Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:24:00.903094+00:00

Eni Baalantı: Koloslulara

Eni Baalantı: Koloslulara

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. Koloslulara

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

Koloslulara

Koloslulara

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

1

PAVLİNİN KİYADI KOLOSLULARA

Seläm

1^1Bän, Pavli, Allahın istediinä görä İisus Hristozun apostolu, hem kardaş Timofey+

2seläm yollêêrız ayoz kardaşlara Kolos kasabasında, angıları inanêrlar İisus Hristoza. İivergi hem usluluk sizä Allahtan, bizim Bobadan, /hem Saabi İisus Hristozdan/.

Pavli şükür eder Allaha

3Herzaman şükür ederiz Allaha, bizim Saabi İisus Hristozun Bobasına, açan dua ederiz sizin için+.

4Zerä işittik, ani siz İisus Hristoza inanêrsınız hem Allahın bütün ayoz halkını seversiniz.

5Bu inan hem sevgi geler umuttan, ani göktä saklı sizin için. İşittiniz bu umut için hakına sözdän, İi Haberdän,+

6ani sizä etişti. İi Haber, nicä bütün dünnedä, sizin aranızda da meyva getirer hem git-gidä ilerleer o gündän, açan işittiniz onun için hem hakına annadınız Allahın iivergisini,+

7nicä üürendiniz Epafrastan, bizim sevgili kafadarımızdan, angısı İisus Hristozun inanç izmetkeridir sizin hatırınız için+.

8O söledi bizä sizin sevginiz için, ani Ayoz Duhtan.

Pavlinin duası koloslular için

9Onuştan biz ozamandan, açan bunu işittik, durgunmêêrız sizin için dua etmää hem yalvarmaa, ki ii biläsiniz Allahın istediini bütün aarifliklän hem bir duhça annamaklan+.

10Dua ederiz, ani yaşamanız Saabiyä yakışsın da herbir iş üzerä beendiräsiniz kendinizi Ona, hertürlü iiliklärlän meyva getiräsiniz hem ilerleyäsiniz Onu tanımakta,+

11kaavilenäsiniz hertürlü kuvetlän Onun metin kudredinä görä, ki hepsinä sevinçlän dayanasınız hem saburlu olasınız,+

12şükür ederäk Allah Bobaya, Angısı kolaylık verdi bizä, pay alalım onda, ne sakladı ayoz halkı için aydınnıkta.

13O kurtardı bizi karannıın zaabitliindän da geçirdi Kendi sevgili Oolunun padişahlıına,+

14Angısı kurtardı bizi /Kendi kanınnan/ da baaşladı günahlarımızı+.

Kimdir Hristos hem nedir Onun işi

15Odur görünmeyän Allahın görünmesi, ilk duulmuş. O üstündür hepsi yaradılannardan+.

16Zerä Onun aracılıınnan yaradıldı hepsi, ne göktä hem ne erdä var, hepsi, ne görüner hem ne görünmeer, zaplıklar, çorbacılıklar, kullanıcılar hem zaabit edennär. Hepsi Ondan hem Onun için yaradılı+.

17O öncä hepsindän, hem hepsi Ondan tutunêr.

18Odur güüdenin, klisenin Başı. Odur – kliseyi başlayan, ölülerdän ilkinkisi, ki herbir iştä ilk eri alsın+.

19Zerä Allah kayıldı, bütün tamannıı Onda bulunsun,+

20da usluluk edeneräk Onun kanınnan, ani stavrozda akıdıldı, Onun aracılıınnan barıştırsın Kendinnän hepsini, ne göktä hem ne erdä+.

21Siz vakıdın birindä yabancıydınız hem duşmandınız Allaha kendi fikirinizdä, zerä kötülük yapardınız. Ama O şindi sizi dä barıştırdı,+

22zerä Hristos güüdeycesinä öldü, ki getirsin sizi Allahın önünä ayoz, kusursuz hem kabaatsız+.

23Bu olur, eer siz temellenmiş hem sallanmadık inanda durursaydınız da yıraklanmarsaydınız umuttan, ani geler İi Haberdän. Siz işittiniz bu İi Haberi, angısı nasaat olundu hepsi insannara gök altında. Bän, Pavli, bu İi Haberin izmetkeriyim+.

Pavlinin izmeti inancılara

24Şindi, zeetleneräk sizin için, bän sevinerim. Çünkü kendi tenimdä tamannêêrım, ne Hristozun zeetlerindän kaldı çekilmedik Onun güüdesi için, angısı – klisä+.

25Bän klisenin izmetkeri oldum Allahın sırasına görä. Bu izmet bana verildi sizin hatırınız için, ki nasaat edeyim hererdä Allahın sözünü,+

26o saklı kurulmuşu, ani açılmamış kaldı evel vakıtlarda hem senselelerdä, ama şindi açıldı Onun ayoz halkına+.

27Allah istedi göstersin onnara, nekadar şannı hem zengindir milletlär arasında bu saklı kurulmuş. O – Hristostur, metinnik umudu, ani sizdä bulunêr+.

28Biz Hristozu haberleeriz, akıl vereräk herkezinä hem üürederäk herkezini hertürlü aarifliklän, ki çıkaralım Allahın önünä herkezini taman İisus Hristozda.

29Tä bunun için bän savaşıp işleerim, çalışarak Onun kuvedinnän, ani bendä+.

2

2^1İsteerim, ki biläsiniz, nekadar çok çalışêrım sizin için, laodikiyalılar için hem hepsi onnar için, kim görmedi benim üzümü.

2İsteerim, ani onnarın ürekleri hoşlansın hem sevgiylän birleşsinnär, ki taman bilimin bütün zenginiini edensinnär da tanısınnar Allahın saklı kurulmuşunu, ani Hristostur,+

3Angısında saklı bütün aarifliin hem bilimin haznası+.

4Bunu söleerim, ki birkimsey sizi yanıltmasın kulaa nazlandıran laflarlan+.

5Zerä, makar ki güüdeycesinä bulunmêêrım aranızda, duhça sizinnänim. Görüp nekadar tertipliysiniz hem nekadar kaavi inanêrsınız İisus Hristoza, bän çok sevinerim+.

Hakına kesiklik

6Onuştan, nicä kablettiniz Saabi İisus Hristozu, ölä dä Onda yaşayın+.

7Kökleşin hem temellenin Onda, kaavileşin inanda, nicä üürendiniz, herzaman şükür ederäk Allaha+.

8Bakın, kardaşlar, ki birkimsey sizi esir almasın filosofluklan, boşuna aldangaç laflarlan, insanın adetlerinä görä, bu dünneyin başlankı üüretmeklerinä görä, ama diil Hristoza görä+.

9Zerä Onda güüdeycesinä bulunêr Allahın bütün tamannıı+.

10Odur, Kim herbir kullanıcılıın hem zaabitliin Başı, Onda siz dä taman oldunuz+.

11Ondan kesikli oldunuz diil bir el kesikliinnän, ama soyunarak tencä tabeetlerinizdän kesikliklän, ani Hristos yaptı,+

12Onunnan gömülüp vaatizliktä, hep Onunnan dirildiniz inannan Allahın kuvedinä, Angısı Onu ölüdän diriltti+.

13Siz ölüydünüz, zerä günah yapardınız hem güüdeycesinä diildiniz kesikli. Ama Allah sizä yaşamak Hristozlan verdi. Zerä O baaşladı hepsi bizim günahlarımızı+.

14O bizim borç yazımızı sildi, ani sıralarınnan bizä karşıydı da kabaatlı çıkarardı. Onu aradan alıp, stavroza kaktı+.

15Gökteki kullanıcıların hem zaabitlerin silählarını aldı, stavrozlan gezdirip onnarı ensemäk paradında, herkezin gözü önündä utandırdı+.

Aldanmayın yannış üüretmeklerä

16Onuştan kimsey sizi imäk için, içmäk için, bir yortu için, eni ay için eki cumertesi için kabaatlandırmasın+.

17Bunnar gelär vakıdın gölgesidir, ama aslılık Hristozda+.

18Kimsey baaşışınızı kapmasın, isteyeräk, olasınız münüz hem verili angillerä. Bölä bir adam karışêr onnara, ne kendi görmedi, boşuna kabarêr kendi tenin fikirinnän

19da tutunmêêr Baştan, Kimdän bütün güüdä ekleri hem baalantıları yardımınnan beslener hem birleştiriler, da başarêr, büüyeräk Allahın yardımınnan+.

20Eer siz, öleräk Hristozlan bilä, dünneyin başlankı üüretmeklerindän kurtuldusaydınız, ozaman neçin siz, sansın dünnedä yaşayannar, bu sıraları tutêrsınız:+

21«Diimä», «datma», «dokunma»+.

22Hepsi bu sıralar verildi o işlär için, ani kullanıldıkça yok olêr. Bunnar – insan emirleri hem adam üüretmekleri+.

23Bu sıralar yapınar allahçılıklan, tutaklıklan hem güüdeycä zeetlenmäklän aarif görünür, ama tenin istediklerini durgutmak için onnarın faydası yok.

3

Hristozda eni yaşamak

3^1Ölä ki, çünkü dirildiniz Hristozlan bilä, verilin gökteki işlerä, neredä Hristos Allahın saa tarafında oturêr+.

2Düşünün gökteki işlär için, ama diil erdeki işlär için.

3Zerä siz öldünüz, yaşamanız Hristozlan saklı Allahta+.

4Açan Hristos, sizin yaşamanız, gösterilecek, ozaman siz dä metinniktä Onunnan barabar görüneceniz+.

5Onuştan öldürün, ne var sizdä erdän: orospuluu, diilpaklıı, düşkünnüü, kötü havezlii hem tamahlıı, ani hep ölä, nicä dä baş iiltmäk idollara+.

6Bunnarın beterinä Allahın üfkesi geler seslämeyän insannarın üstünä+.

7Vakıdın birindä siz dä bu yollarda gezdiniz, açan o insannarın arasında yaşardınız+.

8Ama şindi hepsindän brakılın: üfkedän, kızgınnıktan, kötü neettän. Kötü laflar, ayıp sözlär çıkmasın aazınızdan+.

9Biri-birinizä yalan sölämeyin, zerä soyundunuz eski adamdan kötü yaptıklarınnan bilä,+

10da giindiniz eni adamı, angısı taazelener, ölä ki ii tanısın Allahı, Yaradıcısını, da Ona benzesin+.

11Burada yoktur ayırmak urum, iudey, kesikli, kesiksiz, varvar, skif, çırak hem serbest arasında. Hristos – hepsidir hem hepsindä+.

12Onuştan giinin, nicä Allahın seçilmişleri, ayoz hem sevgili, acıyannıı, iilii, yavaşlıı, yalpaklıı, saburluu+.

13Biri-birinizä dayanın, eer birkimsey küstüysä başkasına, siz dä biri-birinizi afedin, nicä Saabi sizi afetti+.

14Hepsinin üstünä giinin sevgiyi, angısı bir sincirdir, ne tutar hepsini birlik içindä+.

15Hristozun usluluu çorbacılık etsin sizin üreklerinizdä. Bu uslulaa siz çaarılmışsınız, nicä bir güüdenin ekleri. Şükür olun+.

16Hristozun Sözü sizdä erleşsin taşkınnıktan. Üüredin hem akıl verin biri-birinizä psalmalarlan, metinnik laflarınnan hem duhça türkülärlän, şükürlüklän metederäk Saabiyi ürektän+.

17Ne dä yaparsanız – laflan mı, işlän mi – hepsini Saabi İisusun adına yapın, da şükürlük getirin Allah Bobaya İisusun yaptıkları için+.

Aylä hem iş baalantıları

18•Siz, karılar, ön verin kocalarınıza, nicä Saabiyä yakışêr+.

19Siz, kocalar, sevin karılarınızı da onnarlan sert olmayın+.

20Siz, uşaklar, analarınızı-bobalarınızı sesleyin herbir iş üzerä, zerä bunu Saabi beener.

21Siz, bobalar, debeştirmeyin uşakları, ki umudu kaybetmesinnär.

22Siz, çıraklar, erdeki çorbacılarınızı herbir iş üzerä sesleyin da izmet edin diil sade onnarın gözleri önündä, kendinizi beendiräsiniz, ama pak ürektän, Saabidän korkarak+.

23Ne dä yaparsanız, yapın bütün ürektän, nicä Saabiyä, ama diil nicä insana.

24Unutmayın, ani Saabidän miras alacenız baaşış gibi, zerä izmet edersiniz Saabi Hristoza+.

25Ama kim dooru işlämeyecek, kendi işinä görä kabledecek, zerä Hristozda hiç yok üzünä bakmak+.

4

4^1Siz, çorbacılar, verin ne düşer çıraklara, da hepsini birtürlü sayın, bileräk, ani sizin dä var Çorbacınız göktä.

Hertürlü nasaatlar

2Herzaman verilin duaya. Dua edärkän, kuşku olun hem şükür edin+.

3Dua edin bizim için dä, ki Allah açsın bizä bir kapu nasaat için, ki haberleyelim Hristozun saklılıını, angısı için kapana düştüm,+

4ki bunu açık bildiräbileyim, da, nicä düşer, lafedeyim.

5Klisedän dışanda olannarlan götürün kendinizi aarifliklän, vakıdı paaya koyup+.

6Sizin lafınız herzaman hayırlı olsun, tuzlanmış, ki biläsiniz, nicä düşer herkezinä cuvap etmää+.

Bitki selämnär

7•Sizä, benim için hepsini söleyecek Tihik, bizim sevgili kardaş hem inanç yardımcı, hem kafadar Saabinin izmetindä,+

8angısını sizä maasuz yolladım, ki annasın halınızı da üreklendirsin sizi+.

9Onunnan bilä yolladım Onisimi dä, angısı inanç hem sevgili kardaştır sizin aranızdan. Onnar söleyeceklär sizä hepsini, ne burada olêr+.

10Seläm yollêêr sizä Aristarh, ani kapalı benimnän barabar, hem Mark, Varnavanın teyzä oolu, angısı için siz sımarlamak aldınız, ki geldiynän kabledäsiniz onu,+

11hep ölä İisus, angısına dener İust. Kesikli olannardan yalnız bunnar işleerlär benimnän bilä Allahın Padişahlıı için. Onnar üreemi serinnettilär+.

12Seläm yollêêr sizä Epafras, İisus Hristozun çıraa, ani sizdän. O herzaman çalışkan sizin için duada, ki olasınız taman hem kaavi inanda, tanıyarak hepsini, ne isteer Allah+.

13Şaatlık ederim onun için, ani o çok çalışkan sizin için hem onnar için, kim Laodikiya hem İerapol kasabalarında bulunêr.

14Seläm yollêêr sizä Luka, sevgili doftor, hem Dimas+.

15Selämneyin kardaşları Laodikiya kasabasından, hem Nimfayı hem kliseyi, ani bu karının evindä toplanêr+.

16Bu kiyat aranızda okunduktan sora, bakın da verin, Laodikiya klisesinä okusunnar. Siz dä okuyun kiyadı, ani Laodikiyadan gelecek+.

17Söleyin Arhipä bölä: «Bak da tamanna izmetçilii, ani kablettin Saabidän»+.

18Bän, Pavli, yazêrım bu selämi kendi elimnän. Unutmayın benim sincirlerimi. Sizinnän iivergi olsun. /Amin./ |<page>+

+ 1:1 Yaptıklar 16:1
+ 1:3 Efeslіlerä 1:15-16
+ 1:5 Matfey 6:20, 1 Petrіnіn 1:4

+ 1:6 Matfey 24:14, Matfey 28:19, Romalılara 10:18, Koloslulara 1:6

+ 1:7 Koloslulara 4:12, Fіlіmona 1:23

+ 1:9 2 Salonіklіlerä 1:11, Fіlіplіlerä 1:9, Fіlіmona 1:6

+ 1:10 2 Korіnflіlerä 5:9, Efeslіlerä 4:1, Fіlіplіlerä 1:27, 2 Petrіnіn 3:18, Efeslіlerä 4:15

+ 1:11 Efeslіlerä 3:16

+ 1:13 Yaptıklar 26:18, Efeslіlerä 6:12, 2 Petrіnіn 1:11

+ 1:14 Efeslіlerä 1:7

+ 1:15 2 Korіnflіlerä 4:4, Çıfıtlara 1:3, Romalılara 8:29, Apokalіpsіs 3:14

+ 1:16 İoan 1:3, Romalılara 11:36, 1 Korіnflіlerä 8:6, Çıfıtlara 1:2, Çıfıtlara 2:10

+ 1:18 Efeslіlerä 1:22-23, Yaptıklar 26:23, 1 Korіnflіlerä 15:20, Apokalіpsіs 1:4-5, Apokalіpsіs 3:14

+ 1:19 Koloslulara 2:9

+ 1:20 2 Korіnflіlerä 5:18, Efeslіlerä 1:10, Efeslіlerä 2:14

+ 1:21 Efeslіlerä 2:1-2, Efeslіlerä 2:12

+ 1:22 İudanın 1:24, Efeslіlerä 1:4, 1 Salonіklіlerä 4:7

+ 1:23 Yaptıklar 14:22, Mark 16:15, Efeslіlerä 3:7

+ 1:24 2 Korіnflіlerä 7:4, 2 Korіnflіlerä 12:15, 2 Korіnflіlerä 1:5, Fіlіplіlerä 3:10

+ 1:25 Efeslіlerä 3:2

+ 1:26 Romalılara 16:24, Efeslіlerä 3:9

+ 1:27 Efeslіlerä 1:18, Efeslіlerä 3:16, Koloslulara 2:2, Romalılara 5:2, Romalılara 8:17, 1 Tіmofeyä 1:1

+ 1:29 1 Korіnflіlerä 15:10, Fіlіplіlerä 1:30, 1 Tіmofeyä 4:10

+ 2:2 Koloslulara 1:27, Efeslіlerä 6:22, Koloslulara 4:8

+ 2:3 Romalılara 11:33, 1 Korіnflіlerä 1:24, 1 Korіnflіlerä 2:7

+ 2:4 Romalılara 16:18

+ 2:5 1 Korіnflіlerä 5:3, 1 Korіnflіlerä 14:40

+ 2:6 1 Salonіklіlerä 4:1

+ 2:7 1 Korіnflіlerä 3:11, Efeslіlerä 2:20, Efeslіlerä 3:17, Apokalіpsіs 21:14, Efeslіlerä 5:20, 2 Salonіklіlerä 1:3, 2 Salonіklіlerä 2:13

+ 2:8 Mark 7:3, Galatіyalılara 1:14, Galatіyalılara 4:9, Mark 13:5, 1 İoanın 3:7, Efeslіlerä 5:6, 2 Salonіklіlerä 2:3

+ 2:9 İoan 1:14, Koloslulara 1:19

+ 2:10 Efeslіlerä 1:21-22, Efeslіlerä 3:19

+ 2:11 Efeslіlerä 2:11, Romalılara 2:29, Koloslulara 3:9

+ 2:12 Romalılara 6:4

+ 2:13 Efeslіlerä 2:1, Efeslіlerä 2:5, Yaptıklar 3:19

+ 2:14 Romalılara 7:4

+ 2:15 2 Korіnflіlerä 2:14, İoan 12:31, İoan 16:11

+ 2:16 Romalılara 14:5, Galatіyalılara 4:10, Romalılara 14:3, Romalılara 14:17, Çıfıtlara 9:10

+ 2:17 Çıfıtlara 8:5, Çıfıtlara 10:1

+ 2:19 2 Petrіnіn 3:18, Efeslіlerä 4:15-16, Koloslulara 1:10

+ 2:20 Romalılara 6:2, Koloslulara 3:3, Galatіyalılara 4:9

+ 2:21 1 Tіmofeyä 4:3

+ 2:22 Matfey 15:9, Mark 7:7

+ 3:1 Koloslulara 2:12, Yaptıklar 7:55-56, Romalılara 8:34, Efeslіlerä 1:20,

+ 3:3 Romalılara 6:2, Romalılara 6:7, Galatіyalılara 5:24, Koloslulara 2:20

+ 3:4 İoan 11:25
+ 3:5 Efeslіlerä 5:5, Romalılara 8:13
+ 3:6 Romalılara 1:18, Efeslіlerä 5:6
+ 3:7 Efeslіlerä 2:2, Efeslіlerä 4:17

+ 3:8 İakovun 1:21, 1 Petrіnіn 1:21, Efeslіlerä 4:22, Efeslіlerä 4:31

+ 3:9 Efeslіlerä 4:25, Koloslulara 2:11

+ 3:10 Yaradılış 1:26, Efeslіlerä 4:24

+ 3:11 Romalılara 2:28-29, 1 Korіnflіlerä 7:19, Galatіyalılara 3:28, Galatіyalılara 5:6, 1 Korіnflіlerä 12:13, Galatіyalılara 5:6, Efeslіlerä 2:14, 1 Korіnflіlerä 15:28, Efeslіlerä 1:23

+ 3:12 Luka 18:7, Romalılara 8:33, Tіta 1:1

+ 3:13 Efeslіlerä 4:2, Matfey 6:14-15, Mark 11:25-26, Luka 7:41-42, Efeslіlerä 4:32

+ 3:14 1 Korіnflіlerä 13:1, Efeslіlerä 4:3, Efeslіlerä 5:2

+ 3:15 İoan 14:27, İoan 16:33, Fіlіplіlerä 4:7, Efeslіlerä 2:16

+ 3:16 İoan 15:3, Efeslіlerä 5:19
+ 3:17 1 Korіnflіlerä 10:31
• 3:18 Efeslіlerä 5:22
+ 3:18 Yaradılış 3:16, 1 Petrіnіn 3:1
+ 3:19 1 Petrіnіn 3:7

+ 3:22 1 Petrіnіn 2:18, 1 Tіmofeyä 6:1, Tіta 2:9

+ 3:24 Efeslіlerä 6:8

+ 3:25 Matfey 22:16

+ 4:2 Luka 18:1, Luka 21:36, Romalılara 12:12, Efeslіlerä 6:18, 1 Salonіklіlerä 5:17

+ 4:3 Yaptıklar 4:29, Romalılara 16:24, Efeslіlerä 6:19-20, Fіlіplіlerä 1:7, Fіlіmona 1:1

+ 4:5 Efeslіlerä 5:15-16
+ 4:6 1 Petrіnіn 3:15
• 4:7 Efeslіlerä 6:21-22
+ 4:7 Yaptıklar 20:4
+ 4:8 Koloslulara 2:2
+ 4:9 Fіlіmona 1:10, Fіlіmona 1:16

+ 4:10 Yaptıklar 19:29, Fіlіmona 1:24, Yaptıklar 12:12, Yaptıklar 15:37-38

+ 4:11 Yaptıklar 1:23, Yaptıklar 18:7
+ 4:12 Koloslulara 1:7, Fіlіmona 1:23
+ 4:14 2 Tіmofeyä 4:10-11, Fіlіmona 1:24
+ 4:15 Romalılara 16:5
+ 4:16 1 Salonіklіlerä 5:27
+ 4:17 Fіlіmona 1:2

+ 4:18 1 Korіnflіlerä 16:21, Galatіyalılara 6:11, 2 Salonіklіlerä 3:17, Fіlіmona 1:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: Koloslulara

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- Koloslulara

- 1
- 2
- 3
- 4

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları