Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:20:43.323614+00:00

Eni Baalantı: Yaptıklar

Eni Baalantı: Yaptıklar

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. Yaptıklar

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

Yaptıklar

Yaptıklar

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

1

APOSTOLLARIN YAPTIKLARI

İisus gökä kalkêr

1^1İlk kiyadımda yazdım, Feofil, ne yaptı hem ne üüretti İisus baştan,+

2o günä kadar, açan kalktı gökä. Kalkmadaan ileri Ayoz Duhlan verdi sımarlamaklar apostollara, angılarını Kendisi ayırdı.

3Zeet çektiktän sora çok inandırıcı işlärlän gösterdi onnara Kendini diri. Onnara kırk gün peydalanardı hem lafedärdi Allahın Padişahlıı için+.

4Bir sıra, açan onnarlan barabardı, sımarladı, uzaklanmasınnar İerusalimdän, ama orada beklesinnär, ne Boba adamıştı. «Bunu Bendän işittiniz, – dedi İisus, –+

5zerä İoan vaatiz etti insanı suylan, ama birkaç gündän sora siz vaatiz olacenız Ayoz Duhlan»+.

6Açan hepsi birerdä topluydular, sordular Ona: «Saabi, acaba gelmedi mi vakıt, ki enidän erleştiräsin Sän İzrailin Padişahlıını?»+

7O cuvap etti: «Vakıtları hem süreleri, ani Boba erleştirdi Kendi zaabitliinnän, diil sizin işiniz, biläsiniz+.

8Ama siz kabledeceniz kuvet, açan Ayoz Duh inecek sizin üstünüzä da olacenız Benim şaatlarım İerusalimdä, İudeyada, Samariyada hem erin kenarlarınadan»+.

9Bunnarı sölediktän sora onnarın gözleri önündä başladı kalkmaa yukarı, da bir bulut sakladı Onu onnarın gözlerindän+.

10Açan gökä bakardılar, O kalkarkan, hemen iki adam, giiyimni biyaz rubaylan, peydalandılar onnarın önündä+

11da dedilär: «Galileyalılar, neçin durup gökä bakêrsınız? Bu İisus, ani alındı aranızdan gökä, hep ölä gelecek geeri, nicä gördünüz Onu kalkarkan gökä»+.

İudanın erinä seçildi başka apostol

12Sora apostollar Zeytin bayırından İerusalimä döndülär. Bu bayır bulunêr yakın İerusalimä, bir cumertesi yolu[*] kadar uzak.

13Gelip, girdilär evä, neredä kalardılar, da çıktılar üst kattakı odaya. Petri, İakov, İoan, Andrey, Filip, Foma, Varfolomey, Matfey, İakov, Alfeyin oolu, Simon Zilot hem İuda, İakovun oolu+.

14Hepsi barabar, nicä bir can, durmadaan dua edärdilär, Mariyaylan, İisusun anasınnan, öbür karılarlan hem İisusun kardaşlarınnan+.

15O vakıt topluydu bir üz irmi kişinin dolayında. Petri kalktı bu kardaşların arasında da dedi:

16«Kardaşlar, lääzımdı tamannansın Ayoz Yazının sözleri, ani Ayoz Duh sölediydi Davidin aazınnan İuda için, angısı yol gösterdi onnara, ani tuttular İisusu+.

17İuda bizim aramızdandı hem pay alardı hep bu izmetçiliktän+.

18Bu adam satın aldı bir tarla paraylan, angısını kablettiydi hayınnıı için. Orada düştü başaşaa, güüdesi patladı, da hepsi barsakları dışarı çıktı.

19Hepsi İerusalimdä yaşayannar işittilär bu oluş için. Tarlanın adını Akeldama koydular. Onnarın dilindä bunun annaması „Kan Tarlası“»+.

20Petri dedi: «Psalmalar kiyadında yazılı: „Evi onun boş kalsın, kimsey orada yaşamasın“ hem „Onun izmetçiliini başkası alsın“.

21Şindi o adamnardan, ani gezdi bizimnän herzaman, açan Saabi İisus yaşardı aramızda,

22başlayarak İoan Vaatizedicinin vaatizliindän o günädän, nezaman İisus yukarı alındı aramızdan, lääzım birkimsey şaat olsun bizimnän İisusun dirilmesi için»+.

23Ayırdılar iki kişi: İosifi, angısına deerlär Varsava, eki İust, hem Matfiyi+.

24Sora dua ettilär butürlü: «Sän, Saabi, ani tanıyêrsın herkezin üreeni, göster bizä, angısını bu iki kişidän Sän ayırêrsın,+

25ki er alsın izmetçiliktä hem apostollukta, neyi braktı İuda, angısı kendi erinä gitti».

26Sora attılar çetelä. Çetelä düştü Matfiya, angısı girdi onbir apostolun sayısına.

2

Ayoz Duhun inmesi

2^1Ellinci günü yortusunda hepsi birerdä topluydular+.

2Ap-ansızdan göktän işidildi bir ses, nicä büük bir lüzgär uultusu, ani doldurdu bütün evi, neredä onnar bulunardılar.

3Onnara göründü ateş dillär gibi, ani bölünüp herkezinä kondular+.

4Hepsi Ayoz Duhlan dolup, lafetmää başladılar başka dillerdä, nicä Duh verirdi, lafetsinnär+.

5İerusalimdä bulunardılar iudeylär, dinni adamnar, toplu gök altından hertürlü milletlerdän.

6Açan işidildi bu uultu, çok insan orada oldu bir karışıklık, zerä herkezi işidärdi apostolları lafederäk onun kendi dilindä.

7Hepsi şaşıp daptur geldilär da deyärdilär biri-birinä: «Ya bakın, bunnar, kim lafeder, diil mi hepsi Galileyadan?

8Nasıl herbirimiz işideriz onnarı lafederäk bizim kendi ana dilimizdä?

9Biz – parfiyalılar, midiyalılar, elamnılar, insannar, ani yaşêêrlar Mesopotamiyada, İudeyada, Kappadokiyada, Pontta hem Asiyada,

10Frigiyada, Pamfiliyada, Mısırda, Liviya erlerindä, ani Kirinä tarafında, Romadan musaafirlär, iudeylär hem prozelitlär[*],

11kritlilär hem araplar, işideriz onnarı lafederäk bizim kendi dilimizdä Allahın büük işleri için!»+

12Hepsi şaşardılar, bilmärdilär ne inansınnar. Onnar sorardı biri-birinä: «Nedir bu?»

13Ama başkaları, gülmää alarak, deyärdilär: «Onnar taazä şaraptan sarfoş olmuşlar!»+

Petrinin Ellinci günü nasaatı

14Petri kalktı kalan onbir apostollan barabar da, alıp lafı, büük seslän dedi: «İudey adamnarı hem hepsi, kim yaşêêr İerusalim kasabasında, sesleyin benim laflarımı da biliniz!

15Onnar diil sarfoş, nicä siz sanêrsınız, zerä şindi salt üçüncu saat[*] sabaadan.

16Ama bu oldu o, ne sölendiydi prorok İoildän:

17„Son günnerdä, deer Allah, dökecäm Benim Duhumdan herbir insan üstünä. Sizin oollarınız hem kızlarınız prorokluk edeceklär. Gençleriniz görünmäk göreceklär, ihtärlarınız düş göreceklär!

18O günnerdä Benim çıraklarımın üstünä, adamnarın hem karıların üstünä, dökecäm Benim Duhumdan, da onnar prorokluk edeceklär.

19Gösterecäm şaşmaklı işlär yukarda, göklerdä, hem nışannar aşaada, erdä: kan, ateş hem bulut gibi tütün+.

20Gün karannıklanacek, ay kan renginä dönecek Saabinin büük hem şafklı günün önü sora+.

21Ozaman kim Allahın adını çaaracek, kurtulmuş olacek“+.

22İzrail adamnarı, sesleyin bu lafları! Nazaretli İisus bir Adamdı, Angısının kimniini Allah açık gösterdi sizä kudretli yaptıklarlan, şaşmaklı işlärlän hem nışannarlan, angılarını Allah yaptı sizin aranızda Onunnan, nicä kendiniz bilersiniz+.

23Bu Adam verildi sizin elinizä öncä Allahın kurulmuşuna hem bilmesinä görä. Onu siz enserlediniz stavroza hem öldürdünüz zakonsuzların ellerinnän+.

24Ama Allah, ölümün acılarına son verip, Onu diriltti. Ölüm esirlää alamadı Onu+.

25Zerä David Onun için deer: „Gördüm herzaman Saabiyi benim önümdä, zerä O benim saa tarafımda, ki bän sallanmayım.

26Onun için ürääm seviner hem dilim şennener, güüdäm umutlan dinnener.

27Zerä Sän brakmayacan canımı ölülär erindä, izin vermeyecän, Senin Ayozun güüdesi çürüsün.

28Açtın bana, tanıyım yaşamak yolunu. Sän sevindirecän beni Kendi önündä“+.

29Kardaşlar, David atamız için, sizä açık söleerim, ani o öldü hem gömüldü, mezarı da bizdä büünkü günä kadar+.

30Çünkü David proroktu, o bilärdi, ne Allah eminnän adamıştı, ani onun ardından gelennerdän birisini kaldıracek çorbacılık skemnesinä.

31O gelecek vakıtları göreräk, Hristozun dirilmesi için lafetti, ani Onun canı ölülär erindä brakılmayacek hem güüdesi çürümeyecek.

32Bu İisusu Allah ölüdän diriltti, biz hepsimiz buna şaadız.

33O Allahın saa tarafına kaldırıldı, kabletti adanmış Ayoz Duhu da Onu şindi döktü, nicä görersiniz hem işidersiniz+.

34David kalkmadı gökä, ama kendi dedi: „Saabi dedi benim Çorbacıma: Otur saa tarafımda,+

35Bän koyunca Senin duşmannarını ayakların altına“.

36Bütün İzrail halkı ii bilsin, ani Allah yaptı İisusu Çorbacı hem Hristos. Odur, Kimi stavroza gerdiniz».

İlk hristiannar

37Onnar bu lafları işidip, ürekleri saplanmış kaldı, da dedilär Petriyä hem öbür apostollara: «Kardaşlar, ne yapalım?»+

38«Dönün günahlarınızdan Allaha, da herkeziniz vaatiz olsun İisus Hristozun adına günahlarınızın baaşlanması için, sora kabledeceniz Ayoz Duhun baaşışını, – dedi Petri. –+

39Bu adamak sizin için, sizin uşaklarınız için hem hepsi uzakta olannar için, herkez için, kimi bizim Saabi Allahımız çaaracek»+.

40Hem çok taa başka laflarlan şaatlık etti onnara hem yalvardı, deyeräk: «Kurtarınız kendinizi bu sapık boy insandan».

41Hepsi, kim kabletti onun nasaadını, vaatiz oldular, da o gün kliseyä ekleşti bir üç bin kişi.

İnancıların yaşaması

42Onnar herzaman çalışardılar apostolların üürenmeklerindä bir kardaş paydaşlıında. Barabar ekmek iyärdilär hem dua edärdilär.

43Herkezini bir korku sarmıştı. Apostolların elinnän yapılardı çok şaşmaklı işlär hem nışannar.

44Hepsi inancılar birerdä topluydular. Hepsini ortaklamıştılar+.

45Satardılar kendi mallarını hem mülklerini, sora parasını payedärdilär herkezinä, nekadar lääzım.

46Her gün hepsi barabar toplanardılar Ayoz binaya hem evlerdä ekmek payedärdilär da sevinmäklän hem pak üreklän iyärdilär.

47Allahı metinnärdilär hem hepsi insandan beenilmiştilär. Saabi her gün eklärdi eni kurtulannarı onnarın sayısına.

3

Petri alıştırêr sakat adamı

3^1Bir gün Petri hem İoan, dua saadında, dokuzuncu saatta[*], Ayoz binaya gidärdilär.

2Orayı bir adam, duumadan sakat, götürürdülär. Ayoz binanın Gözäl Tokatlarında erleştirärdilär, ki para dilensin onnardan, kim girer Ayoz binanın aulu içinä+.

3Bu adam, görüp Petriyi hem İoanı, angıları Ayoz binanın aulu içinä girmää bakêrlar, dilendi iilik etsinnär ona bişey.

4Petri hem İoan, bakıp uz ona, dedilär: «Bak bizä».

5O gözlerini onnara dikti, umutlanarak kabletsin bişey onnardan.

6Ozaman Petri dedi: «Gümüşüm hem altınım yok, ama neyim var, onu vererim: Nazaretli İisus Hristozun adına deerim sana: kalk da gez!»+

7Sora, tutup onu saa elindän, kaldırdı. Çabuk kaavilendi tabannarı hem baldırları+.

8O, fırlayıp, ayaa kalktı da gezmää başladı. Barabar onnarlan girdi Ayoz bina içinä. Gezip atlardı hem Allahı metinnärdi+.

9Hepsi insan gördü onu gezärkän hem Allahı metinnärkän.

10Tanıdılar, ani odur o sakat adam, ani otururdu Gözäl Tokatlarda da dilenärdi. Hepsi şaştılar hem daptur geldilär, görüp, ne oldu.

11Adam Petridän hem İoandan tutunarkan Solomonun kolonadası denän erdä, hepsi insan, şaş-beş kalıp, kaçıştılar onnara dooru+.

Petrinin Ayoz binadakı nasaadı

12Petri, bunu görüp, insana lafedip dedi: «İzraillilär, neçin şaşêrsınız buna? Neçin uzun-uzun bakêrsınız bizä, sansın biz kendi kuvedimizlän yada dinniliimizlän bunu yaptık, ki bu adam gezsin.

13Avraamın, İsaakın hem İakovun Allahı, bizim bobaların Allahı metinnedi Kendi Oolunu, İisusu, Angısından siz, satıp, atıldınız Pilatın önündä, angısı artık kararlamıştı İisusu salversin+.

14Siz atıldınız Ondan, Kim Ayoz hem Kabaatsız, da istediniz bir öldürücüyü sizä salversin+.

15Yaşamak Öndercisini öldürdünüz, ama Allah Onu ölüdän diriltti. Biz buna şaadız.

16İnannan Onun adına bu adam kaavileştirildi, angısını görersiniz hem tanıyêrsınız. İnan İisusa bu adama saalık verdi, nicä hepsiniz görersiniz.

17Şindi, kardaşlar, bilerim, ki bunu yaptınız bilmemezliktä, nicä dä sizin zaabitlär+.

18Allah tamannadı hepsini, ne öncä sölediydi proroklarının aazından, ani Onun Hristozu zeetlenecek.

19Onun için pişman olun günahlarınızdan da Allaha dönün, ki silinsin günahlarınız,

20Allahtan enilenmäk vakıtları gelsin, da O yollasın Hristozu, Angısını baştan sizä sıraladı – İisusu,

21Angısını göklär lääzım kabletsin o zamana kadar, nezaman hepsi enidän sıraya koyulacek, nicä Allah eveldän Kendi ayoz proroklarının aazından lafetti+.

22Moisey dedi /bizim bobalara/: „Saabi Allahınız kaldıracek sizin kardaşlar arasından bir prorok benim gibi. Onu sesleyin da hepsini, ne deyecek sizä, yapın+.

23Herkezi, kim seslämeyecek onu, telef olacek insanın arasından“.

24Butakım Samuil hem hepsi proroklar, ani ondan sora lafettilär, bu vakıt için haberledilär.

25Siz – prorokların hem baalantının oolları, angısını Allah sizin bobalarlan yaptı, açan dedi Avraama: „Hepsi milletlär er üstündä iisözlenmiş olacek senin senselendän“+.

26Allah, kaldırıp Kendi Oolunu, İisusu, ilkin sizä yolladı, ki sizi iisözlesin çevireräk hepsini kötülüklerinizdän».

4

Petri hem İoan Sinedrionun önündä

4^1Açan Petri hem İoan lafedärdilär insana, ap-ansızdan geldi popazlar, Ayoz binanın bekçilerin zaabidi hem sadukeylär.+

2Darsıktılar onnara, zerä üürederlär insanı, ki hepsi ölülär dirilecek, çünkü İisus dirildi.

3Tutup onnarı, kapadılar kapana ertesi günä kadar, zerä avşamdı+.

4Çoyu onnardan, ani sesledilär nasaatı, inandılar, da inancıların sayısı yaklaştı beş binä.

5İkinci günü iudey öndercileri, aksakallar hem bilgiçlär toplandılar İerusalimä.

6Baş popaz Annan, Kayafa, İoan, Aleksandru, hem öbürleri dä, kim çekiler baş popazın senselesindän, oradaydılar+.

7Aldılar Petriyi hem İoanı araya da sordular onnara: «Ne kuvetlän hem kimin adına siz bunu yaptınız?»+

8Ozaman Petri, dolu Ayoz Duhlan, dedi onnara: «Halkın öndercileri hem /İzrailin/ aksakalları!+

9Çünkü bu gün çaarıldık cuvaba, ki yaptık iilik bir hastaya, da sorulêr, nasıl o alıştı,+

10biliniz siz hem bütün İzrail milleti! Bu adam, heptän saa durêr sizin önünüzdä Nazaretli İisus Hristozun adından, Angısını siz stavroza gerdiniz, ama Allah diriltti Onu ölüdän.

11Odur taş, Kim sizdän, ustalardan sıbıdılmış, ama şindi etişti köşä taşı olsun+.

12Yok başka kimseydä kurtarmak, zerä yok gök altında başka bir ad, baaşlanmış insana, angısınnan kurtulabilelim»+.

13Görüp Petrinin hem İoanın kıyışıklıını, şaştılar, zerä annadılar, ani onnar diil üürenmiş hem sıradan insannar, da tanıdılar, ani İisuslan gezmişlär.

14Ama görüp saa olmuş adamı durarkan onnarın yanında, bişey karşı lafedämärdilär+.

15Sımarladılar onnara, Sinedriondan çıksınnar, sora dartışmaa başladılar:

16«Ne var nasıl yapalım? – dedilär. – Hepsi İerusalimdä yaşayan insan biler, ani onnardan yapıldı bu meraklı nışan. Biz yok nicä deyelim, ani bu olmadı.

17Ama ki ileri dooru daalmasın bu haber insan arasında, korkudalım onnarı da sımarlayalım, kimseyä nasaat etmesinnär bu Adamın adınnan».

18Sora çaardılar da sımarladılar onnara, hiç bir zaman İisusun adını anmasınnar hem üüretmesinnär insanı Onun adınnan.

19Ama Petriylän İoan bölä cuvap ettilär da dedilär: «Siz kendiniz düşünün, dooru mu Allahın önündä olacek, ki taa çok sesleyelim sizi, nekadar Allahı+?

20Biz yok nicä sölämeyelim, ne gördük hem ne işittik».

21Enidän onnarı korkuttuktan sora braktılar, gitsinnär. Hiç bir maana bulamardılar cezalamaa onnarı, zerä hepsi insan Allahı bu oluş için metinnärdi+.

22Zerä bu adam, ani meraklı nışannan alıştırılmıştı, kırk yaşını geçmişti.

23Petri hem İoan salverildiktän sora döndülär kafadarlarına da annattılar, ne dedi onnara büük popazlar hem aksakallar.

24Kafadarları, bunu sesleyip, duada birliktä oldular, seslerini Allaha kaldırıp, dedilär: «Çorbacı, Sänsin, Kim gökü hem eri, denizleri hem hepsini, ne var onnar içindä, yarattı!

25Sän Ayoz Duhunnan, senin izmetkerin, bizim bobanın, Davidin aazından dedin: „Neçin debreşer milletlär, neçin insannar boş işlär düşünerlär?

26Erin padişahları kalktılar, hem zaabitlär birleşti Saabiyä hem Onun Hristozuna karşı“.

27Dooru, ani birleştilär bu kasabada İrod hem Pontiy Pilat, tayfännarlan hem İzrail milletinnän bilä, Senin ayoz Ooluna, İisusa karşı, Kimi Sän yaaladın,+

28ki yapsınnar, ne öncä Kendi kuvedinnän hem ii istediinnän kararladın olsun deyni.

29Şindi, Saabi, esap al onnarın korkutmaklarını da ver kuvet senin çıraklarına girginniklän Senin sözünü haberlesinnär+.

30Sän dä uzat elini, ki insannar alıştırılsın, da şaşmaklı işlär hem nışannar yapılsın Senin ayoz Oolunun İisusun adınnan».

31Onnarın dualarından sora er sarsalandı, neredä onnar topluydular. Hepsi doldu Ayoz Duhlan da başladılar girginniklän nasaat etmää Allahın sözünü+.

İnancıların birlii

32Hepsi inancılar bir ürek hem bir can gibiydilär. Birisi bilä demärdi, ki varlıı salt kendisinin. Hepsi işlerini biri-birinnän paylaşardılar+.

33Apostollar büük kuvetlän şaatlık edärdilär Saabi İisus /Hristozun/ dirilmesi için, da insan[*] onnarı hepsini çok beenärdi.

34Onnarın arasında yoktu birisi bilä, ani yokluk götürsün, zerä herkezin, kimin vardı tarlası eki evi, satıp, parasını getirärdilär+

35apostolların ayaklarına, sora para pay olardı herkezinä lääzımnıına görä.

36Kipruda duumuş bir leviyli, İosif, angısına apostollar deyärdilär Varnava, annaması «iilendirici»,+

37sattı kendi tarlasını da parayı apostolların ayaklarına getirdi.

5

Ananiya hem Sapfira

5^1Bir adam, adı Ananiya, kendi karısınnan Sapfiraylan, sattı kendi topraanın bir parçasını,

2ama paranın bir payını, annaşıp karısınnan, kendisinä braktı. Kalan parayı getirdi da koydu apostolların ayaklarına.

3Petri dedi: «Ananiya, neçin braktın, şeytan kullansın senin üreeni, ki yalandırasın Ayoz Duhu, saklayıp paranın bir payını satılmış tarladan?

4Acaba tarla satılmadaan diil miydi senin? Hem sattıktan sora yoktu mu hakın parayı kullanasın, nicä isteersin. Neçin braktın, peydalansın butürlü neet senin üreendä? Sän yalandırmadın insanı, ama Allahı».

5Ananiya, işidip bu lafları, düştü erä da can verdi. Bir büük korku hepsini aldı, kim bunu işitti.

6Gençlär kalktılar, sardılar onun güüdesini da, çıkarıp dışarı, gömdülär.

7Bir üç saattan sora girdi onun karısı da, bilmeyeräk, ne oldu.

8Petri sordu ona: «Sölä bana, bu paaylan mı sattınız tarlanızı?» «Da, bu paaylan», – cuvap etti karı.

9Petri dedi ona: «Nasıl siz annaştınız, ki Saabinin Duhunu deneyäsiniz? Tä onnar, kim gömdü senin kocanı, kapuya etiştilär, onnar seni dä gömeceklär».

10Karı hemen düştü Petrinin ayaklarına da can verdi. Gençlär, girip, onu ölü buldular da, çıkarıp kocasının yanına, gömdülär.

11Bir büük korku aldı bütün kliseyi hem hepsini, kim işitti bunun için.

Apostollar meraklı nışannar yapêrlar

12Apostolların ellerinnän olardı insan içindä çok şaşmaklı işlär hem nışannar. Onnar toplanardılar bireri Solomonun kolonadasında.+

13Kalan insandan kimsey kıyışmardı onnara katılsın, makar ki insan metedärdi onnarı.

14Onnarın, kim inanardı Saabiyi da katılardı kliseyä, sayıları, adam-karı, çok zeedelenärdi.

15Etişti orayı kadar, ani hastaları sokaklara yatak-döşek üstündä çıkarardılar, ki baarlem gölgesi Petrinin geçsin kimisinin üstündän+.

16Dolay kasabalardan çok insan gelärdi İerusalimä, getirip hastaları hem fena duhtan zeetlenmişleri, hepsi saa olurdular.

Apostollar zeet çekerlär

17Baş popaz hem hepsi, kim onunnandı, sadukey bölümündän, kalktılar, dolu kıskançlıklan,+

18tuttular apostolları da kapadılar cumlä kapana+.

19Ama Saabidän bir angil kapanın kapularını gecä açtı da, çıkarıp onnarı dışarı, dedi:+

20«Gidin Ayoz bina içinä da orada durup, söleyin insana hepsi eni yaşamak için sözleri».

21Apostollar, sesleyip bu lafları, çin-sabaalän girdilär Ayoz bina içinä da üüredärdilär insanı. Baş popaz hem onun adamnarı, gelip, topladılar bütün Sinedrionu, hepsi İzrailin aksakallarını, da yolladılar izmetkerlerini kapana, ki getirsinnär apostolları.

22Ama izmetkerlär, zındana gidip, onnarı bulamadılar. Döndülär geeri da dedilär:

23«Kapanı bulduk kitli hem sıkı korunmuş, bekçilär dä dururdular kapularda. Ama kapuyu açıp, kimseyi içyanda bulamadık».

24Açan bu lafları işitti bekçilerin zaabidi hem büük popazlar, hiç bilmärdilär, ne yapsınnar, da şaştılar, ne bu olabilir.

25Geldi birkimsey da söledi onnara: «Tä onnar, kimi siz kapana kapadınız, Ayoz binanın aulu içindä durup, insanı üürederlär».

26Ozaman bekçilerin zaabidi, izmetkerlerinnän barabar gittilär da getirdilär apostolları, ama diil zorlan, zerä korkardılar insandan, ki öldürmesinnär onnarı taşlan+.

27Getirdilär apostolları Sinedrionun önünä da baş popaz sordu onnara:+

28«Sıkı sımarlamadık mı biz sizä, üüretmeyäsiniz bu adlan insanı? Ama siz bu üüretmenizlän doldurdunuz bütün İerusalimi da isteersiniz bu Adamın kanını atmaa bizim üstümüzä»+.

29Petri hem öbür apostollar cuvap ettilär: «Biz Allahı taa çok lääzım sesleyelim, nekadar insanı!+

30Bizim bobalarımızın Allahı diriltti İisusu, Kimi siz, asıp stavroza, öldürdünüz.

31Onu Allah Kendi saa tarafına üüseltti, ki olsun Önderci hem Kurtarıcı da veräbilsin kolaylık İzrailä günahlarından Allaha dönsünnär da afetmäk kendilerinä edensinnär.

32Bunnara biz şaadız hem Ayoz Duh, Angısını Allah verdi onnara, kim sesleer Onu»+.

33İşideräk bunu, Sinedrionun azaları çatlardılar üfkedän da koydular neetlerinä öldürsünnär apostolları+.

34Ama kalktı onnarın arasından bir farisey, adı Gamaliil, Zakonun üüredicisi, hepsi insandan saygılı, da buyur etti çıkarsınnar apostolları bir parça vakıda dışarı+.

35Sora dedi Sinedrionun azalarına: «İzraillilär! İi bakın, ne yapacenız bu adamnarlan.

36Zerä diil çoktan peyda oldu Fevda, angısı koyardı kendini bişey. Onun ardına gitti bir dörtüz kişi, ama açan onu öldürdülär, hepsi, kim onu seslärdi, daalıştılar da yok oldular.

37Bundan sora, yazılmak vakıdında, peydalandı İuda Galileyadan, o kendi ardına çok insan çekti. Ama o da kaybeldi, hem hepsi, kim onu seslärdi darmadaan oldu+.

38Şindi deerim sizä: bu adamnardan el çekin da brakın onnarı, zerä eer onnarın bu neeti hem yaptıkları insandan gelirseydi, daalacek,

39ama eer Allahtan gelirseydi, daadamazsınız onnarı. Bundan kaarä, Allaha karşı gidennär çıkarsınız».

40Onnar sesledilär onu, çaarıp apostolları, düüdülär da sımarladılar, nasaat etmesinnär İisus adınnan. Sora salverdilär onnarı.

41Apostollar gittilär Sinedriondan sevineräk, çünkü pay aldılar zeetlerdän Saabi İisusun adı için+.

42Onnar her gün Ayoz binada hem evlerdä dayma üüredärdilär hem İi Haberi İisus Hristos için annadardılar.

6

Edi kişi seçiler apostollara yardımcı

6^1O günnerdä, açan üürenicilär zeedelenärdi, urumca lafedän iudeylär başladılar mırıldanmaa çıfıtça lafedän iudeylerä karşı, zerä onnarın dulları esaba alınmardı hergünkü yardım paylaşmasında+.

2Ozaman oniki apostol topladılar hepsi üürenicileri da dedilär: «Diil yakışıklı, ki biz brakalım Allahın sözünü da zaametlenelim sofralarda.

3Onuştan, kardaşlar, ayırın aranızdan edi adam, kimin için ii lafediler, kim dolu Ayoz Duhlan hem aarifliklän, ki onnarı koyalım bu lääzımnı işä+.

4Ama biz kendimizi duaya hem Allahın sözünün nasaadına verecez».

5Bu teklifi beendi bütün topluluk. Ayırdılar Stefanı, bir adamı, kim doluydu Ayoz Duhlan hem aarifliklän, Filipi, Prohoru, Nikanoru, Timonu, Parmenanı hem Antiohiyadan Nikolayı, angısı öncä iudey dinini kabletmişti+.

6Onnarı çıkardılar apostolların önünä, da bunnar, koyup ellerini onnarın üstünä, dua ettilär+.

7Allahın sözü çok daalardı, üürenicilär dä gittikçä zeedelenärdi İerusalim kasabasında, popazlardan da çoyu inana görä yaşardı+.

Stefanı tuttular

8Stefan, dolu Allahın iivergisinnän hem kuvetlän, yapardı şaşmaklı işlär hem büük nışannar insan arasında.

9Ama kimisi sinagogadan, angısına dener Azatlıların Sinagogası, hem kimisi iudeylerdän Kirinedän, Aleksandriyadan, Kilikiyadan hem Asiyadan başladılar Stefannan çekişmää,

10ama aariflää hem Ayoz Duha, angısınnan Stefan lafedärdi, karşı duramadılar+.

11Ozaman saklıdan üürettilär kimi adamnarı, desinnär: «Biz işittik, nicä o kötülärdi Moiseyi hem Allahı»+.

12Sora debreştirdilär insanı, aksakalları hem bilgiçleri. Üüştülär onun üstünä, tutup, götürdülär Sinedriona.

13Çıkardılar yalancı şaatlar, angıları dedilär: «Bu adam durgunmêêr lafetmää bu ayoz erä hem Zakona karşı+.

14Biz işittik onu lafedärkän, ani Nazaretli İisus yıkacek bu eri da diiştirecek bizim adetleri, ani kurulu Moiseydän»+.

15Hepsi, kim otururdu Sinedrionda, açan baktılar Stefana, onun üzü göründü bir angil üzü gibi.

7

Stefanın korunmak lafı

7^1Baş popaz sordu: «Aslı mı bu laflar?»

2Stefan cuvap etti: «Kardaşlar hem bobalar, sesleyiniz! Metinni Allah bizim bobamıza Avraama Mesopotamiya erindä açıldı, açan taa o erleşmediydi Harran kasabasına+.

3Da dedi: „Çık senin erindän hem hısımnarın arasından da git orayı, neresini Bän gösterecäm“+.

4O, çıkıp Haldey erindän, Harrana erleşti. Bobasının ölümündän sora Allah aldı onu oradan da getirdi büünkü yaşadıınız erä+.

5Allah burada vermedi Avraama baarlem bir karış er, ki çorbacı olsun, ama adadı miraslık vermää ondan sora gelän onun senselesinä, bakmayarak, ani hiç yoktu uşaa+.

6Allah dedi, ani onun senseleleri yaşayacek musaafir gibi bir yabancı erdä hem esirliktä hem zeettä olaceklar dörtüz yıl+.

7„Ama Bän Kendim daava kesecäm o millettä, neredä onnar esirliktä olaceklar, – dedi Allah. – Sora çıkaceklar oradan da izmet edeceklär Bana bu erdä“+.

8Sora verdi Avraama kesiklik baalantısını. Butürlü Avraam İsaakın bobası oldu da sekizinci günü yaptı ona kesiklik. İsaaktan duudu İakov, da İakovdan duudu bizim oniki büük dedelerimiz+.

9Atalarımız, kıskanmak beterinä, sattılar İosifi esir gibi Mısıra, ama Allah onunnandı+.

10Kurtardı onu hertürlü zorluktan. Baaşladı ona aariflik hem hatır Mısır padişahının, faraonun önündä, angısı koydu onu kullansın Mısır padişahlıını hem bütün faraonun evini+.

11Sora oldu aaçlık Mısırın hem Hanaanın her tarafında, da büük sıkıntılık başladı. Dedelerimiz bulamardılar imeelik.

12İakov işitti, ani Mısırda var ekin. O yolladı bizim dedeleri orayı ilk sıra+.

13İkinci sıra, açan gittilär, İosif açıldı kendi kardaşlarına. Butürlü faraon tanıştı İosifin senselesinnän+.

14Sora İosif yolladı, getirsinnär kendi bobasını hem hepsi hısımnarını: etmiş beş kişi+.

15İakov gitti Mısıra, orada da o geçindi kendisi hem hepsi dedelär+.

16Kemikleri getirildi Sihem erinä, neredä gömüldülär o mezar içinä, ani satın aldıydı Avraam gümüşlän Emmorun oollarından Sihemdä+.

17Yaklaşardı vakıt, açan lääzımdı tamannansın, ne adanmıştı Allahtan Avraama. İnsan çok zeedelenärdi Mısırda.

18Sonda kalktı bir başka padişah, angısı tanımardı İosifi.

19Bu padişah şalvirliklän davrandı bizim insana karşı da zeetledi bizim dedeleri, zorlayıp onnarı, atsınnar kendi evlatlarını, yaşamasınnar deyni.

20Bu vakıt duudu Moisey, angısı gözäldi Allahın önündä. Bakıldı üç ay bobasının evindä+.

21Açan sıbıdılmış oldu, faraonun kızı aldı onu da büüttü, nicä kendi uşaanı.

22Moisey üürendi hepsi Mısırın bilimini. Kaaviydi lafında hem işindä.

23Moisey kırk yaşındaydı, açan aklına fikir geldi dolaşsın kendi kardaşlarını, İzrailin oollarını.

24Gördü birisini, angısı kabaatsız zeet çekärdi, da arkaladı onu. Kin çıkardı, öldüreräk mısırlı adamı, kim onu zeetlärdi.

25Sanardı, ani kardaşları annayaceklar, ani onun elinnän Allah yollêêr onnara kurtulmak, ama onnar annamadılar.

26Ertesi günü Moisey gördü iki izrailli adamı düüşürkän, da baktı annaştırsın onnarı: „Adamnar! – dedi. – Siz kardaşsınız, neçin gücendirersiniz biri-birinizi?“

27Ama gücendirän adam itirdi Moiseyi bir tarafa da dedi: „Kim koydu seni önderci hem daavacı bizim üstümüzä?

28Osa isteersin beni dä öldürmää, nicä dün mısırlıyı mı öldürdün?“

29Bu lafları işidip, Moisey kaçtı da yaşadı musaafir gibi Madiam erindä, neredä ondan duudu iki ool.

30Kırk yıldan sora göründü ona bir angil, yanar gümenin ateşindä, Sinay bayırın çolluk erindä.

31Açan Moisey gördü bunu, şaştı da, yaklaşarak baksın deyni, işitti Saabinin sesini, ani dedi:

32„Bän senin dedelerinin Allahı – Avraamın, İsaakın, hem İakovun Allahıyım“. Moisey titiredi da artık kıyışmadı baarlem baksın.

33Saabi dedi ona: „Çıkar ayak kaplarını ayaklarından, zerä bu er, neredä durêrsın, ayozludur.

34Bän görerim zeetleri, ne Benim insanım çeker Mısırda, işiderim onnarın oflamaklarını da geldim, ki kurtarayım onnarı. Şindi gel, yollayım seni Mısıra“.

35Moisey, kimdän onnar atıldıydılar, deyeräk: „Kim seni koydu önderci hem daavacı üstümüzä?“ – onu Allah yolladı nicä önderci hem kurtarıcı angilin elinnän, angısı göründü ona yanar gümä içindä.

36Moisey çıkardı onnarı Mısırdan. Yaptı şaşmaklı işlär hem nışannar kırk yıl Mısırda, Kırmızı denizdä hem çolda.

37Moisey odur, kim dedi İzrailin oollarına: „Allah kaldıracek sizä kardaşlarınızın arasından bir prorok benim gibi; /onu sesleyäsiniz/“+.

38Moisey oydu, kim yaşadı çolda toplu olan halkın arasında. Yanında vardı angil, ani onunnan lafetti Sinay bayırında, hem bizim dedelär. Moisey kabletti yaşamak getirän sımarlamakları, ki versin bizä.

39Ama dedelerimiz istämedilär seslesinnär, ondan atıldılar da hasret oldular dönmää geeri Mısıra.

40Arona dedilär: „Yap bizä allahları, angıları gideceklär bizim önümüz sora, zerä o Moiseylän, angısı çıkardı bizi Mısırdan, bilmeeriz, ne oldu“.

41Ozaman yaptılar bir idol bızaa biçimindä, getirdilär ona kurban da sevindilär kendi ellerinin yaptıına.

42Allah üzünü çevirdi onnardan, brakıp, tapınsınnar gök yıldızlarına, nicä bunun için yazılı prorok kiyadında: „Getirdiniz mi Bana kesili hayvan hem kurban kırk yıl çol erindä, İzrail halkı?

43Yok! Siz taşıdınız Molohun çadırını hem allahınızın, Refanın, yıldızını, idolları, ani yaptınız, ki tapınasınız onnara. Onuştan götürecäm sizi taa ötää Vavilondan“.

44Bizim dedelerimizin çolda vardı Şaatlık Çadırı, nicä sımarladı O, Kim dedi Moiseyä: „Yapasın çadırı o örnää görä, angısını gördün“+.

45Taa sora dedelerimiz, ani aldılar çadırı kendi bobalarından, getirdilär onu kendilerinnän, açan Yosuanın önderciliinnän elä geçirdilär başka milletlerin topraklarını. Allah kooladı o milletleri bizim dedelerimizin önündän. Çadır kaldı Davidin vakıdına kadar.

46David kendini Allaha beendirdi da izin istedi, yapsın bina İakovun Allahı için.

47Ama Solomon o, kim yaptı ev Allaha.

48Ama O, Kim hepsindän üüsektir, yaşamêêr adam elinnän yapılmış yapılarda, nicä söleer prorok:+

49„Gök – Benim çorbacılık skemnäm, er dä – Benim ayak skemnäm. Nesoy ev yapacenız Bana, eki neredä var nicä Bän dinneneyim? – deer Saabi. –

50Acaba, hepsini bunnarı yaratmadım mı Bän Kendi elimnän?“

51Siz, dik kafalılar, angıların ürekleri hem kulakları Allahtan uzak[*]! Siz herzaman durêrsınız Ayoz Duha karşı, nicä yaptı sizin dedeleriniz, hep ölä siz dä yapêrsınız.

52Dedeleriniz prorokların angısını koolamadılar? Öldürdülär onnarı da, kim öncä haberledi Dooru Olanın gelmesi için, Angısını siz şindi sattınız hem öldürdünüz+.

53Siz – onnar, kim kabletti Zakonu, verili angillerdän, ama tamannamadınız onu!»+

Stefanı öldürerlär taşlan

54Sinedrionun azaları bunu işittiynän, bu laflar sapladı onnarın üreklerini, da dişlerini gıcırdadardılar Stefana karşı+.

55Ama o, dolu Ayoz Duhlan, kaldırdı bakışını gökä, gördü Allahın metinniini hem İisusu durarak Allahın saa tarafında,+

56da dedi: «Tä, bän görerim açık gökleri hem Adam Oolunu durarak Allahın saa tarafında!»+

57Onnar ozaman başladılar bütün seslän baarmaa, tıkadılar kulaklarını da hep birliktä üüştülär onun üstünä.

58Sürüdülär kasabadan dışarı da başladılar taşlan onu düümää. Ona karşı şaatlık edennär koydular rubalarını bir genç olanın ayaklarına, angısının adıydı Saul+.

59Açan taşlan öldürürdülär Stefanı, kendisi dua edärdi da deyärdi: «Saabi İisus, kablet benim duhumu!»+

60Sora diz çöktü da bütün seslän baardı: «Saabi, koyma esaba onnarın bu kabaatını!» Da bu laflarlan geçindi+.

8

Koolamak hristiannara

8^1Saul Stefanın öldürülmesinä kayıl oldu. O gün çeketti büük koolamak İerusalim klisesinä karşı. Apostollardan kaarä, hepsi daaldı İudeya hem Samariya erlerinä+.

2Allahtan korkan adamnar Stefanı gömdülär da çok aaladılar onun için.

3Saul sa çalıştı yok etmää kliseyi. Girärdi evlerä, kuvetlän alardı adamnarı hem karıları da zındana kapardı+.

Filip nasaat eder Samariyada

4Onnar, kim daalıştılar, erdän erä gidärdilär da ii haberi annadardılar Allahın sözü için+.

5Filip Samariya kasabasına gitti da orada Hristos için nasaat edärdi+.

6İnsan, nicä bir adam, esap almaklan seslärdi, ne sölärdi Filip, işidip hem görüp meraklı nışannarı, ani o yapardı.

7Çok hastalardan baarıp-çıkardı fena duhlar, hem çok kötürüm hem topal insannar saa olardılar+.

8O kasabada oldu büük sevinmäk.

Büücü Simon

9Orada vardı bir adam, adı Simon, angısı çoktan büücülük yapardı da şaştırardı Samariya halkını. O kendini üstün bir adam sayardı.

10Hepsi, küçük-büük, esap almaklan seslärdilär onu da deyärdilär: «Bu adam o, kimä deerlär „Allahın büük kuvedi“».

11Seslärdilär onu, zerä büücülüklän çok vakıt onnarı şaştırardı.

12Ama, açan inandılar Filipi, angısı ii haberi annadardı Allahın Padişahlıı hem İisus Hristozun adı için, vaatiz oldular adamnar hem karılar.

13Simon da artık inandı da vaatiz oldu. O Filiptän hiç ayırılmardı da şaşmaklan bakardı meraklı nışannara hem kudretli işlerä, ani yapılardı+.

Petri hem İoan Samariyada

14İerusalimdä apostollar, işidip, ani Samariya kabletti Allahın sözünü, orayı yolladılar Petriyi hem İoanı+.

15Onnar, gelip, dua ettilär, ki samariyalılar kabletsinnär Ayoz Duhu+.

16Zerä Ayoz Duh taa hiç birinin üzerinä inmemişti, sade vaatiz olmuştular Saabi İisusun adına+.

17Ozaman Petri hem İoan koydular ellerini onnarın üstünä, da onnar kablettilär Ayoz Duhu+.

18Açan Simon gördü, ani Ayoz Duh veriler apostolların el koymaklarınnan, ozaman teklif etti versin onnara para

19da dedi: «Verin bana da bu kuvettän, ki kimin üstünä ellerimi koyacam, kabletsin Ayoz Duh».

20Ama Petri dedi: «Senin paran telef olsun seninnän, zerä sän sandın, ki Allahın baaşışını var nicä kazanmaa paraylan!

21Yok payın, yok hakın bu iştä, zerä senin ürään diil haliz Allahın önündä.

22Pişmannık getir senin bu kötülüündän da dua et Saabiyä, beki afedilir senin bu kötü neetin+.

23Zerä görerim, ani doluysun kin zihirinnän hem baalıysın zakonsuzluk sincirlerinnän».

24Simon cuvap etti: «Dua edin benim için Saabiyä, ki başıma gelmesin bişey bundan, ne sölediniz».

25Şaatlık edip, Saabinin sözünü nasaat ettiktän sora Petri hem İoan döndülär İerusalimä, annadarak İi Haberi Samariyanın çok küülerindä+.

Filip hem Efiopiyalı

26Saabidän bir angil Filipä dedi: «Kalk da git üülenä dooru, o yola, ani İerusalimdän Gaza kasabasına dooru iner. O yol şindi boş»+.

27Filip kalktı da gitti. Bu arada bir efiopiyalı evnuh[*], Kandakın, Efiopiya padişahkasının, bir kudretli izmetkeri, ani bakardı bütün onun haznasını, geeri dönärdi İerusalimdän, nereyi gittiydi Allaha baş iiltsin deyni.

28O, faytonunda oturarak, okuyardı prorok İsayanın kiyadını.

29Ayoz Duh dedi Filipä: «Git da etiş bu faytonu»+.

30Filip kaçıp etişti faytonu da işitti, nicä evnuh okuyêr prorok İsayanın kiyadını. Filip sordu ona: «Acaba annêêrsın mı, ne okuyêrsın?»

31Evnuh cuvap etti: «Nesoy var nicä annayım, birkimsey yol göstermeyincä bana?» Da yalvardı Filipä, pinsin faytona da otursun onunnan barabar+.

32Okuyardı o eri Ayoz Yazıdan, neredä yazılı: «O götürüldü, nicä bir koyun kesilmää deyni, hem nicä bir kuzu susar kırkanın önündä, O ölä açmadı aazını.

33Onu aşaaladılar hem dooru daava yapmadılar. Kim anacek Onun senselesini, zerä yaşaması alındı bu erdän».

34Evnuh dedi Filipä: «Yalvarêrım, sölä, kimin için lafeder prorok? Kendisi için mi osa başkası için mı?»

35Ozaman Filip aldı lafı da başladı bu Yazıdan annatmaa ii haberi İisus için+.

36Onnar, yolda gidärkän, etiştilär bir suya. Evnuh dedi: «Tä su; ne köstekleer beni, ki vaatiz olayım?»

/ 37Filip dedi: «Eer inanarsaydın bütün üräännän, ozaman var nicä vaatiz olasın». Evnuh cuvap etti: «İnanêrım, ani İisus Hristos Allahın Oolu»./

38Sımarladı, faytonu durgutsunnar. İndilär ikisi dä su içinä, da Filip vaatiz etti evnuhu.

39Açan çıktılar su içindän, Saabinin Duhu[*] alıp götürdü Filipi. Evnuh başka onu görmedi. O şen gitti kendi yoluna.

40Ama Filip buldu kendini Azot kasabasında, neredän gitti Kesariya kasabasınadan, annadarak İi Haberi hepsi kasabalarda.

9

İisus gösteriler Saula

9^1Saul, taa ateş püsküreräk, korkudurdu hem öldürürdü Saabinin üürenicilerini. O gitti baş popaza+

2da istedi ondan kiyat Damask kasabasının sinagogalarına, ki hepsini, kimi bulacek Hristozun yolunda, adamnarı-karıları getirsin baalı İerusalimä.

3Yolda gidärkän, yakın Damask kasabasına, birdän bir şafk göktän aydınnattı onun dolayını+.

4Saul düştü erä da işitti bir ses, ani dedi: «Saul, Saul, neçin Beni koolêêrsın?»

5«Kimsin Sän, Saabi?» – sordu Saul. Ses cuvap etti: «Bän İisus, Kimi sän koolêêrsın. /Zor sana geeri dooru kazık üstünä basasın».

6Saul, korkudan titireyeräk, sordu: «Saabi, ne yapayım?» Saabi cuvap etti ona: «/Kalk da git kasaba içinä, orada sana sölenecek, ne lääzım yapasın».

7Adamnar, ani Saulun yoldaşlarıydı, daptur geldilär. Sesi işidärdilär, ama kimseyi görmärdilär.

8Saul kalktı erdän, ama, gözlerini açtıynan, bişey görmärdi. Tuttular onu ellerindän da götürdülär Damask kasabasına.

9O üç gün, bişey görmeyeräk, ne idi, ne dä içti.

10Damask kasabasında vardı bir üürenici, adı Ananiya. Saabi dedi ona bir görünmektä: «Ananiya!» «Buradayım, Saabi», – cuvap etti Ananiya+.

11Saabi dedi ona: «Kalk da git sokaa, ani adı „Uz Sokak“, İudanın evinä. Orada sor Tars kasabasından bir adamı, adı Saul. O şindi orada dua eder+.

12Gördü görünmektä bir adam, adı Ananiya, angısı geldi da koydu ellerini onun üstünä, enidän görmäk edensin deyni».

13«Saabi, – cuvap etti Ananiya, – çok insandan işittim bu adam için, nekadar kötülük yaptı Senin ayoz halkına İerusalimdä.

14Ona verili zaabitlik büük popazlardan, ki burada da baalasın herkezini, kim Senin adınnan dua eder».

15Ama Saabi cuvap etti: «Git, zerä o bir kap, angısını Bän ayırdım, haberlesin Benim adımı başka halklara, padişahlara hem İzrailin oollarına+.

16Bän gösterecäm ona, nekadar lääzım çeksin Benim adım için»+.

17Ananiya gitti, girdi içeri, koydu ellerini Saulun üstünä da dedi: «Kardaş Saul, Saabi İisus, Angısı gösterildi sana, burayı gelirkän, yolda, O yolladı beni, ki sän enidän edenäsin görmäk hem dolasın Ayoz Duhlan»+.

18Çabuk düştü onun gözlerindän bir soy kapçık. O enidän başladı görmää da, kalkıp, vaatiz oldu.

19Ondan sora idi da enidän kuvetlendi. Sora kaldı birkaç gün üürenicilärlän Damask kasabasında+.

Saul nasaat eder Damask kasabasında

20Saul hemen başladı haberlemää sinagogalarda, ani İisus – Allahın Oolu.

21Hepsi, kim onu işidärdi, şaşıp deyärdi: «Acaba diil mi o, angısı İerusalimdä telef etti onnarı, kim dua eder bu adlan? Gelmedi mi o burayı da, ki baalayıp götürsün onnarı büük popazlara?»+

22Ama Saul gün gündän kaavilenärdi, da şaşırdardı iudeyleri, angıları yaşardılar Damask kasabasında, gösterip onnara, ki İisus – Hristos+.

İudeylär isteerlär öldürmää Saulu

23Birkaç vakıttan sora iudeylär annaştılar, ki öldürsünnär Saulu+.

24Saul işitti onnarın bu düşünmekleri için. Kasabanın tokatlarını beklärdilär gecä-gündüz, onu öldüräbilsinnär deyni.

25Ama onun üürenicileri bir gecä onu alıp, aşaa indirdilär kasabanın duvarından, sarkıdarak onu büük çiten içindä+.

Saul İerusalim kasabasında

26Açan geldi İerusalimä, Saul çalıştı yannaşsın üürenicilerä, ama hepsi ondan korkardılar hem inanamardılar, ani o üürenici.

27Ozaman Varnava aldı onu, götürdü apostollara da annattı, nicä o yolda gördü Saabiyi, Angısı lafetti onunnan. Söledi, nesoy Damask kasabasında o girginniklän nasaat etti İisusun adınnan+.

28Bundan sora Saul onnarlan barabar gezärdi hereri İerusalim içindä, nasaat ederäk girginniklän Saabinin adınnan.

29Lafedärdi hem çekişärdi urumca lafedän iudeylärlän, ama onnar aarardılar, nesoy öldürsünnär onu+.

30Açan annadılar kardaşlar bunu, götürdülär Saulu Kesariya kasabasına da oradan yolladılar onu Tars kasabasına+.

31Klisä usluluk içindeydi bütün İudeyada, Galileyada hem Samariyada, duhça kaavilenärdi, da, yaşayarak Saabidän korkuylan, Ayoz Duhun yardımınnan zeedelenärdi.

Eney saa olêr

32Razgeldi, açan Petri dolaşardı her tarafı, etişti Allahın ayoz halkına, kim yaşardı Lidda kasabasında.

33Orada buldu kötürüm bir adam, adı Eney, angısı sekiz yıl yatalak kalmıştı.

34«Eney, – dedi Petri, – İisus Hristos seni alıştırêr, kalk da topla döşeeni». Eney çabuk kalktı+.

35Hepsi, kim yaşardı Lidda hem Şaron kasabalarında, gördülär onu da döndülär Saabiyä.

Tavifa diriler

36İoppiya kasabasında vardı bir üürenici karı, adı Tavifa, ani annaması Serna[*]. O herzaman iilik yapardı hem fukaaralara yardım edärdi+.

37Ama o vakıt hastalandı da öldü. Onun güüdesini yıkadılar da koydular ikinci kattakı odaya.

38Çünkü Lidda yakın İoppiya kasabasına, üürenicilär, işidip, ani Petri orada, yolladılar ona iki kişi, ani yalvardılar: «Oyalanma, gel bizä!»

39Petri kalktı da gitti onnarlan barabar. Açan geldi, onu çıkardılar ikinci kattakı odaya, neredä hepsi dullar dolayladılar onu, aalayarak hem göstereräk gölmekleri hem üst rubaları, ani yapardı Serna, açan onnarlan yaşardı.

40Petri çıkarttı hepsi insanı dışarı da, diz çöküp, dua etti. Sora döndü ölü güüdeyä dooru da dedi: «Tavifa, kalk!» Karı açtı gözlerini da, açan gördü Petriyi, doorulup-oturdu+.

41Petri uzattı elini da yardım etti, kalksın ayakça. Sora çaardı ayoz adamnarı hem dulları da çıkardı karıyı onnarın karşısına diri+.

42Bu oluş için haber daaldı bütün İoppiya kasabasına, da çoyu inandı Saabiyä.

43Petri çok gün kaldı İoppiyada bir sepicidä, ani adı Simon.

10

Korniliy

10^1Kesariya kasabasında yaşardı bir adam, adı Korniliy. O üzbaşı asker bölümündä, ani adı İtaliya bölümü.

2Dinni hem Allahtan korkan bir adamdı, nicä herkez onun evindä. Çok yardım edärdi insana hem herzaman Allaha dua edärdi+.

3Gündüz, bir dokuzuncu saatta[*], bir görümdä o açık gördü Allahtan bir angil, angısı geldi ona da dedi: «Korniliy!»+

4O baktı uz ona da, ürküp, dedi: «Ne var, Saabim?» Angil cuvap etti: «Senin duaların hem iiliklerin etiştilär Allaha, da O aklına getirdi onnarı+.

5Şindi yolla birkaç adam İoppiya kasabasına da teklif et Simonu, angısına dener Petri.

6O konaklanêr bir sepicidä, angısının adı Simon, kimin evi deniz boyunda. /O söleyecek sana o sözleri, neylän sän kurtulacan hem hepsi senin evin/»+.

7Onunnan lafedän angil gittiktä sora Korniliy çaardı iki kişi kendi izmetkerlerindän hem dinni bir asker, angısı herzaman izmet edärdi onun yanında.

8Hepsini sölediktän sora yolladı onnarı İoppiyaya.

Petri görer bir görünmäk

9Ertesi günü, açan onnar yoldaydılar hem yaklaşardılar o kasabaya, Petri pindi evin üstünä bir altıncı saatta[*], ki dua etsin+.

10O acıktı da istedi isin. Açan hazırlanardı imäk, Petrinin gözleri döndü.

11Gördü açık gökü hem nesä, ani benzärdi büük bir çarşafa, ani sarkıdılardı dört köşesindän da indirilärdi erä.

12Çarşaf içindä vardı hertürlü dört bacaklılar, er üstündä sürünennär, /canavarlar/ hem gök kuşları.

13Bir ses dedi ona: «Petri, kalk, kes da i».

14«Olmaz, Saabi, bän hiç bir vakıt imedim bişey mındar hem diil pak», – cuvap etti Petri.

15O ses ikinci sıra dedi: «Ne Allah pakladı, onu sän sayma mındar»+.

16Bu oldu üç sıra. Sora hemen o nesä enidän gökä kaldırıldı.

17Petri şaş kalmıştı. Açan düşünärdi, ne annaması var bu görümün, o adamnar, ani yollanmış Korniliydän, üürenmiştilär, neredeydi Simonun evi, da durgundular dışankı tokatların önündä.

18Onnar baarıp-sordular: «Burada mı konaklanêr Simon, angısına deerlär Petri?»

19O vakıt, açan Petri düşünärdi bu görüm için, Ayoz Duh dedi ona: «Tä, üç adam seni aarêêrlar+.

20Kalk, in aşaa da git onnarlan, hiç şüpeyä koymayarak, zerä Bän yolladım onnarı».

21Petri indi o adamnara da dedi: «Bänim o, kimi siz aarêêrsınız. Ne iş için geldiniz acaba?»

22Onnar dedilär: «Korniliy, asker üzbaşı, Allahtan korkan dooru bir adam, beenilmiş hepsi iudey insanından, aldı sımarlamak bir ayoz angildän, ki teklif etsin seni kendi evinä da seslesin, ne sän söleyecän»+.

23Petri teklif etti onnarı içyanına da konakladı.

Petri Korniliyin evindä

İkinci günü Petri kalktı da yola çıktı onnarlan. Onunnan barabar gitti birkaç kardaş İoppiyadan.

24Ertesi günü etiştilär onnar Kesariya kasabasına. Korniliy beklärdi onnarı kendi hısımnarınnan hem yakın dostlarınnan, angılarını teklif ettiydi.

25Açan Petri girdi tokatlardan, Korniliy karşı çıktı ona da baş iiltti, düşüp onun ayaklarına+.

26Ama Petri kaldırdı onu da dedi: «Kalk, bän dä insanım»+.

27Taa lafederäk onunnan, girdi içeri, neredä gördü çok insan toplu.

28O dedi onnara: «Siz bilersiniz, ani iudey adetlerinä karşı, ki onnar yannaşsınnar yabancılara eki dolaşsınnar onnara. Ama Allah bana açtı, ki bän saymayım kimseyi mındar yada diil pak+.

29Onuştan, açan teklif ettiniz, bän geldim hiç bir lafsız. Şindi sorêrım: neçin çaarttınız beni?»

30Ozaman Korniliy cuvap etti: «Dört gün geeri bu saada dooru /bän oruç tutardım, da/ dokuzuncu saatta dua edärdim kendi evimdä. Ansızdan peydalandı benim önümdä bir adam yalabık rubaylan.

31O dedi: „Korniliy, senin duan işidildi, da Allah aklına getirdi senin iiliklerini.

32Şindi yolla İoppiya kasabasına da çaar Simonu, angısına deniler Petri. O konaklanêr sepici Simonun evindä, deniz yanında. /O gelecek da annadacek sana/“.

33Osaat yolladım senin ardına, da islää yaptın, ani geldin. Şindi biz hepsimiz durêrız Allahın önündä, ki sesleyelim hepsini, ne Saabi sımarladı sana».

Petrinin nasaadı Korniliyin evindä

34Petri aldı lafı da dedi: «Hakına görerim, ani Allah kimseyä pay tutmêêr,+

35ama herbir millettän insannar, ani Ondan korkêrlar hem yapêrlar dooruya görä, beenilmiş Ondan+.

36Siz bilersiniz sözü, angısını O yolladı İzrail oollarına, annadarak ii haber usluluk için İisus Hristozlan, Angısı hepsinä Saabi.

37Bilersiniz işleri, ani oldu bütün İudeyada, başlayarak Galileyadan vaatizliktän sora, angısı için İoan nasaat etti,+

38nicä Allah Ayoz Duhlan hem kudretlän yaaladı İisusu Nazarettän, Angısı gezärdi erdän erä, iilik yaparak hem alıştırarak hepsini, kim diavolun baskısı altındaydı, zerä Allah Onunnandı+.

39Biz şaadız hepsinä bunnara, nelär yaptı O iudeylerin erindä hem İerusalimdä. Sonda Onu öldürdülär, asıp bir stavroza.

40Üçüncü günü Allah diriltti hem yaptı, ani O açık gösterilsin

41diil hepsi insana, ama salt bizä, şaatlara, ani Allahtan seçilmiş olduk, ani idik hem içtik Onunnan barabar Onun ölüdän dirilmesindän sora.

42O sımarladı, nasaat hem şaatlık edelim insana, ani O sıralanmış Allahtan, daavacı dirilerä hem ölülerä olsun+.

43Hepsi proroklar Onun için şaatlık ederlär, ani herkezin, kim Ona inanêr, günahları afedilir Onun adınnan»+.

44Açan Petri butürlü lafedärdi, Ayoz Duh indi hepsinin üstünä, kim seslärdi bu lafları.

45Hepsi inancılar, kesiklilär, ani geldilär Petriylän, şaştılar, ani Ayoz Duhun baaşışı yabancı insannar üstünä dä döküler.

46Zerä işidärdilär onnarı, türlü dillerdä lafederäk hem Allahın büüklüünü metinneyeräk. Ozaman Petri dedi:+

47«Var mı nicä şindi durgutmaa bunnarı suylan vaatizliktän, angıları kablettilär Ayoz Duhu, nicä dä biz?»+

48Ondan sora sımarladı, vaatiz olsunnar İisus Hristozun adına. Sora yalvardılar, ki kalsın birkaç gün onnarlan+.

11

Petrinin doorulanması İerusalimdä

11^1Apostollar hem İudeyanın her tarafından kardaşlar işittilär, ani yabancılar da kablettilär Allahın sözünü.

2Da açan Petri İerusalimä döndü, kesiklik taraflıları takazaladılar onu+

3da dedilär: «Sän gitmişin kesiksiz olannarın evinä da imäk imişin onnarlan barabar»+.

4Petri, baştan başlayarak, onnara hepsini sıravardır söledi da dedi:

5«Bulunurdum İoppiya kasabasında. Dua vakıdı gözlerim döndü da gördüm bir görünmäk. Göktän inärdi nesä, ani benzärdi büük bir çarşafa, ani sarkıdılardı dört köşesindän. Geldi benim yanıma kadar+.

6Gözlerimi çarşafa dikip, islää baktım. Gördüm dört bacaklıları, canavarları, sürünenneri hem gök kuşlarını.

7Da işittim bir ses, ani dedi bana: „Petri, kalk, kes da i!“

8Ama bän cuvap ettim: „Olmaz, Saabi, hiç bir vakıt bişey mındar hem diil pak girmedi aazıma“.

9Ama ses göktän ikinci sıra dedi bana: „Ne Allah pakladı, onu sayma mındar“+.

10Bölä oldu üç sıra. Sora hepsi enidän alındı gökä.

11Taman o vakıt üç adam, yollanılan Kesariyadan bana, durgundular evin önündä, neredeydik biz.

12Ayoz Duh bana dedi gideyim onnarlan, hiç şüpelenmeyeräk. Bu altı kardaş geldilär benimnän, bilä girdik o adamın evinä+.

13O söledi bizä, nicä görmüş angili, angısı onun evindä peydalanmış da demiş ona: „Yolla İoppiya kasabasına da teklif et Simonu, angısına deniler Petri+.

14O söleyecek sana sözleri, neylän sän kurtulacan hem hepsi senin evin“.

15Açan başladım lafetmää, onnarın üstünä indi Ayoz Duh, nicä dä baştan indi bizim üstümüzä+.

16Ozaman aklıma getirdim Saabinin sözlerini: „İoan vaatiz etti suylan, ama siz vaatiz olacenız Ayoz Duhlan“+.

17Çünkü Allah verdi onnara hep ölä baaşışı, nicä dä bizä, kim inandı Saabi İisus Hristoza, bän kimim, ki Allaha karşı durayım?»+

18Sesleyip bu lafları, onnar uslandılar da metinnedilär Allahı, deyip: «Görüner, ani tayfännara da Allah verdi kolaylık, dönsünnär Ona günahlarından da yaşamak edensinnär».

Varnava hem Saul Antiohiya kasabasında

19Onnar, ani daalıştıydılar koolamak vakıdında, Stefanın öldürülmesindän sora, gittilär erdän erä Finikiya, Kipru hem Antiohiyaya kadar, haberleyeräk Allahın sözünü salt iudeylerä+.

20Ama onnardan kimi adamnar vardı Kiprudan hem Kirinedän, angıları gittilär Antiohiya kasabasına da lafettilär urumnarlan, annadarak ii haberi Saabi İisus için.

21Saabinin eli onnarlandı. Çok insan inandılar da döndülär Saabiyä.

22Onnar için haber etişti İerusalim klisesinä. Oradan yolladılar Varnavayı Antiohiya kasabasına+.

23Açan o, gelip orayı, gördü Allahın iivergisini, sevindi da üreklendirdi hepsini, karar alıp, verilsinnär Saabiyä.

24Zerä Varnava ii bir adamdı, dolu Ayoz Duhlan hem inannan. Da çok insan ekleşti Saabiyä+.

25Sora Varnava gitti Tars kasabasına, ki aarasın Saulu+.

26Bulup onu, getirdi Antiohiya kasabasına. Bütün yıl onnar, kliseylän toplanıp, çok insan üürettilär. En ilkin Antiohiyada üürenicilerä «hristian» adı verildi.

Agav prorokluk eder aaçlık için

27Bu vakıt İerusalimdän Antiohiyaya geldilär proroklar+.

28Onnardan birisi, adı Agav, kalkıp haberledi Ayoz Duhlan, ani olacek büük aaçlık bütün dünnedä, nicä da sora oldu imperator Klavdiyin vakıdında+.

29Ozaman üürenicilär kararladı herkezi, kuvedinä görä, yollasın yardım kardaşlara, angıları yaşardılar İudeyada.

30Ölä da yaptılar. Varnavanın hem Saulun elinnän yolladılar bir yardım presviterlerä.

12

Petri kurtulêr kapandan

12^1O vakıt padişah İrod tutturdu klisedän kimisini, neetlenip onnara kötülük yapsın.

2O kılıçlan öldürttü İakovu, İoanın kardaşını+.

3Görüp, ani iudeylär beenerlär bunu, ondan sora Hamursuz yortunun günnerindä tutturdu Petriyi dä.

4Arestat ettirdiktän sora kapana kapattı. Koydu dört bölük asker, beklesinnär onu. Bölüklerdä vardı dördär asker. Neetlenärdi Paskellä yortusundan sora çıkarmaa onu insanın önünä daava için+.

5Petri bulunurdu bekçilik altında, kapanda. Ama klisä haşlak dua edärdi onun için Allaha+.

6O gecä, nezaman ertesi günü İrod lääzımdı çıkarsın onu daavaya, Petri uyuyardı iki asker arasında baalı iki sincirlän, bekçilär dä beklärdilär kapanın kapusunda.

7Ansızdan Allahtan bir angil peydalandı, da bir şafk aydınnattı odayı kapanda. Angil dürttü Petriyi bir yanına da, uyandırıp onu, dedi: «Çabuk kalk!» Sincirlär birdän düştülär onun ellerindän+.

8Angil dedi ona: «Kuşan hem gii ayak kaplarını!» O ölä dä yaptı. Sora angil dedi: «Gii üst rubanı da gel benim ardıma!»

9Petri dışarı çıktı, gidip onun ardına, annamayarak, ani, ne yapêr angil, bu hakına aslı. O sanardı, ani görünmäk görer.

10Açan geçtilär ilk hem ikinci bekçilii, etiştilär demir tokatlara, ani çıkêr kasaba içinä. Tokatlar kendiliindän açıldılar önnerindä. Onnar çıktılar da geçtilär bir sokak. Sora angil birdän yok oldu onun yanından+.

11Açan Petri geldi kendinä, dedi: «Şindi bän hakına görerim, ani Saabi yolladı angilini da kurtardı beni İrodun elindän hem hepsi belalardan, ne beklärdi iudey insanı, ki olsun benimnän»+.

12Annayıp, ne oldu, o gitti Mariyanın evinä, angısı İoanın – Mark denilenin – anasıydı, kimdä çoyu toplanmıştılar da dua edärdilär+.

13Açan Petri urdu dışankı tokatlara, çıktı bir izmetçiyka, adı Roda, ki baksın, kim urêr.

14Açan tanıdı Petrinin sesini, sevinmeliktän açmadı tokadı, ama kaçarak gitti da söledi, ani Petri durêr tokatlarda.

15Onnar dedilär ona: «Sän deli miysin?» Ama o bakardı annatsın, ani söledikleri aslı, onuştan onnar dedilär: «Bu olmalı onun angili»+.

16Bu vakıt Petri hep urardı tokatlara. Açan açtılar, görüp onu, daptur geldilär.

17Petri yaptı elinnän nışan, ki sussunnar. Sora annattı, nicä Saabi çıkardı onu zındandan, da dedi: «Söleyiniz İakova hem kardaşlara bu oluşlar için». Sora kendisi çıktı da gitti başka erä+.

18Açan aydınnandı, askerlerin arasında bir büük kaçınmak oldu, bakardılar annasınnar, ne oldu Petriylän.

19İrod aarattı onu hererdä, da, açan bulamadı, bekçileri soruşa çekti da sımarladı, öldürülsünnär. Sora kendi gitti İudeyadan Kesariya kasabasına da orada kaldı.

İrod öler bir çirkin ölümnän

20İrod pek üfkeliydi Tir hem Sidon kasabasından insana. Onnar, annaşıp, geldilär İrodlan görüşmää. Kendi tarafına çevirdilär Vlastı, ani bakardı padişahın binasını. İstedilär barışmak yapmaa, zerä onnarın memleketi beslenärdi padişahın memleketindän.

21Bir koyulmuş gündä İrod giidi padişah rubalarını, da, oturup padişah skemnesindä, başladı lafetmää insanın önündä.

22İnsan baarardı: «Bu ses diil adamın, ama Allahın!»

23Saabidän bir angil hemen birdän çarptı onu, zerä o yapmıştı, ki metinnesinnär onu, ama diil Allahı. Onu kurtlar idi, da o öldü+.

24Ama Allahın sözü her tarafa daalardı hem ilerlärdi+.

25Varnava hem Saul, izmetlerini tamannadıktan sora, döndülär İerusalimdän geeri, alıp kendilerinnän İoanı, angısına deniler Mark+.

13

Varnava hem Saul yollanêrlar nasaat etmää

13^1Antiohiyada, oradakı klisedä vardı kimi proroklar hem üüredicilär: Varnava; Simon, angısına denilärdi Niger; Luțiy, Kirinä kasabasından; Manain, angısı büüdü İrod beylän barabar; hem Saul+.

2Açan izmet edärdilär Saabiyä hem oruç tutardılar, Ayoz Duh dedi: «Ayırın Bana Varnavayı hem Saulu o işä, ani Bän çaardım onnarı»+.

3Oruçtan hem duadan sora koydular ellerini onnarın üstünä da kolverdilär onnarı.

Saul hem Varnava Kipruda

4Varnava hem Saul, yollanmış Ayoz Duhtan, geldilär Selevkiyä kasabasına. Oradan geçtilär gemiylän Kipru adasına.

5Etiştiynän Salamin kasabasına, haberledilär Allahın sözünü iudey sinagogalarında. İoanı almıştılar yardımcı kendilerinä+.

6Bütün adayı aykırladılar Paf kasabasına kadar. Orada uuradılar bir iudey büücüsü, bir yalancı prorok üstünä. Onun adı Variisus+.

7O prokonsul[*] Sergiy Pavlinin, akıllı bir adamın, çevresindeydi. Prokonsul çaardı Varnavayı hem Saulu, zerä istärdi işitsin Allahın sözünü.

8Ama Variisus, angısının öbür adı – Elima, «büücü» maanasında, karşı durardı onnara, da bakardı saptırsın prokonsulu inandan.

9Ozaman Saul, ani adı Pavli, dolu Ayoz Duhlan, baktı uz onun gözlerinä da dedi:+

10«Adam, dolu hertürlü şalvirliklän hem kötülüklän, diavolun oolu, duşman herbir doorulaa! Durgunmayacan mı sän yalan sölemää Allahın düz yolu için?

11Şindi Saabinin eli sana karşı. Sän köör olacan da görmeyecän gün şafkını bir parça vakıt». Birdän bir duman, bir karannık çöktü Elimanın üstünä, da o, dönüp ötää-buyanı, aarardı insannarı, götürsün onu elindän.

12Açan prokonsul gördü, ne oldu, çok şaştı Saabinin üüretmesinä da inandı.

Pergä hem Pisidiya Antiohiya kasabalarında

13Pavli hem kafadarları yollandılar gemiylän Paftan da gittilär Pergä kasabasına, ani Pamfiliya erindä. İoan sa ayırıldı onnardan da döndü geeri İerusalimä+.

14Onnar Pergedän çıktılar da, erdän erä gezeräk, gittilär Pisidiya Antiohiya kasabasına. Cumertesi günü girdilär sinagoga içinä da oturdular.

15Açan okunurdu Zakon hem prorokların yazılarından, sinagoganın öndercileri yolladılar, ki sorsunnar onnara: «Kardaşlar, eer varsaydı bir nasaadınız insana, söleyin»+.

16Pavli kalktı, yaptı nışan elinnän da dedi: «İzrailin adamnarı hem Allahtan korkannar, sesleyin!

17Bu halkın, İzrailin, Allahı bizim bobalarımızı ayırdı da büük bir millet yaptı, açan Mısırda yaşardılar. Sora Kendi kaavi elinnän oradan onnarı çıkardı.

18Kırk yıla yakın doyurdu onnarı çol erdä.

19Edi millet yok etti Hanaan memleketindä, erlerini payetti, verip onnara.

20Ondan sora, bir dörtüz elli yıl yollardı onnara izmetkerlerini prorok Samuilin vakıdına kadar.

21Sora onnar istedilär padişah. Allah verdi onnara Saulu, Kisin oolunu, Veniaminin tamızlıından. O kırk yıl padişahlık etti.

22Ondan sora Allah kaldırdı onnara padişah Davidi, angısı için şaatlık etti, deyip: „Buldum bir adam kendi üreemä görä, İesseyin oolunu, Davidi, angısı yapacek hepsini, ne Bän isteerim“.

23Davidin senselesindän Allah adamasına görä kaldırdı İzrail insanına bir Kurtarıcı – İisusu.

24Onun gelmesinin önü sora İoan nasaat etti hepsi İzrail insanına, ani lääzım dönsünnär günahlarından Allaha da vaatiz olsunnar+.

25İoan kendi izmetçiliinin bitkisindä dedi: „Kimim, siz sanêrsınız beni? Bän diilim Hristos, ama bendän sora geler Birisi, Angısının bän diilim yakışıklı çözmää ayak kaplarını“+.

26Kardaşlar, Avraamın senselesindän gelennär hem Allahtan korkannar, bizä[*] yollanıldı haber bu kurtulmak için.

27Zerä İerusalimdä yaşayannar hem onnarın öndercileri İisusu tanımadılar, daava kestilär Ona da bölä tamannadılar prorokların sözlerini, ani her cumertesi okunêr+.

28Bulamadılar ölüm için bir da kabaat Onda, ama hep okadar istedilär, ki Pilat cezalasın Onu ölümnän+.

29Açan tamannadılar hepsini, ne yazılıydı Onun için, indirdilär Onu stavrozdan da koydular mezar içinä+.

30Ama Allah diriltti Onu ölüdän+.

31O çok vakıt gösterildi onnara, kim Onunnan barabar Galileyadan İerusalimä geldiydilär, ani büün Onun şaatları insanın önündä+.

32Biz haberleeriz sizä İi Haberi, ne adanmıştı Allahtan bobalarımıza+.

33O tamannadı bu adamasını bizä, Kendi uşaklarına, açan kaldırdı İisusu. Nicä var yazılı ikinci Psalmada: „Sän Benim Oolumsun, büün Senin boban oldum“.

34Allah diriltti Onu ölüdän, ölä ki Onun güüdesi hiç bir vakıt çürümeyecek, da bunun için bölä dedi: „Bän bir inanç sevgiylän davranacam Sana, nicä adadım Davidä“+.

35Onuştan başka bir Psalmada deer: „İzin vermeyecän, ki Senin Ayozunun güüdesi çürüsün“+.

36David, izmet edip kendi vakıdında insana Allahın ii istediinä görä, geçindi, sora gömüldü kendi bobaların yanında, da güüdesi çürüdü+.

37Ama Onu, Kimi Allah diriltti, Onun güüdesi çürümedi.

38Ölä ki, biläsiniz, kardaşlar, ki salt Ona verileräk sizä haberlener, ani var nicä günahlarınız afedilsin,+

39da paklanasınız hepsindän, nedän paklamadı Moiseyin Zakonu+.

40Onuştan bakın, gelmesin başınıza, ne sölenmiş proroklardan:

41„Bakın siz, gülmää alannar, şaşın hem yok olun, zerä yapêrım Bän ölä iş sizin vakıtta, ani hiç inanmayaceydınız, eer birkimsey söleseydi sizä“».

42Onnar sinagogadan çıktıynan dışarı, insan yalvarardı, ki gelän cumertesinä dä lafetsinnär hep bu işlär için.

43Açan toplantı daalıştı, çok iudey hem dinni yabancılar, kim dönmüştü iudey dininä, gittilär Pavlinin hem Varnavanın ardına, angıları durdular lafa onnarlan da bakardılar inandırmaa onnarı, ki ileri dooru verilsinnär Allahın iivergisinä+.

44Gelän cumertesi yakın bütün kasaba insanı toplandı seslemää Saabinin sözünü.

45İudeylär, görüp kalabalıı, kıskandılar. Karşı lafettilär Pavlinin sözlerinä hem kötüledilär onu+.

46Ama Pavli hem Varnava girgin dedilär: «İlkin sizä lääzımdı sölensin Allahın sözü, ama çünkü siz onu ret edersiniz da istämeersiniz kabletmää diveç yaşamak, onuştan biz döneriz başka milletlerä+.

47Zerä bölä sımarladı bizä Saabi: „Koydum seni şafk edäsin milletlerä da kurtulmayı götüräsin erin kenarınadan“»+.

48İudey olmayannar, açan işittilär bunu, sevindilär hem metinnedilär Saabinin sözünü, da hepsi, kim sıralanmıştı diveç yaşamak için, inandılar.

49Saabinin sözü bütün memlekettä daaldı.

50Ama iudeylär debreştirdilär dinni karıları, anılmışları kasabada, hem kasabanın öndercilerini. Başladılar koolamaa Pavliyi hem Varnavayı da uurattılar onnarı kendi erlerindän+.

51Pavli hem Varnava silktilär tozları ayaklarından, onnara azar gibi, da gittilär İkoniya kasabasına+.

52Bu vakıt üürenicilär sevinmeliklän hem Ayoz Duhlan doluydular+.

14

İkoniyada

14^1İkoniya kasabasında hep butürlü oldu. Pavli hem Varnava girdilär iudey sinagogasına da lafettilär ölä, ani inandı çok insan iudeylerdän hem urumnardan+.

2Ama o iudeylär, angıları inanmadılar, debreştirdilär tayfännarı da çevirdilär onnarın üreklerini kardaşlara karşı.

3Hep okadar çok vakıt kalıp orada, lafettilär kıyışmaklan Saabi için, Angısı inandırırdı sözü Kendi iivergisi için da verirdi kuvet, onnarın ellerinnän yapılsın meraklı nışannar hem şaşmaklı işlär+.

4İnsan kasaba içindä bölündü. Kimisi iudeylerin, kimisi apostolların tarafındaydı+.

5Tayfännar hem iudeylär zaabitlerinnän bilä neetlendilär zeetlesinnär da öldürsünnär taşlan apostolları.

6Apostollar annadılar bunu da kaçtılar Likaoniya, Listra hem Derviya kasabalarına hem dolay erlerinä+.

7Bu erlerdä onnar annattılar İi Haberi.

Listrada hem Derviyada

8Listra kasabasında vardı bir adam, sakat ayaklarından. O duumaktan hiç gezmemişti+.

9O, oturup erdä, seslärdi, ne söleer Pavli. Pavli baktı uz onun gözlerinä, gördü, ani onda var inan saa olmaa deyni,+

10da büük bir seslän ona dedi: «Sana deerim, Saabi İisus Hristozun adınnan, kalk ayakça!» O adam çabuk kalktı ayakça da başladı gezmää+.

11İnsannar, görüp, ne yaptı Pavli, kaldırdılar bir büük ses da Likaon dilindä dedilär: «Allahlar indilär aramıza adama benzär!»+

12Varnavaya ad koydular Zevs, ama Pavliyä Ermis, zerä bu lafetmeklerdä kullanıcıydı.

13Zevsin ayoz binası bulunardı kasabanın hemen dışında. Zevsin popazı getirdi ayoz bina tokatlarına öküzleri hem fenețleri, isteyip insannan barabar kurban getirsin.

14Ama apostollar, Varnava hem Pavli, işidip bunu, yırttılar kendi rubalarını korkudan, hızlandılar insan içinä da baardılar:+

15«Adamnar, neçin bunu yapêrsınız? Biz sizin gibi insanız. Biz sizä ii haber getireriz, ki dönäsiniz boşuna işlerdän diri Allaha, Ona, Kim yarattı gökü, eri, denizi hem hepsini, ne var onnarda+.

16Allah evelki vakıtlarda braktı, hepsi milletlär gitsinnär kendi yollarında.

17Ama hiç durgunmadı şaatlık vermää kendisi için, zerä yaptı iilik, verdi yaamur göktän hem bereket, bolluktan imäk verdi hem sevindirdi üreklerinizi»+.

18Bu laflarlan bilä hemen-hemen durgudabildilär insanı kurban getirmektän onnara.

19Antiohiya hem İkoniya kasabalarından geldi birkaç iudey da, insanı kendi taraflarına çekip, düüdülär Pavliyi taşlan, sora sanarak, ani öldü, sürüdülär kasabadan dışarı+.

20Ama Pavlinin üürenicileri toplandılar dolayına, da o, kalkıp, girdi kasaba içinä. İkinci günü Varnavaylan gittilär Derviya kasabasına.

21Annattılar İi Haberi bu kasabada da edendilär çok üürenici.

Antiohiya kasabasına dönüş

Sora döndülär geeri Listra, İkoniya hem Antiohiya kasabalarına.

22Üürenicileri duhça kaaviledilär hem üreklendirdilär, ki inanda kalsınnar. Dedilär, ani lääzım çok acılardan geçelim, ki Allahın Padişahlıına giräbilelim+.

23Herbir klisedä ayırdılar presviterleri, dua edip hem oruç tutup, verdilär onnarı Saabinin elinä, Angısına inandılar+.

24Ondan sora geçtilär Pisidiyadan da etiştilär Pamfiliya erinä.

25Haberledilär Saabinin sözünü Pergä kasabasında, sora gittilär Attaliya kasabasına.

26Oradan gemiylän üzdülär Antiohiya kasabasına, neredä baştan verilmiştilär Allahın iivergisinä o iş için, ne şindi tamannadılar+.

27Etişip orayı, topladılar kliseyi da annattılar hepsini, ne Allah yaptı onnarlan hem nicä açtı başka milletlerä inan kapusunu.

28Orada kaldılar üürenicilärlän çok vakıt.

15

İerusalimdä toplantı kesiklik için

15^1Kimisi, İudeyadan gelennär, üüredärdilär kardaşları, ani, eer kesiklik yapmarsaydılar Moiseyin sırasına görä, yok nasıl kurtulsunnar.

2Onnarın hem Pavliylän Varnavanın arasında oldu büük kavga hem dartışmak. Kardaşlar onun için kararladılar, ani Pavliylän Varnava hem taa birkaç adam onnardan, gitsinnär apostollara hem presviterlerä İerusalimä da sorsunnar bunun için+.

3Klisä onnarı yola geçirdiktän sora onnar geçti Finikiyadan hem Samariyadan, söleyeräk, nicä tayfännar Allaha döndülär. Bununnan çok sevindirdilär hepsi kardaşları.

4Etiştilär İerusalimä, kabul oldular klisedän, apostollardan hem presviterlerdän. Annattılar hepsini, ne Allah yaptı onnarlan, /hem nicä tayfännara açıldı inan kapusu/.

5Ozaman kimisi inancılardan, fariseylerin bölümündän, kalktılar da dedilär: «Tayfännar, kim inandı, lääzım kabletsinnär kesiklik hem tutsunnar Moiseyin Zakonunu».

6Apostollar hem presviterlär toplandılar, ki baksınnar bu soruşu.

7Çok laftan sora Petri, kalkıp, dedi: «Kardaşlar, bilersiniz, ani Allah bir parça vakıt geeri sizin aranızdan beni ayırdı, ki benim aazımdan tayfännar Allahın sözünü işitsinnär da İi Haberi inansınnar+.

8Allah, Angısı biler herkezin üreeni, gösterdi, ani kableder onnarı, baaşlayıp onnara Ayoz Duhu, nicä dä bizä+.

9Onnarın hem bizim aramızda hiç bir ayırmak yapmadı. İnannan pakladı onnarın üreklerini+.

10Şindi neçin siz deneersiniz Allahı da isteersiniz koymaa üürenicilerin boynusuna bir boyunduruk, angısını taşıyamadı ne bizim bobalarımız, ne dä biz+?

11Biz inanêrız, ani nicä biz, hep ölä onnar da, kurtulêrız Saabi İisus Hristozun iivergisinnän»+.

12Hepsi insan sustu da sesledilär Varnavayı hem Pavliyi. Bunnar annattılar hepsi nışannar için hem şaşmaklı işlär için, ani Allah onnarın yardımınnan tayfännarın arasında yaptı.

13Onnarın lafından sora İakov aldı lafı da dedi: «Kardaşlar, sesleyiniz beni!+

14Simon annattı, nicä Allah da baştan bakışını tayfännara çevirdi, ki onnarın arasından toplasın Kendi adına bir halk.

15Nicä prorokların sözleri dä yazılı:

16„Ondan sora dönecäm da enidän kaldıracam Davidin evini, enidän yapacam yıkıntılarını da erinä erleştirecäm,

17ki aarasınnar Saabiyi kalan insannar hem hepsi milletlär, angılarını çaardım, Benim olsunnar deyni,

18deer Saabi“, ani baştan bildirdi bunnarı.

19Onuştan bän sayêrım, ki düşmeer yapalım zorluk tayfännara, kim döner Allaha.

20Ama yazalım onnara korunsunnar imeklerdän, ani mındarlanmış idollarlan, buulmuş hayvan etindän, kandan, hem orospuluktan, /yapmasınnar başkasına onu, ne istämeerlär kendilerinä/+.

21Çünkü taa evel vakıtlardan herbir kasabada var adamnar, angıları nasaat ederlär Moiseyin Zakonunu, ani okunêr her cumertesi sinagogalarda».

Apostolların kiyadı

22Ozaman apostollar hem presviterlär hem bütün klisä kayıl oldular, ayırsınnar kendi aralarından birkaç kişi da yollasınnar onnarı geeri Antiohiyaya Pavliylän hem Varnavaylan barabar. Ayırdılar İudayı, angısına deerlär Varsava, hem Silayı – saygılı adamnarı kardaşların arasında+.

23Yazıp, yolladılar onnarlan bölä bir kiyat: «Biz, apostollar hem presviterlär hem kardaşlar, seläm yollêêrız sizä, tayfännardan kardaşlara, Antiohiyada, Siriyada hem Kilikiyada yaşayannara.

24Biz işittik, ani kimi insannar, kim bizim aramızdan çıktı, ama bizdän yollanmadılar, sizi raatsız ederlär ölä laflarlan da dolaştırêrlar sizi, /üürederäk sizi kesiklik kabledäsiniz hem tutasınız Moiseyin zakonunu/+.

25Onuştan biz hepsimiz annaştık ayıralım birkaç adam da yollayalım sizä bizim sevgili Varnavaylan hem Pavliylän barabar,

26onnarlan, kim koydu ortalaa kendi yaşamasını bizim Saabi İisus Hristozun adı için.

27Ölä, ki yollêêrız İudayı hem Silayı sizä, angıları annadaceklar hep bu sorular için aazdan.

28Zerä Ayoz Duh hem biz ii saydık, ki koymayalım sizä başka bir aarlık, lääzımnı işlerdän kaarä:+

29korunasınız imeklerdän, ani baaşlanmış idollara, kandan, buulmuş hayvan etindän, hem orospuluktan, /da yapmayasınız başkasına, ne istämeersiniz kendinizä/. Bunnardan korunarsaydınız, ii yapacenız».

30Onnar, yola çıkıp, Antiohiya kasabasına gittilär, neredä toplayıp insanı, kiyadı verdilär.

31Onnar, okuyup, sevindilär bu üreklendirici nasaat için.

32İuda hem Sila, angılar kendileri dä proroktular, girginnettilär kardaşları, kaavilendirip türlü laflan+.

33Bir parça vakıttan sora kardaşları usluluklan kolverdilär, ki geeri dönsünnär onnara, kimdän yollanmıştılar.

/ 34Ama Sila sa orada kalsın taa ii. İuda yalnız İerusalimä geeri döndü./

35Pavli hem Varnava kaldılar Antiohiyada, üürettilär insanı da başka çok kişilärlän bilä annattılar ii haberi Saabinin sözü için+.

Pavli hem Varnavanın annaşmazlıı

36Birkaç gündän sora Pavli dedi Varnavaya: «Haydi, gidelim enidän da dolaşalım kardaşlarımızı herbir kasabada, neredä nasaat ettik Saabinin sözünü. Bakalım, onnar nasıl yaşêêrlar».

37Varnava istärdi, alsınnar onnarlan İoanı, angısına deniler Mark,+

38ama Pavli sayardı, ki ii olmayacek alsınnar onu, kim atıldı onnardan Pamfiliyada da işä gitmedi+.

39Oldu ölä büük bir kavga, ani sonda ayırıldılar biri-birindän. Varnava aldı Markı, da gemiylän üzdülär Kipru adasına.

40Ama Pavli ayırdı Silayı, da kardaşlar, verip onnarı Saabinin iivergisinä, yola gittilär+.

41Geçip Siriyadan hem Kilikiyadan, kaaviledilär kliseleri.

16

Timofey

16^1Sonda Pavli etişti Derviya hem Listra kasabalarına. Orada vardı bir üürenici, adı Timofey. Onun anası bir inancı karı iudeylerdän, ama bobası urumnardandı+.

2Kardaşlar Listra hem İkoniya kasabalarından Timofeyi metettilär.

3Pavli, çünkü istärdi onu alsın kendisinnän, yaptırdı ona kesiklik, iudeylerin beterinä, angıları yaşardılar orada, zerä hepsi bilärdi, ani onun bobası urum+.

4Geçeräk kasabalardan, onnar üürettilär kardaşları kayıl olsunnar karara, ne almıştılar apostollar hem presviterlär İerusalimdä+.

5Butakım kliselär kaavilenärdilär inanda, da gün gündän zeedelenärdi sayısı+.

Pavlinin görümü Makedoniya için

6Ayoz Duh brakmadı onnarı, nasaat etsinnär Allahın sözünü Asiyada, onuştan geçtilär Frigiya hem Galatiya erlerindän+.

7Etiştiynän Misiya sınırına, istedilär gitmää Vifiniyaya, ama İisusun Duhu izin vermedi+.

8Geçtilär Misiyadan da gittilär Troada kasabasına+.

9Pavli gecä gördü bir görüm. Bir adam Makedoniyadan, önündä durup, yalvarardı: «Geç Makedoniyaya da yardım et bizä».

10Pavlinin görümündän sora biz hemen baktık gidelim Makedoniyaya, zerä annadık, ani Allah çaarêr bizi, ki orada annadalım İi Haberi.

Lidiya İi Haberi inanêr

11Yollanıp Troada kasabasından, biz üzdük gemiylän uz Samofrakiya adasına, ikinci günü etiştik Neapolis kasabasına.

12Ordan gittik Filip kasabasına, angısı Roma koloniyası Makedoniyanın ilk bölümündä. Bu kasabada durduk birkaç gün+.

13Cumertesi günü çıktık kasaba tokatlarından dışarı bir akarsu boyuna, neredä düşündük, bir dua eri var. Oturup orada, başladık lafetmää karılarlan, ani geldilär.

14Allahtan korkan bir karı, adı Lidiya, kıp-kırmızı bez satıcısıydı Fiyatira kasabasından, seslärdi bizi. Saabi açtı onun üreeni, ki esap alsın Pavlinin laflarını+.

15O hem evdekileri vaatiz olduktan sora yalvarıp dedi bizä: «Eer beni inancı Saabiyä kabledirseniz, gelin evimä da kalın bendä». Da çevirdi bizi+.

Pavli hem Sila kapanda

16Bir sıra oldu, açan gidärdik dua erinä, karşı çıktı bizä bir izmetkär-kız, angısında vardı falcılık duhu. O falcılıınnan büük kazanç getirärdi çorbacılarına.

17Takışıp Pavlinin hem bizim ardımıza, bu izmetkär-kız baarardı: «Bu insannar Pek üüsek Allahın çırakları, angıları haberleerlär sizä kurtulmak yolunu».

18Bunu çok sıra yaptı. Pavli, bıkıp, üfkelendi, döndü da dedi fena duha: «İisus Hristozun adınnan deerim, çık ondan!» Fena duh çıktı o kıpımda+.

19Çorbacıları, görüp, ani kaybeldi kazançtan umutları, tuttular Pavliyi hem Silayı da sürüdülär merkez meydana, kasabanın zaabitlerinä,

20Verip onnarın elinä, dedilär: «Bu adamnar, iudeylär, debreştirerlär insanı bizim kasabada.

21Onnar üürederlär adetleri, ne biz, romalılar, düşmeer kabledelim hem dä tamannayalım».

22İnsan kalktı Pavliyä hem Silaya karşı. Zaabitlär, yırttırıp onnarın rubalarını, sımarladılar düüsünnär onnarı fışkannan+.

23Pek kötü düüyüp, attılar sora onnarı kapana. Sımarladılar zından bekçisinä, ki baksın, ii korusun onnarı.

24Kabledip bu emiri, bekçi kapadı onnarı zındanın içyandakı bölmesinä da ayaklarını bukaalarlan kitledi+.

25Yakın gecä yarısı Pavli hem Sila dua edärdilär hem Allahı metedärdilär, kapancılar da onnarı seslärdilär.

26Ap-ansızdan oldu ölä bir büük er tepremesi, ani zından sallandı temelädän. Birdän hepsi kapular açıldı, hepsi bukaalar çözüldü+.

27Zından bekçisi uyandı, görüp zındanın kapularını açık, çıkardı kılıcını kendi-kendini öldürsün, çünkü sandı, ani kapancılar kaçtı+.

28Pavli pek baardı: «Yapma kendinä zarar, zerä biz hepsimiz buradayız!»

29Bekçi istedi şafk, kaçarak girdi içyanına, da titireyeräk düştü Pavlinin hem Silanın ayaklarına+.

30Çıkarıp onnarı dışarı, dedi: «Çorbacılarım, ne düşer yapayım, ki kurtulayım?»+

31Onnar dedilär: «İnan Saabi İisus Hristoza da kurtulacan sän hem bütün senin evin»+.

32Nasaat ettilär Saabinin sözünü ona hem hepsinä, kim onun evindäydi.

33O gecä bekçi alıp-yıkadı onnarın yaralarını, da osaat vaatiz oldu kendisi hem hepsi onun evdekileri+.

34Pavliyi hem Silayı kendi evinä buyur etti, sofra onnara koydu da sevindi bütün evinnän, ani Allaha inandı+.

Pavli hem Sila kolveriler

35Açan aydınnandı, zaabitlär yolladılar izmetçilerini, ani fışkan taşıyardı, desinnär: «Salver o adamnarı».

36Zından bekçisi söledi bunu Pavliyä da dedi: «Zaabitlär haber yolladılar, ki kolvereyim sizi. Onuştan çıkın şindi da gidin uslulukta».

37Ama Pavli dedi onnara: «Bizi, Roma vatandaşlarını, daavasız hepsinin önündä düüdülär fışkannan, sora kapadılar zındana, ama şindi bakêrlar, saklı salversinnär mi? Olmaz bölä, ko kendileri gelip-çıkarsınnar bizi»+.

38İzmetçilär söledilär bu lafları zaabitlerä. Zaabitlär korktular, işidip, ani onnar Roma vatandaşlarıymış.

39Geldilär, afetmäk istedilär, çıkardılar kapandan da, yalvarıp onnara, dedilär gitsinnär kasabadan+.

40Pavli hem Sila, çıkıp zındandan, gittilär Lidiyanın evinä. Orada görüştülär kardaşlarlan, girginnettilär onnarı, sora yola gittilär+.

17

Salonik kasabasında

17^1Amfipolis hem Apolloniya kasabalarından geçtiktän sora Pavli hem Sila geldilär Salonik kasabasına, neredä vardı iudeylerin sinagogası.+

2Pavli, alışmasına görä, girdi sinagoga içinä da üç cumertesi onnarlan lafetti, okuyarak Ayoz Yazılardan.+

3Açıkladı da gösterdi onnara, ani Hristos lääzımdı zeetlensin da öldüktän sora dirilsin. «Bu İisus, Angısı için sizä haberleerim, O Hristos», – deyärdi o+.

4Kimisi onnardan, büük bir sürü urum, ani korkardılar Allahtan, hem anılmış karılardan birkaçı, inandılar da geçtilär Pavlinin hem Silanın tarafına.

5Ama iudeylär, kim inanmadı, kıskanmaktan aldılar sokaklardan kimi yaramaz insannardan, oldu büük kalabalık, da debreştirdilär kasabayı. Üüştülär İasonun evinä, baktılar Pavliyi hem Silayı çıkarmaa insanın önünä+.

6Ama bulamadılar da sürüdülär İasonu hem taa birkaç kardaşı kasabanın zaabitleri önünä, baarıp: «Bunnar bulandırêrlar bütün dünneyi, şindi geldilär burayı da.

7İason konaklaa kabletti onnarı. Hepsi karşı durêrlar Kesarın sımarlamasına. Deerlär, ani varmış bir başka padişah – İisus»+.

8Bölä laflarlan iudeylär debreştirärdilär insanı hem kasabanın zaabitlerini.

9Zaabitlär salverdilär İasonu hem öbürlerini salt ondan sora, açan para aldılar.

Veriya kasabasında

10Gecä kardaşlar alatlan yolladılar Pavliyi hem Silayı Veriya kasabasına. Açan etiştilär orayı, girdilär iudeylerin sinagogalarına.

11Bunnar taa açık fikirliydilär, nekadar iudeylär Saloniktä. Onnar kablettilär Allahın sözünü büük havezlän. Her gün, aaraştırıp Ayoz Yazıları, bakardılar annasınnar, ölä mi, nicä sölener.

12Onnardan çoyu inandılar hem bir sürü urum karı-adam ii insannardan.

13Ama iudeylär Salonik kasabasından, açan annadılar, ani Pavli nasaat eder Allahın sözünü Veriya kasabasında da, geldilär orayı karışmalık yapsınnar hem insanı debreştirsinnär.

14Kardaşlar alatlan yolladılar Pavliyi deniz kenarına, ama Sila hem Timofey kaldılar Veriyada.

Pavli Afina kasabasında

15Pavliylän gidennär onu geçirdilär Afina kasabasınadan. Sora döndülär geeri bir sımarlamaklan, ki Sila hem Timofey gitsinnär Pavliyä nekadar taa tez.

16Pavli, beklärkän onnarı Afina kasabasında, duhunda derin bir acı duydu, görüp kasabayı, dolu idollan+.

17Sinagoga içindä lafedärdi iudeylärlän hem Allahtan korkan insannan. Meydanda lafedärdi her gün, kiminnän karşı gelärdi.

18Kimisi Epikur hem Stoik filosoflarından onunnan atışmaa başladılar. Kimisi deyärdi: «Ne isteer sölesin bu boşuna lafedän?» Başkaları, işidip, ani o annadêr haberi İisus için hem Onun dirilmesi için, dedilär: «Allelem, o nasaat eder yabancı allahlar için».

19Alıp götürdülär onu Areopaga[*] da dedilär: «Var mı nicä üürenelim, nasıl eni üüretmäk sän nasaat edersin+?

20Sän söleersin kimi fasıl işlär için. İsteeriz bilmää, bunnarın annaması nedir?»

21Zerä hepsi Afinalılar hem kim orada yabancılardan bütün haylak vakıdı geçirip sölärdilär hem seslärdilär son eni haberleri.

Pavli Areopagda

22Pavli durdu Areopagın ortasında da dedi: «Afinalılar! Bän görerim, ani her taraftan pek inancıysınız.

23Gezinip, baktım, neyä baş iildersiniz, uuradım bir kurbannık üstünä, neredä yazılı: „Bilinmeyän bir Allaha“. Bu Allahı, kimi siz bilmeyeräk ikramnêêrsınız, Onu sizä haberleerim.

24Bu Allah, Kim yarattı dünneyi hem hepsini, ne var, Odur, gökün hem erin Saabisi. O yaşamêêr adam elinnän yapılı yapılarda+.

25Ona izmet etmää yoktur nicä adam elinnän, nicä açan Onun olur lääzımnıı bişey için. O Kendisi hepsi insana yaşamak, soluk hem hepsini, ne lääzım, verer+.

26O bir insandan yarattı hepsi milletleri, yaşasınnar bütün er üstündä. Sıraladı belli vakıtları hem sınırları, neredä lääzım yaşasınnar,+

27ki aarasınnar Allahı da, ellerinnän yoklayarak bulsunnar, makar ki Allah diil uzak bizdän.

28Biz Onda yaşêêrız, gezeriz, bulunêrız, nicä sizin peetçilerdän birisi dedi: „Biz dä Ondan çekileriz“.

29Öleysä, ki Allahtan çekileriz, düşmeer sanalım, ani Allah benzeer altına, gümüşä eki taşa, ani yapılmış adam fikirinnän hem becermesinnän.

30Allah koymêêr esaba bilmezlik vakıdı geçmiştän, ama büün hepsi insana hererdä sımarlêêr, dönsünnär Ona günahlarından+.

31Zerä O belli etti bir gün, nezaman daava kesecek dünneyä doorulaa görä bir Adamın aracılıınnan, Kimi O Kendi ayırdı. Ki inandırabilsin hepsi insanı, Onu diriltti ölüdän»+.

32Ölüdän dirilmäk için işidip, onnarın kimisi başladı gülmää almaa, ama başkaları dedilär: «Bunun için sesläriz seni başka kerä».

33Butakım, Pavli çıktı onnarın arasından.

34Ama hep okadar kimisi, geçip onun tarafına, inandılar. Bunnarın arasında Dionisiy, Areopagın azası, bir karı, adı Damar, hem onnarlan başkaları da.

18

Korinf kasabasında

18^1Ondan sora Pavli, Afinayı brakıp, gitti Korinf kasabasına.

2Orada buldu bir iudey, adı Akila, ani duudu Pont dolayında. O az öncä İtaliyadan gelmişti karısınnan, Priskillaylan, zerä imperator Klavdiy sımarladıydı hepsi iudeylär Roma kasabasından gitsinnär. Pavli onnara gitti+.

3Çünkü onnarın zanaatları birtürlüydü, Pavli onnarda kalıp, barabar işledi. Onnarın zanaatları çadır kurmasıydı.

4Her cumertesi Pavli lafedärdi sinagogada da inandırardı hem iudeyleri, hem urumnarı+.

5Açan Sila hem Timofey geldilär Makedoniyadan, Pavli heptän verildi şaatlık etsin iudeylerä, annadıp onnara, ani İisus – Hristos+.

6Çünkü iudeylär karşı durardı hem kötülärdi, Pavli silkti rubalarını azar gibi da dedi: «Siz cuvaplıı kendi başınıza alêrsınız, bän kabaatsızım. Büündän beeri giderim yabancılara»+.

7Ordan çıktıktan sora girdi bir Allahtan korkan adamın evinä, adı Titiy İust. Onun evi sinagoganın yanındaydı.

8Krisp, sinagoganın öndercisiydi, Saabiyä bütün evinnän inandı. Korinflilerdän çok insan Pavliyi işittilär, inandılar da vaatiz oldular+.

9Gecä vakıdı bir görümdä Saabi dedi Pavliyä: «Korkma, ileri dooru lafet da hiç susma!

10Bän seninnänim, kimsey elini sana koyamayacek, ki kötülük yapsın deyni, zerä Benim var çok insanım bu kasabada».

11Pavli kaldı orada bir buçuk yıl, üürederäk onnarı Allahın sözünü.

12Açan Gallion oldu prokonsul Ahayada, iudeylär birliktä kalktılar Pavliyä karşı da götürdülär onu daava erinä.

13Onnar dedilär: «Bu adam inandırêr insanı, baş iiltsinnär Allaha zakona karşı».

14Açan Pavli istedi lafetmää, Gallion dedi iudeylerä: «İudeylär! Eer olaydı bir haksızlık yada bir aar kabaat, ozaman bän saburluklan sesleyeceydim.

15Ama çünkü kavga olêr laflar için, adlar için hem kendi zakonunuz için, bu işleri bakın kendiniz. Bän hiç istämeerim karışmaa bunnara»+.

16Uurattı onnarı daava skemnesi erindän.

17Ozaman hepsi /urumnar/ tuttular Sosfeni, sinagoganın öndercisini, da düüdülär onu daava skemnesi önündä, ama Gallion bunu hiç esap almadı.

Pavli döner Antiohiya kasabasına

18Pavli kaldı hayli vakıt kardaşlarlan, sora söledi onnara «kalın saalıcaklan» da yola çıktı gemiylän Siriya erlerinä dooru. Onunnan bilä gitti Priskilla hem Akila da. Öncä Pavli kırktırdı başını Kenhreyada bir adanmak için, ani adamıştı Allaha+.

19Etişip Efes kasabasına, Pavli braktı onnarı orada, ama kendisi girdi sinagogaya da lafetti iudeylärlän+.

20Onnar yalvardılar ona, ki kalsın orada taa çok vakıt, ama o istämedi.

21«Kalın saalıcaklan» söledi hem dedi: «/Bän mutlak lääzım İerusalimdä geçireyim gelän yortuyu, sora,/ eer olursaydı Allahın istedii, sizä geeri dönecäm», da gemiylän gitti Efes kasabasından. /Akila hem Priskilla kaldılar Efestä./+

22Gelip Kesariya kasabasına, sora İerusalimä gitti dolaştı oradakı kliseyi, sonda döndü Antiohiya kasabasına.

23Bir parça vakıttan sora oradan yola çıktı da geçti sıravardır Galatiya hem Frigiya erlerindän, kaavileyeräk hepsi üürenicileri+.

Apollos

24Bir iudey, adı Apollos, duuması Aleksandriya kasabasında, bir laf ustası, ani ii bilärdi Ayoz Yazıları, geldi Efes kasabasına+.

25O üürenmişti Saabinin yolunu da haşlak duhlan nasaat edärdi İisus için, makar ki bilärdi sade İoanın vaatizliini+.

26Çeketti girgin lafetmää sinagogada. Sesleyip onu, Priskilla hem Akila aldılar onu kendilerinnän da annattılar ona taa yakından Allahın yolunu+.

27Açan Apollos istedi gitmää Ahaya erlerinä, kardaşlar ona ürek verdilär. Yolladılar kiyat oradakı üürenicilerä, ki kabletsinnär onu. O, etişip orayı, çok yardım etti Allahın iivergisinnän inancılara+.

28Zerä o hepsi insanın önündä kuvetlän ensärdi iudeyleri da açardı Ayoz Yazılardan dooruluu, ani İisus – Hristos Kendisi+.

19

Efes kasabasında

19^1Açan Apollos Korinf kasabasındaydı, Pavli geçti iç dolaylardan da geldi Efes kasabasına. Orada buldu birkaç üürenici+.

2O sordu onnara: «Kablettiniz mi Ayoz Duhu, açan inandınız?» Onnar cuvap ettilär: «Biz hiç işitmedik Ayoz Duh için».

3Ozaman sordu: «E ne vaatizliklän vaatiz oldunuz?» Onnar cuvap ettilär: «İoanın vaatizliinnän»+.

4Pavli dedi: «İoan vaatiz edärdi onnarı, kim dönärdi günahlarından Allaha. O sölärdi insana, inansınnar ondan sora Gelenä, Ona, Kimä dener İisus»+.

5İşidip bunu, vaatiz oldular Saabi İisusun adına+.

6Açan Pavli koydu ellerini onnarın üstünä, indi Ayoz Duh, da onnar başladılar başka dillerdä lafetmää hem prorokluk etmää+.

7Onnar hepsi bir oniki adamdı.

8Sora girdi sinagoga içinä da üç ay insana korkusuz annadardı hem inandırardı Allahın Padişahlıını+.

9Ama çünkü bir boyu çetinnettilär üreklerini da inanmadılar, fena lafederäk insanın önündä Allahın yolunu, Pavli braktı onnarı, ayırdı kendi üürenicilerini da her gün lafedärdi Tiranın salonunda.

10Bölä tuttu iki yıla kadar. Ölä hepsi Asiyada, hem iudeylär, hem urumnar, işittilär Allahın sözünü.

11Allah yaptı görülmemiş kudretli işlär Pavlinin ellerinnän.

12Ona kadar, ani basmalar yada parçalar, neyä diimişti o, açan götürülüp koyulurdu hastalara, onnar alışardı hastalıktan hem fena duhlardan kurtulurdu+.

13Kimisi iudey büücülerdän, ani erdän erä gezärdilär, baktılar faydalanmaa Saabi İisusun adınnan, ki alıştırsınnar, kimdä vardı fena duh, deyeräk: «Emir ederim sizä İisusun adınnan, Angısını Pavli haberleer, dışarı çıkasınız»+.

14Bunu yapardı Skeva adlı bir iudey büük popazın edi oolu.

15Ama fena duh cuvap etti: «İisusu tanıyêrım, Pavliyi da bilerim, ama siz kimsiniz?»+

16O adam, kimdä vardı fena duh, atıldı onnarın üstünä da hepsini, üsteleyip, ölä ensedi, ani onnar çıplak hem yaralı kaçtılar o evdän.

17Bu oluş için haber etişti hepsi iudeylerä hem urumnara, angıları yaşardılar Efes kasabasında. Bir korku hepsini aldı, da Saabi İisusun adı büük bir saygı kazandı.

18Çoyu onnardan, kim inandı, gelärdilär, şaatlık edip, açardılar kendi kötü yaptıklarını+.

19Çoyu onnardan, kim büücülük edärdi, getirdilär kiyatlarını da yaktılar hepsinin önündä. Açan sayıldı kiyatların paası, çıktı elli bin gümüş.

20Bölä kuvetlän Allahın sözü daalardı hem kaavilenärdi+.

Kalkınmak Efes kasabasında

21Açan bu işlär oldu, Pavli kararladı, Makedoniya hem Ahaya erlerindän geçip, İerusalimä gitsin. O dedi: «İerusalimdän sora Roma kasabasını da göreyim giderim»+.

22Onun yardımcılarından ikisini yolladı Makedoniyaya, Timofeyi hem Erastı, ama kendisi kaldı bir parça vakıt Asiyada+.

23O vakıt oldu bir büük kalkınmak Saabinin yoluna karşı.

24Bir gümüş ustası, adı Dimitri, yapardı gümüştän Artemida[*] ayoz binanın maketlerini, zanaatçıları bu iştän çok para kazandırardı.

25O topladı zanaatçıları hem hepsini, kim yapardı buna benzär işlär, da dedi onnara: «Arkadaşlar, bilersiniz, ani bizim zanaat kazanç bizä getirer,

26ama görersiniz hem işidersiniz, ani Pavli, diil sade Efes kasabasında, ama yakın bütün Asiyada çok insanı inandırıp-saptırdı, deyip, ani adam elinnän yapılı allahlar – diil hakına allahlar.

27Diil sade, ani bizim zanaat saygısı düşer, ama büük allahın, Artemidanın, ayoz binası da artık hiç bişey sayılmayacek. Onun büüklüü, angısını ikramnêêr bütün Asiya hem dünnä, yok olacek».

28Bunu sesleyennär üfkeylän doldular da başladılar baarmaa: «Büüktür Efesli Artemida!»

29Bütün kasaba karıştı. İnsan tuttu makedoniyalıları, Gayı hem Aristarhı, Pavlinin yoldaşlarını da birliktä üüştülär teatru içinä+.

30Pavli baktı çıksın insan karşısına, ama üürenicilär kolvermedilär.

31Asiyanın öndercilerindän, kim Pavliylän dosttu, haber yolladılar, yalvarıp gösterilmesin teatruda.

32Kimisi baarardı bir türlü, başkası – başka türlü. Zerä toplantı bir alak-bulaktı, çoyu hiç bilmärdi, neçin toplandılar.

33Açan iudeylär karşıya çıkardılar Aleksandruyu, kimisi insandan sandılar, ani onun bu iştä var karışmalıı. Aleksandru elinnän nışan yaptı, ki isteer korunmak için lafetmää.

34Ama annayıp, ani o iudeylerdän, hepsi bir seslän yakın iki saat baardılar: «Büüktür Efesli Artemida!»

35Kasabanın sekretarı uslandırdı insanı da dedi: «Efeslilär! Acaba kim bilmeer, ani Efes kasabası büük Artemidanın ayoz binanın koruyucusu hem onun taşının, ani göktän düştü?

36Çünkü bunnarı kimsey inkär edämäz, lääzım uslanasınız da yapmayasınız bişey düşünmedään.

37Siz getirdiniz bu adamnarı, kim ne ayoz binayı soydu, ne dä allahımızı kötüledi.

38Ama Dimitrinin hem onun zanaat arkadaşlarının varsa daavaları birkimseyä karşı, bunun için var daava hem prokonsullar[*]. Orada aalaşsınnar biri-birinä.

39Ama eer sizdä varsa başka bir neet, ozaman bu kararlanacek zakona görä toplanmakta.

40Büün kabaatlı olabiliriz bir kalkınmak için. Zerä yok bir dä sebep, ki gösteräbilelim, neçin bu karışmalık oldu».

41Bu laflardan sora topluşu kolverdi.

20

Pavli Makedoniyada

20^1Karışmalık uslanmasından sora Pavli topladı üürenicilerini, girginnetti onnarı, sora söledi onnara «kalın saalıcaklan» da yollandı yola, Makedoniyaya gitmää+.

2Geçip oralardan, çok lafetti inancılarlan da onnarı üreklendirdi. Sonda etişti Ellada erlerinä.

3Orada üç ay kaldıktan sora Pavli istedi gemiylän gitsin Siriyaya, ama iudeylär kötü neet kurdular ona karşı. Onuştan kararladı dönsün geeri Makedoniyadan+.

4Ona yoldaş oldular /Asiyaya kadar/: veriyalı Sopater, Pirin oolu; Aristarh hem Sekund, Salonik kasabasından; derviyalı Gay; Timofey; Tihik hem Trofim Asiyadan+.

5Onnar öncä gittilär da beklärdilär bizi Troada kasabasında+.

6Hamursuz yortuyu geçirdiynän, biz üzdük gemiylän Filip kasabasından. Beş gündän sora etiştik onnarı Troada kasabasında, neredä kaldık edi gün+.

Evtih

7Haftanın ilk günü[*], açan topluyduk ekmek kırmak için, Pavli, angısı ertesi günü lääzımdı gitsin, nasaat etti üürenicilerä da uzattı lafını gecä yarısınadan+.

8O yukarkı odada, neredä biz topluyduk, çok şafk yanardı.

9Bir delikannı, adı Evtih, oturardı pençeredä. Pavlinin uzun nasaatında Evtih uyuyar kaldı da, ensenmiş uykudan, düştü üçüncü kattan erä. Onu kaldırdılar ölü.

10Pavli aşaa indi, kapandı üstünä, sora, alıp onu kucak, dedi: «Kahırlanmayın, o diri».

11Pavli enidän pindi geeri içeri, kırdı ekmää da idi. O lafetti aydınnanınca, sora gitti kendi yoluna.

12Bu genç olanı getirdilär içeri diri da bu oluş için çok girginnendilär.

Troadadan Militä yolculuk

13Biz Pavlidän ileri gittik gemiyä da üzdük As kasabasına. Oradan Pavliyi almaa düşünürdük, zerä o bölä sımarladı. Kendisi düşünürdü orayı kadar yayan gitmää.

14Açan buluştu bizimnän As kasabasında, aldık onu da gemiyä da gittik Mitilini kasabasına.

15Oradan gemiylän üzdük. İkinci günü geldik Hios adanın karşısına. Ertesi günü etiştik Samos adaya, /durgunduk Trogilliya kasabasında,/ bir gündän sora gittik Milit kasabasına.

16Pavli kararlamıştı geçmää Efes kasabasının yanından, ki oyalanmasın Asiyada, zerä o alatlardı, kolaya görä bulunsun İerusalimdä Ellinci yortusunda+.

Pavli deer «kalın saalıcaklan» Efestän presviterlerä

17Pavli Milittän yolladı haber Efes kasabasına da çaarttı klisenin presviterlerini.

18Açan yanına geldilär, Pavli onnara dedi: «Siz bilersiniz, nicä herzaman sizinnändim ilk gündän, ayak bastıım zaman Asiyaya+.

19İzmet ettim Saabiyä bütün yavaşlıklan hem yaşlarlan, koymayarak esaba zorlukları, ani başıma geldi iudeylerin kötü neetleri beterinä.

20Bilersiniz, ani bişey sizdän saklamadım, ne ani sizin için faydalıdır. Sakınmadım haberleyim hem üüredeyim sizi insan önündä hem evlerinizdä.

21Çaardım hem iudeyleri, hem urumnarı, dönsünnär günahlarından Allaha da inansınnar Saabimiz İisusa.

22Şindi bän, Ayoz Duhtan çekilmiş, giderim İerusalimä. Bilmeerim, ne orada benimnän olacek.

23Sade herbir kasabada Ayoz Duh bana haberleer, ki orada beni sincirlär hem zeetlär bekleer+.

24Ama bän bişeyä bakmêêrım, yaşamamı da paaya koymêêrım. İsteerim salt sevinmäklän yolumu hem izmetçiliimi başa çıkarayım, ani kablettim Saabi İisustan, da şaatlık edeyim İi Haberi Allahın iivergisi için+.

25Ama şindi bilerim, ani artık hiç biriniz bilä benim üzümü görmeyecek, kiminnän gezdim hem nasaat ettim Allahın Padişahlıını.

26Büün şaatlık ederim sizä, ne dä olursa sizin kanınızdan bän pakım.

27Zerä sakınmadım haberleyim sizä Allahın bütün istediini.

28Esap alın kendi-kendinizä hem bütün sürüyä, kimin üstünä Allah koydu sizi güdücü, ki güdäsiniz Saabinin /hem Allahın/ klisesini, angısını kazandı Kendi kanınnan+.

29Bilerim, ani benim gitmemdän sora sizin aranıza paralayıcı yabanılar girecek, angıları acımayacek sürüyü+.

30Sizin dä aranızdan kalkacek ölä adamnar, angıları tersinä lafedeceklär, ki üürenicileri kendi tarafına çeksinnär+.

31Onun için, kuşku olun hem unutmayın, ani bän üç yıl gecä-gündüz yaşlar gözlerimdä durmamayca herkezinizi üürettim+.

32Ama şindi vererim sizi, kardaşlar, Allahın elinä hem Onun hayırlı sözünä, ani var nasıl sizi kaavilesin da miraslık versin bütün ayoz halkınnan+.

33Tamahlanmadım kimseyin gümüşünä, altınına yada rubasına+.

34Kendiniz bilersiniz, ani bu ellerim izmet etti kendi lääzımnıklarıma hem onnara, kim benimnän barabardı+.

35Herbir üzerä sizä gösterdim, ani, butürlü işleyip, lääzım yardım edelim yufka olannara da unutmayalım Saabi İisusun sözlerini, zerä O Kendisi dedi: „Taa mutlu vermää, nekadar almaa“»+.

36Bölä lafettiktän sora Pavli diz çöktü da hepsinnän barabar dua etti+.

37Hepsi çok aaladı da, sarmaşıp Pavlinin boynusuna, öptülär onu.

38Kahırlandılar taa pek laflarından, ani dedi, ki artık görmeyeceklär onun üzünü. Sora geçirdilär onu gemiyä kadar.

21

İerusalimä yol

21^1Açan biz ayırıldık onnardan, üzüp gemiylän gittik Kos adasına dooru, ikinci günü Rodos adasına, oradan da Patara kasabasına gittik.

2Bulduk orada bir gemi, ani üzärdi Finikiya erinä, pindik ona da yola çıktık.

3Kipru adasını görüp, üülen tarafından geçtik, üzdük Siriyaya dooru da etiştik Tir kasabasına, zerä burada lääzımdı ükü gemidän indirsinnär.

4Orada üürenicileri bulduk da kaldık edi gün onnarda. Onnar, güdülmüş Ayoz Duhtan, dedilär Pavliyä gitmesin İerusalimä+.

5Açan orada vakıdımız geçti, yola çıkıp gittik. Bizi hepsi geçirdilär karılarınnan hem uşaklarınnan kasabanın kenarınadan. Etiştiynän deniz boyuna, diz çöktük da dua ettik+.

6Bundan sora biri-birimizdän ayırıldık. Biz pindik gemiyä, ama onnar döndülär geeri evä.

7Tir kasabasından gemiylän ileri dooru gideräk, etiştik Ptolemaida kasabasına, neredä selämnedik kardaşları da onnarda kaldık bir gün.

8İkinci günü /Pavliylän bilä/ yola yollandık da etiştik Kesariya kasabasına. Girdik evangelistin, Filipin evinä, ani edi yardımcının[*] birisiydi, da kaldık onda+.

9Onun vardı dört evlenmemiş kızı, angıları prorokluk edärdilär+.

10Orayı bir parça vakıttan İudeyadan geldi bir prorok, adı Agav+.

11O geldi yanımıza, aldı Pavlinin kuşaanı, baaladı kendi ellerini hem ayaklarını da dedi: «Tä, ne deer Ayoz Duh: „Bölä iudeylär baalayaceklar İerusalimdä bu adamı, kimin bu kuşak, da vereceklär tayfännarın elinä“».

12Bunu işidip, biz hem oradakılar yalvardık Pavliyä, gitmesin İerusalimä+.

13Ama Pavli dedi: «Ne yapêrsınız, neçin aalêêrsınız hem benim üreemi kırêrsınız? Bän hazırım diil sade baalanayım, ama öleyim da İerusalimdä Saabi İisusun adı için»+.

14Biz onu döndürämedik, onun için, uslanıp, dedik: «Olsun Saabinin istedii!»

15Bir parça vakıttan sora, hazırlandık da yollandık İerusalimä dooru.

16Bizimnän barabar geldi birkaç üürenici Kesariya kasabasından. Onnar götürdülär bizi bir eski üüreniciyä, Mnasona Kiprudan, angısının evindä lääzımdı konaklanalım.

Pavli İerusalimdä

17Açan etiştik İerusalimä, kardaşlar bizi sevinmeliklän kablettilär.

18İkinci günü Pavli bizimnän gitti görmää İakovu. Hepsi presviterlär dä orada topluydular+.

19Pavli selämnedi onnarı, sora hepsini annattı, ne yaptı Allah tayfännarın arasında onun izmetçiliinnän.

20Onnar sesledilär, metinnedilär Allahı da dedilär: «Görersin mi, kardaş, kaç bin insan inandı iudeylerdän, onnar da hepsi çalışkan Zakon için+.

21Onnar senin için işittilär, ani sän hepsi iudeyleri, kim tayfännarda yaşêêrlar, üüredersin, ki Moiseydän atılsınnar, hem deersin, kesiklik uşaklara yapmasınnar hem adetlerimizä görä yaşamasınnar+.

22Şindi ne yapalım? /İnsan toplanacek, zerä/ onnar mutlak işideceklär, ani sän geldin.

23Onuştan yap, nicä sana deyecez. Bizdä var dört adam, angıları adamak adadılar Allaha.

24Al onnarı seninnän, paklan onnarlan barabar, sän harcan onnar için, ki onnar kırktırsınnar başlarını, da herkezi annayacek, ani ne işittilär senin için, diil aslı, ama sän dä kendin Zakonu tutarak yaşêêrsın+.

25Ama tayfännar için, ani inana geldilär, biz kararladık hem yazdık, ki korunsunnar imeklerdän, ani baaşlanmış idollara, kandan, buulmuş hayvan etindän hem orospuluktan»+.

26Ozaman Pavli aldı bu adamnarı da ertesi günü paklandı onnarlan bilä. Sora girdi Ayoz binaya, ki haberlesin, nezaman paklanmak günneri biter hem nezaman lääzım herkezi kendisi için kurban getirsin.

Pavliyi tuttular

27Edi gün bitärkän, Asiyadan iudeylär gördülär Pavliyi Ayoz binanın aulunda. Debreştirdilär hepsi insanı da tuttular onu.

28Onnar baarardılar: «İzrailin adamnarı, yardım edin! Bu adam hepsini hererdä üüreder halkımıza, Zakona hem bu erä karşı. Bundan kaarä, urumnarı da soktu Ayoz bina içinä da mındarladı ayoz eri»+.

29Onnar görmüştülär Efestän Trofimi kasaba içindä Pavliylän barabar da sanmıştılar, ani Pavli onu da soktu Ayoz bina içinä+.

30Bütün kasaba esirdi, toplandı insan her taraftan, tuttular Pavliyi da sürüdülär Ayoz binadan dışarı. Osaat Ayoz binanın kapuları kapandı.

31Açan bakardılar onu öldürmää, romalı polkun binbaşına etişti haber, ani bütün İerusalim kalkındı.

32Asker binbaşı oyalanmayarak aldı askerleri hem asker üzbaşlarını, da alatladılar kalabalaa dooru. İnsan, görüp asker binbaşını hem askerleri, durgundu Pavliyi düümektän.

33Asker binbaşı, yaklaşıp, tuttu onu da sımarladı, baalasınnar iki sincirlän. Sora sordu: «Kimdir o hem ne yaptı?»+

34İnsan baarardı, kimisi bir türlü, başkası başka türlü. Çünkü binbaşı annayamadı işin aslısını gürültü beterinä, sımarladı, götürsünnär onu kaleyä+.

35Açan Pavli etişti merdivenä, askerlär lääzımdı taşısınnar onu kalabalıın sıkışmalıından.

36Çok insan gidärdi onun ardına da baarardı: «Ölümä onu!»

Pavli lafeder insana korunmak için

37Gireceykän kaleyä, Pavli sordu asker binbaşına: «Var mı nicä söleyim sana bişey?» Binbaşı sordu: «Ne, urumcä mı bilersin?

38Diilsin mi sän o mısırlı, kim bir parça vakıt taa ileri kalkıntı yaptı da götürdü çol erä dört bin haydut[*]?»

39Pavli dedi: «Bän iudeylerdänim, Kilikiyanın Tars kasabasından, ani bilinir bir kasaba. Yalvarêrım sana, salver lafedeyim insannan»+.

40Açan o izin etti, Pavli durardı ayakça merdivendä, elinnän yaptı nışan insana. Derin bir susuntu oldu. Pavli başladı çıfıt dilindä bölä lafetmää:

22

22^1«Kardaşlar hem bobalar! Sesleyin şindi, ne deyecäm sizä korunmak için».

2İşittilär, ani o lafeder çıfıtça, onnar taa çok uslandılar. Pavli bölä lafetti:

3«Bän iudeyim, duudum Kilikiyanın Tars kasabasında, ama büüdüm bu kasabada, Gamaliilin ayakları ucunda. Üüredildim sıkı tamannayım bizim bobalarımızın zakonunu. Bän Allahın bir kıyak izmetçisiydim, nicä dä siz hepsiniz büün+.

4Kooladım artık ölümä kadar onnarı, kim bu yolu izlärdi, adam-karı, baalayıp, zındana kapardım+.

5Baş popaz hem hepsi aksakallar artık diri şaat olabilirlär, ne söleerim. Onnardan artık kiyat aldım, vereyim iudey kardaşlarıma Damaskta. Gittim, ki oradakıları baalı getireyim İerusalimä da cezalansınnar+.

6Yolda gidärkän, yaklaşıp Damaska, üülenä yakın, ap-ansızdan büük bir şafk göktän aydınnattı dolayımı+.

7Bän düştüm erä da işittim bir ses, ani dedi bana: „Saul, Saul! Neçin Beni koolêêrsın?“

8Ozaman sordum: „Kimsin Sän, Saabim?“ O dedi: „Bän İisus Nazarettän, Kimi sän koolêêrsın“.

9Benim yoldaşlarım şafkı gördülär /da korktular/, ama annamadılar, ne dedi O, Kim benimnän lafedärdi.

10Enidän sordum: „Saabi, ne yapayım?“ Saabi cuvap etti bana: „Kalk da git Damaska, orada sana sölenecek hepsi, ne düşer yapasın“.

11Bän bişey görämärdim şafkın beterinä. Yoldaşlarım tuttular beni ellerimdän da götürdülär Damaska.

12Orada geldi bana bir adam, Allahtan korkan, adı Ananiya, angısı yaşardı Zakona görä. Hepsi iudeylär, ani yaşardılar orada, onun için ii lafedärdi+.

13O, gelip, yanımda durdu da dedi bana: „Kardaş Saul, kablet enidän görmäk“. Hemen görmää başladım da baktım ona.

14Sora dedi: „Bizim bobalarımızın Allahı seni ayırdı, ki tanıyasın Onun istediini hem göräsin Kabaatsızı hem işidäsin Onun laflarını Kendi aazından.

15Zerä sän Onun şaadı olacan hepsi insanın önündä bunnar için, ne gördün hem işittin+.

16Şindi neçin oyalanêrsın? Kalk, vaatiz ol, paklan kendi günahlarından, çaarıp Saabinin adını“+.

17Açan geldim geeri İerusalimä da dua edärdim Ayoz bina içindä, gözlerim döndü da+

18gördüm Kabaatsız Olanı, Angısı dedi bana: „Alatla da tez çık İerusalimdän, zerä kabletmeyeceklär şaatlıını Benim için“.

19Bän dedim: „Saabi, onnar bilerlär, ani bän kapardım zındana hem düüyärdim sinagogalarda onnarı, kim Sana inanêr.

20Açan senin şaadının, Stefanın, döküldü kanı, bän dä oradaydım. Kayıl oldum onnarlan, kim öldürdü onu, onnarın rubalarını bekledim“+.

21O dedi bana: „Git, Bän seni yollayacam uzaa, tayfännara“».

Pavli – Roma vatandaşı

22Bu lafa kadar Pavliyi sesledilär, ama bundan sora baardılar: «Yok et er üzündän onu, düşmeer yaşasın!»

23Baararkan, savurdardılar rubalarını hem atardılar toz lüzgerä.

24Asker binbaşı sımarladı, götürsünnär Pavliyi kalä içinä. Sımarladı, soruşa çeksinnär onu, düüyeräk kamçıylan, ki annasın, ne beterä ölä baarardılar ona karşı.

25Ama, açan baaladılar onu kayışlarlan, Pavli dedi yanında duran asker üzbaşına: «Var mı sizdä hak düümää kamçıylan Roma vatandaşını, daava ona yapmayınca?»+

26İşidip bunu, üzbaşı yaklaştı da haber verdi binbaşına, deyip: «Bak, ne yapacan? Bu adam – Roma vatandaşıymış».

27Binbaşı, yaklaşıp Pavliyä, sordu: «Sölä bana, sän Roma vatandaşı mıysın?» Pavli cuvap etti: «Dooru, ölä».

28Binbaşı dedi: «Bän çok paraylan bu vatandaşlıı edendim». Pavli cuvap etti: «Ama bän duumaktan Roma vatandaşıyım».

29Ozaman onnar, kim hazırlandıydı onu sorguya çekmää, vazgeçtilär. Binbaşı korktu, annayıp, ani baaladı bu adamı, kim Roma vatandaşı.

Pavli Sinedrionun önündä

30İkinci günü binbaşı istedi ii annasın, ne beterä kabaatlêêrlar Pavliyi iudeylär. Çıkarttı onu zındandan da sımarladı toplansın büük popazlar hem bütün Sinedrion. Sora, getirip Pavliyi, çıkardı onnarın önünä.

23

23^1Pavli baktı uz Sinedriona da dedi: «Kardaşlar, bän herzaman pak üzlän yaşadım Allahın karşısında büünkü günä kadar»+.

2Baş popaz Ananiya sımarladı ona, kim dururdu Pavlinin yanında, ursun onun aazına+.

3Ozaman Pavli dedi ona: «Allah sana uracek, kireçli duvar[*]! Sän oturêrsın, ki bana daava kesäsin Zakona görä, ama sımarlêêrsın Zakona karşı, ursunnar bana».

4Yanında durannar dedilär: «Allahın baş popazını mı kötüleersin?»+

5Pavli cuvap etti: «Bilmedim, kardaşlar, ani o baş popaz, zerä yazılı: „Halkın öndercilerini kötülämeyäsin“».

6Pavli annadı, ani burada bir payı sadukey, öbür payı da farisey. Onuştan baardı Sinedrionda: «Kardaşlar, bän fariseyim hem farisey ooluyum. Beni daavaya verdilär inanım için, ani ölülär dirilecek!»+

7Açan Pavli bunu dedi, başladı kavga fariseylerin hem sadukeylerin arasında, toplantı ikiyä bölündü.

8Sadukeylär deerlär, ani yok dirilmäk, yok angil, yok duh, ama fariseylär bunnarı hepsini inanêrlar+.

9Oldu büük kavga. Birkaç bilgiç, fariseylerin tarafından, kalktılar ayakça da üfkeli dedilär: «Biz bulmêêrız bir dä kabaat bu adamda. Beki onunnan bir duh yada bir angil lafetti. /Biz duşman olamarız Allaha/»+.

10Çünkü kavga büüyärdi, binbaşı korktu, ki onnar Pavliyi paralayaceklar, onuştan izin verdi askerlerä, aşaa inip, alsınnar onu onnarın arasından da götürsünnär kaleyä.

11Ertesi gecä Saabi göründü Pavliyä da dedi: «Girgin ol, Pavli, zerä nicä şaatlık ettin Benim için İerusalimdä, hep ölä lääzım olacek, şaatlık edäsin Romada da»+.

Kırk kişinin emini

12Açan aydınnandı, bir boyu iudeylerdän, annaşıp, emin ettilär: «Pavliyi öldürmeyincä, eer bişey iyip-içärsäk, betvalı olalım».

13Onnar taa zeedeydi kırk kişidän, angıları bu emini yaptılar.

14Geldilär büük popazlara hem aksakallara da dedilär: «Biz eminnän baalandık, ani Pavliyi öldürmeyincä, aazımıza bişey koyarsak, betvalanmış olalım.

15Şindi siz Sinedrionnan bilä haberleyin binbaşına, çıkarsın Pavliyi önünüzä, sansın, ani isteersiniz taa halizini aaraştırmaa onun işlerini, ama o yaklaşmadaan, biz hazırız onu öldürmää».

16Pavlinin kızkardaşının oolu işitti, ani kollêêrlar öldürmää Pavliyi. O geldi kaleyä da hepsini Pavliyä söledi.

17Pavli çaardı bir üzbaşını da dedi: «Götür bu genç olanı binbaşına, zerä onda var nesä sölesin ona».

18Üzbaşı, alıp onu, götürdü binbaşına da dedi: «Kapancı Pavli çaardı beni da yalvardı getireyim bu genç olanı sana. Onda varmış sana bişey sölesin».

19Binbaşı tuttu genç olanı elindän, çekti bir tarafa da sordu: «Ne söleyecän bana?»

20O cuvap etti: «İudeylär laflandılar, ki yalvarsınnar sana, ani yaarına çıkarasın Pavliyi Sinedrionun önünä, sansın, ki onnar isteerlär taa halizini aaraştırmaa onun işlerini.

21Ama sän seslämä onnarı, zerä kırk kişidän zeedä kollêêrlar onu. Onnar eminnän baalandılar, ki imesinnär hem içmesinnär, öldürmeyincä Pavliyi. Onnar şindi hazır, salt bekleerlär, ki sän kayıl olasın».

22Ozaman binbaşı salverdi delikannıyı gitsin da sımarladı: «Kimseyä sölämä, ani bunnarı bana söledin».

Pavli yollanêr Kesariya kasabasına

23Binbaşı çaardı iki üzbaşını da dedi onnara: «Hazırlayın ikiüz yayan asker, etmiş atlı asker hem ikiüz dä süngücü, ki gün kauştuktan üç saat sora Kesariya kasabasına gitsinnär.

24Bir hayvan getirin, ki Pavliyi pindirip saa-seläm götürsünnär kullanıcı Feliksä»+.

25Da yazdı Feliksä butürlü bir kiyat:

26«Klavdiy Lisiydän, çok saygılı kullanıcı Feliksä, seläm.

27Bu adamı tuttular iudeylär da istedilär öldürmää. Bän gittim askerlärlän da kurtardım onu onnarın ellerindän, annayıp, ani o – Roma vatandaşı+.

28Baktım annayım, neçin kabaatlandırêrlar onu, da o beterä çıkardım Sinedrionun önünä+.

29Buldum, ani onu kabaatlandırêrlar kendi zakonnarı için, ama onun yok kabaatı, ki cezalansın ölümnän yada kapalı dursun+.

30Açan bana haber geldi, ani iudeylär neetlenerlär onu öldürmää, hemen yolladım onu sana. Onun kabaatçılarına sımarladım, ki sölesinnär sana, neleri var ona karşı. /Saa ol!/»+

31Askerlär, sımarlamaya görä, aldılar Pavliyi da götürdülär gecä Antipatrida kasabasına.

32İkinci günü yayan askerlär atlı olannarı braktılar gitsinnär onunnan ileri, ama kendileri döndülär geeri kaleyä.

33Etiştiynän Kesariya kasabasına, atlılar verdilär kiyadı kullanıcıya hem çıkardılar Pavliyi onun önünä.

34Kullanıcı, okuyup kiyadı, sordu, neredän Pavli, annayıp, ani Kilikiyadan, dedi:+

35«Bän sesleyecäm seni, açan geleceklär senin kabaatçıların». Da sımarladı, tutsunnar onu İrodun pretoriumunda[*].

24

24^1Beş gündän sora geldi Ananiya, baş popaz, aksakallarlan barabar hem bir becerikli laf ustasınnan, adı Tertul. Onnar aalaştılar Pavlidän kullanıcının önündä+.

2Çaardılar Pavliyi da Tertul başladı kabaatlandırmaa onu butürlü: «Çok hatırlı Feliks, Canabin yapêrsın, ki biz çok vakıtlar yaşêêrız barışmakta. Bu millet için Canabinin zaametinnän çok ii işlär yapıldı.

3Bunnarı biz çok şükürlüklän anarız herzaman hem hererdä.

4Ama, ki taa yorultmayalım Canabini deyni, yalvarêrız, saburluklan seslä bizi kısadan.

5Biz bulduk, ani bu adam – bir beladır. O kalkındırêr hepsi iudeyleri bütün dünnedä hem bir öncüdür nazoreylerin sektasında+.

6O kıyıştı artık mındarlasın Ayoz binayı, ama biz tuttuk onu /da istedik daava yapmaa bizim zakona görä,+

7ama asker binbaşı Lisiy, gelip büük kuvetlän, kaptı onu bizim elimizdän

8da bizä, onun kabaatçılarına, sımarladı, gelelim Canabinä/. Sän onu soruya çekirseydin, var nicä kendin dä annayasın hepsini bunnarı, neylän biz onu kabaatlêêrız».

9Oradakı iudeylär, kabaatlamaya katılıp, dedilär, ani hepsi bunnar hakına aslı.

Pavli doorudêr kendini Feliksin önündä

10Kullanıcı Pavliyä nışan yaptı, ki lafetsin. Pavli bölä dedi: «Bilerim, ani Canabin çok yıllar daava yapêrsın bu milletä, onuştan sevinçlän bakacam, çıkarayım dooruluumu.

11Canabin kendin var nicä annayasın, ani yok oniki gündän zeedä, nezamandan bän gittim İerusalimä, baş iildeyim Allaha.

12Onnar ne Ayoz bina içindä, ne sinagogalar içindä, ne da kasaba içindä beni bulmadılar birinnän lafedärkän yada karışmalık insan arasında yaparkan.

13Onnar yok nasıl sana, çıkarıp, göstersinnär bunun aslısını, neylän şindi beni kabaatlandırêrlar.

14Ama şaatlık ederim Canabinä, ani izmet ederim benim bobaların Allahına o yola görä, ani onnar sayêrlar bir sekta. İnanêrım hepsini, ne var yazılı Zakonda hem proroklarda.

15Umut ederim Allaha, nicä onnar da inanêrlar, ani olacek ölülerin dirilmesi, nicä doorulara, hem ölä dooru olmayannara da+.

16Onuştan bän çalışêrım, ki herzaman pak üzlän olayım Allahın hem insanın önündä+.

17Çok yıllardan sora geldim, ki getireyim yardım milletimä hem kurban Allaha+.

18Bän kurban getirirkän, Asiyadan kimi iudeylär hızlandılar üstümä Ayoz binada. O vakıt bän paklandıydım, dolayımda da kalabalık yada karışmalık yoktu+.

19Onnar kendileri lääzımdı gelsinnär Canabinin önünä da kabaatlandırsınnar beni, eer varsa ne aalaşsınnar bendän.

20Yada, burada olannar sölesinnär, ne kabaat bendä buldular, açan çıkardılar beni Sinedrionun önünä?

21Salt bir laftan kaarä, ani baardım, ki çıkarıldım onnarın önünä: „Ölülerin dirilmesi için bän büün daava olêrım sizin önünüzdä“»+.

22Feliks, angısı ii bilärdi İisusun yolunu, attı daavayı başka vakıda da dedi: «Sizin işinizi aaraştıracam, açan gelecek binbaşı Lisiy».

23Sora o sımarladı üzbaşına beklesin Pavliyi, ama taa serbest braksın hem durgutmasın yakın olannarını, ki izmet etsinnär ona.

Pavli nasaat eder Feliksä

24Birkaç gündän sora Feliks geldi kendi karısınnan, Druzillaylan, angısı iudeykaydı, çaarttı Pavliyi da sesledi onun lafını İisus Hristozun inanı için.

25Açan Pavli başladı sölemää dooruluk için, kendini zaplamak için hem Allahın gelän daavası için, Feliks titsilendi da dedi: «Şindilik git, açan bulacam vakıt, enidän çaardacam seni»+.

26Bununnan barabar o umut çekärdi, ani Pavli ona para verecek, ki salversin onu. Onuştan sıkça çaardardı da lafa durardı onunnan.

27İki yıl geçtiktän sora Feliksin erinä geldi Porțiy Fest. Feliks, ani istedi beendirsin kendini iudeylerä, braktı Pavliyi kapanda.

25

Pavli isteer Kesarın daavasını

25^1Fest, bu dolaya geldiktän üç gün sora, Kesariya kasabasından gitti İerusalimä.

2Büük popazlar hem iudeylerin öndercileri aalaştılar ona Pavlidän da yalvardılar,

3ki onnara bir hatır yapsın da getirtsin Pavliyi İerusalimä. Onnar neetlenärdilär kollamaa onu yolda hem öldürmää+.

4Ama Fest cuvap etti, ani Pavli durêr bekçilik altında Kesariya kasabasında, hem ani o kendisi tezdä orayı gidecek.

5Sora dedi: «Sizin aranızdan zaabitlerdän gelsinnär benimnän barabar, da varsa bir yannışlık bu adamda, onu kabaatlasınnar».

6Fest kalmadı onnarın arasında sekiz-on gündän zeedä. Sora yollandı Kesariya kasabasına. İkinci günü oturdu daava skemnesinä da sımarladı, getirsinnär Pavliyi.

7Açan içyanına girdi Pavli, iudeylär, ani geldiydilär İerusalimdän, sardılar onu doz-dolay, kabaatlamaa başladılar çok aar laflarlan, neyin aslısını gösterämärdilär.

8Pavli dooruluunu bölä çıkardı: «Benim yok kabaatım iudeylerin zakonuna karşı, ne da Ayoz binaya karşı, ne da Kesara karşı».

9Fest, angısı iudeylerä istedi hatır yapmaa, sordu Pavliyä: «İsteersin mi gidäsin İerusalimä, ki sana orada daava yapayım bunnar için?»

10Pavli cuvap etti: «Bän durêrım Kesarın daava skemnesinin önündä, neredä bana daava lääzım olsun. İudeyleri bän bişeylän gücendirmedim, nicä sän dä ii bilersin+.

11Eer kabaatlısaydım hem yaptısaydım bişey, ki ölümnän cezalanayım, ölmektän çekinmeerim. Ama eer yoksaydı bişey aslı, neylän beni kabaatlandırêrlar, ozaman yok nasıl kimsey beni versin onnarın elinä. İsteerim Kesarın daavasını!»

12Fest, lafedip kendi yardımcılarınnan, cuvap etti: «Sän istedin Kesarın daavasını, Kesara gidecän»+.

Fest padişah Agrippaya danışêr

13Birkaç gündän sora padişah Agrippa hem Verenika[*] geldilär Kesariya kasabasına Festi selämnemää.

14Çünkü çok gün orada bulundular, Fest annattı padişaha, nicä durêr Pavlinin işi, da dedi: «Burada kalma Felikstän var bir kapancı.

15Bän İerusalimdeykän, ondan aalaştılar büük popazlar hem iudeylerin aksakalları da istedilär, kabaatlı bulayım onu.

16Bän cuvap ettim onnara, ani romalılarda yok alışmak vermää adamı ölümä, taa üzleştirmediynän onu kabaatçılarlan hem vermediynän ona kolaylık, dooruluunu çıkarsın onda, neylän onu kabaatlandırêrlar.

17Açan onnar geldilär burayı, bän hiç oyalanmadım da ikinci günü, oturup daava skemnesinä, emir ettim, getirsinnär onu.

18Ama onun kabaatçıları, ayakça kalkıp, bir dä kötü işin aslısını gösterämedilär, neylän bän sanardım, ani kabaatlandıraceklar onu.

19Sade onunnan çekişleri vardı kendi dinneri için hem bir Adam için, adı İisus, Angısı öldü, ama Pavli söleer, ki yaşêêr+.

20Bän bilmärdim, nasıl bu işleri aaraştırayım, onuştan sordum: „İsteersin mi gitmää İerusalimä, ki orada daava yapılsın sana bunnar için?“

21Ama Pavli istedi, ki bekçilik altında tutulsun imperatorun kararı için. Onuştan bän sımarladım, ki tutsunnar onu bän Kesara[*] yollayınca».

22Agrippa dedi Festä: «İsteerim sesleyim bän dä bu adamı». «Yaarına sesleyecän», – cuvap etti Fest.

23Ertesi günü Agrippa hem Verenika büük donaklıklan geldilär da girdilär auditoriyaya asker binbaşlarınnan hem kasabanın anılmış adamnarınnan barabar. Festin sımarlamasına görä içeri getirdilär Pavliyi.

24Fest dedi: «Padişah Agrippa hem hepsi, kim burada bizimnän! Siz görersiniz o adamı, kimin için bütün iudey halkı, hem İerusalimdä, hem burada bana yalvardı, baarıp, ani o diil lääzım yaşasın+.

25Ama bän buldum, ani o bişey yapmadı, ki cezalansın ölümnän. Çünkü kendisi istedi daava kessin ona imperator, bän kararladım onu imperatora yollamaa+.

26Bendä yok aslı açıklanmış bişey, ki yazayım benim çorbacıma. Onun için çıkarttım onu sizin önünüzä, hem ayırıca senin önünä, padişah Agrippa, ki aaraştırdıktan sora olsun ne yazayım.

27Zerä sanêrım, ki uygun olmaz yollayım bir kapancıyı, açıklamadaan neylän kabaatlı».

26

Pavli çıkarêr dooruluunu Agrippanın önündä

26^1Agrippa dedi Pavliyä: «Veriler izin, lafedäsin kendin için». Ozaman Pavli, uzadıp elini, başladı dooruluunu çıkarmaa:+

2«Padişah Agrippa! Sayêrım kendimi mutlu, ani büün var kolaylıım dooruluumu çıkarayım senin önündä hepsindän, neylän iudeylär beni kabaatlandırêr.

3En çok sevinerim, çünkü Canabin bilersin iudeylerin hepsi adetlerini hem soruşlarını. Onuştan yalvarêrım, seslä beni saburlu.

4Hepsi iudeylär bilerlär, nasıl yaşadım baştan, gençliimdän kendi halkımın arasında hem İerusalimdä+.

5Beni çoktan tanıyêrlar hem eer kayıl olursaydılar, şaatlık edäbilirlär, ani yaşadım nicä bir farisey, bizim dinin en sıkı bölümünä görä+.

6Da şindi durêrım daava önündä umudum için ona, ne Allah adadı bizim bobalara.

7Hepsi bizim oniki senselä umutlan bekleer, bu adamak tamannansın, izmet ederäk Allaha şeremetliklän gecä-gündüz. Tä bu umut için, padişahım, kabaatlandırêrlar beni iudeylär+.

8Neçin sizä inanılmaz görünür, ani Allah ölüleri dirilder+?

9Dooru, ani bän dä sanardım, ki lääzım kuvetlän karşı gideyim Nazaretli İisusa+.

10Ölä da yaptım İerusalimdä. Büük popazlardan zaabitlik kabledip, çoyunu Allahın ayoz halkından kapadım zındana. Açan onnar ölümä verildilär, bän dä ses verdim onnara karşı+.

11Hepsi sinagogaları gezeräk, çok sıra onnarı cezalardım hem zorlardım, kötülesinnär İisusu. Bän ölä kudurmuştum, ki artık yabancı milletlerin kasabalarına da gidärdim onnarı koolamak için+.

12Bu neetlän yollandım Damask kasabasına zaabitliklän hem bir maasuz sımarlamaklan, ne aldıydım büük popazlardan+.

13Üülendä, padişahım, yolda gördüm bir şafk göktän, taa keskin günün aydınnıından, ani aydınnattı benim hem yoldaşlarımın dolayını.

14Hepsimiz erä düştük. Bän işittim bir ses, ani dedi bana çıfıt dilindä: „Saul! Saul! Neçin Beni koolêêrsın? Zor sana gitmää kazaa karşı“.

15Ozaman sordum: „Saabim, Kimsin Sän?“ Saabi dedi: „Bänim – İisus, Kimi sän koolêêrsın.

16Haydi şindi kalk ayakça da dik dur, zerä Bän göründüm sana, ki koyayım seni izmetkär hem şaat, nicä onnar için, ne gördün hem ne dä açacam sana.

17Seni kurtaracam kendi halkından hem başka milletlerdän, kimä Bän seni yollêêrım,

18ki açasın onnarın gözlerini, da dönsünnär karannıktan aydınnaa hem şeytanın kuvedindän Allaha, edensinnär afetmäk günahlarından hem bir pay onnarlan, kim ayozlanêr inannan Bana“+.

19Onuştan, padişah Agrippa, bän karşı durmadım göktän görünmeyä.

20Nasaat ettim ilkin Damask kasabasında, sora İerusalimdä insana, sora bütün İudeya erindä hem yabancı milletlerä, ki pişman olsunnar günahlarından, dönsünnär geeri Allaha da yapsınnar, ne yaraşır bu pişmannıkta+.

21Tä bunun için tuttular beni iudeylär Ayoz bina içindä da baktılar paralamaa+.

22Ama yardım kablettim Allahtan da büünädän yaşamakta bulunêrım hem şaatlık ederim küçüünä-büünä. Bişey zeedä sölämeerim ondan kaarä, ne proroklar hem Moisey söledi, ki lääzım tamannansın.

23Onnar söledi, ani Hristos lääzımdı zeetlensin da olsun ölülerdän ilk dirilän, haberlesin aydınnıı Kendi halkına hem yabancı milletlerä»+.

24Açan Pavli butürlü dooruluunu çıkarardı, Fest büük seslän dedi: «Pavli, sän deliysin! Senin çok üürenmişliin seni akıldan çıkarêr!»

25«Diilim deli, çok hatırlı Fest! – cuvap etti Pavli. – Ama bän söleerim aslı hem akıllı laflar.

26Bunnarı biler padişah. Onun için girgin lafederim onun önündä hem sanmêêrım, ani padişaha bunnardan kaldı saklı bişey, zerä bunnar olmadılar bir köşedä.

27İnanêrsın mı, padişah Agrippa, prorokları? Bilerim, ani inanêrsın!»

28Agrippa dedi Pavliyä: «Beni yakın inandırdın hristian olayım!»

29Pavli dedi: «Allah versin, taa tez yada taa geç, diil salt Canabin, ama hepsi, kim sesleer büün beni, benim gibi olsunnar, bu sincirlerdän kaarä»+.

30/Açan Pavli dedi bunu,/ padişah, kullanıcı hem Verenika, hem hepsi orada oturannar kalktılar.

31Toplanıp bir tarafta, lafettilär biri-birinnän, ani bu adam yapmêêr bir dä kötülük, ani lääzım olsun cezalansın ölümnän eki kapannan+.

32Agrippa dedi Festä: «Vardı nicä salvermää onu, eer o istämeydi Kesarın daavasını»+.

27

Pavli gider Romaya

27^1Açan karar alındı, ki İtaliyaya üzelim gemiylän, Pavliyi hem taa birkaç kapancıyı verdilär bir üzbaşının elinä, Avgustun polkundan, adı İuliy+.

2Biz pindik bir gemiyä Adramit kasabasından, angısı lääzımdı üzsün Asiyanın yanından, da yola çıktık. Bizimnän geldi Aristarh Makedoniyadan, Salonik kasabasından+.

3İkinci günü etiştik Sidon kasabasına. İuliy ii götürärdi kendini Pavliylän. O kayıl oldu, ki Pavli dolaşsın kendi dostlarını, ki onnar yardım etsinnär ona.

4Oradan yollandıktan sora Kiprunun lüzgerdän korunmuş yanından geçtik, zerä karşı lüzgär esärdi.

5Geçtiynän denizi Kilikiya hem Pamfiliya boyundan, etiştik Likiyanın Mira kasabasına.

6Orada üzbaşı buldu Aleksandriya kasabasından bir gemi, ani üzärdi İtaliyaya, da pindirdi bizi ona+.

7Çok günnär yavaş üzdük, da zor-zoruna ancak etiştik Knid kasabasının açıklıına. Lüzgär bizi durgudurdu, Salmon burnusunu dolaylayıp, geçtik Krit adanın lüzgerdän korunmuş yanından.

8Zar-zor geçtik adanın boyundan, da etiştik bir erä, adı Gözäl Limannar, ani yakın Laseya kasabasına.

9Geçti çok vakıt, da yolculuk su üstündä artık oldu korkunç, zerä oruç günü[*] geçtiydi. Pavli, danışıp hepsinä, dedi:

10«Adamnar! Bän görerim, ani üzmemiz belalı olacek hem zarar getirecek diil sade gemiyä hem üklü mala, ama bizim kendi yaşamamıza da».

11Ama asker üzbaşı taa çok sesledi kapitanı hem geminin çorbacısını, nekadar Pavliyi.

12Çünkü o liman diildi ii kışlamak için, çoyu kararladı, ki gidelim oradan da deneyelim, eer olursa kolay, etişmää Finiksä, Krit adanın bir limanına, kışlamak için. Orası üülen-günbatısına hem poyraz-günbatısına dooru bakêr.

Saurgun deniz üstündä

13Başladı üülendän bir ilin lüzgär esmää, da onnar, sanıp, ki istedii oldu, çengeli aldılar da başladılar üzmää Krit adanın boyundan.

14Ama geçmedi çok vakıt, adanın üstündän koptu bir furtunalı lüzgär, adı Evrakilon[*]+.

15Gemi furtunadan tutuldu, angısına karşı gidämedi, onuştan gemiyi braktık, sürüklensin.

16Sıyınıp küçük bir adanın, adı Kavda, lüzgerdän korunmuş yanına, ancak zapedäbildik geminin kayıını.

17Kayıı kaldırdıktan sora, çatıların yardımınnan, gemiyi kuşattılar. Korkarak, gemi konmasın Sirt körfezinin kumnuklarına, salverdilär elkenneri da braktılar lüzgerdän sürüklensinnär.

18Ertesi günü boran bizim gemiyä ölä çarpardı, ani başladılar atmaa üklenmiş malları deniz içinä+.

19Üçüncü günü kendi ellerimizlän attık geminin takımnarını.

20Çünkü çok gün görünmedi ne güneş, ne da yıldızlar, boran da pek kaavilendi, sonda heptän kaybettik umudu kurtulmak için.

21Çok vakıt imedilär, onuştan Pavli, ortaya çıkıp, onnara dedi: «Adamnar! Lääzımdı sesleyäsiniz beni da ayırılmayasınız Krit adasından. Ozaman biz çekmeyeceydik bu belaları hem zararları.

22Şindi sizä danışêrım: Üreklenin! Zerä kimsey kaybelmeyecek, sade gemi yok olacek.

23Bu gecä gösterildi bana bir angil Allahtan, Kimä baalıyım hem izmet ederim, da dedi:+

24„Korkma, Pavli! Sän lääzım çıkasın Kesarın önünä. Da tä, Allah senin hatırın için kurtarêr hepsini, kim seninnän barabar üzerlär“+.

25Onuştan üreklenin, adamnar! Bän inanêrım Allahı, hepsi ölä olacek, nicä sölendi.

26Ama bizim gemi lääzım uurasın bir ada üstünä»+.

27Ondördüncü gecä sürüklenärdik Adriatika denizindä. Yakın gecä yarısına gemicilär şüpelenmää başladılar, ani yaklaşêrız kuruya.

28Ölçtülär denizin derinniini da buldular, ani irmi stıncin, sora, taa biraz gidip, enidän ölçtülär da buldular onbeş stıncin[*].

29Sakınarak, ki gemimiz urulmasın bir taşlı erä, attılar arka taraftan dört demir çengel da bakardılar tez aydınnansın.

30Bu vakıt gemicilär kaçmaa denedilär gemidän. Yapınarak sansın isteerlär salvermää çengelleri geminin önündän, indirdilär kayıı denizä.

31Ozaman Pavli dedi asker üzbaşına hem askerlerä: «Eer bunnar kalmarsaydılar gemidä, olmayacek nasıl kurtulasınız».

32Askerlär ozaman kestilär kayıktan çatıları da braktılar kayık düşsün.

33Gün duuaceykan, Pavli yalvardı hepsinä, isinnär. O dedi: «Büün ondört gün, nicä kuşku durêrsınız. Hiç bişey imeyip, aç durdunuz.

34Onuştan, yalvarêrım sizä, iyin. Bu lääzım sizin kurtulmanız için, zerä kaybelmeyecek sizdän bir dä saç bilä başınızdan»+.

35Bu lafları sölediktän sora aldı ekmää, hepsinin önündä şükür etti Allaha da, kırıp ekmää, başladı imää+.

36Ozaman hepsi üreklendilär da ekmek idilär.

37Gemidä hepsimiz ikiüz etmiş altı kişiydik.

38Doyunduktan sora başladılar ilinnetmää gemiyi, atıp boodayı deniz içinä.

39Açan aydınnandı, gemicilär tanımadılar o eri, ama gördülär bir körfez, neredä vardı kumsallık. Orayı istedilär, eer olursa kolay, kondursunnar gemiyi kuruya.

40Çatıları kesip, çengelleri denizä braktılar. Hep o zamanda dümenin çatılarını çözdülär da, ön elkeni lüzgerä vereräk, gemiyi kumsallaa dooru dooruttular.

41Gemi bir kum üüsekliinä çarptı da orayı kondu. Önü kuma saplandı da kımıldamaz oldu, geerisini sa dalgalar, urarak, başladılar parçalamaa.

42Askerlär neetlendi öldürsünnär kapancıları, ki üzüp kenara kaçmasınnar.

43Ama üzbaşı, angısı istärdi Pavliyi kurtarmaa, durguttu bu neettän onnarı da sımarladı, kim biler üzmää, ilkin atlasın da üzsün kenara,+

44sora öbürlär, kimisi taftalarlan, başkaları geminin parçalarından tutunup, kenara çıksınnar. Butürlü hepsi saa-seläm kenara çıktılar.

28

Üç ay Malta adasında

28^1Kurtulduktan sora annadık, ani adanın adı Malta.

2Erlilär davrandılar bizä görülmemiş bir konakçılıklan. Çünkü hava yaamurluydu hem suuktu, yaktılar bir ateş da ii kablettilär hepsimizi.

3Pavli topladı bir yıvın çalı-çırpı da attı ateşä. Bu vakıt bir zihirli yılan çıktı sıcaktan da Pavlinin elinä yapıştı.

4Açan erlilär gördülär yılanı Pavlinin elindä asılı, dedilär biri-birinä: «Mutlak bu adam bir öldürücü, zerä denizdän kurtulmuşkan, dooruluk allahkası hep okadar onu brakmadı, yaşasın».

5Ama Pavli silkti yılanı ateş içinä da hiç bir dä zarar çekmedi+.

6Erlilär beklärdilär, görsünnär, nicä onun güüdesi şişecek, yada o ap-ansızdan düşecek ölü. Ama uzun vakıt bekleyip da, görüp, ani ona olmadı bir dä zarar, diiştirdilär fikirlerini da dedilär, ani o – bir allah+.

Publiyin bobası alıştırılêr

7O erin yakınında vardı adanın öndercisinin meraları. Onun adıydı Publiy. O kabletti bizi da üç gün havezlän konakladı.

8Publiyin bobası dizenteriya yangınnıından yatardı. Pavli gitti onun yanına, dua etti, koyup ellerini üstünä, da alıştırdı onu+.

9Bu olduktan sora adada kalan hastalar da geldilär da alıştırıldılar.

10Açan oradan yollanardık gemiylän, bizä yaptılar büük ikram, verdilär hepsini, ne lääzım yola.

Pavli etişer Roma kasabasına

11Üç aydan sora biz yola çıktık bir Aleksandriya gemisinnän, ani kışlamıştı bu adada. Bu geminin adı Dioskuri[*], kimin suratı oyuluydu geminin ön tarafında+.

12Etiştik Sirakuza kasabasına, neredä kaldık üç gün.

13Oradan yollanıp, Rigiya kasabasına vardık. Bir gündän sora başladı üülen tarafından lüzgär esmää. İkinci günü etiştik Puteoli kasabasına.

14Orada bulduk kardaşları, ani yalvardılar, kalalım edi gün onnarda. Sonda etiştik Roma kasabasına.

15Oradakı kardaşlar, haber alıp bizim için, çıktılar Appiy Çarşısına hem Üç Konak evinä kadar bizi karşılamaa. Pavli, görüp onnarı, şükür etti Allaha da üreklendi.

16Biz etiştik Roma kasabasına, /asker üzbaşı verdi kapancıları bekçilerin zaabidinä, ama/ Pavliyä izin verildi, ayırı yaşasın bir askerlän, angısı beklärdi onu.

Pavli nasaat eder Romada

17Üç gündän sora Pavli teklif etti iudey öndercilerini. Onnar toplandıynan, dedi onnara: «Kardaşlar! Bän bişey halkımıza karşı yada bobalarımızın adetlerinä karşı yapmadım. Hep okadar bän İerusalimdä tutuldum hem verildim romalıların elinä.

18Romalılar soruşa çektiktän sora istärdilär kolversinnär beni, zerä yok bendä bir dä kabaat ölüm için+.

19Ama, çünkü iudeylär buna karşı durdular, lääzım oldu, ki isteyim Kesarın daavasını. Buna bakmayarak istämeerim amazlamaa kendi insanımı.

20Ama ya bakın neçin sizi çaarttım: ki sizinnän görüşeyim hem lafedeyim, zerä İzrailin umudu için bän baalıyım bu sincirlän».

21Onnar dedilär ona: «Biz kabletmedik bir da kiyat senin için iudeylerdän. Burayı da gelän kardaşlardan kimsey senin için kötü bişey sölämedi.

22Ama biz isteeriz sendän işitmää, ki annayalım, nicä sän düşünersin, zerä bileriz, ani bu sektaya hererdä karşı çıkılêr».

23Belli ettilär bir gün, da taa çokluk toplanıp evdä, neredä Pavli kalardı, Pavli annattı hem şaatlık etti onnara Allahın Padişahlıı için. Moiseyin Zakonundan hem proroklardan baktı onnarı inandırsın İisusa, lafederäk sabaadan avşamadan+.

24Kimisi inandı onun laflarını, ama kimisi inanmardı.

25Onnar evä yollandılar biri-birinnän çekişeräk. Onnara taa gitmedään, Pavli dedi: «İi söledi Ayoz Duh sizin bobalarınıza prorok İsayanın aazından, açan dedi:+

26„Git bu halka da sölä: işidip işideceniz, ama annamayacenız, bakıp bakacenız, ama görmeyeceniz.

27Zerä bu halkın ürekleri uyvaşık oldu, kulaklarından zor işiderlär, gözlerini kapadılar, ki gözlerinnän görmesinnär, kulaklarınnan işitmesinnär, üreklerinnän annamasınnar, da dönmesinnär Bana, alıştırayım onnarı“+.

28Onuştan biläsiniz, ani Allahtan bu kurtulmak için haber yollanıldı tayfännara, onnar bunu sesleyecek».

/+
29Açan bu lafları dedi, iudeylär gittilär, üfkeli çekişeräk biri-birinnän./

30Pavli yaşadı taman iki yıl bir evdä, angısını kendisi kiraylan tuttu. Burada kabledärdi hepsini, kim ona gelärdi,

31Allahın Padişahlıı için haberledi hem üüretti Saabi İisus Hristos için büük girginniklän hem hiç bir kösteksiz+.

* 1:12 Bir cumertesi yolu – 1,5 kilometra dolayında.

* 2:10 Prozelitlär – iudey olmayannar, ani kablettilär iudey dinini.

* 2:15 Üçüncü saat – saat 09.

* 3:1 Dokuzuncu saat – saat 15.

* 4:33 İnsan – yada «Allah».

* 7:51 Urumca «angıların üreklerinä hem kulaklarına kesiklik yapılmamış».

* 8:27 Evnuh – evlenämeyän adam.

* 8:39 Saabinin Duhu: kimi tekstlerdä «Ayoz Duh indi evnuhun üstünä, hem Saabinin angili».

* 9:36-39 Serna – urumca «Dorkas».

* 10:3 Dokuzuncu saat – saat 15.

* 10:9 Altıncı saat – gündüz saat 12.

* 13:7 Prokonsul – kullanıcı.

* 13:26 Bizä: kimi tekstlerdä «sizä».

* 17:19 Areopag – baş daava eri.

* 19:24 Artemida – urumnarın büük allahkası. Latincä adı Diana. Onun en büük ayoz binası Efes kasabasındaydı.

* 19:38 Prokonsullar – kullanıcılar, daavacılar.

* 20:7 Haftanın ilk günü – pazar günü.

* 21:8 Edi yardımcı – bak Yaptıklar 6:1-6.

* 21:38 Haydut – urumcä «sikarios» (bıçaklı), eski zamannarda romalılara karşı zorbalık taraftarı iudey.

* 23:3 Kireçli duvar – ikiüzlü.

* 23:35 Pretorium – kullanıcının binası.

* 25:13 Verenika – Agrippanın kızkardaşı.

* 25:21 Kesar – Roma imperatoru Neron.

* 27:9 Oruç günü – iudeylerin «Yom Kippur» yortusu, ani sentäbri eki oktäbri ayında yortulanêr.

* 27:14 Evrakilon – poyraz-günduusu lüzgär.

* 27:28 20 stıncin = 40 metra; 15 stıncin = 30 metra.

* 28:11 Dioskuri – ikiz allahlar, Kastor hem Polluks.

+ 1:1 Luka 1:3, Mark 16:19, Luka 24:51

+ 1:3 Matfey 28:17, Mark 16:14, Luka 24:15-49, İoan 20:19-29, 1 Korіnflіlerä 15:5-7

+ 1:4 Luka 24:49
+ 1:5 Luka 3:3,
+ 1:6 Luka 17:20, Luka 19:11
+ 1:7 1 Salonіklіlerä 5:1

+ 1:8 Yaptıklar 8:1, Yaptıklar 8:14, Luka 24:48-49, Mark 16:15

+ 1:9 Mark 16:19
+ 1:10 Mark 9:3, İoan 20:12
+ 1:11 Matfey 16:27

+ 1:13 Matfey 10:2-4, Mark 3:17-18, Luka 6:14-16

+ 1:14 Mark 3:31, Mark 6:3, İoan 2:12, İoan 7:3, 1 Korіnflіlerä 9:5, Galatіyalılara 1:19

+ 1:16 Luka 22:47, Luka 22:37, Luka 24:44
+ 1:17 İoan 6:71, İoan 13:21
+ 1:19 Matfey 27:8
+ 1:22 Luka 3:3, Luka 24:48
+ 1:23 Yaptıklar 18:7, Koloslulara 4:11
+ 1:24 Yaptıklar 15:8
+ 2:1 Yaptıklar 20:16
+ 2:3 Matfey 3:11

+ 2:4 Yaptıklar 4:31, Yaptıklar 13:52, Luka 24:49, Yaptıklar 1:4-5

+ 2:11 Yaptıklar 6:5, Yaptıklar 13:43

+ 2:13 1 Korіnflіlerä 14:23

+ 2:19 Matfey 24:30, Luka 21:11, Apokalіpsіs 8:7

+ 2:20 Apokalіpsіs 6:12
+ 2:21 Romalılara 10:13
+ 2:22 İoan 3:2
+ 2:23 Luka 22:22, Luka 23:33
+ 2:24 Luka 24:5-6, Romalılara 8:11
+ 2:28 Matfey 7:14, Yaptıklar 13:35
+ 2:29 Yaptıklar 13:36

+ 2:33 Mark 16:19, Yaptıklar 7:55-56, Romalılara 8:34, Çıfıtlara 1:3

+ 2:34 Luka 20:42-43

+ 2:37 Luka 3:10, Yaptıklar 16:30

+ 2:38 Mark 1:4, Yaptıklar 10:48, Luka 11:13, Yaptıklar 8:15

+ 2:39 Efeslіlerä 2:13
+ 2:44 Yaptıklar 4:32-37
+ 3:2 Yaptıklar 14:8
+ 3:6 2 Korіnflіlerä 6:10

+ 3:7 Mark 1:31, Mark 5:41, Mark 9:27, Yaptıklar 9:41

+ 3:8 Yaptıklar 14:10

+ 3:11 İoan 10:23, Yaptıklar 5:12

+ 3:13 İoan 8:54, İoan 17:1, 2 Petrіnіn 1:17, Luka 23:14, İoan 19:12

+ 3:14 Luka 23:18
+ 3:17 Yaptıklar 13:27, 1 Tіmofeyä 1:13
+ 3:21 Luka 1:69-70, Romalılara 1:2
+ 3:22 Matfey 17:5, Yaptıklar 7:37
+ 3:25 Yaradılış 22:18, Yaradılış 26:4
+ 4:1 Matfey 22:23, Yaptıklar 23:8
+ 4:3 Luka 21:12
+ 4:6 Matfey 26:3, Luka 3:2, İoan 18:13
+ 4:7 Luka 20:2

+ 4:8 Mark 13:11, Yaptıklar 6:10, Yaptıklar 13:9

+ 4:9 Yaptıklar 3:6-8
+ 4:11 Luka 20:17, 1 Petrіnіn 2:7
+ 4:12 Matfey 1:21
+ 4:14 Yaptıklar 3:11
+ 4:19 Yaptıklar 5:29
+ 4:21 Luka 20:6, Luka 22:2, Yaptıklar 5:26
+ 4:27 Luka 23:1, Luka 23:11, Yaptıklar 3:13
+ 4:29 Efeslіlerä 6:19
+ 4:31 Yaptıklar 2:4, Yaptıklar 13:52
+ 4:32 Yaptıklar 2:44
+ 4:34 2 Korіnflіlerä 8:14

+ 4:36 Yaptıklar 9:27, Yaptıklar 13:2, Yaptıklar 15:36, Galatіyalılara 2:9

+ 5:12 Mark 16:20, İoan 10:23, Yaptıklar 3:11

+ 5:15 Mark 6:55, Yaptıklar 19:11-12

+ 5:17 Yaptıklar 4:1, Yaptıklar 23:8, Mark 15:10, Yaptıklar 13:45

+ 5:18 Luka 21:12, Yaptıklar 4:3
+ 5:19 Yaptıklar 12:7-10, Yaptıklar 16:26
+ 5:26 Luka 20:6, Luka 22:2, Yaptıklar 4:21
+ 5:27 Matfey 10:17, Matfey 26:59
+ 5:28 Yaptıklar 4:17-18, Matfey 27:25
+ 5:29 Yaptıklar 4:19
+ 5:32 Luka 24:48, İoan 15:26
+ 5:33 Yaptıklar 7:54
+ 5:34 Yaptıklar 22:3,
+ 5:37 Luka 2:2

+ 5:41 Matfey 5:12, 1 Petrіnіn 4:13-14, 2 Korіnflіlerä 12:10

+ 6:1 Yaptıklar 9:29

+ 6:3 1 Tіmofeyä 3:8

+ 6:5 Yaptıklar 8:5, Yaptıklar 21:8, Yaptıklar 2:11, Yaptıklar 13:43

+ 6:6 1 Tіmofeyä 4:14, 1 Tіmofeyä 5:22, 2 Tіmofeyä 1:6

+ 6:7 Yaptıklar 12:24, Yaptıklar 19:20
+ 6:10 Yaptıklar 4:8, Luka 21:15
+ 6:11 Matfey 26:59
+ 6:13 Yaptıklar 21:28

+ 6:14 Matfey 26:61, İoan 2:19-22, Matfey 5:17

+ 7:2 Yaradılış 11:31, Yaradılış 12:4
+ 7:3 Yaradılış 12:1
+ 7:4 Yaradılış 11:32

+ 7:5 Yaradılış 15:3, Yaradılış 18:10, Yaradılış 12:7, Yaradılış 13:15, Yaradılış 15:18

+ 7:6 Yaradılış 15:13,

+ 7:7 Yaradılış 15:14,

+ 7:8 Yaradılış 17:9-14, Yaradılış 21:2-4, Yaradılış 25:26, Yaradılış 29:31-35, Yaradılış 30:5-24

+ 7:9 Yaradılış 37:11, Yaradılış 37:28, Yaradılış 39:2

+ 7:10 Yaradılış 41:37-43
+ 7:12 Yaradılış 42:1-5
+ 7:13 Yaradılış 43:1-15, Yaradılış 45:1-4
+ 7:14 Yaradılış 45:9-10, Yaradılış 46:27

+ 7:15 Yaradılış 46:5, Yaradılış 46:28, Yaradılış 49:33,

+ 7:16 Yaradılış 50:25,
+ 7:20 Çıfıtlara 11:23
+ 7:37 Yaptıklar 3:22
+ 7:44 Apokalіpsіs 15:5,
+ 7:48 Yaptıklar 17:24
+ 7:52 Matfey 23:37
+ 7:53 Galatіyalılara 3:19, Çıfıtlara 2:2
+ 7:54 Yaptıklar 5:33
+ 7:55 Mark 16:19

+ 7:56 Mark 1:10, Mark 16:19, Yaptıklar 7:56, Çıfıtlara 1:3

+ 7:58 Yaptıklar 8:1, Yaptıklar 22:20
+ 7:59 Luka 23:46
+ 7:60 Luka 22:41, Luka 23:34

+ 8:1 Yaptıklar 22:20, İoan 16:2, Matfey 10:23

+ 8:3 Galatіyalılara 1:13, 1 Korіnflіlerä 15:9, Fіlіplіlerä 3:6

+ 8:4 Mark 4:14, Yaptıklar 11:19
+ 8:5 Yaptıklar 6:5, Yaptıklar 21:8
+ 8:7 Luka 4:35, Mark 16:17-18

+ 8:13 Matfey 28:19, Yaptıklar 16:33, Yaptıklar 18:8

+ 8:14 Yaptıklar 1:8

+ 8:15 Yaptıklar 2:38

+ 8:16 Matfey 28:19, Yaptıklar 19:5, Yaptıklar 10:44, Yaptıklar 11:15

+ 8:17 Yaptıklar 9:17, Yaptıklar 19:6
+ 8:22 2 Tіmofeyä 2:25
+ 8:25 İoan 4:39

+ 8:26 Yaptıklar 5:19, Yaptıklar 10:4, Yaptıklar 11:13, Yaptıklar 12:7, Yaptıklar 27:23

+ 8:29 Yaptıklar 10:19
+ 8:31 Romalılara 10:14
+ 8:35 Luka 24:27
+ 9:1 Yaptıklar 8:3, İoan 16:2
+ 9:3 Yaptıklar 22:6-11, Yaptıklar 26:12-18
+ 9:10 Yaptıklar 22:12, Yaradılış 22:1
+ 9:11 Yaptıklar 21:39, Yaptıklar 22:3

+ 9:15 Romalılara 1:5, Galatіyalılara 1:15-16, 1 Tіmofeyä 2:7,

+ 9:16 Yaptıklar 20:23, 1 Salonіklіlerä 3:3
+ 9:17 Yaptıklar 8:17, Yaptıklar 19:6
+ 9:19 Galatіyalılara 1:17

+ 9:21 Galatіyalılara 1:13, Galatіyalılara 1:23

+ 9:22 1 Tіmofeyä 1:12, Yaptıklar 18:28
+ 9:23 Yaptıklar 20:3, Yaptıklar 23:30
+ 9:25 2 Korіnflіlerä 11:32

+ 9:27 Yaptıklar 4:36, Yaptıklar 13:2, Yaptıklar 15:36, Galatіyalılara 2:9, 1 Korіnflіlerä 9:6, Galatіyalılara 1:18-19

+ 9:29 Yaptıklar 6:1
+ 9:30 Yaptıklar 11:25
+ 9:34 Yaptıklar 3:6

+ 9:36 İoan 13:14, 1 Tіmofeyä 2:10, 1 Tіmofeyä 5:10

+ 9:40 Matfey 9:25, Yaptıklar 28:8, İakovun 5:16

+ 9:41 Mark 1:31, Mark 5:41, Mark 9:27, Yaptıklar 3:7

+ 10:2 Matfey 8:10, Luka 7:4-5
+ 10:3 Yaptıklar 3:1
+ 10:4 Yaptıklar 8:26, Apokalіpsіs 8:4
+ 10:6 Yaptıklar 9:43
+ 10:9 Yaptıklar 11:5-14

+ 10:15 Mark 7:15-16, Romalılara 14:14, 1 Tіmofeyä 4:4, Tіta 1:15

+ 10:19 Yaptıklar 8:29
+ 10:22 Luka 7:4-5
+ 10:25 Yaptıklar 16:29
+ 10:26 Apokalіpsіs 19:10, Apokalіpsіs 22:8-9
+ 10:28 İoan 4:9, İoan 18:28
+ 10:34 Romalılara 2:11, Romalılara 10:12
+ 10:35 Romalılara 10:12
+ 10:37 Mark 1:14

+ 10:38 Matfey 3:16, İoan 1:32-33, Matfey 4:24, Luka 13:16

+ 10:42 İoan 5:22, Yaptıklar 17:31, 1 Petrіnіn 4:5, 2 Tіmofeyä 4:1

+ 10:43 Luka 24:27, Romalılara 3:21
+ 10:46 Mark 16:17, 1 Korіnflіlerä 12:10
+ 10:47 Yaptıklar 2:4
+ 10:48 Yaptıklar 2:38
+ 11:2 Yaptıklar 15:1, Galatіyalılara 2:12
+ 11:3 Luka 15:2, Galatіyalılara 2:12
+ 11:5 Yaptıklar 10:9-32
+ 11:9 Mark 7:19, Yaptıklar 10:15
+ 11:12 Yaptıklar 15:9
+ 11:13 Yaptıklar 8:26
+ 11:15 Yaptıklar 10:44
+ 11:16 Yaptıklar 1:5
+ 11:17 Yaptıklar 2:38
+ 11:19 Yaptıklar 8:1

+ 11:22 Yaptıklar 4:36, Yaptıklar 9:27, Yaptıklar 13:1

+ 11:24 Yaptıklar 6:5
+ 11:25 Yaptıklar 9:30
+ 11:27 Yaptıklar 13:1, Yaptıklar 15:32

+ 11:28 Yaptıklar 21:10, Matfey 24:7, Yaptıklar 18:2

+ 12:2 Luka 5:10, Mark 10:39
+ 12:4 Luka 22:33
+ 12:5 2 Korіnflіlerä 1:11, Efeslіlerä 6:18
+ 12:7 Yaptıklar 8:26, Yaptıklar 16:26
+ 12:10 Yaptıklar 5:19, Yaptıklar 16:26
+ 12:11 2 Korіnflіlerä 1:10

+ 12:12 Yaptıklar 13:5, Yaptıklar 15:37, 1 Petrіnіn 5:13, Koloslulara 4:10, 2 Tіmofeyä 4:11, Fіlіmona 1:24

+ 12:15 Matfey 18:10-11, Çıfıtlara 1:14

+ 12:17 Yaptıklar 15:13, Yaptıklar 21:18, İakovun 1:1, Galatіyalılara 1:19, Galatіyalılara 2:9

+ 12:23 Apokalіpsіs 16:9,
+ 12:24 Yaptıklar 6:7, Yaptıklar 19:20
+ 12:25 Yaptıklar 11:29-30, Yaptıklar 12:12

+ 13:1 Yaptıklar 11:27, Yaptıklar 4:36, Yaptıklar 11:22, Luka 3:1

+ 13:2 Luka 2:37, Romalılara 1:1, Galatіyalılara 1:15

+ 13:5 Yaptıklar 12:12, Yaptıklar 15:37, Koloslulara 4:10

+ 13:6 Matfey 7:15
+ 13:9 Yaptıklar 4:8, Yaptıklar 6:10
+ 13:13 Yaptıklar 15:38
+ 13:15 Luka 8:41, Yaptıklar 18:8
+ 13:24 Luka 3:3
+ 13:25 Luka 3:16, İoan 1:20, İoan 1:27
+ 13:27 Yaptıklar 3:17, Luka 24:26-27
+ 13:28 Luka 23:23
+ 13:29 Luka 23:53
+ 13:30 Luka 24:6
+ 13:31 Yaptıklar 1:3, Luka 24:48
+ 13:32 Çıfıtlara 1:5, Çıfıtlara 5:5
+ 13:34 Romalılara 6:9,
+ 13:35 Yaptıklar 2:27
+ 13:36 Yaptıklar 2:29
+ 13:38 Matfey 1:21, 1 İoanın 2:12

+ 13:39 Romalılara 3:20, Galatіyalılara 2:16, Galatіyalılara 3:11, Romalılara 3:28

+ 13:43 Yaptıklar 2:11, Yaptıklar 6:5

+ 13:45 Yaptıklar 5:17

+ 13:46 Yaptıklar 4:30, Efeslіlerä 6:19, Matfey 10:11, Matfey 22:8, Apokalіpsіs 3:4, Mark 12:9, Yaptıklar 18:6

+ 13:47 Yaptıklar 26:23
+ 13:50 1 Salonіklіlerä 2:15
+ 13:51 Matfey 10:14, Mark 6:11, Luka 9:5
+ 13:52 Yaptıklar 2:4, Yaptıklar 4:31
+ 14:1 Yaptıklar 13:5
+ 14:3 Yaptıklar 4:30, Efeslіlerä 6:19
+ 14:4 Matfey 10:34, Luka 12:51
+ 14:6 Matfey 10:23
+ 14:8 Yaptıklar 3:2
+ 14:9 Matfey 9:2
+ 14:10 Yaptıklar 3:8
+ 14:11 Yaptıklar 28:6
+ 14:14 Mark 14:63
+ 14:15 1 Salonіklіlerä 1:9
+ 14:17 Matfey 5:45,
+ 14:19 2 Korіnflіlerä 11:25

+ 14:22 Koloslulara 1:23, İoan 15:20, 1 Petrіnіn 2:21, 1 Petrіnіn 5:9, 1 Salonіklіlerä 3:3, 2 Tіmofeyä 3:12

+ 14:23 Yaptıklar 13:2, Yaptıklar 20:32
+ 14:26 Yaptıklar 13:3
+ 15:2 Galatіyalılara 5:2
+ 15:7 Yaptıklar 10:20

+ 15:8 Yaptıklar 1:24, Yaptıklar 10:44, Yaptıklar 10:47

+ 15:9 Yaptıklar 11:12,
+ 15:10 Galatіyalılara 5:1
+ 15:11 Efeslіlerä 2:8, Tіta 2:11, Tіta 3:7

+ 15:13 Yaptıklar 12:17, İakovun 1:1, Galatіyalılara 1:19, Galatіyalılara 2:9

+ 15:20 1 Korіnflіlerä 8:1, 1 Korіnflіlerä 10:19-20, Apokalіpsіs 2:14,

+ 15:22 1 Petrіnіn 5:12, 2 Korіnflіlerä 1:19, 2 Salonіklіlerä 1:1

+ 15:24 Galatіyalılara 1:7, Galatіyalılara 5:10

+ 15:28 Yaptıklar 15:20
+ 15:32 Yaptıklar 11:27
+ 15:35 Yaptıklar 13:1

+ 15:37 Yaptıklar 12:12, Yaptıklar 13:5, Koloslulara 4:10

+ 15:38 Yaptıklar 13:13

+ 15:40 Yaptıklar 15:32

+ 16:1 Romalılara 16:21, 1 Korіnflіlerä 4:17, Fіlіplіlerä 2:19, Koloslulara 1:1, 1 Salonіklіlerä 3:2, 2 Salonіklіlerä 1:1, 1 Tіmofeyä 1:2, 2 Tіmofeyä 1:2

+ 16:3 1 Korіnflіlerä 9:20, Galatіyalılara 2:3

+ 16:4 Yaptıklar 15:28-29
+ 16:5 Yaptıklar 6:7
+ 16:6 Yaptıklar 18:23
+ 16:7 Fіlіplіlerä 1:19

+ 16:8 Yaptıklar 20:5, 2 Korіnflіlerä 2:12, 2 Tіmofeyä 4:13

+ 16:12 Fіlіplіlerä 1:1
+ 16:14 Luka 24:45
+ 16:15 Yaptıklar 11:14, Yaptıklar 16:33-34
+ 16:18 Mark 9:38

+ 16:22 2 Korіnflіlerä 6:4-5, 2 Korіnflіlerä 11:23-25

+ 16:24 1 Salonіklіlerä 2:2

+ 16:26 Yaptıklar 4:31, Yaptıklar 5:19, Yaptıklar 12:7, Yaptıklar 12:10

+ 16:27 Yaptıklar 12:19
+ 16:29 Yaptıklar 10:25
+ 16:30 Luka 3:10, Yaptıklar 2:37
+ 16:31 Mark 16:16, Romalılara 10:9
+ 16:33 Yaptıklar 11:14, Yaptıklar 16:15
+ 16:34 İoan 4:53, Yaptıklar 18:8
+ 16:37 Yaptıklar 22:25
+ 16:39 Matfey 8:34
+ 16:40 Yaptıklar 16:14
+ 17:1 Fіlіplіlerä 4:16
+ 17:2 Yaptıklar 13:5, Yaptıklar 14:1
+ 17:3 Luka 24:26-27
+ 17:5 1 Salonіklіlerä 2:14-16
+ 17:7 Luka 23:2
+ 17:16 2 Petrіnіn 2:8
+ 17:19 Mark 1:27
+ 17:24 Matfey 11:25, Yaptıklar 7:48
+ 17:25 Yaradılış 2:7,
+ 17:26 Yaradılış 3:20,

+ 17:30 1 Petrіnіn 1:14, Romalılara 3:25-26, Efeslіlerä 4:18

+ 17:31 Matfey 12:36, İoan 5:22, Yaptıklar 10:42, 1 Petrіnіn 4:5

+ 18:2 Romalılara 16:3, 1 Korіnflіlerä 16:19, 2 Tіmofeyä 4:19, Yaptıklar 11:28

+ 18:4 Yaptıklar 13:5
+ 18:5 1 Salonіklіlerä 3:6
+ 18:6 Yaptıklar 13:46

+ 18:8 Luka 8:41, Yaptıklar 13:15, 1 Korіnflіlerä 1:14, İoan 4:53, Yaptıklar 16:34

+ 18:15 Yaptıklar 23:29
+ 18:18 Yaptıklar 18:2, Romalılara 16:1,
+ 18:19 Yaptıklar 19:1, Yaptıklar 20:16
+ 18:21 İakovun 4:15
+ 18:23 Yaptıklar 16:6

+ 18:24 Yaptıklar 19:1, 1 Korіnflіlerä 1:12, 1 Korіnflіlerä 3:5, 1 Korіnflіlerä 4:6, 1 Korіnflіlerä 16:12, Tіta 3:13

+ 18:25 Luka 3:3, Yaptıklar 19:3

+ 18:26 Yaptıklar 4:30, Efeslіlerä 6:19

+ 18:27 1 Korіnflіlerä 16:3, 2 Korіnflіlerä 3:1

+ 18:28 Yaptıklar 9:22
+ 19:1 Yaptıklar 18:21
+ 19:3 Yaptıklar 18:25
+ 19:4 Luka 3:3, İoan 1:7
+ 19:5 Matfey 28:19, Yaptıklar 8:16

+ 19:6 Yaptıklar 8:17, Yaptıklar 9:17, Yaptıklar 10:46

+ 19:8 Yaptıklar 4:30, Efeslіlerä 6:19
+ 19:12 Yaptıklar 5:15
+ 19:13 Matfey 12:27, Mark 9:38, Luka 9:49
+ 19:15 Luka 4:34, İakovun 2:19
+ 19:18 Mark 1:5, İakovun 5:16
+ 19:20 Yaptıklar 6:7, Yaptıklar 12:24

+ 19:21 Romalılara 15:26, 1 Korіnflіlerä 16:5, Romalılara 15:23-24

+ 19:22 Yaptıklar 16:1

+ 19:29 Yaptıklar 19:29, Koloslulara 4:10, Fіlіmona 1:24

+ 20:1 Yaptıklar 19:21

+ 20:3 Yaptıklar 9:23, Yaptıklar 23:30

+ 20:4 Yaptıklar 19:29, Efeslіlerä 6:21, Koloslulara 4:7, 2 Tіmofeyä 4:12, 2 Tіmofeyä 4:20, Tіta 3:12

+ 20:5 Yaptıklar 16:8
+ 20:6 Yaptıklar 12:3
+ 20:7 1 Korіnflіlerä 16:2, Apokalіpsіs 1:10
+ 20:16 Yaptıklar 2:1
+ 20:18 Yaptıklar 18:19, 1 Salonіklіlerä 1:5
+ 20:23 Yaptıklar 9:16, Yaptıklar 21:33
+ 20:24 2 Tіmofeyä 4:7

+ 20:28 İoan 21:16-17, 1 Petrіnіn 5:2, 1 Petrіnіn 1:18-19

+ 20:29 Matfey 7:15, İoan 10:12

+ 20:30 2 Petrіnіn 2:1, 2 Korіnflіlerä 11:13, 1 Tіmofeyä 4:1

+ 20:31 Mark 14:38
+ 20:32 Yaptıklar 14:23, 1 Petrіnіn 1:4
+ 20:33 2 Korіnflіlerä 7:2
+ 20:34 Yaptıklar 18:3
+ 20:35 Matfey 10:8
+ 20:36 Yaptıklar 21:5
+ 21:4 Yaptıklar 20:23
+ 21:5 Yaptıklar 20:36
+ 21:8 Yaptıklar 6:5, Yaptıklar 8:5
+ 21:9 Luka 2:36, Yaptıklar 2:17-18
+ 21:10 Yaptıklar 11:28
+ 21:12 Matfey 16:21-23
+ 21:13 Yaptıklar 20:24, Fіlіplіlerä 2:17
+ 21:18 Yaptıklar 12:17, İakovun 1:1
+ 21:20 Romalılara 10:2

+ 21:21 Romalılara 2:28-29, 1 Korіnflіlerä 7:19

+ 21:24 Yaptıklar 18:18
+ 21:25 Yaptıklar 15:29
+ 21:28 Yaptıklar 6:13,
+ 21:29 Yaptıklar 20:4
+ 21:33 Yaptıklar 20:23, Yaptıklar 21:11
+ 21:34 Yaptıklar 19:32
+ 21:39 Yaptıklar 9:11, Yaptıklar 22:3

+ 22:3 Yaptıklar 9:11, Yaptıklar 21:39, Yaptıklar 5:34, Fіlіplіlerä 3:6

+ 22:4 Yaptıklar 8:3
+ 22:5 Yaptıklar 9:1-2
+ 22:6 Yaptıklar 9:3-6, Yaptıklar 26:12-18
+ 22:12 Yaptıklar 9:17
+ 22:15 Yaptıklar 9:15
+ 22:16 Yaptıklar 9:18
+ 22:17 Yaptıklar 9:26
+ 22:20 Yaptıklar 7:58
+ 22:25 Yaptıklar 16:37

+ 23:1 1 Korіnflіlerä 4:4, 2 Korіnflіlerä 1:12, 2 Tіmofeyä 1:3, Çıfıtlara 13:18

+ 23:2 Yaptıklar 24:1,

+ 23:4 İoan 18:22

+ 23:6 Yaptıklar 4:1, Fіlіplіlerä 3:5, 1 Korіnflіlerä 15:13

+ 23:8 Matfey 22:23, Luka 20:27
+ 23:9 İoan 12:29
+ 23:11 Yaptıklar 27:23
+ 23:24 Yaptıklar 24:3, Yaptıklar 25:14
+ 23:27 Yaptıklar 21:32-33, Yaptıklar 22:27
+ 23:28 Yaptıklar 22:30
+ 23:29 Yaptıklar 18:15
+ 23:30 Yaptıklar 9:23, Yaptıklar 20:3
+ 23:34 Yaptıklar 21:39
+ 24:1 Yaptıklar 23:2
+ 24:5 Luka 23:2
+ 24:6 Yaptıklar 21:27-29
+ 24:15 Apokalіpsіs 20:6, Apokalіpsіs 20:13
+ 24:16 Yaptıklar 23:1, Çıfıtlara 13:18

+ 24:17 Romalılara 15:25-28, 1 Korіnflіlerä 16:1, Galatіyalılara 2:10

+ 24:18 Yaptıklar 21:26
+ 24:21 Yaptıklar 23:6
+ 24:25 Yaptıklar 17:32
+ 25:3 Yaptıklar 23:12
+ 25:10 Romalılara 13:1
+ 25:12 Yaptıklar 23:11
+ 25:19 Yaptıklar 18:15, Yaptıklar 23:29
+ 25:24 Yaptıklar 22:22
+ 25:25 Luka 23:14, Yaptıklar 23:29
+ 26:1 Matfey 10:18, Yaptıklar 9:15
+ 26:4 Galatіyalılara 1:13
+ 26:5 Yaptıklar 23:6, Fіlіplіlerä 3:5
+ 26:7 Matfey 19:28, İakovun 1:1
+ 26:8 1 Korіnflіlerä 5:12
+ 26:9 İoan 16:2, 1 Tіmofeyä 1:13
+ 26:10 Yaptıklar 8:3
+ 26:11 Yaptıklar 9:1
+ 26:12 Yaptıklar 9:3-6, Yaptıklar 22:6-11
+ 26:18 Çıfıtlara 2:14-15
+ 26:20 Yaptıklar 9:20
+ 26:21 Yaptıklar 21:27, Yaptıklar 21:30

+ 26:23 1 Korіnflіlerä 15:20, Koloslulara 1:18, Apokalіpsіs 1:5, Yaptıklar 13:47

+ 26:29 Yaptıklar 21:33
+ 26:31 Yaptıklar 23:29
+ 26:32 Yaptıklar 25:12
+ 27:1 Yaptıklar 25:12
+ 27:2 Yaptıklar 19:29
+ 27:6 Yaptıklar 28:11
+ 27:14 Mark 4:37
+ 27:18 İona 1:5
+ 27:23 Yaptıklar 8:26
+ 27:24 Yaptıklar 23:11
+ 27:26 Yaptıklar 28:1
+ 27:34 Luka 21:18
+ 27:35 Matfey 15:36
+ 27:43 Yaptıklar 27:3
+ 28:5 Mark 16:18, Luka 10:19
+ 28:6 Yaptıklar 14:11
+ 28:8 Yaptıklar 9:40, İakovun 5:16
+ 28:11 Yaptıklar 27:6
+ 28:18 Yaptıklar 23:29, Yaptıklar 26:31-32
+ 28:23 Luka 24:27
+ 28:25 Matfey 15:7
+ 28:27 Matfey 13:15, Mark 4:12, İoan 12:40
+ 28:28 Luka 3:6
+ 28:31 Yaptıklar 4:29, Efeslіlerä 6:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: Yaptıklar

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- Yaptıklar

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları