Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:26:03.112588+00:00

Eni Baalantı: 2 Timofeyä

Eni Baalantı: 2 Timofeyä

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. 2 Timofeyä

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

2 Timofeyä

2 Timofeyä

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

1

PAVLİNİN İKİNCİ KİYADI TİMOFEYÄ

Seläm

1^1Bän, Pavli, İisus Hristozun apostolu Allahın istemesinä görä, yollanıldım nasaat edeyim yaşamak için, ani adanmış İisus Hristozda+.

2Seläm yollêêrım Timofeyä, benim sevgili uşaama: iivergi, acıyannık, usluluk Allah Bobadan hem bizim Saabi İisus Hristozdan+.

İi Haberä inanç ol

3Şükür ederim Allaha, Angısına izmet ederim dedelerim gibi pak üzlän, durmamayca gecä-gündüz anarak seni benim dualarımda+.

4Zerä aklıma getirerim senin göz yaşlarını, da özledim göreyim seni, ki sevinmeliklän dolayım.

5Aklıma getirerim senin yapınmadık inanını, ani baştan vardı senin büük ananda, Loidada, hem senin ananda, Evnikada, da çok inanêrım, ani hep o inan sendä dä var+.

6Onuştan aklına getirerim, aliflendiräsin Allahın baaşışını, ani edendin ellerimi koymamdan senin üstünä+.

7Zerä Allah verdi bizä diil korkaklık duhu, ama kudret, sevgi hem kendini zapetmäk duhu+.

8Onuştan, utanma şaatlık etmää bizim Saabi için hem utanma bendän dä, ani kapana düştüm Onun için, ama benimnän pay al zeetlenmektä İi Haber için Allahın kuvedinnän+.

9O kurtardı bizi da çaardı, Kendi ayoz halkı olalım, diil bizim yaptıklarımıza görä, ama Kendi kurulmuşuna hem iivergisinä görä, ani verildi bizä İisus Hristozda baştan diveçliktän,+

10ama şindi açıldı bizim Kurtarıcı İisus Hristozun görünmesinnän. O bozdu ölümün kuvedini da aydınnaa çıkardı yaşamayı hem ölümsüzlüü İi Haberlän,+

11angısı için bän koyuldum nasaatçı, apostol hem üüredici /milletlerä/+.

12Bu beterä bän bölä zeetlenerim, ama hiç utanmêêrım, zerä bilerim, Kimä inandım hem çok inanêrım, ani Onun var kuvedi o Günä kadar, korusun onu, ne bana verildi+.

13Örnek olarak, tutun o saa sözlerdän, ani bendän işittin, inannan hem sevgiylän, ani İisus Hristozda.

14O ii üüretmekleri, ne verildi sana, koru Ayoz Duhlan, Kim bizdä yaşêêr+.

15Sän bilersin, ani hepsi Asiyada olannar bendän atıldılar. Onnarın arasında – Figel hem Ermogen+.

16Saabi Onisiforun evinä acıyannık versin, zerä o çok sıra beni iilendirdi hem utanmadı benim sincirlerimdän,+

17ama Roma kasabasında bulunarkan, büük çalışmaklan aaradı beni, bulunca.

18Saabi versin ona, ki o Gündä acıyannık bulsun Saabidän, zerä nekadar o bana izmet etti Efes kasabasında, sän çok ii bilersin.

2

Dayanmak zeetlerdä

2^1Ölä ki, oolum, kaavilen hayırlan, ani İisus Hristozda.

2Üüretmekleri, ne işittin bendän çok şaatlar önündä, ver inanç insannarın elinä, angıları becererlär başkalarını da üüretmää.

3Dayanıcı ol zeetlerdä, nicä İisus Hristozun bir ii askeri+.

4Hiç bir asker baalamaz kendini günnük yaşamanın zaametlerinnän, çünkü kendini bakêr beendirsin askerlik zaabidinä.

5Yarışannar, sıraya görä yarışmarsaydılar, feneț kazanamazlar+.

6Çiftçi, kim çalışıp-işleer, lääzım alsın ilk payı berekettän+.

7Ne söleerim, ii anna; Saabi sana herbir iş üzerä akıl verecek.

8Unutma İisus Hristozu, Davidin senselesindän, Angısı ölüdän dirildi, nicä açıklanêr İi Haberdä, angısını nasaat ederim+.

9Onuştan zeet çekerim, artık sincirlärlän baalayım nicä bir fena yapıcı, ama Allahın sözü sincirlän baalanmaz+.

10Bunun için hepsinä dayanêrım seçilmişlär için, ki onnar da kurtulmak edensinnär, ani İisus Hristozda, diveç metinniklän+.

11Aslıdır bu söz: «Eer biz Onunnan öldüyseydik, Onunnan da yaşayacez+.

12Eer dayanarsak, Onunnan bilä da padişahlık edecez. Eer Ondan atılarsak, O da bizdän atılacek+.

13Eer biz inanç olmarsak, O inanç kalêr, zerä yok nasıl bişey yapsın Kendi tabeetinä karşı»+.

14Bunnarı inancıların aklına getir, Allahın önündä haberleyeräk, çekişmesinnär laflar için, zerä bundan fayda olmaz, ama kayıplaa götürer onnarı, kim sesleer+.

15Bak, da ol Allahın önündä nicä denenmiş işçi, angısı yok nedän utansın, dooru üüredip aslılık sözünü.

16Ama uzaklan boşuna laflardan, ani yaraşmêêr ayozlaa, zerä bölä lafedennär taa çok zeedeleyeceklär saygısızlıı Allaha karşı+.

17Onnarın lafları gangrena gibi daalacek. Butürlü bulunêr İmeney hem Filet,+

18angıları aslılıktan saptılar, deyip, ani dirilmäk oldu. Bununnan kimilerin inanını bozêrlar+.

19Ama Allahın temeli kaavi durêr da bölä mühürlü: «Saabi tanıyêr Kendikilerini» hem «Uzaklaşsınnar kötülüktän hepsi, kim çaarêr Saabinin adını».

20Bir büük evdä var hertürlü kaplar, diil sade altından hem gümüştän, ama var aaçtan da, topraktan da. Kimisi faydalanêr ikramnı işlär için, ama kimisi ikramsız işlär için+.

21Ölä ki, kim ikramsız işlerdän paklanacek, o ayozlanmış bir kap olacek, ikramnı işlerä uygun hem Çorbacıya faydalı, hazır yapsın hertürlü ii işlär.

22Gençlik havezlerindän kaç, da izlä dooruluu, inanı, sevgiyi, usluluu hepsinnän, kim Saabiyi çaarêr pak ürektän+.

23Ahmakçasına hem annamaksız yarışmaklardan sakın, bileräk, ani onnardan debreşer kavga+.

24Saabinin kulu düşmeer kavgacı olsun, ama düşer yalpak olsun hepsinnän, becersin üüretmää hem saburlu olsun, açan ona karşı kötülük yapêrlar.

25Yavaşlıklan yola getirsin onnarı, kim karşı ona durêr. Allah beki onnara kolaylık verecek, ani günahlarından Ona dönsünnär da aslılıı tanısınnar+.

26Ozaman kendilerinä gelip, çözüläbilirlär diavolun arkanından, zerä diavola esir düşmüştülär, ki yapsınnar onun kefini+.

3

Bitki günnär

3^1Biläsin, ani bitki günnerdä zor vakıtlar olacek+.

2Zerä insan olacek kendini sevän, parayı sevän, üünän, hodul, kötüleyici, anayı-bobayı seslämeyän, şükürsüz,+

3ayozluk hem sevgi nedir bilmeyän, uzlaşmayan, fitleyici, zapsız, azgın, iilik duşmanı,+

4hayın, fikirsiz, şişkin, taa çok sefa sevennär, nekadar Allahı.

5Kendilerini göstererlär sansın Allahın yolunda, ama yolun kuvedini inkär ederlär. Butürlü insannardan uzak dur.

6Onnardan kimileri evlerä sokulêr da sansın esir alêrlar zavallı karıları, ani günahlan üklü hem türlü havezlärlän sürüklener,

7ani dayma üürenerlär, ama hiç birzaman etişämeerlär tanısınnar aslılıı.

8Nicä Yannis hem Yambris Moiseyä karşı kalktılar, hep ölä bunnar da aslılaa karşı durêrlar. Onnar – bozuk fikirli, inan için ret edilmiş insannar.

9Ama onnar çok ilerlämeyeceklär, zerä onnarın akılsızlıını herkezi açık görecek, nicä oldu Yannisin hem Yambrisin akılsızlıı.

Timofeyä bitki nasaatlar

10Ama sän yakından izledin benim üüretmemi, yaşamamı, neetlerimi, inanımı, saburluumu, sevgimi, dayanmamı,

11koolamakları hem zeetleri, ani başıma geldi Antiohiya, İkoniya hem Listra kasabalarında. Ne koolamaklar geçirdim! Ama hepsindän Saabi kurtardı+.

12Hepsi, kim isteer gitmää Allahın yolunda, inanarak İisus Hristoza, onnar koolanmış olaceklar+.

13Kötü insannar hem şarlatannar kötülüktä gittikçä ilerleyeceklär, başkalarını aldadarak, kendileri dä aldanarak+.

14Ama sän tutun o işlerdän, ne üürendin hem ne sana inandırıldı, zerä bilersin, kimdän üürendin.

15Sän Ayoz Yazıları küçüklüündän bilersin. Onnar var nicä aarifletsinnär seni, ki kurtulasın inannan İisus Hristoza+.

16Hepsi Ayoz Yazılar esilmiş Allahtan hem faydalı, ki üüretsinnär, takazalasınnar, düzeltsinnär, sınaştırsınnar dooru olmaa,+

17ki Allahın adamı olsun taman hem hertürlü ii iş yapmaa hazır+.

4

4^1Eminneerim seni Allahın hem Saabi İisus Hristozun önündä, Angısı daava kesecek dirilerä hem ölülerä, zerä O, gelip, padişahlık edecek+.

2Allahın sözünü haberlä, herzaman çalış bu iştä, ii vakıtta hem zor vakıtta. İnandır, takazala, üreklendir, üürederäk bütün saburluklan+.

3Zerä vakıt gelecek, açan saa üüretmeklerä dayanamayaceklar, ama yannarına toplayaceklar üüredicileri kendi istediklerinä görä, ki nazlandırsınnar onnarı.

4Kulaklarını tıkayaceklar, ki seslämesinnär aslılıı, yoldan saparak, masallara davranaceklar.

5Ama sän herbir iş üzerä kuşku ol, zeetlerä dayan, İi Haberi nasaat et, izmetçiliini tamanna+.

6Zerä şindän sora benim kanım dökülecek, nicä şarap kurbanın üstünä, benim için geçinmäk vakıdı yaklaştı+.

7İi savaşta düüştüm, yarışı bitirdim, inanı korudum+.

8Şindän sora bana hazır durêr dooruluk feneți, ani Saabi, Dooru Daavacı, o Gündä verecek bana, diil sade bana, ama hepsinä, kim özlemäklän bekleer Onun gelmesini+.

Pavlinin kendi istemekleri hem selämneri

9Nekadar tez çalış bana gelmää.

10Zerä Dimas beni braktı, çünkü taa çok sevdi bu dünneyi da gitti Salonik kasabasına. Kriskis gitti Galatiyaya, Tit – Dalmatiyaya+.

11Salt bir Luka kaldı benimnän. Al Markı da getir seninnän, zerä o bana yardımcı olar izmettä+.

12Bän Tihiki yolladım Efes kasabasına+.

13Açan gelecän, getir yaamurluu, ani braktım Troada kasabasında Karpın evindä. Getir kiyatları, ayırı, pergamentleri[*]+.

14Bakırcı Aleksandru çok fenalık bana yaptı. Saabi ödesin onun işlerinä görä!+

15Sän dä sakın ondan, zerä çok karşı durdu bizim sözlerimizä.

16İlk korunmak lafımda kimsey benim tarafımda kalmadı, hepsi beni braktı. Bunun için onnardan esap sorulmasın!

17Ama Saabi benim yanımdaydı, O beni kaaviledi, ki nasaat işi tamannansın benim aazımnan, da hepsi milletlär onu işitsinnär. Bölä aslanın aazından kurtuldum.

18Saabi beni hertürlü kötülüktän kurtaracek da Kendi Gökteki Padişahlıı için koruyacek. Ona metinnik diveçtän divecä! Amin.

19Seläm ver Priskillaya hem Akilaya hem Onisiforun evdekilerinä+.

20Erast kaldı Korinf kasabasında. Trofimi hasta braktım Milit kasabasında+.

21Çalış kıştan öncä bana gelmää. Seläm sana verer Evvul, Pudens, Lin, Klavdiya hem hepsi kardaşlar.

22Saabi /İisus Hristos/ olsun senin duhunnan. Sizinnän iivergi olsun. /Amin./ |<page>

* 4:13 Pergament – yazmak için deridän kiyat.

+ 1:1 Tіta 1:2, Çıfıtlara 9:15

+ 1:2 Yaptıklar 16:1, Fіlіplіlerä 2:22, 1 Tіmofeyä 1:2, 2 İoanın 1:3

+ 1:3 1 Salonіklіlerä 3:10, Yaptıklar 23:1, 2 Korіnflіlerä 1:12, Romalılara 1:8, Fіlіmona 1:4

+ 1:5 Yaptıklar 16:1

+ 1:6 Yaptıklar 6:6, 1 Tіmofeyä 4:14, 1 Tіmofeyä 5:22

+ 1:7 Romalılara 8:15

+ 1:8 Mark 8:38, Romalılara 1:16, 2 Tіmofeyä 2:3, 2 Tіmofeyä 4:5

+ 1:9 Romalılara 3:27, Efeslіlerä 2:4, Efeslіlerä 2:8, Tіta 3:5

+ 1:10 1 Korіnflіlerä 15:54-55, Romalılara 16:24

+ 1:11 1 Tіmofeyä 2:7

+ 1:12 2 Tіmofeyä 2:9, Mark 8:38, Romalılara 1:16, 1 Tіmofeyä 6:20

+ 1:14 Romalılara 8:9

+ 1:15 Yaptıklar 19:10

+ 1:16 2 Tіmofeyä 4:19, Yaptıklar 21:33, Yaptıklar 28:20, Matfey 25:36

+ 2:3 1 Tіmofeyä 1:18, 2 Tіmofeyä 1:8, 2 Tіmofeyä 4:5

+ 2:5 1 Korіnflіlerä 9:25
+ 2:6 1 Korіnflіlerä 9:10
+ 2:8 1 Korіnflіlerä 15:20, Matfey 1:1
+ 2:9 Efeslіlerä 3:1, Fіlіplіlerä 1:7

+ 2:10 1 Petrіnіn 5:10, Efeslіlerä 3:13, 2 Korіnflіlerä 1:6

+ 2:11 1 Tіmofeyä 1:15, Tіta 3:8, Romalılara 6:8, Apokalіpsіs 20:4

+ 2:12 Matfey 10:33
+ 2:13 Romalılara 3:3,
+ 2:14 1 Tіmofeyä 6:4, Tіta 3:9

+ 2:16 1 Tіmofeyä 4:7, 1 Tіmofeyä 6:20, Tіta 3:9

+ 2:17 1 Tіmofeyä 1:20
+ 2:18 1 Korіnflіlerä 15:12
+ 2:20 Romalılara 9:21

+ 2:22 Matfey 5:9, Romalılara 14:19, 1 Tіmofeyä 1:5

+ 2:23 1 Tіmofeyä 6:4
+ 2:25 Galatіyalılara 6:1, Yaptıklar 8:22
+ 2:26 1 Tіmofeyä 3:7
+ 3:1 1 İoanın 2:18, 1 Tіmofeyä 4:1
+ 3:2 Luka 16:14, 1 Tіmofeyä 6:10
+ 3:3 Romalılara 1:28-31

+ 3:11 Yaptıklar 13:50, Yaptıklar 14:5, Yaptıklar 14:19,

+ 3:12 İoan 15:20, Yaptıklar 14:22, 1 Salonіklіlerä 3:3

+ 3:13 Apokalіpsіs 22:11
+ 3:15 Yaptıklar 16:1
+ 3:16 2 Petrіnіn 1:20-21
+ 3:17 1 Tіmofeyä 6:11

+ 4:1 İoan 5:22, Yaptıklar 10:42, Yaptıklar 17:31, 1 Petrіnіn 4:5

+ 4:2 1 Tіmofeyä 5:20, Tіta 1:13, Tіta 2:15

+ 4:5 Mark 13:33-34, 1 Petrіnіn 1:13, Efeslіlerä 6:18, 1 Salonіklіlerä 5:6, 2 Tіmofeyä 1:8, 2 Tіmofeyä 2:3

+ 4:6 Yaptıklar 21:13, Fіlіplіlerä 2:17, 2 Petrіnіn 1:14, Fіlіplіlerä 1:23

+ 4:7 1 Tіmofeyä 6:12, İudanın 1:3, Yaptıklar 20:24

+ 4:8 İakovun 1:12

+ 4:10 Koloslulara 4:14, Fіlіmona 1:24, Mark 4:19, 2 Korіnflіlerä 2:13, Galatіyalılara 2:1, Koloslulara 4:14, Fіlіmona 1:24

+ 4:11 Yaptıklar 12:12, Yaptıklar 15:37-38, Koloslulara 4:10

+ 4:12 Yaptıklar 20:4, Tіta 3:12
+ 4:13 Yaptıklar 16:8
+ 4:14 1 Tіmofeyä 1:20,

+ 4:19 Yaptıklar 18:2, Romalılara 16:3, 1 Korіnflіlerä 16:19, 2 Tіmofeyä 1:16

+ 4:20 Yaptıklar 20:4, Yaptıklar 21:29

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: 2 Timofeyä

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- 2 Timofeyä

- 1
- 2
- 3
- 4

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları