Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:23:55.408759+00:00

Eni Baalantı: Filiplilerä

Eni Baalantı: Filiplilerä

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. Filiplilerä

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

Filiplilerä

Filiplilerä

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

1

PAVLİNİN KİYADI FİLİPLİLERÄ

Seläm

1^1İisus Hristozun çırakları, bän, Pavli, hem Timofey, seläm yollêêrız İisus Hristozun bütün ayoz halkına, ani bulunêr Filip kasabasında, hep ölä episkoplara hem diakonnara[*]+.

2İivergi hem usluluk olsun sizä Allah Bobadan hem Saabi İisus Hristozdan.

Şükür hem dua

3Şükür ederim benim Allahıma herzaman, açan aklıma getirerim sizi+.

4Herzaman, herbir duamda hepsiniz için sevinmäklän dua ederim,

5zerä ilk gündän şindiyä kadar siz pay alêrsınız İi Haberi haberlemektä+.

6Pek inanêrım, ani O, Kim çekettirdi sizdä bu ii işi, bitirecek İisus Hristozun gününä kadar+.

7Dooru, ani bölä sizin için düşünerim, zerä siz benim üreemdäysiniz. Hem açan sincirlärlän baalıyım, hem da açan İi Haberi koruyêrım hem aslısını çıkarêrım, siz hepsiniz pay alêrsınız bu hayırda benimnän barabar+.

8Allah bana şaat, ani bän özleerim hepsinizi İisus Hristozun sevgisinnän+.

9Dua ederim, ki sizin sevginiz taa çok hem taa çok büüsün bilgidä hem annamakta+.

10Ozaman tanıyabilirsiniz, ne faydalı, ki olasınız temiz hem kusursuz Hristozun günündä,

11dolu dooruluk meyvasınnan, ani geler İisus Hristozdan, Allahın şanı için hem metinnii için.

İi Haberin nasaadı

12İsteerim biläsiniz, kardaşlar, ani benim halım fayda oldu taa çok İi Haberin haberlenmesinä.

13Ölä ki annadı herkezi imperatorun binasında hem hepsi kalan insannar, ani bän sincirlärlän baalıyım Hristos için+.

14Çoyu kardaşlardan, Saabiyä umutlanarak, benim sincirlerimdän taa çok kıyışmak edendilär da korkusuz söleerlär Allahın sözünü+.

15Dooru, ani kimisi nasaat eder Hristos için haseetliktän hem yarışmaktan, ama başkaları ii neetlän+.

16Kimisi bunu yapêr sevgiliktän, bileräk ani bän koyuldum, ki koruyayım İi Haberi.

17Başkası haberleer Hristozu kendini kaldırmak için, diil pak neetlän, sanarak, ani bununnan zeedeleerlär zeetlerimi kapanda.

18Ama ne zararı var? İstär yapınmaklan, istär haliz ürektän, Hristos haberlener. Bunun için sevinerim hem taa çok sevinecäm dä.

19Zerä bilerim, ani bu bana kurtulmak getirecek sizin dualarınızlan hem İisus Hristozun Duhunun yardımınnan+.

20Havezlän bekleerim hem umutlanêrım, ani hiç utanmış olmayacam, ama kıyışmaklan lafedecäm, da nicä herzaman, ölä şindi dä, yaşarsam da, ölürsäm dä, Hristos benim güüdämnän metinnenecek+.

21Zerä benim için yaşamak – Hristos, ölüm – kazanç.

22Eer ileri dooru yaşarsam güüdedä, faydalı işlär yapabilärim. Ama bilmeerim, ne ayırayım.

23Çeker beni bu da, o da. İsteerim geçineyim bu dünnedän da olayım Hristozlan, zerä bu çok taa ii+.

24Ama güüdedä kalarsaydım, bu sizin için taa lääzımnıklı.

25Çok inanarak buna, bilerim, ani yaşayacam da ileri dooru sizinnän hepsinizlän barabar olacam, ki siz, inanda ilerleyip, sevinäsiniz.

26Ozaman taa çok üünäbileceniz Hristos İisuslan benim için, açan sizä geeri gelecäm.

27Sade yakışıklı yaşayınız Hristozun İi Haberinä görä, ki eer gelirsäm da görürsäm sizi, eki gelmärsäm, işideyim sizin için, ani duhça birliktä durêrsınız, nicä bir can savaşarak, ki İi Haber inanılsın,+

28hem karşı durannardan hiç korkmayarak. Bu onnar için bir nışan, ani onnar kaybeleceklär, ama siz kurtulacenız. Bu da var Allahtan.

29Zerä sizä Hristos için verili, diil sade Ona inanasınız, ama zeetlenäsiniz dä Onun için+.

30Siz hep ölä savaşêrsınız, nicä bendä gördünüz hem nicä şindi benim için işidersiniz+.

2

Hristos – örnek bizä

2^1Hristos sizi girginneder, sevgisinnän iilendirer, Ayoz Duhtan pay alêrsınız, üreenizdä sevgi hem acıyannık var.

2Onuştan benim sevinmemi doldurun: olun bir neettä hem bir sevgiliktä, nicä bir canda hem fikirliktä+.

3Bişey yapmayın kendinizi kaldırmak için eki boşuna üünmäk için, ama yavaşlıklan hatırlayın biri-birinizi, üüseklendireräk başkasını taa çok, nekadar kendini+.

4Düşünmeyin salt kendiniz için, ama başkası için dä düşünün+.

5Sizdä olsun hep o düşünmäk, ne vardı İisus Hristozda.

6Makar ki O Allahın simasıydı, saymadı, ani düşer kendini koymaa Allahlan bir,+

7ama metinniindän soyunup, aldı çırak simasını da oldu insan gibi+.

8Olarak insan görümündä, O aşaalattı Kendini da sesledi Allahı ölümä kadar, artık ölümä kadar stavrozda+.

9Onuştan Allah Onu pek çok üüsekletti da baaşladı Ona hepsi adlardan taa üstün bir ad,+

10ki İisusun adını ikramnayarak hepsi göktekilär, erdekilär hem er altındakılar diz çöksünnär,+

11hem herbir dil açık sölesin, ani İisus Hristos – Saabi, da bununnan Allah Boba metinnensin.

Çıkarın başa kurtulmanızı

12Ölä ki, sevgili kardaşlarım, nicä herzaman seslediniz, diil sade açan benim yanımdaydınız, ama taa çok şindi, açan bän yokum aranızda, saygıylan hem korkuylan çıkarın başa kurtulmanızı.

13Zerä Allah O, Kim işleer sizdä, ki hem isteyäsiniz hem yapasınız, ne O beener+.

14Hepsini yapın, mırıldanmayarak hem çekişmeyeräk,

15ki olasınız kusursuz hem temiz, Allahın lekesiz uşakları bu bozuk hem sapık senselenin ortasında. Onnarın arasında siz, sıkı tutarak yaşamak verän sözü, şafk edersiniz, nicä yıldızlar göktä+.

16Ölä ki olacek neylän üüneyim Hristozun günündä, ani boşuna çalışmadım hem boşuna işlämedim+.

17Nicä şarap döküler kurbanın üstünä, hep ölä benim kanım da lääzım dökülsün, ki tamannansın sizin inanınızın izmetçilii. Ama hep okadar sevinerim hem hepsinizin sevinmeliinizdän pay alêrım+.

18Hep ölä siz dä sevinin hem benim sevinmeliimdän pay alın.

19Saabi İisusa umutlanêrım, ani tezdä yollayacam sizä Timofeyi, ki benim dä, haber sizdän kabledip, ürääm uslansın+.

20Zerä başka kimseyim yok, ki onun gibi düşünsün hem sizin için bütün ürektän çalışsın.

21Zerä hepsi aarêêr kendinä fayda, diil İisus Hristoza+.

22Ama bilersiniz, nekadar denenmiş adam Timofey, zerä İi Haberi nasaat ederäk benimnän barabar izmet etti, nicä bir ool bobasınnan+.

23Umutlanêrım, onu çabuk yollayım sizä, gördüynän, ne olacek benimnän.

24Çok inanêrım Saabiyä, ani tezdä kendim dä gelecäm.

25Ama esapladım, ki lääzım sizä geeri yollayım kardaşımı Epafroditi, angısı benimnän barabar işleer hem savaşêr, da angısını siz yolladınız, ki yardım etsin bana zorluklarımda+.

26Zerä o pek özlemiş sizi hepsinizi, da çok güçlendi, çünkü onun hastalıı için işittiniz.

27Hakına, o hastalandıydı da ölüm döşeendeydi, ama Allah acıdı onu, da diil sade onu, ama beni dä, ki olmasın bana kahır üstünä kahır.

28Onuştan onu taa büük havezlän yollêêrım, ki siz, onu enidän görüp, sevinäsiniz, bän dä taa az kahırlanayım.

29Kabledin onu Saabidä bütün sevinmeliklän da butürlü insannarı hatırlayın+.

30Zerä o Hristozun işi için yakındı ölümä da yaşamasını ortalaa koydu, ki tamannasın izmetçilii, ne etişmärdi sizdä bana deyni.

3

Hakına dooruluk

3^1Bitkidä, kardaşlarım, sevinin Saabidä. Bana diil aar yazmaa sizä hep o işleri, zerä bu sizi zarardan koruyar+.

2Korunun o köpeklerdän! Korunun kötülük yapannardan! Korunun kesiklik kasaplarından!

3Zerä hakına kesikli – biz, ani duhça izmet ederiz Allaha, üüneriz İisus Hristozlan hem umudumuzu koymêêrız insan işlerinä+.

4Aslıda bän dä var nicä umudumu koyayım insan işlerinä. Eer birkimsey sanarsa, ani var nasıl umutlansın insan işlerinä, bän taa çok umutlanabilerim+.

5Sekizinci günü duumaktan kesikliyim, İzrail milletindän, Veniamin tamızlıından, çıfıtlardan çıfıt, Ayoz Zakona görä farisey+.

6Kıyaklıklan kliseyi koolardım. Eer lafedärsäk dooruluk için, ani Ayoz Zakonda temelli, bän kabaatsızdım+.

7Ama nedä bän üstündüm, onu kayıplık saydım Hristos için.

8Bundan taa çok, hepsini sayêrım kayıplık, bakarak, nekadar taa üstündür tanımak Hristos İisusu, benim Saabimi. Hristos için hepsini kaybettim hem gübür sayêrım, ki edenäbileyim Hristozu

9da bulunayım Onda, diil kendi dooruluumnan, ani Zakondan geler, ama dooruluklan, ani Allahtan geler inannan Hristoza da inanda temelli+.

10İsteerim tanıyım Onu hem dirilmesinin kuvedini, pay alayım Onun zeetlerindän hem ölümünnän Ona benzär olayım,+

11nesoy da olsa, etişäbileyim ölülerin dirilmesinä.

Kaçalım çizgiyä dooru

12Diil, ki demää, ani şindän sora kablettim eki taman oldum, ama çalışêrım, ki edeneyim, nicä Hristos beni edendi+.

13Kardaşlar, saymêêrım, ani bän edendim, salt bunu yapêrım: geerisini unudarak da önümdä işlerä uzanarak,

14kaçêrım o uura etişmää çizgiyä, ki ödää kazanayım – göktä yaşamayı, angısına Allah çaardı beni İisus Hristozda+.

15Onuştan hepsimiz, kim duhça ergin, lääzım bölä düşünelim. Eer sizdä varsa başka bir neet bişey için, Allah bunu da açacek sizä+.

16Ama neylän bir annamaya geldik, onu ölä dä tutalım.

17Bana benzär olmaa çalışın, kardaşlar, da islää bakın onnara, kim yaşêêr o örnää görä, angısını biz sizä verdik+.

18Zerä çoyu onnardan, kimin için çok sıra söledim sizä, şindi dä söleerim aalayarak, yaşêêrlar nicä Hristozun stavrozunun duşmannarı.

19Onnarın sonu kayıplık olacek. Onnarın allahı – kendi şkembeleri, da üünerlär onunnan, nedän lääzım utansınnar. Onnar düşünerlär erdeki işlär için+.

20Bizim vatanımız sa göklerdä, neredän bekleeriz Kurtarıcıyı, Saabi İisus Hristozu,+

21Angısı bizim bu düşkün güüdemizi diiştirecek da yapacek Kendi şannı güüdesinä benzär olsun, faydalayarak o kuvedi, angısınnan O var nasıl zapetsin hepsini+.

4

Bitki nasaatlar

4^1Ölä ki, sevgili kardaşlarım, angılarını çok özledim, benim sevinmeliim hem fenețim, bölä kaavi durasınız Saabidä, sevgililär.

2Yalvarêrım Evodiyaya, yalvarêrım Sintihiyä, Saabidä olun bir annamakta+.

3Sän dä, Sizig[*], hakına kafadarım, yardım et bu karılara, ani savaştılar İi Haberi nasaat etmää benimnän, Klementlän hem kalannarlan, ani benimnän işleerlär, angıların adları yazılı yaşamak kiyadında+.

4Sevinin Saabidä herzaman, taa bir sıra deerim, sevinin+.

5Sizin yalpaklıınız hepsi insannardan bilinsin. Saabi yakın+.

6Kahırlanmayın bişey için, ama hertürlü duada hem yalvarmakta açın sizin istemeklerinizi Allahın önündä şükürlüklän+.

7Ozaman Allahın selemeti, ani taa üüsek herbir akıldan, koruyacek sizin üreklerinizi hem fikirlerinizi İisus Hristozda+.

8Bitkidä, kardaşlarım, ne var hakına, saygılı, dooru, temiz, sevimni hem mayıl, ne var ii hem metinni, onnar için düşünün.

9Ne üürendiniz, kablettiniz, işittiniz hem gördünüz bendä, onnarı tamannayın, da selemet verän Allah sizinnän olacek+.

Pavlinin şükürü

10Bän pek sevindim Saabidä, ani siz enidän başladınız benim için meraklanmaa. Siz herzaman meraklanardınız benim için, ama yoktu kolaylıınız.

11Deerim bunu, diil ani benim zorum var. Zerä bän üürendim şükür olayım o halda, angısında bulunêrım+.

12Bilerim yaşamaa, nicä yoklukta, hep ölä bollukta da. Üürendim sekreti, ani hererdä, herbir halda, nicä tok olayım, hep ölä aaç da durayım, nicä bollukta, hep ölä zorlukta da bulunayım+.

13Hepsini becererim Hristozda, ani beni kaavileer+.

14Ama siz ii yaptınız, ani benimnän pay aldınız benim zeetlerimdä+.

15Siz dä, Filiplilär, bilersiniz, ani açan İi Haber daalmaa başladı, da bän çıktım Makedoniyadan, bir dä klisä pay almadı yardım vermektä hem nasaat kabletmektä, sizdän kaarä.

16Bän Saloniktä bulunarkan, siz birkaç sıra yardım yolladınız bana, açan zorum vardı+.

17Söleerim bunu, diil ani baaşış aarêêrım. Tersinä, aarêêrım bir kazanç sizin faydanız için+.

18Bendä hepsi var, bollukta yaşêêrım. Bän tokum, kablettim, neyi Epafroditin elinnän yollamışınız. Bu – nicä gözäl kokulu bir baaşış, bir kurban, angısını Allah kableder hem beener+.

19Allahım da dolduracek hepsi sizin lääzımnıklarınızı Kendi zebilliktän zenginniinä görä İisus Hristozda+.

20Allah Bobamıza olsun metinnik diveçtän divecä! Amin.

21Selämneyin İisus Hristozun bütün ayoz halkını. Kardaşlar, ani benimnän, sizä seläm yollêêrlar+.

22Allahın bütün ayoz halkı, hepsindän çok – Kesarın evindekilär, sizä seläm yollêêrlar+.

23Saabi İisus Hristozun iivergisi olsun sizin duhunuzlan. /Amin./ |<page>

* 1:1 Episkoplar – yada «güdücülär». Diakonnar – yada «yardımcılar», klisedä para toplamaa, payetmää hem buna benzär işleri yapannar.

* 4:3 Sizig adın annaması «kafadar hep bir boyundurukta».

+ 1:1 Yaptıklar 16:1

+ 1:3 Romalılara 1:8, Fіlіmona 1:4, 2 Tіmofeyä 1:3

+ 1:5 Yaptıklar 16:12-40

+ 1:6 1 Korіnflіlerä 1:8

+ 1:7 2 Korіnflіlerä 7:3, Efeslіlerä 3:1, Koloslulara 4:18, 2 Tіmofeyä 2:9, Fіlіmona 1:1, Fіlіplіlerä 4:14

+ 1:8 Romalılara 1:9, Romalılara 9:1

+ 1:9 Koloslulara 1:9, 1 Salonіklіlerä 3:12-13, Fіlіmona 1:6

+ 1:13 Yaptıklar 28:30
+ 1:14 Yaptıklar 4:31
+ 1:15 2 Korіnflіlerä 11:13
+ 1:19 Yaptıklar 16:7

+ 1:20 Mark 8:38, Romalılara 1:16, Romalılara 14:8, 2 Korіnflіlerä 5:15

+ 1:23 2 Tіmofeyä 4:6
+ 1:27 Efeslіlerä 4:1
+ 1:29 Matfey 5:11-12
+ 1:30 Koloslulara 1:29, 1 Tіmofeyä 4:10

+ 2:2 Fіlіplіlerä 4:2, 1 Petrіnіn 3:8, Romalılara 12:16

+ 2:3 Galatіyalılara 5:26, Romalılara 12:10, Efeslіlerä 4:2

+ 2:4 Romalılara 15:2-3

+ 2:6 İoan 1:1, İoan 5:18, İoan 10:33

+ 2:7 Matfey 20:28, Romalılara 8:3, 2 Korіnflіlerä 8:9

+ 2:8 Mark 14:36, Çıfıtlara 5:8

+ 2:9 Matfey 28:18, Efeslіlerä 1:21, Çıfıtlara 1:4

+ 2:10 Romalılara 14:11

+ 2:13 1 Korіnflіlerä 12:6

+ 2:15 İudanın 1:24, Matfey 5:14, Efeslіlerä 5:8

+ 2:16 Galatіyalılara 2:2
+ 2:17 Yaptıklar 21:13, 2 Tіmofeyä 4:6
+ 2:19 Yaptıklar 16:1, 1 Salonіklіlerä 3:2

+ 2:21 1 Korіnflіlerä 10:24, 1 Korіnflіlerä 13:5

+ 2:22 1 Korіnflіlerä 14:7, 1 Tіmofeyä 1:2, 2 Tіmofeyä 1:2

+ 2:25 Fіlіplіlerä 4:18

+ 2:29 Romalılara 16:2, 1 Korіnflіlerä 16:18, 1 Salonіklіlerä 5:12-13, 1 Tіmofeyä 5:17

+ 3:1 Fіlіplіlerä 4:4

+ 3:3 Romalılara 2:29, Efeslіlerä 2:11, Koloslulara 2:11

+ 3:4 2 Korіnflіlerä 11:18

+ 3:5 Yaradılış 17:12, Romalılara 11:1, Yaptıklar 23:6, Yaptıklar 26:5

+ 3:6 Yaptıklar 8:3, Galatіyalılara 1:13, Mark 10:20, Luka 1:6, Yaptıklar 22:3, Yaptıklar 26:5

+ 3:9 Romalılara 9:30-31, Romalılara 10:5

+ 3:10 Romalılara 8:17, 2 Korіnflіlerä 1:5, Koloslulara 1:24, 1 Petrіnіn 4:13, Romalılara 6:5

+ 3:12 Çıfıtlara 11:40

+ 3:14 1 Petrіnіn 5:4, 1 Korіnflіlerä 9:24-25, 2 Tіmofeyä 2:5

+ 3:15 1 Korіnflіlerä 2:6

+ 3:17 1 Petrіnіn 5:3, 2 Salonіklіlerä 3:9, 1 Tіmofeyä 4:12, Tіta 2:7

+ 3:19 2 Korіnflіlerä 11:15, 1 Salonіklіlerä 5:3, Mark 8:33

+ 3:20 Efeslіlerä 2:19, Yaptıklar 1:11, 1 Korіnflіlerä 1:7

+ 3:21 1 Korіnflіlerä 15:35-52, 1 İoanın 3:2, Romalılara 8:29, 2 Korіnflіlerä 3:18, Koloslulara 3:1

+ 4:2 Fіlіplіlerä 2:2
+ 4:3 Apokalіpsіs 3:5
+ 4:4 Fіlіplіlerä 3:1, 1 Salonіklіlerä 5:16
+ 4:5 İakovun 5:8
+ 4:6 Matfey 6:25, 1 Petrіnіn 5:7

+ 4:7 İoan 14:27, Fіlіplіlerä 4:7, Koloslulara 3:15

+ 4:9 Romalılara 15:33, 2 Salonіklіlerä 3:16

+ 4:11 1 Tіmofeyä 6:6, 1 Tіmofeyä 6:8

+ 4:12 1 Korіnflіlerä 4:11, 2 Korіnflіlerä 11:27

+ 4:13 1 Tіmofeyä 1:12
+ 4:14 Fіlіplіlerä 1:7
+ 4:16 Yaptıklar 17:1
+ 4:17 Romalılara 1:13
+ 4:18 Fіlіplіlerä 2:25, Yaradılış 8:21,
+ 4:19 2 Korіnflіlerä 9:8
+ 4:21 Galatіyalılara 1:2
+ 4:22 2 Korіnflіlerä 13:12

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: Filiplilerä

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- Filiplilerä

- 1
- 2
- 3
- 4

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları