Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:23:39.891740+00:00

Eni Baalantı: Efeslilerä

Eni Baalantı: Efeslilerä

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. Efeslilerä

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

Efeslilerä

Efeslilerä

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

1

PAVLİNİN KİYADI EFESLİLERÄ

Seläm

1^1Bän, Pavli, Allahın istediinä görä İisus Hristozun apostolu, seläm yollêêrım Allahın ayoz halkına Efes kasabasında, inancılara İisus Hristozda.

2İivergi hem usluluk sizä Allah Bobadan hem Saabi İisus Hristozdan.

İiliklär Hristozda

3Allah metinnenmiş olsun, bizim Saabi İisus Hristozun Bobası, Ani göklerdä iisözledi bizi Hristozda hertürlü duhça iisözlemeklärlän+.

4Zerä O bizi seçti Hristozda dünneyin kurulmasından öncä, ki biz Onun önündä sevgidä ayoz hem kusursuz olalım+.

5O öncä kararladı, Kendisinä aaretlik alsın bizi İisus Hristozun aracılıınnan, Kendi istemesinä hem ii kurulmuşuna görä,+

6ki metedilsin Onun şannı iivergisi, ani baaşladı bizä Kendi sevgili Oolunda.

7Hristozda kurtulmak edendik Hristozun kanınnan, günahlarımız afedildi Allahın cömert iivergisinnän,+

8angısını boldan bola verdi bizä. Hertürlü aarifliklän hem akıllılıklan

9O açtı bizä Kendi saklı istediini, ii neetinä görä, angısını taa baştan kurdu Hristozda+.

10Bu neetä görä, ani tamannanacek, vakıt geldiynän, O hepsini göktekileri hem erdekileri Hristozda birleştirecek+.

11Hristozda mirasçı da olduk, nicä öncä kuruluydu bizim için Allahın neetinä görä, Ani hepsini yapêr Kendi istediinä hem istediinä görä.

12Onuştan biz, ani taa baştan umutlandık Hristoza, ölä yaşayalım, ki, Allahın şanı metedilsin.

13Açan işittiniz hakına sözü – İi Haberi, angısınnan kurtuldunuz, onu inandınız hem Hristozda siz dä adanmış Ayoz Duhlan mühürlendiniz+.

14Ayoz Duh bir garantiya gibi bizim mirasımız için, o vakıdadan, açan Allah heptenä kurtaracek, kimi edendi, ki Onun şanı metedilsin.

Pavli dua eder inancılar için

15Onuştan, açan işittim, ani inanêrsınız Saabi İisus Hristoza hem seversiniz Allahın bütün ayoz halkını,+

16bän dä durmadaan şükür ederim sizin için hem anêrım sizi dualarımda,

17ki bizim Saabi İisus Hristozun Allahı, metinni Boba, versin sizä Duhu, Ani sizi aarif yapacek hem açıklayacek Allahı, ki tanıyasınız Onu.

18İsteerim, ani aklınızın gözleri aydınnıı görsün, ki biläsiniz, nedir umut, angısına sizi çaardı, ne zengindir Allahın metinni mirası Kendi ayoz halkı için,+

19hem nekadar kenarsız Onun büük kuvedi bizdä, inancılarda. Bu kuvet işleer nicä Onun büük kudretlii,

20ne gösterdi Hristozda, açan Onu diriltti ölüdän da oturttu göklerdä Kendi saa tarafına+.

21Taa üüsek koydu Onu herbir önderciliktän, zaabitliktän, kuvetliktän, çorbacılıktan hem her adtan, ani anılêr diil sade bu zamanda, ama gelär zamanda da+.

22Hepsini koydu ayakları altına da yaptı Onu, ki hepsinä baş olsun klisedä,+

23angısı Onun güüdesidir hem angısı doldurêr Onu, Kim doldurêr hepsini herbir iş üzerä+.

2

Ölümdän yaşamaya geçtik

2^1Siz ölüydünüz kabaatlarınız hem günahlarınız beterinä,+

2angılarda vakıdın birindä yaşardınız bu dünneyin adetinä görä, izleyeräk önderciyi[*], ani zaabitlik eder gökün altında, o duhu, ani işleer seslämeyän insannarda+.

3Onnarın arasında biz hepsimiz dä vakıdın birindä yaşardık tenimizin havezlerinä görä. Tamannardık tenimizin hem aklımızın istediklerini. Haliz halımızda biz daavalı olmuştuk Allahın üfkesinä, nicä dä kalan insannar+.

4Ama Allah, cömert acıyannıınnan, bizi çok sevdi+.

5Makar ki biz ölüydük kabaatlarımız beterinä, O sevgiylän yaşamak verdi bizä Hristozlan barabar. Siz Onun iivergisinnän kurtuldunuz+.

6Allah diriltti bizi İisus Hristozda da oturttu Onunnan barabar göklerdä,+

7ki gelär zamannarda göstersin iivergisinin kenarsız zenginniini iiliklän, ani yaptı bizim için İisus Hristozda.

8Zerä siz Onun iivergisinnän, inannan kurtuldunuz. Bu diil sizdän, ama baaşış Allahtan,+

9diil yaptıklarınızdan, kimsey üünmesin deyni+.

10Zerä biz – Allahın ustalıı, İisus Hristozda yaradılı, ki yapalım iilikleri, ne Allah öncä hazırladı, ki yaşarkan tamannayalım+.

Allahın eni insanı

11Onuştan unutmayın, ne vardınız bir vakıtlar. Siz tencesinä tayfändınız. Onnar, kimin adı «kesikli», sizä «kesiksiz» deerlär, makar ki kesiklik insan elinnän güüdedä yapılêr+.

12Unutmayın, ani sizdä ozaman Hristos yoktu, İzrail vatandaşlıından kesilmiştiniz, yabancıydınız baalantılara, ani temellenmiş Allahın adamaklarına, umutsuz hem Allahsızdınız bu dünnedä+.

13Şindi sä İisus Hristozda siz, ani vakıdın birindä Allahtan uzaktınız, yakın oldunuz Hristozun kanınnan+.

14Zerä Odur bizim usluluk, Angısı ikidän bir yaptı, da Kendi güüdesinnän duvarı yıktı, ani aramızda durardı, da duşmannık yaradardı+.

15O Ayoz Zakonu sımarlamaklarınnan hem sıralarınnan kuvetsiz yaptı, ki, usluluk getirip, ikisindän bir eni adam yapsın Kendisindä,+

16ki stavrozda ölmäklän ikisini dä bir güüdedä Allahlan barıştırsın. Bununnan duşmannıı yok etti+.

17O, gelip, getirdi usluluun ii haberini sizä, uzak olannara hem yakın olannara.

18Zerä O kolaylık verdi, ki biz ikimiz dä bir Duhun yardımınnan Bobaya yaklaşalım.

19Butakım siz şindän sora ne yabancı, ne dä musaafirsiniz, ama vatandaş Allahın ayoz halkınnan hem Onun aylesinin ekleri+.

20Siz apostolların hem prorokların temeli üstünä yıvıldınız, neredä Kendi İisus Hristos – köşä taşı+.

21Onda bütün yapı, uygun birliktä toplu, üüselip, olsun bir ayoz bina Saabinin izmetindä+.

22Siz yapınêrsınız o binada, ki olsun er, neredä Allah Duhlan yaşasın+.

3

Allahın saklı kurulmuşu Pavliyä açıldı

3^1Onuştan bän, Pavli, İisus Hristozun izmetindä kapana düştüm sizin için, angınız başka milletlerdän+.

2Sanêrım, ani işittiniz, ki Allah bana bu işi verdi, olayım Onun iivergisinin vekili sizin için+.

3Zerä bir açıklamaklan O bana bildirdi saklı kurulmuşunu, angısı için taa öncä kısadan yazdım+.

4Siz, onu okuyarak, tanıyabilirsiniz, nekadar ii annêêrım Hristozun saklı neetini,

5angısı açık diildi adam oollarına geçän vakıtlarda, nicä şindi açıklandı Ayoz Duhtan Onun ayoz apostollarına hem proroklarına.

6Kurulmuş budur: başka milletlär iudeylärlän barabar mirasçı, onnarlan bilä bir güüdä hem İi Haberä inanmaklan paycı olêrlar Allahın adamasından, angısını İisus Hristos tamannadı+.

7Bän Onun izmetkeri oldum, nasaat ederäk İi Haberi. Bu izmet baaşlandı Allahın iivergisinnän, ani verili bana Onun işleyän kuvedinnän+.

8Bana, Allahın ayoz halkından en küçüünä, bu iivergi verildi, ki nasaat edeyim başka milletlerä ii haberi Hristozun akıl ermäz zenginnii için+

9hem hepsini aydınnadayım, nasıl tertiplendi bu saklı kurulmuş, angısını Allah, hepsini yaradan, diveçliktän saklı tuttu+.

10Allah bunu yaptı, ki şindi klisä aracılıınnan bildirsin Kendi çoktürlü aarifliini öndercilerä hem zaabitlerä göklerdä,+

11Kendi diveç kurulmuşuna görä, ani başardı İisus Hristozda, bizim Saabidä.

12Hristos bizä kolaylık verdi, ki biz, Ona inanarak, girginniklän hem kıyışmaklan yaklaşalım Allaha+.

13Ölä ki, yalvarêrım, umudunuzu kaybetmeyin benim zeetlerim beterinä, ani çekerim sizin için. Bunnar sizä metinnik kazandırêr+.

Hristozun sevgisini tanımaa

14Onuştan diz çökerim /bizim Saabi İisus Hristozun/ Bobasının önündä,

15Angısından adlanêr hertürlü bobalık göktä hem erdä.

16Dua ederim, ani Kendi metinni zenginniinä görä, Kendi Duhunnan kuvet versin da kaaviletsin sizi içyankı adamınızda,+

17ki inannan Hristos sizin üreklerinizdä yaşasın+.

18Dua ederim, ani siz, sevgiliktä köklenmiş hem temellenmiş olarak, annayabiläsiniz Allahın bütün ayoz halkınnan barabar, nekadar geniş, uzun, derin hem üüsektir Hristozun sevgilii,

19da tanıyabiläsiniz o sevgilii, ani hertürlü bilgidän üstündür, ki Allahın bütün tamannıınnan dolasınız+.

20Allah, bizdä işleyän kuvedinnän, var nasıl yapsın çok taa zeedä, nekadar biz isteeriz hem düşüneriz+.

21Ona metinnik olsun klisedä hem İisus Hristozda bütün senselelerdä, diveçtän divecä! Amin+.

4

Güüdenin birlii

4^1Butakım nasaatlêêrım sizi bän, Saabi için kapancı, yaşamanız yakışıklı olsun Onun çaarmasına görä, angısını kablettiniz+.

2Herzaman yavaş, yalpak hem saburlu olun, dayanın biri-birinizä sevgiylän+.

3Çalışın korumaa Duhun birliini usluluklan, ani baalêêr sizi biri-birinizlän+.

4Bir güüdä var hem bir Duh, nicä siz çaarıldınız bir umuda, ani geler çaarılmanızdan,+

5Bir Saabi, bir inan, bir vaatizlik+.

6Allah birdir, Boba hepsinä. O hepsindän üstün, hepsinnän işleer hem hepsindä yaşêêr+.

7Herkezimizä bizä iivergi verildi o ölçüylän, ne Hristos baaşladı+.

8Onuştan dendi: «Üüseklää kalktı, esirleri plenä aldı, insannara baaşışlar verdi».

9Lafın «kalktı» ne annaması var, eer diilsä bu, ani ilkin indi aşaa, er üstünä[*]+?

10O, Kim indi, Odur, Kim kalktı taa üüsek hepsi göklerdän, ki hepsini doldursun+.

11O koydu kimisini apostol, başkasını prorok, başkasını ii haberci, taa başkasını presviter hem üüredici,+

12ki hazırlasınnar Allahın ayoz halkını izmetçilik yapmaa, Hristozun güüdesini yıvmaa,+

13ozamanadan, açan hepsimiz inannan hem Allahın Oolunu tanımaklan etişecez birlää, olgun adamnaa, Hristozun yaşlarının bütün ölçüsünä+.

14Ozaman artık olmayacez uşaklar gibi, angıları sallanêrlar dalgalarlan hem sürüklenerlär lüzgerlärlän – hertürlü üürenmäklän, ani insannar getirerlär şalvirliklän hem şiretliklän, ki başkalarını, aldadıp, yoldan saptırsınnar+.

15Ama, aslılaa görä sevgiliktä yaşayarak, her taraftan büüyecez da etişecez Ona, Kim Baştır, Hristoza,+

16Angısından bütün güüdä uygun birliktä toplu hem sıkı baalı hertürlü eklerin yardımınnan. Açan herbir ek düzgün işleer, güüdä büüyer hem sevgiliktä kaavileşer.

Eski yaşamak hem eni yaşamak

17Onuştan tä ne söleerim hem yalvarêrım Saabinin adınnan: artık yaşamayın, nicä tayfännar yaşêêrlar, kendi boş düşünmeklerinä görä+.

18Onnarın fikirleri karardı, Allahın yaşamasına yabancı oldular, zerä bilmezlää düştülär hem ürekleri inatlaştı+.

19Etiştilär duygusuzlaa da verildilär ayıp işlerä. Onuştan tamahlıklan yapêrlar hertürlü diilpaklık+.

20Ama siz Hristozu bölä üürenmediniz.

21Şüpesiz, Onun sesini işittiniz hem Ondan üürendiniz, zerä aslılık İisusta.

22Butakım, geçmiş yaşamanıza görä brakılın eski adamnıktan, angısı bozulêr aldangaç havezlärlän+.

23Aklınız duhça taazelensin,+

24hem giinin eni adamnıı, ani yaradılmış Allaha benzesin deyni, hakına dooruluklan hem ayozluklan+.

25Onuştan brakılın yalandan, dooru lafedin yakın olanınızlan, zerä biz bir güüdenin ekleriyiz+.

26«Üfkelenärseniz, günaha girmeyin». Üfkeniz üstünä gün kauşmasın,

27diavola er vermeyin+.

28Kim hırsızlık yapardı, şindän sora hırsızlık yapmasın. Tersinä, çalışsın da kendi ellerinnän faydalı işlär yapsın, ki olsun kolay yoklukta olannara yardım etsin+.

29Bir dä bozuk laf sizin aazınızdan çıkmasın, ama salt ii laf, ani duhça kaavileer insannarı, nicä düşer, ki sesleyennerä iivergi versin+.

30Gücendirmeyin Allahın Ayoz Duhunu, Angısınnan mühürlendiniz kurtulmak günü için+.

31Hertürlü acılamak, kızgınnık, üfkä, baarmak, fena laf hem hertürlü kötü neet sizdän uzak olsun+.

32Ama biri-birinizlän ii ürekli hem yalpak olun. Biri-birinizi afedin, nicä Allah Hristozda sizi afetti+.

5

5^1Allaha benzeyin, nicä sevgili uşaklar+.

2Sevgiliktä yaşayın, nicä Hristos bizi sevdi da Kendini bizim için verdi Allaha gözäl kokulu bir baaşış hem kurban gibi+.

3Ama orospuluk hem hertürlü diilpaklık eki tamahlık hiç anılmasın bilä sizin aranızda, çünkü bu yakışmaz Allahın ayoz halkına+.

4Ayıp sözlär, boş laflar hem kaskatı şakalar da olmasın. Bunnar yaraşmêêr. Taa islää şükür edin+.

5Zerä bilersiniz, ani hiç bir orospu, diilpak, eki tamah olan, angısı idollara baş iildän gibi, mirasçı olmayacek Hristozun hem Allahın padişahlıında+.

6Kimsey aldatmasın sizi boş laflarlan, zerä bu işlär beterinä Allahın üfkesi geler seslämeyän insannar üstünä+.

7Onnarlan paydaş olmayın+.

Aydınnıkta yaşayın

8Vakıdın birindä siz karannıktınız, ama şindi Saabidä aydınnıksınız. Götürün kendinizi, nicä aydınnık evlatları+.

9Zerä aydınnıın meyvası hertürlü iilik, dooruluk hem aslılık.

10Bakın üürenmää, ne Saabi beener+.

11Karannıın kısır işlerindä pay almayın. Ama takazalayın onnarı+.

12Zerä ayıptır sölemää o işleri, ne onnar saklı yapêrlar.

13Ama aydınnık hepsini belli eder, üzä çıkarıp, zerä hepsi, ne belli olêr, aydınnıktır+.

14Onuştan dener: «Sän, ani uyuyêrsın, uyan uykudan, ölüdän diril! Hristos sana şafk eder»+.

15Ölä ki, ii bakın, nicä yaşêêrsınız. Olmayın fikirsiz, ama aarif olun+.

16Vakıdı paaya koyun, zerä bu günnär kötü günnär.

17Onuştan olmayın akılsız, ama annayın, nedir Allahın istedii+.

18Sarfoş olmayın şaraplan, zerä sarfoşluk sizi zapsızlaa götürür, ama doluşun Ayoz Duhlan+.

19Biri-birinizä psalmalar, metinnik lafları hem duhça türkülär çalıp-söleyin. Bütün ürektän Saabiyä türkü hem hava çalın+.

20Şükürluk getirin hepsi için herzaman Allah Bobaya bizim Saabi İisus Hristozun adınnan+.

Karılar hem kocalar

21•Biri-birinizä ön verin, Hristozdan korkarak.

22Karılar ön versinnär kendi kocalarına, nicä Saabiyä+.

23Zerä koca baştır karıya, nicä Hristos da baştır kliseyä hem Kendisi güüdenin Kurtarıcısı+.

24Nicä klisä ön verer Hristoza, hep ölä karılar da herbir iş üzerä ön versinnär kocalarına.

25Kocalar, sevin kendi karılarınızı, nicä Hristos da sevdi kliseyi da onun için kendini kurban verdi,+

26ki onu, suylan yıkayıp, Allahın sözünnän pakladıktan sora ayozlasın,+

27da onu Kendi önünä çıkarsın bir metinni klisä gibi, lekesiz, buruşuksuz hem başka kedersiz, ki ayoz hem kusursuz olsun+.

28Kocalar da düşer kendi karılarını hep ölä sevsinnär, nicä kendi güüdelerini. Kim sever kendi karısını, o sever kendisini.

29Zerä kimsey bir sıra bilä kendi güüdesinä kin gütmedi, ama onu besleer hem yısıdêr, nicä Hristos kliseyi.

30Zerä biz Onun güüdesinin ekleri, /Onun etindän hem Onun kemiklerindän/+.

31«Onuştan adam brakacek kendi bobasını hem anasını, karısına baalanacek, da ikisi bir güüdä olaceklar»+.

32Bu – bir büük saklılık. Bän lafederim Hristos için hem klisä için.

33Ama sizdän herkezi kendi karısını sevsin, nicä kendini; karı da hatır gütsün kocasına+.

6

Bobalar hem uşaklar

6^1Uşaklar, sesleyin bobanızı hem ananızı Saabidä, zerä bu doorudur.

2«Hatırla bobanı hem ananı» – bu ilk sımarlamak, angısında var bir adamak:

3«ki işlerin ii gitsin, da bu erdä ömürünüz uzun olsun».

4Ama siz, bobalar, debreştirmeyin uşakları, ama büüdün onnarı, sınaştırarak Saabinin üüretmesinä hem akıl vereräk, nicä Saabi isteer.

Çıraklar hem çorbacılar

5Çıraklar, ön verin sizin bu erdä çorbacılarınıza saygıylan hem korkuylan. Ürektän hatırlayın onnarı, nicä Hristozu+.

6İzmet edin onnara, diil sade onnarın gözleri önündä, kendinizi beendiräsiniz, ama nicä Hristozun kulları, hakına tamannayarak Allahın istediini+.

7İzmet edin ii neetlän nicä Saabiyä, ama diil nicä insana.

8Zerä bilersiniz, ani herkez, olsun çırak, olsun serbest, kendi ii yaptıkları için Saabidän baaşış kabledecek+.

9Siz dä, çorbacılar, hep ölä olun çıraklarınızlan. Vazgeçin onnarı korkutmaktan. Bilin, ani onnarın hem sizin bir Çorbacınız göktä, O da pay tutmêêr kimseyä.

Saabidän kuvet alın

10Bitkidä, kardaşlarım, kuvet alın Saabidän. O kaavilesin sizi Kendi büük kudredinnän.

11Kendinizi donadın Allahın bütün silählarınnan, ki durabiläsiniz karşı diavolun fitlemelerinä+.

12Zerä bizim düüşmemiz diil kana hem tenä[*] karşı, ama öndercilerä, zaabitlerä hem bu karannık dünneyin kuvetlerinä – fena duhlara karşı, ani bulunêr göklerdä+.

13Onuştan alın Allahın bütün silählarını, ki dayanabiläsiniz kötü gündä da, hepsini ensediktän sora, ayakça kalabiläsiniz.

14Ozaman erinizdä durun, belinizi aslılıklan kuşayın, güüsünüzü dooruluk zirhinnän[*] sarın,+

15ayaklarınıza ayak kaplarını giiyin, ki hazır olasınız İi Haberi usluluk için nasaat etmää+.

16Bunnarın üstünä alın inan kalkanını, neylän süündüräbileceniz yaramazın[*] hepsi kızgın oklarını+.

17Kabledin kurtulmak başlıını hem Ayoz Duhun kılıcını, ani Allahın sözüdür+.

18Herzaman duhça dua edin hertürlü dualarlan hem yalvarmaklarlan. Bunun için uyanık durun bütün dayanmaklan hem yalvarmaklan Allahın hepsi ayoz halkı için+.

19Dua edin benim için dä, ki, aazımı açtıynan, bana laf verilsin, da kıyışmaklan açıklayım saklılıı İi Haber için,+

20angısı için bän bir elçi gibiyim, sincirlärlän baalı. Dua edin, ani İi Haberi kıyışmaklan bildireyim, ki, nicä düşer, lafedeyim+.

Sondakı selämnär

21•Ama, siz biläsiniz deyni benim halımı hem işlerimi, hepsi için annadacek sizä Tihik, bizim sevgili kardaş hem Saabinin inanç izmetkeri,+

22angısını maasuz yolladım, ki annatsın bizim halımızı sizä da havezlendirsin üreklerinizi+.

23Usluluk hem sevgilik olsun inannan kardaşlara Allah Bobadan hem Saabi İisus Hristozdan!

24İivergi olsun hepsinnän, kim sever Saabimizi İisus Hristozu ölümsüz sevgiylän. /Amin./ |<page>

* 2:2 Önderci – şeytan.

* 4:9 Aşaa, er üstünä – eki «er üzünün aşaakı kısımnarına».

* 6:12 Kan hem ten – insan.

* 6:14 Zirh – askerin güüdesindä demirdän koruntuluk.

* 6:16 Yaramaz – şeytan.

+ 1:3 1 Petrіnіn 1:3, 2 Korіnflіlerä 1:3

+ 1:4 İudanın 1:24, Koloslulara 1:22, 1 Salonіklіlerä 4:7

+ 1:5 1 İoanın 3:2, Romalılara 8:15-16, Galatіyalılara 3:26

+ 1:7 Koloslulara 1:14

+ 1:9 Romalılara 16:24, Efeslіlerä 3:3-5, Efeslіlerä 6:19

+ 1:10 Efeslіlerä 2:14, Koloslulara 1:20
+ 1:13 2 Korіnflіlerä 1:22, Efeslіlerä 4:30
+ 1:15 Koloslulara 1:3-4
+ 1:18 Koloslulara 1:27

+ 1:20 Yaptıklar 7:55-56, Romalılara 8:34, Efeslіlerä 2:6, Koloslulara 3:1

+ 1:21 1 Petrіnіn 3:22, Romalılara 8:38, 1 Korіnflіlerä 15:24, Koloslulara 2:10, Çıfıtlara 1:4

+ 1:22 1 Korіnflіlerä 15:27, 1 Korіnflіlerä 11:3, Efeslіlerä 5:23

+ 1:23 Efeslіlerä 4:12, Efeslіlerä 5:23, Efeslіlerä 5:30, Koloslulara 1:18, 1 Korіnflіlerä 15:28, Koloslulara 3:11

+ 2:1 Luka 15:24, Romalılara 11:15, Koloslulara 1:21, Koloslulara 2:13

+ 2:2 İoan 12:31, İoan 14:30, Koloslulara 3:7
+ 2:3 Galatіyalılara 5:16
+ 2:4 İoan 3:16, 1 İoanın 3:1, Romalılara 5:8
+ 2:5 Koloslulara 2:13, Tіta 3:5
+ 2:6 Efeslіlerä 1:20

+ 2:8 Luka 7:50, Luka 8:48, Yaptıklar 15:11, 1 Petrіnіn 1:5, Tіta 2:11, Tіta 3:5

+ 2:9 Romalılara 3:27, Tіta 3:5, Romalılara 3:27, 1 Korіnflіlerä 1:29

+ 2:10 Tіta 2:14, Tіta 3:8

+ 2:11 Romalılara 2:26, Romalılara 2:28, Koloslulara 2:11

+ 2:12 Koloslulara 1:21, Romalılara 9:4
+ 2:13 Yaptıklar 2:39
+ 2:14 Efeslіlerä 1:10, Koloslulara 1:22
+ 2:15 Romalılara 7:4, Koloslulara 2:14

+ 2:16 Romalılara 5:10, Koloslulara 1:20, Koloslulara 3:15

+ 2:19 Fіlіplіlerä 3:20
+ 2:20 Koloslulara 2:7, Apokalіpsіs 21:14,
+ 2:21 1 Korіnflіlerä 3:16-17
+ 2:22 1 Petrіnіn 2:5

+ 3:1 Fіlіplіlerä 1:7, Fіlіmona 1:1, 2 Tіmofeyä 2:9

+ 3:2 Efeslіlerä 4:7, Koloslulara 1:25

+ 3:3 Galatіyalılara 1:12, Galatіyalılara 2:2

+ 3:6 Galatіyalılara 3:29, Efeslіlerä 2:16, Matfey 8:11, Luka 13:29

+ 3:7 Koloslulara 1:23
+ 3:8 1 Korіnflіlerä 15:9
+ 3:9 Koloslulara 1:26
+ 3:10 Efeslіlerä 1:21
+ 3:12 Çıfıtlara 4:16, Çıfıtlara 10:19
+ 3:13 2 Tіmofeyä 2:10

+ 3:16 Efeslіlerä 1:18, Koloslulara 1:27, Koloslulara 1:11

+ 3:17 Koloslulara 2:7
+ 3:19 Fіlіplіlerä 4:7, Koloslulara 2:10
+ 3:20 İudanın 1:24, Romalılara 16:24
+ 3:21 Romalılara 11:36

+ 4:1 Efeslіlerä 3:1, Fіlіplіlerä 1:27, Koloslulara 1:10

+ 4:2 Fіlіplіlerä 2:3, Koloslulara 3:13
+ 4:3 Koloslulara 3:14
+ 4:4 Efeslіlerä 2:16, 1 Korіnflіlerä 6:17
+ 4:5 1 Korіnflіlerä 1:13
+ 4:6 1 Korіnflіlerä 12:6
+ 4:7 Romalılara 12:3, Efeslіlerä 3:2
+ 4:9 İoan 3:13
+ 4:10 Çıfıtlara 4:14, Çıfıtlara 7:26
+ 4:11 1 Korіnflіlerä 12:28

+ 4:12 1 Korіnflіlerä 12:27, Efeslіlerä 1:23, Koloslulara 1:18

+ 4:13 Çıfıtlara 5:12-13, Çıfıtlara 6:1

+ 4:14 1 Korіnflіlerä 13:11, 1 Korіnflіlerä 14:20

+ 4:15 2 Petrіnіn 3:18, Koloslulara 1:10, Koloslulara 2:19

+ 4:17 1 Petrіnіn 4:3-4, Koloslulara 3:7
+ 4:18 Romalılara 1:21, Mark 3:5
+ 4:19 1 Petrіnіn 1:14, Romalılara 1:24-28
+ 4:22 Koloslulara 3:8-9
+ 4:23 Romalılara 12:2, 2 Korіnflіlerä 4:16

+ 4:24 Yaradılış 1:26, Romalılara 6:4, Koloslulara 3:10

+ 4:25 Koloslulara 3:9, Romalılara 12:5

+ 4:27 İakovun 4:7

+ 4:28 1 Salonіklіlerä 4:11, 2 Salonіklіlerä 3:8, 2 Salonіklіlerä 3:10, 1 Tіmofeyä 6:18

+ 4:29 Koloslulara 3:8
+ 4:30 1 Salonіklіlerä 5:19, Efeslіlerä 1:13
+ 4:31 1 Petrіnіn 3:8, Koloslulara 3:8

+ 4:32 Matfey 6:14, Mark 11:25-26, Luka 7:41-42, 1 Petrіnіn 3:8, Koloslulara 3:12-13

+ 5:1 Matfey 5:48

+ 5:2 İoan 10:11, İoan 15:13, 1 İoanın 3:16, Romalılara 5:7-8, Çıfıtlara 8:3, 1 Korіnflіlerä 13:1, Koloslulara 3:14

+ 5:3 1 Korіnflіlerä 6:18, Galatіyalılara 5:19, 1 Salonіklіlerä 4:3

+ 5:4 Efeslіlerä 4:29

+ 5:5 Koloslulara 3:5, 1 Korіnflіlerä 6:9-10, Galatіyalılara 5:21

+ 5:6 Mark 13:5, Koloslulara 2:8, 2 Salonіklіlerä 2:3, 1 İoanın 3:7, Romalılara 1:18, Koloslulara 3:6

+ 5:7 2 Korіnflіlerä 6:14

+ 5:8 Efeslіlerä 2:1-2, Matfey 5:14, İoan 12:35, 1 İoanın 2:8, Romalılara 13:12, Fіlіplіlerä 2:15, 1 Salonіklіlerä 5:5

+ 5:10 1 Salonіklіlerä 2:4
+ 5:11 Romalılara 13:12
+ 5:13 İoan 3:20-21
+ 5:14 Romalılara 13:11, Luka 1:78-79
+ 5:15 Koloslulara 4:5
+ 5:17 Romalılara 12:2, 1 Salonіklіlerä 5:18
+ 5:18 1 Tіmofeyä 5:23

+ 5:19 Yaptıklar 16:25, İakovun 5:13, 1 Korіnflіlerä 14:15, Koloslulara 3:16

+ 5:20 Koloslulara 2:7, 2 Salonіklіlerä 1:3, 2 Salonіklіlerä 2:13

• 5:21 Koloslulara 3:17

+ 5:22 Yaradılış 3:16, 1 Petrіnіn 3:1

+ 5:23 Efeslіlerä 1:22-23, 1 Korіnflіlerä 11:3

+ 5:25 1 Petrіnіn 3:7

+ 5:26 İoan 13:8, 1 Korіnflіlerä 6:11, Tіta 3:5, Çıfıtlara 10:22

+ 5:27 2 Korіnflіlerä 11:2, Apokalіpsіs 14:4

+ 5:30 1 Korіnflіlerä 6:15, Efeslіlerä 1:23, Koloslulara 1:18

+ 5:31 Yaradılış 2:24, Matfey 19:5, Mark 10:7-8, 1 Korіnflіlerä 6:16

+ 5:33 1 Petrіnіn 3:1-6

+ 6:5 1 Petrіnіn 2:18, Koloslulara 3:22, 1 Tіmofeyä 6:1, Tіta 2:9

+ 6:6 Galatіyalılara 3:28

+ 6:8 Koloslulara 3:24

+ 6:11 2 Korіnflіlerä 6:7, 2 Korіnflіlerä 10:4, 1 Petrіnіn 5:8, 1 İoanın 2:13

+ 6:12 Luka 22:53, Koloslulara 1:13, Efeslіlerä 1:21

+ 6:14 1 Salonіklіlerä 5:8
+ 6:15 Romalılara 10:15
+ 6:16 1 İoanın 5:4
+ 6:17 Çıfıtlara 4:12

+ 6:18 Luka 18:1, Luka 21:36, İudanın 1:20, Romalılara 12:12, Koloslulara 4:2, 1 Salonіklіlerä 5:17, Mark 13:33

+ 6:19 Yaptıklar 4:29, Koloslulara 4:3, 1 Salonіklіlerä 5:25, 2 Salonіklіlerä 3:1

+ 6:20 Yaptıklar 21:33, Yaptıklar 28:20, 2 Korіnflіlerä 5:20

• 6:21 Koloslulara 4:7-8
+ 6:21 Yaptıklar 20:4
+ 6:22 Koloslulara 2:2

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: Efeslilerä

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- Efeslilerä

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları