Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:22:48.489103+00:00

Eni Baalantı: Galatiyalılara

Eni Baalantı: Galatiyalılara

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. Galatiyalılara

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

Galatiyalılara

Galatiyalılara

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

1

PAVLİNİN KİYADI GALATİYALILARA

Seläm

1^1Bän, Pavli, diil insannardan seçilmiş apostol eki insanın aracılıınnan, ama İisus Hristozdan hem Allah Bobadan, Angısı İisusu ölümdän diriltti,+

2hem hepsi benimnän olan kardaşlar seläm yollêêrız Galatiya kliselerinä+.

3İivergi hem usluluk sizä Allah Bobadan hem Saabi İisus Hristozdan,

4Angısı verdi Kendini bizim günahlar için, ki kurtarsın bizi büünkü kötü dünnedän, bizim Allah Bobanın istediinä görä+.

5Ona olsun diveçtän divecä metinnik! Amin.

Salt bir İi Haber var

6Şaşêrım, ne tez dönersiniz Ondan, Kim Hristozun iivergisinnän çaardı sizi bir diişik ii haberä+.

7Diil, ani var başka ii haber, ama var kimi insannar, ani sizi dolaştırêrlar da isteerlär Hristozun İi Haberini bozsunnar+.

8Artık eer biz kendimiz yada bir angil göktän nasaat edärsä bu İi Haberä karşı, ani sizä nasaat ettik, betvalı olsun+.

9Şindi enidän söleerim, ne baştan da söledim: Eer birkimsey nasaat edärsä karşı bu İi Haberä, ani siz kablettiniz, betvalı olsun.

10Bän şindi insanın kayıllıını mı aarêêrım osa Allahın mı? Acaba insana mı bakêrım kendimi beendireyim? Eer insana kendimi beendirmää bakarsam, ozaman olmarım Hristozun çıraa+.

Pavli annadêr, nicä oldu apostol

11Kardaşlar, isteerim, biläsiniz, ani İi Haber, angısını nasaat ettim sizä, kurulu diil insandan.

12Zerä bän kablettim hem üürendim onu diil insandan, ama İisus Hristozun açıklamasından+.

13Siz işittiniz, nicä vakıdın birindä yaşardım iudey dininä görä. Bän Allahın klisesini cansız koolardım da bakardım onu telef etmää+.

14Bän iudey dinindä akrannarımın çoyundan taa öncüydüm benim milletimdä. Bendä vardı bir terbeesiz kıyaklık dedelerimin adetleri için+.

15Ama Allah beni duumaktan ileri ayırdı da çaardı Kendi iivergisinnän da, açan kayıl oldu+

16bana açsın Kendi Oolunu, ki Onun İi Haberini nasaat edeyim yabancı milletlerä, bän danışmadım bir dä adama.

17Gitmedim İerusalimä, onnara, kim benim önüm sora apostoldu, ama çabuk gittim Araviyaya da sora enidän Damask kasabasına geeri döndüm+.

18Üç yıldan sora gittim İerusalimä, buluşayım Kifaylan[*] deyni, da onda kaldım onbeş gün+.

19Başka apostolları görmedim, İakovdan kaarä, angısı Saabinin kardaşı+.

20Allahın önündä söleerim, ani, ne yazêrım sizä, diil yalan+.

21Ondan sora bän gittim Siriya hem Kilikiya erlerinä.

22İudeyada Hristozun kliseleri benim üzümü taa görmediydilär.

23Salt bunu işitmiştilär: «O, kim bizi bir vakıt koolardı, şindi nasaat eder inan için, angısını taa ileri yok etmää bakardı»+.

24Da metinnärdilär Allahı benim için.

2

Pavli kablediler

2^1Ondört yıldan sora, benimnän alıp Titı, Varnavaylan barabar genä gittim İerusalimä+.

2Allahın açıklamasına görä gittim da, görüşeräk salt üstün sayılannarlan, onnara annattım İi Haberi, angısını nasaat ederim yabancı milletlerä, ki naafilä çalışmayım yada çalışmış olmayım+.

3Tit da benimnän geldiydi. Makar ki o urumnardan, zorlamadılar onu, kesiklik kabletsin+.

4Ama vardı yalancı kardaşlar, ani, saklı sokulup, sıyındılar bizim aramıza, ki gözletsinnär serbestlii, ani edendik İisus Hristozda, bizi çıraklaa götürsünnär deyni+.

5Biz hiç onnara yol vermedik hem iilmedik, ki İi Haberin aslılıı sizdä kalsın.

6Ama onnar, kim üstün sayılêrlar – onnar, ne dä olsalar, benim için diil bişey, Allah kimseyä pay tutmêêr, – bu üstün sayılannar bişey eklämedilär benim nasaatıma.

7Buna karşı, onnar annadılar, ani İi Haber bana verildi kesiksiz olannar için, nicä dä Petriyä kesikli olannar için+.

8Zerä O, Kim koydu Petriyi apostol kesikli olannar için, hep O beni dä koydu apostol kesiksiz olannar için.

9Açan İakov, Kifa hem İoan, angılar direk sayılêrlar klisedä, annadılar, ani Allah bana baaşladı bu hayırlı işi, verdilär saa ellerini bana hem Varnavaya, ki iştä birliimiz olsun – biz gidelim yabancı milletlerä, ama onnar gitsinnär kesikli olannara+.

10Salt dedilär, fukaaralara yardım vermää unutmayalım, bän dä bu işi yapmaa havezdim+.

Pavli azarlêêr Kifayı (Petriyi)

11Ama açan Kifa geldi Antiohiya kasabasına, bän üz-be-üz karşı durdum ona, zerä o kabaatlıydı+.

12Çünkü kimi adamnar gelincä, ani İakovdan yollanmış, Kifa yabancılarlan birerdä iyärdi, ama açan onnar geldilär, o başladı bir tarafa çekilmää da kendini ayırmaa, zerä korkardı kesiklilerdän+.

13Kalan iudeylär dä onunnan barabar ikiüzlülük yapmaa başladılar. Etişildi orayıdan, ani Varnava da onnarın ikiüzlülüünä katıldı.

14Açan gördüm, ani onnar dooru götürmeer kendilerini İi Haberin aslılıına görä, dedim Petriyä hepsinin önündä: «Makar ki iudeysin, sän yaşêêrsın yabancılar gibi, ama diil iudeylär gibi. Ozaman neçin yabancıları çalıştırêrsın iudey olsunnar+?

15Biz iudey duumaktan, diiliz „günahker“, nicä yabancı milletlär.

16Hep okadar bileriz, ani insan dooru sayılmêêr Ayoz Zakonu tamannamaklan, ama inannan İisus Hristoza. Onuştan biz dä inandık Hristos İisusa, ki inannan Hristoza dooru sayılalım, ama diil Zakonu tamannamaklan. Zerä kimsey dooru sayılmayacek Zakonu tamannamaklan+.

17Eer biz, isteyeräk dooru sayılmaa Hristozun aracılıınnan, kendimiz günahker çıkarsaydık, ozaman çıkêr, ani Hristos günah izmetkeri? Bu olmaz bir sıra bilä!

18Eer bän enidän düzärseydim, ne yıktım, ozaman çıkêr, ani kendi-kendimi zakon basıcısı yapêrım.

19Zerä Zakonun yardımınnan bän, Zakonun zaplıından kurtulup, sansın öldüm, ki Allah için yaşayım+.

20Bän stavroza gerilmiş oldum Hristozlan barabar. Şindän sora bän yaşamêêrım, ama Hristos bendä yaşêêr. Bu yaşamak, ani şindi yaşêêrım güüdeylän, yaşêêrım inannan Allahın Ooluna, Angısı beni sevdi da Kendisini benim için verdi+.

21Allahın iivergisini paasızlandırmêêrım. Zerä eer olaydı insan dooru sayılabilsin Zakonnan, ozaman çıkaceydı, ani Hristozun ölümü naafilä oldu».

3

Zakon hem inan

3^1Ey, fikirsiz galatiyalılar! Kim büüledi sizi, /ki seslämeyäsiniz aslılıı/? Gözleriniz önündä açık gösterildi, nicä İisus Hristos stavroza gerilmiş oldu.

2Salt bunu isteerim sizdän bileyim: nasıl Ayoz Duhu kablettiniz? Zakonu tamannamaklan mi osa inannan mı haberä, ne işittiniz+?

3Bukadar fikirsiz miysiniz? Başladınız Duhlan, da şindi bitirmää insan işinnän mi isteersiniz?

4Naafilä mi bukadar zeet çektiniz? Şüpesiz, bu olmaz olsun naafilä!+

5O, Kim dayma verer sizä Ayoz Duhu hem kudretli işlär yapêr aranızda, Zakonu tamannamanızlan mı yapêr osa inanınızlan mı haberä, ne işittiniz+?

6Ölä ki, «Avraam inandı Allahı, da bu sayıldı ona dooru sayılmak»+.

7Onuştan bilin, kim inanêr, onnar – Avraamın uşakları.

8Ayoz Yazıda vakıtça haberlendi, ani Allah aklêêr yabancı milletlerdän olannarı inannan. Onuştan ilkin Avraama bu ii haber verildi: «Sendä iisözlenecek hepsi milletlär»+.

9Ölä ki, onnar, kim inanêr, iisözlenerlär inancı Avraamnan barabar.

10Hepsi, kim umutlanêr, ani dooru sayılacek Zakonu tamannamaklan, betva altında bulunêrlar, zerä var yazılı: «Betvalı hepsi onnar, kim herzaman çalışmêêr tamannasın hepsini, ne Zakonun kiyadında yazılı»+.

11Tanınêr, ani kimsey Zakonnan dooru sayılamaz Allahın önündä, zerä var yazılı: «Kim inannan dooru sayılêr, o yaşayacek»+.

12Ama Zakon diil temelli inanda, buna karşı, «Kim tamannayacek sımarlamakları, o bununnan yaşayacek»+.

13Hristos kurtardı bizi Zakonun betvasından, açan O betvalı oldu bizim için. Zerä var yazılı: «Betvalı hepsi, kimin ölüsü aaçta asılı».

14Bu oldu, ki iisözlenmäk, ani adanmış Avraama, olsun kolay İisus Hristozun aracılıınnan daalsın yabancı milletlerä, da biz inannan kabledelim adanmış Duhu+.

Ayoz Zakon hem Allahın adaması

15Kardaşlar! Bir örnek vereyim insan yaşamasından. Makar ki bir baalantı sade insandan yapılı, yok nasıl birkimsey onu bozsun eki ona bişey eklesin.

16Adamaklar verildi Avraama hem onun senselesinä. Allah demeer «senselelerinä», sansın çok insan için, ama açan deer «senin senselenä», lafeder bir Adam için, Angısı – Hristos+.

17Tä, ne isteerim bununnan sölemää: Baalantı, ani öncä Allahtan kurulu, yok nasıl bozulsun Ayoz Zakonnan, ani dörtüz otuz yıldan sora geldi, ölä, ani adamak kuvetsiz kalsın.

18Zerä, eer mirasçılık Zakondan tutunarsa, ozaman tutunmêêr adamaktan, ama Allah mirasçılıı adamaklan Avraama verdi+.

19Ozaman neçin lääzım Zakon? Zakon eklendi, ki kabaatları üzä çıkarsın, Avraamın senselesi Hristos gelincä, Angısı için sölener bu adamak. Zakon verildi angillärlän, bir aracı aşırı+.

20Salt bir taraf varsa, aracı diil lääzım, Allah sa salt biricik+.

Ayoz Zakon neçin lääzım?

21Ne deyecez? Zakon karşı durêr mı Allahın adamaklarına? Olmaz, bir sıra bilä! Eer verilmiş olaydı bir zakon, ani getiräbileceydi yaşamak, ozaman dooru, ani insan dooru sayılaceydı Zakondan.

22Ama Ayoz Yazılar hepsini kapêêr günah altına, ki adanmış baaşış, ani inannan İisus Hristoza temelli, verilsin inancılara+.

23İnan gelincä, Zakonun kapancısıydık, sansın zındanda kitliydik o vakıdadan, açan inan lääzımdı açılsın.

24Butürlü, Zakon, uşak bakan çırak gibi, bizi İisus Hristoza getirdi, ki inannan dooru sayılalım+.

25Ama biz inandıktan sora, diil lääzım Zakon taa bizi baksın.

26Hepsiniz, inannan İisus Hristoza, olêrsınız Allahın oolları+.

27Hepsiniz, kim vaatizliktä Hristozlan bir oldunuz, Hristozlan giindiniz+.

28Yok şindän sora ne iudey, ne urum, ne çırak, ne serbest, ne adam, ne karı; İisus Hristozda hepsiniz bir+.

29Eer siz Hristozunsaydınız, ozaman Avraamın senselesiysiniz da mirasçı olêrsınız Allahın adamasından+.

4

4^1Bunu demää isteerim: nekadar vakıt mirasçı uşak bulunêr, o bişeylän çıraktan ayırılmêêr, makar ki çorbacı hepsinä.

2O bakıcıların hem vekillerin zapında o vakıdadan, nezamanadan bobası bennedi.

3Butürlü biz dä, nekadar vakıt duhçasına uşaktık, okadar vakıt çırak bulunardık dünneyin başlankı üüretmeklerinä.

4Ama, açan vakıt tamannandı, Allah bizä Kendi Oolunu yolladı, Angısı duudu karıdan da yaşadı Zakonun zapında,+

5ki kurtarsın onnarı, kim bulunêr Zakonun zapında, da busoy oolluk edenelim+.

6Çünkü oolluk edendiniz, Allah Kendi Oolunun Duhunu üreenizä yolladı, ani baarêr «Avva!» – annaması «Boba!»

7Onuştan sän şindän sora diilsin çırak, ama ool, da çünkü ool oldun, Allah seni mirasçı yaptı.

Pavlinin kahırı galatiyalılar için

8Vakıdın birindä, açan tanımardınız Allahı, çırak bulunardınız allahlara, angıları diil hakına allah.

9Ama şindi tanıyêrsınız Allahı, taa doorusu, Allah sizi tanıyêr. Öleysä, nasıl enidän geeri dönersiniz yufka hem paasız başlankı üüretmeklerä, angılarına siz enidän çırak olmaa isteersiniz+?

10Tutêrsınız günneri, ayları, vakıtları hem yılları+.

11Sizin için korkêrım, sizdä savaşmam naafilä kalmasın+.

12Kardaşlar, yalvarêrım, olun benim gibi, zerä bän dä oldum sizin gibi. Siz bişeylän bana zarar yapmadınız.

13Nicä bilersiniz, ilk sıra nasaat ettim sizä İi Haberi, çünkü güüdeycesinä hastaydım+.

14Bu hastalıım sizä bir denemäkti. Buna bakmayarak, siz beni aşaalamadınız hem retetmediniz. Siz beni, nicä Allahın angilini, kablettiniz, nicä İisus Hristozu Kendini+.

15Ne oldu o mutluluktan, ani ozaman duyardınız? Şaatlık ederim, ani eer olaydı kolay, siz çıkaraceydınız kendi gözlerinizi da bana vereceydiniz.

16Acaba, şindi bän sizä duşman mı oldum, çünkü aslısını söledim?

17O adamnar sizi kazanmaa girişerlär, ama diil ii neetlän. Salt isteerlär sizi bizdän ayırsınnar, ki onnar için çalışasınız.

18İidir, diil sade açan bän aranızdayım, çalışkan olasınız, ama herzaman.

19Bän sizin için, uşaklarım, enidän ana zeetlerindeyim, o vakıdadan, açan siz etişeceniz Hristos gibi olasınız.

20Nekadar istärdim şindi sizinnän olayım da sesimi diiştireyim, zerä şaşêrım bu halınıza!

Agar hem Sarra

21Söleyin bana siz, kim Ayoz Zakonun zapında olmaa isteersiniz, ne, bilmeersiniz mi, ne deer Zakon?

22Var yazılı, ani Avraamın iki oolu vardı: birisi çırak karıdan, öbürü serbest karıdan+.

23Oolu çırak karıdan öbür adamnar gibi duudu, ama oolu serbest karısından Allahın adamasına görä duudu+.

24Bunnarı lääzım annamaa bir benzetmäk gibi. Bu karılar – iki baalantı: birisi Sinay bayırından, çıraklık için duuduran, angısı Agar.

25Agar – Araviyada Sinay bayırıdır, da şindiki İerusalimä benzeer, zerä o şindi çıraklıkta bulunêr uşaklarınnan barabar.

26Ama gökteki İerusalim serbest. Odur bizim anamız+.

27Zerä var yazılı: «Sevin sän, uşak duuduramayan karı, ani hiç duudurmadın. Sesini kaldır da baar, sän, ani duudurmak aarısı çekmedin, zerä brakılmış karının taa çok uşaa olacek, nekadar onun, kimin kocası var».

28Kardaşlar, siz dä, nicä İsaak, Allahın adamasına görä duulmuş uşaklarsınız+.

29Ama nicä ozaman ool, kim duudu öbür adamnar gibi, koolardı onu, kim duudu Allahın Duhunun sözünä görä, hep ölä olêr büün dä+.

30Ama ne deer Ayoz Yazı? «Koola çırak karıyı hem onun oolunu, zerä çırak karının oolu mirasçı olmayacek barabar serbest karının oolunnan»+.

31Ölä ki, kardaşlar, biz diiliz çırak karının uşakları, ama serbest karının.

5

Koruyun serbestlii

5^1Hristos bizi serbest yaptı, ki serbest kalalım. Onuştan kaavi durun da verilmeyin enidän çıraklık boyunduruuna+.

2Bakın, bän, Pavli, söleerim sizä, eer siz kesiklik yaparsaydınız, Hristozdan sizä hiç bir dä fayda olmayacek+.

3Enidän haber vererim herkezinä, kim kesiklik yapêr, ani o borçlu tamannasın bütün Zakonu.+

4Siz, ani isteersiniz dooru sayılmaa Zakonnan, Hristozdan ayırıldınız, Allahın iivergisindän yıraklandınız+.

5Ama biz Ayoz Duhun yardımınnan inannan bekleeriz dooru sayılmak umudu aslı çıksın+.

6Zerä İisus Hristozda yok paayı ne kesikliin, ne dä kesiksizliin, ama inanın, ani sevgiylän işleer+.

7Siz ii gidärdiniz. Kim sizi durguttu, ki aslılıı seslämeyäsiniz+?

8Butürlü inan gelmeer Allahtan, ani sizi çaardı.

9«Biraz maya bütün hamuru kabardêr»+.

10Saabidä büük inanım var, ani siz başka türlü düşünmeersiniz, ama o, kim sizi dolaştırêr, cezasını çekecek, kim dä o olsa+.

11Bän, kardaşlar, eer taa nasaat edäydim kesiklii, ozaman neçin beni koolayaceydılar? Stavroz kimseyä köstek koymayaceydı+.

12Olsa, ki onnar, kim sizi debreştirerlär, kendi-kendilerindän kesselär hepsiciini!

İnsan tabeeti hem Ayoz Duh

13Serbestlää çaarılmışınız, kardaşlar, sade serbestliktän yapmayın, ki izmet edäsiniz teninizä, ama sevgiylän izmet edin biri-birinizä+.

14Zerä bütün Zakon bu sözlärlän tamannanêr: «Yakın olanını seväsin, nicä kendini»+.

15Eer siz biri-birinizi kemirirseydiniz hem iyärseydiniz, bakın, ki biri-birinizi telef etmeyäsiniz!

16Bunu demää isteerim: yaşayın Ayoz Duha görä, ozaman tamannamazsınız tenin hamellerini+.

17Zerä ten isteer, ne Duha karşı, Duh da isteer, ne tenä karşı. Onnar biri-birinä karşı durêrlar; ölä, ki siz yapamêêrsınız, ne isteersiniz+.

18Eer siz Duhtan kullanılmış olarsaydınız, diilsiniz Zakonun zapında+.

19Tenin işleri belli. Onnar: orospuluk, diilpaklık, hayırsızlık,+

20idollara baş iiltmäk, büücülük, duşmannık, kavga, kıskanmak, üfkä, çekiş, ayırılmaklık, bölünmäk,+

21haseetlik, /öldürücülük,/ sarfoşçuluk, zulumnuk hem buna benzär işlär dä. İleri söleerim sizä, nicä dä söledim, ani kim yapêr bölä işleri, Gök Padişahlıında mirasçı olmayacek+.

22Ama Ayoz Duhun meyvası – sevgi, sevinmäk, usluluk, saburluk, acıyannık, iilik, inancılık,+

23yavaşlık, kendini zapetmäk. Bunnara karşı yok zakon+.

24Ama kim Hristozun, onnar stavroza gerdilär teni onun hamellerinnän hem istemeklerinnän+.

25Eer Duhlan yaşarsaydık, ozaman Duha görä gezelim.

26Olmayalım şişkinnenän, biri-birimizi küstürän, biri-birimizi kıskanan insannar+.

6

Ne adam eker, onu da biçer

6^1Kardaşlar, eer birkimsey tutularsaydı günah yaparkan, siz, Duhtan kullanılannar, doorudun bir yalpak duhlan onu. Hem kendinä esap al, ki sän dä denenmiş olmayasın+.

2Taşıyın biri-birinizin aarlıklarını, bölä yaparak, tamannayacenız Hristozun zakonunu.+

3Eer birkimsey, olmayarak bişey, sayarsaydı kendini üstün, o aldadêr kendi-kendini+.

4Herkez aaraştırsın kendi işlerini, da ozaman olacek nasıl üünsün kendi işinnän, ama diil başkasının işinnän.

5Zerä herkez taşıyacek kendi ükünü+.

6Kim üürenmäk kableder Allahın sözündän, o düşer payetsin hepsi iiliklerini onunnan, kim onu üüreder+.

7Aldanmayın, Allah gülmää alınmaz. Ne adam eker, onu da biçer+.

8Kim eker teninä, ölüm biçer, ama kim eker Ayoz Duha, o Duhtan diveç yaşamak biçer+.

9Hiç bıkmayalım iilik yapmaa, zerä bir uygun vakıtta biçecez, ne ektik, eer yorulup vazgeçmärseydik+.

10Onuştan, nekadar kolaylık var, herkezä iilik yapalım, en çok bizim inancı kardaşlara+.

Sonsöz

11Görersiniz mi, kendi elimnän, ne büük bukvalarlan yazdım sizä+.

12Hepsi, kim isteer güüdesinnän üüneräk kendini insana beendirsin, sizä kesiklik yaptırêrlar, salt koolanmış olmasınnar deyni Hristozun stavrozunun beterinä.

13Zerä artık onnar da, kim kesiklik yaptılar, kendileri dä tamannamêêrlar Ayoz Zakonu, ama isteerlär sizä kesiklik yaptırmaa, ki üünäbilsinnär sizin güüdelerinizlän.

14Bana kalsa, bir sıra bilä düşmeer, ki üüneyim başka bişeylän, salt nekadar bizim Saabi İisus Hristozun stavrozunnan, neylän bu dünnä benim için stavroza gerili, bän dä bu dünnä için geriliyim+.

15Zerä /İisus Hristozda/ ne kesikliktä, ne dä kesiksizliktä bir dä üstünnük yok, sade eni yaradılı adamda+.

16Hepsi, kim bu sıraya görä yaşêêr, onnara hem Allahın İzrailinä usluluk hem acıyannık olsun.

17İleri dooru kimsey bana kahır yapmasın, zerä İisusun yaralarını taşıyêrım benim güüdemdä.

18Kardaşlar, Saabimiz İisus Hristozun iivergisi olsun sizin duhunuzlan. Amin. |<page>

* 1:18 Kifa – Petri.

+ 1:1 Galatіyalılara 1:11-12

+ 1:2 Fіlіplіlerä 4:21, Yaptıklar 16:6, Yaptıklar 18:23

+ 1:4 Matfey 20:28, Romalılara 4:25, Mark 14:36

+ 1:6 Mark 4:17, Çıfıtlara 6:4, 2 Korіnflіlerä 11:4

+ 1:7 Yaptıklar 15:24, Galatіyalılara 5:10

+ 1:8 2 Korіnflіlerä 11:14, Romalılara 9:3, 1 Korіnflіlerä 16:22

+ 1:10 1 Salonіklіlerä 2:4

+ 1:12 Yaptıklar 9:6, Yaptıklar 26:16, 1 Korіnflіlerä 11:23

+ 1:13 Yaptıklar 26:5, Yaptıklar 8:3, Fіlіplіlerä 3:6

+ 1:14 Matfey 15:2, Mark 7:3

+ 1:15 Luka 1:15, Yaptıklar 9:15, Romalılara 1:5, 1 Tіmofeyä 2:7

+ 1:17 Yaptıklar 9:19

+ 1:18 İoan 1:42, Yaptıklar 9:26-27

+ 1:19 Yaptıklar 12:17, Yaptıklar 15:13, İakovun 1:1

+ 1:20 Romalılara 1:9, Romalılara 9:1, 2 Korіnflіlerä 1:23

+ 1:23 Yaptıklar 9:21

+ 2:1 Yaptıklar 4:36, 2 Korіnflіlerä 2:13, 2 Tіmofeyä 4:10

+ 2:2 Galatіyalılara 1:12, Efeslіlerä 3:3, Fіlіplіlerä 2:16

+ 2:3 Yaptıklar 16:3

+ 2:4 Yaptıklar 15:24, 2 Korіnflіlerä 11:26, 2 Korіnflіlerä 11:20, Galatіyalılara 4:3, Galatіyalılara 4:25

+ 2:7 Yaptıklar 9:15, 1 Korіnflіlerä 9:17

+ 2:9 Yaptıklar 4:36, Yaptıklar 9:27, Yaptıklar 13:2, Yaptıklar 15:36, 1 Korіnflіlerä 9:6

+ 2:10 Yaptıklar 24:17, Romalılara 15:25-28, 1 Korіnflіlerä 16:1

+ 2:11 Yaptıklar 11:20

+ 2:12 Yaptıklar 11:3, Yaptıklar 11:2, Yaptıklar 15:1

+ 2:14 1 Tіmofeyä 5:20

+ 2:16 Galatіyalılara 3:11, Yaptıklar 13:39, Romalılara 3:21, Galatіyalılara 3:11, Romalılara 3:20

+ 2:19 Romalılara 14:8, Romalılara 6:6, Galatіyalılara 6:14

+ 2:20 İoan 17:23
+ 3:2 Romalılara 10:17
+ 3:4 1 Korіnflіlerä 15:2
+ 3:5 1 Korіnflіlerä 12:10

+ 3:6 Yaradılış 15:6, İakovun 2:23, Romalılara 4:3

+ 3:8 Romalılara 3:30, Yaradılış 12:3

+ 3:10 Romalılara 4:15,

+ 3:11 Yaptıklar 13:39, Romalılara 3:20, Galatіyalılara 2:16, Romalılara 1:17, Çıfıtlara 10:38

+ 3:12 Romalılara 10:5

+ 3:14 Yaptıklar 1:5, Yaptıklar 2:33

+ 3:16 Romalılara 4:13, Çıfıtlara 7:6, Yaradılış 12:7, Yaradılış 17:19

+ 3:18 Romalılara 4:14

+ 3:19 Romalılara 4:13, Romalılara 5:20, Yaptıklar 7:53

+ 3:20 1 Tіmofeyä 2:5, Çıfıtlara 8:6, Romalılara 3:30

+ 3:22 Romalılara 3:9, Romalılara 4:16

+ 3:24 Romalılara 10:4

+ 3:26 1 İoanın 3:2, Romalılara 8:15-16, Efeslіlerä 1:5

+ 3:27 Romalılara 6:3-4, Romalılara 13:14

+ 3:28 1 Korіnflіlerä 12:13, Efeslіlerä 6:6, 1 Korіnflіlerä 11:11

+ 3:29 1 Korіnflіlerä 3:23, 2 Korіnflіlerä 10:7, Romalılara 8:17, Efeslіlerä 3:6

+ 4:4 Mark 1:15, Luka 2:7, Luka 2:27

+ 4:5 Galatіyalılara 3:13

+ 4:9 1 Korіnflіlerä 8:3, Koloslulara 2:8, Koloslulara 2:20, Çıfıtlara 7:18

+ 4:10 Romalılara 14:5, Koloslulara 2:16
+ 4:11 1 Salonіklіlerä 3:5
+ 4:13 1 Korіnflіlerä 2:3
+ 4:14 Luka 10:16, 1 Salonіklіlerä 2:13
+ 4:22 Yaradılış 16:5, Yaradılış 21:2
+ 4:23 Yaradılış 16:3-4, Yaradılış 17:16
+ 4:26 Çıfıtlara 12:22, Apokalіpsіs 21:2
+ 4:28 Romalılara 9:8
+ 4:29 Yaradılış 21:9
+ 4:30 Yaradılış 21:10

+ 5:1 İoan 8:32, İakovun 2:12, 1 Petrіnіn 2:16, Romalılara 6:18, 1 Korіnflіlerä 7:22, 2 Korіnflіlerä 3:17, Galatіyalılara 2:4, Galatіyalılara 5:13, Yaptıklar 15:10

+ 5:2 Yaptıklar 15:1-2, 1 Korіnflіlerä 7:18
+ 5:3 Romalılara 2:25
+ 5:4 Romalılara 9:31
+ 5:5 Romalılara 8:23

+ 5:6 1 Korіnflіlerä 7:19, 1 Korіnflіlerä 12:13, Galatіyalılara 6:15, Efeslіlerä 2:14, Koloslulara 3:11, İakovun 2:18

+ 5:7 1 Korіnflіlerä 9:24

+ 5:9 Matfey 13:33, Luka 13:21, 1 Korіnflіlerä 5:6

+ 5:10 Yaptıklar 15:24, Galatіyalılara 1:7

+ 5:11 Yaptıklar 16:3, 1 Korіnflіlerä 1:23

+ 5:13 1 Petrіnіn 2:16, 2 Petrіnіn 2:19, 1 Korіnflіlerä 9:19

+ 5:14 Matfey 7:12, Matfey 22:40,

+ 5:16 Romalılara 8:4, Romalılara 13:14, Efeslіlerä 2:3

+ 5:17 Romalılara 7:15, Romalılara 7:19, Romalılara 7:23

+ 5:18 Romalılara 7:4, Efeslіlerä 2:15, Koloslulara 2:14

+ 5:19 Mark 7:21-23, 1 Korіnflіlerä 3:3, 1 Korіnflіlerä 6:9-10, 1 Korіnflіlerä 6:18, Efeslіlerä 5:3

+ 5:20 1 Korіnflіlerä 11:19
+ 5:21 1 Korіnflіlerä 6:9-10, Efeslіlerä 5:5
+ 5:22 Efeslіlerä 5:9
+ 5:23 1 Tіmofeyä 1:9

+ 5:24 İakovun 4:1, 1 Petrіnіn 2:11, Romalılara 7:23, Romalılara 13:14, Romalılara 6:2, Romalılara 6:6, Galatіyalılara 2:19, Koloslulara 2:20, Koloslulara 3:3

+ 5:26 Fіlіplіlerä 2:3

+ 6:1 1 Korіnflіlerä 2:15, İakovun 5:19, 2 Tіmofeyä 2:25, 1 Salonіklіlerä 5:14

+ 6:2 Romalılara 15:1, 1 İoanın 4:21
+ 6:3 1 Korіnflіlerä 3:7, 1 Korіnflіlerä 8:2
+ 6:5 Romalılara 14:12

+ 6:6 Luka 10:7, 1 Korіnflіlerä 9:11, 1 Tіmofeyä 5:18

+ 6:7 2 Korіnflіlerä 9:6
+ 6:8 İakovun 3:18
+ 6:9 2 Salonіklіlerä 3:13, Matfey 10:22
+ 6:10 3 İoanın 1:5, Çıfıtlara 13:1

+ 6:11 1 Korіnflіlerä 16:21, 2 Salonіklіlerä 3:17, Fіlіmona 1:19

+ 6:14 1 Korіnflіlerä 2:2, Galatіyalılara 2:19, Romalılara 6:6

+ 6:15 1 Korіnflіlerä 7:19, 1 Korіnflіlerä 12:13, Galatіyalılara 5:6, Efeslіlerä 2:14, Koloslulara 3:11

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: Galatiyalılara

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- Galatiyalılara

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları