Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:28:17.981922+00:00

Eni Baalantı: 1 Petrinin

Eni Baalantı: 1 Petrinin

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. 1 Petrinin

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

1 Petrinin

1 Petrinin

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

PETRİNİN İLK KİYADI

Seläm

1^1Bän, Petri, İisus Hristozun apostolu, seçilmişlerä seläm yollêêrım, angıları yabancı gibi yaşêêrlar daanıkta: Pont, Galatiya, Kappadokiya, Asiya hem Vifiniya erlerindä+.

2Seçildiniz Allah Bobanın öncä bilmesinä görä, Allahın Duhunnan ayoz halk olarak, ki sesleyäsiniz İisus Hristozu, hem Onun kanı serpilsin üstünüzä. Sizä iivergi hem usluluk zeedelensin+.

Şükür Allaha diri umut için

3Metinnik olsun Allaha, Saabimiz İisus Hristozun Bobasına, Angısı Kendi büük acıyannıından yaptı, aniki enidän duualım, da İisus Hristozun dirilmesinnän bizdä bir eni umut olsun,+

4çürümäz, lekesiz, sörpeşmäz bir miras, ani sizin için göktä saklı+.

5Siz Allahın kuvedinnän, inannan korunêrsınız kurtulmak için, ani hazır açılsın bitki vakıtlarda+.

6Bunun için sevinin, bakmayarak, ani şindi bir parça vakıt lääzım zeet çekäsiniz hertürlü denemeklerdän,+

7ki sizin inanınızın halizlii gösterilsin. Altın, ani kaybeler, ateştän denener. Hep ölä inanınız da, ani taa paalı altından, denener, ki sizdä metinnik, şannık hem ikram olsun İisus Hristozun gelmesindä+.

8Makar ki Onu görmediniz, Onu seversiniz, şindi dä, görmeyeräk, ama Ona inanarak, sevinersiniz şannı bir sevinmeliklän, ani yok nasıl laflan annatmaa+.

9Zerä etişersiniz inanınızın beeninä – cannarınızın kurtulmasına.

10Bu kurtulmak için çalışmaklan soruşturdular hem aaraştırdılar proroklar, angıları öncä prorokluk ettilär iivergi için, ani sizä verilmiş+.

11Baktılar annasınnar, nezaman hem nasıl olacek bu vakıt, ani onnarda Hristozun Duhu gösterärdi, angısı öncä haberledi Hristozun zeetleri için hem ondan sora metinnii için+.

12Onnara açıldı, ani izmet edärdilär diil kendilerinä, ama sizä. Lafettilär onnar için, ne siz üürendiniz onnardan, kim sizä İi Haberi annattı. İi Haber annadıldı Ayoz Duhun yardımınnan, ani göktän yollanıldı. Angillär dä isteerlär bu işleri annamaa+.

Ayoz olun

13Onun için fikirleriniz işä hazır olsun. Ayık olun. En heptän umutlanın o iivergiyä, ani sizä verilecek İisus Hristozun gelmesindä+.

14Nicä sesleyici uşaklar, kayıl olmayın o hamellärlän, ani sizdä vardı, açan taa dooruluu bilmärdiniz+.

15Ama nicä O, Kim sizi çaardı, – ayozdur, hep ölä siz dä olun ayoz bütün yaşamanızda+.

16Zerä yazılı: «Olun ayoz, çünkü Bän ayozum».

17Eer siz deyärseydiniz Boba Ona, Kim kimseyä pay tutmêêr, ama herkezinä yaptıına görä daava yapêr, onuştan bakın, Allahı hatırlayarak, bu ömürü geçirmää, ani yaşêêrsınız bu dünnedä+.

18Zerä ii bilersiniz, ne ödendi, ki kurtulasınız bu boşuna yaşamaktan, ani edendiniz bobalarınızdan. Bu ödek diil geçici işlär – gümüş yada altın,+

19ama Hristozun paalı kanı, Angısı kusursuz hem lekesiz kuzu.

20O dünneyin kurulmasından öncä bilinärdi, ama açıldı bitki vakıtlarda sizin için+.

21Onun aracılıınnan Allaha inandınız, Angısı diriltti Onu ölüdän da verdi Ona metinnik, ki inanasınız hem umutlanasınız Allaha.

22Aslılıı seslemäklän cannarınızı /Ayoz Duhlan/ pakladınız. Bunun için kardaşlarınızı ikiüzlülüksüz seversiniz. Onuştan sevin biri-birinizi haşlaklıklan hem bütün üreklän+.

23Zerä Allahın diri hem diveç sözünnän siz enidän duudunuz, nicä uşaklar, diil bir ölümnü bobadan, ama ölümsüz Bobadan+.

24Zerä «insan ota benzeer, onun bütün şanı bir kır çiçää gibi. Ot kuruyêr, çiçek düşer,

25ama Saabinin sözü dayma kalêr». Bu o sözdür, ani sizä nasaat edildi+.

2

2^1Onuştan bir yana atın hertürlü fenalıı, şalvirlii, ikiüzlülüü, kıskançlıı hem kötülemeyi+.

2Nicä eni duumuş evlatlar özleer süt, özleyin Allahın haliz Sözünü, ki siz, bununnan büüyüp, edenäbiläsiniz kurtulmak+.

3Zerä dattınız Saabinin iiliini.

Diri ayoz bina

4Geliniz Saabiyä, diri taşa, ani insandan sıbıdılmış, ama Allahtan seçilmiş hem paalı+.

5O sizi faydalasın, nicä diri taşları, ki işlesin bir duhça ev, neredä siz, ayoz popazlar olarak, getiräbilirsiniz İisus Hristozun aracılıınnan duhça kurbannar, ne Allahtan beenilmiş+.

6Zerä Ayoz Yazıda yazılı: «Bän Sionda koyêrım bir köşä taşı, paalı hem seçilmiş. Kim Ona inanacek, o utanmış kalmayacek»+.

7Onuştan O sizin için, kim inandı, bir paalı taştır, ama inansız olannar için «bu bir taş, angısını ustalar sıbıttılar, ama sonda köşä taşı oldu»,+

8«bir taş, angısına köstekleneceklär, hem bir kanara, angısına urulaceklar». Onnar kösteklenir, çünkü Allahın sözünü seslämeerlär. Onuştan onnara sıralıdır kösteklenmäk+.

9Siz sä bir seçilmiş senselä, Padişahın popazları, bir ayoz millet, Allahın kendi insanıysınız. Seçildiniz, ki haberleyäsiniz şannı yaptıklarını Onun, Angısı çaardı sizi karannıktan Kendi şaşılacak aydınnıına+.

10Nezamansa siz diildiniz millet, ama şindi Allahın milletiysiniz, nezamansa baaşlanmamış insannardınız, ama şindi acıyannık edendiniz+.

Allahın izmetkerleri olun

11Sevgili kardaşlar, yalvarêrım, korunasınız günahlı tabeetinizin istemelerindän, ani canınıza karşı cenk edär. Zerä bu dünnedä siz yabancıysınız hem yolcuysunuz+.

12Kendinizi ii götürün dolay insannarın arasında, ki onnar, kim kötüleer sizi, nicä fena yapıcıları, görüp sizin ii işlerinizi, Allahı metinnesinnär o gündä, nezaman onnara yaklaşacek+.

13Saabinin hatırı için ön verin hepsi insan zaabitlerinä, istär padişaha, ani hepsinin üstünä,+

14istär kullanıcılara, ani ondan yollanmış, ki fena yapıcıları cezalasınnar hem iilik edenneri metetsinnär+.

15Zerä budur Allahın istedii, ki siz, yaparak iilik, susturasınız akılsız insannarın bilgisiz laflarını.

16Götürün kendinizi nicä serbest insannar, sade yapmayın serbestliinizdän kötülää bir örtü. Yaşayın nicä Allahın çırakları+.

17Hepsi insannarı hatırlayın, kardaşları sevin, Allahtan korkun, padişahı ikramnayın!+

18Siz, çıraklar, çorbacılarınıza ön verin bütün saygıylan, diil sade ii hem yalpak olannara, ama sert olannara da+.

Hristozun zeetlerindän örnek alın

19Zerä budur beenilmiş, açan birkimsey, Allahın istediini bileräk, zeetlerä dayanêr, makar ki kabaatsız acı çeker+.

20Neylän sizi metetmää, eer siz şamara dayanarsaydınız kabaatlıykan? Ama eer dayanarsaydınız zeetlerä, çünkü iilik yapêrsınız, bu Allahın beendiidir.

21Buna siz çaarıldınız, çünkü Hristos, sizin için zeetlenip, örnek sizä oldu, ki siz dä gidäsiniz Onun izlerindän+.

22«O günah hiç yapmadı, Onun aazından yalan çıkmadı».

23Açan Onu kötüledilär, O cuvap etmedi kötülemäklän hem, açan zeet çekti, o kimseyi korkutmadı, ama heptän verildi Ona, Kim dooru daava keser+.

24O aldı bizim günahlarımızı Kendi güüdesindä stavroza, ki biz ölelim günah için da yaşayalım dooruluk için. Onun yaralarınnan siz alıştınız+.

25Siz koyunnar gibiydiniz, ani yolunu şaşırmış. Şindi sa siz döndünüz cannarınızın Güdücüsünä hem Koruyucusuna+.

3

Karı-koca annaşması

3^1Hep ölä siz, karılar, ön verin kendi kocalarınıza, ki onnar, ani seslämeerlär Allahın sözünü, karılarının yaşamasından lafsız kazanılmış olsunnar,+

2görüp sizin temiz hem ikramnı yaşamanızı.

3Sizin gözelliiniz dışandan olmasın, söz gelişi, saç örmeleri, altın takımnar eki rubalar, ne giiyersiniz,

4ama olsun içyandan saklı ürektä bir insan, sörpeşmäz gözelliktä yavaş hem uslu duhlan, ne Allahın önündä çok paalı+.

5Butakım eveldän ayoz karılar donandılar, kim Allaha umutlarını koyardı hem kendi kocalarına ön verärdi,

6nicä Sarra seslärdi Avraamı da ona «çorbacım» deyärdi. Siz Sarranın uşakları oldunuz, eer iilik yaparsaydınız da hiç bişeydän korkmarsaydınız+.

7Hep ölä siz dä, kocalar, karılarınıza annar adamnar olun. Karılara hatır güdün, zerä onnar sizdän taa yufka, ama sizinnän barabar mirasçı olaceklar diveç yaşamak baaşışına. Ölä ki sizin dualarınızda köstek olmasın+.

8Olun hepsiniz bir neettä, pay alın başkalarının zorluklarında, kardaşları sevin, yalpak hem münüz ürekli olun+.

9Çevirmeyin kötülük için kötülük eki süümäk için süümäk, ama iisözleyin, zerä bilersiniz, ani çaarıldınız, mirasçı olasınız iisözlemeklerä+.

10Zerä «kim sever yaşamayı hem ii günnär isteer görsün, o kötülüktän lääzım dilini durgutsun hem aazınnan yalan sölämesin.

11Fenalıktan uzaklansın, iilik yapsın, barışmaklıı aarasın da onun ardından gitsin.

12Zerä Saabinin gözleri dooruların üstündädir hem Onun kulakları dualarını işider. Ama Saabi onnara karşı durêr, kim kötülük yapêr».

13Kim sizä fena yapêr, eer siz iilik yapmaa çalışkan olursaydınız?

14Eer zeetlenirseydiniz dä dooruluk için, ne mutlu sizä! Korkmayın, nedän insan korkêr, hem kahırlanmayın+.

15Hristozu üreklerinizdä ayozlayın, nicä Saabiyi. Herzaman hazır olun cuvap etmää herkezinä, kim isteer esap umut için, ani sizdä var. Sade yapın bunu yalpaklıklan hem saygıylan+.

16Sizin üzünüz pak olsun, ki, açan fena laf söleerlär onnar, kim kötüleer sizin ii yaşamanızı, ani İisus Hristoza baalı, utanmış kalsınnar+.

17Zerä eer Allah istärseydi, taa iidir zeetlenmää ii işlär için, nekadar kötü işlär için+.

18Çünkü Hristos, getirsin bizi Allaha deyni, bir kerä öldü günahlarımız için, dooru olan dooru olmayannar için. O güüdeycesinä öldürüldü, ama duhçasına dirildildi+.

19O, Duhlan gidip, nasaat etti duhlara, angıları zındanda+.

20Bir vakıt seslämemiştilär onnar, angılarını Allah dayanmaklan bekledi, gemi yapılarkan Noyun günnerindä. O gemidä pek azlık sudan[*] kurtuldu, salt sekiz kişi.

21Bu oluş vaatizlää benzeer, ani şindi sizi kurtarêr İisus Hristozun dirilmesinnän. Vaatizlik güüdenin yıkanması kirdän diildir, ama Allahın önündä temiz ürektän bir adamak+.

22Hristos gökä kalktı da Allahın saa tarafında oturdu. Onun zapına verildilär angillär, zaabitliklär hem kuvetlär+.

4

Allah için yaşamak

4^1Nicä Hristos zeetlendi güüdeylän, hep ölä siz dä fikirlerinizi zeet için hazırlayın, zerä kim güüdeylän zeetlener, o günah yapmaktan durgunêr+.

2Ölä ki, kalmış vakıdı bu güüdeylän yaşayın diil insanın hamellerinä görä, ama Allahın istediinä görä+.

3Zerä etär nekadar geçmiş vakıtlarda tayfännarın istediklerini yaptınız, yaşayarak ayıplıkta, şefkliktä, sarfoşlukta, hayırsızlık konaklıında[*], içkiciliktä hem iirenç idollara baş iiltmektä.

4Şindi onnar şaşêrlar, çünkü siz onnarlan barabar dalmêêrsınız o taşkın hayırsızlık sellerinä, da onuştan kötüleerlär sizi+.

5Onnar cuvap vereceklär Allahın karşısında, Angısı hazır daava kesmää hem dirilerä, hem ölülerä+.

6Onun için İi Haber nasaat edildi onnara da, kim öldü, ki onnara öbür insannar gibi güüdeycesinä daava kesilsin, ama duhçasına Allah gibi yaşasınnar.

7Herbir işin bitkisi yakındır, onuştan akıllı olun, duaylan kuşkulukta bekleyin+.

8Hepsindän taa çok sizdä biri-birinizä haşlak sevgi olsun, zerä sevgi çok günahları örter+.

9Mırıldanmayarak biri-birinizä, konakçı olun+.

10Herkez izmet etsin biri-birinä o ayırı baaşışlan, ne Allahtan kabletti, nicä onnar, kim ii kullanêr Allahın hertürlü iivergisini+.

11Lafedärseydi birisi, ko Allahın sözünü sölär gibi lafetsin. İzmet edärseydi birisi, izmet etsin o kuvetlän, ne Allahtan verili, ki hepsindän metinnensin Allah İisus Hristos aracılıınnan. Hristoza düşer metinnik hem kuvet diveçtän divecä. Amin+.

12Sevgili kardaşlarım! Ateşli denemeklerä şaşmayın, ani başınıza geler sizi denemäk için, nicä bir şaşılacak iş+.

13Buna karşı, sevinin, çünkü pay alêrsınız İisus Hristozun zeetlerindä, ki Onun metinnii açılmasında da sevinäsiniz hem şennenäsiniz+.

14Eer sizi azarlarsaydılar Hristozun adı için, ne mutlu sizä, zerä Allahın şannı Duhu bulunêr üstünüzdä. /Onnardan O kötülener, ama sizdän metinnener./+

15Sade olmasın, ki birkimsey sizdän zeetlener, çünkü öldürücü, hırsız, fena yapıcı, eki karışêr başkalarının işinä.

16Ama eer sän zeetlenärseydin hristian gibi, utanma, ama metinnä Allahı, çünkü Hristozun adını taşıyêrsın+.

17Zerä vakıt geldi, daava başlansın Allahın evindän. Eer daava bizdän başlanarsaydı, nesoy olacek onnarın bitkisi, kim Allahın İi Haberini seslämeer+?

18«Eer dooru insannar gücülä kurtularsaydı, ozaman allahsızlarlan hem günahkerlärlän ne olur?»

19Ölä ki, onnar, kim Allahın istediinä görä zeetlener, kendi cannarını inanç Yaradıcıya iilik yapmaklan inandırsınnar+.

5

Klisenin kullanıcıları hem gençlär

5^1Sizdeki presviterlerä yalvarêrım, çünkü kendim dä presviterim. Bän şaadım Hristozun zeetlerinä hem paydaşım metinniktä, ani lääzım açılsın+.

2Yalvarêrım, güdün Allahın sürüsünü, ani sizdä var, koruyarak onnarı diil zorlandırılmış, ama ii istediktän, nicä Allaha yakışıklı. Bunu yapmayın tamahlıklan kazanç için, ama sevinçlän,+

3diil, ki çorbacılık edäsiniz onnara, kim verildi sizin elinizä, ama çalışın vermää örnek sürüyä+.

4Açan gelecek Büük Güdücü, edeneceniz bir sörpeşmäz şannı feneț+.

5Hep ölä siz dä, gençlär, ön verin presviterlerä. Hepsiniz, biri-birinizä ön vereräk, kuşanın yavaşlıklan. Zerä «Allah şişkinnerä karşı durêr, ama yavaşlara iivergi verer»+.

6Onun için yavaş olun, verilip Allahın kaavi elinä, ki, vakıt geldiynän, üüseklendirsin sizi.

7Hepsi kahırlarınızı Onun üstünä koyun, zerä O sizin için kahırlanêr+.

8Ayık hem kuşku olun, zerä sizin duşmanınız diavol gezer bir hırlayan aslan gibi da aarêêr, kimi yutsun+.

9Ona karşı durun kaavi inannan, bileräk ani hep bölä zeetleri geçirerlär sizin kardaşlarınız dünneyin hererindä+.

10Allah hertürlü iivergi verer. O çaardı sizi Kendi diveç metinniinä, ani İisus Hristozda. Siz biraz zeetlendiktän sora, Kendisi sizi tamannaa getirecek, erleştirecek, kaavilendirecek hem sallanmaz yapacek+.

11Ona /metinnik hem/ kuvet diveçtän divecä. Amin+.

12Yazdım sizä kısadan bu lafları Siluanın elinnän, angısını inanç kardaş sayêrım. İsteerim havezlendireyim sizi hem şaatlık edeyim, ani budur Allahın hakına iivergisi. Bundan tutunun+.

13Selämneer sizi Vavilondan klisä, ani Allahtan seçilmiş, nicä dä siz. Selämneer sizi Mark, benim oolum+.

14Selämneyin biri-birinizi sevgi öpüşünnän. Usluluk sizä hepsinizä, kim inancı İisus Hristoza. /Amin./ |<page>+

* 3:20 Sudan – eki «suylan».

* 4:3 Hayırsızlık konaklıı – orgiya.

+ 1:1 Matfey 4:18-21, İoan 1:40-42, İakovun 1:1

+ 1:2 Çıfıtlara 12:24, 2 Petrіnіn 1:2, İudanın 1:2

+ 1:3 2 Korіnflіlerä 1:3, Efeslіlerä 1:3, 1 Petrіnіn 3:21, İoan 3:3, Tіta 3:5

+ 1:4 Matfey 6:20, Matfey 19:21, Koloslulara 1:5

+ 1:5 Efeslіlerä 2:8
+ 1:6 Matfey 5:11-12, İakovun 1:2-3
+ 1:7 1 Korіnflіlerä 3:13, Romalılara 2:10
+ 1:8 İoan 20:29
+ 1:10 2 Petrіnіn 1:19
+ 1:11 Romalılara 8:9, Luka 24:26
+ 1:12 Yaptıklar 2:2-4

+ 1:13 Mark 13:33-34, Efeslіlerä 6:18, 1 Salonіklіlerä 5:6

+ 1:14 Yaptıklar 17:30, Efeslіlerä 4:18-19, Romalılara 12:2, Tіta 3:3

+ 1:15 1 İoanın 3:3, 2 Petrіnіn 3:11

+ 1:17 2 Korіnflіlerä 6:18

+ 1:18 İoan 1:29, Yaptıklar 20:28, Çıfıtlara 9:14

+ 1:20 Çıfıtlara 1:2

+ 1:22 İoan 13:34, Romalılara 12:9, Çıfıtlara 13:1

+ 1:23 İoan 1:13, Çıfıtlara 4:12
+ 1:25 İakovun 1:10-11
+ 2:1 Efeslіlerä 4:31, Koloslulara 3:8

+ 2:2 Matfey 18:3, 1 Korіnflіlerä 3:2, Çıfıtlara 5:13

+ 2:4 1 Korіnflіlerä 10:4
+ 2:5 Efeslіlerä 2:20-22,
+ 2:6 Romalılara 9:33, Romalılara 10:11
+ 2:7 Mark 12:11, Yaptıklar 4:11
+ 2:8 Romalılara 9:33

+ 2:9 Apokalіpsіs 1:6, Apokalіpsіs 5:10, İoan 1:9

+ 2:10 Romalılara 9:25

+ 2:11 İakovun 4:1, Romalılara 7:23, Romalılara 13:14, Galatіyalılara 5:24

+ 2:12 Matfey 5:16, 2 Korіnflіlerä 9:13, Galatіyalılara 1:24

+ 2:13 Romalılara 13:1, Tіta 3:1

+ 2:14 Romalılara 13:3-4

+ 2:16 İoan 8:32, İakovun 1:25, İakovun 2:12, Romalılara 6:18, 1 Korіnflіlerä 7:22, 2 Korіnflіlerä 3:17, Galatіyalılara 5:1, Galatіyalılara 5:13, 1 Korіnflіlerä 7:22

+ 2:17 Romalılara 13:7

+ 2:18 Efeslіlerä 6:5, Koloslulara 3:22, 1 Tіmofeyä 6:1, Tіta 2:9

+ 2:19 1 Petrіnіn 3:14, 1 Petrіnіn 3:17, 1 Petrіnіn 4:16

+ 2:21 Yaptıklar 14:22, İoan 13:15

+ 2:23 Matfey 5:39, Luka 23:46

+ 2:24 Romalılara 6:2, Galatіyalılara 2:19, Galatіyalılara 5:24,

+ 2:25 Luka 15:6

+ 3:1 Yaradılış 3:16, 1 Korіnflіlerä 14:34, Efeslіlerä 5:22, Koloslulara 3:18, Tіta 2:5

+ 3:4 1 Tіmofeyä 2:9
+ 3:6 Yaradılış 18:12
+ 3:7 Efeslіlerä 5:25, Koloslulara 3:19
+ 3:8 Romalılara 12:16

+ 3:9 1 Salonіklіlerä 5:15, Romalılara 12:17, Matfey 5:44, Romalılara 12:14, 1 Korіnflіlerä 4:12

+ 3:14 Matfey 5:10, 1 Petrіnіn 2:19-20, 1 Petrіnіn 4:14-16,

+ 3:15 Koloslulara 4:6
+ 3:16 1 Petrіnіn 2:12, Luka 13:17
+ 3:17 1 Petrіnіn 2:20

+ 3:18 1 Petrіnіn 2:21, 1 Petrіnіn 4:1, Çıfıtlara 9:26-28

+ 3:19 Yaradılış 6:3-14, Yaradılış 7:17, 2 Petrіnіn 2:5

+ 3:21 Romalılara 6:4, Mark 16:16, 1 Petrіnіn 1:3

+ 3:22 Luka 24:51, Yaptıklar 1:9, Mark 16:19, Romalılara 8:34, Romalılara 8:38, 1 Korіnflіlerä 15:24, Efeslіlerä 1:21

+ 4:1 1 Petrіnіn 3:18, Romalılara 6:2, Romalılara 6:7, Galatіyalılara 5:24, Koloslulara 3:3

+ 4:2 Romalılara 6:14, Romalılara 14:7-8, 2 Korіnflіlerä 5:15, Tіta 2:12

+ 4:4 Efeslіlerä 4:17-19, 1 Petrіnіn 2:12, 1 Petrіnіn 3:16

+ 4:5 İoan 5:22, Yaptıklar 10:42, 1 Petrіnіn 4:5

+ 4:7 İakovun 5:8, 1 Korіnflіlerä 7:29, 1 Korіnflіlerä 7:31, Mark 14:38

+ 4:8 İakovun 5:20

+ 4:9 Çıfıtlara 13:2

+ 4:10 Romalılara 12:6-8, 1 Korіnflіlerä 7:7, Luka 12:42-43

+ 4:11 İoan 13:31, 1 Korіnflіlerä 10:31, İudanın 1:24-25, Apokalіpsіs 1:6, Apokalіpsіs 5:13

+ 4:12 1 Petrіnіn 1:7
+ 4:13 Yaptıklar 5:41, Fіlіplіlerä 3:11
+ 4:14 Matfey 5:11
+ 4:16 1 Petrіnіn 2:19-20
+ 4:17 Romalılara 2:9,
+ 4:19 Luka 23:46
+ 5:1 Luka 24:48, Romalılara 8:17

+ 5:2 İoan 21:16-17, Yaptıklar 20:28, 1 Tіmofeyä 3:8, Tіta 1:7

+ 5:3 Matfey 20:25-26, Fіlіplіlerä 3:17, 2 Salonіklіlerä 3:9, 1 Tіmofeyä 4:12, Tіta 2:7

+ 5:4 İoan 10:11, Çıfıtlara 13:20, 1 Korіnflіlerä 9:25

+ 5:5 İakovun 4:6

+ 5:7 Matfey 6:25, Fіlіplіlerä 4:6

+ 5:8 Mark 13:33-34, 1 Petrіnіn 5:8, Efeslіlerä 6:18, 1 Salonіklіlerä 5:6, 2 Korіnflіlerä 2:11, Efeslіlerä 6:11

+ 5:9 İakovun 4:7, Yaptıklar 14:22, 1 Salonіklіlerä 3:3

+ 5:10 2 Tіmofeyä 2:10

+ 5:11 1 Petrіnіn 4:11

+ 5:12 Yaptıklar 15:22, Yaptıklar 15:40, 1 Salonіklіlerä 1:1, 2 Salonіklіlerä 1:1

+ 5:13 Yaptıklar 12:12, Yaptıklar 13:5, Yaptıklar 15:37

+ 5:14 Romalılara 16:16

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: 1 Petrinin

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- 1 Petrinin

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları