Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:19:21.145890+00:00

Eni Baalantı: İoan

Eni Baalantı: İoan

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. İoan

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

İoan

İoan

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

1

İİ HABER İOANDAN

Söz adam oldu

1^1Baştan Söz vardı, Söz Allahtaydı, Söz Allahtı+.

2Baştan O Allahtaydı.

3Hepsi Onunnan kuruldu, Onsuz bişey kurulmadı+.

4Onda yaşamak vardı. Yaşamak insan için aydınnıktı+.

5Aydınnık karannıkta şafk eder, karannık onu enseyämedi.

6Allahtan bir adam geldi, onun adı İoan+.

7Geldi Aydınnık için şaatlık etsin, hepsi insan onun aşırı inansın+.

8O Kendi diildi Aydınnık, ama geldi Aydınnık için sölesin.

9Odur hakına Aydınnık, Angısı herbir adamı, bu dünneyä gelän, aydınnadêr+.

10O Kendi bu dünneyä geldi. Dünnä Onun aşırı yaradıldı, ama dünnä Onu tanımadı.

11Kendikilerinä geldi, kendikileri Onu kabletmedi+.

12Ama hepsi onnar, kim Onu kabletti, kim Onun adına inandı, O izin verdi onnar olsun Allahın uşakları,+

13angıları diil kandan, diil ettän hem diil adam istediindän, ama Allahtan duudu+.

14Söz adam oldu, bizim aramızda yaşadı, iivergiylän hem aslılıklan dolu. Onun metinniini gördük, nicä Bobadan biricik Oolun metinniini+.

15İoan Onun için şaatlık etti da büük seslän bölä dedi: «Budur O, Kimin için haberledim: „O, Kim bendän sora geler, taa üstün bendän, zerä Bendän taa ileriydi“+.

16Onun doluşundan hepsimiz iivergi üstünä iivergi edendik».

17Zerä Zakon Moisey aşırı verildi, ama hayır hem aslılık İisus Hristos aşırı geldi+.

18Allahı bir sıra bilä kimsey görmedi. Biricik Ool, Allah, kim Bobanın kucaanda bulunêr, O Allahı açtı+.

Şaatlık Vaatizedici İoandan

19•Tä ne söledi İoan, açan İerusalimdän iudeylär yolladılar popazları hem leviylileri ona, sorsunnar: «Kimsin sän?»

20İoan açık söledi, atılmadı, bölä lafetti: «Bän diilim Hristos»+.

21«E kimsin sän? İliyaysın mı?» – sordular onnar. «Diilim», – dedi o. «Beklenän proroksun mu?» «Diilim», – cuvap etti o+.

22«Ozaman kimsin sän, sölä bizä, ki bilelim, ne cuvap etmää onnara, kim bizi yolladı. Ne var nicä sän söleyäsin kendin için?» – sordu onnar.

23O dedi: «Bän – bir ses, çol erdä baaran: „Saabiyä yolu uzladın“, nicä prorok İsaya dedi».

24Ozaman yollanmışlar fariseylerdän Ona sordular:

25«Eer sän diilseydin ne Hristos, ne İliya, ne dä beklenän prorok, ozaman neçin vaatiz edersin?»

26İoan cuvap etti onnara: «Bän suylan vaatiz ederim, ama aranızda durêr Birisi, Angısını siz tanımêêrsınız.

27Odur, bendän sora gelän, /ama bendän üstün olan/. Bän diilim yakışıklı çözmää Onun ayak kaplarının tasmalarını».

28Bu oldu Vifavarada[*], İordanın ötäända, neredä İoan vaatiz edärdi.

Allahın Kuzusu

29Ertesi günü görer İoan İisusu, geleräk ona dooru, da deer: «Tä, Allahın Kuzusu, Angısı alêr dünneyin günahını!+

30Budur O, Kimin için sizä haberledim, deyip: „Bendän sora geler Adam, ani taa üstün bendän, zerä bendän ileriydi“.

31Bän Onu tanımardım, ama suylan vaatiz etmää geldim, ki İzrail insanına tanıdılsın»+.

32İoan dedi: «Bän gördüm Ayoz Duhu, göktän guguş gibi ineräk da Onun üstünä konarak+.

33Onu tanımardım, ama O, Kim yolladı, vaatiz edeyim, bana dedi: „Bak, kimin üstünä Ayoz Duh ineräk konacek, Odur, Kim Ayoz Duhlan vaatiz edecek“+.

34Bän bunu kendim gördüm hem şaat oldum, ani Odur Allahın Oolu».

İisusun ilk üürenicileri

35Ertesi günü İoan üürenicilerindän ikisinnän bulunardı+.

36İisusu oradan geçärkän gördü da dedi: «Tä, Allahın Kuzusu!»+

37Üürenicilär, işidip lafları, ikisi dä İisusun ardına gittilär.

38İisus döndü da, görüp onnarı ardına gelirkän, dedi: «Ne aarêêrsınız?» Onnar dedilär Ona: «Ravvi (annaması Üüredici), neredä yaşêêrsın?»+

39«Gelin da görün», – cuvap etti İisus. Onnar gittilär da gördülär neredä yaşêêr, da o günü Onunnan kaldılar. Yakındı onuncu[*] saat.

40Birisi ikisindän, ani İoanın şaatlıını işitti da İisusun ardına gitti, Andrey, Simon Petrinin kardaşıydı+.

41O ilkin kendi kardaşını Simonu bulup, dedi ona: «Biz bulduk Messiyayı (annaması Hristos)»+.

42Götürdü onu İisusa. İisus, açan gördü Simonu, dedi: «Sän – Simon, İoanın oolu. Senin adın olacek Kifa (annaması taş[*])»+.

Filip hem Nafanail geldilär İisusa

43Ertesi günü İisus istedi gitsin Galileyaya. O, bulup Filipi, dedi ona: «Gel Benim ardıma».

44Filip bulunardı Vifsaida kasabasında, neredän Andrey hem Petri+.

45Filip buldu Nafanaili da dedi ona: «Biz bulduk Onu, Kimin için Moisey Zakonda hem proroklar yazdı, İisusu Nazaret kasabasından, İosifin Oolunu»+.

46Nafanail dedi ona: «Var mı nicä bişey islää çıksın Nazaret kasabasından?» «Sän gel dä gör», – cuvap etti Filip.

47İisus, görüp Nafanaili gelirkän, dedi onun için: «Tä, bu bir hakına İzrail adamı, angısında yok şalvirlik!»+

48«Näändan bilersin?» – sordu Nafanail. İisus cuvap etti: «Gördüm seni, açan Filip taa çaarmadıydı, açan sän bulunurdun incir fidanın altında».

49Nafanail deer Ona: «Üüredici, Sänsin Allahın Oolu, Sänsin İzrailin Padişahı!»+

50İisus cuvap etti: «Sän inandın, zerä dedim: „Gördüm seni incir fidanın altında“. Sän bundan taa büük işlär görecän».

51Sora dedi: «Dooru, dooru söleerim sizä, ani büündän ötää göreceniz açılmış gökleri hem Allahın angillerini pineräk hem ineräk Adam Ooluna».+

2

Kana küüyündä düün

2^1Üçüncü günü Galileyanın Kana küüyündä düün vardı. İisusun anası oradaydı+.

2Düünä çaardılar İisusu da üürenicilerinnän.

3Çünkü şarap bitmişti, İisusun anası dedi Ona: «Onnarda yok şarap».

4İisus cuvap etti: «O, karı! Bana hem sana ne? Benim saadım taa gelmedi»+.

5Anası izmetkerlerä dedi: «Yapasınız onu, ne deyecek».

6Orada vardı altı kap taştan. İudeylerin adetlerinä görä, bu kaplardan suyu faydalardılar yıkanmak adetlerindä. Herkezi bu kaplardan alardı iki-üç ölçü[*] su+.

7İisus dedi onnara: «Doldurun kapları suylan». Onnar doldurdular onnarı aazlarınadan.

8«Şindi alın da götürün düün cuvapçısına», – dedi İisus. Ölä dä yaptılar.

9Düün cuvapçısı dattı sudan olmuş şarabı. O bilmärdi, neredän bu şarap, bilärdilär izmetkerlär, ani doldurdular kapları. Düün cuvapçısı çaardı güveeyi

10da dedi ona: «İnsan ilkin koyêr sofraya ii şarabı, da konaklar sarfoş olduktan sora, prost şarabı. Ama sän ii şarabı brakmışın şindiyä kadar».

11İisus yaptı bu ilk nışanı Galileyanın Kana küüyündä. Bununnan açtı Kendi metinniini, da üürenicileri inandılar Ona.

12Ondan sora, anasınnan, kardaşlarınnan hem üürenicilerinnän barabar gitti Kapernauma. Orada kaldılar birkaç gün+.

İisus paklêêr Ayoz binayı

13•İudeylerin Paskellesi yaklaşardı. İisus geldi İerusalim kasabasına+.

14Buldu Ayoz binanın aulunda öküz, koyun, guguş satannarı hem oturukça para diiştirenneri.

15Tasmadan yaptı bir kamçı da kooladı hepsini dışarı Ayoz binanın aulundan koyunnarlan hem öküzlärlän, daattı para diiştirennerin gümüşlerini, aktardı masalarını.

16Dedi guguş satannara: «Alın bunnarı buradan da Benim Bobamın evini panayıra çevirmeyin!»+

17Üürenicileri aklına getirdilär, ani var yazılı: «Havezlik Senin evin için Beni kemirer».

18İudeylär bunun için dedilär Ona: «Ne nışannan bizä gösterecän, ani var dooruluun bunu yapasın?»+

19İisus dedi: «Yıkın bu Ayoz binayı da Bän üç günädän enidän kaldıracam»+.

20İudeylär dedilär: «Lääzım oldu kırk altı yıl yapılsın bu Ayoz bina, da Sän yapacan onu üç gündä mi?»

21Ama O, deyeräk Ayoz bina, Kendi güüdesi için lafedärdi.

İisus biler hepsini

22Açan dirildi ölüdän, üürenicileri aklına getirdilär, ani o sölediydi bu lafları, da inandılar Ayoz Yazıları hem İisusun sözünü+.

23Açan İisus Paskellä yortusunda İerusalim kasabasındaydı, çok insan inandı Ona, zerä görärdilär meraklı nışannarı, ani yapardı+.

24Ama Kendisi İisus umudunu onnara koymardı, zerä tanıyardı hepsini.

25Onun yoktu lääzımnıklıı, ki birkimsey annatsın insan için, zerä O Kendisi bilärdi, ne var insanın üreendä.

3

İisus hem Nikodim

3^1Fariseylerin arasında vardı bir adam, adı Nikodim, bir iudey öndercisi+.

2O geldi İisusa gecä vakıdı da dedi: «Üüredici, biz bileriz, ani Sänsin Üüredici, Allahtan gelmä, zerä kimsey yapamêêr o nışannarı, ani yapêrsın Sän, eer olmarsaydı Allah onunnan».

3İisus dedi ona: «Dooru, dooru söleerim sana, ani herbir adam, duumarsaydı enidän[*], yok nasıl görsün Allahın Padişahlıını».

4Nikodim dedi: «Nesoy var kolay duusun enidän bir ihtär adam? Acaba var mı nicä o enidän duusun kendi anasından?»

5İisus cuvap etti: «Dooru, dooru söleerim sana, ani eer duumarsaydı birkimsey sudan hem Duhtan, yok nasıl girsin Allahın Padişahlıına+.

6Ne duulmuş ettän, o et, ama ne duulmuş Duhtan, o duh.

7Şaşma buna, ani deerim: „Lääzım duuasınız enidän“.

8Lüzgär eser, nereyi isteer. İşidersin onun uultusunu, ama bilmeersin, neredän geler hem nereyi gider. Hep ölä olêr herkezinnän, kim Duhtan duulmuş».

9Nikodim dedi: «Nesoy var nasıl bu olsun?»

10İisus cuvap etti ona: «Sän, İzrailin üüredicisi, bunu mu bilmeersin?

11Dooru, dooru söleerim, ani biz lafederiz, ne bileriz, hem şaatlık ederiz, ne gördük, ama siz kabletmeersiniz bizim şaatlıımızı.

12Lafederim erdeki işlär için, da inanmêêrsınız, nesoy inanabileceniz, eer lafedärseydim gökteki işlär için?

13Kimsey gökä kalkmadı, Ondan kaarä, Kim göktän indi. Budur Adam Oolu, /ani göktä/+.

14Nicä Moisey kaldırdı yılanı çol erdä, hep ölä lääzım kaldırılsın Adam Oolu da,+

15ki kim inanacek Ona /kaybelmesin, ama/ diveç yaşasın.

16Zerä Allah ölä pek sevdi bu dünneyi, ani verdi biricik Oolunu, ki herkezi, kim inanacek Ona, kaybelmesin, ama diveç yaşasın+.

17Hakına, ani Allah yollamadı Oolunu bu dünneyä, ki daava kessin dünneyä, ama Onun aşırı dünnä kurtarılsın+.

18Kim inanêr Ona, daava olmayacek, ama kim inanmêêr, o daava oldu şindän sora, zerä inanmadı Allahın biricik Ooluna+.

19Daava tutunêr bundan, ani aydınnık geldi bu dünneyä, ama insan taa pek sevdi karannıı, nekadar aydınnıı, zerä onnarın işleri kötüdür+.

20Zerä herkez, kim fena yapêr, azetmeer aydınnıktan hem gitmeer aydınnaa, ki açılmasın fena yaptıkları+.

21Ama kim yaşêêr aslılaa görä, o geler aydınnaa, görünsün deyni yaptıkları, ani Allahın kuvedinnän yapılı».

İisus hem İoan Vaatizedici

22Bundan sora İisus üürenicilerinnän barabar geldi İudeya erlerinä. Orada onnarlan bir parça vakıt yaşardı da vaatiz edärdi+.

23Ama İoan vaatiz edärdi Enonda, yakın Salimä, zerä orada çok su vardı. Orayı gelärdilär da vaatiz olardılar.

24Çünkü İoan zındana taa düşmediydi+.

25Bu vakıt İoanın üürenicilerin hem iudeylerin arasında kavga peydalandı dincesinä paklanmak için+.

26Geldilär İoana da dedilär: «Üüredici, O, Kim seninnändi İordanın öbür tarafında, Angısı için sän şaatlık ettin, şindi O vaatiz eder, da hepsi Ona gider»+.

27İoan cuvap etti: «Adam yok nasıl kabletsin bişey, eer bu verilmärseydi ona göktän+.

28Siz kendiniz şaatsınız benim laflarıma. Bän söledim, ani diilim Hristos, ama yollanılmış oldum Onun önü sora+.

29Kimin var gelini, odur güvää. Güveenin yanında dostu durêr, sesleer onu, seviner hem şennener, işidip güveenin sesini. Bu sevinmeliim şindi tamannandı+.

30O lääzım büüsün, ama bän küçüleyim».

31Göktän gelän – hepsindän üstün. Erdän adam topraktandır, ercesinä işlär için lafeder. Göktän gelän hepsindän üstün.

32O şaatlık eder, ne gördü hem ne işitti, ama kimsey kabletmeer Onun şaatlıını.

33Kim kableder Onun şaatlıını, bununnan kaavileer Allahın aslılıını+.

34Kimi Allah yolladı, O Allahın sözlerini söleer, zerä Allah Kendi Duhunu ölçüylän vermeer.

35Boba sever Oolunu, onun için verdi hepsini Onun elinä+.

36Kim Allahın Ooluna inanêr, diveç yaşaması olacek, ama kim inanmêêr, yaşamayı görmeyecek. Allahın üfkesi onun üstünä kalêr+.

4

Samariyalı karı

4^1Fariseylär işittilär, ani İisus taa çok üürenici edener hem vaatiz eder, nekadar İoan.

2Aslısı, Kendi İisus vaatiz etmärdi, ama vaatiz edärdi Onun üürenicileri+.

3Açan İisus annadı bunu, braktı İudeyayı da enidän gitti Galileya erlerinä+.

4Lääzımdı geçsin Samariyadan+.

5Tä, İisus geler Samariyada bir kasabaya, adı Sihar, neresi yannaşık o kırlan, ani İakov verdiydi kendi ooluna İosifä+.

6Orada bulunardı İakovun pınarı. İisus, dingin yoldan, oturdu pınarın yanında ölä bir altıncı[*] saatta.

7Geldi bir karı Samariyadan, ki su pınardan çıkarsın. «Ver Bana, su içeyim», – dedi İisus.

8Zerä Onun üürenicileri gittiydilär kasabaya imeelik almaa.

9Samariyalı karı dedi: «Sän iudeysin, nesoy bendän, samariyalı karıdan, su içmää isteersin?» İudeylär bişey paylaşmêêrlar samariyalılarlan.

10İisus cuvap etti ona: «Eer bilsän Allahın baaşışını hem Onu, Kim sendän su isteer, sän kendin istärsin Ondan su içmää, da O yaşamak suyu verir sana».

11Karı deer Ona: «Saabi, sän yok neylän çıkarasın su, pınar da derin, nesoy var kolay olsun sendä yaşamak suyu?

12Ne sän taa büüksün bizim bobadan İakovdan mı, angısından bizä kaldı bu pınar, neredän içti kendisi, oolları hem hayvannarı?»

13İisus cuvap etti: «Kim içer bu sudan, o enidän susar,

14ama kim içecek o sudan, ani Bän verecäm, diveç susuz kalmayacek. Ama su, ani ona verecäm, onda bir sızıntı olacek, da diveç yaşamaya getirecek»+.

15Karı dedi Ona: «Çorbacı, ver bu sudan bana, ki susamayım da gelmeyim buradan su çıkarmaa».

16«Git, çaar kocanı da gel burayı», – dedi İisus.

17Karı cuvap etti: «Yok kocam». «Dooru söledin, ani yok kocan, – dedi İisus, –

18zerä beş kocan oldu. Bu adam, kiminnän şindi yaşêêrsın, o da diil senin kocan. Bunu dooru söledin».

19Karı dedi: «Çorbacı, görerim, ani Sän bir proroksun+.

20Bizim bobalar baş iilttilär bu bayır üstündä, ama siz deersiniz, ani er, neredä lääzım baş iiltmää, bulunêr İerusalimdä»+.

21İisus cuvap etti ona: «Karı, inan Beni, geler vakıt, açan baş iiltmeyeceniz Bobaya ne bu bayır üstündä, ne dä İerusalimdä.

22Siz baş iildersiniz neyä bilmeersiniz, biz baş iilderiz neyä bileriz, zerä kurtulmak – iudeylerdän+.

23Ama geler vakıt, artık şindän sora geldi, açan hakına baş urannar baş iildeceklär Bobaya duhta hem aslılıkta, zerä butürlü baş iildenneri Boba aarêêr+.

24Allah – duh. Kim baş iilder Ona, lääzım baş ursun duhta hem aslılıkta»+.

25Karı cuvap eder: «Bilerim, ani gelecek Messiya, Angısına dener Hristos. O, geldiynän, hepsini bizä annadacek»+.

26İisus dedi: «Bän, ani seninnän lafederim, Kendim Messiyayım»+.

27Bu vakıt geldi Onun üürenicileri. Onnar şaştılar, ani O lafeder bir karıylan. Ama birisi bilä sormadı: «Ne isteersin?» eki: «Neçin lafedersin onunnan?»

28Karı braktı su kabını, gitti kasabaya da dedi insana:

29«Gelin dä görün bir adam, angısı söledi hepsini, ne yaptım. Acaba diil mi O Hristos?»

30Onnar çıktılar kasabadan da gelärdilär İisusa.

31Bu vakıt üürenicilär yalvarardılar Ona, isin, deyip: «Üüredici, i bişey».

32Ama O dedi: «Bendä var bir imäk, ani siz bilmeersiniz».

33Üürenicilär biri-birinnän lafedärdilär: «Getirmedi mi acaba Ona birkimsey imää?»

34İisus dedi: «Benim imääm budur: yapayım Onun istediini, Kim Beni yolladı, hem işini Onun tamannayım+.

35Demeersiniz mi siz, ani var taa dört ay biçmäk vakıdınadan? Ama Bän sizä deerim: ya gözlerinizi açın da bakın ekinnerä. Onnar şindän sora sarardılar biçmäk için+.

36Kim biçer, hak alêr, bereket diveç yaşamak için toplêêr. Onuştan ekici hem biçici barabar sevineceklär+.

37Onun için dooru o söz, ani deer: „Birisi eker, ama başkası biçer“.

38Bän yolladım sizi, biçäsiniz, neredä siz işlämediniz, ama başkası işledi, siz dä pay alêrsınız onnarın işlerindän».

39Çoyu samariyalılar bu kasabadan inandılar İisusa karının laflarından, angısı, şaatlık edip, dedi: «O söledi bana hepsini, ne yaptım».

40Onuştan, açan geldilär samariyalılar Ona da yalvardılar, kalsın onnarda, O kaldı orada iki gün.

41Sora inandılar taa çokluk Kendi İisusun laflarından.

42Onnar dedilär karıya: «Şindi inanêrız diil senin laflarından, ama kendimiz işittik hepsini da annadık, ani hakına Odur dünneyin Kurtarıcısı /Hristos/»+.

Öndercinin oolu saa oldu

43İki gündän sora İisus yollandı oradan da gitti Galileyaya.

44O Kendisi şaatlık etti, ani bir dä prorok diil hatırlanmış kendi duuma erindä+.

45Açan geldi Galileyaya, orada Onu kablettilär, zerä onnar da yortuya gittiydilär da gördüydülär hepsini, ne O yaptı yortu vakıdı İerusalimdä. Onnar da yortuda oradaydılar+.

46İisus enidän döndü geeri Galileyanın Kana küüyünä, neredä suyu çevirdiydi şaraba. Kapernaum kasabasında bir padişah izmetkerin oolu hastaydı+.

47Bu izmetkär işitti, ani İisus döndü İudeyadan Galileya erlerinä. O geldi İisusa da yalvardı, gelsin da alıştırsın onun oolunu, ani ölüm döşeendeydi.

48İisus dedi: «Siz, meraklı nışannar hem şaşmaklı işlär görmeyincä, inanmêêrsınız!»+

49Padişahın izmetkeri dedi: «Saabi, gel, taa ölmediynän benim uşaam».

50İisus cuvap etti: «Git, senin oolun yaşayacek». O inandı İisusun sözünü da gitti.

51Açan o taa yoldaydı, çırakları çıktılar ona karşı da söledilär, ani çocuk saa.

52O sordu onnara: «Ne vakıt ona ii oldu?». Onnar cuvap ettilär: «Dün, edinci[*] saatta onun yangını düştü».

53Bobası annadı, ani bu oldu ozaman, açan İisus dedi ona: «Senin oolun yaşayacek». O hem onun bütün evi inandılar+.

54Bu ikinci nışan, ani yaptı İisus geeri İudeyadan Galileya erlerinä döndüktän sora+.

5

Otuz sekiz yıllık hasta saa olêr

5^1Ondan sora oldu iudeylerdä bir yortu, da İisus gitti İerusalim kasabasına.

2İerusalimdä, Koyun tokatlarında var bir göl, ani çıfıtçasına adı Vifezda, dolaylı beş kolonadaylan.

3Bu kolonadalar altında yatardılar çok türlü hastalar: köörlar, topallar, kötürümnär, /angıları beklärdilär su oynamasını.

4Allahtan bir angil kimär sıra gelärdi gölä da çalkalardı suyu. Kim ilkin girärdi su oynatmasından sora, kurtulurdu hertürlü hastalıktan, nedän hastaydı/.

5Orada vardı bir adam, ani hastaydı otuz sekiz yıl.

6İisus gördü onu yatarkan, da bileräk, ani çok vakıttan beeri hasta, sordu ona: «İsteersin mi saa olmaa?»

7Bu hasta cuvap etti: «Çorbacı, yok kimseyim, su içinä salversin beni, açan su fokurdêêr. Bän girincä, girer başkası bendän ileri».

8«Kalk, al döşeeni da gez», – dedi İisus+.

9Birdän bu adam saa oldu, aldı döşeeni da çeketti gezmää. Bu oldu bir cumertesi günü.

10İudeylär bu adama, ani saa oldu, dedilär: «Büün, cumertesi günü, düşmeer, taşıyasın döşeeni».

11O cuvap etti onnara: «O, kim bana saalık verdi, dedi: „Al döşeeni da gez“».

12Onnar sordular: «Kimdir O, Angısı sana dedi: „Al döşeeni da gez“?»

13Ama bu saa olmuş adam bilmärdi, kimdi O, zerä İisus oradan sauştuydu kalabalık beterinä.

14Sora İisus onunnan karşı geldi Ayoz binada da dedi: «Tä, alıştın, bak, zeedä günaha girmä, ki olmasın seninnän bişey taa bela».

15Bu adam gitti da söledi iudeylerä, ani Ona İisus saalık verdi.

16Bu beterä iudeylär başladılar izlemää İisusu da istärdilär öldürsünnär Onu, zerä yapardı bu işleri cumertesi günü+.

17İisus deyärdi onnara: «Bobam Benim taa işleer, Bän dä işleerim».

18Onuştan iudeylär taa çok bakardılar öldürsünnär Onu, zerä diil sade ani basardı cumertesini, ama Allaha deyärdi: «Benim Bobam», koyarak Kendini Allahlan bir+.

İisusun zaabitlii

19Bunun için İisus onnara dedi: «Dooru, dooru söleerim sizä, ani Ool yok nasıl bişey yapsın Kendi-Kendindän, eer görmärseydi Bobayı yaparkan. Hepsini, ne yapêr Boba, Oolu da yapêr hep ölä.

20Zerä Boba sever Oolunu da gösterer Ona hepsini, ne yapêr. O gösterecek Ona taa büük işlär dä, ki siz şaş-beş kalasınız+.

21Zerä, nicä Boba dirilder ölüleri da verer ömür onnara, hep ölä Ool da verer ömür, kimä isteer+.

22Boba daava kesmeer kimseyä. Bütün daavayı verdi Ooluna,+

23ki hepsi ikramnasınnar Oolunu, nicä ikramnêêrlar Bobayı. Kim ikramnamêêr Oolu, o ikramnamêêr Bobayı, Angısı yolladı Onu+.

24Dooru, dooru söleerim: kim sesleer Benim sözümü da inanêr Ona, Kim Beni yolladı, onun var diveç yaşaması, o gelmeer daavaya, ama geçti ölümdän yaşamaya+.

25Dooru, dooru söleerim sizä, geler vakıt, şindän sora geldi, açan ölülär işideceklär Allahın Oolunun sesini, da işidennär dirileceklär+.

26Nicä Bobanın var yaşaması Kendi-Kendindä, hep ölä Ooluna da verdi, yaşaması olsun Kendi-Kendindä+.

27Verdi zaabitlik Ona, daava kessin, zerä O – Adam Oolu.

28Şaşmayın buna, zerä geler vakıt, açan hepsi, kim bulunêr mezarlar içindä, işideceklär Adam Oolunun sesini+.

29Da çıkaceklar mezarlar içindän. Kim yaptı iilik, dirilecek ömür için, ama kim yaptı fenalık, dirilecek daava için.

30Bän yok nasıl yapayım bişey Kendimdän. Bän daava yapêrım ölä, nicä işiderim Bobadan. Benim daavam dooru, zerä bakêrım yapayım diil Benim Kendi istediimi, ama Bobanın, Angısı Beni yolladı+.

İisus için şaatlık

31Eer şaatlık edärseydim Kendim için, ozaman Benim şaatlıım diil aslı+.

32Var başka şaat, angısı Benim için şaatlık eder. Bän bilerim, ani Onun şaatlıı aslı.

33Siz yolladınız İoana, da o şaatlık etti aslılık için+.

34Diil ani Bän adamın şaatlıını kablederim, ama bunnarı söleerim, ki siz kurtulasınız.

35İoan bir şafktı, ani yanardı hem aydınnadardı. Siz istediniz biraz şennenäsiniz onun aydınnıında+.

36Ama Bendä var İoanın şaatlıından taa kaavi bir şaatlık: işlär, ani Boba verdi, yapayım, hem angılarını Bän yapêrım, bunnar Benim için şaatlık ederlär, ani Boba Beni yolladı+.

37Bobam, ani Beni yolladı, Kendisi şaatlık etti Benim için. Siz hiç işitmediniz Onun sesini hem görmediniz üzünü.

38Onun sözünü tutmêêrsınız üreenizdä, zerä inanmêêrsınız Onu, Kimi O yolladı.

39Siz aaraştırêrsınız Ayoz Yazıları, düşünüp, ki onnarlan edenäsiniz diveç yaşamak. Onnar şaatlık ederlär Benim için!+

40Siz istämeersiniz geläsiniz Bana, olsun yaşamanız deyni.

41Bän kabletmeerim insandan metinnik+.

42Sizi bilerim, sizdä yok sevgi Allaha.

43Bän geldim Benim Bobamın adına, da kabletmeersiniz Beni, ama gelärseydi başka birkimsey kendi adına, onu siz kabledeceniz+.

44Nesoy var nicä siz inanasınız, açan aarêêrsınız metinnik biri-birinizdän, ama aaramêêrsınız metinnii, ani geler bir Allahtan+.

45Sanmayasınız, ani Bän sizi kabaatlandıracam Bobanın önündä, var kim sizi kabaatlandırsın: Moisey, angısına umudunuzu koydunuz.

46Eer inanaydınız Moiseyi, inanaceydınız Beni dä, zerä o yazdı Benim için.

47Ama çünkü inanmêêrsınız onun yazılarını, nesoy var nasıl inanasınız Benim sözümü?»

6

Beş bin adam doyurulêr

6^1•Bundan sora İisus gitti Galileya (Tiveriada) gölünün öbür tarafına.

2Çok insan gidärdi Onun ardına, zerä görärdilär nışannarı, ne yapardı hastalarlan.

3İisus pindi bayır üstünä da otururdu orada üürenicilerinnän barabar.

4Paskellä, iudeylerin yortusu, yaklaşardı+.

5İisus baktı da gördü çok insan, ani gelärdi Ona. Ozaman dedi Filipä: «Näändan satın alacez okadar ekmek, ki bu insanı doyuralım?»+

6Söledi bölä, ki denesin onu, zerä Kendisi bilärdi, ne yapacek.

7Filip cuvap etti: «İkiüz dinarlık ekmek dä etişmäz onnara, ki herkezi birär parça alabilsin».

8Öbür üürenici, Andrey, Simon Petrinin kardaşı, dedi:+

9«Burada var bir çocuk, angısında var beş ekmek arpadan hem iki balık, ama nedir onnar bukadar insana?»

10İisus dedi: «Söleyin, insan otursun». Orada vardı çok çimen. İnsan oturdu erä. Hepsi vardılar bir beş bin adamın dolayında.

11İisus aldı ekmekleri, şükür etti Allaha, sora payetti /üürenicilerinä, üürenicileri da payettilär/ insana. Hep ölä payetti balıkları, herkezinä, kim nekadar istedi+.

12Onnar doyunduktan sora, İisus dedi üürenicilerinä: «Toplayın imäk parçalarını, ki bişey zän olmasın».

13Topladılar da doldurdular oniki sepet ekmek parçasınnan, ani kaldıydı o inilmiş beş arpa ekmeendän.

14İnsan, açan gördü bu nışanı, ani yaptı İisus, dedi: «Budur hakına prorok, angısı lääzım gelsin dünneyä»+.

15İisus bilärdi, ani neetlenärdilär gelsinnär da zorlayıp yapsınnar Onu padişah. Onuştan O sauştu oradan da yalnız genä pindi bir bayır üstünä.

İisus gezer su üstündä

16•Açan avşam oldu, Onun üürenicileri gittilär göl boyuna.

17Girdilär kayık içinä da gidärdilär gölün öbür tarafına, Kapernaum kasabasına. Karannık olduydu, ama İisus hep okadar gelmärdi onnara.

18Bir sert lüzgär esärdi, göl dä dalgalıydı.

19Açan üzdülär bir irmi beş-otuz stadi[*], gördülär ani İisus gezer su üstündä da kayaa yaklaşêr. Onnar korktular.

20«Bu Bänim, korkmayın!» – dedi İisus.

21Ozaman onnar istärdilär alsınnar Onu kayık içinä. Bundan sora birdän kayık etişti o erä, nereyi onnar gidärdilär.

Ömür ekmää

22Ertesi günü insannar, ani kaldılar gölün öbür tarafında, gördülär, ani orada vardı salt bir kayık. Annadılar, ani İisus girmedi üürenicilerinnän kayık içinä, ama üürenicilär Onsuz gittilär.

23Geldi başka birkaç kayık Tiveriada kasabasından yakın o erä, neredä idiydilär ekmek Saabinin iisözlemesindän sora.

24Ölä ki, insan, görüp, ani orada yok ne İisus, ne dä üürenicilär, pindi kayıklara da gitti Kapernaum kasabasına İisusu aaramaa.

25Açan buldular Onu gölün öbür tarafında, dedilär Ona: «Üüredici, nezaman Sän burayı geldin?»

26İisus cuvap etti onnara: «Dooru, dooru söleerim sizä: aarêêrsınız Beni, diil ani gördünüz nışannarı, ama ani idiniz ekmek da doyundunuz.

27Çalışın diil geçär imäk için, ama geçmäz imäk için, ani diveç yaşamaya götürer. Bunu sizä Adam Oolu verecek. Zerä Adam Oolunu Allah Boba nışannadı Kendi mühürünnän».

28Onnar dedilär: «Ne lääzım yapalım, Allahın işini deyni tamannayalım?»

29İisus cuvap etti: «Budur Allahın işi, ki inanasınız Ona, Kimi O yolladı»+.

30Buna onnar cuvap ettilär: «Ne nışan gösteräbilirsin bizä, ki görelim da inanalım Seni? Ne iş Sän yapêrsın+?

31Bizim bobalar idilär manna[*] çolda, nicä var yazılı: „Verdi onnara ekmek göktän“».

32İisus dedi: «Dooru, dooru söleerim sizä, ani Moisey vermedi ekmek göktän sizä, ama Benim Bobam verer hakına ekmek göktän.

33Zerä Allahın ekmää Odur, Kim göktän iner da yaşamak dünneyä verer».

34«Saabi, ver bizä herzaman bu ekmektän», – dedilär onnar+.

35İisus dedi onnara: «Bänim yaşamak ekmää. Kim Bana geler, hiç acıkmaz, kim Bana inanêr, bir sıra bilä susuz kalmaz+.

36Nicä söledim sizä, gördünüz Beni da hep okadar inanmadınız.

37Hepsi, ne Boba Bana verer, Bana geler. Kim dä Bana geler, onu hiç birzaman uuratmayacam dışarı+.

38Zerä göktän indim, diil ani Kendi istediimi yapayım, ama Beni yollayan Bobanın istediini tamannayım+.

39Beni Yollayanın istedii budur: birini bilä onnardan, ani Bana verdi, kaybetmeyim, ama bitki gündä hepsinä yaşamak vereyim+.

40Budur Bobanın istedii: herkezin diveç yaşaması olsun, kim görer Oolu da inanêr, bitki gündä onu dirildecäm»+.

41İudeylär mırıldanardılar Ona karşı, zerä dedi: «Bänim göktän inmä ekmek».

42Deyärdilär: «Diil mi O – İisus, İosifin oolu, Angısının bobasını hem anasını biz tanıyêrız? Şindi neçin O deer: „Bän göktän indim?“»+

43İisus cuvap etti: «Mırıldanmayın biri-birinizin aranızda.

44Kimsey yok nasıl Bana gelsin, eer Beni yollayan Boba onu çekmärseydi. Ona bitki gündä Bän ömür verecäm+.

45Prorokların kiyatlarında yazılı: „Hepsi Allahtan üüredilmiş olaceklar“. Hepsi, kim Bobadan işitti hem üürendi, o Bana geler.

46Zerä kimsey Bobayı görmedi, Ondan kaarä, Kim Allahtan geldi. O Bobayı gördü+.

47Dooru, dooru söleerim sizä: kim inanêr /Bana/, onun var diveç yaşaması.

48Bänim yaşamak ekmää.

49Sizin bobalarınız idilär manna çolda da öldülär.

50Göktän inän ölädir bir ekmek, ani kim onu iyer, hiç ölmeer.

51Bänim yaşamak ekmää göktän inmä. Kim bu ekmektän iyer, diveç yaşayacek. Ekmek, ani Bän vererim dünneyin yaşaması için, Kendi güüdäm»+.

52Açan iudeylär bu lafları işittilär, başladılar çekişmää biri-birinnän. Onnar deyärdilär: «Nesoy var nasıl bu Adam versin güüdesini, iyelim?»

53İisus dedi: «Dooru, dooru söleerim sizä, ani eer imärseydiniz Adam Oolunun güüdesini hem içmärseydiniz Onun kanını, siz yaşamak edenmeyeceniz+.

54Kim iyer Benim güüdemi hem içer benim kanımı, onun var diveç yaşaması. Onu dirildecäm bitki gündä.

55Zerä Benim güüdäm – hakına imäk hem Benim kanım – hakına içmäk.

56Kim iyer Benim güüdemi hem içer Benim kanımı, o kalêr Bendä, Bän dä onda+.

57Nicä diri Boba yolladı Beni, da yaşêêrım Bobanın kuvedinnän, hep ölä Beni dä iyän yaşayacek Benim kuvedimnän.

58Budur göktän inmä ekmek, diil nicä manna, ani bobalarınız idilär da öldülär. Kim iyer bu ekmää, diveç yaşayacek».

59İisus söledi bunnarı sinagoga içindä, açan üüredärdi insanı Kapernaum kasabasında.

Üürenicilär brakêrlar İisusu

60Bu laflardan sora çoyu üürenicilerindän dedilär: «Ne fasıl laflar, kim var nasıl kabletsin bu lafları?»

61Ama İisus bilärdi, ani Onun üürenicileri mırıldanêrlar, onuştan dedi: «Bu laflar sizä köstek mi?

62Ne deyeceniz, açan göreceniz Adam Oolunu kalkarak enidän orayı, neredä O baştan bulunardı+?

63Yaşamak verän duhtur. Güüdä bişeyä yardım etmeer. Bu laflar, ani sizä söledim, duhtur hem ömürdür+.

64Ama var sizdän kimisi inansız». İisus baştan bilärdi, kim inanmêêr hem kim Onu satacek+.

65Da dedi: «Bunun için söledim, ani kimsey yok nasıl gelsin Bana, eer bu ona diilseydi verilmiş Bobamdan».

66Bu beterä çoyu Onun üürenicilerindän döndülär geeri da ondan sora Onunnan gezmedilär.

67Ozaman İisus, danışıp onikisinä, dedi: «Beki siz dä isteersiniz gitmää?»

68«Saabi, kimä gidelim? – dedi Simon Petri. – Sendä diveç yaşamak sözleri.

69Biz inandık da tanıdık, ani Sänsin Allahın Ayozu[*]»+.

70İisus cuvap etti: «Ayırmadım mı Bän sizi onikinizi? Ama sizdän birisi diavol»+.

71Bunu dedi onikisindän birisi için, Simon İskariotun oolu İuda için, angısı sonda sattı Onu+.

7

İisus Bordey yortusunda

7^1Bundan sora İisus gezärdi Galileyada. İstämärdi gezsin İudeyada, zerä iudeylär aarardılar öldürsünnär Onu+.

2Yaklaşardı iudeylerin Bordey yortusu.

3İisusun kardaşları dedilär Ona: «Çık buradan da git İudeyaya, Senin üürenicilerin dä görsünnär, ne işlär yapêrsın+.

4Zerä kimsey yaptıklarını saklamêêr, açan isteer açılsın insana. Çünkü Sän yapêrsın bu işleri, göster Kendini dünneyä».

5Onun kardaşları bunu dedilär, zerä inanmardılar Ona.

6İisus cuvap etti onnara: «Benim vakıdım taa gelmedi, ama sizin için herzaman vakıt uygun+.

7Sizdän dünnä yok nasıl azetmesin, ama Bendän azetmeer, zerä Bän açıklêêrım, ani onun işleri kötü+.

8Siz gidin yortuya. Bän taa gitmeyecäm bu yortuya, zerä Benim vakıdım taa gelmedi».

9Bunnarı sölediktän sora O kaldı Galileyada.

İisus yortuda

10Açan kardaşları gittilär yortuya, sora O da ardlarından gitti, ama diil açıkta, saklı gitti.

11İudeylär aarardılar Onu yortu vakıdı da sorardılar: «O neredä?»

12İnsan arasında çok türlü Onun için fisirdemäk olurdu. Kimisi deyärdi: «O bir islää adam», başkası deyärdi: «Diil islää, O insanı aldadêr».

13Ama kimsey Onun için lafetmärdi açık, zerä korkardılar iudeylerdän+.

14Yortunun yarısında İisus girdi Ayoz bina içinä da başladı üüretmää.

15İudeylär şaşardılar, deyip: «Näändan O biler, üürenmediynän, Ayoz Yazıları?»

16İisus cuvap etti: «Benim üürenmişliim diil Bendän, ama Ondan, Kim Beni yolladı+.

17Eer birkimsey istärseydi yapsın Onun istediini, o annayacek bu üüretmäk Allahtan mı, osa Bän Kendimdän mi söleerim.

18Kim lafeder kendindän, o kendinä metinnik bakêr, ama kim onun yollayanın metinniini bakêr, o dooru söleer, onda yok yannışlık+.

19Vermedi mi Moisey sizä Zakonu? Hep okadar kimsey sizdän tutmêêr Zakonu, ozaman neçin Beni öldürmää bakêrsınız?»+

20İnsan cuvap etti: «Diil mi fena duh Sendä? Kim bakêr Seni öldürmää?»+

21İisus cuvap etti onnara: «Bän bir iş yaptım, da hepsiniz şaştınız.

22Moisey verdi sımarlamak kesiklik için sizä, makar ki bu diil Moiseydän, ama dedelerdän, da siz onuştan kesiklik yapêrsınız uşaa cumertesi günü.

23Eer uşaa kesiklik yapılarsaydı cumertesi günü, ki basılmasın Moiseyin Zakonu, neçin Bana okadar üfkelenersiniz, ani cumertesi günü bir adamı heptän saa yaptım+?

24Daava kesmeyin dışankı duruşa görä, ama daava kesin doorulaa görä»+.

İisus hakına Hristos mu?

25Kimi adamnar İerusalimdän sorardılar: «Diil mi bu O, kimi öldürmää aarêêrlar?

26Tä, O lafeder açıklıkta, da kimsey bişey Ona demeer! Acaba kayıl olmadı mı öndercilär dä, ani O Hristos?

27Biz bileriz, neredän O, ama açan Hristos gelecek, kimsey bilmeyecek neredän»+.

28İisus, Ayoz bina aulunda üürederäk insanı, bölä baardı: «Siz Beni tanıyêrsınız hem bilersiniz neredänim, ama Bän Kendi başıma gelmedim. Beni Yollayan – haklı, ama siz Onu tanımêêrsınız.

29Bän tanıyêrım Onu, zerä geldim Ondan. O Beni yolladı»+.

30Onnar bakardılar tutsunnar Onu, ama kimsey el koyamadı Ona, zerä gelmediydi vakıdı+.

31Çoyu insandan inandılar Ona. Onnar deyärdilär: «Açan Hristos gelecek, ne taa çok nışan yapacek mı, nekadar bu Adam yapêr?»+

32Fariseylär işittilär insanı bölä fısırdaşarak İisus için. Büük popazlar hem fariseylär yolladılar bekçileri, ki tutsunnar İisusu.

33Ama İisus dedi: «Bän bir parça vakıt taa olacam sizinnän da sora gidecäm Ona, Kim yolladı Beni+.

34Siz aarayacenız Beni da bulamayacenız. Neredä Bän olacam, siz orayı yok nicä geläsiniz»+.

35İudeylär lafedärdilär biri-birinnän: «Nereyi bu adam isteer gitsin, da biz Onu bulamayalım? Düşünmeer mi gitsin bizim insana, ani daanık urum kasabalarına, da urumnarı üüretsin?

36Başka türlü nesoy annamaa bu lafları, ani söledi: „Aarayacenız da bulamayacenız Beni“ hem „Neredä Bän olacam, siz orayı gelämeyeceniz?“»

İisus – yaşamak suyu

37Yortunun bitki büük günündä İisus kalktı ayakça da baardı: «Kim susadı, gelsin Bana da içsin+.

38Kim inanêr Bana, ondan bir derä yaşamak suyu akacek, nicä yazılı Ayoz Yazıda».

39Sölärdi bu lafları Ayoz Duh için, Angısını lääzımdı kabletsinnär onnar, kim Ona inanêr. Zerä Ayoz Duh taa verilmediydi, hem İisus taa diildi metinnikli+.

40Kimisi insandan, açan işittilär bu lafları, dedilär: «Bu adam hakına beklenän prorok»+.

41Başkası deyärdi: «O Hristos», ama taa başkası deyärdi: «Olur mu Hristos Galileyadan gelsin?

42Yok mu yazılı Ayoz Yazıda, ani Hristos gelecek Davidin senselesindän, Vifleem kasabasından, neredä David yaşardı?»+

43Ölä ki, olurdu çekiş insan arasında İisus için+.

44Kimisi baktılar tutsunnar Onu, ama kimsey el koyamadı Ona.

İudey öndercileri inanmêêrlar

45Bekçilär döndülär geeri büük popazlara hem fariseylerä. Bunnar sordular onnara: «Neçin getirmediniz Onu?»

46Bekçilär cuvap ettilär: «Kimsey bir sıra bilä lafetmedi bu adam gibi».

47Fariseylär dedilär: «Ne, siz dä mi aldandınız?

48İnandı mı acaba bir önderci eki bir farisey Ona+?

49Bu insan bilmeer Zakonu, o betvalı!»

50Onnardan biri, Nikodim, angısı öncä geldiydi İisusa, dedi onnara:+

51«Bizim Zakon kabaatlandırêr mı birkimseyi, taa seslämediynän onu hem annamadıynan, ne yaptı?»

52Onnar cuvap ettilär: «Beki sän dä Galileyadansın? Aaraştır islää da bak, Galileyadan var mı nasıl çıksın prorok?»

53Sora hepsi daalıştılar evlerinä.

8

Orospulukta tutulan karı

8^1İisus gitti Zeytin bayırına.

2Çin-sabaalän enidän geldi Ayoz binaya, da hepsi insan toplandı Onun dolayına. O oturdu da başladı onnarı üüretmää.

3Ozaman bilgiçlär hem fariseylär getirdilär bir karı, angısı tutuldu orospulukta, da, çıkarıp onu orta erä,

4dedilär İisusa: «Üüredici, bu karı tutuldu taman orospuluk yaparkan.

5Moisey sımarladı bölelerini taşlan öldürelim, Sän ne deersin?»

6Söledilär bunu, ki denesinnär Onu da kabaatlandırabilsinnär. Ama İisus aşaa iildi da parmaannan erdä yazardı+.

7Çünkü vazgeçmärdilär sormaktan Ona, İisus kaldırdı başını da dedi: «Kim sizin aranızdan günahsız, o ilk ursun taşlan ona»+.

8Sora enidän iildi da erdä yazardı.

9Açan işittilär bu lafları, /duydular azarlanmış kendilerini kendi neetlerindä da/ biri-biri ardı sora gittilär, başlayıp en ihtärdan /en küçäädän/. İisus kaldı yalnız karıylan, angısı durardı karşıda.

10Açan İisus kaldırdı başını /da baktı, görmeyip kimseyi, karıdan kaarä/, dedi: «Karı, neredä onnar, /angıları seni kabaatlardılar/? Ne, kimsey kabaatlamêêr mı seni?»

11«Kimsey, Çorbacı», – cuvap etti o. Ozaman İisus dedi: «Bän dä seni kabaatlamêêrım, git da bundan zeedä günah yapma».[*]+

İisus – dünneyä aydınnık

12İisus enidän lafetti insana. «Bän dünneyin aydınnııyım, – dedi. – Kim geler Benim ardıma, gezmeyecek karannıkta, ama onda yaşamak aydınnıı olacek»+.

13Ozaman fariseylär dedilär: «Sän Kendi-Kendin için söleersin, onuştan Senin şaatlıın diil aslı»+.

14İisus cuvap etti: «Eer Bän Kendi-Kendim için sölärseydim, hep okadar Benim şaatlıım dooru, zerä Bän bilerim, neredän geldim hem nereyi giderim, ama siz bilmeersiniz, neredän Bän geldim hem nereyi giderim+.

15Siz daava kesersiniz gözä görä. Bän kimseyä daava kesmeerim+.

16Eer kesärseydim daava, daavam dooru olaceydı, zerä diilim yalnız: Boba, ani Beni yolladı, O Benimnän+.

17Sizin zakonunuzda var yazılı: „İki adamın şaatlıı dooru“.

18Benim için şaatlık ederim Bän, hem Benim için şaatlık eder Boba, Angısı Beni yolladı»+.

19Ozaman onnar sordular: «Neredä Senin Boban?» İisus cuvap etti: «Siz tanımêêrsınız ne Beni, ne Bobamı. Eer tanıyaydınız Beni, tanıyaceydınız Bobamı da»+.

20İisus söledi bu lafları, açan üüredärdi insanı Ayoz bina içindä, neredä hazna bulunardı. Kimsey Onu tutmadı, zerä vakıdı taa gelmediydi+.

21İisus lafetti ileri dooru: «Bän giderim. Siz aarayacenız Beni, ama öleceniz günahlarınızda, orayı, nereyi Bän giderim, siz yok nasıl geläsiniz»+.

22Ozaman iudeylär dedilär: «Acaba yok mu neetindä, öldürsün Kendini? Neçin bölä deer: „Nereyi Bän giderim, siz yok nasıl geläsiniz“?»

23«Siz aşaadan, Bän yukardan, siz bu dünnedän, Bän diilim bu dünnedän, – cuvap etti İisus. –+

24Onun için sizä dedim, ani öleceniz günahlarınızda, zerä eer inanmarsaydınız, ani Bänim, ozaman günahlarınızda öleceniz».

25«Kimsin Sän?» – sordu onnar. İisus cuvap etti: «Baştan ne dedim sizä, Oyum.

26Var çok söleyim sizä hem kabaatlandırayım sizi, ama Yollayan beni haklı, bän ne işittim Ondan, onu söleerim dünneyä»+.

27Onnar annamadılar, ani O lafeder Bobası için.

28Ölä ki, İisus onnara dedi: «Açan kaldıracenız yukarı Adam Oolunu, ozaman annayacenız, ani Bänim, hem ani yapmêêrım bişey Kendi başıma, ama lafederim onu, ne üüreder Beni Bobam+.

29Kim Beni yolladı, O Benimnän. O brakmadı Beni yalnız, zerä herzaman yapêrım, ne beenilmiş Ona»+.

Aslılık verecek sizä serbestlik

30Açan İisus butürlü lafedärdi, çoyu Ona inandı+.

31O dedi iudeylerä, angıları inandıydılar Ona: «Eer tamannarsaydınız Benim sözlerimi ileri dooru, hakına olacenız Benim üürenicilerim.

32Siz aslılıı tanıyacenız, da aslılık verecek sizä serbestlik»+.

33Onnar cuvap ettilär: «Biz Avraamın senselesindäniz da bir sıra bilä kimseyä çırak olmadık. Nesoy annamaa Seni, ani deersin: „Serbest olacenız“?»+

34«Dooru, dooru söleerim sizä, – cuvap etti İisus. – Herkez, ani günah yapêr, o günaha çırak bulunêr+.

35Çırak kalmêêr herzaman içerdä, ama ool herzaman kalêr+.

36Onuştan, eer Ool verärseydi serbestlik sizä, ozaman hakına serbest olacenız.

37Bilerim, ani siz Avraamın senselesi, ama bakêrsınız öldürmää Beni, zerä Benim sözüm erleşmeer sizdä+.

38Bän söleerim, ne gördüm Benim Bobamdan, siz yapêrsınız, ne işittiniz sizin bobanızdan».

Sizin bobanız – diavol

39«Bizim bobamız – Avraam», – cuvap etti onnar. İisus dedi: «Olaydınız Avraamın uşakları, yapaceydınız Avraamın işlerini+.

40Ama şindi bakêrsınız öldürmää Beni, Adamı, Angısı lafetti sizä aslılık için, onu, ne işitti Allahtan. Avraam bölä yapmadı.

41Siz yapêrsınız sizin bobanızın işlerini». Onnar dedilär: «Biz diiliz orospuluk uşakları. Bizim salt bir Bobamız var, Allah».

42İisus cuvap etti onnara: «Olaydı Allah sizin Bobanız, ozaman seveceydiniz Beni, zerä Bän Allahtan çıkıp geldim. Gelmedim Kendi başıma, ama O Beni yolladı.

43Neçin annamêêrsınız, ne söleerim? Onuştan, zerä seslämeersiniz Benim sözümü.

44Sizin bobanız – diavol, da isteersiniz tamannayasınız sizin bobanızın şefklerini. O baştan insan öldürücüsüydü, durmêêr aslılıkta, zerä onda yok aslılık. Kaç sıra söleer birär yalan, söleer kendi tabeetinä görä, zerä o yalancı hem yalanın bobası+.

45Ama Bän dooru söleerim, onun için inanmêêrsınız Beni.

46Kim sizdän var nicä göstersin Bana, ani günah yaptım? Eer sölärseydim dooru, neçin inanmêêrsınız Beni?

47Kim – Allahtan, o sesleer Allahın sözlerini. Siz seslämeersiniz, zerä diilsiniz Allahtan».

İisus Avraamdan ileri

48İudeylär buna cuvap ettilär: «Dooru demedik mi biz, ani Sän samariyalıysın, hem ani Sendä var fena duh?»+

49«Yok Bendä fena duh, – cuvap etti İisus. – Bän ikramnêêrım Bobamı, ama siz Beni kötüleersiniz+.

50Bän bakmêêrım Benim metinniimi, var Kim baksın hem daava kessin+.

51Dooru, dooru söleerim sizä, kim tamannêêr Benim sözümü, o hiç ölmeyecek»+.

52«Şindi haliz annêêrız, ani Sendä var fena duh, – dedi iudeylär. – Avraam öldü, proroklar öldülär, ama Sän deersin: „Kim tamannêêr Benim sözümü, o hiç ölmeyecek“.

53Ne, Sän taa büüksün mü bizim bobadan, Avraamdan, angısı öldü? Proroklar da öldülär. Kimin erinä Sän Kendini koyêrsın?»

54İisus cuvap etti: «Eer Bän Kendimi metinnärseydim, ozaman Benim metinniim diil bişey. Beni metinneyän Benim Bobam, Angısına siz deersiniz, ki O – sizin Allahınız+.

55Ama siz Onu tanımêêrsınız. Bän Onu tanıyêrım. Eer deyärseydim, ani tanımêêrım, ozaman yalancı kalaceydım, nicä dä siz. Ama Bän Onu tanıyêrım da tamannêêrım Onun sözünü+.

56Sizin bobanız, Avraam, çok sevindi ani göreceydi Benim günümü, da, görüp, şennendi»+.

57«Sän yoksun baarlem elli yaşında, – dedi iudeylär, – da Sän gördün Avraamı mı?»

58İisus dedi onnara: «Dooru, dooru söleerim sizä, ani açan taa Avraam yoktu, Bän varım».

59Ozaman aldılar taş, ki taşlan ursunnar Ona, ama İisus saklandı, sora çıktı Ayoz binadan, /geçip onnarın arasından, gitti/+.

9

Duumaktan köör olan görmäk edener

9^1İisus, geçärkän, gördü bir duumaktan köör adamı.

2Üürenicileri sordular: «Üüredici, kim günah yaptı, ani bu adam duudu köör, kendisi mi osa bobaları mı?»

3İisus cuvap etti: «Günah yapmadı ne bu adam, ne da onun bobaları, ama o bölä duudu, ki onunnan gösterilsin Allahın işleri.

4Lääzım Onun, Kim yolladı Beni, işini yapalım, nekadar vakıt gündüz. Zerä geler gecä, açan kimsey yok nasıl işlesin+.

5Nekadar vakıt bulunêrım dünnedä, dünneyin aydınnıı bulunêrım»+.

6Bu laflardan sora tükürdü erä, yaptı çamur, yaaladı bu köör adamın gözlerini çamurlan,+

7da dedi ona: «Git, yıkan Siloam suyunda». Siloamın annaması «yollanmış». Adam gitti, yıkandı da, açan döndü geeri, gözleri görärdi+.

8Komuşular hem insannar, ani öncä gördüydülär onu dilenärkän, sordular: «Diil mi o, ani oturardı da dilenärdi?»

9Kimisi deyärdilär: «O kendi», başkaları deyärdilär: «Diil, benzeer ona», ama adam kendisi deyärdi: «Bän kendimim».

10Ozaman sordular ona: «Nesoy açıldı senin gözlerin?»

11O cuvap etti: «O, Kimin adı İisus, yaptı çamur, yaaladı gözlerimi da sora dedi: „Git, yıkan Siloam suyunda“. Gittim, yıkandım da görmäk edendim».

12«Neredä O?» – sordu onnar. «Bilmeerim», – cuvap etti bu adam.

Fariseylär aaraştırêrlar meraklı işi

13Bu adamı, angısı öncä köördu, götürdülär fariseylerä.

14O gün, açan İisus yaptı çamur da açtı onun gözlerini, cumertesiydi+.

15Onun için fariseylär dä sordular bu adama: «Nesoy başladın görmää?» O cuvap etti onnara: «O çamurladı gözlerimi, da yıkanıp başladım görmää».

16Ozaman kimisi fariseylerdän dedilär: «Bu adam diil Allahtan, zerä tutmêêr cumertesini». Başkaları deyärdilär: «Nesoy var nicä bir günahker adam yapsın bölä meraklı nışannar?» Onnarın arasında çeketti kavga+.

17Enidän sordular adama, ani köördu: «Senin gözlerini O açtıysa, ne sän deyecän Onun için?» «O bir prorok», – cuvap etti bu adam+.

18İudeylär, çaarmayınca anasını-bobasını onun, kimin gözleri açıldı, inanmadılar, ani o köördu da görmäk edendi.

19Sordular onnara: «Bu mu sizin oolunuz, angısı için deersiniz, ani köör duudu? Nesoy şindi göräbiler?»

20Cuvap etti onun bobası hem anası: «Bileriz, ani bu bizim oolumuz, hem ani duudu köör.

21Ama nesoy şindi görer, hem kim açtı onun gözlerini, bilmeeriz. Sorun ona, o etişär yaşlarda, da kendi var nicä cuvap etsin kendisi için».

22Bobaları bölä lafettilär, zerä korkardılar iudeylerdän. İudeylär annaştıydılar, ani eer birkimsey açık deyärseydi, ani İisus – Hristostur, onu uuratsınnar sinagogadan.+

23Onuştan onun bobaları dedilär: «O etişär yaşlarda, sorun ona».

24Fariseylär ikinci sıra çaardılar adamı, ani köördu, da dedilär ona: «Allaha emin et da dooru sölä, zerä biz bileriz, ani bu adam günahker».

25O cuvap etti: «Günahker mi, bän bilmeerim. Bir iş bilerim, ani köördum da şindi görerim».

26Ozaman sordular: «Ne yaptı O sana, nesoy açtı gözlerini?»

27«Demin söledim sizä, da seslämediniz. Neçin taa bir sıra işitmää isteersiniz? – cuvap etti o. – Beki siz dä isteersiniz olmaa Onun üürenicileri?»

28Onnar onu azarladılar da dedilär: «Sän Onun üürenicisiysin, ama biz Moiseyin üürenicileriyiz.

29Bileriz, ani Allah lafetti Moiseylän, ama bu Adamı bilmeeriz, neredän O»+.

30«Şaşılacak iş bu! – dedi adam, ani edendi görmäk. – Siz bilmeersiniz, neredän O, ama O açtı benim gözlerimi.

31Bileriz, ani Allah seslämeer günahkerleri, ama kim korkêr Allahtan da yapêr Onun istediini, onu Allah sesleer.

32Nezamandan kuruluydu dünnä, işidilmedi, ki birkimsey açsın duumaktan köör adamın gözlerini.

33Eer olmayaydı O Allahtan, yapamayaceydı bişey».

34«Sän duumuşun büs-bütün günahta da isteersin üüretmää bizi mi?» – cuvap etti onnar da kooladılar onu dışarı.

Köör duhçasına

35İisus işitti, ani uurattılar onu dışarı, da, açan buluştu onunnan, sordu: «İnanêrsın mı Adam Ooluna[*]?»

36O cuvap etti: «Saabi, Kimdir O, ki inanayım Ona?»

37İisus dedi: «Sän Onu görersin, O, Kim seninnän lafeder, O Kendisi»+.

38«İnanêrım, Saabi!» – cuvap etti da baş iiltti İisusa.

39İisus dedi: «Bän geldim bu dünneyä daava için, ki onnar, kim görmeerlär, görsünnär, ama görennär köör olsunnar».

40Fariseylerdän bir boyu, angıları Onun yanındaydılar, açan işittilär bu lafları, dedilär: «Çıkêr, ani biz dä kööruz?»+

41«Olaydınız köör, olmayaceydı günahınız, ama çünkü deersiniz, ani görersiniz, onuştan günah kalêr sizin üstünüzdä+.

10

Güdücü hem sürü

10^1Dooru, dooru söleerim sizä, kim koyunnarın auluna girmeer kapudan, ama atlêêr başka erdän, o hırsız hem haydut.

2Kim girer kapudan, odur koyunnarın güdücüsü.

3Kapuda duran açêr kapuyu, da koyunnar tanıyêrlar güdücünün sesini. O çaarêr herbir koyunu adınca da dışarı çıkarêr.

4Açan çıkardı hepsi koyunnarını, sora gider onnarın önü sora, koyunnar da gelerlär onun ardına, zerä tanıyêrlar sesini.

5Yabancının ardına gitmeerlär, ondan kaçêrlar, zerä tanımêêrlar yabancının sesini».

6İisus söledi bu örnää onnara, ama onnar annamadılar, ne iş için o lafedärdi+.

7İisus enidän lafetti: «Dooru, dooru söleerim sizä, ani Bänim koyunnarın kapusu.

8Hepsi, kim geldi Bendän öncä, onnar hırsız hem haydut. Koyunnar da onnarı seslämedilär.

9Bänim kapu. Eer birkimsey girirseydi Benim aşırı, olacek kurtulmuş, girecek hem çıkacek da otlayacak kendinä bulacek.

10Hırsız geler salt çalmaa, öldürmää hem yok etmää. Bän geldim, ki koyunnarın taşkınnıktan yaşamakları olsun.

11Bän – ii güdücüyüm. İi güdücü verer yaşamasını koyunnarı için+.

12Ama yanaşık adam, kim diil güdücü, hem kim diil koyunnarın çorbacısı, açan görer yabanıyı gelärkän, brakêr koyunnarı da kaçêr, yabanı da, onnarı kapıp, daadêr+.

13O adam kaçêr, zerä o yanaşık, onun kasaveti yok koyunnar için.

14Bän – ii güdücüyüm. Bän tanıyêrım koyunnarımı, onnar da tanıyêrlar Beni,

15nicä Boba tanıyêr Beni, Bän dä tanıyêrım Bobayı. Bän vererim yaşamamı koyunnarım için+.

16Bendä var başka koyunnar da, ani diil bu auldan. Onnarı da lääzım getireyim. Onnar sesleyeceklär Benim sesimi. Ozaman olacek bir sürü hem bir güdücü+.

17Boba sever Beni, zerä Bän vererim yaşamamı, enidän geeri alayım deyni+.

18Kimsey onu zorlan almêêr Bendän, ama Bän Kendi istediimdän vererim. Var kuvedim vereyim hem var kuvedim geeri alayım. Bu sımarlamayı Bän kablettim Benim Bobamdan»+.

19Bu laflardan sora enidän başladı kavga iudeylär arasında+.

20Çoyu onnardan deyärdilär: «Onda var fena duh, O bir deli. Neçin sesleersiniz Onu?»+

21Başkaları deyärdilär: «Bu laflar diil fena duhlu adamın lafları. Var mı nasıl bir fena duh açsın köörların gözlerini?»

İisusa karşı duşmannık artêr

22Ozaman oldu İerusalimdä yortu Ayoz binanın açılmasının anılması için. Kışındı.

23İisus gezinärdi Ayoz binanın aulunda, Solomonun kolonadasında.+

24İudeylär Onu sardılar da dedilär: «Nezamanadan koyacan düşünmeyä bizi? Sölä açık bizä, Sänsin mi Hristos?»+

25İisus cuvap etti: «Bän söledim sizä, ama siz inanmêêrsınız. O işleri, ani yapêrım Bobamın adına, onnar şaatlık ederlär Benim için+.

26Ama siz inanmêêrsınız, zerä diilsiniz Benim koyunnarımdan, /nicä söledim sizä/.

27Benim koyunnarım sesleerlär Benim sesimi. Bän tanıyêrım onnarı, onnar da gelerlär Benim ardıma.

28Bän vererim onnara diveç yaşamak, onnar hiç bir vakıt kaybelmeyeceklär. Kimsey kapamayacek onnarı Benim elimdän+.

29Benim Bobam, ani verdi onnarı Bana, O hepsindän taa büük. Kimsey yok nicä kapsın onnarı Benim Bobamın elindän.

30Bän hem Boba biriz»+.

31İudeylär enidän taş aldılar, taşlan ursunnar Ona+.

32İisus dedi: «Çok ii işlär gösterdim sizä Bobamdan. Bu işlerin angısı için isteersiniz Beni taşlan düümää?»

33İudeylär cuvap ettilär: «Bakmêêrız bir ii iş için taşlan Seni düümää, ama Allahı kötülemäk için, zerä Sän adamsın, ama Kendini Allah yapêrsın»+.

34İisus dedi: «Diil mi yazılı sizin zakonunuzda: „Bän dedim: siz allahlarsınız“?

35Allah onnara dedi „allahlar“, kimä yolladı sözünü. Olmaz Ayoz Yazı bozulsun.

36Böleysä, Bän, Kimi Boba ayozladı da yolladı dünneyä, sizin lafınıza görä çıkêr, ani kötüleerim Allahı, salt onuştan, ani dedim: „Allahın Ooluyum“+.

37Eer yapmarsaydım Benim Bobanın işlerini, ozaman inanmayın Beni.

38Ama yaparsaydım, ozaman, eer inanmarsaydınız da Beni, inanın baarlem işleri. Ozaman annayacenız hem bileceniz, ani Boba Bendä, Bän dä Onda»+.

39Onnar enidän baktılar tutsunnar Onu, ama O kurtuldu onnarın elindän+.

40İisus enidän gitti İordanın öbür tarafına, neredä İoan öncä vaatiz edärdi, da kaldı orada+.

41Çoyu gelärdilär Ona da deyärdilär: «İoan yapmadı bir dä nışan, ama hepsi, ne söledi İoan bu adam için, aslı çıktı»+.

42Çoyu inandılar Ona orada+.

11

Lazar öler

11^1Vardı bir hasta adam, adı Lazar, Vifaniya küüyündän, neredändi Mariya hem kızkardaşı Marfa+.

2Mariya o karıydı, ani yaaladı Saabiyi ii kokuluklan da sildi ayaklarını kendi saçlarınnan. Hasta Lazar Mariyanın kardaşıydı+.

3Bu kızkardaşlar yolladılar, sölesinnär İisusa: «Saabi, kimi Sän seversin, hastalandı».

4İisus, açan işitti bu haberi, dedi: «Bu hastalık diil ölümä deyni, ama Allahın metinnii için oldu, ki bunun aşırı Allahın Oolu metinnensin».

5İisus sevärdi Marfayı, onun kızkardaşını hem Lazarı.

6Açan işitti, ani Lazar hasta, taa iki gün oyalandı orada, neredä bulunardı.

7Sonda dedi üürenicilerinä: «Haydiyin, dönelim İudeya erlerinä!»

8«Üüredici, şindi diil çoktan iudeylär Seni bakardılar öldürmää taşlan, Sän dä geeri dönersin orayı mı?» – dedi üürenicilär+.

9İisus cuvap etti: «Bir gündä diil mi oniki saat? Kim gezer gündüz, o sürçmeer, zerä görer bu dünneyin aydınnıını,+

10ama kim gezer gecä, o sürçer, zerä onda yok aydınnık».

11Bu laflardan sora dedi: «Lazar, bizim dostumuz, uyudu, ama Bän giderim, uykudan uyandırayım onu»+.

12Üürenicilär dedilär: «Saabi, eer uyuyarsaydı, alışacek».

13İisus lafettiydi onun ölümü için, ama onnar sandılar, ani lafeder hakına uyku için.

14Ozaman İisus açık söledi: «Lazar öldü.

15Bän sevinerim, ani yoktum orada, ki inanasınız. Haydiyin, gidelim ona».

16Ozaman Foma, angısına dener İkiz, dedi kalan üürenicilerä: «Haydiyin, gidelim biz dä Onunnan ölelim»+.

İisus iilendirer Lazarın kızkardaşlarını

17Açan geldi İisus, annadı, ani Lazar dört gün şindän sora mezar içindä.

18Vifaniya küüyü yakındı İerusalim kasabasına, uzaklıı bir onbeş stadi[*].

19Çoyu iudeylerdän geldiydilär Marfaya hem Mariyaya, ki iilendirsinnär onnarı kardaşın ölümü için.

20Açan işitti Marfa, ani İisus geler, çıktı Ona karşı, ama Mariya kaldı içerdä.

21Marfa dedi İisusa: «Saabi, eer Sän olaydın burada, ölmeyeceydi benim kardaşım!

22Ama şindi bilerim, ani ne isteyecän Allahtan, O verecek Sana».

23İisus dedi: «Senin kardaşın dirilecek».

24Marfa dedi: «Bilerim, ani dirilecek bitki gündä, ölülerin dirilmesindä»+.

25İisus dedi: «Bänim dirilmäk hem yaşamak. Kim inanêr Bana, eer ölürseydi dä, hep okadar yaşayacek+.

26Kim Bana yaşarkan inanêr, o hiç ölmeyecek. İnanêrsın mı sän bunu?»+

27Marfa dedi Ona: «İnanêrım, Saabi, ani Sänsin Hristos, Allahın Oolu, Angısı lääzımdı gelsin bu dünneyä»+.

28Açan dedi bu lafları, gidip, saklı çaardı kızkardaşını da dedi: «Üüredici burada, O çaarêr seni».

29Mariya işittii gibi bunu, hızlı kalktı da çıktı İisusa karşı.

30İisus küü içinä taa girmediydi, O durardı hep orada, neredä karşı etti Onu Marfa.

31İudeylär, ani içerdä bulunardılar Mariyaylan bilä da iilendirärdilär onu, görüp, ani o hızlı kalktı da çıktı dışarı, gittilär onun ardına. Sandılar, ani o gider mezara, aalamaa.

32Mariya, açan etişti orayı, neredeydi İisus, görüp Onu, düştü Onun ayaklarına da dedi: «Saabi, eer Sän olaydın burada, ölmeyeceydi benim kardaşım».

33Açan İisus gördü onu aalarkan hem iudeyleri, ani geldilär onunnan, gücendi canında da kahırlandı.

34Sora sordu: «Neredä onu koydunuz?» «Saabi, – cuvap ettilär onnar, – gel da gör».

35İisus aalardı+.

36Ozaman iudeylär dedilär: «Ya bak, O ne sevärdi onu!»

37Ama kimisi onnardan dedilär: «O, ani açtı köörların gözlerini, ne yoktu mu nicä yapsın, ki bu adam da ölmesin?»+

Lazar diriler ölüdän

38Sora İisus, ölä kahırlı, geldi mezara. Mezar bir laamdı, aazına da bir taş koyuluydu+.

39«Aktarın taşı bir tarafa», – dedi İisus. Marfa, ölünün kızkardaşı, dedi: «Saabi, o bet kokêr, zerä şindän sora dört gün, nicä öldü».

40İisus dedi: «Bän sana sölämedim mi, ani eer inanarsaydın, görecän Allahın metinniini?»

41Aktardılar taşı /laam aazından, neredeydi ölü/. İisus, kaldırıp bakışını gökä, dedi: «Boba, şükür ederim, ani işittin Beni+.

42Bilerim, ani herzaman işidersin Beni, ama bunu deerim bu insan için, ani burada durêr, ki onnar inansınnar, ani Sän Beni yolladın»+.

43Bu laflardan sora baardı büük seslän: «Lazar, çık dışarı!»+

44Ölü çıktı, elleri hem ayakları baalı bezlärlän, suratı da sarılı peşkirlän. İisus dedi: «Çözün onu, da gidäbilsin»+.

İisusa karşı neet

45•Çoyu iudeylerdän, angıları geldiydilär Mariyaya, görüp ne yaptı İisus, inandılar Ona+.

46Ama kimisi gittilär fariseylerä da söledilär, ne yaptı İisus.

47Ozaman büük popazlar hem fariseylär topladılar Sinedrionu da dedilär: «Ne yapalım? Bu Adam yapêr çok meraklı nışan.

48Eer brakarsak ölä Onu, hepsi Ona inanaceklar, gelecek romalılar da telef edeceklär hem bizim ayoz eri, hem milletimizi».

49Birisi onnardan, Kayafa, angısı o yıl baş popazdı, dedi: «Siz bişey bilmeersiniz.

50Annamêêrsınız, ani taa islää sizin için, bir adam ölsün hepsi insan için, nekadar hepsi insan kayıba kalsın?»+

51Bu lafı o sölämedi kendindän, ama çünkü o yıl baş popazdı, prorokluk etti, ani İisus lääzım ölsün hepsi iudey milleti için,+

52da diil sade bu millet için, ama toplasın bireri hepsi daalmış Allahın uşaklarını+.

53O gündän sora neetlendilär, ki öldürsünnär Onu+.

54Onun için İisus gezmärdi açıkta iudeylär arasında. Gitti oradan bir erä, ani yakın çola, bir kasabaya, adı Efraim, da orada kaldı üürenicilerinnän.

55İudeylerin Paskellä yortusu yaklaşardı. Çok insan dolaydan geldilär İerusalimä Paskelledän ileri, paklansınnar deyni+.

56Onnar aarardılar İisusu da biri-birinä sorardılar Ayoz binada: «Ne deersiniz, hiç gelmeyecek mi O yortuya?»

57Ama büük popazlar hem fariseylär sımarladıydılar, ani kim annayacek, neredä İisus, haberlesin onnara, ki onnar tutsunnar Onu+.

12

Mariya yaalêêr İisusu

12^1•Altı gün Paskelledän ileri İisus geldi Vifaniya küüyünä, neredä yaşardı Lazar, angısını diriltti ölüdän+.

2Orada hazırlandı konuş Onun için. Marfa izmet edärdi, Lazar da onnardan birisiydi, kim İisuslan bilä sofradaydı+.

3Mariya aldı bir funt[*] pek paalı yaa, temiz nard kokuluu, yaaladı İisusun ayaklarını da saçlarınnan silärdi. Bütün içersi doldu gözäl nard kokusundan+.

4Üürenicilerdän birisi, İuda İskariot, /Simonun oolu,/ angısı sora sattı İisusu, dedi:

5«Neçin satılmadı bu yaa üçüz dinara, da para verilsin fukaaralara?»

6Bölä lafetti, diil ani canı acıyardı fukaaralar için, ama ani hırsızdı. O tutardı keseyi da çalardı o gümüşlerdän, ani toplanardı+.

7İisus cuvap etti: «Gücendirmä karıyı, o bunu /lääzımdı/ korusun Benim gömülmäm için.

8Fukaaralar herzaman sizinnän olaceklar, ama Bän herzaman olmayacam».

9Çoyu iudeylerdän annadılar, ani İisus Vifaniya küüyündä, da geldilär orayı, diil sade İisusu görmää, ama Lazarı da, angısını ölüdän diriltti+.

10Büük popazlar neetlendilär, Lazarı da öldürsünnär.

11Zerä çoyu iudeylerdän, onun beterinä, gidip, İisusa inanardılar.

İisus girer İerusalimä

12•İkinci günü bir sürü insan, ani geldiydilär yortuya, açan işittilär, ani İisus geler İerusalimä,

13aldılar palma dalları da çıktılar İisusa karşı, baararak: «Osanna[*], iisözlenmiş olsun Allahın adına Gelän, İzrailin Padişahı!»

14İisus buldu bir eşek, pindi ona atlı, nicä var yazılı:

15«Korkma Sionun kızı[*], senin Padişahın sana gelecek atlı bir eşek koduu üstündä»+.

16Üürenicilär baştan bunnarı annamadılar, ama ondan sora, açan İisus metinnendi, aklına getirdilär, ani bölä Onun için yazılı, da onuştan insan Ona bunu yaptı+.

17O insan, ani İisuslandı, açan O Lazarı diriltti ölüdän, şaatlık edärdi bunun için.

18İnsan onuştan çıktı İisusa karşı, zerä işitti, ani yaptı bu nışanı.

19Fariseylär lafedärdilär biri-birinnän: «Görersiniz mi, nicä bişey etiştirmeersiniz? Bak, bütün dünnä Onun ardına gider!»+

İisus haberleer Kendi ölümü için

20Onnarın, kim geldiydi İerusalimdä baş iiltmää, vardı birkaç urum aralarında.

21Onnar yaklaştılar Filipä, angısı Galileyanın Vifsaida kasabasındandı, da dedilär ona: «Çorbacı, isteeriz görelim İisusu»+.

22Filip gitti da söledi Andreyä. Onnar ikisi geldilär da söledilär İisusa.

23İisus cuvap etti onnara: «Geldi saat, ki Adam Oolu metinnensin+.

24Dooru, dooru söleerim sizä, ani booday toomu, ani, düşüp erä, ölmärseydi, yalnız kalêr. Ama ölärseydi, çok bereket getirer+.

25Kim sever kendi canını, o kaybeder onu. Ama kim paa koymêêr kendi canına bu dünnedä, onu koruyup, diveç yaşamak edener+.

26Eer birkimsey istärseydi izmet etmää Bana, gelsin ardıma. Neredä Bän olacam, orada olacek Benim izmetkerim dä. Eer birkimsey izmet edärseydi Bana, Boba ona saygı sürecek.

27Şindi Beni kahır bastı. Ne deyim Bän? Deyim: „Boba, kurtar Beni bu acı zamandan“? Ama Bän bunun için geldim!+

28Boba, metinnä Sän Kendi adını!» Ozaman göktän işidildi bir ses, ani dedi: «Metinnedim hem metinneyecäm dä!»+

29İnsannar, ani orada durardı, işittilär bu sesi da dedilär: «Gök gürüldedi!» Başkaları dedilär: «Bir angil Onunnan lafetti!»+

30İisus cuvap etti: «Bu ses işidildi diil Benim için, ama sizin için+.

31Şindi daava olêr bu dünneyä, şindi bu dünneyin çorbacısı[*] uuradıldı dışarı+.

32Açan kaldırılacam yukarı bu erdän, çekecäm hepsi insanı Kendimä+.

33Bu laflarlan gösterdi, nesoy ölümnän lääzımdı ölsün»+.

34İnsan cuvap etti: «Biz işittik Zakondan, ani Hristos yaşayacek diveç. Nasıl var nicä deyäsin, ani Adam Oolu kaldırılacek, hem kim bu Adam Oolu?»

35İisus dedi onnara: «Aydınnık taa bir parça vakıt sizinnän olacek. Gezin, nekadar aydınnık sizinnän, sizi karannık kaplamasın deyni. Kim gezer karannıkta, bilmeer, nereyi gider+.

36Nekadar vakıt aydınnık sizinnän, inanın aydınnıı, aydınnıın oolları olasınız deyni». İisus söledi bu lafları, sora gitti da saklandı onnardan+.

İudeylerin inansızlıı

37İisus yaptı çok nışannar onnarın önündä, ama onnar hep okadar inanmardılar Ona,

38tamannansın deyni prorok İsayanın sözü, ani dedi: «Saabi, kim inandı bizim nasaatımızı? Kimä açıldı Allahın kuvedi?»+

39Onuştan inanamadılar, zerä İsaya taa dedi:

40«Allah onnarın gözlerini köör etti, üreklerini çetinnetti, ki görmesinnär gözlerinnän, annamasınnar üreklerinnän da dönmesinnär Bana, ki alıştırayım onnarı»+.

41İsaya söledi bu işleri, zerä gördü İisusun metinniini da lafetti Onun için.

42Bakmayarak buna, çoyu artık zaabitlerdän da İisusa inandılar, ama fariseylär beterinä açık sölämedilär, ki uuratmasınnar onnarı sinagogadan.+

43Zerä taa çok sevdilär insandan metinnii, nekadar Allahtan metinnii+.

44İisus büük seslän dedi: «Kim inanêr Bana, o inanmêêr Bana, ama inanêr Ona, Kim Beni yolladı+.

45Kim görer Beni, görer Onu, Kim Beni yolladı+.

46Bän geldim olmaa aydınnık bu dünnedä, kim inanacek Bana, kalmasın karannıkta deyni+.

47Eer birkimsey işidärseydi Benim sözlerimi da tamannamarsaydı, ona Bän daava kesmeerim, zerä Bän gelmedim daava kesmää dünneyä, ama kurtarmaa+.

48Kim atılêr Bendän hem kabletmeer Benim sözlerimi, ona var kim daava kessin. O söz, ani söledim, daava kesecek ona bitki gündä.

49Neçinki Bän lafetmedim Bendän Kendimdän, ama Boba, ani yolladı Beni, Kendisi sımarladı, ne söleyim hem ne lafedeyim.

50Bilerim, ani Onun sımarlaması – diveç yaşamak. Onun için, ne lafederim, lafederim nicä Bana Boba sımarladı».

13

İisus yıkêêr üürenicilerin ayaklarını

13^1Paskellä yortusundan ileriydi. İisus bilärdi, ani geldi vakıt, gitsin bu dünnedän Bobasına da, çünkü sevdi kendikilerini, angıları vardı bu dünnedä, gösterdi, ani sever onnarı bitkiyädän+.

2Yortu sofrasında diavol koyduydu Simon İskariotun oolunun İudanın üreenä neeti, ki satsın Onu+.

3İisus, Angısı bilärdi, ani Boba hepsini verdi Onun elinä, hem Kendisi Allahtan çıkıp-geldi da Allaha döner,+

4kalktı sofradan, soyundu üst rubalarını, aldı bir peşkir da kuşandı onunnan,

5sora su döktü tekneyä da başladı yıkamaa üürenicilerin ayaklarını hem silmää peşkirlän, ani kuşalıydı+.

6Açan yaklaştı Simon Petriyä, Petri dedi: «Saabi, Sän mi acaba yıkayasın benim ayaklarımı?»

7Cuvap etti İisus ona: «Ne yapêrım, sän şindi annamêêrsın, ama annayacan sora».

8Petri dedi: «Bir sıra bilä yıkamayacan benim ayaklarımı!» İisus cuvap etti: «Eer Bän yıkamarsaydım senin ayaklarını, ozaman olmayacek payın Benimnän»+.

9«Saabi, diil sade ayaklarımı, ama ellerimi dä, başımı da!» – dedi Simon Petri.

10İisus dedi: «Yıkanmışların lääzım salt ayakları yıkanılsın, onnar heptän pak. Siz dä paksınız, salt diil hepsiniz»+.

11Zerä bilärdi, kim satacek Onu, onuştan dedi: «Diilsiniz hepsiniz pak»+.

12Ayaklarını yıkadıktan sora enidän giidi rubasını da, erleşip erinä, dedi onnara: «Annêêrsınız mı, ne yaptım Bän sizä?

13Siz Bana „Üüredici“ hem „Saabi“ deersiniz, dooru söleersiniz, zerä Bän hakına öläyim+.

14Çünkü Bän, Saabiniz hem Üürediciniz, yıkadım sizin ayaklarınızı, siz dä lääzım yıkayasınız biri-birinizin ayaklarınızı+.

15Zerä Bän gösterdim sizä örnek, ki siz dä yapasınız, ne Bän sizä yaptım+.

16Dooru, dooru söleerim sizä, ani çırak diil taa büük kendi çorbacısından, hem yollanmış olan – yollayandan+.

17Çünkü bunnarı bilirseniz, ne mutlu olacenız, tamannarsaydınız+.

İisus satıcıyı açtı

18•Lafetmeerim hepsiniz için. Bän bilerim onnarı, kimi ayırdım, ama lääzım tamannansın Ayoz Yazılar, ani deer: „O, kim ekmeemi iyer, o tepmeledi Beni“+.

19Söleerim sizä, taa olmadıynan, ki açan olacek, inanasınız, ani Bänim+.

20Dooru, dooru söleerim sizä: kim kableder onu, kimi Bän yollêêrım, o Beni kableder. Kim kableder Beni, o kableder Onu, Kim Beni yolladı»+.

21Açan İisus söledi bu lafları, güçlendi da, açık lafedip, dedi: «Dooru, dooru söleerim sizä, ani sizdän birisi Beni satacek»+.

22Üürenicilär baktılar biri-birinä da annamadılar, kimin için lafeder.

23Üürenicilerdän birisi, angısını sevärdi İisus, oturardı sofrada, anık İisusun kucaana+.

24Simon Petri ona yaptı nışan, ki sorsun, kimin için laf gider.

25Bu üürenici, angısı anıktı İisusun güüsünä, sordu: «Saabi, kimdir o adam?»

26İisus cuvap etti: «O, kimä verecäm bu bukayı, ani banacam». Sora, banıp bukayı, verdi Simon İskariotun ooluna İudaya.

27Açan İuda aldı bukayı, şeytan girdi ona. İisus dedi: «Ne yapacan, tez yap».

28Kimsey onnardan, ani otururdular sofrada, annamadılar, neçin dedi bu lafları.

29Kimisi sanardı, çünkü İuda taşıyardı keseyi, İisus istedi ona demää: «Satın al, ne lääzım bizä yortu için, eki ver bişey fukaaralara»+.

30İuda, açan aldı bukayı, hızlı çıktı dışarı. Gecä olmuştu.

Eni sımarlamak

31İuda dışarı çıktıktan sora İisus dedi: «Şindi metinnendi Adam Oolu, Allah da metinnendi Onda+.

32Çünkü Allah metinnendi Onda, ozaman Allah da metinneyecek Onu Kendindä. Hiç oyalanmadaan metinneyecek+.

33Uşacıklarım! Az vakıt bulunacam sizinnän, aarayacenız Beni, da nicä söledim iudeylerä, hep ölä şindi söleerim sizä: nereyi giderim Bän, siz gelämeyeceniz+.

34Vererim sizä bir eni sımarlamak: Sevin biri-birinizi. Nicä Bän sevdim sizi, ölä siz dä sevin biri-birinizi+.

35Butürlü hepsi tanıyaceklar, ani siz Benim üürenicilerimsiniz, eer sevärseydiniz biri-birinizi».

İisus haberleer Petrinin atılması için

36•«Saabi, nereyi gidersin?» – sordu Simon Petri. İisus cuvap etti: «Nereyi giderim, sän şindi yok nicä geläsin Benimnän, ama sora gelecän».

37«Saabi, neçin yok nicä şindi gideyim Seninnän? Bän kayılım vereyim canımı da Senin için», – dedi Petri+.

38İisus cuvap etti: «Verecän canını mı Benim için? Dooru, dooru söleerim sana, horoz ötüncä, sän üç kerä atılacan Bendän+.

14

İisus Bobaya dooru yol

14^1Kahırlanmayın. İnanın Allaha hem inanın Bana+.

2Benim Bobamın evindä var çok oda. Eer ölä olmayaydı, söleyeceydim sizä. Bän giderim hazırlayım sizä er.

3Açan gidecäm da hazırlayacam er, sora gelecäm dä alacam sizi yanıma, ki olasınız siz dä orada, neredeyim Bän+.

4Ama nereyi giderim, orayı yolu bilersiniz».

5«Saabi, bilmeeriz, nereyi gidersin, hem nasıl var nicä bilelim yolu orayı?» – dedi Foma+.

6İisus cuvap etti: «Bänim yol, aslılık hem yaşamak. Bensiz kimsey Bobaya gelmeer+.

7Eer tanıyaydınız Beni, ozaman tanıyaceydınız Benim Bobamı da. Büündän ötää siz tanıyêrsınız hem görersiniz Onu».

8«Saabi, göster bizä Bobayı, da bu bizä etär», – dedi Filip+.

9İisus dedi ona: «Bunca vakıt Bän sizinnänim, da sän, Filip, tanımêêrsın mı Beni? Kim gördü Beni, o gördü Bobayı. Nesoy deersin sän: „Göster bizä Bobayı“+?

10İnanmêêrsın mı, ani Bän Bobadayım, Boba da Bendä. Bu sözleri, ani söleerim Bän sizä, sölämeerim Bendän Kendimdän, ama Boba, ani bulunêr Bendä, yapêr Kendi işlerini+.

11İnanın Beni, ani Bän Bobadayım, Boba da Bendä. Eer inanmarsaydınız Beni, inanın baarlem o işleri+.

12Dooru, dooru söleerim sizä, ani kim inanêr Bana, yapacek hep bu işleri, ani yapêrım Bän. Yapacek taa büük işlär dä, nekadar bunnar, zerä Bän giderim Bobaya+.

13Ne dä isteyeceniz Benim adıma, yapacam, ki Boba metinnenmiş olsun Oolunda.

14Eer istärseydiniz bişey Benim adıma, Bän yapacam+.

İisus adêêr Ayoz Duhu

15Eer sevärseydiniz Beni, ozaman tamannayın Benim sımarladıklarımı+.

16Bän yalvaracam Bobaya, da verecek sizä başka İilendirici[*], Angısı kalacek sizinnän divecinä,+

17Aslılık Duhunu, Angısını dünnä kabledämeer, zerä görmeer hem tanımêêr Onu, ama siz tanıyêrsınız, zerä O sizinnän bulunêr hem sizdä olacek+.

18Brakmayacam sizi üüsüz, gelecäm sizä.

19Taa biraz kaldı, da dünnä artık Beni görmeyecek, ama siz göreceniz, çünkü Bän yaşêêrım, siz dä yaşayacenız+.

20O günü tanıyacenız, ani Bän Bobadayım, siz dä Bendäysiniz, Bän dä sizdeyim.

21Kim kableder Benim sımarlamaklarımı hem tamannêêr, o Beni sever. Kim sever Beni, sevilmiş olacek Benim Bobamdan. Bän dä onu sevecäm, da Kendim ona gösterilecäm»+.

22İuda, diil İskariot, dedi: «Saabi, nasıl var nicä Sän bizä gösteriläsin da dünneyä gösterilmeyäsin?»+

23Dooru cuvap etti İisus: «Kim sever Beni, o tamannêêr Benim sözümü. Bobam da onu sever, biz ona gelecez da barabar yaşayacez+.

24Kim sevmeer Beni, o tamannamêêr Benim sözlerimi. Bu söz, ani işidersiniz, diil Benim, ama Bobanın, ani Beni yolladı.

25Söledim sizä bu işleri, nekadar vakıt bulunêrım sizinnän.

26İilendirici, Ayoz Duh, angısını yollayacek Boba Benim adıma, üüredecek sizi hem aklınıza getirecek hepsini, ne Bän söledim+.

27Sizä usluluk brakêrım, Benim usluluumu sizä vererim. Vermeerim, nicä verer usluluk bu dünnä. Kahırlanmayın hem korkmayın+.

28İşittiniz, ne söledim sizä: „Giderim da sora gelecäm sizä“. Eer seväydiniz Beni, ozaman sevineceydiniz, ani Bän giderim Bobaya, zerä Boba taa büük Bendän+.

29Söledim bunnarı şindi, taa olmadıynan, ki açan olacek, siz inanasınız+.

30Artık çok lafetmeyecäm sizinnän, zerä geler bu dünneyin çorbacısı. Onun yok kuvedi Benim üstümä+.

31Ama dünnä lääzım bilsin, ani Bän severim Bobayı, onuştan hepsini yapêrım, nicä Bana sımarladı Boba. Kalkın, gidelim buradan.

15

Baa çotuu hem çıbıklar

15^1Bän – hakına baa çotuu, Benim Bobam – baacı.

2Herbir çıbık, ani üzüm yapmêêr Bendä, onu keser, ama herbir çıbık, ani üzüm yapêr, onu paklêêr, ki yapsın taa çok üzüm+.

3Şindi siz paklandınız o sözlän, ani Bän sizä söledim+.

4Kalın Bendä, Bän dä kalacam sizdä. Nicä baa çıbıı yok nasıl kendiliindän getirsin üzüm, eer kalmarsaydı çotukta, hep ölä siz dä, eer kalmarsaydınız Bendä+.

5Bän – baa çotuuyum, siz – çıbıklarsınız. Kim kalêr Bendä, hem kimdä kalêrım Bän, o yapêr çok üzüm. Bensiz bişey yapamêêrsınız+.

6Eer birkimsey kalmarsaydı Bendä, o uuradılêr dışarı da, nicä bir baa çıbıı, kuruyêr. Bu çıbıkları toplêêrlar da, ateşä atıp, yakêrlar+.

7Eer kalarsaydınız Bendä, Benim sözlerim dä kalarsaydılar sizdä, ozaman ne istärseydiniz, isteyin, da verilecek sizä+.

8Eer yaparsaydınız çok üzüm, bununnan Benim Bobam olacek metinnenmiş, da butürlü olacenız Benim üürenicilerim.

9Nicä Beni sevdi Bobam, ölä sevdim Bän dä sizi. Kalın Benim sevgiliimdä+.

10Eer tamannarsaydınız Benim sımarlamaklarımı, kalarsınız Benim sevgiliimdä, nicä Bän tamannadım Bobamın sımarlamaklarını da kaldım Onun sevgiliindä.

11Söledim bunnarı, ki Benim sevinmeliim sizdä kalsın da sizin sevinmeniz taman olsun+.

12Budur Benim sımarlamam sizä: seväsiniz biri-birinizi, nicä Bän sizi sevdim+.

13Yok kimseydä taa büük sevgi, nekadar o, açan birkimsey verer canını kendi dostları için+.

14Eer yaparsaydınız, ne Bän sizä sımarlêêrım, ozaman siz Benim dostlarımsınız+.

15Artık demeerim sizä çırak, zerä çırak bilmeer, ne yapêr çorbacısı, ama deerim sizä dost, zerä söledim sizä hepsini, ne Bobamdan işittim+.

16Siz Beni seçmediniz, ama Bän sizi seçtim. Sıraladım, gidip, meyva getiräsiniz, da hojma olsun meyvanız, ki ne dä isteyeceniz Bobadan Benim adıma, sizä versin+.

17Bunu sımarlêêrım sizä: seväsiniz biri-birinizi+.

Dünneyin kinnilii

18Eer dünnä sizdän azetmärseydi, bilin, ani sizdän ileri Bendän azetmedi+.

19Dünnedän olaydınız, dünnä seveceydi kendikilerini. Ama çünkü diilsiniz dünnedän hem çünkü Bän sizi seçtim dünnä içindän, onun için dünnä sizdän azetmeer+.

20Getirin aklınıza sözü, ani söledim sizä: „Çırak diil taa büük, nekadar çorbacısı“. Çünkü Beni kooladılar, sizi dä koolayaceklar, çünkü Benim sözümü tamannadılar, sizin sözlerinizi dä tamannayaceklar+.

21Hepsini bunnarı yapaceklar sizä Benim adımın beterinä, zerä onnar tanımêêrlar Onu, Kim Beni yolladı.

22Eer gelmeydim da sölämeydim onnara, günahları olmayaceydı, ama şindi onnara yok afetmäk günahlarına+.

23Kim azetmeer Bendän, azetmeer Benim Bobamdan+.

24Eer yapmayaydım onnarın arasında ölä işlär, ani başka kimsey yapmadı, olmayaceydı günahları. Ama şindi hem gördülär, hem azetmedilär Bendän hem Benim Bobamdan,+

25tamannansın deyni, ne var yazılı onnarın zakonunda: „Hiç bir bişeysiz karezlendilär Bana“.

26Açan gelecek İilendirici, Angısını Bän Bobamdan sizä yollayacam, Aslılık Duhu, Angısı Bobadan geler, O şaatlık edecek Benim için+.

27Siz dä şaatlık edeceniz, neçinki siz baştan Benimnänsiniz+.

16

16^1Söledim hepsini bunnarı, ki siz sürçmeyäsiniz.

2Uuradaceklar sizi sinagogalardan. Gelecek artık ölä bir vakıt, açan herkez, kim sizi öldürecek, sanacek, ani bununnan Allaha izmet eder+.

3Bölä yapaceklar, zerä tanımadılar ne Bobayı, ne dä Beni+.

4Söledim bunnarı sizä, ki açan gelecek o vakıt, aklınıza getiräsiniz, ani Bän sizä söledyidim bunnarı. Baştan bunnarı sizä sölämedim, zerä sizinnän bilä bulunurdum+.

Ayoz Duhun işi

5Şindi giderim Ona, Kim Beni yolladı, ama sizdän biriniz bilä sormêêr: „Nereyi gidersin?“+

6Ama bu lafların beterinä, ani söledim sizä, kahır bastı sizi.

7Ama Bän hakına söleerim sizä, ani taa islää olacek sizin için, ki Bän gideyim, zerä Bän gitmärseydim, İilendirici gelmeyecek, ama gidärseydim, yollayacam Onu sizä+.

8Açan O gelecek, dünneyä açacek, ne var günah, ne var dooruluk hem nedir Allahın daavası.

9Açacek onnarın günahlarını, zerä inanmadılar Bana+.

10Açacek dooruluu, zerä Bän giderim Bobaya, da Beni şindän sora görmeyeceniz.

11Açacek daavayı, zerä daavaya kesildi bu dünneyin çorbacısı+.

12Var çok işlär, söleyim sizä, ama şindi yok nasıl onnara dayanasınız.

13Açan gelecek İilendirici, Aslılık Duhu, O doorudacek sizi bütün aslılaa, zerä O lafetmeyecek Kendindän, ama söleyecek, ne işidecek, hem bildirecek sizä gelär işleri+.

14O Beni metinneyecek, zerä alacek ondan, ne var Bendä, da sizä açacek.

15Hepsi, ne var Bobada, onnar Benim, onuştan dedim, ani alacek ondan, ne var Bendä, da sizä açacek+.

16Bir parça vakıttan sora artık Beni görmeyeceniz, ama taa bir parça vakıttan sora enidän göreceniz, /zerä Bän Bobama giderim/»+.

Kahırınız sevinmeyä dönecek

17Açan işittilär bu lafları, kimisi üürenicilerindän dedilär biri-birinä: «Ne isteer bizä demää bu laflarlan, ani bir parça vakıttan sora görmeyeceniz Beni, sora bir parça vakıttan sora enidän göreceniz, zerä Bän Bobama giderim».

18Ölä ki, onnar sordular: «Nedir bu „bir parça vakıt“, ani O deer? Biz annamêêrız, ne lafeder».

19İisus annadı, ani onnar isteerlär sorsunnar Ona, onuştan dedi: «Bunun için mi çekişersiniz, ani dedim: „Bir parça vakıttan sora görmeyeceniz Beni, ama taa bir parça vakıttan sora enidän göreceniz“?

20Dooru, dooru söleerim sizä, ani aalayacenız hem sızlayacenız, ama dünnä sevinecek. Siz kahırlanacenız, ama kahırınız sevinmeyä dönecek+.

21Karı, açan geler vakıdı duudurmaa, zeetlener, ama sora, açan duudurêr bir evlat, zeetlerini unudêr sevinmektän, ani bir insan duudu bu dünnedä.

22Hep ölä siz dä şindi kahırlanêrsınız, ama açan enidän görecäm sizi, sevineceniz. Kimsey sizin sevinmenizi sizdän alamayacek+.

23O gündä sormayacenız bişey Bana. Dooru, dooru söleerim sizä, ne dä isteyeceniz Benim adıma Bobadan, verecek sizä+.

24Şindiyä kadar bişey istämediniz Benim adıma. İsteyiniz, da kabledeceniz, ki sizin sevinmeniz taman olsun+.

Bän ensedim dünneyi

25Bunnarı annattım sizä örneklärlän, ama geler vakıt, açan artık örneklärlän lafetmeyecäm, ama açık lafedecäm sizinnän Boba için+.

26O gündä isteyeceniz Benim adıma. Demeerim, ani Bän yalvaracam sizin için Bobaya.

27Boba Kendisi sizi sever, zerä siz sevdiniz Beni da inandınız, ani Allahtan çıkıp, geldim+.

28Geldim Bobadan bu dünneyä, şindi brakêrım dünneyi da dönerim Bobaya»+.

29Üürenicileri dedilär: «Tä, şindi lafedersin açık da hiç lafetmeersin örneklän.

30Şindi annêêrız, ani bilersin hepsini, da diil lääzım, ki sorsun Sana birkimsey bişey, onuştan inanêrız, ani Allahtan geldin»+.

31İisus cuvap etti: «Şindi inanêrsınız mı?

32Tä, geler vakıt, artık geldi, açan daalışacenız herkeziniz kendi erinä. Beni yalnız brakacenız, ama Bän diilim yalnız, zerä Boba Benimnän+.

33Söledim bunnarı, ki usluluunuz olsun Bendä. Bu dünnedä zeet geçireceniz, ama girginnenin, Bän ensedim dünneyi!»+

17

İisusun aracılık duası

17^1Bu laflardan sora İisus kaldırdı bakışını gökä da dedi: «Boba, geldi vakıt, metinneyäsin Oolunu, ki Oolun da metinnesin Seni+.

2Sän verdin Ona zaabitlik hepsi insan üstünä, ki versin diveç yaşamak hepsinä, kimi Sän verdin Ona+.

3Diveç yaşamak budur, ki tanısınnar Seni, hakına bir Allahı hem İisus Hristozu, Angısını Sän yolladın.

4Bän metinnedim Seni erdä, bitirdim işimi, ne Sän verdin yapayım.

5Şindi Sän metinnä Beni, Boba. Ver metinnii, ani vardı Bendä dünneyin kurulmasından ileri+.

6Açtım Senin adını insannara, angılarını verdin Bana bu dünnedän. Onnar Senindi, Sän Bana onnarı verdin, da onnar tamannadılar Senin sözünü.

7Şindi tanıdılar, ani hepsi, ne verdin Bana, Sendän geler.

8Sözleri, ani verdin Bana, Bän onnara verdim. Onnar kablettilär da hakına tanıdılar, ani Sendän çıkıp, geldim, da inandılar, ani Sän Beni yolladın+.

9Onnar için dua ederim. Dua etmeerim dünnä için, ama onnar için, angılarını Sän Bana verdin, zerä onnar Senin+.

10Hepsi, kim Benim, onnar Senin dä, hem kim Senin, onnar Benim dä. Bän dä onnarlan metinnenmiş oldum+.

11Bän şindän sora diilim dünnedä, ama onnar dünnedä kalêrlar, Bän dä Sana gelerim. Ayoz Boba, koru onnarı kendi adınnan, angısını Sän verdin Bana, ki olsunnar birliktä, nicä Biz+.

12Açan Bän onnarlandım, korudum onnarı Senin adınnan, angısını verdin Bana, göz-kulak oldum, da onnardan birisi bilä kaybelmedi, ondan kaarä, ani lääzım kaybelsin, ki tamannansın Ayoz Yazı+.

13Ama şindi Bän Sana gelerim. Bunnarı söleerim taa dünnedä bulunurkan, ki Benim sevinmeliim onnarda tamannansın+.

14Verdim Senin sözünü onnara, ama dünnä azetmedi onnardan, zerä onnar diil bu dünnedän, nicä Bän dä diilim bu dünnedän+.

15Yalvarmêêrım, ki alasın onnarı dünnedän, ama koruyasın kötüdän+.

16Onnar diil dünnedän, nicä Bän dä diilim dünnedän.

17Ayozla onnarı aslılıklan. Senin sözün aslılık.

18Nicä yolladın Beni dünneyä, ölä Bän dä yolladım onnarı dünneyä+.

19Bän onnar için Kendimi vererim Sana, ki onnar da kendilerini versinnär Sana aslılıkta.

20Dua ederim diil sade onnar için, ama kalanı için da, angıları onnarın laflarından inanaceklar Bana.

21Dua ederim, ki hepsi olsunnar birliktä, nicä Sän, Boba, Bendä, Bän dä Sendä, onnar da olsunnar Bizdä, ki dünnä inanabilsin, ani Sän Beni yolladın.

22Bän verdim onnara o metinnii, ani Sän verdin Bana olsunnar birliktä, nicä dä Biz,+

23Bän onnarda, Sän dä Bendä, ki onnar taman birliktä olsunnar, da dünnä tanısın, ani Sän Beni yolladın hem sevdin onnarı, nicä dä Beni sevdin.

24Boba, isteerim, ki orada, neredä Bän olacam, olsunnar Benimnän barabar onnar da, kimi Sän verdin Bana, ki görsünnär Benim metinniimi, ani verdin Bana, zerä Sän Beni sevdin dünneyin kurulmasından ileri+.

25Boba, Sän dooruysun. Dünnä Seni tanımadı, ama Bän Seni tanıdım. Onnar da annadılar, ani Sän Beni yolladın+.

26Bän Senin adını açtım hem taa açacam da, ki o sevgi, angısınnan Sän Beni sevdin, olsun onnarda, hem Bän dä olayım onnarlan»+.

18

İisus tutulêr

18^1•Bu laflardan sora İisus çıktı dışarı üürenicilerinnän da geçti Kedron deresinin öbür tarafına, neredä vardı bir başçä. İisus hem üürenicileri girdilär bu başçeyä+.

2İuda da, angısı sattı İisusu, bilärdi o eri, zerä İisus çok sıra toplanardı üürenicilerinnän orayı+.

3İuda aldı bir bölük asker hem bekçileri büük popazlardan hem fariseylerdän, da geldilär burayı şafklarlan, fenerlärlän hem silählarlan[*]+.

4İisus, ani bilärdi hepsini, ne gelecek başına, çıktı onnara karşı da dedi: «Kimi aarêêrsınız?»+

5Onnar cuvap ettilär: «Nazaretli İisusu!» İisus dedi: «Bänim». İuda, satıcı, onnarlan barabardı.

6Açan İisus dedi: «Bänim», onnar çekildilär geeri da düştülär erä.

7İisus enidän sordu: «Kimi aarêêrsınız?» «Nazaretli İisusu», – cuvap ettilär onnar.

8İisus dedi: «Söledim sizä, ani Bänim. Çünkü aarêêrsınız Beni, bunnarı brakın, gitsinnär».

9Bunu dedi, ki tamannansın söz, ani sölediydi: «Kaybetmedim kimseyi onnardan, ani Sän verdin Bana»+.

10Simon Petri çıkardı kılıcı, ani taşıyardı yanında, urdu baş popazın çıraana da kesti onun saa kulaanı. Onun adıydı Malh+.

11İisus dedi Petriyä: «Koy kılıcı kılıf içinä. Ne, içmeyecäm mi Bän o filcanı, ani Boba verdi, içeyim?»+

İisus Annanın hem Kayafanın önündä

12•Binbaşı, asker bölüü hem iudeylerin bekçileri tuttular da baaladılar İisusu.

13İlkin götürdülär Annana, zerä o Kayafanın kaynatasıydı, angısı o yıl baş popazdı+.

14Kayafa odur, kim akıl verdiydi iudeylerä: «Taa islää, ölsün bir adam hepsi insan için»+.

15Ama Simon Petri gidärdi İisusun ardına, hem öbür üürenici da. Öbür üürenici tanışardı baş popazlan. O girdi İisuslan barabar baş popazın aulu içinä.

16•Petri kaldı dışanda, tokatlar yanında. Öbür üürenici, ani tanışardı baş popazlan, çıktı dışarı, lafetti tokatlarda bekçi karıylan da geçirdi Petriyi içyanına.

17Tokatlarda bekçi karı dedi Petriyä: «Diilsin mi sän dä bu Adamın üürenicilerindän?» «Diilim», – cuvap etti Petri.

18Ozaman çıraklar hem bekçilär yakardılar bir ateş da yısınardılar dolayında, çünkü suuktu. Petri durardı onnarlan barabar da yısınardı o da ateştän.

19•Baş popaz sordu İisusa üürenicileri için hem üüretmesi için.

20İisus cuvap etti: «Bän ne söledim, açık söledim insana. Herzaman üürettim sinagogalar içindä hem Ayoz binada, nereyi toplanêr hepsi iudeylär. Saklı bişey sölämedim+.

21Neçin sorêrsın Bana? Sor onnara, kim sesledi sözümü. Tä, onnar bilerlär, ne lafettim».

22Açan bu lafları işitti bekçilerdän birisi, ani durardı orada, urdu İisusa bir şamar da dedi: «Ölä mi Sän cuvap edersin baş popaza?»+

23İisus dedi: «Eer lafettiseydim kötü bişey, göster, ne kötülük söledim. Ama lafettiseydim ii, neçin urêrsın Bana?»

24Ozaman Annan yolladı Onu baalı baş popaza, Kayafaya.

Petri atılêr İisustan

25Simon Petri durardı da ateştä yısınardı. Ozaman sordular ona: «Acaba diilsin mi sän dä Onun üürenicilerindän?» O atıldı da dedi: «Diilim».

26Baş popazın çıraklarından birisi, ani hısımdı o adamnan, angısının Petri kestiydi kulaanı, dedi: «Bän seni görmedim mi başçedä Onunnan barabar?»+

27Petri enidän atıldı, da taman o vakıt horoz öttü+.

İisus kullanıcı Pilatın önündä

28•Sora İisusu Kayafadan alıp, götürdülär Pretoriuma[*]. Sabaadı. Onnar kendileri Pretoriuma girmedilär, ki mındarlanmasınnar da iyäbilsinnär Paskelleyi+.

29Pilat çıktı onnara da sordu: «Neylän siz kabaatlandırêrsınız bu Adamı?»+

30Onnar cuvap ettilär: «Eer O olmayaydı bir fena yapıcı, biz getirmeyeceydik Onu sana».

31Ozaman Pilat dedi: «Alın onu da daava kesin kendiniz sizin zakonunuza görä». Ama iudeylär dedilär: «Bizim yok dooruluumuz öldürmää kimseyi».

32Bu oldu, ki tamannansın o söz, ani sölediydi İisus, açan açtı, ne ölümnän ölecek+.

33Pilat enidän girdi Pretoriuma, çaardı İisusu da sordu Ona: «Sänsin mi İudeylerin Padişahı?»+

34İisus cuvap etti: «Sän kendiliindän deersin bunu osa başkaları mı sana söledilär Benim için?»

35Pilat dedi: «Ne, bän iudeyim mi? Kendi insanın hem büük popazlar verdilär Seni benim elimä. Sölä, ne yaptın?»

36İisus dedi: «Benim Padişıhlıım diil bu dünnedän. Eer Benim Padişahlıım olaydı bu dünnedän, ozaman Benim izmetçilerim düüşeceydilär, ki Bän düşmeyim iudeylerin ellerinä, ama Benim Padişahlıım diil bu dünnedän»+.

37Ozaman Pilat dedi İisusa: «Demäk, Sän Padişahsın, diil mi ölä?» İisus cuvap etti: «Sän söleersin, ani Padişahım. Onuştan Bän duudum hem bu dünneyä geldim, ki şaatlık edeyim aslılık için. Hepsi, kim aslılık tarafında, sesleerlär Benim sesimi»+.

38Pilat sordu Ona: «Nedir aslılık?» Bunu sölediktän sora enidän çıktı iudeylerä da dedi: «Bän bulmêêrım bir dä kabaat bu Adamda+.

39Sizdä var bir adet, ki Paskellä yortusunda kolvereyim sizä kapandan birisini. İsteersiniz mi, kolvereyim sizä İudeylerin Padişahını?»+

40Ozaman hepsi taa bir sıra baardılar: «Diil Onu, kolver Varavvayı!» Varavva sa bir hayduttu.

19

İisusa ölüm daavası kesiler

19^1•Ozaman Pilat aldı İisusu da izin verdi, düüsünnär Onu.

2Askerlär ördülär tikenni çalıdan feneț da koydular İisusun başına. Giidirdilär Onu ergivan rubaylan,

3sora, yaklaşıp Ona, deyärdilär: «Seläm Sana, İudeylerin Padişahı!» da şamarlardılar Onun yanaklarını.

4Pilat genä çıktı da dedi insana: «Tä, bän çıkarêrım Onu sizä, ki biläsiniz, ani bän bulmêêrım Onda bir dä kabaat»+.

5Çıktı İisus, çalıdan fenețlän başında hem ergivan rubaylan giiyimni. Pilat ozaman dedi insana: «Budur Adam!»

6Açan gördülär Onu büük popazlar hem bekçilär, ozaman başladılar baarmaa: «Ger onu! Ger onu stavroza!» Pilat dedi: «Alın da gerin siz, zerä bän bulmadım Onda bir dä kabaat».

7İudeylär cuvap ettilär ona: «Bizdä var Zakon, da bu Zakona görä O lääzım öldürülsün, zerä yaptı kendini Allahın Oolu»+.

8Pilat, işidip bu lafları, taa pek korktu.

9Girdi enidän Pretoriuma da dedi İisusa: «Neredänsin Sän?» Ama İisus vermedi bir dä cuvap+.

10Pilat dedi Ona: «Bana mı cuvap etmeersin? Bilmeersin mi, ani var kuvedim kolvereyim Seni hem var kuvedim gereyim Seni stavroza!»

11«Olmayaceydı bir dä kuvedin Benim üstümä, eer verilmeyeydi sana göktän. Onuştan, kim verdi Beni senin elinä, onun günahı taa büük», – cuvap etti İisus+.

12Bundan sora Pilat aarardı kolaylık, kolversin Onu. Ama iudeylär baarırdılar: «Eer kolverärseydin bu Adamı, diilsin dost Kesarlan. Herbir adam, kim kendini yapêr padişah, o Kesara karşı gider»+.

13Açan Pilat işitti bu lafları, çıkardı İisusu dışarı, oturdu daava skemnesinä o erdä, ani adı «Taş Döşemä», çıfıtçasına «Gavvafa».

14O gün hazırlanmak günüydü[*] Paskellä yortusuna, altıncı saadın[*] dolayındaydı. Pilat dedi iudeylerä: «Tä, bu sizin Padişahınız!»

15Ama onnar baardılar: «Öldür, öldür, ger Onu stavroza!» «Gereyim sizin Padişahınızı mı?» – sordu Pilat onnara. Büük popazlar dedilär: «Bizdä yok başka padişah, Kesardan kaarä».

16Ozaman Pilat verdi İisusu onnarın ellerinä, ki gerilsin stavroza. Askerlär aldılar İisusu da götürdülär germää.

İisus stavrozda

17•İisus Kendi götürärdi stavrozu omuzunda da çıktı o erä, ani dener «Baş kemii eri», çıfıtçasına «Golgofa».

18Orada gerdilär stavroza Onu hem taa iki kişiyi, birisini saa tarafına, öbürünü dä sol tarafına, İisusu da gerdilär ortada.

19Pilat sımarladı, yazsınnar da stavrozun yukarsına bölä bir yazı koysunnar: «Nazaretli İisus, İudeylerin Padişahı».

20İudeylerdän çoyu okudular bu yazıyı, zerä nereyi gerdilär İisusu, yakındı kasabaya. Yazılıydı çıfıt, latin hem urum dillerindä+.

21İudeylerin büük popazları dedilär Pilata: «Yazma „İudeylerin Padişahı“, ama yaz, ani „O Kendini sayardı İudeylerin Padişahı“».

22«Ne yazdım, o yazılmış», – cuvap etti Pilat.

23Askerlär İisusu gerdiktän sora aldılar Onun rubalarını da yaptılar dört pay, herbir askerä birär pay. Sora aldılar gölmeeni. Gölmeendä yoktu bir dä dikiş, örülüydü boydan-boya.

24Askerlär dedilär biri-birinä: «Yırtmayalım gölmää, ama atalım çetelä, görelim, kimä düşecek». Bu oldu tamannansın deyni Ayoz Yazı, ani deer: «Pay ettilär rubalarımı, giiyimim için çetelä attılar». Bölä dä yaptı askerlär.

25Stavroz yanında, neredä geriliydi İisus, durardılar: anası, anasının kızkardaşı, Mariya, Kleopanın karısı, hem Mariya Magdalina+.

26Açan İisus gördü anasını hem, durarak onun yanında, üüreniciyi, angısını sevärdi, dedi Kendi anasına: «O, karı! Tä, bu senin oolun!»+

27Sora dedi üürenicisinä: «Tä, bu senin anan!» Ondan sora bu üürenici aldı İisusun anasını kendi evinä.

İisus öler

28•Bundan sora İisus, bileräk ani şindi hepsi tamannandı, tamannansın deyni Ayoz Yazı, dedi: «Susadım».

29Orada vardı bir kap, dolu şarap sirkesinnän. Askerlär, bir sünkeri bandırıp sirkeyä, issop[*] sopasına taktılar da uzattılar Onun dudaklarına.

30Açan İisus sirkeyi dattı, dedi: «Tamannandı!» Sora iiltti başını da salverdi Duhunu.

31Cumaa günüydü. İudeylär istemärdilär, ki güüdelär, stavrozda gerili, kalsınnar cumertesi günü, zerä o cumertesi bir büük gündü. Onuştan yalvardılar Pilata, ki izin versin, kırsınnar gerilmiş olannarın baldırlarını da kaldırsınnar güüdeleri.

32Askerlär geldilär da kırdılar ilkinkisinin baldırlarını, sora ikincisinin, ani İisuslan bilä geriliydilär.

33Ama açan yaklaştılar İisusa, gördülär ani O ölü, onun için onnar kırmadılar Onun baldırlarını.

34Ama askerlerdän birisi sapladı Onun iyesini süngüylän, da birdän kan hem su aktı+.

35Bunu görän şaatlık eder, da onun şaatlıı aslı. O biler, ani dooru söleer. Söleer, ki siz inanasınız+.

36Bu bölä oldu, ki tamannansın Ayoz Yazı: «Onun kemiklerindän biri bilä falanmayacek»+.

37Başka erdä Ayoz Yazı deer: «Bakaceklar Ona, Kimi sapladılar».

İisus mezara koyulêr

38•Bundan sora Arimafeya kasabasından İosif, angısı İisusun bir üürenicisiydi, ama bunu saklı tuttu, zerä korkardı iudeylerdän, istedi izin Pilattan, ki indirsin İisusun güüdesini stavrozdan. Pilat kayıl oldu. İosif gitti da aldı İisusun güüdesini+.

39Geldi Nikodim dä, angısı gecä geldiydi İisusa, getirdi yakın üz funt[*] smirna, karışık aloya yaayınnan+.

40Onnar aldılar İisusun güüdesini da sardılar ketendän bezlärlän, ii kokularlan, iudeylerin gömmäk adetlerinä görä+.

41Orada, neredä İisusu gerdilär, vardı bir başçä. O başçä içindä vardı bir eni mezar laamı, nereyi taa kimseyi koymadıydılar.

42Orada koydular İisusu, zerä iudeylerin hazırlanmak günüydü, da bu mezar orayı yakındı.

20

İisus diriler

20^1•Haftanın ilk günündä[*] Mariya Magdalina çin-sabaalän, taa karannıktan, geldi mezara da gördü, ani taş aktarılmış mezarın aazından+.

2O kaçarak gitti Simon Petriyä hem öbür üüreniciyä, angısını sevärdi İisus, da dedi onnara: «Almışlar Saabiyi mezardan, da bilmeeriz, nereyi koydular Onu»+.

3Ozaman çıktı Petri hem öbür üürenici da gittilär mezara.

4İkisi barabar kaçtılar, ama öbür üürenici Petridän taa pek kaçardı da etişti ondan ileri mezara.

5Açan iildi, gördü keten bezleri erdä, ama mezar içinä girmedi.

6Onun ardına geldi Simon Petri. O girdi mezar içinä, gördü erdä keten bezleri

7hem peşkiri, ani başındaydı. O diildi bezlärlän birerdä, ama sarılı topluydu da koyuluydu başka tarafa.

8Ozaman girdi mezar içinä öbür üürenici da, angısı ileri etiştiydi mezara da, görüp, inandı.

9Zerä onnar taa bilmärdilär Ayoz Yazıdan, ani İisus lääzımdı dirilsin ölüdän+.

10Sora üürenicilär enidän döndülär geeri evä.

11•Ama Mariya durardı dışarda, mezarın yanında, da aalardı. O aalarkan, iildi baksın mezar içinä.

12Da orada görer iki angil, giiyimni ak-biyaz rubaylan. Birisi oturardı baş ucunda, öbürü dä ayak ucunda, neredä koyuluydu İisusun güüdesi+.

13Onnar sordular ona: «Karı, neçin aalêêrsın?» O cuvap etti: «Almışlar benim Saabimi, da bilmeerim nereyi koydular».

14Bölä lafedärkän, döndü da gördü İisusu, Angısı orada ayakça durardı, ama tanımadı Onu+.

15İisus dedi ona: «Karı! Neçin aalêêrsın? Kimi aarêêrsın?» Mariya sandı, ani O başçıvancı, da dedi: «Çorbacı! Eer sän aldısaydın Onu, sölä nereyi koydun, da bän alacam Onu»+.

16İisus dedi ona: «Mariya!» O çabuk döndü da çıfıtçasına dedi: «Ravvuni!», annaması «Üüredici».

17İisus dedi ona: «Tutunma Bendän, zerä Bän taa kalkmadım Bobama, ama git kardaşlarıma da sölä onnara, ani kalkêrım Benim Bobama hem sizin Bobanıza, Benim Allahıma hem sizin Allahınıza»+.

18Mariya Magdalina geler üürenicilerä da deer: «Bän gördüm Saabiyi», sora söledi, ne dedi İisus.

Üürenicilär İisuslan karşı gelerlär

19•O haftanın ilk günündä, avşam üstü, üürenicilär topluydular birerdä. Kapular kitliydilär, zerä korkardılar iudeylerdän. Ozaman İisus geldi onnarın arasına da dedi onnara: «Selemet sizä!»

20Bundan sora gösterdi onnara ellerini hem iyesini. Üürenicilär, görüp Saabiyi, sevindilär.

21İisus dedi ikinci sıra: «Selemet sizä! Nicä yolladı Beni Bobam, ölä yollêêrım Bän dä sizi»+.

22Bu laflardan sora O üfledi onnara da dedi: «Kabledin Ayoz Duhu+.

23Kimin günahlarını baaşlayacenız, onnara baaşlanacek, kimin baaşlamayacenız, onnara baaşlanmayacek»+.

İnansız Foma

24Foma, onikidän birisi, angısına dener «İkiz», yoktu onnarlan barabar, açan İisus geldi+.

25Öbür üürenicilär dedilär ona: «Biz gördük Saabiyi!» Ama o dedi: «Görmeyincä Onun ellerindä nışannarı enserlerdän, koymayınca parmaamı nışannara hem yoklamayınca elimnän Onun iyesini, bän inanmayacam».

26Sekiz gündän sora enidän topluydular İisusun üürenicileri içerdä, Foma da onnarlandı. Kapular kitliykän, geldi İisus onnarın arasına da dedi: «Selemet sizä!»

27Sora deer Fomaya: «Ver parmaanı da bak Benim ellerimä, ver elini da yokla Benim iyemi da olma inansız, ama ol inancı».

28Foma dedi: «Saabim hem Allahım!»+

29İisus dedi ona: «Foma, sän gördün da inandın. Ne mutlu onnara, kim görmediynän inanêr»+.

30İisus çok başka nışannar yaptı üürenicilerin önündä, angıları için yok yazılı bu kiyatta+.

31Ama bunnar yazılı, ki siz inanasınız, ani İisus – Hristos, Allahın Oolu, da inanarak, diveç yaşamanız Onun adınnan olsun+.

21

İisus Tiveriada gölündä

21^1Bundan sora İisus enidän gösterildi Kendi üürenicilerinä Tiveriada gölünün boyunda. Tä nicä O göründü:+

2Simon Petri, Foma, angısına dener «İkiz», Nafanail, Galileyanın Kana küüyündän, Zevedeyin oolları hem taa iki üürenici toplandıydılar bireri+.

3Simon Petri dedi: «Giderim balık tutmaa». Onnar cuvap ettilär: «Gideriz biz dä seninnän». Gittilär da pindilär kayık içinä, ama o gecä bişey tutmadılar.

4Açan aydınnandı, İisus durardı gölün boyunda, ama üürenicilär tanımadılar Onu+.

5İisus dedi onnara: «Uşaklarım! Tuttunuz mu bişey sabaa imeesi için?» Onnar cuvap ettilär: «Tutmadık»+.

6O dedi onnara: «Atın süzmeyi kayıın saa tarafına da tutacenız». Onnar attılar da artık çıkaramardılar süzmeyi, okadar çok balık tutulmuştu+.

7Ozaman üürenici, angısını sevärdi İisus, dedi Petriyä: «Tä, Saabi!» Simon Petri, açan işitti, ani O – Saabi, belinä baaladı üst rubasını, zerä soyunmuştu, da atladı su içinä+.

8Ama kalan üürenicilär geldilär kayıklan, zerä uzak diildilär kenardan, yakın bir ikiüz endezenin[*] dolayında, da çekärdilär süzmeyi balıklarlan.

9Açan çıktılar kuruya, orada gördülär koor üstündä koyulu balık hem yanında ekmek.

10İisus dedi onnara: «Verin balıklardan, ani şindi tuttunuz».

11Simon Petri pindi kayaa da çekti süzmeyi kenara. O doluydu büük balıklarlan, hepsi vardı üz elli üç balık. Bakmayarak, ani ölä çok, süzmä hep okadar kopmadı.

12İisus dedi onnara: «Gelin da iyin». Kimsey üürenicilerdän kıyışmardı sorsun Ona: «Kimsin sän?» Zerä hepsi tanıyardılar, ani O Kendisi Saabi.

13İisus yaklaştı, aldı ekmää da verdi onnara. Hep ölä sora verdi balıkları da.

14Bu üçüncü sıra İisus gösterildi üürenicilerinä dirilmektän sora+.

Petri, otlat Benim koyunnarımı

15Onnar idiktän sora, İisus dedi Simon Petriyä: «Simon, İoanın oolu! Seversin mi sän Beni taa çok bunnardan?» Petri cuvap etti: «Aslı, Saabi, Sän bilersin, ani bän severim Seni». İisus dedi ona: «Otlat Benim kuzularımı».

16İkinci sıra sorêr ona: «Simon, İoanın oolu! Seversin mi sän Beni?» Petri cuvap etti Ona: «Aslı, Saabi, Sän bilersin, ani bän severim Seni». İisus dedi ona: «Güt Benim koyunnarımı»+.

17Üçüncü sıra sordu ona: «Simon, İoanın oolu! Seversin mi sän Beni?» Petri güçlendi, ani üçüncü sıra hep bunu sordu: «Seversin mi Beni?» da cuvap etti: «Saabi! Sän hepsini bilersin. Sän bilersin, ani bän severim Seni». İisus dedi ona: «Otlat Benim koyunnarımı.

18Dooru, dooru söleerim sana, açan sän gençtin, kuşanardın kendin da gidärdin, nereyi kendin istärdin, ama açan ihtärlayacan, uzadacan ellerini, da başkası kuşayacek seni da götürecek, nereyi sän hiç istämeersin».

19Söledi bunnarı, ki göstersin, nesoy ölümnän Petri metinneyecek Allahı. Bunnarı sölediktän sora dedi ona: «Gel Benim ardıma»+.

20Petri baktı geeri da gördü, ani onnarın ardına geler üürenici, angısını sevärdi İisus, hem angısı avşam ekmää vakıdında dayandıydı İisusun güüsünä, da sordu: «Saabi! Kim satacek Seni?»+

21Petri, görüp onu, sordu İisusa: «Saabi, onunnan ne olacek?»

22İisus dedi: «Eer Bän istärseydim, ki o kalsın diri, taa Bän gelincä, sana ne zarar? Sän bak da gel ardıma»+.

23Bundan sora laf daaldı kardaşların arasında, ani bu üürenici hiç ölmeyecek. Ama İisus demedi, ani o hiç ölmeyecek, salt dedi: «Eer Bän istärseydim, ki o kalsın diri, taa Bän gelincä, sana ne zarar?»

24Bu, o üürenici, ani şaatlık eder bu işlär için hem yazdı bunnarı, da biz bileriz, ani onun şaatlıı aslı+.

25Var çok taa, ne yaptı İisus, ama eer yazılaydı hepsi ufacıktan, sanêrım, ki bütün dünnä yoktu nasıl sıydırsın bu yazılmış kiyatları. /Amin./+

* 1:28 Vifavarada: taa evelki tekstlerdä «Vifaniyada».

* 1:39 Onuncu saat – saat 16 (ama kimi bilgiçlerä görä saat 10).

* 1:42 Taş – urumca «petros» (Petri).

* 2:6 İki-üç ölçü – urumca «iki-üç metritis» (80-120 litra).

* 3:3 Enidän – eki «yukarıdan».

* 4:6 Altıncı saat – üülendä saat 12 (kimi bilgiçlerä görä saat 18).

* 4:52 Edinci saat – saat 13 (kimi bilgiçlerä görä saat 19).

* 6:19 25-30 stadi – 4,6–5,6 kilometra.

* 6:31 Manna – imäk, angısını Allah minuniyalı şekildä yollarmış çıfıtlara, açan onnar gezärmişlär çolda.

* 6:69 Sänsin Allahın Ayozu: kimi tekstlerdä var yazılı «Sänsin Hristos, diri Allahın Oolu».

* 7:53 – 8:11. Bu sıralar en eski tekstlerdä yok.

* 9:35 Adam Ooluna: kimi tekstlerdä «Allahın Ooluna».

* 11:18 Onbeş stadi – 2,8 kilometra.

* 12:3 1 funt – 0,33 kilogram.

* 12:13 Osanna – selämnemäk lafı, annaması «şindi kurtar».

* 12:15 Sionun kızı – İerusalimin insanı.

* 12:31 Bu dünneyin çorbacısı – şeytan.

* 14:16 İilendirici – eki «Yardımcı», «Girginnedici», «Üreklendirici».

* 18:3 Siläh – kılıç, süngü gibi işlär.

* 18:28 Pretorium – kullanıcının rezidențiyası.

* 19:14 Hazırlanmak günü – cumaa.

* 19:14 Altıncı saat – üülendä saat 12 (kimi bilgiçlerä görä saat 6).

* 19:29 İssop – bir ot, angısının dalları serpmäk için kullanılêr.

* 19:39 100 funt – 33 kilogram.

* 20:1 Haftanın ilk günü – pazar günü.

* 21:8 200 endezä – bir 100 metra.

+ 1:1 Yaradılış 1:1, Apokalіpsіs 19:13, İoan 20:28, 1 İoanın 5:20, Fіlіplіlerä 2:6

+ 1:3 1 Korіnflіlerä 8:6, Koloslulara 1:16, Çıfıtlara 1:2

+ 1:4 İoan 5:26, İoan 11:25, 1 İoanın 1:2, 1 İoanın 5:11, İoan 8:12, İoan 9:5, İoan 12:46

+ 1:6 Matfey 3:1, Mark 1:4, Luka 1:80, Luka 3:2

+ 1:7 İoan 3:26, İoan 5:33, İoan 10:41, İoan 20:31, Yaptıklar 19:4

+ 1:9 1 Petrіnіn 2:9

+ 1:11 İoan 5:43

+ 1:12 Matfey 5:9, 1 İoanın 3:1, 1 İoanın 5:1, Romalılara 8:14

+ 1:13 İoan 3:3, İakovun 1:18

+ 1:14 1 İoanın 4:2, 2 İoanın 1:7, 1 Tіmofeyä 3:16, Çıfıtlara 2:14

+ 1:15 Matfey 3:11

+ 1:17 İoan 7:19, İoan 14:6

+ 1:18 İoan 6:46, 1 İoanın 4:12, Koloslulara 1:15, 1 Tіmofeyä 6:16

• 1:19 Matfey 3:1-12, Mark 1:2-8, Luka 3:15-17

+ 1:20 Yaptıklar 13:25

+ 1:21 Matfey 17:12-13, Luka 1:17,

+ 1:29 1 Petrіnіn 1:19, 1 İoanın 2:2, 1 İoanın 4:10

+ 1:31 Luka 1:17
+ 1:32 Matfey 3:16, Mark 1:10, Luka 3:22
+ 1:33 Yaptıklar 1:5
+ 1:35 Matfey 11:2, Mark 2:18, Luka 11:1
+ 1:36 İoan 1:29
+ 1:38 İoan 18:4, İoan 18:7

+ 1:40 Matfey 4:18-20, Mark 1:16-20, Luka 5:2-11

+ 1:41 İoan 4:25

+ 1:42 Matfey 16:18, Mark 3:16, Galatіyalılara 1:18, 1 Korіnflіlerä 1:12

+ 1:44 İoan 12:21

+ 1:45 İoan 21:2, Luka 24:27, Matfey 2:23, Luka 2:39

+ 1:47 Romalılara 9:6

+ 1:49 Matfey 27:11, Matfey 27:42, İoan 11:27

+ 1:51 Yaradılış 28:12,

+ 2:1 İoan 4:46, İoan 21:2

+ 2:4 Mark 14:41, İoan 7:6, İoan 7:30, İoan 8:20, İoan 13:1

+ 2:6 İoan 3:25

+ 2:12 Mark 3:31, Mark 6:3, İoan 7:3, Yaptıklar 1:14, 1 Korіnflіlerä 9:5, Galatіyalılara 1:19

• 2:13 Matfey 21:12-13, Mark 11:15-17, Luka 19:45-46

+ 2:13 İoan 6:4, İoan 11:55

+ 2:16 Luka 2:49

+ 2:18 İoan 4:48, İoan 6:30, 1 Korіnflіlerä 1:22

+ 2:19 Mark 8:31, Mark 14:58, Mark 15:29, İoan 10:18

+ 2:22 Luka 24:8, İoan 12:16
+ 2:23 İoan 11:45
+ 3:1 İoan 7:50, İoan 19:39

+ 3:5 Mark 16:16, Yaptıklar 2:38, Matfey 5:20, 1 Korіnflіlerä 15:50

+ 3:13 İoan 6:38, 1 Korіnflіlerä 15:47, Efeslіlerä 4:9

+ 3:14 İoan 8:28, İoan 12:32

+ 3:16 Romalılara 5:8, Efeslіlerä 2:4, 1 İoanın 3:1, 1 İoanın 4:10

+ 3:17 İoan 8:15, İoan 12:47
+ 3:18 Mark 16:16
+ 3:19 İoan 1:4, İoan 8:12, İoan 7:7
+ 3:20 Efeslіlerä 5:13
+ 3:22 İoan 4:1-2

+ 3:24 Matfey 11:2, Mark 6:17-18, Luka 3:19-20

+ 3:25 İoan 2:6
+ 3:26 İoan 1:7, İoan 5:33
+ 3:27 1 Korіnflіlerä 4:7
+ 3:28 Mark 1:2, İoan 1:20

+ 3:29 Matfey 9:15, Matfey 25:1-13, Apokalіpsіs 19:7, Apokalіpsіs 21:2, Matfey 9:15, Mark 2:19

+ 3:33 İoan 8:26
+ 3:35 Matfey 3:17, Matfey 17:5, İoan 5:20
+ 3:36 İoan 5:24, İoan 6:40, 1 İoanın 5:12-13
+ 4:2 İoan 3:22
+ 4:3 İoan 2:11-12
+ 4:4 Luka 9:52-53
+ 4:5 Yaradılış 33:19, Yaradılış 48:22
+ 4:14 İoan 7:38
+ 4:19 İoan 9:20
+ 4:20 Yaradılış 12:6-7, Yaradılış 33:18,
+ 4:22 Yaptıklar 13:23, Romalılara 3:1-2
+ 4:23 Romalılara 8:15, Efeslіlerä 6:18,
+ 4:24 2 Korіnflіlerä 3:17
+ 4:25 İoan 1:41, Matfey 11:2,
+ 4:26 İoan 9:37

+ 4:34 İoan 5:30, İoan 6:38, İoan 9:4, İoan 14:31

+ 4:35 Matfey 9:38, Luka 10:2
+ 4:36 1 Korіnflіlerä 3:6-9
+ 4:42 İoan 1:29, 1 İoanın 4:14
+ 4:44 Matfey 13:57, Mark 6:4, Luka 4:24
+ 4:45 İoan 2:23
+ 4:46 İoan 2:1, İoan 21:2, İoan 2:12

+ 4:48 İoan 2:18, İoan 6:30, 1 Korіnflіlerä 1:22

+ 4:53 Matfey 8:13, Yaptıklar 16:34, Yaptıklar 18:8

+ 4:54 İoan 2:11
+ 5:8 Matfey 9:6-7, Mark 2:11, Luka 5:24
+ 5:16 İoan 15:20
+ 5:18 İoan 7:1, Fіlіplіlerä 2:6

+ 5:20 Matfey 3:17, Matfey 17:5, İoan 3:35, İoan 10:17, İoan 15:9, İoan 17:26

+ 5:21 Romalılara 8:11, 1 Korіnflіlerä 15:45

+ 5:22 İoan 17:2, Yaptıklar 10:42

+ 5:23 Matfey 10:40, Luka 10:16, İoan 13:20, İoan 15:23

+ 5:24 İoan 3:36, İoan 6:40, İoan 20:31, 1 İoanın 5:9-13, 1 İoanın 3:14

+ 5:25 Matfey 27:52-53, Efeslіlerä 2:1, Efeslіlerä 2:5

+ 5:26 İoan 1:4, İoan 11:25, 1 İoanın 1:2, 1 İoanın 5:11

+ 5:28 İoan 11:25, İoan 11:43
+ 5:30 Mark 14:36, İoan 6:38, İoan 8:16
+ 5:31 İoan 8:13
+ 5:33 İoan 1:7, İoan 3:26, İoan 10:41
+ 5:35 Matfey 5:16, 2 Petrіnіn 1:19
+ 5:36 İoan 8:18, İoan 10:25, 1 İoanın 5:9
+ 5:39 Luka 24:27
+ 5:41 1 Salonіklіlerä 2:6

+ 5:43 İoan 10:25, İoan 12:12, İoan 1:11, İoan 3:11-12

+ 5:44 İoan 12:43

• 6:1 Matfey 14:13-21, Mark 6:30-44, Luka 9:10-17

+ 6:4 İoan 2:13, İoan 11:55
+ 6:5 İoan 1:44,
+ 6:8 İoan 1:40, İoan 1:44
+ 6:11 Matfey 15:36
+ 6:14 Matfey 11:2-3, İoan 4:25, İoan 11:27
• 6:16 Matfey 14:22-27, Mark 6:45-52
+ 6:29 1 İoanın 3:23

+ 6:30 Matfey 12:38, İoan 2:18, İoan 4:48, 1 Korіnflіlerä 1:22

+ 6:34 İoan 4:15
+ 6:35 İoan 4:14, İoan 7:37
+ 6:37 İoan 17:6

+ 6:38 İoan 3:13, 1 Korіnflіlerä 15:47, Mark 14:36, İoan 5:30

+ 6:39 Matfey 18:14, İoan 10:28-29
+ 6:40 İoan 3:35, İoan 5:24, 1 İoanın 5:12-13
+ 6:42 Matfey 13:55
+ 6:44 İoan 12:32
+ 6:46 Matfey 11:27, İoan 1:18
+ 6:51 İoan 3:13, Matfey 26:26-28

+ 6:53 Mark 14:22-24, 1 Korіnflіlerä 10:16, 1 Korіnflіlerä 11:27

+ 6:56 İoan 15:4-5, 1 İoanın 3:24
+ 6:62 Mark 16:19, Luka 24:51, Yaptıklar 1:9
+ 6:63 2 Korіnflіlerä 3:6
+ 6:64 İoan 13:11
+ 6:69 Mark 1:24
+ 6:70 İoan 13:2, İoan 13:27
+ 6:71 İoan 18:2-3
+ 7:1 İoan 5:18, İoan 8:37, İoan 11:53

+ 7:3 Mark 3:31, Mark 6:3, İoan 2:12, Yaptıklar 1:14, 1 Korіnflіlerä 9:5, Galatіyalılara 1:19

+ 7:6 Mark 14:41, İoan 2:4, İoan 8:20, İoan 13:1

+ 7:7 İoan 15:18, İoan 3:19
+ 7:13 İoan 19:38
+ 7:16 İoan 8:28, İoan 12:49, İoan 14:10
+ 7:18 İoan 5:41, İoan 8:50
+ 7:19 İoan 1:17
+ 7:20 Mark 3:22, İoan 8:48, İoan 10:20
+ 7:23 Matfey 12:2, İoan 5:16
+ 7:24 İoan 8:15
+ 7:27 İoan 8:14, İoan 9:29, İoan 19:9
+ 7:29 Matfey 11:27, İoan 8:55

+ 7:30 İoan 10:39, Mark 14:41, İoan 2:4, İoan 7:6, İoan 8:20, İoan 13:1

+ 7:31 İoan 8:30
+ 7:33 Mark 14:7, İoan 14:19, İoan 16:5
+ 7:34 İoan 8:21-22, İoan 13:33

+ 7:37 Matfey 11:28, Matfey 5:6, İoan 4:14, İoan 6:35

+ 7:39 Yaptıklar 2:4
+ 7:40 İoan 1:21
+ 7:42 Matfey 2:1, Luka 2:4-7
+ 7:43 İoan 9:16, İoan 10:19

+ 7:48 1 Korіnflіlerä 1:20, 1 Korіnflіlerä 2:8

+ 7:50 İoan 3:1, İoan 19:39
+ 8:6 Luka 11:54, Luka 20:20
+ 8:7 Romalılara 2:1, Romalılara 2:22
+ 8:11 İoan 5:14

+ 8:12 Luka 2:30, İoan 1:4, İoan 1:9, İoan 12:35

+ 8:13 İoan 5:31
+ 8:14 İoan 13:3, İoan 16:28, İoan 7:27
+ 8:15 İoan 3:17, İoan 7:24, İoan 12:47
+ 8:16 İoan 5:30, İoan 16:32
+ 8:18 İoan 5:36, 1 İoanın 5:9
+ 8:19 Matfey 11:27, İoan 16:3

+ 8:20 Mark 14:41, İoan 2:4, İoan 7:6, İoan 13:1

+ 8:21 İoan 7:34-35, İoan 13:33
+ 8:23 1 İoanın 4:5, İoan 17:14
+ 8:26 İoan 15:15, İoan 3:33

+ 8:28 İoan 3:14, İoan 12:32, İoan 5:30, İoan 7:16

+ 8:29 İoan 4:34, İoan 6:38

+ 8:30 İoan 7:31

+ 8:32 İakovun 2:12, 1 Petrіnіn 2:16, Romalılara 6:18, 1 Korіnflіlerä 7:22, 2 Korіnflіlerä 3:17, Galatіyalılara 5:1

+ 8:33 Matfey 3:9

+ 8:34 2 Petrіnіn 2:19, Romalılara 6:16-20, Tіta 3:3

+ 8:35 Yaradılış 21:10, Galatіyalılara 4:30
+ 8:37 İoan 5:18, İoan 7:1, İoan 11:53
+ 8:39 Luka 19:9

+ 8:44 1 İoanın 3:8, 1 İoanın 3:10, 1 İoanın 3:12, Yaradılış 3:4, 2 Korіnflіlerä 11:3, Apokalіpsіs 12:9

+ 8:48 Mark 3:22, İoan 7:20
+ 8:49 İoan 5:23
+ 8:50 İoan 5:41, İoan 7:18
+ 8:51 İoan 5:24, İoan 11:26

+ 8:54 Çıfıtlara 5:5, İoan 17:1, Yaptıklar 3:13, 2 Petrіnіn 1:17

+ 8:55 İoan 7:28-29
+ 8:56 Matfey 13:17, Luka 17:22
+ 8:59 İoan 10:31
+ 9:4 İoan 4:34, İoan 11:9, İoan 12:35
+ 9:5 İoan 1:4, İoan 8:12, İoan 12:46
+ 9:6 Mark 7:33, Mark 8:23
+ 9:7 Luka 13:4
+ 9:14 İoan 5:9
+ 9:16 İoan 7:43, İoan 10:19
+ 9:17 İoan 4:19, İoan 6:14
+ 9:22 İoan 7:13, İoan 12:42, İoan 16:2
+ 9:29 İoan 7:27, İoan 8:14
+ 9:37 İoan 4:26
+ 9:40 Romalılara 2:19
+ 9:41 İoan 15:22, İakovun 4:17
+ 10:6 Mark 6:52, Mark 8:17

+ 10:11 Çıfıtlara 13:20, İoan 15:13, 1 İoanın 3:16

+ 10:12 Matfey 7:15, Yaptıklar 20:29
+ 10:15 Matfey 11:27
+ 10:16 İoan 11:52, Luka 12:32
+ 10:17 Matfey 3:17, İoan 5:20
+ 10:18 İoan 2:19
+ 10:19 İoan 7:43, İoan 9:16
+ 10:20 Mark 3:22, İoan 7:20, İoan 8:48,
+ 10:23 Yaptıklar 3:11, Yaptıklar 5:12
+ 10:24 Matfey 26:63, İoan 1:24-25, İoan 1:41
+ 10:25 İoan 5:36
+ 10:28 İoan 3:16, İoan 17:12
+ 10:30 İoan 17:11
+ 10:31 İoan 8:59
+ 10:33 Matfey 9:3
+ 10:36 İoan 3:17, Mark 2:7, Mark 14:64
+ 10:38 İoan 14:10
+ 10:39 Luka 4:30, İoan 7:30
+ 10:40 İoan 1:28
+ 10:41 İoan 1:7, İoan 3:26, İoan 5:33
+ 10:42 İoan 7:31
+ 11:1 Luka 10:38-39
+ 11:2 İoan 12:3
+ 11:8 İoan 8:59, İoan 10:31
+ 11:9 İoan 9:4, İoan 12:35
+ 11:11 Matfey 9:24, Mark 5:39,

+ 11:16 Matfey 10:3, Mark 3:18, Luka 6:15, İoan 14:5, İoan 20:24, İoan 21:2, Yaptıklar 1:13, İoan 13:37

+ 11:24 Luka 14:14, İoan 5:29, İoan 6:39

+ 11:25 İoan 1:4, İoan 5:26, 1 İoanın 1:2, 1 İoanın 5:11

+ 11:26 İoan 5:24, İoan 8:51

+ 11:27 Matfey 11:2, İoan 1:49, Matfey 16:16, Mark 8:29

+ 11:35 Luka 19:41
+ 11:37 İoan 9:6-7
+ 11:38 Matfey 27:60
+ 11:41 İoan 17:1
+ 11:42 İoan 3:17
+ 11:43 İoan 5:28
+ 11:44 İoan 5:28

• 11:45 Matfey 26:1-5, Mark 14:1-22, Luka 22:1-2

+ 11:45 İoan 2:23
+ 11:50 İoan 18:14
+ 11:51 Mark 10:45
+ 11:52 İoan 10:16, 1 İoanın 2:2

+ 11:53 Mark 14:1, İoan 5:18, İoan 7:1, İoan 8:37

+ 11:55 İoan 2:13, İoan 6:4,

+ 11:57 İoan 7:11

• 12:1 Matfey 26:6-13, Mark 14:3-9, Luka 7:36-50

+ 12:1 İoan 11:55, Matfey 21:17, İoan 11:1, İoan 11:18

+ 12:2 Luka 10:38
+ 12:3 İoan 11:2
+ 12:6 İoan 13:29
+ 12:9 İoan 11:44

• 12:12 Matfey 21:4-9, Mark 11:7-10, Luka 19:35-38

+ 12:15 Matfey 21:4-5
+ 12:16 İoan 2:22
+ 12:19 İoan 11:47-48
+ 12:21 İoan 1:44
+ 12:23 İoan 2:4, İoan 17:1
+ 12:24 1 Korіnflіlerä 15:36
+ 12:25 Matfey 10:39, Luka 14:26
+ 12:27 Mark 14:34, İoan 13:21
+ 12:28 Mark 1:11, Mark 9:7
+ 12:29 Yaptıklar 23:9
+ 12:30 İoan 11:42

+ 12:31 İoan 16:11, 2 Korіnflіlerä 4:4, Koloslulara 2:15

+ 12:32 İoan 3:14, İoan 8:28, İoan 6:44

+ 12:33 İoan 18:32

+ 12:35 İoan 1:4, İoan 8:12, Efeslіlerä 5:8, İoan 9:4, İoan 11:9, 1 İoanın 1:6

+ 12:36 Luka 16:8, 1 Salonіklіlerä 5:5

+ 12:38 Romalılara 10:16

+ 12:40 Matfey 13:15, Mark 4:12, Yaptıklar 28:27

+ 12:42 İoan 3:1, İoan 9:22, İoan 16:2
+ 12:43 İoan 5:44
+ 12:44 Matfey 10:40, İoan 13:20, İoan 14:1
+ 12:45 İoan 14:9
+ 12:46 İoan 1:4, İoan 8:12, İoan 9:5
+ 12:47 İoan 3:17, İoan 4:42, İoan 8:15

+ 13:1 İoan 12:1, Mark 14:41, İoan 2:4, İoan 7:6, İoan 8:20

+ 13:2 İoan 6:70

+ 13:3 Matfey 11:27, İoan 17:2, İoan 8:14, İoan 16:28

+ 13:5 Matfey 20:28, Luka 22:27

+ 13:8 1 Korіnflіlerä 6:11, Efeslіlerä 5:26, Tіta 3:5, Çıfıtlara 10:22

+ 13:10 İoan 15:3

+ 13:11 İoan 6:64, İoan 18:2

+ 13:13 Matfey 7:22, Matfey 23:8, Luka 6:46, Fіlіplіlerä 2:11

+ 13:14 1 Tіmofeyä 5:10
+ 13:15 1 Petrіnіn 2:21
+ 13:16 Luka 6:40, İoan 15:20

+ 13:17 Matfey 24:46, Luka 11:28, İakovun 1:22, Romalılara 2:13

• 13:18 Matfey 26:21-25, Mark 14:18-21, Luka 22:21-23

+ 13:18 İoan 6:70,
+ 13:19 Mark 13:23, İoan 14:29, İoan 16:4
+ 13:20 Matfey 10:40, Luka 10:16, İoan 12:44
+ 13:21 Mark 14:34, İoan 12:27

+ 13:23 İoan 19:26, İoan 20:2, İoan 21:7, İoan 21:20

+ 13:29 İoan 12:6
+ 13:31 1 Petrіnіn 4:11
+ 13:32 İoan 17:1, İoan 17:5
+ 13:33 İoan 7:34, İoan 8:21

+ 13:34 1 İoanın 2:7-8, 1 İoanın 3:11, 2 İoanın 1:5, İoan 15:12

• 13:36 Matfey 26:31-35, Mark 14:27-31, Luka 22:31-34

+ 13:37 İoan 11:16, İoan 21:19
+ 13:38 İoan 18:27
+ 14:1 İoan 12:44
+ 14:3 İoan 14:1, 1 Salonіklіlerä 4:17
+ 14:5 İoan 11:16
+ 14:6 İoan 1:17, İoan 11:25, Çıfıtlara 10:20
+ 14:8 İoan 1:43, İoan 12:21
+ 14:9 İoan 12:45
+ 14:10 İoan 10:38
+ 14:11 İoan 5:36
+ 14:12 İoan 8:14, İoan 13:3, İoan 16:28

+ 14:14 Matfey 7:7-8, Mark 11:24, İoan 15:16, İoan 16:23, 1 İoanın 3:22

+ 14:15 Matfey 28:20, 1 İoanın 5:3, 2 İoanın 1:6, Romalılara 13:10

+ 14:16 İoan 15:26, İoan 16:13
+ 14:17 1 Korіnflіlerä 2:14, Yaptıklar 2:4
+ 14:19 İoan 7:33
+ 14:21 İoan 16:27
+ 14:22 Luka 6:16, Yaptıklar 1:13
+ 14:23 Apokalіpsіs 3:20

+ 14:26 İoan 15:26, İoan 16:13, 1 Korіnflіlerä 2:10, 1 İoanın 2:20, Luka 24:49

+ 14:27 Fіlіplіlerä 4:7, Koloslulara 3:15

+ 14:28 İoan 14:1-2, 1 Korіnflіlerä 11:3, 1 Korіnflіlerä 15:24

+ 14:29 Mark 13:23, İoan 13:19
+ 14:30 İoan 12:31, Efeslіlerä 2:2
+ 15:2 Matfey 3:10, Matfey 7:19
+ 15:3 İoan 13:10
+ 15:4 1 İoanın 2:6

+ 15:5 Romalılara 11:17, İoan 6:56, 1 İoanın 3:24, Mark 4:20

+ 15:6 Matfey 13:42
+ 15:7 İoan 14:14
+ 15:9 Matfey 3:17, İoan 5:20

+ 15:11 İoan 3:29, İoan 16:24, İoan 17:13, 1 İoanın 1:4, 2 İoanın 1:12

+ 15:12 İoan 13:34

+ 15:13 İoan 10:11, 1 İoanın 3:16, Romalılara 5:7-8, Efeslіlerä 5:2

+ 15:14 Mark 3:35

+ 15:15 İoan 3:32, İoan 8:26

+ 15:16 Matfey 7:7-8, Mark 11:24, İoan 14:14, İoan 16:23

+ 15:17 1 İoanın 2:7, 1 İoanın 3:11, 2 İoanın 1:5

+ 15:18 Mark 13:13, İoan 7:7, 1 İoanın 3:13

+ 15:19 İoan 8:23, İoan 17:14

+ 15:20 Matfey 10:24, Luka 6:40, İoan 13:16, İoan 5:16, 1 Korіnflіlerä 4:12, 2 Korіnflіlerä 4:9, 1 Salonіklіlerä 2:15, 2 Tіmofeyä 3:12

+ 15:22 İoan 9:41
+ 15:23 İoan 5:23
+ 15:24 İoan 7:31, İoan 10:37

+ 15:26 İoan 14:17, İoan 16:13, Yaptıklar 5:32, 1 İoanın 5:6-8

+ 15:27 Luka 24:48, İoan 19:35, Yaptıklar 1:8

+ 16:2 İoan 9:22, İoan 12:42, Yaptıklar 8:1, Yaptıklar 9:1, Yaptıklar 26:9

+ 16:3 İoan 18:19
+ 16:4 Mark 13:23, İoan 13:19, İoan 14:29
+ 16:5 İoan 7:33, İoan 14:12
+ 16:7 İoan 15:26
+ 16:9 İoan 8:24
+ 16:11 İoan 12:31, Koloslulara 2:15

+ 16:13 İoan 14:17, İoan 15:26, 1 İoanın 2:20, 1 Korіnflіlerä 2:10

+ 16:15 İoan 17:10
+ 16:16 İoan 7:33
+ 16:20 Matfey 9:15
+ 16:22 2 Korіnflіlerä 6:10

+ 16:23 Matfey 7:7-8, Mark 11:24, İoan 14:14, İoan 15:16

+ 16:24 İoan 3:29, İoan 15:11, İoan 17:13, 2 İoanın 1:12

+ 16:25 Mark 8:32
+ 16:27 İoan 14:21
+ 16:28 İoan 8:14, İoan 13:3
+ 16:30 İoan 2:24-25
+ 16:32 Matfey 26:31, Mark 14:27, İoan 8:16

+ 16:33 İoan 14:27, Koloslulara 3:15, Romalılara 8:37, Apokalіpsіs 3:21

+ 17:1 İoan 11:41, İoan 2:4, İoan 12:23, İoan 8:54, İoan 13:32

+ 17:2 Matfey 28:18, İoan 5:22, İoan 13:3
+ 17:5 İoan 1:1-2
+ 17:8 İoan 6:69
+ 17:9 Luka 22:32
+ 17:10 İoan 16:15,
+ 17:11 İoan 10:30

+ 17:12 2 Salonіklіlerä 3:3, İoan 13:2, İoan 10:28

+ 17:13 İoan 3:29, İoan 15:11, İoan 16:24, 2 İoanın 1:12

+ 17:14 İoan 8:23, İoan 15:19
+ 17:15 Matfey 6:13
+ 17:18 İoan 20:21
+ 17:22 Romalılara 8:30
+ 17:24 İoan 14:3
+ 17:25 İoan 8:55, İoan 10:15
+ 17:26 Matfey 3:17, İoan 5:20

• 18:1 Matfey 26:47-56, Mark 14:43-50, Luka 22:47-53

+ 18:1 Matfey 26:36
+ 18:2 Luka 22:39
+ 18:3 Yaptıklar 1:16
+ 18:4 İoan 13:1, İoan 1:38, İoan 20:15
+ 18:9 İoan 17:12
+ 18:10 Luka 22:38
+ 18:11 Mark 10:38, Mark 14:36

• 18:12 Matfey 26:57-58, Mark 14:53-54, Luka 22:54

+ 18:13 Luka 3:2, Yaptıklar 4:6

+ 18:14 İoan 11:50

• 18:16 Matfey 26:69-70, Mark 14:66-68, Luka 22:55-57

• 18:19 Matfey 26:59-66, Mark 14:55-64, Luka 22:66-71

+ 18:20 İoan 7:26
+ 18:22 Yaptıklar 23:2, Yaptıklar 23:4
+ 18:26 İoan 18:10

+ 18:27 Matfey 26:64, Mark 14:72, Luka 22:60, İoan 13:38

• 18:28 Matfey 27:1-2, Matfey 27:11-14, Mark 15:1-5, Luka 23:1-5

+ 18:28 Yaptıklar 10:28,

+ 18:29 Luka 3:1, Luka 13:1, Yaptıklar 3:13, Yaptıklar 4:27, 1 Tіmofeyä 6:13

+ 18:32 Mark 10:33, İoan 12:33
+ 18:33 Matfey 2:2
+ 18:36 İoan 8:23, İoan 17:14
+ 18:37 İoan 3:11, 1 İoanın 4:6
+ 18:38 Luka 23:41, Çıfıtlara 4:15
+ 18:39 Mark 15:6-7

• 19:1 Matfey 27:15-31, Mark 15:6-20, Luka 23:13-25

+ 19:4 Luka 23:41, Çıfıtlara 4:15
+ 19:7 İoan 10:36,
+ 19:9 Yaptıklar 8:32-33
+ 19:11 İoan 18:2, İoan 18:14
+ 19:12 Yaptıklar 3:13

• 19:17 Matfey 27:32-44, Mark 15:21-32, Luka 23:26-43

+ 19:20 Çıfıtlara 13:12
+ 19:25 Luka 24:18, Luka 8:2
+ 19:26 İoan 13:23

• 19:28 Matfey 27:45-56, Mark 15:33-41, Luka 23:44-49

+ 19:34 1 İoanın 5:6

+ 19:35 İoan 15:27, Yaptıklar 1:8, 1 İoanın 1:1-3, Apokalіpsіs 1:2

+ 19:36 Matfey 1:23, Matfey 21:4, Matfey 26:56

• 19:38 Matfey 27:57-61, Mark 15:42-47, Luka 23:50-56

+ 19:38 İoan 7:13
+ 19:39 İoan 3:1, İoan 7:50, Matfey 2:11
+ 19:40 İoan 11:44

• 20:1 Matfey 28:1-10, Mark 16:1-8, Luka 24:1-12

+ 20:1 Luka 8:2
+ 20:2 İoan 13:23
+ 20:9 Luka 24:27
• 20:11 Mark 16:9-11
+ 20:12 Luka 24:4, Yaptıklar 1:10
+ 20:14 Luka 24:16, Luka 24:31, İoan 21:4
+ 20:15 İoan 1:38, İoan 18:4

+ 20:17 Matfey 28:10, Romalılara 8:29, Çıfıtlara 2:11

• 20:19 Matfey 28:16-20, Mark 16:14-18, Luka 24:36-49

+ 20:21 İoan 17:18
+ 20:22 Yaradılış 2:7
+ 20:23 Matfey 16:19, Matfey 18:18
+ 20:24 İoan 11:16

+ 20:28 İoan 1:1, 1 İoanın 5:20, Fіlіplіlerä 2:6

+ 20:29 Mark 15:32, 1 Petrіnіn 1:8

+ 20:30 İoan 21:25

+ 20:31 Matfey 14:33, Luka 1:35, İoan 1:7, Yaptıklar 19:4, İoan 3:14-15, 1 İoanın 5:13

+ 21:1 İoan 6:1

+ 21:2 İoan 11:16, İoan 14:5, İoan 20:24, İoan 1:45, İoan 2:1, Matfey 4:21, Luka 5:10

+ 21:4 Luka 24:16, Luka 24:31, İoan 20:14
+ 21:5 Luka 24:41
+ 21:6 Luka 5:4
+ 21:7 İoan 13:23
+ 21:14 İoan 20:19, İoan 20:26
+ 21:16 Yaptıklar 20:28, 1 Petrіnіn 5:1
+ 21:19 İoan 13:37, 2 Petrіnіn 1:14
+ 21:20 İoan 13:23, İoan 13:25
+ 21:22 Matfey 16:27, Mark 9:1
+ 21:24 İoan 15:27, 3 İoanın 1:12
+ 21:25 İoan 20:30

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: İoan

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- İoan

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları