Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:28:01.397134+00:00

Eni Baalantı: İakovun

Eni Baalantı: İakovun

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. İakovun

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

İakovun

İakovun

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

İAKOVUN KİYADI

1^1Bän, İakov, Allahın hem Saabi İisus Hristozun çıraa, daanıkta oniki tamızlaa seläm yollêêrım+.

Denenmäk hem yanılmak

2Bütün sevinmeliklän kabledin, kardaşlarım, açan geçersiniz hertürlü denemeklerdän,+

3bileräk, ani denemeklär inanda sizi dayanmaya alıştırêr+.

4Bakın, dayanmak işini taman yapsın, ki siz tamannanmış hem kusursuz olasınız, hem hiç bir kederiniz olmasın+.

5Eer sizdän birisinä aariflik etişmärseydi, istesin Allahtan, Angısı cömertliklän herkezinä verer, hiç maana aaramêêr, da ona verilecek.

6Ama salt inannan istesin, hiç şüpelenmeyeräk, zerä kim şüpelener, o benzeer deniz dalgasına, ani lüzgerdän koolanêr hem saurulêr+.

7Bölä adam sanmasın, ani Saabidän bişey kabledecek+.

8Adam, ani ikileer, kararsızdır hepsi yaptıklarında.

9Aşaa boydan kardaş sevinsin kendi üüsekliinnän+.

10Zengin olan üünsün kendi alçaklıınnan, zerä o da kır çiçää gibi geçecek.

11Açan gün kızgın sıcaannan duuêr, ot kuruyêr, otun çiçää erä düşer, görüşü hem gözellii kaybeler. Hep ölä zengin olan da, kendi işlerini yaparkan, sörpeşer+.

12Ne mutlu adam, kim dayanmaklan denemekleri geçirer, zerä, denenmiş olup, yaşamak fenețini kabledecek, ani adadı Saabi hepsinä onnara, kim Onu sever+.

13Kim denenmektä yanılêr, demesin: «Allah beni yanılttı», zerä Allah Kendi kötülüklän yanıldılmaz hem başka birkimseyi dä yanıltmaz.

14Ama herkez, kim yanılêr, kendi istemesinnän çekilmiş, aldanêr.

15Sora istemesi, gebä kalıp, günahı duudurêr, günah da, olgunnandıynan, ölüm getirir+.

16Sevgili kardaşlarım, aldanmayın!+

17Her ii vergi hem her taman baaşış yukardan geler, Bobadan, Ani yarattı gökteki şafkları, da Angısında yok diişilmäk ne dä döneklik gölgesi+.

18O Kendi istediinä görä yaptı, ki biz duualım aslılık sözünnän da edenelim ilk eri onnarın arasında, ne O yarattı+.

İşitmäk hem tamannamak

19Bunu ii bilin, sevgili kardaşlarım, herkezi seslemeyä çabuk olsun, lafetmeyä yavaş hem üfkelenmeyä sabur olsun.

20Zerä insan üfkesi Allahın dooruluunu yapamaz.

21Onuştan brakılın hertürlü kirli işlerdän hem kötülüktän, ani her tarafa yayılmış, da yavaşlıklan kabledin ekilmiş sözü, ani var nicä kurtarsın cannarınızı+.

22Allahın sözünü sade işitmäklän kendinizi aldatmayın, Allahın sözünün tamannayıcıları olun+.

23Zerä kim sözü işidip tamannamêêr, o adam benzär olêr birisinä, angısı aynada bakêr üzünä da görer, nasıldır kendisi,

24baktıktan sora gider da, nesoy kendisi, hemen unudêr.

25Ama kim ii bakêr o taman Zakona, ani serbestlik verer, da onu ileri dooru tamannêêr, diil nicä bir unudan sesleyici, ama nicä bir çalışkan işçi, bu adam kendi işindä mutlu olacek+.

26Eer birkimsey kendini allahçı sayarsaydı, ama kendi dilini zaplamarsaydı, o kendi-kendini aldadêr, onun allahçılıı da naafilä+.

27Allah Bobanın önündä temiz hem kusursuz allahçılık budur: zeet çekän üüsüzleri hem dulları dolaşmaa hem kendini dünnedän lekesiz tutmaa+.

2

Zenginnär hem fukaaralar

2^1Kardaşlarım! İnancı olarak İisus Hristoza, bizim metin Saabiyä, kimseyä pay tutmayın+.

2Sözgelişi, eer sizin toplantınıza gelärseydi bir adam, altın üzüklän hem zarif rubaylan giiyimni, hem bir fukaara, kirli rubaylan giiyimni,

3eer zarif giiyimni adama deyärseydiniz: «Buyurun, oturun bu ii erdä», ama fukaaraya deyärseydiniz: «Sän dur orada», eki: «Otur bu erä, ayaklarımın ucunda»,

4ozaman ayırmak yapmêêrsınız mı hem kötü neetli maanacılar olmêêrsınız mı?

5Sevgili kardaşlarım, sesleyin. Seçmedi mi Allah bu dünnedä fukaara olannarı, ki inanda zengin olsunnar hem mirasçı padişahlıkta, angısı adandı onnara, kim Allahı sever+?

6Ama siz fukaaraları aşaalandırêrsınız. Zenginnär diil mi onnar, kim sizi ezer hem daava önünä sürükleer?

7Diil mi onnar, kim kötüleer gözäl adı, ani sizä verildi?

8Eer Padişahın Zakonunu tamannarsaydınız Ayoz Yazıya görä: «Seväsin yakın olanını, nicä kendini», ii yapêrsınız.

9Ama eer birkimseyä pay tutarsaydınız, ozaman günah yapêrsınız, hem Ayoz Zakon sizi kabaatlı bulêr nicä zakon basıcılarını.

10Zerä kim bütün Zakonu tamannarsaydı, ama salt bir sımarlamayı basarsaydı, kabaatlı hepsinä karşı olêr+.

11Zerä Kim dedi: «Orospuluk yapmayasın», hep O dedi: «Öldürmeyäsin» dä. Eer orospuluk yapmarsaydın, ama öldürürseydin, hep bir sän zakon basıcısı olêrsın.

12Ölä lafedin hem ölä işleyin, nicä onnar, kim daavalı olacek Ayoz Zakona görä, ani serbestlik verir+.

13Zerä acıyannıksız daava olacek onnara, kim başkalarını acımêêr. Acıyannık daavadan taa üstündür+.

İnan hem iş

14Kardaşlarım, ne fayda olacek eer birkimsey deyärseydi, ani onun inanı var, ama işleri yok? Var mı nicä busoy inan onu kurtarsın?

15Eer kardaş yada kızkardaş rubasızsaydı hem onnarın hergünkü imeelii yoksaydı,

16da sizdän birisi deyärseydi: «Gidin uslulukta, yısının hem doyunun», ama vermärseydi onnara, ne güüdä için lääzım, ne fayda olur+?

17Hep ölä inanın da işleri olmarsaydı, inan ölü olêr.

18Beki dä birkimsey deyecek: «Sendä var inan, bendä var işlär». Göster bana senin işsiz inanını, bän dä sana benim inanımı işlerimnän gösterecäm+.

19Sän inanêrsın, ani Allah birdir. İi yapêrsın. Fena duhlar da inanêrlar hem titirerlär+.

20İsteersin mi sän, adam, boş kafalı, biläsin ani inan, işleri yoksaydı, faydasızdır?

21Bizim boba Avraam işlerinnän dooru sayılmadı mı, getirip kendi oolunu İsaakı kurban olarak kurbannık üstündä+?

22Görersin mi, ani onun inanı işlerinnän barabar işlärdi da inanı işlerinnän taman oldu+?

23Butürlü tamannandı Ayoz Yazının sözleri: «Avraam inandı Allahı da bununnan dooru sayıldı». Onuştan Avraama Allahın dostu denildi+.

24Esap alêrsın mı, ani insan kendi işlerinnän dooru sayılêr, ama diil salt inanınnan?

25Hep ölä maskara Raav da işlerinnän dooru sayılmadı mı, açan konakladı gözçüleri da çıkardı onnarı kasabadan, ki geeri başka yoldan gitsinnär?

26Nicä duhsuz güüdä ölü, hep ölä işsiz inan da ölü.

3

Dilimizi kullanmak

3^1Kardaşlarım, çoyunuz üüredici olmayın, zerä bilersiniz, ani bizä bir taa keskin daava olacek+.

2Zerä hepsimiz çok sıra yanılêrız. Kim laflan yanılmêêr, o taman adam, angısı var nicä tutsun çılbırda bütün güüdesini+.

3Biz beygirlerin aazlarına kantırma koyêrız, ki terbeeleyelim onnarı. Butürlü onnarın bütün güüdelerini kullanêrız.

4Ya bakın, ne büük gemilär sert lüzgerlerdän götürüler, ama ne küçük dümennän kullanılı, onnar giderlär orayı, nereyi gemici isteer.

5Hep ölä dil dä, güüdedä küçük bir ek, ama büük işlärlän üünär. Bakın, bir küçük ateş ne büük bir daa tutuşturup-yakêr.

6Dil dä ateş gibidir, güüdemizin ekleri arasında bir kötülük dünnesi. Dil bütün güüdemizi kirleder hem yaşamamızın tekerleeni kızdırêr, zerä kendi dä cendem ateşindän kızdırılan+.

7Herbir soy canavarlar, kuşlar, sürünennär hem denizdä yaşayannar adamdan zaplandı.

8Ama dili kimsey zaplayamêêr. O bir fenalık, dolu ölüm zihirinnän, angısını kimsey durgudamêêr.

9Dilimizlän Allah Bobayı metinneeriz, hep o dilimizlän insannarı betvalêêrız, angıları Allaha tıpkı yaradıldı+.

10Hep bir aazdan çıkêr hem metinnik, hem betva! Olmaz bölä olsun, kardaşlarım.

11Olur mu nasıl bir sızıntıdan aksın hem tatlı, hem acı su?

12Kardaşlarım, yok nasıl incir fidanı yapsın zeytin, yada baa çotuu yapsın incir. Hep ölä, yok nasıl bir sızıntıdan aksın hem tuzlu, hem tatlı su.

İki soy aariflik

13Kim sizin aranızda aarif hem akıllı? Kendi yaptıklarını göstersin ii taşımasınnan hem münüzlüklän, ani aarifliktän geler+.

14Ama eer sizin üreenizdä varsaydı kin, kıskançlık hem kendini sevmäk, yok neçin üünäsiniz hem aslılıı yalandırasınız.

15Busoy aariflik yukardan inmäz, ama geler erdän, insan tabeetindän, fena duhlardan+.

16Zerä neredä kıskançlık hem kärcılık, orada sırasızlık hem hertürlü fena işlär.

17Ama yukardan inän aariflik hepsindän öncä temiz, sora uslu, yalpak, sesleyici, dolu acıyannıklan hem ii işlärlän, üzä bakmaz, ikiüzlü olmaz.

18Dooruluun meyvası ekilir uslulukta onnardan, kim usluluk için çalışêr+.

4

Verilin Allaha

4^1Neredän sizdä düüşlär hem kavgalar? Diil mi sizin istemelerinizdän, ne sizin güüdelerinizin eklerindä cenkleşer+?

2İsteyip, edenämeersiniz, onuştan öldürersiniz. Haseetlenersiniz, ama ne isteersiniz, etişämeersiniz. Kavga edersiniz hem düüşersiniz, ama edenämeersiniz, zerä Allahtan istämeersiniz.

3İsteyip, kabletmeersiniz, zerä isteersiniz kötü neetlän, ki faydalanasınız salt kendi sefalıınız için.

4Siz orospular! Bilmeersiniz mi, ani dünneylän dostluk – Allaha duşmannık! Ölä ki, kim isteer dünneylän dost olmaa, o duşman olêr Allaha+.

5Osa sanêrsınız, boşuna mı Ayoz Yazıda dener: «Allah kızgınnıklan isteer duhu, angısını koydu içimizä»+.

6Ama O bizä taa büük bir hayır baaşlêêr, onuştan deer: «Allah şişkinnerä karşı durêr, ama yalpaklara hayır baaşlêêr»+.

7Allahın zapına verilin, diavola karşı durun, da o sizdän kaçacek+.

8Eer siz Allaha yaklaşarsaydınız, O da sizä yaklaşacek. Ellerinizi paklayın, ey, günahkerlär! Üreklerinizi temizleyin, ey, kararsızlar!+

9Kahırlanın, aalayın hem sızlayın. Sizin gülüşünüz aalayışa hem sevinmeniz güçlää dönsün.

10Yavaş olun Saabinin önündä, da O üüseklendirecek sizi.

11Biri-biriniz için fena lafetmeyin, kardaşlar. Kim fena lafeder yada daava keser kardaşına, o fena lafeder hem daava keser Ayoz Zakona. Ama eer sän daava kesärseydin Zakona, ozaman sän diilsin zakonu tamannayan, ama zakona daavacı+.

12Allah, zakon kuran hem daava kesän – birdir. O kurtarêr, O da yok eder. Ama sän kimsin, ani başkasına daava kesersin+?

Umutlanmayın kendinizä

13Şindi sesleyin siz, ani deersiniz: «Büün yada yaarına filan kasabaya gidecez, orada bir yıl yaşayacez, alış-veriş yapacez da para kazanacez».

14Siz bilmeersiniz, ne yaarına sizinnän olacek! Zerä nedir sizin yaşamanız? Yaşamak bir buu gibidir, az vakıt görüner, sonda yok olêr+.

15Siz başka türlü deyin: «Eer Allah istärseydi, da biz yaşarsaydık, bunu eki öbürünü yaparız»+.

16Ama şindi üünersiniz hem şişkinniklän lafedersiniz. Butürlü üünmeklär herzaman kötü.

17Ölä ki, kim biler nicä yapmaa iilik da yapmêêr, o günah yapêr+.

5

Azar zenginnerä

5^1Sesleyin şindi, siz, zenginnär! Aalayın hem sızlayın belalar için, ani başınıza geler+.

2Zenginniiniz çürüdü, rubalarınızı güvelär idi+.

3Sizin altınnar hem gümüşlär küflendi. Küfleri sizä karşı şaatlık edecek, sizin etinizi ateş gibi kemirecek. Siz ne hazırladınız kendinizä, bitki günnär için topladınız+.

4Tä işçilerin ödekleri, angıları biçtilär sizin kırlarınızı, da angılarının ödeklerini siz yalannan durguttunuz, şindi baarêr Bana. Orakçıların aalayışı kuvetli Saabinin kulaana etişti.

5Siz yaşadınız bu erdä sefalıkta, kendi beendiinizä görä. Kendinizi beslediniz, sansın bir kesilecek gün için.

6Siz kabaatlandırdınız hem öldürdünüz kabaatsız insannarı, angıları sizä karşı duramadılar.

Dayanın, Saabinin gelmesi yakın

7Onuştan, kardaşlar, Saabinin gelmesinä kadar dayanın. Tä bakın, çiftçi dayanmaklan bekleer erin paalı berekedini, kabledincä erken hem geç yaamuru.

8Siz dä dayanın, üreklerinizi kaavileyin, zerä Saabinin gelmesi yaklaşêr+.

9Mırıldanmayın biri-birinizä karşı, kardaşlar, başka türlü kabaatlı kalêrsınız. Tä, daavacı kapu önündä durêr!+

10Kardaşlarım, örnek alın proroklardan, angıları zor vakıtlarda dayandılar da Saabinin adına lafettilär+.

11Biz mutlu sayêrız onnarı, kim dayanêr. Siz işittiniz İovun dayanması için hem gördünüz, ne bitkidä Saabi yaptı onun için. Saabi çok acıyan hem yalpak ürekli+.

12Hepsindän öncä, kardaşlarım, emin etmeyin ne göklän, ne erlän, ne dä bir başka eminnän. Lafınız olsun: «ölä – ölä» hem «olmaz – olmaz», ki kabaatlı bulunmayasınız+.

Duanın kuvedi

13Sizdän birkimsey zeetlenär mi? Ko dua etsin. Birisi şen mi? Ko türkü çalsın+.

14Sizdän birkimsey hasta mı? Ko çaarsın klisenin presviterlerini, da dua etsinnär onun için, yaalayıp onu Saabinin adına zeytin yaayınnan+.

15Dua, ani inannan yapılı, hastayı kurtaracek, da Saabi onu ayaa kaldıracek. Hasta günah yaptısaydı, afedilecek.

16Açık söleyin biri-birinizä kabaatlarınızı hem dua edin biri-biriniz için, ki saa olasınız. Bir dooru adamın duası çok kuvetli hem çok yapabiler+.

17İliya bizim gibi bir adamdı. O maasuz, yaamur yaamasın, dua etti, da yaamur yaamadı er üstünä üç yıl hem altı ay+.

18Sora enidän dua etti, da gök yaamur verdi, hem erdä bereket oldu.

19Kardaşlar, eer sizdän birisi saparsaydı hakına yoldan, da birkimsey onu geeri çevirärseydi,+

20ko bilsin, ani kim günahkeri şaşırık yoldan çevirdi, o ölümdän bir can kurtardı hem çok günah örttü. |<page>+

+ 1:1 Matfey 13:55, Yaptıklar 12:17, Yaptıklar 15:13, Yaptıklar 21:18, Galatіyalılara 1:19, Galatіyalılara 2:9, Luka 22:30, İoan 7:35, Yaptıklar 26:7, 1 Petrіnіn 1:1

+ 1:2 Matfey 5:11-12, 1 Petrіnіn 1:6-7
+ 1:3 Romalılara 5:3
+ 1:4 2 Petrіnіn 1:6, Matfey 5:48
+ 1:6 Matfey 21:21, Mark 11:24
+ 1:7 İakovun 4:8

+ 1:9 1 Korіnflіlerä 1:31, 2 Korіnflіlerä 10:17

+ 1:11 1 Petrіnіn 1:24

+ 1:12 Matfey 10:22, Mark 13:13, İakovun 5:11, 2 Tіmofeyä 4:8, Apokalіpsіs 2:10

+ 1:15 Romalılara 5:12, Romalılara 6:23

+ 1:16 Mark 13:5, 1 İoanın 3:7, Koloslulara 2:8, 2 Salonіklіlerä 2:3

+ 1:17 Yaradılış 1:16, 1 İoanın 1:5

+ 1:18 2 Salonіklіlerä 2:13, Apokalіpsіs 14:4, İoan 1:13

+ 1:21 Koloslulara 3:8

+ 1:22 Luka 11:28, İoan 13:17, 1 İoanın 3:18, Romalılara 2:13

+ 1:25 İakovun 2:12, Luka 11:28

+ 1:26 İakovun 3:2-3

+ 1:27 Matfey 25:36, 2 Petrіnіn 3:14, 1 İoanın 5:18, 1 Tіmofeyä 5:22

+ 2:1 Matfey 22:16, Luka 20:21, Romalılara 2:11

+ 2:5 1 Korіnflіlerä 1:27-28, 2 Korіnflіlerä 8:9, Apokalіpsіs 2:9

+ 2:10 Matfey 5:19, Galatіyalılara 3:10
+ 2:12 İakovun 1:25
+ 2:13 Matfey 6:15, Matfey 18:35, Luka 6:37

+ 2:16 Matfey 25:35, Luka 3:11, 1 İoanın 3:17-18

+ 2:18 Matfey 7:16, Galatіyalılara 5:6

+ 2:19 Matfey 8:29, Mark 1:24, Mark 5:7, Yaptıklar 16:17, Yaptıklar 19:15

+ 2:21 Yaradılış 22

+ 2:22 Çıfıtlara 11:17-18

+ 2:23 Yaradılış 15:6, Romalılara 4:3, Galatіyalılara 3:6,

+ 3:1 Matfey 23:8

+ 3:2 1 İoanın 1:8-10, Romalılara 3:23, İakovun 1:26

+ 3:6 Matfey 12:34, Matfey 15:18,
+ 3:9 Yaradılış 1:26
+ 3:13 İakovun 2:18
+ 3:15 1 Tіmofeyä 4:1, Apokalіpsіs 2:24
+ 3:18 Matfey 5:9, Galatіyalılara 6:8
+ 4:1 1 Petrіnіn 2:11

+ 4:4 İoan 15:19, 1 İoanın 2:15, Romalılara 8:7

+ 4:5 1 Korіnflіlerä 6:19
+ 4:6 1 Petrіnіn 5:5
+ 4:7 1 Petrіnіn 5:8-9, Efeslіlerä 4:27
+ 4:8 İakovun 1:7-8,
+ 4:11 Romalılara 14:4, Romalılara 14:10
+ 4:12 İakovun 5:9, Luka 12:5, Matfey 7:1
+ 4:14 Luka 12:18-20,
+ 4:15 Yaptıklar 18:21
+ 4:17 İoan 9:41
+ 5:1 Luka 6:24
+ 5:2 Matfey 6:19-20
+ 5:3 Romalılara 2:5
+ 5:8 1 Petrіnіn 4:7
+ 5:9 Matfey 7:1, İakovun 4:12

+ 5:10 Matfey 5:12, Matfey 23:34, Yaptıklar 7:52, Çıfıtlara 11:32-38

+ 5:11 Matfey 10:22, Mark 13:13, İakovun 1:12, Apokalіpsіs 2:10,

+ 5:12 Matfey 5:34-37
+ 5:13 1 Korіnflіlerä 14:15, Efeslіlerä 5:19
+ 5:14 Mark 6:13

+ 5:16 Mark 1:5, Yaptıklar 19:18, Yaradılış 20:17, Yaptıklar 9:40, Yaptıklar 28:8

+ 5:17 Luka 4:25
+ 5:19 Galatіyalılara 6:1
+ 5:20 1 Petrіnіn 4:8

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: İakovun

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- İakovun

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları