Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:28:23.623622+00:00

Eni Baalantı: 2 Petrinin

Eni Baalantı: 2 Petrinin

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. 2 Petrinin

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

2 Petrinin

2 Petrinin

1. 1

2. 2

3. 3

1

PETRİNİN İKİNCİ KİYADI

Seläm

1^1Bän, Simon Petri, İisus Hristozun kulu hem apostolu, seläm yollêêrım hepsinä, kim bizim Allah hem Kurtarıcı İisus Hristozun dooruluuna görä, kabletti inanı, ani bizim inan gibi paalıdır+.

2İivergi hem usluluk zeedelensin sizdä, çünkü tanıyêrsınız Allahı hem bizim Saabimizi İisus Hristozu+.

Allahın çaarması

3Allahın kuvedinnän bizä baaşlandı hepsi, ne lääzım yaşamak için hem Allahın yolunda gitmäk için, çünkü tanıyêrız Onu, Kim bizi çaardı Kendi metinniinnän hem iiliinnän,

4angılarınnan bilä bizä çok büük hem paalı adamaklar baaşlandı, ki siz böleliklän kurtulasınız bozukluktan, ani bu dünnedä var şefklik beterinä, da benzär olasınız Allahın tabeetinä+.

5Bunun için, bütün çalışmanızı koyarak, ekleyin inanınıza iilik, iiliinizä bilgi,

6bilginizä kendinizi zaplamak, zaplamanıza dayanmak, dayanmanıza allahçılık,+

7allahçılıınıza kardaş sevgilii, kardaş sevgiliinizä dä sevgi+.

8Eer bunnar sizdä varsa hem zeedelenirsä, olmayacenız faydasız hem kalmayacenız meyvasız tanımakta bizim Saabimizi İisus Hristozu+.

9Ama kimdä bunnar yok, o uzaa görämeer, köör bulunêr hem unuttu, ani eski günahlarından paklandı+.

10Onuştan, kardaşlar, çalışın taa çok hem taa çok kaavilemää sizin çaarılmanızı hem seçilmenizi. Eer bunu yaparsaydınız, bir kerä bilä kösteklenmeyeceniz+.

11Zerä butürlü sizä boldan yol açılacek bizim Saabimizin hem Kurtarıcımızın İisus Hristozun diveç padişahlıına girmää+.

12Onuştan herzaman bakêrım, aklınıza getireyim hepsini bunnarı, makar ki siz bilersiniz hem kaavi durêrsınız aslılıkta, ani sizdä var+.

13Sanêrım, dooru olacek, ki nekadar vakıt bu erdeki güüdeylän olacam, sizi uyandırayım bunnarı aklınıza getirmäklän.

14Bilerim, ani lääzım olacek, tezdä brakayım bu güüdemi, nicä bizim Saabimiz İisus Hristos gösterdi bana+.

15Şindi bakêrım, ki bän geçindiktän sora da, siz herzaman aklınıza getiräsiniz bunnarı.

İisus Hristozun metinniinin şaatları

16Zerä sizä bizim Saabimizin İisus Hristozun kuvetlän gelmesini açıklarkan, sölämedik sizä käämil düzülmüş masallar gibi, ama biz kendi gözlerimizlän gördük Onun metinniini+.

17O kabletti Allah Bobadan ikram hem şan, açan ses işidildi, ani geldi üüsek hem metin Olandan, deyip: «Budur Benim sevgili Oolum, Angısında Benim isleeliim»+.

18Bu sesi, ani göktän geldi, biz kendimiz işittik, Onunnan bulunarkan ayoz bayırda.

19Bundan kaarä bizdä var taa kaavi doorulamak prorok sözlerindä. Siz ii yapêrsınız, eer o sözleri esaba alarsanız, nicä bir şafkı, ani karannık erdä aydınnadêr, o zamana kadar, nezaman gün duumaa başlayacek hem sabaa yıldızı üreklerinizdä peydalanacek+.

20Hepsindän öncä biliniz, ani Ayoz Yazılarda hiç bir prorok sözü dä kimsey kendi-kendindän açıklayamêêr.

21Zerä bir sıra bilä prorok sözleri sölenmedi insan istemesinä görä, ama onnarı Allahın /ayoz/ insannarı söledi, kullanılmış Ayoz Duhtan+.

2

Yalancı üüredicilär

2^1Ama insan arasında yalancı proroklar peydalandı. Onnar sizin aranızda da peydalanacek, nasaat edip yalancı üüretmeklär. Onnar saklıdan sokaceklar aranıza kayıplık getirän bölünmeklär. Orayı kadar etişeceklär, ani Saabidän, Angısı onnarı satın aldı, atılaceklar. Bununnan onnar kendi üstlerinä tez kayıplık getireceklär+.

2Çoyu gidecek onnarın bozuk yolundan, onnarın beterinä aslılık yolu kötülenecek.

3Tamahlık beterinä yalan laflarlan sizi soyaceklar. Daava onnar için çoktan hazır hem uyuklamêêr O, Kim onnarı yok edecek+.

4Allah acımadı artık angilleri, angıları günaha girdilär. Onnarı, baalayıp sincirlärlän, cendem dipsizliinä attı. Orada karannıkta daava gününü bekleerlär+.

5Evelki dünneyi dä acımadı. Açan allahsız halkın üstünä potop yolladı dünneyä, O korudu Noyu, ani nasaat edärdi dooruluk için, hem senselesini – hepsi sekiz kişi+.

6Sodom hem Gomorra kasabalarına da daava kesti, yok edip, kül yaptı onnarı, ki örnek insana olsun, kim isteer allahsız yaşamaa+.

7Ama dooru adamı, Lotu, angısı çok gücenikti, görüp zakonsuz adamnarın ayıp yaşamalarını, kurtardı+.

8Zerä bu dooru adam, aralarında yaşarkan, her gün kendi temiz canında zeetlenärdi, görüp-işideräk onnarın zakonsuz işlerini+.

9Öleysä, Saabi biler, nesoy allahçı insannarı denemektän kurtarmaa, ama dooru olmayannarı, daava günü için tutup, cezalamaa –+

10en çok onnarı, angıları tencä mındar istemelerä veriler hem Onun zaabitliini paaya koymêêr. Bu arsız hem inat adamnar metinni olannarı kötülemää sakınmêêrlar+.

11Angillär sa, ani onnardan taa üstün hem kuvetli, kötülämeer hem maana bulmêêr onnara Saabinin önündä.

12Ama onnar akılsız hayvannar gibi, tencä alışmaklarına görä yaşêêrlar. Duumuşlar, ki, tutulup, kesilmiş olsunnar. Kötüleerlär, ne kendileri annamêêr, onnar da, hayvannar gibi, yok olaceklar+.

13Onnar ödek kendi kötülüklerinä görä kabledeceklär, zerä severlär gündüz sefalık sürmää. Onnar lekeleerlär hem utandırêrlar. Hoşlanêrlar aldatmaktan, açan sizinnän iyip-içerlär.

14Onnarın gözleri orospuluk mayıllıınnan dolu. Günaha doymêêrlar. Onnar aldadêrlar kararsız insannarı. Ürekleri sınaşmış tamahlaa. Onnar – betvalı insannar.

15Saptılar uz yoldan da şaşırdılar, gideräk Valaamın, Veor oolunun yolundan, kim zakonsuz kazancı sevdi+.

16Ama kendi zakonsuzluu için azarlandı bir lafetmeyän eşektän, angısı, lafedip insan sesinnän, prorokun akılsızlıını durguttu.

17Onnar, nicä susuz pınarlar, benzär borandan götürülän bulutlara. Onnarı zın karannık bekleer+.

18Onnar, boşuna üüneräk, lafederlär da aldadêrlar tencä hamellärlän hem ayıp işlärlän onnarı, kimnär diil çoktan kurtuldu yannış yolda gidennerdän+.

19Onnara adêêrlar serbestlik, ama kendileri bozuk işlerä çıraklık ederlär. Zerä herkezi, nedän ensenmiş, ona da çırak olêr+.

20Eer, tanıyıp Saabi hem Kurtarıcı İisus Hristozu, kurtuldusaydılar bu dünneyin mındar işlerindän, ama sora enidän dolaşarsaydılar hem bunnarlan ensenmiş olursaydılar, onnarın son halı taa titsi olacek, nekadar ilkinkisi+.

21Taa ii olaceydı, eer dooru yolu tanımaydılar, nekadar tanıdıktan sora geeri dönsünnär ayoz sımarlamaktan, ani onnara verildi+.

22Onnarlan oldu, nicä söleyiştä dooru sölener: «Köpek geeri döner kendi kustuuna, hem yıkanmış domuz batak içinä enidän girer yuvarlanmaa».

3

Saabinin günü

3^1Sevgili kardaşlar, şindi benim bu ikinci kiyadım, ani sizä yazêrım. İkisindä dä bunnarı aklınıza getirerim, savaşıp uyandırayım sizin pak fikirinizi,+

2ki aklınızda tutasınız sözleri, ani eveldän ayoz proroklardan haber edildi, hem bizim Saabi Kurtarıcının sımarlamasını, ani sizin apostolların aazınnan verildi+.

3Hepsindän öncä biliniz, ani bitki günnerdä peydalanacek gülmää alıcılar, angıları yaşayaceklar kendi istediklerinä görä.

4Sizi gülmää alarak, deyeceklär: «Neredä Onun gelmesinin adaması? Zerä nezamandan dedelerimiz öldü, hepsi ölä kaldı, nicä baştan yaradılı».

5Maasuz yapılêrlar bilmeyän, ani gök baştan Allahın sözünnän oldu, hem er yaradıldı sudan hem suylan+.

6Evelki dünnä da hep, suylan buulup, telef oldu+.

7Şindiki er hem gök korunêr hep o sözlän ateş için, daava günü için, nezaman telef olacek allahsız insannar.

8Ama, sevgili kardaşlar, unutmayın, ani Saabidä bir gün – nicä bin yıl, hem bin yıl – nicä bir gün.

9Saabi oyalanmêêr tamannamaa, ne adadı, nicä kimisi sanêr, ama sizä dayanêr, istämeyeräk, ki birkimsey kaybelsin, ama hepsi günahlarından Allaha dönsün+.

10Saabinin günü gelecek /gecä/ hırsız gibi. Ozaman göklär büük uuldamaklan geçecek, gökteki işlär büük sıcaktan eriyecek. Er hem ne yapılêr er üstündä, hepsi yanacek+.

11Çünkü hepsi bölä yok olacek, ozaman netürlü insannar düşer olasınız siz? Yaşamanız lääzım olsun ayoz hem Allaha verili,+

12bekleyeräk hem çabuklaştırarak Allahın gününün gelmesini. O gün göklär tutuşup-kaybelecek hem gökteki işlär sıcaktan eriyecek+.

13Ama biz, Onun adamasına görä, bir eni gök hem eni er bekleeriz, neredä herzaman dooruluk olacek+.

14Onuştan, sevgili kardaşlar, çünkü bunnarı bekleersiniz, çalışın Onun önündä lekesiz, kusursuz hem uslulukta olasınız+.

15Bizim Saabimizin çok dayanmasını kurtulmak gibi sayın, nicä sizä yazdı bizim sevgili kardaş Pavli o aariflää görä, ani ona verildi+.

16O bunnar için hepsi kiyatlarında ölä söleer. Onun kiyatlarında var zor annaşılan erlär, angılarını bilgisiz hem kararsız insannar tersinä annêêrlar, nicä dä başka Ayoz Yazıları. Kendileri yol açêrlar+

17Onuştan, sevgili kardaşlar, öncä bileräk bunnarı, sakının, ki bu zakonsuz kişilär gibi yannış yoldan gitmeyäsiniz da kendi kararınızdan sapmayasınız.

18Ama kaavilenin bizim Saabi hem Kurtarıcı İisus Hristozun iivergisinnän hem Onu tanımaklan. Ona metinnik olsun şindi hem divecinä. Amin. |<page>+

+ 1:1 Matfey 4:18-21, İoan 1:40-42, Tіta 2:13
+ 1:2 1 Petrіnіn 1:2, İudanın 1:2
+ 1:4 2 Petrіnіn 2:18
+ 1:6 İakovun 1:3-4

+ 1:7 1 İoanın 4:16, 1 Korіnflіlerä 13:13, Çıfıtlara 13:1

+ 1:8 Tіta 3:14

+ 1:9 1 İoanın 1:7, Efeslіlerä 5:26, Çıfıtlara 9:14

+ 1:10 1 Salonіklіlerä 1:4
+ 1:11 Koloslulara 1:13
+ 1:12 İudanın 1:5
+ 1:14 İoan 21:18-19, 2 Tіmofeyä 4:6

+ 1:16 1 Salonіklіlerä 2:19, 1 Salonіklіlerä 4:16, Luka 9:32, İoan 1:14

+ 1:17 Matfey 3:17, Matfey 17:5, Mark 1:11, Mark 9:7, Luka 9:35, İoan 8:54, İoan 17:1, Yaptıklar 3:13

+ 1:19 1 Petrіnіn 1:10, İoan 5:35, 2 Korіnflіlerä 4:6

+ 1:21 2 Tіmofeyä 3:16,

+ 2:1 Matfey 7:15, Yaptıklar 20:30, 2 Korіnflіlerä 11:13, 1 Tіmofeyä 4:1, İudanın 1:4, 1 Korіnflіlerä 6:20, 1 Korіnflіlerä 7:23

+ 2:3 Romalılara 16:18, Koloslulara 2:4

+ 2:4 İudanın 1:6

+ 2:5 Yaradılış 7:17, 1 Petrіnіn 3:19-20, Yaradılış 7:23

+ 2:6 Yaradılış 19:24
+ 2:7 Yaradılış 19:16
+ 2:8 Yaptıklar 17:16
+ 2:9 1 Korіnflіlerä 10:13, Apokalіpsіs 3:10
+ 2:10 İudanın 1:16, İudanın 1:8-9
+ 2:12 İudanın 1:10
+ 2:15 İudanın 1:11, Apokalіpsіs 2:14
+ 2:17 İudanın 1:12-13
+ 2:18 2 Petrіnіn 1:4

+ 2:19 Galatіyalılara 5:13, İoan 8:34, Romalılara 6:16-20, Tіta 3:3

+ 2:20 Matfey 12:45, Luka 11:26
+ 2:21 Romalılara 7:12
+ 3:1 2 Petrіnіn 1:13
+ 3:2 İudanın 1:17-18
+ 3:5 Yaradılış 1:9,
+ 3:6 Yaradılış 7:11, Yaradılış 7:21

+ 3:9 Romalılara 2:4, 1 Tіmofeyä 2:4, 1 Tіmofeyä 2:6

+ 3:10 Matfey 24:43, Luka 12:39, 1 Salonіklіlerä 5:2, Mark 13:31

+ 3:11 1 Petrіnіn 1:15
+ 3:12 İudanın 1:21
+ 3:13 Apokalіpsіs 21:1, Apokalіpsіs 21:27

+ 3:14 İakovun 1:27, 1 İoanın 5:18, 1 Tіmofeyä 5:22

+ 3:15 Romalılara 2:4, Apokalіpsіs 2:21

+ 3:16 Çıfıtlara 5:10

+ 3:18 Efeslіlerä 4:15, Koloslulara 1:10, Koloslulara 2:19, Romalılara 11:36

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: 2 Petrinin

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- 2 Petrinin

- 1
- 2
- 3

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları