыяктуу иш келип чыкканда, жыйынга эч тиешеси жок немелерди өзүңөргө сот кылып алганыңар кандай? 5Кайран гана бир боорлорум-ай! Боордошторунун ортосуна түшүп, доосун чечип бергидей араңардан бир дагы акылман адам табылбаптыр да+. 6Анын ордуна, боордоштор бири бирин сотко, болгондо да ишенбегендердин сотуна сүйрөп барат экен.

7Бир-бириң менен араздашканыңардын өзү эле жеңилгендик эмеспи? Андан көрө, ак жерден айыпталганыңар, колуңардагыны тарттырып жибергениңер оң болбойт беле+? 8Силер болсо өзүңөрдүн эле карачечекей боордошторуңарды айыптап, бири бириңерди тоноп жатасыңар! 9Же адилетсиздердин Кудай Падышачылыгында энчиси жок экенин билбей калдыңар беле? Алданбагыла, бузукулук кылгандар да, буркандарга табынгандар да, жубайынын көзүнө чөп салгандар да, бачабаздар да, кызтекелер да,+
10уурулар да, ач көздөр да, аракечтер да, ушакчылар да, тоноочулар да – бири дагы Кудай Падышачылыгына мураскор болушпайт+. 11Араңардагы кээ бирөөлөр да бир кезде ушундай болгон. Бирок силер Эгебиз Ыйса Машаяктын урматына жана Кудайдын Руху аркылуу күнөөдөн арылып, ыйыкталып, Кудай алдында ак болдуңар+.

Өз денеңер менен да Кудайдын атак-даңкын чыгаргыла

12«Менин бардыгын кылууга акым бар» дейсиңер. Ырас, бирок бардык эле нерсе пайдалуу боло бербейт. «Менин бардыгын кылууга акым бар» дейсиңер, бирок эч нерсе бизди башкарбоого тийиш+. 13«Тамак – ашказан үчүн, ашказан да тамак үчүн жаратылган» дейсиңер, бирок Кудай бир күнү экөөнү тең жок кылат. Денебиз да бузукулук кылыш үчүн эмес, Эгебизге кызмат кылыш үчүн берилип, Эгебиз денебиздин камын көрөт. 14Эгебизди өлгөндөн тирилткен Кудай бизди да Өз кудурет-күчү менен тирилтип алат.

15Денеңер Машаяк денесинин бир бөлүгү экенин силер билбейт белеңер? Ушуну билип туруп, өз денемди Машаяктын денесинен бөлүп алып, аны эми кайсы бир сойкунун денесине кошомбу? Кудай анын бетин ары кылсын!+
16Же сойку менен төшөк бөлүшкөн эркек аны менен бир дене болуп калары силерге белгилүү эмес беле? «Экөө бир дене болуп калышат»,[*] – деп жазылып турбайбы+. 17Ал эми ким Эгебизге кошулса, Аны менен рухий бир болуп калат+.

18Бузукулуктан оолак болгула. Адам кетирген мындан башка күнөөлөр денеге зыян келтирбейт, ал эми бузукулук кылган адам өз денесин күнөөгө батырып, зыянга учуратат+. 19Денеңер Ыйык Рух жашаган ийбадаткана экенин билбейсиңерби? Рухту силерге Кудай берип, Ал денеңердин ичинде өкүм сүрөт. Андыктан силер эми өзүңөргө эмес, Кудайга таандыксыңар+. 20Ал силерди кымбат баага сатып алган. Муну билип, денеңер менен да Кудайдын атак-даңкын чыгаргыла+.

7

Нике маселеси

7^1Эми өзүңөр жазгандарга токтолоюн.

Жиберген катыңарда «эркек кишинин эч бир аялга жолобой эле койгону жакшы» депсиңер. 2Бирок бузукулук ушунчалык көбөйүп кеткендиктен, ар бир эркектин өз аялы, ар бир аялдын өз күйөөсү болгону абзел. 3Эркек киши өз аялына карата күйөөлүк парызын, аял болсо өз күйөөсүнө карата аялдык парызын аткарууга тийиш. 4Аялдын денесине ал өзү эмес, күйөөсү ээлик кылат. Ошол эле сыяктуу, күйөөсүнүн денесине да ал өзү эмес, аялы ээлик кылат. 5Бири бириңер менен катнашта болуудан баш тартпагыла. Сыйыналы деп алдын ала макулдашып алган учурларда гана аны кыска убакка токтото турсаңар болот. Андан соң, кайрадан бирге болгула. Антпесе, өзүңөрдү өзүңөр кармай албай, шайтандын азгырыгына кирип кетишиңер мүмкүн+.

6Бул айтканым буйрук эмес, уруксат гана+. 7Чындыгында, баарыңардын менчилеп жалгыз бой болушуңарды каалар элем. Бирок Кудай бирибизге мындай, башкабызга тигиндей жөндөм ыроологон+.

8Бойдоктор менен жесирлерге айтар элем: мындан ары да менчилеп жалгыз бой калганыңар оң. 9Бирок өз ышкыңарга өзүңөр ээ боло албасаңар, кумар отуна өрттөнүп күл болгуча, үйлөнүп алганыңар эле дурус+.

10Үй-бүлөлүүлөргө мен эмес, Эгебиздин буюрганы бул: аял күйөөсүнөн кетпөөгө тийиш+. 11Ал эми кетсе, анда мындан ары турмушка чыкпашы же күйөөсү менен жарашып алышы керек. Дал ошондой эле эркек киши дагы аялын таштап кетпөөгө тийиш+.

12Калгандарына болсо Эгебиз эмес, мен өзүм мындай дейм: эгерде кайсы бир боордоштун Машаякка ишенбеген аялы күйөөсү менен бирге жашоого макул болсо, анда күйөөсү аны таштабашы керек. 13Ошондой эле кайсы бир ишенген аялдын күйөөсү Кудайга ишенбей туруп, аялы менен жашоого макул болсо, аялы андан кетпөөгө тийиш. 14Анткени ишенбеген күйөө ишенген аялы аркылуу, ишенбеген аял ишенген күйөөсү аркылуу ыйыкталат. Андай болбогондо, балдарыңар ыйык болмок эмес. Эми болсо алар ыйык. 15Бирок ишенбеген аял күйөөсүнөн кетүүнү же ишенбеген күйөө аялын таштап кетүүнү кааласа, кете берсин. Мындай учурда анын ишенген жубайы ага байланбаган болуп эсептелет. Кудай бизди тынччылыкта жашоого чакырган. 16Машаякчы аял, сен өз күйөөңдү куткарууга алып келбесиңди кайдан билесиң? Же сен, машаякчы күйөө, өз аялыңды куткарууга алып келбесиңди кайдан билесиң+?

Кудай силерди кандай жашоого чакырса, ошого ылайык жашагыла

17Бардык жыйындарда мен мындай талап коём: Эгебиз силерге эмнени буюрса жана Кудай силерди чакырып алганда кандай абалда болсоңор, ошого ылайык жашагыла. 18Чакырылгандардын кимиси мурда сүннөткө олтургузулган болсо, Кудайга келгенден кийин сүннөттөлгөнүн жашырууга аракеттенбесин. Кимди Кудай сүннөттөлбөгөн бойдон чакырган болсо, ишенимге келгенден кийин сүннөткө олтурууга аракет кылбасын+. 19Анткени эркектин сүннөткө олтурган-олтурбаганынын эч мааниси жок. Маанилүүсү – Кудайдын берген парыздарын аткаруу+. 20Кудай чакырып алганда кимиңер кандай абалда болсоңор, ошол бойдон калгыла. 21Кудай чакырып алганда кул белеңер? Бул тууралуу кабатыр болбогула. Бирок эркин болууга жол ачылса, андан пайдалангыла. 22Анткени кимди кул кезинде Эгебиз чакырып алса, ал Эгебиздин кол алдындагы эркин адам болуп калган. Ошол сыяктуу эле Эгебиз чакырып алган эркин адам баары бир Машаяктын кулу+. 23Кудай силерди кымбат баага сатып алганын билип, адам баласына кул болбогула+. 24Ошентип, боордоштор, кандай абалда чакырылган болсоңор, Кудай менен болгон алакаңарда да ошол эле абалда кала бергиле.

Үй-бүлөсү жоктор жана жесирлер тууралуу

25Үйлөнө электер менен турмушка чыга электер тууралуу менде Эгебизден алган эч буйрук жок. Андыктан Эгебиз Өзү ырайым этип, ишенимдүү деп тапкан кызматчысы катары өз пикиримди айта кетейин+.

26Үстүбүздөгү кыйынчылыктарды эске алсак, менин оюмча, ар кимдин азыркы абалында эле кала бергени оң. 27Аялың барбы? Анда аны менен ажырашууну ойлобо. Аялың жокпу? Анда өзүңө аял издебей эле кой. 28Эми, үйлөнүп алган күнөө болбойт дечи. Кыздын деле турмушка чыкканы күнөө эмес. Бирок үй-бүлө күтүп алгандар өз жашоосунда көп азаптарга учурайт. Силер андай болбогой элеңер дейм.

29Боордоштор, менин айтайын дегеним бул: Эгебиздин кайтып келерине аз калды. Ошондуктан азыртан эле аялы барлар үйлөнбөгөнсүп, 30кайгырып ыйлагандар эч кайгы-муңу жок болгонсуп, кубанып күлгөндөр кубанбагансып, бир нерсе сатып алгандар колуна эч нерсе тийбегенсип,+
31ушул дүйнөнүн көр оокатынан пайдалангандар андан пайдаланбагансып жашашсын, анткени бул дүйнөнүн азыркы абалы акырына жакындап калды+.

32Мен силердин бардык түйшүктөн бошонууңарды каалар элем. Үйлөнбөгөн эркек Эгебиздин иши менен алек болуп, Эгебизге жагуунун камын көрөт+. 33Үйлөнгөн эркек болсо көр тирлик иштерине алпурушуп, аялынын көңүлүн алууну ойлойт. 34Ошентип, ал эки анжы болот. Ошондой эле күйөөсү жок аял же турмушка чыга элек кыз да денеси менен жан-рухун Кудайга багыштап, Эгебизге кызмат кылуу менен алек болот. Ал эми күйөөсү бар аял күйөөсүнүн көңүлүн алууну ойлоп, көр тирилик иштери менен алек.

35Мындай дегенимдин себеби силерге кандайдыр бир чек коюу эмес. Тескерисинче, силердин эле пайдаңарды ойлоп, өздөрүн туура алып жүрсүн жана бардык дитин Эгебизге кызмат кылууга койсун деп айтып жатам.

36Кимде-ким убадалашып койгон кызына үйлөнбөй коюу туура эмес деп ойлосо жана өз кумарына өзү ээ боло албаса, анда каалаганындай үйлөнүп алсын: бул күнөө эмес. Алар үйлөнүп алышсын. 37Бирок үйлөнүүгө эч зарылчылык болбосо, ал бойдок калам деген оюна бек туруп, өзүн өзү кармай билип, эмне кыларын оюнда эбак чечип койгон болсо, анда анын кызга үйлөнбөй койгону күнөө болбойт. 38Ошентип, жигиттин жаш кызга үйлөнгөнү жакшы иш болсо, үйлөнбөй койгону андан да жакшы иш болот+.

39Күйөөсүнүн көзү тирүүсүндө аялы ага башы байланган болот. Ал эми күйөөсү каза болуп калса, анда ал кимге тием десе, өз эрки, тек гана ал киши да Эгебизге ишенген адам болууга тийиш+. 40Бирок аял андан ары турмушка чыкпай эле койсо, Кудайдын көбүрөөк батасын алат. Мен болсо менде да Кудайдын Руху бар деп ойлойм.

8

Буркандарга чалынган курмандыктын эти

8^1Эми буркандарга чалынган курмандыктарга токтололу.

«Бардыгыбызда билим бар» дейт экенсиңер. Ырас, мунуңар чын. Бирок билимдүүлүк адамды текебер кылат, ал эми сүйүү болсо рухий жактан жетилтет+. 2Кимде-ким өзүн билимдүүмүн десе, ал чындыгында керектүү билимге али ээ боло элек+. 3Бирок кимде-ким Кудайды сүйсө, аны Кудай Өзү тааныйт+.

4Ошентип, буркандарга багышталган тамактан даам сызуу тууралуу. Биз бул дүйнөдөгү буркандар дегеле тирүү жан эмес экенин жана бир Кудайдан башка кудай жок экенин билебиз+. 5Албетте, көктө болобу же жерде болобу, адамдардын «кудай» туткан немелери жок эмес: «кудай» делгендер да, «эге» делгендер да чындыгында эле көп. 6Бирок биздин бир гана Кудай Атабыз бар. Бардыгын Ал жараткан жана биз Ал үчүн өмүр сүрөбүз. Ошондой эле биздин Эгебиз да бирөө. Ал – Ыйса Машаяк. Бардыгы Ал аркылуу жаратылып, өмүр бизге Ал аркылуу берилген+.

7Бирок муну баары тең бирдей биле бербейт. Кээ биринин аң-сезимине бутпарастык ушунчалык сиңип калгандыктан, мындай тамакты жегенде, алар алигиче аны буркандарга чалынган курмандык катары кабыл алышат да, ошол арам тамактан жедик деп аларды абийири кыйнайт+. 8Бирок жеген тамагыбыз бизди Кудайга жакындатпайт, себеби жебей калганыбыз да эч жерибизди кемитпейт, жегенибиз да бизге эч артыкчылык алып келбейт+.

9Кантсе да абайлагыла, бул өңдүү эркиндигиңер ишеними аздарга азгырык болбосун. 10Абийири кыйнаган бирөө «билимдүү» сенин бутпарастардын табынуучу жайынан даам сызып жатканыңды көрүп калды дейли. Мындай кылганың аны буркандарга чалынган курмандыктан жесе болот экен деген ойго салып жибербейби+? 11Натыйжада сенин «билимдүүлүгүң» өзүңдүн эле ишеними аз боордошуңдун ойрон болушуна себеп болот. Бирок Машаяк ал үчүн да өлгөн+. 12Ошентип, боордошуңдун аны кыйнаган абийирине доо кетирип, ага жамандык кылган сен ошону менен Машаякка да жамандык кылган болосуң. 13Андыктан, эгерде менин жеген тамагым боордошума азгырык болсо, анда аны азгырбоо үчүн өмүрү эт жебейм+.

9

Машаяктын элчилеринин укуктары жана милдеттери

9^1Мен эркин адам эмесминби? Же Машаяктын элчиси эмесминби? Мен Эгебиз Ыйсаны көргөн жок белем? Силер болсо Эгеме өтөгөн кызматымдын үзүрү эмей, кимсиңер+? 2Башкалар мени элчи катары кабыл албаган күндө да, силер үчүн мен – элчимин! Анткени Эгебиз мени элчиликке дайындаганынын ачык-айкын далили – силерсиңер.

3Мага сын таккандардын алдында кайтарар жообум бул: 4биздин, башкаларга окшоп, азыгыбызды эмгегибизден тапкыдай акыбыз жок бекен+? 5Же башка элчилерге жана Эгебиздин бир туугандары менен Петирге окшоп, сапарга чыкканда, жаныбызга ишенимдеш карындашыбыз – өмүрлүк жарыбызды алып жүргүдөй укугубуз жокпу+? 6Же болбосо өз нанын маңдай тери менен тапканга милдеттүү болгон Барнап экөөбүз элеби+? 7Аскердик кызматын өтөп жүргөндө, өз камын өзү көргөн жоокер барбы? Жүзүм тигип, анын жемишинен ооз тийбеген багбан болобу? Же мал багып жүрүп, саап алган сүтүнөн өзү да ичпеген бар бекен+?

8Муну адамдык өңүттөн гана карап айтып жатат дейсиңерби? Тоорат мыйзамы да дал ушуну айтып жатпайбы? 9Муса пайгамбар калтырып кеткен Тоораттан: «Эгин басып жаткан өгүздүн оозун калкалаба»,[*] – деп жазылганын окусак деле болот. Кудайдын кам көргөнү чын эле өгүзбү+? 10Ал муну биз тууралуу айтып жатканы бышык эмеспи? Албетте, бул биз тууралуу, себеби жер айдаган киши да, эгин бастырган киши да өз үлүшүмдү алам деген илгери үмүт менен иштеши керек го+. 11Биз араңарга рухий үрөн сээп кеттик эле. Эми оргонубуз күнүмдүк оокат болсо, бул, эмне, көптүк кылабы+? 12Эгерде башкалар силерден жардам алып турууга акылуу болушса, биздин буга алардыкынан көбүрөөк акыбыз бар эмеспи?

Бирок ушундай акыбыз бар болсо да, биз андан пайдаланбадык. Анын ордуна, Машаяктын Жакшы Кабары жолтоосуз жайылтыш үчүн, бардыгына чыдап келатабыз. 13Ийбадатканада кызмат кылып жүргөндөр өз тамагын ийбадатканадан, курмандык жайды тейлегендер курмандыктардан аларын билген жок белеңер? 14Дал ошентип, Эгебиз Жакшы Кабарды насыяттап жүргөндөргө да өз ишинин үзүрүнөн күн көрүүнү буюрган+.

15Бирок мен ал укуктарымдын биринен да пайдаланган жокмун. Азыр да антейин деп жазып жаткан жерим жок. Эми да ушул сыймыгымды эч кимге жокко чыгартпайм. Анткенден көрө өлгөнүм эле артык!+
16Жакшы Кабарды жар салып жүргөнүм мен үчүн мактаныч эмес, парыз. Мен аны аткарууга милдеттүүмүн. Антпесем, башыма каран түн түшкөнү!+
17Эгерде мен муну өз ыктыярым менен кылсам, анда ал үчүн эмгек акы алмакмын. Бирок мен кызматымды ыктыярдуу эмес, Кудай тапшырган үчүн аткарып жүрөм+. 18Андай болсо, алар сыйлыгым кайсы? Жакшы Кабарды өзүмө тийиштүү укуктардан пайдаланбай, акысыз жар салганымдын өзү эле мен үчүн артыкчылык+.

19Анткени эч кимдин кулу эмес, эркин адам болсом да, Машаяктын жолуна көбүрөөк адамдарды түшүрүш үчүн өзүмдү бардыгынын кулу кылдым+. 20Иудейлерди Машаякка алып келем деп, алардын арасында иудейдей болдум да, өзүм Тоорат мыйзамына багынбаганым менен, ага багынгандарды Машаяк жолуна салыш үчүн андайлардын арасында мен да ага багынган адамдай болуп жүрдүм+. 21Тоорат мыйзамын тааныбагандарды Машаяк жолуна салыш үчүн, өзүм Кудай мыйзамына моюн сунуп, Машаяктын мыйзамы алдында болсом да, башка улуттагылардын арасында мыйзамды билбеген кишидей жүрдүм+. 22Ишеними аздарды Машаяк жолуна салыш үчүн, алардын арасында өзүм да ишеними аз немедей жүрдүм. Ошентип, колумдан келишинче аздыр-көптүр адамдарды куткарылууга алып келүүнү көздөп, бардыгына өз болуп бердим+.

23Мунун баарын Жакшы Кабардын ийгилиги үчүн, өзүмө да анын батасы тийсин деп кылып жатам. 24Жарышка көп киши катышканы менен, бирөө гана байгени аларын билет эмессиңерби. Андыктан жүгүргөнүңөрдө, байгеге жеткидей болгула+. 25Таймашка чыккан ар адам жеңишке ээ болууну эңсеп, өзүн өзү тизгиндеп турат. Ал бардык аракетин соолуп кетер гүлтаажыны алууга жумшайт. Биздин аларыбыз болсо эч качан соолубас түбөлүктүү таажы+. 26Дал ошон үчүн мен чуркасам, максаты жок немедей чуркабайм, мушташсам, бекер эле тиер-тийбес муштагылай бербейм. 27Башкаларга Жакшы Кабар тараткан өзүм акырында байгеден куру калбас үчүн, денемди тизгиндеп, өзүмө баш ийдирип келем.

10

Буркандар тууралуу эскертүү

10^1Боордоштор, ата-бабаларыбыз башынан өткөргөндөрдү эсиңерге салып кетейин дедим. Алардын бардыгы булуттун далдаасында болуп, деңизден өтүшкөн.[*]
2Ошондо Мусанын артынан ээрчиген алар баары тең булут менен деңизден чөмүлүү расмисинен өтүшкөндөй болушту. 3Бардыгы тең бирдей рухий даамдан сызышып, 4өздөрүн жандап бараткан аскадан бирдей рухий суудан ичишкен. Ал аска Машаяктын Өзү эле. 5Бирок ошентсе да, көбү Кудайга жакпаган иш кылышып, чөлдөн ажал табышты.

6Аларга окшоп ниетибиз бузулбасын үчүн, болуп өткөндүн баары бизге эскертүү катары калган. 7Алардын кээ бирөөлөрүндөй буркандарга табына көрбөгүлө. Андайлар тууралуу мындай деп жазылганы бар: «Эл жайлашып отуруп, ичип-жеп, анан оюн-тамашага киришти».[*]
8Алардын кээ бирөөлөрүндөй бузукулукка кирип кетпейли. Ошол убакта бузукулуктун кесепетинен бир күндө жыйырма үч миң киши кырылган эле. 9Алардын кээ бирлерине окшоп Машаякты сынап да көрбөйлү. Ошенткен аларды жыландар чагып өлтүргөн. 10Алардын кээ бирлерине окшоп догурунгандай да болбойлу. Догурунган алар Кудайдын буйругу менен өлтүрүлгөн.

11Алар баштарынан өткөндөрдүн баары башкаларга үлгү катары калып, акыр заман алдында жашаган бизге эскертүү болсун үчүн жазылып да калган+. 12Өзүн Кудай жолунда бек турам деп ойлогондор, кулап кетпеш үчүн абайлагыла+. 13Силер өткөн сыноолордун бардыгы ар бир эле адам өтүүчү кадыресе сыноолор. Кудайыбыз болсо ишенимдүү. Ал силерди алыңар жетпеген сыноого дуушар кылбайт. Анын ордуна, сыноодон өтүп жатканыңарда, андан кутулуп чыгууга жол ачып, кыйынчылыктарды көтөрүүгө күч-кубат берет+.

14Ошентип, сүйүктүүлөрүм, буркандарга багышталган таат-ийбадаттан оолак болгула+. 15Муну мен силерге акыл-эсиңер бар деп айтып жатам. Айткандарымды өзүңөр акыл калчап ойлонуп көргүлө. 16Кудайга шүкүрчүлүк келтирип ичкен чөйчөк бизди Машаяктын канына тиешелүү кылбайбы? Же ошондо сындырып жеген нан бизди Машаяктын денесине тиешелүү кылбайбы+? 17Көп болгонубуз менен, бизди баш коштуруп, бир дене кылган нан бирөө гана, анткени баарыбыз бир нандан даам татабыз+.

18Ысрайыл элин карагылачы: Кудайга багышталган курмандыктан ооз тийгендер Кудай менен бирге даам сызышпайбы? 19Муну менен мен эмнени айткым келет? Буркан-балбалдар менен аларга багышталган курмандык бир нерсеге татыйт дегендиби+? 20Арийне, жок. Айтайын дегеним, бутпарастар тартуу кылган курмандыктар Кудайга эмес, жиндерге багышталат. Мен болсо силердин жиндер менен бирге даам сызышыңарды каалабайм. 21Силер бир эле мезгилде Эгебиздин чөйчөгүнөн да, жиндердин чөйчөгүнөн да ооз тийип, Эгебиздин дасторконунан да, жиндердин дасторконунан да даам тата албайсыңар+. 22Же Эгебиздин кыжырына тийгибиз барбы? Биз, эмне, Андан кудуреттүү белек?

Башкаларды ойлоп иш кылуу

23«Бардыгын жасоого акыбыз бар», – дейсиңер. Ырас, мунуңар туура. Бирок бардык эле нерсе жакшылыкка алып келбейт. «Бардыгын жасоого акыбыз бар» болгону менен бардык эле нерсе рухий жактан жетилтпейт+. 24Баарың тең жеке кызыкчылыгыңарды ойлобой, андан көрө, башкалардын кызыкчылыгын ойлогула+.

25Базарда сатылган эттин баарын кысталбай эле алып жей бергиле. Эттин кайдан келгенин сурабаганыңар үчүн абийириңер силерди кыйнабасын,+
26анткени «жердин өзү да, андагы бардык нерселер да Жараткан Эгебиздики».[*]

27Кудайга ишенбеген адам конокко чакырып калса, көңүлүңөр келип турса, баргыла. Бирок ал жерден силерди абийириңер кыйнабасын, сураштырып олтурбай, тартылган тамактын баарынан эле алып жей бергиле+. 28Бирок кимдир бирөө: «бул буркандарга багышталган тамак эле», – деп калса, анда муну айткан киши үчүн жана абийирдин таза сакталышын ойлоп, ошол тамактан жебей койгонуңар оң. 29Абийир дегеним силердин эмес, жанакы айткан кишинин абийири. Эмне үчүн менин эркиндигим башка бирөөнүн аны кыйнаган абийири үчүн чектелип калышы керек? 30Ыраазычылык айтуу менен тамак алып жесем, анда эмне үчүн ыраазычылык айтып жеген тамагым үчүн кимдир бирөө мени айыпташы керек+?

31Ошентип, ичесиңерби, жейсиңерби – эмне кылсаңар да, ошонун баарын Кудайдын атагы чыккандай кылгыла+. 32Иудейлерди да, башка улуттагыларды да, Кудайдын жыйынындагыларды да – эч кимди нааразы кылбагыла+. 33Мени карасаңар: мен өз пайдамды эмес, көпчүлүктүн пайдасын көздөп, алар куткарылып калгай эле деп, эмне жасасам да, бардыгына жаккандай жасоого аракеттенип жатам+.

11

11^1Мен Машаяктан үлгү алгандай, силер да менден үлгү алгыла+.

Табынганда баш кийим кийүү же кийбөө туурасында

2Силердин бардык учурда мени эстеп, берген таалимдеримди бузбай сактап келе жатканыңар мактоого татыйт. 3Эми болсо силерди түшүнсүн дегеним, ар бир эркектин башчысы – Машаяк, аялдын башчысы – анын күйөөсү, ал эми Машаяктын башчысы – Кудай+. 4Ошондуктан эркек киши сыйынганда же пайгамбарчылык кылганда, баш кийимчен болсо, өз башчысын сыйлабаганы. 5Анын сыңары, аял киши сыйынганда же пайгамбарчылык кылганда, башына эч нерсе салынбаса, бул да анын өз башчысын сыйлабаганы, анткени баш кийимсиз аялдын чачы кырылган аялдан эч айырмасы жок+. 6Аял башын жапкысы келбесе, анда биротоло чачын деле кырдырып салбайбы. Ал эми аял үчүн чачын кыркып же кырдырып жүргөн уят болсо, анда башын жаап да жүрсүн. 7Эркек үчүн башын жабуунун эч кажети жок, себеби ал өзүндө Кудайдын бейнеси менен атак-даңкын алып жүрөт. Аял болсо күйөөсүнүн атагын чыгарат+. 8Анткени эркек аялдан алынып жаратылбастан, тексерисинче, аял эркектен алынып жаратылган.[*]+
9Ошондой эле эркек киши аял үчүн эмес, аял киши эркек үчүн жаратылган болчу+. 10Андыктан периштелер бар экенин эске алып, аялдын башында өз күйөөсүнүн бийлиги алдында экенин билдирген белгиси болушу керек. 11Бирок кантсе да, Эгебиз менен болгон жашообузда эркектер да аялдарга, аялдар да эркектерге көз каранды болот+. 12Анткени аял эркектен алынып жаратылган сыяктуу, эркек да жарык дүйнөгө аялдан төрөлүп келет. Бардыгы болсо – Кудайдан.

13Өзүңөр эле акылга салып көрсөңөр: аялдын Кудайга жылаңбаш сыйынганы сыпайкерчиликке жатабы? 14Жаратылыштын өзүнөн эле көрүнүп тургандай, эркек кишинин чач өстүргөнү уят, 15ал эми аялдын узун чачы анын көркүн ачат, себеби узун чач аялга жабуу катары берилген. 16Кимде-ким бул тууралуу талашкысы келсе, ага айтарым бул: биздин да, Кудай жыйындарынын да мындан башкача салты жок.

Эгебиз осуят кылган кечки тамак

17Эми, төмөнкү көрсөтмөлөрдү берип жатып, силерди мактамак турсун, чогулуштарыңардын пайдадан көрө зыяны көбүрөөк болуп жатканын айтпай коё албайм. 18Барыдан мурда, мен силердин жыйын катары бир жерге чогулганда, ич ара бөлүнмөй адатыңар бар экенин угуп, буга бир аз болсо да ишенем+. 19Ырас, кимиңер туура жол менен баратканыңар ачык көрүнсүн үчүн араңарда анча-мынча пикир келишпестиктер да болууга тийиш+. 20Бирок силер чогулушуңарга Эгебиздин кечки тамагына катышканы эмес, кандайдыр бир башка максатыңар бар болгонсуп келет экенсиңер. 21Анткени ар бириңер өзүңөр алып келген тамакты жегенге ашыгып, натыйжада бириңер ачка калсаңар, бириңер шарапка мас болосуңар. 22Жөн эле ичип-жейли десеңер, ал үчүн өз үй-жайыңар жокпу? Же чогулган максатыңар Кудай жыйынын тебелеп-тепсеп, колунда жокторду кемсинтүү беле? Эми силерге эмне дейин?! Же силерди макташым керекпи? Албетте, жок!

23Эгебиздин Өз оозунан угуп, силерге жеткиргеним бул: Ага чыккынчылык кылынар түнү Эгебиз Ыйса колуна нан алып,+
24Кудайга алкыш айтты да, нанды сындырып, мындай деди: «Бул – силер үчүн берилип жаткан Менин денем. Мени эскерип, мындай кылып жүргүлө».[*]+
25Ошондой эле кечки тамактан кийин колуна чөйчөктү алып, мындай деди: «Бул чөйчөк – Менин каным төгүлүп түзүлгөн Жаңы келишим. Андан ичкен сайын, муну Мени эскерип кылгыла»+.

26Муну мындай түшүнсө болот: Эгебиз кайтып келгичекти, бул нандан жеп, бул чөйчөктөн ичкен сайын, силер ошону менен Эгебиздин өлгөнүн жар салып турасыңар. 27Андыктан кимде-ким татыксыз жол менен ушул нандан жеп, ушул чөйчөктөн ичсе, ал Эгебиздин денеси менен канына каршы күнөө кетирген болуп эсептелинет+. 28Ошентип, ушул нандан жеп, ушул чөйчөктөн ичерден мурун ар бириңер эң алды өзүңөрдү сынап көргүлө. 29Себеби Эгебиз Өзү арабызда экенин түшүнбөй туруп, бул нандан жеп, бул чөйчөктөн ичкен киши ошентип ичкен-жегени менен өзүн айыптуу кылат. 30Мына ошон үчүн көбүңөр алдан тайып, дартка чалдыгып жатасыңар. Кээ бириңер кайтыш да болуп кеттиңер. 31Өзүбүздү өзүбүз сынап жүрсөк, анда Кудайдан минтип жазаланмак эмеспиз. 32Ушул дүйнө менен бирге соттолбошубуз үчүн Кудай бизди азыртан айыптап, жазалап турат.

33Ошондуктан, боордошторум, кечки тамакка чогулганыңарда, бири бириңерди күтүп жүргүлө. 34Ал эми кимдир бирөөңөрдүн курсагы ачып турса, үйүнөн тамак ичип алсын. Ошондо бирге чогулганыңарда, Кудайдан айыпталгандай иш кылбайсыңар. Калган нерселерди өзүм келгенде тартипке салып берем.

12

Ыйык Рух тартуулаган касиеттер

12^1Азыр болсо, боордоштор, Ыйык Рух тартуулоочу касиеттерге токтололу. Мен силерди алар тууралуу кабарсыз калтыргым келбеди+. 2Машаякка ишене элек кезиңерде, туура жолдон адашып, үн катпаган буркандарга табынганыңар өзүңөргө белгилүү эмеспи+. 3Андыктан сөзүмө кулак төшөп, билип алгыла: Кудай Рухунун жетегинде болгон адамдын оозунан «Ыйсаны каргыш урсун» деген сөз чыкпайт. Ошондой эле Ыйык Рухтун жетегисиз эч ким «Ыйса Эгем» деп да айта албайт+.

4Ар түрлүү рухий касиеттер бар болгону менен, аларды ыроологон Рух бирөө эле+. 5Өтөгөн кызматтарыбыз ар кандай болсо да, кызмат кылар Эгебиз бирөө эле+. 6Кылган иш-аракеттерибиз да ар түрдүү, бирок бардыгын аракетке келтирип жаткан Кудай бирөө эле+. 7Ар бир адамга бардыгынын пайдасы үчүн Рухтун кандайдыр өзгөчө белгиси берилет. 8Бирине Рухтан даанышмандык сөз берилсе, башкасына ошол эле Рухтан билермандык сөз берилет. 9Дагы бирин ошол эле Рух өзгөчө ишеним даарыса, башкасын ошол эле Рух дарт айыктыруу касиетине ээ кылат+. 10Бири керемет көрсөтсө, бири пайгамбарчылык кылат. Бири рухтарды ажырата билсе, башкасы бөтөн тилдерде сүйлөп, дагы бири ошол тилдерде айтылгандарды чечмелеп бере алат+. 11Бирок аталган касиеттердин баарын бир эле Рух ыроолоп, Өз эркине жараша ар кимге өз касиетин бөлүштүрүп берет.

Көп мүчөдөн турган бир Дене

12Машаякты көп мүчөдөн турган денеге окшотсо болот: көп мүчөдөн куралганы менен, дене бир эле. Анын курамындагы мүчөлөр да көп болгону менен, алардын баары бир эле дененин бөлүктөрү+. 13Ошо сымал, биз да: иудей же башка улуттагы, кул же эркин адам болобузбу, – баарыбыз бир эле Рух аркылуу чөмүлүү расмисинен өтүп, бир денеге – Машаяктын денесине мүчө болдук. Баарыбыздын ичибизге Кудай бирдей Ыйык Рухун салып берген+.

14Ошентип, дене бир мүчөдөн эмес, көп мүчөдөн турат! 15Эгер бут: «Мен кол эмесмин, демек денеге эч тиешем жок», – десе, ошон үчүн эле ал денеге тиешелүү болбой калабы? 16Же кулак: «Менин денеге эч тиешем жок, себеби мен көз эмесмин», – десе эле, денеге тиешелүү болбой калабы? 17Эгерде бүтүндөй дене көздөн эле турса, анда анын угуу сезими кайда? Же ал кулактан эле турса, анда жыт билчү сезими кайда калат? 18Кандай десе да, дене мүчөлөрүн Кудай Өзү каалагандай, ар бирин тулку бойдогу өз ордуларына жайгаштырган. 19Эгерде бир эле мүчө бар болсо, анын эмнеси дене? 20Демек, мүчө көп болгону менен, дене бирөө эле.

21Ошентип, көз колго: «Сенин мага керегиң жок» же баш буттарга: «Мен силерге муктаж эмесмин» деп айта албайт. 22Тескерисинче, дененин эң талуу мүчөлөрү керектүү болуп чыгат. 23Анча деле баркы жок өңдөнгөндөрүнө көбүрөөк кам көрүп, өзгөчө аяр мамиле кылсак, 24көбүрөөк баркталгандары буга муктаж деле эмес. Бирок Кудай мүчөлөрдүн баарын дене кылып кураштырганда, муну баркы азыраагы көбүрөөк баркка ээ болгондой кылып койгон. 25Ошентип, дене ич ара бөлүнбөй, мүчөлөрдүн баары тең бири бирине кам көрөт. 26Дененин бир эле мүчөсү кыйналып калса, бардыгы чогуу жабыр тартат. Бир эле мүчө сыйга татыса, аны менен кошо бардыгы кубанат+.

27Силер ар бириңер өз алдынча мүчө болуп, бардыгыңар биригип Машаяктын денесин түзөсүңөр+. 28Жыйын ичинде Кудай бардыгын өз-өз ордуна коюп, биринчисин – элчи, экинчисин – пайгамбар, үчүнчүсүн – таалимчи кылып, дагы башкаларына керемет көрсөтүү, дарттан айыктыруу, жардам берүү, жыйын жетектөө, бөтөн тилдерде сүйлөө касиеттерин берди+. 29Баары эле элчиби? Же баары эле пайгамбарбы? Баары эле таалим береби? Же баары эле керемет көрсөтөбү? 30Дарттан айыктыруу касиети баарында барбы? Баары эле бөтөн тилдерде сүйлөп, баары эле ошол тилдерди чечмелеп бере алабы? 31Касиеттердин эң баалууларына ээ болууга тырышкыла.

Мен болсо силерге эң мыкты жолду көрсөтүп берейин+.

13

Сүйүү

13^1Адамдык тилде сүйлөп, ал гана эмес,

Периштелер тилинде сүйлөп жатып,
Ал эми башкаларды сүйө албасам,
Каңгыраган жездин же даңгыраган
Темирдин доошунан эмнем артык?
2Пайгамбар касиетин Кудай берип,
Түшүнүп турсам дагы бүт сырларды,
Билимдин чокусуна жетип барып,
Тоолорду козгой алган ишенимге
Ээ болуп, ошондо да сүйө албасам,
Анда мен эч нерсеге татыбаймын+.
3Таратып колумдагы мал-мүлкүмдү
Жардыларга, денемди азаптарга,
Бүтүндөй өрттөлүүгө берип салып
Дагеле башкаларды сүйө албасам,
Анымдан түк пайда да болбойт мага.
4Сүйүүнүн чыдамы мол, кайрымы зор,
Кызганбайт, мактанбайт ал, бой көтөрбөйт.
5Адепсиздик кылбайт сүйүү, керт башынын
Пайдасын көздөбөйт да ачуусуна
Алдырбайт, башкаларга кек сактабайт.
6Сүйүүнү кубандырбайт адилетсиздик,
Акыйкат өкүм сүрсө сүйүнөт ал.
7Баарына болот сүйүү көтөрүмдүү,
Эч жазбайт ишенимден, колун үзбөйт
Үмүттөн, бардыгына чыдап келет.
8Пайгамбарлык сөз айтуу токтойт бир күн,
Сүйлөнбөй кала берет бөтөн тилдер,
Жоюлат билим дагы. Бирок сүйүү
Жок болбой, түбөлүккө өмүр сүрөт.
9Азыртан биле албайбыз бардыгын биз,
Чектелген пайгамбарлык касиет да.
10Ал эми жеткилеңдик келген кезде
Чектелүү бүт нерселер артта калат.
11Кичинемде балача сүйлөп мен да,
Балача баамдап баарын, ой жүгүрткөм.
Ал эми эр жеткенде таштап салдым
Мурдагы жаш балалык адатымды+.
12Азыртан көргөнүбүз – элес-булас,
Күзгүнүн күңүрт тарткан айнегине
Чагылышкан. Ал эми келечекте
Бардыгын биз бетме-бет көрө алабыз.
Чектелген ушул чакта билгендерим,
Ал эми келечекте билип калам,
Кудай мени дайыма тааныгандай,
Мен дагы бүт бардыгын толугунан+.
13Ошентип, үч нерсе бар ушул тапта:
Ишеним, үмүт, сүйүү. Бул үчөөнөн
Баарынан улуусу бар. Ошол – сүйүү.

14

Бөтөн тилдерде сүйлөө жана пайгамбарчылык кылуу касиеттери

14^1Сүйүүгө умтулгула! Рухий касиеттерге, асыресе, пайгамбарчылык кылуу касиетине ээ болууга дитиңерди койгула!+
2Бөтөн тилдерде сүйлөгөн кишини эч ким түшүнбөй, ал адамдарга эмес, Кудайга сүйлөйт. Рухтун кудурети менен ал жашырын сырларды айтат. 3Ал эми пайгамбарчылык кылган киши болсо адамдарга сүйлөп, айткандары аларды бекемдеп, кайраттандырып, сооротот. 4Бөтөн тилдерде сүйлөгөн адам өзүн бекемдесе, пайгамбарчылык кылганы жыйынды бекемдейт.

5Мен баарыңардын эле бөтөн тилдерде сүйлөшүңөрдү каалар элем, бирок пайгамбарчылык кылганыңар андан да жакшы болмок. Себеби бөтөн тилдерде айтылган сөздү кимдир бирөө чечмелеп, ошол аркылуу жыйын бекемделбесе, анда бөтөн тилдерде сүйлөгөндөн көрө, пайгамбарчылык кылуунун пайдасы алда канча зор.

6Эми, боордоштор, силерге келгенимде, бөтөн тилдерде сүйлөп туруп, андан башка эч бир аян бөлүшпөсөм же түшүнүк бербесем, пайгамбарчылык кылбасам же эч нерсе окутпасам, анда силерге кандай пайда келтирмек элем? 7Чоор же комуз сыяктуу жансыз аспаптарды мисалга алып көрөлү. Эгерде алардан чыккан добуштарды ажыратыш мүмкүн болбосо, ойнолуп жаткан кайсы күү экенин ким биле алат? 8Же сурнай кандайдыр бир белгисиз үн чыгарса, аны уккан адам согушка аттанмак беле? 9Ошондой эле, оозуңардан түшүнүксүз сөздөр чыгып жатса, эмне деп жатканыңарды кантип билсе болот? Айтканыңар шамалдын «шуу» эткениндей эле болот. 10Ырас, дүйнөдө түркүн-түркүн добуштар бар, бирок алардын бири да маанисиз эмес.

11Ал эми тигил же бул доош мага түшүнүксүз болсо, анда ошол добушту чыгарган адам мен үчүн, мен болсо ал үчүн жат элдикпиз. 12Муну билип, силер да рухий касиеттерге ээ болууну эңсегениңерде, баарыдан мурда аларга ээ болуу аркылуу жыйынды бекемдөөгө умтулгула.

13Ким бөтөн тилдерде сүйлөсө, сыйынып, Кудайдан аны чечмелөөгө кудурет берүүсүн да сурансын. 14Анткени бөтөн тилдерде сыйынып жатканда, рухум сыйынганы менен, өзүмдүн эле акыл-эсим буга катышпай калат. 15Андай болсо, мен эмне кылмакмын? Рухум менен да, акыл-эсим менен да сыйынам, рухум менен да, акыл-эсим менен да ырдайм+. 16Рухуң Кудайды алкыштап жатканда, чогулушка келип, бирок аныңды түшүнбөгөн кадыресе киши сенин эмне деп жатканыңды билбей туруп, кантип аныңа кошулуп «оомийин» дей алат+? 17Алкыш айтып канчалык жакшы сыйынсаң да, аның жаныңдагыларга эч пайда келтирбейт. 18Бөтөн тилдерде баарыңардан көбүрөөк сүйлөгөнүм үчүн мен Кудайга ыраазы болсом дагы, 19жыйында турганымда, бөтөн тилдерде миңдеген сөз айткандан көрө, акыл-эсим менен башкаларга таалим берер беш сөз айтууну оң көрөм.

20Боордошторум! Акылы жетиле элек баланын ишин кылбасаңар! Жамандык дегенде наристе баладай, ал эми ой жүгүрткөндө, эр жеткен кишидей болгула+. 21Ыйык Жазууда айтылгандай:

«Өз элиме башка тилде кайрылам,
Өзгө элдердин оозу менен сүйлөймүн, –
Дейт Жараткан Эге, – бирок сөзүмө
Ошондо да алар кулак салышпайт».[*]

22Ошентип, бөтөн тилдерде сүйлөө – бул ишенгендер үчүн эмес, ишенбегендер үчүн, ал эми пайгамбарчылык кылуу болсо ишенбегендер үчүн эмес, ишенгендер үчүн берилген жышаан-белги+.

23Эгерде бүтүндөй жыйын чогулганда, баары бөтөн тилдерде сүйлөй башташса, анан аны түшүнбөгөн кадыресе же ишенбеген кишилер кирип калып, «булар акылынан адашкан го» дешпейби+? 24Ал эми ишенбеген же түшүнбөгөн бирөө бардыгы пайгамбарчылык кылып жатканда келип калса, бардыгынын сөзү анын күнөөлөрүн ашкерелеп, айыпка жыгат. 25Ошондо анын көмүскөдөгү сырлары ачыкка чыгып, ал үстөмөнүнөн жыгылат да, Кудайга таазим кылып: «чынында Кудай силердин араңарда экен» дейт.

Жыйындагы тартип

26Менин айтайын дегеним бул, боордоштор. Чогулганыңарда, бириңерде Кудайды даңазалоо ыры, башкаңарда таалим, дагы бириңерде Кудайдан алган аян сөз, дагы бириңерде бөтөн тилдер, ал эми дагы бириңерде алардын чечмелениши бар болот. Мунун баары жыйынды бекемдеп турууга тийиш+. 27Бөтөн тилдерде сүйлөйм дегендер болсо, анда эки же, ашып кетсе, үч киши өзүнчө-өзүнчө сүйлөп, айтканын бирөө чечмелеп берсин. 28Ал эми чечмелеп бере турган киши жок болсо, анда мындай адам жыйындан үн чыгарбай, ичинен өзүнө жана Кудайга гана сүйлөсүн. 29Пайгамбарчылык кылгандардан да экөө же үчөө сүйлөп, калгандар алардын айткандарын ойлонушуп баамдашсын+. 30Ал эми отургандардын дагы бири Кудайдан аян алса, анда биринчиси сөзүн токтотушу керек. 31Анткени баарыңар тең кезектешип пайгамбарчылык кылсаңар болот. Ошондо бардыгыңар үйрөнүп, бардыгыңар андан кайрат ала аласыңар. 32Пайгамбар киши өз касиетин кандайча колдонорун өзү чече алат, 33себеби Кудай арабызда баш аламандыктын эмес, ынтымак-ырашкерликтин орун алышын каалайт.

Ыйыктар чогулган бардык жыйындарга окшоп, 34силерде да аял кишилер унчукпашы керек, аларга сүйлөөгө уруксат берилбейт. Аялдын милдети баш ийүү экендиги Ыйык Жазууда да айтылган+. 35Ал эми бир нерсе үйрөнгүсү келип турса, анда үйдөн күйөөлөрүнөн сурап алышсын, себеби аялдын жыйында сүйлөгөнү уят.

36Же айткандарым силерге кызык угулабы? Деги айткылачы, Кудайдын Сөзү адегенде Корунттан жар салына баштады беле? Же аны силерден башка эч ким уккан жок дейсиңерби? 37Ким өзүн пайгамбармын же рухий касиети бар адаммын десе, анда ал жазып жаткандарым Эгебиздин буйругу экенинен эч шектенбеши керек. 38Ким муну этибарына албаса, андайдын өзүн да этибарга албагыла. Мындан шектенгендердин өздөрүнө да ишенбегиле.

39Ошентип, боордошторум, пайгамбарчылык кылуу касиетине ээ болууга тырышкыла, бирок бөтөн тилдерде сүйлөгөндөргө да тыюу салбагыла+. 40Болгону, эмне кылсаңар да, адеп менен тартипти сактап жүргүлө+.

15

Машаяктын өлгөндөн тирилиши

15^1Эми, боордоштор, эсиңерге өзүм жарыялаган Жакшы Кабарды салгым келет. Силер аны кабыл алып, ага ылайык жашап келатасыңар. 2Эгер мен жарыя кылган Жакшы Кабарга ылайык жашасаңар, ошол аркылуу куткарыласыңар. Антпесе ага ишенгениңер куру бекер+.

3Адегенде өзүм кабыл алып, анан силерге жеткирген ошол кабардын ток этер жери мындай. Ыйык Жазууда убада кылынгандай, Машаяк биздин күнөөлөрүбүз үчүн курман болгон+. 4Анын көргө коюлуп, үчүнчү күнү кайра тирилери да Ыйык Жазууда алдын ала айтылган. 5Андан кийин Ал Петирге, анан он эки элчисине көрүнгөн+. 6Андан соң, Аны бир эле убакта беш жүздөн ашык боордошторубуз өз көзү менен көрүшкөн; алардын айрымдары көз жумганы менен, көбү али да тирүү. 7Андан соң, Ал Жакыпка жана элчилердин баарына көрүндү+.

8Эң акырында болсо, Аны маалынан өтүп туулган балага окшогон мен көрдүм+. 9Өзүмдү мындай дегеним, мен элчилердин катарында эң акыркы болуп турам, атүгүл элчи болуп аталууга да татыксызмын, себеби Кудай жыйынын куугунтуктагам+. 10Бирок Кудай мага ырайым этип, азыркы даражага жеткирди. Кудайдын мага кылган ырайымы текке кетпестен, мен кайра алардын баарына караганда көбүрөөк мээнеттенип иштедим. Арийне, эмгектенген мен өзүм эмес, мени колдогон Кудайдын ырайымы+. 11Ошентип, мен боломбу, же аларбы, биз жарыялап, силер ишенген кабар ушул.

Биздин кайра тирилишибиз

12Эгерде биздин жарыялаганыбыз Машаяктын өлүмдөн тирилиши болсо, анда араңардагы кээ бирөөлөрдүн өлгөндөр тирилбейт деп жүргөнү кандай+? 13Эгерде өлгөндөр тирилбесе, анда Машаяк тирилген эмес экен да? 14Эгерде Машаяк тирилген эмес болсо, анда биздин жарыялаганыбыз да, силердин ишенгениңер да куру-бекер болмок. 15Бул гана эмес, биз Кудай тууралуу жалган айтып калмакпыз, себеби өлгөндөргө тирилүү мүмкүн болбосо, анда Кудай Өзү тирилтпеген Машаякты биз кайра тирилткен деп күбөлөндүргөн болуп калабыз. 16Анткени өлгөндөр тирилбесе, анда Машаяк да тирилген эмес. 17Ал эми Машаяк тирилбеген болсо, анда ишенгениңер эч пайдасыз болуп, өзүңөр күнөөнүн алкагында кала бересиңер+. 18Андай болсо Машаякка ишенип өлгөндөр да түбөлүк өмүр албай калышат+. 19Машаякка арткан үмүтүбүз ушул жашообуз үчүн гана жараса, анда бизден өткөн шордуу киши жок.

20Бирок чындыгында Машаяк өлгөндөрдөн биринчи болуп тирилип, бул кийин калгандар да тирилеринин анык белгиси+. 21Ажал бул дүйнөгө адам аркылуу келгендей, өлгөндөн тирилүү да адам аркылуу келди+. 22Адам ата аркылуу баары өлүмгө дуушар болгондой, Машаяк аркылуу баары түбөлүк өмүр алышат. 23Бирок ар кимдин өз тирилиш кезеги бар: алгач башкалардын тирилеринин белгиси катары Машаяк, анан Машаяк кайтып келгенде, Ага таандык болгондор+. 24Андан соң, дүйнөнүн акыры келет да, өкүмдарлыктын, бийликтин жана күч-кудуреттин бардыгын жеңген Машаяк падышалыкты Кудай Атанын колуна тапшырат+. 25Бүт душмандары жеңилип, бут алдына жыгылгыча Машаяк падышачылык кылат+. 26Жеңилип жок болчу душмандардын акыркысы болсо – өлүм. 27«Кудай бардыгын Анын бут алдына жыгып берди».[*] «Анын бут алдына жыгып берди» делгендердин ичинде Кудайдын Өзү жок экени анык, себеби баарын Машаякка багындырган Ал эмеспи+. 28Бардык нерсе Машаяктын бийлиги алдына багындырылганда, Уулдун Өзү да бардыгын Ага багындырган Кудайга моюн сунуп, толугу менен бардыгында болот+.

29Эгерде өлгөндөн тирилүү жок болсо, анда кайтыш болгондордун ордуна чөмүлүү расмисинен өткөндөр муну кандай үмүт менен кылышат? Эгерде өлгөндөр чын эле тирилбесе, анда эмне үчүн алардын ордуна чөмүлүү расмисинен өтүү орун алууда? 30Андай болсо, эмне үчүн биз да ар саат сайын жаныбызды тобокелге салып жүрөбүз+? 31Боордоштор, мен күн сайын өлүмдүн жүзүн көрүп жүрөм. Эгебиз Машаяк Ыйсанын алдында силер менен сыймыктанганым канчалык анык болсо, бул сөзүм да ошончолук анык+. 32Эгерде Эфес шаарында жапайы жырткычтар менен алышканым өзүмдүн эле пенделик ниетимден келип чыкса, анын мага кандай пайдасы тиймек эле? Эгерде өлгөндөр тирилбесе, анда, айтылып жүргөндөй,

«Эртеңки ажал келгиче,

Бүгүн жеп-ичип алалы».[*]

33Алданбагыла,

«Арамдарга кошулган

Өз ыйманын жоготот».

34Акылыңарды жыйгыла да күнөөгө батпагыла! Силерди уяткарып айтарым бул: кээ бириңер алигиче Кудайды тааный элексиңер+.

Дененин тирилиши

35«Өлгөндөр кантип тирилмек эле? Тирилсе, денеси кандай болот?» – деп араңардан бирөө собол таштар. 36Алда, акылсыз неме-ай! Өзүң эккен үрөн «өлмөйүн» кайрадан өсүп чыкмак беле+? 37Сепкенде да даяр эгинди эмес, буудайдын же дагы башка өсүмдүктүн тоголок уругун гана себесиң. 38Ал эми ар бир уруктун кандай келбетте өсүп чыгарын Кудай чечет.

39Жандуу нерселердин эт-денеси да бирдей эмес: адамдыкы мындай болсо, айбандардыкы тигиндей, балык менен куштуку да эки башка.

40Ошондой эле асмандык денелер менен жердик денелер болот. Асмандагысы менен жердегисинин шаң-салтанаты бирдей эмес. 41Күндүн өзүнүн шаң-салтанаты, айдын өз шаң-салтанаты, жылдыздын да өз адеми бар. Ал турсун ар башка жылдыздын да көркү ар башка болот.

42Өлгөндөрдүн тирилгени да ошонун сыңарындай: жерге көмүлгөн дене чирип, тирилгени чирибес болот;+
43эч баркы жок көмүлүп, тирилгенде кадырлуу болот; көмүлгөндө алсыз болуп, тирилгенде кубатка толот. 44Көмүлгөнү – табигый дене, тирилгени – рухий дене. Табигый дене болгон сыяктуу, рухтан бүткөн дене да болот. 45Ыйык Жазууда айтылгандай, биринчи Адам «тирүү жан болду»,[*] акыркы Адам болсо – бул өмүр берүүчү Рух+. 46Биринчи келгени рухий эмес, табигый болчу. Рухтан бүткөнү андан кийин келди. 47Биринчи адам жерден алынып, топурактан жасалды. Экинчиси болсо – көктөн келди+. 48Топурактан жасалган адамдын денеси кандай болсо, жердеги адамдардыкы да ошондой болот. Ал эми көктөгүлөрдүн денеси көктөн келген адамдыкындай. 49Азыр жердеги адамдын келбетин кийген сыяктуу, келечекте биз көктөгү адамдын келбетине да бөлөнөбүз+.

50Силерге айтарым бул, боордоштор: эт менен кандан бүткөнү Кудай Падышачылыгына кире албайт да өлө турганы түбөлүк өмүр сүрө албайт. 51Кулак төшөп уккула, силерге купуя сырды ачып берем: биз баарыбыз эле өлбөйбүз, бирок баарыбыз толук өзгөрөбүз+. 52Бул акыркы сурнайдын үнү угулары менен бир заматта, көз ачып жумгуча ишке ашат. Сурнайдын үнү жаңырганда, өлгөндөр тирилип өлбөс болот да, биз өзгөрөбүз+. 53Анткени мынабу чирип кетер денебиз чирибес, өлө турган денебиз өлбөс болуп калууга тийиш+. 54Ошентип, мунун баары иш жүзүнө ашып, өлүү нерсе өлбөстүккө бөлөнгөндө, Ыйык Жазуудагы мындай сөз орундалат:

«Жеңиш бизде! Өлүм толук жоюлду!»[*]
55«Кана, ажал, кайда кеткен жеңишиң?
Кана, ажал, чакчу ийнең кайда эле?»[*]+

56Ажалдын чагып өлтүрчү ийнеси күнөө болсо, күнөө өз күчүн мыйзамдан алат+. 57Бирок Кудайга шүкүр, Ал бизди Эгебиз Ыйса Машаяк аркылуу жеңишке ээ кылды!+

58Ошентип, сүйүктүү боордошторум, олку-солку болбой, ишенимге бек тургула! Эгебизге күчүңөрдү аябай кызмат кылгыла: Ал үчүн жумшаган мээнетиңер текке кетпейт.

16

Муктаж болгон боордоштор үчүн акча-каражат чогултуу

16^1Эми ыйыктар үчүн акчалай жардам чогултуу тууралуу: Галатиядагы жыйындарга эмнени буюрсам, силер да ошону аткаргыла+. 2Мен келгенде гана акча чогултмай башталбас үчүн, дайыма жуманын биринчи күнү ар бириңер өз иштеп тапканыңарга жараша, колуңардан келген акчаны бөлүп, ошону сактап койгула+. 3Мен болсо силерге барып калганымда, өзүңөр тандаган кишилерге ишеним кат жазып берип, акчаңарды жеткириш үчүн Иерусалимге жөнөтөм+. 4Ал эми өзүм да ал жакка барышым керек болсо, анда алар мени менен чогуу барышат.

Пабылдын ой-максаттары

5Менин Македония аймагын кыдырып чыгайын деген ниетим бар. Андыктан Македонияны басып өткөндөн кийин силерге келип кетмекчимин+. 6Силердикине бир аз токтоп, балким, кыштап да кетермин. Андан соң, силер мени барар жериме узатып коёрсуңар. 7Жөн эле тийип кетким келбей, Эгем буюрса, аздыр-көптүр силер менен болуп кетем деген үмүттөмүн. 8Түшүм майрамына чейин болсо Эфесте турам,+
9анткени бул жерде каршылаштык көп болгону менен, чоң, үзүрлүү эмгекке жакшы мүмкүнчүлүк бар.

10Силерге Тиметей келип калса, аны эч ким оңтойсуз абалда калтырбашына көз салып койгула, анткени ал да менчилеп Эгебиз үчүн иштеп жүрөт+. 11Эч кимиңер ага өйдөсүнүп карабагыла. Андан көрө, мага аман-эсен кайтып келсин деп, тынчтык менен узатып койгула. Мен анын жана аны менен кошо боордоштордун келишин күтүп жатам.

12Эми боордошубуз Апол тууралуу. Мен аны башка боордоштор менен кошо силерге барсын деп абдан өтүнгөн элем. Бирок дароо барууга анын эч көңүлү жок болчу. Кантсе да, ыгы келгенде, ал силерге барып калар+.

Соңку сөз жана бата тилөө

13Сергек болуп, ишенимге бек тургула. Эр жүрөк жана күчтүү болгула+. 14Эмне кылсаңар да, сүйүү менен кылгыла+.

15Өзүңөр билгендей, Степандын үй-бүлөсү Ахая аймагында биринчи болуп ишенип, өздөрүн ыйыктарга кызмат кылууга арнашкан+. 16Боордоштор, өтүнөм, мындай адамдарга жана алар менен кошо катуу иштегендерге кызмат кылгыла+. 17Степандын, Фортунаттын жана Ахайиктин келгенине жетине албай отурам: алар келгенден бери өзүңөр жанымда болгондой эле болуп калдым. 18Алар менин да, силердин да көңүлүңөрдү көтөрүштү. Мындайларды кадырлап жүргүлө.

19Асия аймагындагы жыйындар силерге салам жолдошту. Акила менен Приска жана алардын үйүндө чогулуп жүргөн жыйын да силерге Эгебиздин атынан жылуу салам айтышты+. 20Боордоштордун бардыгы силерге өз саламын жолдошту.

Бири бириңерге жолукканда, чын пейлиңер менен беттен сүйүп учурашып жүргүлө+.

21Ушул саламымды мен, Пабыл, силерге өз колум менен жазып жатам+.

22Эгебизди сүйбөгөн ар ким каргышка калат!

Эгебиз, келегөр![*]+

23Эгебиз Ыйса силерге ырайым этсин.

24Баарыңарды Ыйса Машаяк сүйгөндөй сүйөм.

* 1:19 Ышая 29:14.

* 1:31 Жер. 9:24.

* 2:9 Ышая 64:4.

* 2:16 Ышая 40:13.

* 3:19 Аюп 5:13.

* 3:20 Забур 93:11.

* 5:13 Мыйз. 17:7; 19:19; 21:21; 22:21, 24; 24:7.

* 6:16 Башт. 2:24.

* 9:9 Мыйз. 25:4.

* 10:1 Бул жерде Пабыл ысрайылдар Мисирден чыккандагы окуяны кеп кылып жатат. Чыгуу 14-бапты караңыз.

* 10:7 Чыгуу 32:6.

* 10:26 Забур 23:1.

* 11:8 Башт. 2:18 – 23.

* 11:24 Марк 14:22; Лука 22:19; Матай 26:26.

* 14:21 Ышая 28:11 – 12.

* 15:27 Забур 8:7.

* 15:32 Ышая 22:13.

* 15:45 Башт. 2:7.

* 15:54 Ышая 25:8.

* 15:55 Ошуя 13:14.

* 16:22 Бул жерде Пабыл арамей сөзүн колдонот: мараната – Эгебиз келегөр.

+ 1:2 Элч. 18:1-17, Рим. 1:7

+ 1:5 2 Кор. 8:7, 2 Кор. 9:11

+ 1:7 Лк. 17:30, 1 Тес. 3:13, 1 Тес. 4:16-18, Флп. 3:20

+ 1:8 Флп. 1:6

+ 1:9 Жкн. 17:21, 1 Жкн. 1:3, 1 Тес. 5:24, 2 Тес. 3:3, Эвр. 10:23

+ 1:10 1 Кор. 11:18

+ 1:11 1 Кор. 3:3

+ 1:12 Элч. 18:24, Элч. 19:1, 1 Кор. 3:4-5, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 6:12, Тит 3:13, Жкн. 1:42

+ 1:13 Эф. 4:4-5
+ 1:14 Элч. 18:8, Рим. 16:23
+ 1:16 1 Кор. 16:15
+ 1:17 2 Кор. 10:10
+ 1:18 1 Кор. 2:1, 2 Кор. 2:15, Рим. 1:16
+ 1:20 Рим. 1:22, 1 Кор. 3:19

+ 1:22 Мт. 12:38, Мк. 8:11, Жкн. 2:18, Жкн. 4:48, Жкн. 6:30

+ 1:23 Гал. 5:11
+ 1:24 1 Кор. 2:7, Кол. 2:3
+ 1:28 Жкп. 2:5
+ 1:29 Рим. 3:27, Эф. 2:9
+ 1:30 Эф. 1:7, Флп. 3:9
+ 1:31 2 Кор. 10:17
+ 2:1 1 Кор. 1:18, 2 Кор. 2:15
+ 2:2 Гал. 6:14
+ 2:3 2 Кор. 11:30, 2 Кор. 12:5, Гал. 4:13
+ 2:4 1 Кор. 4:20
+ 2:5 2 Кор. 4:7, 2 Кор. 6:7
+ 2:6 Флп. 3:15
+ 2:7 Кол. 2:3
+ 2:8 Жкн. 7:48, Элч. 13:27
+ 2:10 Мт. 16:17, 1 Жкн. 2:20
+ 2:12 Рим. 8:15
+ 2:13 2 Кор. 1:12, Жкн. 6:45
+ 2:14 Жкн. 14:17, Рим. 8:7
+ 2:16 Рим. 11:34
+ 3:2 1 Пет. 2:2, Эвр. 5:13
+ 3:3 1 Кор. 1:10-11, Гал. 5:19-20

+ 3:5 Элч. 18:24, Элч. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 4:6, 1 Кор. 16:12, Эф. 3:7, Кол. 1:25

+ 3:6 Элч. 18:4-11, Элч. 18:27-28, Жкн. 4:36-38

+ 3:7 Гал. 6:3
+ 3:8 Мт. 16:27, 2 Жкн. 1:8
+ 3:9 2 Кор. 6:1, Эф. 2:20-22
+ 3:10 Рим. 15:20
+ 3:11 Эф. 2:20, Кол. 2:7, Аян 21:14
+ 3:13 1 Кор. 1:7, 1 Кор. 4:5, 1 Пет. 1:7
+ 3:16 Рим. 8:9, 1 Кор. 6:19, 2 Кор. 6:16
+ 3:17 Эф. 2:21
+ 3:19 1 Кор. 1:20,
+ 3:23 2 Кор. 10:7, Гал. 3:29
+ 4:4 Элч. 23:1,
+ 4:5 Мт. 7:1, Рим. 2:1, 2 Кор. 10:18

+ 4:6 Элч. 18:24, Элч. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5

+ 4:7 Жкн. 3:27
+ 4:8 Аян 3:17
+ 4:9 Рим. 8:36
+ 4:10 2 Кор. 11:19, 2 Кор. 13:9
+ 4:11 2 Кор. 11:27, Флп. 4:12

+ 4:12 Элч. 18:3, Мт. 5:44, 1 Пет. 3:9, Рим. 12:14

+ 4:14 2 Кор. 6:13
+ 4:15 Фил. 1:10
+ 4:16 1 Кор. 11:1, 1 Тес. 3:7, 2 Тес. 3:7
+ 4:17 Элч. 16:1, 1 Кор. 16:10, 1 Тим. 1:2

+ 4:19 1 Кор. 11:34, 1 Кор. 16:5, 2 Кор. 1:15-16

+ 4:20 1 Кор. 2:4
+ 4:21 2 Кор. 10:2, 2 Кор. 13:2
+ 5:1 2 Кор. 12:21,
+ 5:3 Кол. 2:5
+ 5:5 2 Кор. 2:6, 1 Тим. 1:20,
+ 5:6 Мт. 13:33, Лк. 13:21, Гал. 5:9
+ 5:8 Мк. 8:15, Лк. 12:1
+ 5:9 Эф. 5:11, 2 Тес. 3:14
+ 5:11 2 Тес. 3:6
+ 5:12 Мк. 4:11,
+ 6:1 Мт. 18:17
+ 6:2 Мт. 19:28
+ 6:5 1 Кор. 15:34
+ 6:7 Мт. 5:39-40
+ 6:9 Гал. 5:21, Эф. 5:5, Эвр. 13:4
+ 6:10 Мк. 7:21-23, Гал. 5:19-21

+ 6:11 Эф. 2:2, Жкн. 13:8, Эф. 5:26, Тит 3:5, Эвр. 10:22

+ 6:12 1 Кор. 10:23
+ 6:15 Эф. 5:30
+ 6:16 Башт. 2:24, Мк. 10:7-8, Эф. 5:31
+ 6:17 Эф. 4:4
+ 6:18 Гал. 5:19, Эф. 5:3, 1 Тес. 4:3
+ 6:19 Рим. 14:7
+ 6:20 2 Пет. 2:1, 1 Кор. 7:23
+ 7:5 Мт. 4:3, 1 Тес. 3:5
+ 7:6 2 Кор. 8:8
+ 7:7 Мт. 19:11-12, 1 Кор. 12:4, 1 Пет. 4:10
+ 7:9 1 Тим. 5:14
+ 7:10 Мк. 10:9
+ 7:11 Мк. 10:11
+ 7:16 1 Пет. 3:1
+ 7:18 Элч. 15:1-2, Гал. 5:2

+ 7:19 Рим. 2:28-29, Гал. 3:28, Гал. 5:6, Кол. 3:11

+ 7:22 Жкн. 8:32, Жкп. 2:12, 1 Пет. 2:16, Рим. 6:18, 2 Кор. 3:17, Гал. 5:1, Фил. 1:16, Рим. 6:22

+ 7:23 1 Кор. 6:20,
+ 7:25 2 Кор. 8:10-11
+ 7:30 2 Кор. 6:10
+ 7:31 1 Пет. 4:7, 1 Жкн. 2:17
+ 7:32 Мт. 6:25, Лк. 10:41
+ 7:38 Эвр. 13:4
+ 7:39 Рим. 7:2
+ 8:1 Элч. 15:20, Элч. 15:29, 1 Кор. 13:4-13
+ 8:2 Гал. 6:3
+ 8:3 Гал. 4:9
+ 8:4 1 Шам. 12:21,

+ 8:6 Эф. 4:6, Жкн. 1:3, Рим. 11:36, Кол. 1:16, Эвр. 1:2

+ 8:7 1 Кор. 10:28-29

+ 8:8 Мк. 7:19, Элч. 10:12-15, Рим. 14:14

+ 8:10 Рим. 14:1, Элч. 15:29, 1 Кор. 10:19, Аян 2:14

+ 8:11 Рим. 14:15
+ 8:13 Рим. 14:21
+ 9:1 1 Тес. 2:6-7, Фил. 1:8, Элч. 9:3-6
+ 9:4 2 Тес. 3:8-9

+ 9:5 Мк. 6:3, Жкн. 2:12, Жкн. 7:3, Элч. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19, Мк. 1:30

+ 9:6 Элч. 4:36, Элч. 13:2, Элч. 15:36, Гал. 2:9

+ 9:7 2 Кор. 10:4, 2 Тим. 2:3,
+ 9:9 1 Тим. 5:18
+ 9:10 Рим. 4:23-24, 2 Тим. 2:6
+ 9:11 Рим. 15:27, Гал. 6:6
+ 9:14 Лк. 10:7, 1 Тим. 5:18
+ 9:15 Элч. 18:3
+ 9:16 Рим. 1:14
+ 9:17 Гал. 2:7
+ 9:18 2 Кор. 11:7, 2 Кор. 11:9
+ 9:19 2 Кор. 4:5
+ 9:20 Элч. 16:3, Элч. 21:23-26
+ 9:21 Рим. 2:12, Рим. 2:14, Гал. 2:3
+ 9:22 2 Кор. 11:29, 1 Кор. 10:33
+ 9:24 Гал. 5:7
+ 9:25 1 Пет. 5:4, Флп. 3:14, 2 Тим. 2:5
+ 10:11 Рим. 4:23
+ 10:12 Рим. 11:20-21
+ 10:13 1 Кор. 1:9, 2 Пет. 2:9
+ 10:14 1 Жкн. 5:21

+ 10:16 Мк. 14:22-23, Жкн. 6:51, 1 Кор. 11:23-26

+ 10:17 Рим. 12:5, 1 Кор. 12:12-13, Эф. 4:25
+ 10:19 Элч. 15:29, 1 Кор. 8:4, Аян 2:14
+ 10:21 2 Кор. 6:15
+ 10:23 1 Кор. 6:12
+ 10:24 1 Кор. 13:5, Флп. 2:21
+ 10:25 1 Кор. 8:7
+ 10:27 Лк. 10:8
+ 10:30 Рим. 14:6
+ 10:31 Кол. 3:17
+ 10:32 1 Кор. 8:13, Рим. 14:13
+ 10:33 1 Кор. 9:22, 2 Кор. 12:14
+ 11:1 1 Кор. 4:16, 1 Тес. 1:6, 2 Тес. 3:7

+ 11:3 Эф. 1:22, Эф. 4:15, Башт. 3:16, Эф. 5:23, Жкн. 14:28, 1 Кор. 15:24

+ 11:5 Лк. 2:36, Элч. 21:9
+ 11:7 Башт. 1:26
+ 11:8 Башт. 2:21-23
+ 11:9 Башт. 2:18
+ 11:11 Гал. 3:28
+ 11:18 1 Кор. 1:10-12
+ 11:19 1 Жкн. 2:19
+ 11:23 Гал. 1:12
+ 11:24 Лк. 22:19
+ 11:25 Лк. 22:20
+ 11:27 Жкн. 6:53-56
+ 12:1 1 Кор. 14:1
+ 12:2 Эф. 2:12
+ 12:3 1 Жкн. 4:2-3
+ 12:4 Рим. 12:6, Эф. 4:4-6
+ 12:5 Рим. 12:7
+ 12:6 Флп. 2:13
+ 12:9 Мт. 17:20, 1 Кор. 13:2

+ 12:10 Мк. 16:17, Элч. 2:4, Элч. 10:46, 1 Кор. 14:2

+ 12:12 Рим. 12:5, 1 Кор. 10:17, Эф. 4:25
+ 12:13 Гал. 5:6, Эф. 2:14, Кол. 3:11
+ 12:26 Рим. 12:15

+ 12:27 Рим. 12:5, Эф. 1:23, Эф. 4:12, Кол. 1:18, Кол. 1:24

+ 12:28 Элч. 11:27, Эф. 4:11

+ 12:31 1 Кор. 14:1, 1 Кор. 14:39

+ 13:2 Элч. 2:18, Мт. 17:20, Мк. 11:23, 1 Кор. 12:9

+ 13:11 Эф. 4:14

+ 13:12 Мт. 5:8, 1 Жкн. 3:2, 1 Кор. 8:3, Гал. 4:9

+ 14:1 1 Кор. 16:14, 1 Кор. 12:1
+ 14:15 Жкп. 5:13, Эф. 5:19
+ 14:16 2 Кор. 1:20, Аян 3:14
+ 14:20 Эф. 4:14, Мт. 18:3, 1 Кор. 2:6
+ 14:22 Элч. 2:6
+ 14:23 Элч. 2:13
+ 14:26 2 Кор. 12:19, 2 Кор. 13:10
+ 14:29 1 Жкн. 4:1, 1 Тес. 5:20-21

+ 14:34 1 Тим. 2:11-12, Башт. 3:16, 1 Пет. 3:1, Эф. 5:22, Кол. 3:18

+ 14:39 1 Кор. 12:31, 1 Кор. 14:1
+ 14:40 Кол. 2:5
+ 15:2 Гал. 3:4
+ 15:3 Лк. 24:27
+ 15:5 Лк. 24:34, Лк. 24:36
+ 15:7 Элч. 12:17, Лк. 24:50, Элч. 1:3-4
+ 15:8 2 Кор. 12:11
+ 15:9 Эф. 3:7-8, Элч. 8:3
+ 15:10 2 Кор. 11:23, Кол. 1:29
+ 15:12 Элч. 23:8, 2 Тим. 2:18
+ 15:17 Рим. 4:25
+ 15:18 1 Тес. 4:16, Аян 14:13

+ 15:20 1 Тес. 4:14, 2 Тим. 2:8, Элч. 26:23, Кол. 1:18, Аян 1:5

+ 15:21 Рим. 5:12-18

+ 15:23 1 Тес. 4:16

+ 15:24 1 Пет. 3:22, Рим. 8:38, Эф. 1:21, Лк. 1:33, Аян 11:15

+ 15:25 Эвр. 2:8
+ 15:27 Эф. 1:22
+ 15:28 Жкн. 14:28, Эф. 1:23, Кол. 3:11
+ 15:30 2 Кор. 11:26
+ 15:31 1 Тес. 2:19
+ 15:34 1 Кор. 6:5
+ 15:36 Жкн. 12:24
+ 15:42 Флп. 3:21, Кол. 3:1
+ 15:45 Башт. 2:7
+ 15:47 Башт. 2:7, Жкн. 3:13, Жкн. 6:38
+ 15:49 Башт. 5:3
+ 15:51 Флп. 3:21

+ 15:52 Мт. 24:31, 1 Тес. 4:16, Аян 11:15, 1 Тес. 4:15, Флп. 3:21

+ 15:53 2 Кор. 5:2-4
+ 15:55 2 Тим. 1:10, Эвр. 2:14-15
+ 15:56 Рим. 4:15, Рим. 7:8
+ 15:57 Рим. 8:37
+ 16:1 Элч. 24:17, Рим. 15:25-28, Гал. 2:10

+ 16:2 Элч. 20:7, Аян 1:10, 2 Кор. 8:3, 2 Кор. 9:3

+ 16:3 Элч. 18:27, 2 Кор. 3:1, Элч. 24:17, Рим. 15:25-28

+ 16:5 Элч. 19:21, 2 Кор. 1:16
+ 16:8 Элч. 2:1
+ 16:10 Элч. 16:1, 1 Кор. 4:17

+ 16:12 Элч. 18:24, Элч. 19:1, 1 Кор. 1:12, 1 Кор. 3:5, 1 Кор. 4:6

+ 16:13 Мт. 25:13, 2 Тес. 2:15
+ 16:14 1 Кор. 14:1
+ 16:15 1 Кор. 1:16

+ 16:16 Флп. 2:29, 1 Тес. 5:12-13, 1 Тим. 5:17

+ 16:19 Элч. 18:2, Рим. 16:3, 2 Тим. 4:19

+ 16:20 Рим. 16:16

+ 16:21 Гал. 6:11, Кол. 4:18, 2 Тес. 3:17, Фил. 1:19

+ 16:22 Рим. 9:3, Гал. 1:8, Аян 22:20

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/KGZ/KYLSC/Ыйык-Китеп__Tran.azw3

Table of Contents

- Ыйык Китеп

- 1 Корунттуктар

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16