Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:20:53.928971+00:00

Eni Baalantı: Romalılara

Eni Baalantı: Romalılara

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. Romalılara

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

Romalılara

Romalılara

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

1

PAVLİNİN KİYADI ROMALILARA

Seläm

1^1Bän, Pavli, İisus Hristozun çıraa, çaarılmış apostol olmaa, seçilmiş Allahın İi Haberini annatmaa, seläm yollêêrım.

2Allah öncä adadı bu İi Haberi prorokların aazınnan Ayoz Yazılarda.+

3Bu İi Haber – Kendi Oolu, Saabimiz İisus Hristos için, ani tencesinä duudu Davidin senselesindän,+

4ama Kendi ayoz duhunnan, kuvetlän belli oldu, ani O Allahın Oolu, zerä ölümdän dirildi.

5Ondan biz kablettik iivergi, apostol olalım Onun adınnan, ki Ona inansınnar hem seslesinnär hepsi milletlerdän insannar,+

6angıların arasında siz dä bulunêrsınız, ani çaarıldınız İisus Hristozdan.

7Hepsinizä, Romada olannara, sevilmiş Allahtan, çaarılmış ayoz olmaa – iivergi hem usluluk sizä bizim Boba Allahtan hem Saabi İisus Hristozdan!+

Pavli isteer gelsin Roma kasabasına

8Hepsindän öncä şükür ederim benim Allahıma İisus Hristos adınnan hepsiniz için, zerä haber sizin inan için daalêr bütün dünnedä+.

9Bana şaattır Allah, Angısına izmet ederim bütün üräämnän[*], annadarak İi Haberi Onun Oolu için, ani sizi durmamayca, herzaman anêrım benim dualarımda+.

10Yalvarêrım, ki Allahın istedii olursa, bitkidä olsun kolaylıım, geleyim sizä+.

11Zerä pek isteerim göreyim sizi hem sizinnän paylaşayım bir baaşış Duhtan sizin kaavilenmeniz için,

12doorusu, ki bän aranızdaykan, havezlenelim biri-birimizin inanınnan – sizin inanızlan bän, benim inanımnan da siz.

13İstämeerim, kardaşlar, ki bilgisiz kalasınız. Çok sıra neetlendim geleyim sizä, ama şindiyä kadar kösteklär bana karşı çıktı. İsteerim sizdä dä faydalı bir iş yapayım, nicä başka milletlerdä+.

14Bän borçluyum urumnara hem varvarlara[*], bilgiçlerä hem bilgisizlerä+.

15Tä neçin bän ölä büük çalışmaklan nasaat ederim İi Haberi sizä dä, ani yaşêêrsınız Roma kasabasında.

Dooruluk inannan

16Zerä bän utanmêêrım /Hristozun/ İi Haberindän. O bir kuvet Allahtan, ki kurtarsın hepsini, kim inanêr, ilkin iudeyleri, sora urumnarı da+.

17Zerä İi Haberdä açılêr, nicä Allah insannarı dooru sayêr. Dooru sayılmak baştan bitkiyä kadar inannan olêr, nicä dä yazılı: «Dooru olan inannan yaşayacek»+.

Hepsi günahker

18Zerä göktän Allahın üfkesi açılêr insannarın herbir allahsızlıına hem haksızlıına, angıları kendi kötülüklerinnän aslılıı bastırêrlar+.

19Çünkü ne var nicä Allah için bilmää, onnara açık, zerä Kendi Allah onnara açtı+.

20Allahın görümsüzlüü – Onun sonsuz kuvedi hem allahlıı – açık görüner dünneyin kurulmasından, zerä bunnar açılêr Onun yaradılmış işlerindän. Ölä ki, onnar cuvapsız kalır.

21Onnar Allahı tanıyêrlar, ama nicä düşer, metinnämedilär hem şükür etmedilär Onu, verildilär boş düşünmeklerä, da onun için onnarın annamaz üreklerinä karannık bastı+.

22Sayarak kendilerini aarif, akılsız oldular+.

23Ölümsüz Allahı metinnemäk erinä idollara döndülär, angıları benzeerlär ölümnü insannara, kuşlara, dört bacaklı hayvannara hem sürünennerä.

24Onuştan Allah onnarı braktı, üreklerinin havezlerinnän mındarlansınnar, ki biri-birilerin güüdelerini aşaalatsınnar.

25Onnar Allahın aslılıını yalana diiştirdilär. Yaradıcının erinä yaradılmış işlerä izmet ettilär hem baş iilttilär. Allaha metinnik divecä kadar! Amin.

26Bu beterä Allah braktı onnarı kendi ayıp havezlerinä. Onnarın karıları, sırasınca birleşmäk erinä, diil dooru istediklerinä verildilär+.

27Hep ölä erkeklär, brakıp sırasınca birleşmää karıylan, biri-birinä tutuştular. Erkeklär erkeklärlän ayıplık yaptılar hem kendi güüdelerinä cezayı kablettilär, ne düşer onnarın şaşırıklıı için.

28Çünkü Allahı tanımakta fayda görmedilär, Allah onnarı faydasız fikirlerinä braktı, yapsınnar, ne diil lääzım.

29Ölä ki, onnar doldular hertürlü kötülüklän, /orospuluklan,/ fenalıklan, tamahlıklan, kinniklän. Doldular kıskançlıklan, öldürmäklän, kavgaylan, yalannarlan, kötü neetlärlän.

30Onnar fitleyici, maanacı, Allahı sevmeyän, kalın üzlü, hodul, kabarık, kötü yapıcı, ana-bobayı seslämeyici,

31annamayan, lafını tutmayan, sevgisiz, /uzlaşmayan,/ acıyansız insannardır+.

32Onnar bilerlär Allahın dooru kararını, ani bölä yapannar lääzım kayıp olsunnar. Ama onnar diil sade kendileri yapsınnar, ama başka yapannarı da metederlär+.

2

Allahın dooru daavası

2^1Ölä ki, sana yok afetmäk, bey adam, kim dä sän olsan, eer maana bularsaydın. Zerä, başkasına maana bulurkan, kendi-kendini kabaatlandırêrsın, zerä sän, ani maana bulêrsın, kendin dä hep onu yapêrsın+.

2Biz bileriz, ki bölä yapannara Allah dooru daava keser.

3Bey adam, sän, ani bölä yapannara maana bulêrsın, ama kendin dä hep ölä yapêrsın, sanêrsın Allahın daavasından kurtulabilecän mi?

4Osa paya koymêêrsın Allahın cömert iiliklerini, saburluunu hem çok dayanmasını? Bilmeersin, ani Allah iiliklerini uzadêr, ki seni günahlarından Kendisinä döndürsün+?

5Ama sän inatlaşêrsın da günahlarından dönmää istämeersin, onuştan Allahın cezasını o üfkeli daava günü için toplêêrsın. Ozaman Allahın dooru kararı görünecek+.

6O herkezinä kendi yaptıklarına görä ödeyecek.

7Onnara, kim, dayma iilik yaparak, metinnik, ikram hem ölümsüzlük aarêêr, diveç yaşamak verecek.

8Ama kim kendini sever, aslılıı seslämeer hem haksızlaa veriler, onnara üfkesini gösterecek hem bela verecek.

9Hepsi, kim kötülük yapêr, öncä iudeylerin, sora urumnarın üstünä zeet hem sıkıntı gelär+.

10Buna karşı, hepsinä, kim iilik yapêr, öncä iudeylerä, sora urumnara, metinnik, ikram hem usluluk olacek+.

11Zerä Allah kimseyä pay tutmaz+.

12Kim, Ayoz Zakonu bilmeyeräk, günah yapêr, onnar, Zakona bakmayarak, telef olaceklar. Ama kim, Zakonu bileräk, günah yapêr, onnara Zakona görä dä daava olacek+.

13Zerä diil Zakonu işidennär Allahın önündä dooru, ama Zakonu tamannayannar dooru sayılacek+.

14Zerä o milletlär, kimdä yok Ayoz Zakon, duygularından Zakona görä yaşadıkça, onnar gösterirlär, ne lääzım hem diil lääzım yapılsın, makar ki Zakonu bilmeerlär.

15Bununnan göstererlär, ani ne Zakon isteer, onnarın üreklerindä yazılı. Onnarın içyandan duyguları bunu dooruklêêr, fikirleri onnarı ya kabaatlandırêr, ya da dooru çıkarêr

16o gün, açan İi Haberä görä, angısını bän nasaat ederim, Allah daava yapacek İisus Hristozlan insannarın saklı işlerinä.

İudeylär hem Ayoz Zakon

17Sän, ani kendini iudey sayêrsın, umutlanıp Ayoz Zakona, Allahlan üünersin,+

18bilersin Onun istediini hem, Zakondan üürenmiş, annêêrsın, ne taa ii,

19inanêrsın, ani köörları gezdiräbilirsin, karannıkta olannara aydınnık olabilirsin,+

20akılsızları yola getiräbilirsin hem uşakları üüredäbilirsin, zerä Zakonnan etiştin bilginin hem aslılıın tamannıına.

21Öleysä, nesoy sän, başkasını üürederäk, kendini üüretmeersin? Nasaat ederäk: «çalmayasın», kendin çalêrsın+?

22«Orospuluk yapma» söleyeräk, kendin yapêrsın? İdollardan azetmeyeräk, kendin ayoz binaları soyêrsın?

23Ayoz Zakonnan üünersin, ama Allahı aşaalêêrsın, zerä Zakonu basêrsın?

24Nicä var yazılı: «Sizin beterinizä Allahın adı milletlär arasında kötülener».

25Eer Ayoz Zakonu tamannarsaydın, elbetki kesikliin faydası var, ama eer Zakonu basarsaydın, kesiklik olêr, nicä dä kesiksizlik+.

26Onuştan, eer kesiksiz adam Zakonun sımarlamaklarını tamannarsa, sayılmayacek mı o nicä kesikli+?

27Kim güüdeycesinä kesiksiz, ama Zakonu tamannêêr, kabaatlandırmayacek mı seni, kimdä var Ayoz Yazılar hem kesiklik, ama basêrsın Zakonu+?

28O diil iudey, kim dışandan ölä sade, hem o diil kesiklik, ne güüdedä nışannı sade+.

29Ama hakına iudey o, kim içyandan ölä, hem hakına kesikli o, ani duhça ürektä kesikli, ama diil sade kiyat üstündä. Hakına iudey odur, kim diil insandan, ama Kendindän Allahtan metinni+.

3

Adamın borcu Allahın önündä

3^1Ölä ki, iudeylerdä ne üstünnük var? Ne fayda kesikliktän?+

2Her taraftan çok fayda var. İlkin, iudeylerin elinä Allahın sözleri verildi.

3Ne deyecez, eer onnardan kimisi inançsız olduysa, onnarın inançsızlıı var mı nicä yok etsin Allahın inançlıını+?

4Olmaz! Eer hepsi insannar yalancı da olsa, Allah dooru kalêr, nicä yazılı: «Sözündä dooru çıkêrsın hem daavada daavayı kazanêrsın».

5Eer bizim haksızlık taa açık Allahın dooruluunu yaparsaydı, ne deyecez? Allah dooru yapmêêr mı, açan bizi cezalêêr? Düşünerim adamcasına.

6Olmaz! Ölä olursa, nicä Allah bu dünneyi daava edäbilir?

7Eer Allahın aslılıı benim yalanımnan Onun metinniini taa ii açarsaydı, ozaman neçin bän günahker gibi daava olayım+?

8Neçin demeyelim «Kötülük yapalım, ki bundan iilik çıksın»? Kimisi bizi kötüleer hem söleer, ani biz ölä deeriz. Onnar, nicä düşer, daavalı olaceklar+.

Hepsi kabaatlı

9Öleysä, ne deyecez? Biz iudeylär taa üstünüz başka milletlerdän mi? Elbetki diiliz. Zerä biz öncä gösterdik, ki hepsi – iudeylär dä, urumnar da – günahın zapında+.

10Nicä yazılı: «Dooru kimsey yok, bir kişi bilä yoktur.

11Annayan kimsey yok, Allahı aarayan kimsey yok.

12Hepsi yoldan saptılar, hepsi faydasız oldular. İilik yapan yok, bir kişi bilä yoktur».

13«Aazları – açık mezardır, dilleri yalan söleer». «Dudaklarının altında yılan zihiri var».

14«Aazları betvaylan hem acı laflarlan dolu».

15«Ayakları kan dökmää alatlêêr,

16kayıplık hem zeet yollarında.

17Selemet yolunu onnar bilmeerlär».

18«Aklılarına Allahtan korku gelmeer».

19Ama biz bileriz, ne sölener Ayoz Zakonda, sölener onnara, kim Zakonun zapında, ölä ki herbir aaz kapansın, da bütün dünnä Allahın önündä kabaatlı kalsın.

20Zerä Zakonu tamannamaklan Allahın önündä kimsey dooru çıkmayacek, zerä Zakondan belli olêr, ani insan günahker+.

Dooruluk salt inannan

21Şindi açıldı, ani Allah, bakmayarak Zakona, insanı dooru sayêr. Bunun için Zakon hem proroklar şaatlık ettilär+.

22Allah hepsini inancıları dooru sayêr inannarınnan İisus Hristoza. Çünkü ayırmak yoktur.

23Hepsi günaha düştülär, Allahın metinniinä etişämedilär+.

24Hepsi ödeksiz dooru sayılêrlar Allahın iivergisinnän, zerä onnarı İisus Hristos kurtardı+.

25Allah Hristozu kurban yaptı, ani inannan kabledilir, ki günahlar Onun kanınnan afedilsin. Bununnan Allah gösterdi, nicä insanı dooru sayêr, zerä öncä yapılmış günahları cezasız braktı+.

26Allah dayandı, o beterä, ki göstersin, nicä dooru sayêr büünkü vakıtta insanı. Butürlü O hem Kendi dooruluunu koruyêr, hem hepsini dooru sayêr, kim İisusa inanêr.

27Şindi bizä ne kaldı, üünelim? Yok neylän üünelim. Bunun sebebi nedir? Zakonu tamannamaklan mı dooru sayılêrız? Diil, ama salt inannan+.

28Zerä biz inanêrız, ani insan dooru sayılêr inannan, ama diil Zakonu tamannamaklan+.

29Allah ne, salt iudeylerin Allahı mı, diil mi başka milletlerin dä? Elbetki, başka milletlerin dä+.

30Çünkü Allah birdir, Angısı kesikli olannarı da, kesiksiz olannarı da inannan dooru sayêr+.

31Öleysä, ne, inannan Ayoz Zakonu kuvetsiz mi yapêrız? Olmaz! Ama inannan Zakonu kaavileeriz+.

4

Avraamın inanı bizä örnek

4^1Ne deyecez bizim güüdeycesinä dedemizin Avraamın durumu için?

2Eer Avraam dooru sayılaydı kendi işlerinnän, ozaman vardır neylän üünsün insanın, ama diil Allahın önündä.

3Zerä Ayoz Yazı ne deer? «Avraam inandı Allahı, da bu ona dooruluk sayıldı»+.

4Kim işleer, ödeeni saymaz baaşış, ama sayêr hak.

5Kim kendi işlerinä umutlanmêêr, ama inanêr Ona, Kim allahsızı dooru sayêr, inannan ona dooruluk sayılêr+.

6David dä mutlu sayêr onu, kimi Allah, bakmayarak yaptıklarına, dooru sayêr. O dedi:

7«Odur mutlu, kimin zakonsuzluu afedildi hem günahları örtüldü!

8Ne mutludur o adam, kimin günahlarını Allah esaba koymayacek!»+

9Bu mutluluk sade kesikli olannar için mi osa kesiksiz olannar için dä mi? Biz deeriz: «Avraam kendi inanınnan dooru sayıldı»+.

10Nezaman dooru sayıldı? Kesikliktän öncä mi osa kesikliktän sora mı? Diil kesikliktän sora, ama kesikliktän öncä.

11Kesiklik nışanını kabletti nicä dooruluk mühürü. Dooruluu inannan edendi, taa kesikli olmadıynan. Ölä ki, o oldu hepsi kesiksiz inancıların bobası, ki onnar da dooru sayılsınnar deyni+.

12Hem kesikli olannarın da bobası oldu, kim diil sade kesikli, ama bobamızın Avraamın izlerindän giderlär, angısı inanardı, taa kesikli olmadaan.

İnannan adamak edeniler

13Zerä Zakonnan verilmedi adamak Avraama hem onun uşaklarına, ki dünneyi elä alsınnar, ama dooruluklan, ani edeniler inannan+.

14Eer mirasçılık olaydı salt onnara, kim Zakonu tutêr, ozaman inan boşuna kalaceydı, adamak da faydasız olaceydı+.

15Zerä Zakon Allahın üfkesini getirer, ama neredä yok zakon, orada yok zakon basması da+.

16Onuştan adamak inana görä edenilir, ki Allahın iivergisindän tutunsun da butürlü kaavilensin Avraamın hepsi uşaklarına, diil sade onnara, kim Zakonu tutêr, ama hepsinä dä, kim inanêr Avraam gibi, angısı hepsimizin bobası+.

17Nicä var yazılı: «Seni, boba olasın çok milletlerä, yaptım». O Allahın önündä, Kimi inandı, hepsimizä boba oldu. Allah Odur, Kim dirilder ölüleri hem varlaa çaarêr onnarı, ne yok+.

18Umut yokkan, Avraam umutlandı hem inandı. Butürlü oldu çok milletlerin bobası, nicä Allah ona adamıştı: «Senin senselän okadar çok olacek, yıldızlar gibi»+.

19Çünkü onun inanı yufkalanmadı, o bakmadı ölü gibi güüdesinä, ani yakın üz yaşındaydı, hem Sarranın uşaksızlıına+.

20O Allahın adamasında ikilämedi hem inansız olmadı, ama inanı kaavilendi da Allahı metinnedi.

21Bütün ürektän inandı, ani Allah ne adadı, hepsini tamannayabilir.

22Onuştan o inanınnan dooru sayıldı+.

23Diil salt Avraam için yazılı, ani «ona dooruluk sayıldı»,

24ama bizim için dä, ani dooru sayılacez, zerä inanêrız Ona, Kim diriltti Saabimizi İisusu ölüdän+.

25İisus bizim günahlarımız için ölümä verildi hem bizim dooru sayılmamız için dirildildi+.

5

İnanın faydası

5^1Şindi inannan dooru sayılmış, biz Allahlan usluluk edendik. Bunu yaptı Saabimiz İisus Hristos,+

2ani bizä yol açtı, edenelim bu iivergiyi, angısınnan yaşêêrız hem üüneriz umutlan, pay alalım Allahın metinniindä+.

3Diil sade bununnan, ama zeetlärlän dä üüneriz, bileräk, ani zeetlär dayanmak verer,+

4dayanmak denenmeyi düzer, hem denenmäk umut verer.

5Umut da utandırmêêr, zerä Allahın sevgilii bizim üreklerimizä döküldü Ayoz Duhlan, Angısı bizä verildi+.

6Zerä biz kuvetsizkän, Hristos uygun vakıtta allahsızlar için öldü.

7Zor bulunur, ki birisi ölsün bir dooru adam için, beki dä bir ii adam için birkimsey kıyışar ölmää.

8Ama Allah bununnan bizä Kendi sevgiliini gösterdi, ani biz günahkerkän, Hristos bizim için öldü+.

9Nekadar taa çok şindi, nezaman Onun kanınnan dooru sayıldık, Allahın üfkesindän Onun yardımınnan kurtulacez+.

10Zerä biz, ani Allahın duşmannarıydık, Onunnan barıştık, çünkü Onun Oolu öldü bizim için. Öleysä, biz, barışmış olarak, nekadar taa kolay kurtulacez Onun yaşamasınnan+.

11Diil sade bu, ama biz Allahlan da üüneriz, çünkü Saabimiz İisus Hristos şindi bizi Allahlan barıştırdı.

Ölüm hem yaşamak

12Nicä bir adamnan günah bu dünneyä girdi, günahlan da ölüm girdi, butürlü ölüm hepsi insana geçti, zerä hepsi günaha düştü+.

13Ayoz Zakondan öncä dä günah vardı dünnedä, ama günah esaba koyulmêêr, açan yok zakon+.

14Hep okadar günah zapladı hepsi insanı Adamdan Moiseyä kadar. Zapladı onnarı, angıları günaha girmedilär Adam gibi, angısı örnek oldu gelecek vakıtlar için+.

15Ama Allahın baaşışı diil nicä Adamın günahı. Zerä nicä bir adamın günahı beterinä çoyu öldü, okadar taa çok Allahın iivergisi hem baaşışı bir Adamın – İisus Hristozun – iivergisinnän taşkınnıktan çoyuna veriler+.

16Bu baaşış benzemäz ona, ne oldu bir adamın günahından sora. Zerä bir adam, günah yaptıktan sora kabaatlı bulundu. Ama baaşış, ani çok günahlardan sora verilir, insanı dooru sayêr.

17Nicä bir adamın günahınnan ölüm padişah gibi zaplık aldı bir adam beterinä, okadar taa çok onnar, kim alêr Allahın bol iivergisini hem dooruluk baaşışını, bir Adamnan – İisus Hristozlan – yaşamak bulaceklar hem padişahlık edeceklär+.

18Ölä ki, nicä bir adamın günahınnan hepsi kabaatlı sayıldı, hep ölä bir Adamın dooru yaptıınnan hepsi dooruluk hem yaşamak bulur+.

19Zerä, nicä bir adamın seslemezliinnän çoyu kabaatlı sayıldı, hep ölä bir adamın seslemesinnän çoyu dooru sayılacek+.

20Ayoz Zakon sora verildi, ki kabaatlar zeedelensin, ama neredä günah çoklaştı, orada Allahın iivergisi taa çok zeedelendi,+

21ki nicä günah ölümdän zaplık aldı, hep ölä Allahın iivergisi da insanı dooru saymasından zaplık alsın hem diveç yaşamak getirsin Saabimiz İisus Hristozun aracılıınnan+.

6

Ölü günah için, diri Allah için

6^1Ne deyecez, günahta mı kalalım, ki Allahın iivergisi zeedelensin?

2Olmaz! Biz günah için öldük, nesoy yaşayabiliriz günahta+?

3Bilmeersiniz mi, ani hepsimiz, kim vaatiz oldu İisus Hristozda, vaatiz olduk Onun ölümünä?

4Biz vaatiz olmaklan ölümä gömüldük Onunnan barabar, ki nicä Hristos Bobanın metinniinnän ölüdän dirildi, hep ölä biz dä bir eni ömürdä yaşayalım+.

5Çünkü, Onun gibi öleräk, Onunnan birleştik, hep ölä, Onun gibi dirileräk, Onunnan birleşecez+.

6Bunu bileriz, ani bizim eski adam Onunnan bilä stavroza gerildi, ki güüdemizin günahkerlii kuvetsiz kalsın, da biz şindän sora günaha çırak olmayalım+.

7Kim öldü, o günahtan kurtuldu+.

8Eer Hristozlan bilä öldüseydik, ozaman inanêrız, ani Onunnan bilä dä yaşayacez+.

9Bileriz, ani Hristos ölüdän dirildi da şindän sora ölmeyecek. Ölümün şindän sora Onun üstünä yok kuvedi+.

10Zerä O öldüynän, öldü günah için bir sıra herzaman için, ama şindi yaşêêr, hem Onun yaşaması Allah için+.

11Siz dä sayın kendinizi ölü günah için, ama diri Allah için /Saabimizdä,/ İisus Hristozda.

12Onuştan günah zaplık etmesin sizin ölümnü güüdenizdä, da kayıl olmayın güüdenin hamellerinnän.

13Sizin güüdenizin eklerini günah zaplıına vermeyin, ki kullanasınız onnarı kötülük için. Allahın elinä verilin, nicä onnar, kim ölüdän dirildi. Güüdenizin eklerini Allaha verin, ki kullanasınız onnarı dooruluk için+.

14Günah sizä çorbacılık etmesin, zerä siz zaplı diilsiniz Ayoz Zakonnan, ama Allahın iivergisinnän.

Allahın iivergisi hem günah

15Şindi ne deyecez? Çünkü zaplı diiliz Zakonnan, ama Allahın iivergisinnän, günah mı yapalım? Olmaz!

16Ne, bilmeersiniz mi, ani kimä çırak gibi verilersiniz, ki onu sesleyäsiniz, ona çırak olêrsınız: ya günaha çırak, ölümä götürän, ya da bir çırak, ani sesleer Allahı da onuştan dooru sayılêr+.

17Şükür Allaha, ani siz çıraktınız günaha, ama bütün ürektän seslediniz üüretmenin özünü, angısına verildiniz.

18Günahtan boşandınız, doorulaa çırak oldunuz+.

19Lafederim adamcasına, sizin teninizin zayıflıı beterinä. Nicä verdiniz güüdenizin eklerini, çırak olsun mındarlaa hem zakonsuzlaa, ki hertürlü zakonsuzluk yapasınız, hep ölä şindi verin eklerinizi, çırak olsun doorulaa, ki ayoz olasınız.

20Zerä, açan siz günaha çıraktınız, dooruluktan boşanmıştınız.

21Ozaman ne faydanız oldu o işlerdän, angılardan şindi utanêrsınız? Butürlü işlerin bitkisi – ölüm.

22Ama şindi, açan günahtan boşanmışsınız hem Allaha çırak oldunuz, bundan faydanız var: ayozlukta yaşêêrsınız, hem bunun sonu – diveç yaşamak+.

23Zerä günahın ödää ölümdür, ama Allahtan baaşış – diveç yaşamak Saabimizdä İisus Hristozda+.

7

Zakondan azat

7^1Ne, bilmeersiniz mi, kardaşlar – lafederim onnara, kim biler Ayoz Zakonu – Zakonun var kuvedi adamın üstünä okadar vakıt, nekadar adam yaşêêr.

2Sözgelişi: Zakona görä evli karı baalı kocasınnan, nekadar vakıt kocası yaşêêr, ama eer kocası ölürseydi, karı boşanêr steonozluk zakonundan+.

3Ama okadar vakıt, nekadar kocası yaşêêr, eer başka bir adamnan yaşarsaydı, orospu sayılêr. Ama eer kocası ölürseydi, karı Zakondan boşanêr, da ozaman, eer başka adama evlenärseydi, orospuluk yapmêêr+.

4Hep ölä siz dä, kardaşlar, çünkü pay alêrsınız Hristozun güüdesindän, öldünüz Zakon için, ki baalanasınız başkasına – Ona, Kim ölüdän dirildi. Bu oldu, ki faydalı olalım Allahın izmetindä+.

5Zerä, yaşarkan tenimizä görä, günahker havezleri, Zakondan debreştirilmiş, işlärdilär bizim güüdemizin eklerindä, da yaptıklarımızın meyvası ölümdü.

6Ama şindi, ölüp, boşandık o zakondan, angısınnan baalıydık, ki izmet edelim Allaha Duhun eniliinnän, diil bukvanın eskiliinnän+.

Zakon açıklêêr günahı

7Ne deyecez? Ayoz Zakon günahker mi? Olmaz! Buna karşı, o Zakon olmasaydı, biz günahı tanımayaceydık. Sözgelişi, bän bilmeyeceydim, nedir tamahlık, eer Zakon demeyeydi: «Tamahlanmayasın»+.

8Ama günah, faydalanarak sımarlamaklan, bendä üzä çıkardı hertürlü tamahlık. Zerä neredä yok Zakon, orada günah ölü+.

9Bän vakıdın birindä diriydim, açan bilmärdim Zakonu. Ama açan peydalandı sımarlamak, günah dirildi, bän dä öldüm.

10Sımarlamak, ani lääzımdı yaşamak versin, beni ölümä götürdü.

11Zerä günah, sımarlamaklan faydalanarak, aldattı beni da bununnan öldürdü.

12Ölä ki, hiç lafsız, Zakon – ayoz, sımarlamak da ayoz, dooru hem ii.

13Ozaman ii bişey, çıkêr, bana ölüm getirdi? Olmaz! Ama günah, faydalanarak ii bişeylän, bana ölüm getirärdi, ki sımarlamaklan açılsın günah nekadar günahlı.

Günahlan düüşmäk

14Hakına bileriz, ani Zakon duhça bişey, ama bän tendän bir insanım, satılı günaha çırak gibi.

15Bilmeerim, ne yapêrım, zerä yapmêêrım, ne isteerim, ama yapêrım onu, nedän azetmeerim+.

16Ne yapêrım, bununnan kayıl diilseydim, bundan görüner, ki kablederim, ani Zakon ii+.

17Bundan tanınêr, ani artık bunu yapmêêrım bän, ama günah yapêr, ani bendä yaşêêr.

18Bilerim, ani bendä, doorusu, benim tenimdä, yok iilik. Bendä var ii istemeklär, ama yok kuvet, yapayım ne ii+.

19Zerä iilik, ani isteerim yapmaa, yapmêêrım, ama kötülük, ani istämeerim yapmaa, onu yapêrım+.

20Çünkü yapêrım, ne istämeerim, bunu yapan artık diil bän, ama günah, ani bendä yaşêêr.

21Ölä ki, kendimdä bulêrım bir zakon, ani istärkän iilik yapmaa, kötülük bendä hazır durêr.

22İçyankı adamdan hoşluk alêrım Allahın Zakonundan.

23Ama görerim benim güüdemin eklerindä bir başka zakon, ani düüşer zakona karşı, angısını kablederim fikirimnän, hem beni esir eder günah zakonunnan, ani işleer benim güüdemdä+.

24Zavallıyım bän! Kim kurtarabilir beni bu güüdedän, ani ölümä götürer?

25Şükür ederim Allaha, Saabimiz İisus Hristos kurtarêr beni. Ölä ki, bän kendim fikirimnän izmet ederim Allahın Zakonuna, ama tenimnän izmet ederim günah zakonuna.

8

Yaşamak verän Duh

8^1Ölä ki, Allah onnarı şindi daava etmeer, kim yaşêêr İisus Hristozda /– onnarı, kim yaşamêêr tenä görä, ama Duha görä/.

2Zerä duhçasına yaşamak zakonu İisus Hristozda boşandırdı beni o zakondan, ani günaha hem ölümä götürer+.

3Ne Zakon yapamadı, çünkü tennän yufkalandı, Allah yaptı. O yolladı Kendi Oolunu, benzär günahker insana, kurban olsun günah için, da daava etti günahı, ani var insan tenindä,+

4ki dooru işlär, ne Zakon isteer, tamannansın bizdä, angıları yaşamêêr tenä görä, ama Duha görä+.

5Kim tencesinä yaşêêr, düşüner, ne ten isteer. Ama kim duhçasına yaşêêr, düşüner, ne Duh isteer+.

6Tenin düşünmekleri ölümä götürer, ama Duhun düşünmekleri yaşamak hem usluluk verer.

7Onnar, ani tenä görä düşünürlär, duşmandır Allaha karşı, zerä Allahın Zakonuna boynu iiltmeerlär hem yok da nasıl iiltsinnär+.

8Kim zaplı tendän, Allaha yok nasıl kendilerini beendirsinnär.

9Ama siz tendän zaplı diilsiniz, ama Duhtan, eer Allahın Duhu sizdä yaşarsaydı. Kimdä yok Hristozun Duhu, o diil Onun+.

10Eer Hristos sizdäysedi, güüdeniz ölü, çünkü günah yaptınız, ama duhunuz diri, çünkü dooru sayıldınız.

11Eer Onun Duhu, Kim İisusu ölüdän diriltti, sizdä yaşarsaydı, ozaman Kim diriltti Hristozu ölüdän, sizin dä ölümnü güüdelerinizä yaşamak verecek Kendi Duhunnan, ani sizdä yaşêêr+.

12Ölä ki, kardaşlar, biz diiliz borçlu tenä, ki tenä görä yaşayalım.

13Zerä eer yaşarsaydınız tenä görä, öleceniz. Ama Duhlan öldürürseydiniz güüdenin kötü yaptıklarını, ozaman yaşayacenız+.

14Zerä hepsi, kim kullanılmış Allahın Duhundan, onnar – Allahın oolları+.

15Zerä siz kabletmediniz çıraklık duhu, ki enidän korkuda olasınız, ama kablettiniz Duhu, Angısı bizi ool yapêr. Biz o Duhlan baarêrız «Avva, Boba!»+

16Bu Duh Kendisi, bizim duhumuzlan birleşip, şaatlık eder, ani biz Allahın uşaklarıyız+.

17Eer Allahın uşaklarısaydık, ozaman mirasçı da olacez; edenecez Allahın adamaklarını hem hepsini, ne var Hristozda, eer zeetlenärseydik Onunnan, ki barabar metinnik tä edenelim+.

Gelecek metinnik

18Bän esaplêêrım, ki bizim şindiki zeetlerimiz bişey diil, bakarak o metinnää, ani bizä açılacek+.

19Zerä hepsi, ne yaradılmış, umutlan bekleer, nezaman Allahın oolları açılacek.

20Zerä hepsi, ne yaradılmış, zorlandı, boşunalaa düşsün, diil kendi istediindän, ama Ondan, Kim zorladı, bu umutlan,+

21ki hepsi, ne yaradılmış, boşanacek çürüklüktän, angısına çırak oldu, da edenecek Allahın uşaklarının metinni serbestliini.

22Zerä bileriz, ani hepsi, ne yaradılmış, büünä kadar barabar oflêêr hem zeetlener, nicä duuduran karı.

23Ama diil sade o yaradılannar, ama biz dä, kimdä var Allahın ilk baaşışı – Ayoz Duh, biz dä oflêêrız hem bekleeriz, bizi ool yapsın hem kurtarsın bizim güüdelerimizi+.

24Zerä biz umutlan kurtulduk. Ama eer göreydik, neyä umutlanêrız, buna umut denmäz. Zerä kim umutlanabilir ona, ne görer+?

25Ama eer umutlanarsaydık ona, ne görmeeriz, dayanmaklan onu bekleyäbiliriz.

Allahın sevgilii İisus Hristozda

26Hep ölä Duh ta yardım eder bizä, bizim zayıflıımızda. Zerä biz bilmeeriz, nicä lääzım dua etmää, ama Duh kendisi bizim için aracılık eder ölä oflamaklarlan, ani laflan hiç annadılmaz.

27O, Kim aaraştırêr insan üreeni, biler, ne düşünür Duh, zerä Duh aracılık eder Allahın ayoz halkı için Kendi istediinä görä.

28Bileriz, ani Duh her halda iilik için işleer onnarlan bilä, kim Allahı sever hem çaarılmış Onun istediinä görä.

29Zerä kimi Allah öncä tanıdı, onnarı kararladı, benzär olsunnar Kendi Ooluna, ki O ilk duumuş olsun çok kardaşların arasında+.

30Kimi Allah öncä tanıdı, onnarı çaardı, kimi çaardı, onnarı dooru saydı, kimi dooru saydı, onnarı da metinnedi+.

31Ne deyäbiliriz bunun için? Eer Allah bizimnänseydi, kim bizä karşı olabiler?

32O, Kim Kendi Oolunu acımadı, ama hepsimiz için ölümä verdi, acaba nasıl Onunnan barabar bizä hepsini vermäz+?

33Kim kabaatlayacek Allahın seçilmiş insanını? Allah onnarı dooru sayêr+.

34Kim onnarı maanalayacek? İisus Hristos öldü, ama dirildi dä. O – Allahın saa tarafında da bizim için aracılık eder+.

35Kim ayırabilir bizi Hristozun sevgiliindän? Zeet mi, zorluk mu, koolamak mı, aaçlık mı, çıplaklık mı, titsilik mi osa kılıç mı?

36Nicä var yazılı: «Senin beterinä herzaman ölümä verileriz. Sayêrlar bizi koyunnar erinä, ani kesilecek»+.

37Hep okadar hepsini bunnarı heptän enseeriz Onun kuvedinnän, Kim bizi sevdi+.

38Bän pek inanêrım, ani ne ölüm, ne yaşamak, ne angillär, ne gökteki zaabitlär hem kuvetlär, ne şindiki zamannar, ne gelecek zamannar,+

39ne üüseklik, ne derinnik, ne dä başka bişey yok nasıl ayırsın bizi Allahın sevgisindän, ani var İisus Hristozda, bizim Saabimizdä.

9

Allahın seçilmiş insanı

9^1Dooru söleerim, yalan sölämeerim, zerä bän Hristoza inanêrım. İçyankı duygularım da, Ayoz Duhlan zaplı, dooruklêêr bunu, ne söleerim+.

2Çok kahırlanêrım hem hojma üreemdä zeetlenerim.

3Bän kendim kayılım, betvalanıp, ayırılayım Hristozdan benim kardaşlarım için, benim senseläm için+.

4Onnar – izrailli. Allah onnarı ool yaptı, metinniini gösterdi, baalantılar yaptı, Ayoz Zakonu verdi, gösterdi, netürlü Ona baş iiltmää, hem onnara adamaklar verdi.

5Onnardan patriarhlar[*] geldi hem onnardan güüdeycesinä Hristos geldi, Angısı hepsindän taa üstün hem divecinä metinnenmiş Allahtır. Amin.

6Demeerim, ani Allah sözünü tutmadı, zerä diil onnar, kim duudu İzraildän, hepsi hakına İzrail+.

7Diil hepsi onnar, kim Avraamın senselesindän, onun uşakları, ama nicä dendi: «İsaaktan duuacek onnar, kim sayılacek senin senselän»+.

8Bundan annaşılêr, ani Allahın uşakları diil onnar, kim duuêr güüdeycesinä Avraamdan. Ama Avraamın senselesi sayılacek onnar, kim duuêr Allahın adamasına görä+.

9Zerä o adamakta dendi butürlü laflar: «Gelän yıla bu vakıt, açan dönecäm, Sarrada bir ool olacek»+.

10Diil sade bu, ama hep ölä oldu Revekkaylan da, açan o gebä kaldı ikiz oollan bizim bobadan, İsaaktan+.

11-12Bu ikiz ool taa duumadıynan da ne ii, ne kötü yapmadıynan, Revekkaya sölendi: «Büük oolun küçük ooluna izmet edecek», ki onnardan birini seçärkän Allahın kurulmuşu onnarın yaptıklarından tutunmasın, ama Kendi Allahın çaarmasından,+

13nicä yazılı: «İakovu sevdim, ama Esavdan azetmedim».

14Şindi ne deyecez? Allahta yok mu dooruluk? Olmaz!

15Zerä Moiseyä dedi: «Kimä düşer acımaa, acıyacam; kimi düşer kıymamaa, kıymayacam».

16Ölä ki, seçilmäk tutunmêêr ne ondan, kim isteer, ne dä ondan, kim çalışêr, ama Allahtan, Kim acıyêr.

17Zerä Ayoz Yazıda Allah deer faraona: «Seni maasuz kaldırdım, ki seninnän göstereyim Kendi kuvedimi, da Benim adım bütün er üstündä anılsın».

18Ölä ki, Allah acıyêr, kimi isteer hem inatlaştırêr, kimi isteer.

19Beki sän bana soracan: «Ozaman neçin kabaatlandırêr? Kim var nicä karşı dursun Onun istediinä?»+

20Ölä, ama kimsin sän, bey adam, ki bölä sormaklar Allaha koyasın? Acaba bir kap sorar mı onu yapan ustaya: «Neçin beni bölä yaptın?»

21Çölmekçi diil mi çorbacı çamurun üstünä? Hep o çamurdan yapêr bir kap maasuz ikram için, ama başka kabı yapêr sıradan işlär için+.

22Da ne deyecez, eer Allah, göstersin deyni Kendi üfkesini hem bildirsin Kendi kuvedini, çok saburluklan dayandı o kaplara, angılarını üfkesinnän hazırladı, ki yok edilsinnär?

23Da ne deyecez, eer bunu yaptısaydı, ki bildirsin Kendi boldan metinniini o kaplara, angılarını acıdı hem hazırladı, ki kabletsinnär metinnik?

24O kaplar biziz, angılarını Allah çaardı diil sade iudeylerdän, ama başka milletlerdän dä+.

25Nicä Allah deer prorok Hoseaylan: «Deyecäm „Benim insanım“ onnara, kim diildi Benim insanım. Deyecäm „Benim sevgilim“ onnara, kim diildi sevgili+.

26Hem nicä orada dener: Siz diilsiniz Benim insanım, onnara denecek diri Allahın oolları».

27İsaya baarıp haberleer İzrail için: «Eer İzrail oollarının sayısı olursaydı nicä kum denizdä, ancak azı kurtulacek.

28Zerä Saabi hiç oyalanmayarak, /doorulaa görä/ tamannayacek Kendi kararını bu erdä».

29Nicä İsaya öncä haberledi: «Eer kuvetlerin Saabisi brakmayaydı bizä bir senselä, Sodom gibi olaceydık, Gomorraya benzeyeceydik».

İzrailin inansızlıı

30Şindi ne deyecez? Başka milletlär, ani çalışmardı dooru sayılmaa Allahın önündä, edendilär dooruluk. Bu dooruluk sa inannan edenilir+.

31Ama İzrail, ani aarardı zakonu, angısınnan dooru sayılsın, butürlü zakon bulamadı+.

32Neçin? Zerä bakmadılar dooru sayılsınnar inannan, ama sandılar, ki kendi yaptıklarınnan dooru sayılaceklar. Onun için sürçtülär köstek taşına,

33nicä var yazılı: «Tä koyêrım Sionda bir köstek taşı hem bir sürçmäk kayası, ama kim Ona inanêr, utanmış kalmaz»+.

10

10^1Kardaşlar, üreemin istedii hem duam Allaha budur: izraillilär kurtulsunnar.

2Doorusunu söleyim, onnarda çalışmak var Allah için, ama diil aarifçesinä+.

3Zerä annamêêrlar, nicä Allah insanı dooru sayêr, hem bakêrlar kendi-kendilerini doorulaa çıkarmaa, onuştan kayıl olmadılar Allahın dooruluuna+.

4Zerä Hristos – Zakonun bitkisi, ki herkezi, kim inanêr, dooruluk edensin+.

5Moisey bölä yazdı Zakondan dooru sayılmak için: «Kim Zakonun sımarlamaklarını tamannayacek, o yaşayacek»+.

6Ama inannan dooru sayılmak için bölä dener: «Demä kendi-kendinä: „Kim gökä kalkacek?“, ki Hristozu indirsin,

7eki: „Kim dipsizlää inecek?“, ki Hristozu ölüdän kaldırsın»+.

8Ne dener? «Allahın sözü yakın sana, senin aazında hem üreendä». Bu sözü, ani inan için, biz nasaat ederiz.

9Eer aazından açık sölärseydin «İisus Saabidir» hem ürektän inanarsaydın, ani Allah ölüdän Onu diriltti, ozaman kurtulacan+.

10Zerä kim ürektän inanêr, o dooruluk edener, hem kim aazından şaatlık eder, o kurtulmak edener.

11Nicä Ayoz Yazı deer: «Kim Ona inanar, utanmış kalmaz»+.

12Yok ayırmak iudeylerin hem urumnarın arasında, zerä hepsinin Saabisi birdir. O herkezinä cömert, kim Onu çaarêr+.

13Zerä: «Kim Saabinin adını çaaracek, o kurtulacek»+.

14Ama nesoy var nasıl çaarsınnar Onu, Kimä inanmadılar? Nesoy var nasıl inansınnar Ona, Kimin için işitmedilär? Nesoy var nasıl işitsinnär, eer kimsey nasaat etmärsä+?

15Nesoy var nasıl nasaat etsinnär, eer yollanmış diilseydilär? Nicä yazılı: «Ne yakışıklı ayakları onnarın, kimnär /usluluk hem/ İi Haberi nasaat ederlär!»

16Ama hepsi İi Haberi seslämedi. Nicä İsaya deer: «Saabi, kim inandı bizim haberi?»+

17Ölä ki, inan geler haberi işitmektän, işitmäk tä olêr, eer Hristos için nasaat edilirsä+.

18Ama şindi sorêrım: ne, işitmedilär mi? Elbetki, işittilär. «Onnarın sesleri işidildi bütün er üstündä, hem lafları etişti erin kenarlarına da».

19Enidän sorêrım: «Ne, İzrail bilmärdi mi bunnarı?» Aslı, ani bilärdi, zerä ilkin Moisey dedi: «Allah deer: Bän debreştirecäm sizdä bir kıskançlık o insannarlan, angılar millet sayılmaz, kızdıracam sizi bir annamaz halklan».

20Sora İsaya kıyışmaklan deer: «Allah deer: Beni buldular onnar, kim aaramardı, Bän onnara açıldım, kim Beni sormardı».

21Ama İzrail için deer: «Bütün gün uzattım ellerimi bir seslämeyän hem karşı duran halka».

11

Allah brakmadı Kendi insanını

11^1Şindi sorêrım: Acaba Allah Kendi insanından atıldı mı? Olmaz! Bän kendim izrailliyim, Avraamın senselesindän, Veniaminin tamızlıından+.

2Allah üzünü çevirmedi Kendi insanından, angısını baştan bilirdi. Ne, bilmeersiniz mi, ne dener Ayoz Yazıda prorok İliya için, nicä o aalaşêr Allaha İzraildän? O deer:

3«Saabi, Senin proroklarını öldürdülär, kurbannıklarını yıktılar, kaldım salt bän yalnız, benim dä yaşamamı bakêrlar alsınnar».

4Ama ne cuvap eder Allah? «Korudum edi bin adam, angıları diz çökmedilär Vaalın önündä».

5Hep ölä büünkü vakıtta da kaldı az kişi, ani seçilmiş Allahın iivergisinnän+.

6Ama eer bu Onun iivergisinnän olmuşsaydı, artık onnarın yaptıklarınnan diil. Başka türlü iivergi artık iivergi diil.

7Ne deyecez? İzrail edenmedi, ne aarardı, ama seçilennär edendilär. Kalannar inatlaştılar,+

8nicä yazılı: «Allah verdi bir uyvaşıklık duhu onnara, ki gözlerinnän görmesinnär, kulaklarınnan işitmesinnär büünkü günä kadar».

9David deer: «Onnarın sofraları arkan hem tuzak gibi olsun, yada nicä bir kapkan cezalık için onnara.

10Gözleri kararsın, görmesinnär deyni, hem arkaları herzaman kamburlansın».

11Şindi sorêrım: iudeylär kösteklendilär, heptän düşsünnär deyni mi? Olmaz! Ama onnarın sürçmekleri kurtulmak getirdi başka milletlerä, ki butakım iudeylerdä debreşsin kıskançlık.

12Eer onnarın sürçmekleri dünneyä zenginnikseydi, hem küçülmekleri başka milletleri zenginnettiseydi, bütünnükleri nekadar taa büük bir zenginnik getirecek!

13Danışêrım sizä, başka milletlerä: nicä apostol, ani başka milletlerä yollanmış, bän kendi izmetçiliimi metinni sayêrım,+

14ki debreştireyim kıskançlık benim senselemdä da kurtarabileyim baarlem kimisini.

15Eer onnarın atılmalarınnan dünnä Allahlan barıştıysa, kabledilmeleri, ölümdän yaşamaa geçmektän başka, ne olur+?

16Eer ayozsaydı hamurun ilk parçası, ozaman bütün hamur ayoz. Eer kökü ayozsaydı, dalları da ayoz.

17Zeytin fidanından kimi dallar kesildi, da sän, yaban zeytin fidanından filiz, haşlandın onnarın erinä. Aslı zeytin fidanın semiz kökündän suyu çekersin+.

18Öleysä, üünmä kesilmiş dalların önündä. Eer üünärseydin, unutma, ani tutmêêrsın sän kökü, ama kök tutêr seni.

19Sän deersin: «Dallar kesildilär, ki bän haşlanayım».

20Dooru. Onnar kesildilär inansızlık beterinä, ama sän inannan ayakça durêrsın. Onuştan şişkinnenmä, ama kork!

21Zerä Allah kıydı hakına fidanın dallarını, onuştan kıyar seni dä+.

22Esap al Allahın iiliini hem kıyaklıını: kıyaklık onnar için, kim düştü, iilik senin için, sade tutunarsaydın Allahın iiliindän, başka türlü sän dä kesilirsin.

23Eer onnar da kalmarsaydılar inansızlıkta, enidän hakına fidana haşlanaceklar, zerä Allahın var kuvedi enidän geeri onnarı haşlasın.

24Eer sän kesilmişseydin yaban fidandan da, olmayarak hakına, haşlanmışsaydın ii zeytin fidanına, nekadar taa kolay olur, haşlanılsın kendi dalları zeytin fidanına!

25Kardaşlar, istämeerim, ani bu saklı işi bilmeyäsiniz. Bu sizi koruyacek, kendinizi aarif sayasınız. İzrail bir parça vakıda inatlaştı, başka milletlerdän inancıların sayısı tamannanınca.

26Bitkidä bütün İzrail kurtulacek, nicä yazılı: «Kurtarıcı Siondan gelecek, İakovun soyundan allahsızlıı uzaklaştıracek.

27Budur baalantım, ani onnarlan yapacam, açan onnarın günahlarını silecäm».

28İi Haberä karşı durup, onnar Allaha duşman oldular, da bu ii oldu sizin için. Ama çünkü Allah onnarı seçti, onnar Allahın sevilmişleri onnarın bobaların hatırı için.

29Zerä Allah kararını diiştirmäz onnar için, kimi çaarêr hem kimä baaşışlarını verär.

30Nicä siz vakıdın birindä seslämärdiniz Allahı, ama onnarın seslämemeklerin beterinä acıyannık edendiniz Allahtan,+

31hep ölä, nicä sizä acıyannık gösterildi, onnar da şindi seslämeerlär, ki onnar da acıyannık edensinnär.

32Zerä Allah yaptı hepsi insanı nicä kapana düşmüş seslämemekleri beterinä, ki hepsini acısın.

33Bakın, ne derindir Allahın zenginnii, aariflii hem bilgiçlii! Nekadar kenarsız Onun kararları hem tanınmadık Onun yolları!+

34«Acaba kim tanıyabilir Allahın fikirini, hem kim var nasıl Onun nasaatçısı olsun+?

35Kim Allaha bişey verdi, ki sora ödek geeri istesin?»

36Hepsi Ondan kuruldu, Onun kuvedinnän korunêr hem Onun için var. Ona metinnik daymalardan daymalara! Amin+.

12

Eni yaşamak Hristozda

12^1Onuştan, kardaşlar, yalvarêrım Allahın acıyannıınnan, getirin sizin güüdelerinizi bir diri, ayoz, beenilmiş kurban Allaha. Budur sizin hakına izmetçiliiniz+.

2Bu vakıtların adetlerinä görä kendinizi kullanmayın, ama Allah fikirinizi enileyip diiştirsin, ki tanıyasınız, nedir Allahın istedii – ne ii, beenilmiş hem taman+.

3Allahın iivergisinnän, ani bana verilmiş, sizä hepsinizä deerim: düşünmeyin kendiniz için taa üstün, nekadar lääzım. Ama ii düşünün o inan ölçüsünä görä, nekadar Allah herkezinä verdi+.

4Nicä bizim güüdemiz birdir, ama çok ekleri var, da nicä her ekinin var kendi işi,+

5hep ölä biz dä, çokluk olarak, hepsimiz bir güüdä olêrız Hristozda, ayırı-ayırı biri-birimizin ekleri olarak+.

6Ayırı baaşışlar kablettik Allahın iivergisinä görä, ani verilmiş bizä. Kimdä var prorokluk baaşışı, onu faydalasın kendi inan ölçüsünä görä+.

7Kimdä var izmet baaşışı, izmet etsin. Üürediciseydi, üüretsin+.

8Becerärseydi girginnetmää, girginnetsin. Becerärseydi payetmää, cömertliklän payetsin, ne var onda. Önderciseydi, çalışkan olsun. Kim başkalarına yardım eder, bunu yapsın sevinçlän+.

9Sizin sevginiz olmasın yapınmaklan. Kötülüktän iirenin, iilää yapışın+.

10Sevin biri-birinizi kardaşçasına yalpaklıklan. Yarışmaklan biri-birinizä saygı sürün+.

11Çalışkan olun, haylaz olmayın. Duhlan haşlak olun, Saabiyä izmet edin.

12Umutlan sevinin, zeettä saburlu olun, kendinizi duaya verin+.

13Payedin, ne sizdä var Allahın ayoz halkına, açan o yoklukta. Bakın musaafirci olmaa+.

14İisözleyin onnarı, kim sizi koolêêr, iisözleyin, ama betvalamayın+.

15Kim seviner, onnarlan sevinin, kim aalêêr, onnarlan aalayın+.

16Olun bir düşünmektä biri-birinizlän. Dikleşmeyin, ama kafadarlaşın onnarlan, kim aşaalanêr+.

Kin çıkarmayın

17Çevirmeyin kimseyä kötülük için kötülük, çalışın yapmaa, ne hepsi insan ii sayêr+.

18Eer varsa nasıl sizin tarafınızdan, olun barışmakta hepsi insannan+.

19Sevgili kardaşlar, kimseydän kin çıkarmayın, brakın Allahın üfkesinä, zerä yazılı: «Kin çıkarmak Benimdir, Bän ödeyecäm kötülüklär için, deer Saabi»+.

20Buna karşı, eer senin duşmanın aaçsaydı, doyur onu. Susuzsaydı, ver ona su. Eer bölä yaparsan, toplayacan kızgın kömür onun başına[*]+.

21Kötülüktän ensenmiş olma, ama iiliklän ensä kötülüü.

13

Zaabitleri sesleyin

13^1Herkeziniz seslesin üüsek zaabitleri, zerä yok zaabitlik, ani Allahtan olmasın. Zaabit olannar Allahtan sıralanmış+.

2Onuştan, kim karşı durêr zaabitlerä, karşı durêr sıraya, ani Allahtan kurulu. Karşı durannar cezalanmış olaceklar.

3Zerä öndercilerdän yok neçin korkmaa ii işlär için, ama salt kötü işlär için. İsteersin korkmayasın zaabitlerdän mi? Yap ii işlär, da o metedecek seni.

4O – Allahın izmetkeri senin iiliin için. Ama eer kötü yaparsaydın, kork ondan, zerä o naafilä taşımêêr kılıcı. O Allahın izmetindä, Onun üfkesinnän cezalasın kötü yapıcıları+.

5Onuştan lääzım boynunuzu iildäsiniz, diil sade Allahın üfkesindän, ama çünkü üreenizdä bilersiniz, ani lääzım bölä yapasınız.

6Onuştan harçları ödeyin, zerä zaabitlär – Allahın izmetçileri, ani hojma çalışêrlar bunu tamannamaa.

7Hepsinä, kimä ne borçluysunuz, verin. Kimä harç, verin harç, kimä vergi, verin vergi. Kimdän lääzım korkmaa, ondan korkun. Kimi lääzım hatırlamaa, onu hatırlayın+.

Kardaşçasına sevgilik

8Kalmayın kimseyä bişey borçlu, biri-birinizi sevmektän kaarä. Zerä kim sever başkalarını, o Ayoz Zakonu tamannêêr+.

9Zerä sımarlamaklar: «Orospuluk yapmayasın», «öldürmeyäsin», «hırsızlık etmeyäsin», /«yalancı şaat olmayasın»,/ «tamahlanmayasın» hem başka sımarlamaklar da hepsi bu lafta baalı birerdä: «Sev yakın olanını, nicä kendini».

10Sevgi yapmêêr kötülük yakın olanına. Ölä ki, sevgi – Ayoz Zakonu tamannamak+.

11Yapın bunu, bileräk, ne vakıtta yaşêêrız. Geldi artık zaman uykudan uyanmaa, zerä şindi bizä kurtulmak taa yakın, nekadar ozaman, açan inanmaa başladık+.

12Gecä ilerlemiş, gündüz yaklaşêr. Onuştan brakılalım o işlerdän, ne karannıkta yapılêr, da alalım silähları, ani gündüz kullanılêr+.

13Yakışıklı yaşayalım, nicä gündüz aydınnıında lääzım. Olmasın ayıp iilenmeklär, sarfoşçuluk, orospuluk hem başka utanç işlär. Aranızda kavga hem kıskançlık olmasın+.

14Saabi İisus Hristos sizi korusun, siläh gibi. Bakmayın tamannamaa tenin istediklerini+.

14

Kaavi hem zayıf inan

14^1İi kabledin onnarı, kim inanda zayıf, ama sanmaklar beterinä çekişmeyin+.

2Birisi inanêr, ani var nasıl imää hepsindän, ama zayıf olan iyer sade eşillik+.

3Kim iyer hepsindän, aşaalatmasın onu, kim imeer. Kim imeer, maanalamasın onu, kim iyer hepsindän, zerä Allah kabletmiş onu+.

4Kimsin sän, ani başkasının izmetkerinä maana bulêrsın? O izmetkeri dooru çıkarmaa eki kabaatlandırmaa – onun çorbacısının işi. O dooru çıkacek, zerä Allahın kuvedi var, onu dooru çıkarsın+.

5Birisi sayêr bir günü taa üstün öbür gündän. Taa başkası sayêr hepsi günneri birtürlü. Herkezi karar versin, neyi inanêr+.

6Kim günü gündän seçer, Saabi için ölä yapêr. /Kim günü gündän seçmeer, Saabi için seçmeer./ Kim iyer, Allah için iyer, zerä Allaha şükür eder. Kim imeer, Allah için imeer, o da Allaha şükür eder+.

7Kimsey bizdän yaşamêêr kendisi için, hem kimsey ölmeer kendisi için+.

8Yaşarsak, Saabi için yaşêêrız. Ölürsäk, Saabi için öleriz. Onuştan, yaşarız mı, öläriz mi, biz varız Saabinin+.

9Zerä Hristos onuştan öldü hem dirildi, ki çorbacılık etsin ölülerin hem dirilerin üstünä+.

10Neçin sän maana bulêrsın kardaşına? Neçin aşaalêêrsın kardaşını? Biz hepsimiz çıkacez Allahın[*] daava skemnesinin önünä+.

11Zerä yazılı: «Bän varım, deer Saabi, herbiri diz çökecek Benim önümdä, hem herbir dil açık şaatlık edecek, ani Bänim Allah»+.

12Ölä ki, hepsimiz cuvap verecek kendi için Allahın önündä+.

Gücendirmeyelim bizim kardaşımızı

13Onuştan maana bulmayalım biri-birimizä, ama taa ii, kararlayın yapmayasınız bişey, ani köstek olêr kardaşınıza eki onu günaha düşürür+.

14Bän bilerim hem çok inanêrım, nicä bir inancı Saabi İisusa, ani yok bişey diil pak kendi-kendinä. O iş diil pak sade onnara, kim sayêr onu diil pak+.

15Ama eer sän gücendirärseydin kardaşını imäklän, ozaman gezmeersin artık sevgilik yolunda. Yok etmä imäklän birkimseyi, kimin için Hristos öldü+.

16Kötülenmesin o, ne sän ii sayêrsın.

17Zerä Gök Padişahlıı diil imäk hem içmäk, ama dooruluk, usluluk hem sevinmäk Ayoz Duhta+.

18Kim butürlü izmet eder Hristoza, beenilmiş Allahtan hem saygı kazanêr insandan.

19Ölä ki, bakalım yapmaa, ne getirer usluluk hem duhça kaavilendirir biri-birimizi+.

20Bir imäk için yıkma Allahın işini. Dooru sölemää, her imäk temiz, ama o adam kötülük yapêr, angısı imäklän köstek olêr başkasına+.

21İidir imeyäsin yaanı, içmeyäsin şarap hem korunasın hepsindän, ne köstek olêr senin kardaşına, /eki nedän o günaha düşer eki yufkalanêr/.

22Var mı inanın? Koru onu kendin için Allahın önündä. Ne mutlu ona, kim kendini kabaatlamêêr, açan yapêr, ne sayêr dooru!

23Ama kim şüpeylän iyer, kabaatlı olêr, zerä imeer inannan. Ne inansız yapılêr, o günah.[*]

15

Kaavilär saburlu olsunnar zayıflarlan

15^1Biz, ani kaaviyiz inanda, düşer taşıyalım kuvetsizlerin zayıflıklarını da bakmayalım salt kendi hoşluumuza+.

2Herbirimiz lääzım beendirsin kendini yakın olanına iilik için, ki duhça kaavilendirsin onu+.

3Zerä Hristos da bakmadı Kendisini Kendinä beendirsin, ama nicä yazılı: «Seni kötüleyennerin kötülüü Benim üstümä düştü»+.

4Hepsi, ne öncä yazılıydı, yazıldı bizim üürenmemiz için, ki dayanmaklan hem havezlenmäklän Ayoz Yazılardan umudumuzu koruyalım+.

5Allah, Kim dayanmak hem havezlik verer, baaşlasın sizä, ki biri-birinizlän bir düşünmektä olasınız İisus Hristozun örneenä görä+.

6Ölä ki, birliktä, bir aazdan metinneyäsiniz Allahı – Saabimizin İisus Hristozun Bobasını.

7Onuştan biri-birinizi kabledin, nicä sizi dä Hristos kabletti, Allahın metinnii için.

8Zerä deerim, ani Hristos izmetçi kesiklilär için oldu, ki Allahın inançlıını göstersin, adamakları kaavilesin, ani bobalarımıza adanmıştı,

9ki başka milletlär metinnesinnär Allahı Onun acıyannıı için, nicä yazılı: «Onun için şükür edecäm Sana milletlerin arasında hem türkü Senin adına çalacam»+.

10Hep ölä yazılı: «Milletlär, sevinin Onun insanınnan barabar».

11Sora enidän dener: «Allahı hepsi milletlär metinnesin, hem hepsi halklar şannasın».

12Hep ölä İsaya deer: «İesseyin kökündän bir filiz çıkacek, Angısı üüselecek, çorbacı milletlerä olsun, milletlär dä Ona umutlanaceklar».

13Allah, Kim umut bizä versin, sizi doldursun hertürlü sevinmäklän hem usluluklan inanınızda, ki Ayoz Duhun kuvedinnän sizi umutlan zenginnetsin.

Pavli – Hristozun izmetkeri milletlerin arasında

14Kardaşlarım, bän kendim çok inanêrım, ani siz pek iilikçiysiniz, ii bilersiniz, ne yapmaa, hem da becerersiniz biri-birinizä nasaat vermää.

15Ama kıyışmaklan yazdım sizä, ki enidän aklınıza getireyim kimi işleri Allahın iivergisinnän, ani bana verdi,

16ki İisus Hristozun izmetkeri olayım milletlerin arasında. Bän çalışêrım ayoz izmetçiliktä, nasaat ederäk Allahın İi Haberini, ki milletlär olsunnar Allahtan kabledilmiş kurban gibi, ani Ayoz Duhtan ayozlanmış+.

17Bu beterä İisus Hristozda üünäbilerim Allaha izmetçiliimdä.

18Zerä kıyışacam lafetmää salt o işlär için, ne Hristos yaptı, beni kullanarak, ki milletlär Onu seslesinnär, laflarımnan hem işlerimnän,

19meraklı nışannarın hem şaşmaklı işlerin kudretliinnän, Ayoz Duhun kuvedinnän. Ölä ki, Hristos için İi Haberi hererdä nasaat ettim, İerusalimdän İlliriya dolayına kadar+.

20Çalıştım nasaat etmää İi Haberi orada, neredä Hristozun adı bilinmärdi, ki yıvmayım bir temel üstünä, ani başkasından koyulu+.

21Nicä yazılı: «Onnar, kim Ondan habersizdi, Onu göreceklär, hem onnar, kim Onun için işitmediydilär, annayaceklar».

Pavli isteer Romaya gitmää

22Bunnarın beterinä çok sıra köstek oldu bana, sizä geleyim+.

23Ama şindi yok bir iş bilä, ne tutabilsin beni bu erlerdä, da çünkü çok yıllardan beeri isteerim sizä geleyim,+

24bakacam uurayım sizä, açan İspaniyaya gidecäm. Zerä umutlanêrım, öncä sizi, geçärkän, göreyim hem hoşlanayım baarlem biraz sizinnän kalmaktan, sora yardım edirsiniz bana, orayı gideyim.

25Ama şindi giderim İerusalimä, ki yardım Allahın ayoz halkına götüreyim+.

26Zerä Makedoniyadan hem Ahayadan inancılar kayıl oldular, toplasınnar yardım fukaaralar için Allahın ayoz halkından, onnar için, kimnär yaşêêrlar İerusalimdä+.

27Elbetki kayıl olaceklar, çünkü onnar borçlu yardım etsinnär. Zerä başka milletlär iudeylerin duhça iiliklerindän pay aldılar, onun için onnar da borçlu yardım etsinnär güüdeycesinä+.

28Yaptıktan sora bu işi – götürdüktän sora onnara hepsi bu baaşışları, sizdän geçip, İspaniyaya gidecäm.

29Bilerim, ani, açan gelecäm sizä, gelecäm bütün iisözlemäklän Hristozdan.

30Yalvarêrım, kardaşlar, bizim Saabi İisus Hristos için hem Duhun sevgilii için, çalışın benimnän barabar dualarınızda Allaha benim için,

31ki kurtulayım inansızlardan İudeyada, da İerusalimä izmetim ii kabledilsin Allahın ayoz halkından,+

32da butürlü, Allah istärsä, sevinmäklän sizä geleyim hem biraz serinneyim sizin aranızda+.

33Allah, usluluk verän, olsun sizinnän hepsinizlän! Amin+.

16

Maasuz istemeklär hem selämnär

16^1Tanıttırêrım sizä bizim kızkardaşı, Fivayı, angısı diakonisa Kenhreya klisesindä+.

2Kabledin onu Saabinin adına, nicä yakışêr Allahın ayoz halkına. Yardım edin ona neylän zoru olacek, zerä o çoyuna hem bana kendimä yardımcı oldu+.

3Seläm Priskillaya hem Akilaya, benim kafadarlarıma İisus Hristozun işindä+.

4Onnar koydular kendi kafalarını, ki kurtarsınnar benim yaşamamı. Şükür ederim onnara, diil salt bän, ama hepsi kliselär, ani kuruldu başka milletlerdä.

5Söleyin seläm kliseyä, ani toplanêr onnarın evindä. Seläm Epenetä, sevgili kardaşıma, angısı ilk inancı oldu Hristoza Asiya dolayında+.

6Seläm Mariyaya, angısı çok işledi sizin için.

7Seläm Andronika hem İuniyaya, ani benim hısımnarım hem kapanda kafadarlarım. Onnar ii tanınêr apostolların arasında, onnar bendän öncä Hristoza inandılar.

8Seläm Ampliyata, benim sevgili kardaşıma, ani inancı Saabiyä.

9Seläm Urbana, ani bizim kafadarımız Hristozun işindä, hem Stahisä, benim sevgili kardaşıma.

10Seläm Apellisä, Hristozun denenmiş işçisinä. Seläm Aristovulun evdekilerinä.

11Seläm İrodiona, benim hısımıma. Seläm Narkizin evdekilerinä, angıları inancı Saabiyä.

12Seläm Trifenaya hem Trifosaya, angıları çalışêrlar Saabinin izmetçiliindä. Seläm Persidaya, sevgili kızkardaşa, angısı çok çalıştı Saabinin izmetçiliindä.

13Seläm Rufa, ani Saabinin seçilmiş izmetkeri, hem onun anasına, angısı bana da ana gibi oldu+.

14Seläm Asinkritä, Flegona, Ermesä, Patrovasa, Ermasa hem kardaşlara, kim onnarlan barabar.

15Seläm Filologa hem İuliyaya, Nereyä hem onun kızkardaşına, Olimpana hem hepsinä Allahın ayoz halkına, ani onnarlan birerdä.

16Söleyin seläm biri-birinizä, bir ayoz öpuşlän. Hristozun hepsi kliseleri sizä seläm yollêêrlar+.

Korunun kavgadan

17Kardaşlar, yalvarêrım korunun onnardan, kim ayırlanmak yapêr, köstek olêr hem karşı gider üüretmeyä, ani kablettiniz. Onnardan uzaklanın+.

18Zerä busoy insannar izmet etmeerlär Hristoza, bizim Saabiyä, ama kendi şkembelerinä. Tatlı sözlärlän hem yalpak laflarlan aldadêrlar saf üreklileri+.

19Sizin seslemeniz için hepsi işitti. Onuştan sevinerim sizin için, ama isteerim olasınız aarif iiliktä, ama bilgisiz kötü işlerdä+.

20Allah, usluluk verän, tezdä ezecek şeytanı sizin ayaklarınız altında. İivergi Saabimizdän İisus Hristozdan olsun sizinnän. /Amin./+

Sonsöz

21Timofey, benim iştä kafadarım, hem Luțiy, İason hem Sosipater, benim hısımnarım, sizä seläm yollêêrlar+.

22Seläm yollêêrım Saabinin adına bän, Tertiy, ani yazıya geçirdi bu kiyadı.

23Seläm sizä Gaydan, kimdä bän konaklanêrım, hem bütün klisedän. Seläm sizä Erasttan, ani kasabanın haznatarı, hem seläm sizä kardaş Kvarttan.

/+
24Hayır olsun hepsinizlän Saabimizdän, İisus Hristozdan! Amin./

25Şindi metinnik olsun Allaha, Kim var nasıl kaavilesin sizi İi Haberä görä, İisus Hristos için haberä görä, ani nasaat ederim, çünkü bu saklılık açıldı, ani saklı tutuluydu sonsuz asirlerdän beeri,+

26ama şindi belli oldu hem prorokların yazılarınnan, diveç Allahın buyurmasına görä, bildirildi hepsi milletlerä, ki seslesinnär hem inansınnar+.

27Allaha, Kim biricik aarif, olsun metinnik İisus Hristozun aracılıınnan daymalardan daymalara! Amin.[*]
|<page>+

* 1:9 Bütün üräämnän – urumca «duhumnan».

* 1:14 Varvarlar – urum olmayannar.

* 9:5 Patriarhlar – İzrailin büük adamnarı (Avraam, İsaak, İakov, David hem başkalar), ani eski zamanda yaşardılar.

* 12:20 Demäktir, onu çok utandıracan.

* 14:10 Allahın: kimi tekstlerdä «Hristozun».

* 14:23 Kimi tekstlerdä versetlär 16:25-27 burada yazılıdır.

* 16:27 Sıralar 16:25-27 kimi tekstlerdä 14-cü bölümün bitkisindä yazılı.

+ 1:2 Luka 1:69-70, Tіta 1:1-2
+ 1:3 Matfey 1:1
+ 1:5 Yaptıklar 9:15
+ 1:7 1 Korіnflіlerä 1:2

+ 1:8 Romalılara 16:19, Fіlіplіlerä 1:3, 2 Tіmofeyä 1:3, Fіlіmona 1:4

+ 1:9 Romalılara 9:1, 2 Korіnflіlerä 1:23, Fіlіplіlerä 1:8, 1 Salonіklіlerä 2:5

+ 1:10 Romalılara 15:32

+ 1:13 Romalılara 15:22-23, 1 Salonіklіlerä 2:18, Fіlіplіlerä 4:17

+ 1:14 1 Korіnflіlerä 9:16

+ 1:16 Mark 8:38, Fіlіplіlerä 1:20, Romalılara 2:9-10, 1 Korіnflіlerä 1:18

+ 1:17 Romalılara 3:21, Galatіyalılara 3:11, Çıfıtlara 10:38

+ 1:18 Efeslіlerä 5:6, Koloslulara 3:6
+ 1:19 Yaptıklar 14:17, Yaptıklar 17:24-27
+ 1:21 Efeslіlerä 4:17-18

+ 1:22 1 Korіnflіlerä 1:20, 1 Korіnflіlerä 3:19

+ 1:26 Koloslulara 3:5
+ 1:31 2 Tіmofeyä 3:2-4
+ 1:32 Romalılara 6:21
+ 2:1 Matfey 7:2, Luka 6:37, İoan 8:7

+ 2:4 2 Petrіnіn 3:9, 2 Petrіnіn 3:15, Apokalіpsіs 2:21

+ 2:5 İakovun 5:3
+ 2:9 1 Petrіnіn 4:17, Romalılara 1:16,
+ 2:10 1 Petrіnіn 1:7

+ 2:11 Matfey 22:16, Luka 20:21, Yaptıklar 10:34

+ 2:12 1 Korіnflіlerä 9:21
+ 2:13 Luka 11:28, İakovun 1:22-23
+ 2:17 Romalılara 3:27, Romalılara 9:4-5
+ 2:19 İoan 9:40
+ 2:21 Matfey 23:3
+ 2:25 Galatіyalılara 5:3
+ 2:26 Efeslіlerä 2:11
+ 2:27 2 Korіnflіlerä 3:6, Matfey 12:41
+ 2:28 Romalılara 9:6-8, 1 Korіnflіlerä 7:19

+ 2:29 Efeslіlerä 2:11, Fіlіplіlerä 3:3, Koloslulara 2:11, 2 Korіnflіlerä 10:18

+ 3:1 İoan 4:22
+ 3:3 Romalılara 9:6, 2 Tіmofeyä 2:13
+ 3:7 Romalılara 9:19

+ 3:8 Romalılara 6:1, Romalılara 6:15, 2 Korіnflіlerä 6:8

+ 3:9 Romalılara 5:12, Galatіyalılara 3:22, Romalılara 1:18-32, Romalılara 2

+ 3:20 Yaptıklar 13:39, Galatіyalılara 2:16, Galatіyalılara 3:11, Romalılara 7:7

+ 3:21 Romalılara 1:17, Galatіyalılara 2:16, Luka 24:27, Yaptıklar 10:43

+ 3:23 1 İoanın 1:8-10

+ 3:24 Tіta 3:7

+ 3:25 İoan 1:29, 1 İoanın 2:2, Yaptıklar 17:30, Romalılara 2:4

+ 3:27 Romalılara 2:17, 1 Korіnflіlerä 1:29, Efeslіlerä 2:9

+ 3:28 Yaptıklar 13:39

+ 3:29 Romalılara 9:24, Romalılara 10:12

+ 3:30 Galatіyalılara 3:20, Galatіyalılara 3:8

+ 3:31 Matfey 5:17

+ 4:3 Yaradılış 15:6, İakovun 2:23, Galatіyalılara 3:6

+ 4:5 Romalılara 3:22
+ 4:8 2 Korіnflіlerä 5:19
+ 4:9 Romalılara 3:30
+ 4:11 Yaradılış 15:6, Yaradılış 17:10

+ 4:13 Yaradılış 17:4-6, Galatіyalılara 3:16, Çıfıtlara 7:6

+ 4:14 Galatіyalılara 3:17-18

+ 4:15 1 Korіnflіlerä 15:56, Galatіyalılara 3:10, Romalılara 7:7

+ 4:16 Galatіyalılara 3:22
+ 4:17 Yaradılış 17:5, İoan 5:21
+ 4:18 Yaradılış 15:5

+ 4:19 Yaradılış 17:17, Çıfıtlara 11:12, Yaradılış 18:11

+ 4:22 Yaradılış 15:6

+ 4:24 1 Korіnflіlerä 9:9-10, Romalılara 10:9

+ 4:25 Matfey 20:28, Galatіyalılara 1:4, 2 Korіnflіlerä 5:21

+ 5:1 Galatіyalılara 3:28

+ 5:2 Romalılara 8:17, Efeslіlerä 3:16, Fіlіplіlerä 3:21

+ 5:3 Matfey 5:11-12, 2 Korіnflіlerä 12:10, İakovun 1:3-4

+ 5:5 Yaptıklar 2:17, Tіta 3:6

+ 5:8 İoan 3:16, 1 İoanın 4:10

+ 5:9 Romalılara 3:25, Matfey 3:7, 1 Salonіklіlerä 1:10

+ 5:10 2 Korіnflіlerä 5:18-20, Efeslіlerä 2:16, Koloslulara 1:20-21

+ 5:12 Yaradılış 3:6, İakovun 1:15, Romalılara 6:23, Romalılara 3:9, Efeslіlerä 2:3

+ 5:13 Romalılara 3:20

+ 5:14 1 Korіnflіlerä 15:45

+ 5:15 1 Korіnflіlerä 15:21, 2 Korіnflіlerä 5:14

+ 5:17 Apokalіpsіs 22:5
+ 5:18 İoan 12:32
+ 5:19 Çıfıtlara 5:8
+ 5:20 Galatіyalılara 3:19
+ 5:21 İoan 1:17

+ 6:2 1 Petrіnіn 2:24, Galatіyalılara 2:19, Galatіyalılara 5:24, Koloslulara 2:20, Koloslulara 3:3

+ 6:4 1 Petrіnіn 3:21, Galatіyalılara 3:27, 2 Korіnflіlerä 5:17, Efeslіlerä 4:24, Koloslulara 2:12, Koloslulara 3:10

+ 6:5 2 Korіnflіlerä 4:10, Fіlіplіlerä 3:10

+ 6:6 Galatіyalılara 2:19-20, Galatіyalılara 5:24, Galatіyalılara 6:14

+ 6:7 1 Petrіnіn 4:1
+ 6:8 2 Tіmofeyä 2:11, Apokalіpsіs 20:4
+ 6:9 Romalılara 14:9, Apokalіpsіs 1:18
+ 6:10 Çıfıtlara 7:27
+ 6:13 Koloslulara 3:5, Romalılara 12:1
+ 6:16 İoan 8:34

+ 6:18 İoan 8:32, İoan 8:34, İakovun 2:12, 1 Petrіnіn 2:16, 1 Korіnflіlerä 7:22, 2 Korіnflіlerä 3:17, Galatіyalılara 5:1

+ 6:22 1 Korіnflіlerä 7:22
+ 6:23 İakovun 1:15, Romalılara 5:12
+ 7:2 1 Korіnflіlerä 7:39
+ 7:3 Matfey 5:32

+ 7:4 Galatіyalılara 5:22, Efeslіlerä 5:19, Galatіyalılara 2:19, Galatіyalılara 5:18, Efeslіlerä 2:15, Koloslulara 2:14

+ 7:6 Romalılara 6:4
+ 7:7 Romalılara 3:20, Romalılara 4:15,
+ 7:8 1 Korіnflіlerä 15:56
+ 7:15 Galatіyalılara 5:17
+ 7:16 1 Tіmofeyä 1:8
+ 7:18 Yaradılış 6:5,
+ 7:19 Galatіyalılara 5:17
+ 7:23 1 Petrіnіn 2:11, Galatіyalılara 5:17
+ 8:2 1 Korіnflіlerä 15:45

+ 8:3 Çıfıtlara 7:18, Fіlіplіlerä 2:7, 2 Korіnflіlerä 5:21

+ 8:4 Galatіyalılara 5:16, Galatіyalılara 5:25

+ 8:5 Galatіyalılara 5:19-25

+ 8:7 İakovun 4:4, 1 Korіnflіlerä 2:14

+ 8:9 1 Korіnflіlerä 3:16, 1 Korіnflіlerä 6:19, 2 Korіnflіlerä 6:16, 1 İoanın 3:24, 1 Petrіnіn 1:11, İudanın 1:19

+ 8:11 İoan 5:21, Yaptıklar 2:24

+ 8:13 Koloslulara 3:5,

+ 8:14 Matfey 5:9, İoan 1:12, 1 İoanın 3:1, 1 İoanın 5:1

+ 8:15 2 Tіmofeyä 1:7, 1 Korіnflіlerä 2:12

+ 8:16 1 İoanın 3:2, Galatіyalılara 3:26, Efeslіlerä 1:5, 1 İoanın 3:24, 2 Korіnflіlerä 1:22, Efeslіlerä 1:13

+ 8:17 Galatіyalılara 3:29, Galatіyalılara 4:7, Efeslіlerä 3:6, Tіta 3:7, 2 Korіnflіlerä 1:5, Fіlіplіlerä 3:10, Koloslulara 1:24, 1 Petrіnіn 5:1, Romalılara 5:2, Efeslіlerä 3:16, Fіlіplіlerä 3:21

+ 8:18 2 Korіnflіlerä 4:17
+ 8:20 Yaradılış 3:17-19,
+ 8:23 2 Korіnflіlerä 5:2, Galatіyalılara 5:5
+ 8:24 2 Korіnflіlerä 4:18, Çıfıtlara 11:1

+ 8:29 Matfey 28:10, İoan 20:17, Koloslulara 1:15, Çıfıtlara 2:11, 1 İoanın 3:2, 2 Korіnflіlerä 3:18, Fіlіplіlerä 3:21

+ 8:30 İoan 17:22

+ 8:32 İoan 3:16

+ 8:33 Mark 13:20, Luka 18:7, Koloslulara 3:12, Tіta 1:1,

+ 8:34 Mark 16:19, Yaptıklar 7:55-56, 1 İoanın 2:1, Romalılara 8:34, Çıfıtlara 7:25

+ 8:36 1 Korіnflіlerä 4:9

+ 8:37 İoan 16:33, 1 Korіnflіlerä 15:57

+ 8:38 1 Petrіnіn 3:22, 1 Korіnflіlerä 15:24, Efeslіlerä 1:21

+ 9:1 2 Korіnflіlerä 11:10, 1 Tіmofeyä 2:7, Romalılara 1:9, Fіlіplіlerä 1:8

+ 9:3 1 Korіnflіlerä 16:22, Galatіyalılara 1:8

+ 9:6 Romalılara 3:3, İoan 1:47, Romalılara 2:28

+ 9:7 Yaradılış 21:12, Çıfıtlara 11:17

+ 9:8 Galatіyalılara 4:23, Galatіyalılara 4:28

+ 9:9 Yaradılış 18:10
+ 9:10 Yaradılış 25:21
+ 9:11 Yaradılış 25:23
+ 9:19 Romalılara 3:7
+ 9:21 2 Tіmofeyä 2:20
+ 9:24 Romalılara 3:29
+ 9:25 1 Petrіnіn 2:10

+ 9:30 Galatіyalılara 2:16, Galatіyalılara 3:24

+ 9:31 Galatіyalılara 5:4, Romalılara 11:7, Fіlіplіlerä 3:9

+ 9:33 1 Petrіnіn 2:6-8, Romalılara 10:11
+ 10:2 Yaptıklar 21:20
+ 10:3 Romalılara 1:17, Romalılara 3:21
+ 10:4 Matfey 5:17, Galatіyalılara 3:24
+ 10:5 Galatіyalılara 3:12, Fіlіplіlerä 3:9
+ 10:7 Apokalіpsіs 9:1

+ 10:9 Matfey 10:32, Luka 12:8, Mark 16:16, Yaptıklar 16:31

+ 10:11 1 Petrіnіn 2:6, Romalılara 9:33
+ 10:12 Yaptıklar 10:34-36, Romalılara 3:29
+ 10:13 Yaptıklar 2:21
+ 10:14 Yaptıklar 8:31
+ 10:16 İoan 12:38
+ 10:17 Galatіyalılara 3:2
+ 11:1 2 Korіnflіlerä 11:22, Fіlіplіlerä 3:5
+ 11:5 Romalılara 9:27
+ 11:7 Romalılara 9:31
+ 11:13 Yaptıklar 9:15, Romalılara 15:16

+ 11:15 Luka 15:24, Efeslіlerä 2:1, Efeslіlerä 2:5, Koloslulara 2:13, Apokalіpsіs 3:1

+ 11:17 İoan 15:5

+ 11:21 1 Korіnflіlerä 10:12

+ 11:30 Efeslіlerä 2:2, Koloslulara 1:21, Tіta 3:3

+ 11:33 Koloslulara 2:3,

+ 11:34 1 Korіnflіlerä 2:16

+ 11:36 1 Korіnflіlerä 8:6, Koloslulara 1:16, Çıfıtlara 2:10, 2 Petrіnіn 3:18, Efeslіlerä 3:21

+ 12:1 Romalılara 6:13

+ 12:2 Efeslіlerä 5:17, 1 Salonіklіlerä 4:3, 2 Korіnflіlerä 4:16, Efeslіlerä 4:23

+ 12:3 Efeslіlerä 3:2,

+ 12:4 1 Korіnflіlerä 12:12-14, Efeslіlerä 4:16

+ 12:5 1 Korіnflіlerä 10:17, 1 Korіnflіlerä 12:27, Efeslіlerä 4:25

+ 12:6 1 Petrіnіn 4:10, 1 Korіnflіlerä 12:4
+ 12:7 1 Korіnflіlerä 12:5
+ 12:8 1 Tіmofeyä 5:17, 2 Korіnflіlerä 9:7
+ 12:9 1 Petrіnіn 1:22, 1 Tіmofeyä 1:5,

+ 12:10 İoan 13:34, 1 Petrіnіn 1:22, 2 Petrіnіn 1:7, 1 Salonіklіlerä 4:9, Çıfıtlara 13:1, Fіlіplіlerä 2:3

+ 12:12 Luka 18:1, Luka 21:36, Efeslіlerä 6:18, Koloslulara 4:2, 1 Salonіklіlerä 5:17

+ 12:13 Romalılara 15:25, 1 Korіnflіlerä 16:1, 1 Tіmofeyä 6:18

+ 12:14 Matfey 5:44, 1 Petrіnіn 3:9
+ 12:15 1 Korіnflіlerä 12:26
+ 12:16 1 Petrіnіn 3:8, Fіlіplіlerä 2:2
+ 12:17 1 Petrіnіn 3:9, 1 Salonіklіlerä 5:15

+ 12:18 Mark 9:50, 2 Korіnflіlerä 13:11, 1 Salonіklіlerä 5:13

+ 12:19 Çıfıtlara 10:30
+ 12:20 Matfey 5:44,
+ 13:1 1 Petrіnіn 2:13, Tіta 3:1
+ 13:4 1 Petrіnіn 2:14,

+ 13:7 1 Petrіnіn 2:17, Matfey 17:27, Matfey 22:21, Mark 12:17

+ 13:8 İoan 13:34
+ 13:10 İoan 14:15
+ 13:11 Efeslіlerä 5:14

+ 13:12 İoan 1:9, İoan 8:12, 1 İoanın 2:8, Efeslіlerä 5:8, 1 Salonіklіlerä 5:5, Efeslіlerä 5:11, Efeslіlerä 6:11, 1 Salonіklіlerä 5:8

+ 13:13 1 Salonіklіlerä 4:12

+ 13:14 Galatіyalılara 3:27, İakovun 4:1, 1 Petrіnіn 2:11, Romalılara 7:23, Galatіyalılara 5:16, Galatіyalılara 5:24

+ 14:1 Romalılara 15:1, 1 Korіnflіlerä 8:9-11, 1 Korіnflіlerä 9:22

+ 14:2 1 Tіmofeyä 4:3
+ 14:3 Koloslulara 2:16
+ 14:4 Matfey 7:1, İakovun 4:11
+ 14:5 Galatіyalılara 4:10, Koloslulara 2:16
+ 14:6 Matfey 15:36, 1 Korіnflіlerä 10:30-31

+ 14:7 Romalılara 6:2, Romalılara 6:7, Galatіyalılara 5:24, Koloslulara 3:3

+ 14:8 1 Petrіnіn 4:2, Galatіyalılara 2:20, 2 Korіnflіlerä 5:15, Fіlіplіlerä 1:20

+ 14:9 1 Salonіklіlerä 5:10

+ 14:10 Matfey 7:1, Luka 6:37, 2 Korіnflіlerä 5:10

+ 14:11 Fіlіplіlerä 2:10-11

+ 14:12 Matfey 12:36, Matfey 25:19, Galatіyalılara 6:5

+ 14:13 Matfey 7:1

+ 14:14 Mark 7:15-16, Yaptıklar 10:15, 1 Korіnflіlerä 8:8

+ 14:15 1 Korіnflіlerä 8:11

+ 14:17 Koloslulara 2:16, Çıfıtlara 9:10, Galatіyalılara 5:22

+ 14:19 2 Tіmofeyä 2:22
+ 14:20 Tіta 1:15, 1 Korіnflіlerä 8:9-13
+ 15:1 Romalılara 14:1, Galatіyalılara 6:2
+ 15:2 Fіlіplіlerä 2:4-5
+ 15:3 Fіlіplіlerä 2:5, Fіlіplіlerä 2:8,
+ 15:4 Romalılara 4:23-24
+ 15:5 Romalılara 12:16
+ 15:9 Romalılara 3:29,
+ 15:16 Yaptıklar 9:15, Romalılara 11:13
+ 15:19 Yaptıklar 15:12, 2 Korіnflіlerä 12:12
+ 15:20 1 Korіnflіlerä 3:10-11
+ 15:22 Romalılara 1:13, 1 Salonіklіlerä 2:18
+ 15:23 Yaptıklar 19:21

+ 15:25 Yaptıklar 24:17, 1 Korіnflіlerä 16:3, 2 Korіnflіlerä 9:1

+ 15:26 Yaptıklar 19:21, 2 Korіnflіlerä 8:4

+ 15:27 1 Korіnflіlerä 9:11

+ 15:31 2 Korіnflіlerä 1:10-11, 2 Salonіklіlerä 3:2

+ 15:32 Romalılara 1:10

+ 15:33 2 Korіnflіlerä 13:11, Fіlіplіlerä 4:9, 1 Salonіklіlerä 5:23, 2 Salonіklіlerä 3:16, Çıfıtlara 13:20

+ 16:1 Yaptıklar 18:18

+ 16:2 Fіlіplіlerä 2:29

+ 16:3 Yaptıklar 18:2, 1 Korіnflіlerä 16:19, 2 Tіmofeyä 4:19

+ 16:5 Koloslulara 4:15

+ 16:13 Mark 15:21

+ 16:16 1 Petrіnіn 5:14, 1 Korіnflіlerä 16:20, 2 Korіnflіlerä 13:12, 1 Salonіklіlerä 5:26

+ 16:17 1 Tіmofeyä 6:3, 2 İoanın 1:10
+ 16:18 2 Petrіnіn 2:3, Koloslulara 2:4
+ 16:19 Romalılara 1:8
+ 16:20 Romalılara 15:33, Yaradılış 3:15
+ 16:21 Yaptıklar 16:1
+ 16:23 1 Korіnflіlerä 1:14
+ 16:25 Efeslіlerä 1:9, Koloslulara 1:26
+ 16:26 Koloslulara 4:3-4
+ 16:27 İudanın 1:24-25

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: Romalılara

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- Romalılara

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları