Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:26:22.661856+00:00

Eni Baalantı: Tita

Eni Baalantı: Tita

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. Tita

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

Tita

Tita

1. 1

2. 2

3. 3

1

PAVLİNİN KİYADI TİTA

Seläm

1^1Bän, Pavli, Allahın çıraa, İisus Hristozun apostolu, yollanılmışım, ki Allahtan seçilmiş olannar inansınnar hem tanısınnar aslılıı, ani tutunêr allahçılıktan+

2hem temelli diveç yaşamak umudu üstündä, angısını Allah, ani hiç yalan sölämeer, adadı baştan diveçliktän.

3O vakıdında açtı Kendi Sözünü nasaatlan, ani bana inandırıldı bizim Kurtarıcı Allahın sımarlamasına görä+.

4Seläm yollêêrım sana, Tit, ani benim hakına oolum benimnän bir inanda. İivergi, /acıyannık/ hem usluluk Allah Bobadan hem bizim Kurtarıcıdan, /Saabi/ İisus Hristozdan+.

Ne düşer Tit yapsın Krit adasında

5Krit adasında braktım seni maasuz, ki tertipleyäsin kalan işleri hem herbir kasabada presviterleri koyasın, nicä bän sana sımarladım+.

6Presviter lääzım olsun kabaatsız, bir karıylan evli, uşakları inancı, angılarını yok nasıl kabaatlandırmaa zapsızlıklan hem seslämemäklän+.

7Zerä episkop[*] düşer olsun kabaatsız, nicä bir izmetkär, ani kullanêr Allahın evini. Olmasın naalet, küsücü, içkici, düüşçü, tamah+.

8Olsun musaafirci, iilikçi, esaplı, dooru, allahçı hem kendini kullanan.

9Tutunsun inan sözündän, ne üürendi, becersin kliseyi saa üüretmäklän girginnetmää hem karşı durannarı azarlamaa.

10Zerä var çok insan, kalkıntıcı, boşuna lafedän hem yalancı, taa çok kesikli olannardan+.

11Bunnarın lääzım aazlarını kapamaa. Onnar kimi ayleleri heptän bozêrlar, üüredip, ne düşmeer üüretsinnär ayıplı kazanç için+.

12Onnardan biri, kendi proroklarından biri, bölä yazdı: «Krit adasından insan herzaman yalancı, paralayıcı canavarlar, haylaz hoburlar».

13Bu laf dooru. Onuştan keskin azarla onnarı, ki inanda saa dursunnar+

14da seslämesinnär iudey masallarını hem insandan kurulu sıraları, ani aslılıktan atılêrlar+.

15«Pak olannar için hepsi pak, ama kirli olannara hem inansızlara bişey diil pak», – deerlär. Halizdän, onnarın hem akılları, hem üzleri kirli+.

16Onnar deerlär, ani Allahı tanıyêrlar, ama kendi yaptıklarınnan Allahı inkär ederlär, zerä onnar iirenç hem kanırık insannar, bir dä ii işä yaramaz+.

2

Üüret, ne yaraşêr

2^1Ama sän üüret, ne saa üüretmeklerä yaraşêr.

2Sölä yaşlı adamnara ayık, kendini dooru götürän, esaplı, saa inanda, sevgidä hem dayanmakta olsunnar.

3Hep ölä sölä yaşlı karılara götürsünnär kendilerini, nicä yaraşêr Allahın ayoz halkına. Olmasınnar fitleyici eki düşkün şaraba, ama üüretsinnär iilik yapmaa+.

4Üüretsinnär genç karıları kocalarını hem uşaklarını sevmää,

5olsunnar esaplı, pak, evciman. Ön versinnär kocalarına, ki Allahın sözü kötülänmesin+.

6Hep ölä genç adamnarı üüret, esaplı olsunnar+.

7Herbir iş üzerä göster kendini örnek ii işlär yaparak. Üüretmendä pak ol, kendini dooru götür, esaplı ol+.

8Sölä saa laflar, angılarına kimsey maana bulamar, ki bizä karşı denkleşennär bişey fena söleyämesinnär da utanmış kalsınnar+.

9Çırakları üüret, çorbacılarına ön versinnär, herbir iş üzerä kendilerini beendirsinnär da laf çevirmesinnär+.

10Hırsızlık yapmasınnar, ama herzaman inanç adamnar olsunnar hem herbir iş üzerä Allahın, bizim Kurtarıcının, üüretmeklerini mayıl yapsınnar.

11Zerä gösterildi Allahın iivergisi, ani getirer kurtulmak hepsi insana,+

12üüreder bizi, allahsızlıktan hem dünnä hamellerindän brakılalım, da esaplı, dooru hem allahçı yaşayalım bu şindiki vakıtta+.

13Şindi bekleeriz bizim mutluluk umudu, bizim büük Allah hem Kurtarıcı İisus Hristos şannıkta peydalansın+.

14O verdi Kendini bizim için kurban olsun, ki kurtarsın bizi hertürlü zakonsuzluktan da, paklayıp, bir ayırı insan Kendinä yapsın, çalışkan ii işlär yapmaa+.

15Bunnarı annat, nasaat et hem azarla herbir zaabitliklän. Kimsey seni aşaalatmasın+.

3

Yap dooruluk

3^1İnancılara aklına getir, kullanıcılara hem zaabitlerä ön versinnär, onnarı seslesinnär da herbir ii işä hazır olsunnar+.

2Kimseyi kötülämesinnär, kavga yapmasınnar, ama herbir iş üzerä yavaş hepsi insannarlan olsunnar+.

3Zerä biz kendimiz da, vakıdın birindä fikirsiz, seslämeyici hem şaşıktık. İzmet edärdik türlü hamellerä hem keflerä. Yaşardık kinniktä hem kıskançlıkta. Hepsi bizdän, biz dä biri-birimizdän azetmärdik+.

4Ama açan açıldı Allahın, bizim Kurtarıcının, iilii hem insana sevgisi,

5O kurtardı bizi diil bizim dooru yaptıklarımız için, ama Kendi acıyannıınnan. Zerä O yıkadı bizi, enidän duudurarak hem enileyeräk Ayoz Duhlan,+

6Angısını zebilliktän döktü bizim üstümüzä Kurtarıcımız İisus Hristozlan,+

7ki biz Onun iivergisinnän dooru sayılalım da, nicä umutlanêrız, mirasçı diveç yaşamakta olalım+.

8Aslıdır bu söz, da bän isteerim, ani sän bunnarı kaavileyäsin, ki onnar, kim Allaha inandı, baksınnar kendilerini vermää ii işlerä, zerä bunnar ii hem faydalı adama+.

9Ahmak çekişlerdän hem senselä dizinnerindän, kavgalardan hem denkleşmeklerdän Zakon için sän sakın. Zerä bunnar faydasız hem boşuna iş+.

10İnsan bölennerdän, bir-iki azarlamaktan sora, yıraklan+.

11Bil, ani onnar dooru yoldan saptılar hem günah yapêrlar, da kendi-kendilerinä daava ederlär.

Son selämnär

12Açan sana Artemayı yada Tihiki yollayacam, alatla gelmää bana Nikopolis kasabasına, zerä orada, düşündüm, kışlayım+.

13Advokat Zenayı hem Apollosu yollayaceykan yola, çalış, ki onnarın bişey için lääzımnıkları olmasın+.

14Ko bizimkilär dä üürensinnär kendilerini vermää ii işlerä da yardım etmää zorlukta olannara, ki meyvasız kalmasınnar+.

15Sana seläm yollêêr hepsi, kim benimnän bilä bulunêr. Selämnä onnarı, kim inanda bizi sever. Sizinnän hepsinizlän iivergi olsun. /Amin./ |<page>

* 1:7 Episkop – yada «güdücü».

+ 1:1 Mark 13:20, Luka 18:7, Romalılara 8:33, Koloslulara 3:12, 1 Tіmofeyä 2:4, Luka 1:69-70, Romalılara 1:2,

+ 1:3 1 Tіmofeyä 2:6, 1 Tіmofeyä 6:15, 1 Tіmofeyä 1:11

+ 1:4 1 Tіmofeyä 1:2, 2 Tіmofeyä 1:2
+ 1:5 Yaptıklar 14:23
+ 1:6 1 Tіmofeyä 3:2-4
+ 1:7 1 Petrіnіn 5:2, 1 Tіmofeyä 3:8

+ 1:10 1 Tіmofeyä 1:6, Yaptıklar 11:2, Galatіyalılara 2:12

+ 1:11 2 Petrіnіn 2:3, 1 Tіmofeyä 6:5

+ 1:13 1 Tіmofeyä 5:20, 2 Tіmofeyä 4:2, Tіta 2:15

+ 1:14 1 Tіmofeyä 1:4

+ 1:15 Mark 7:15-16, Yaptıklar 10:15, Romalılara 14:20, 1 Tіmofeyä 4:3-4

+ 1:16 1 İoanın 2:4

+ 2:3 1 Tіmofeyä 3:11

+ 2:5 Yaradılış 3:16, 1 Petrіnіn 3:1-2, Efeslіlerä 5:22, 1 Tіmofeyä 2:11

+ 2:6 1 Tіmofeyä 5:1

+ 2:7 1 Petrіnіn 5:3, Fіlіplіlerä 3:17, 2 Salonіklіlerä 3:9, 1 Tіmofeyä 4:12

+ 2:8 1 Tіmofeyä 5:14

+ 2:9 1 Petrіnіn 2:18, Efeslіlerä 6:5, Koloslulara 3:22, 1 Tіmofeyä 6:1

+ 2:11 1 Tіmofeyä 2:4
+ 2:12 1 Petrіnіn 4:2
+ 2:13 2 Petrіnіn 1:1, Çıfıtlara 9:28

+ 2:14 Efeslіlerä 2:10, Tіta 3:8, Matfey 20:28

+ 2:15 Tіta 1:13, 1 Tіmofeyä 4:12
+ 3:1 1 Petrіnіn 2:13, Romalılara 13:1
+ 3:2 1 Tіmofeyä 3:3

+ 3:3 İoan 8:34, 2 Petrіnіn 2:19, Romalılara 6:16-20

+ 3:5 Romalılara 3:27, Efeslіlerä 2:4, Efeslіlerä 2:8, 2 Tіmofeyä 1:9, İoan 13:8, 1 Korіnflіlerä 6:11, Efeslіlerä 5:26, Çıfıtlara 10:22, İoan 3:3, 1 Petrіnіn 1:3, Efeslіlerä 2:5

+ 3:6 Yaptıklar 2:33, Yaptıklar 10:45, Romalılara 5:5

+ 3:7 Yaptıklar 15:11, Romalılara 3:24, Efeslіlerä 2:8, Tіta 2:11, Romalılara 8:17

+ 3:8 1 Tіmofeyä 1:15, 2 Tіmofeyä 2:11, Efeslіlerä 2:10, Tіta 2:14

+ 3:9 1 Tіmofeyä 1:4, 2 Tіmofeyä 2:14, 2 Tіmofeyä 2:16

+ 3:10 Matfey 18:15-17
+ 3:12 Yaptıklar 20:4, 2 Tіmofeyä 4:12
+ 3:13 Yaptıklar 18:24, 1 Korіnflіlerä 1:12
+ 3:14 2 Petrіnіn 1:8

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: Tita

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- Tita

- 1
- 2
- 3

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları