Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:29:31.709727+00:00

Eni Baalantı: 1 İoanın

Eni Baalantı: 1 İoanın

1. Eni Baalantı

1. Sözlük (Eni Baalantı)

2. Geografiya Kartaları

Eni Baalantı

Eni Baalantı

1. Eni Baalantı

2. Gi̇ri̇ş

1. 1 İoanın

İi Haber

İisus Hristos için

Bibliyayı çevirän İnstitut

Moskva

2006

Eni Baalantı

Eni Baalantı
gagauz dilindä

Çevirici Stefan Bayraktar

Teologiya redaktoru Ceyms Dannenberg

İlüstraţiyaları kullanmak için izin verdi:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Bibliyayı çevirän İnstitut, Moskva, 2006

Gi̇ri̇ş

GİRİŞ

Paalı okuyucular!

Siz tutêrsınız elinizdä Eni Baalantıyı, angısı çevirili şindiki zamanda kullanılan gagauz dilinä. Eni Baalantının 27 kiyadı, Eski Baalantının kiyatlarınnan barabar, düzer Ayoz Yazıları, Bibliyayı, angısı büün dä kalêr dünnedä en okunan kiyat.

Eni Baalantıya toplu annatmak kiyatları, nasaat mektupları hem prorok kiyadı Apokalipsis (Açıklamak İoana). Annatmak kiyatlarına girer Evangeliya (İi Haber) Matfeydän, Marktan, Lukadan hem İoandan, hem dä Apostolların Yaptıkları.

«Evangeliya» – bu laf urum (grek) dilindän çekiler, maanası onun – «İi Haber».

İisus Hristos bölä adı koydu üüretmesinä. Onuştan Evangeliya ayırılmaz baalı Ona: O – İi Haber kurtulmak için, ani baaşladı Allahın Oolu insana yaşamasınnan, ölmesinnän, dirilmesinnän hem gökä kalkmasınnan. Pek önemli, ani bizdä var Evangeliya dört yazıcıdan. Onnar yardım eder görmää birsoy olayları türlü bakışlara görä hem taa ii açıklamaa İisus Hristozun üüretmesini hem yaşamasını.

Eni Baalantıda yazdırılma olaylar geçer 1-ci asirdä Palestinada bizim tarihin başlantısında. Ozaman Palestina bulunurdu Rim (Roma) imperatorların kuvedi altında. İudey halkı, ani yaşardı kendi topraanda, çalışardı korumaa kendi dinini, angısının temeli – Ayoz Zakon, ani Allah verdiydi prorok Moiseyä.

Moiseyin ardından gelän proroklar çoyu sölärmiş, ani gelecek Allahın Seçilmişi, Angısı getirecek insana kurtulmak günahtan hem ölüm kuvedindän. Da te bizim eni tarihin çeketmesindä, Palestinanın küçük kasabasında, Vifleemdä, duudu çoktan beklenän Messiya – İisus Hristos. «Hristos» çeviriler urum dilindän nicä «Yaalanmış», «Seçilmiş».

Allahın Oolu baaşladı İi Haber kurtulmak için herbir adama, neredä o yaşasa hem nesoy da dildä lafetsä.

İisus Hristos için, nicä dünnedä daalmış İi Haber, annadêr kiyat Apostolların Yaptıkları. Bu kiyadın büük paası var, çünkü o gösterer ilk hristiannarın yaşamak olaylarını sıravardır, nicä onnar oldu. Onda annadılêr, nicä birkaç apostol, bakmayıp korkulara, korumuşlar hem etiştirmişlär İi Haberi insana bütün dünnedä.

Eni Baalantıya toplu 21 kiyat, angıların belli yazıcıları – İakov, Petri, İoan, İuda, Pavli. Herbir kiyat söleer, kimä yazıldı hem yollandı. Onnar yazılı hristian kliselerinä yada sade bir kişiyä. Yollanma kiyatlar cuvap eder türlü soruşlara: açıklêêr, nicä Allahın sözünü, ölä dä din soruşlarını hem hristiannarın yaşamasını.

Eni Baalantının sonunku kiyadı – Apokalipsis (Açıklamak İoana). Bu – prorok kiyadı. Onu diil kolay okumaa, onda var çok süret, angılarında açıklanêr Allahın herbir insana daava kesmesi için, şindiki dünneyin sonunda kaybelmesi için hem onun erinä «eni gök hem eni er» gelmesi için.

İlkinki Eni Baalantı kiyatları düzülmüş evelki urum dilindä. Bu kiyatları 2000 yıl içindä – hristiannıın ömüründä – çevirmişlär üzlärlän dillerä bu dünnedä. Gagauz dilinä Ayoz yazıların çevirilmesi başlêêr 20-ci asirin çeketmesindän, açan gagauz protoierey Mihail Çakir çevirmiş ana dilinä kimi Eski hem Eni Baalantı kiyatlarını.

Okuyucular teksti annasın deyni, kiyadın bitkisindä var sözlük hem kartalar. Sayfaların aşaasında var snoskalar, ani açıklêêr zor annaşılan lafları hem erleri, hem dä gösterer evelki original tekstlerin biri-birinä uymayan erlerini. Laflar, ani en eski urumca tekstlerdä yok, çevirmemizdä alınêr kıynaş skobkalara.

Bibliyayı çevirän İnstitut şükür eder çeviricilerä hem redaktorlara, kim on yılın içindä çalıştı Eni Baalantıyı geçirmää gagauz dilinä, hem dä hepsinä, kim, yardım edip, çalıştı hazırlamaa bu eni basımı.

Yazık, ki baş çevirici pastor Stefan Bayraktar (1939 – 2001) görmeyecek şansora bu kiyadın tiparlanmasını, dünneyä çıkmasını, onuştan biz esapladık korumaa onun çevirilmiş tekstini, may bişey diiştirmeyip.

Bibliyayı çevirän İnstitut

1 İoanın

1 İoanın

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

İOANIN İLK KİYADI

İisus Hristos – yaşamak verän Söz

1^1Ne vardı baştan, ne biz işittik, ne kendi gözlerimizlän gördük, ne siirettik hem ne kendi ellerimizlän yokladık – yaşamak verän Sözü sizä haberleeriz+.

2Zerä Yaşamak bizä açıldı, da biz Onu gördük, Onun için şaatlık ederiz. Sizä haberleeriz diveç Yaşamayı, ani Bobadaydı, da bizä gösterildi+.

3Ne biz gördük hem ne işittik, onu sizä haberleeriz, ki bizimnän sizin dä paydaşlıınız olsun, nicä bizim var paydaşlıımız Bobaylan hem Onun Oolunnan, İisus Hristozlan+.

4Sizä bunnarı yazêrız, ki bizim sevinmemiz doluluktan olsun+.

Aydınnıkta olun

5Haber, ani Ondan işittik da sizä haberleeriz, budur: Allah – aydınnık, Onda yok karannık+.

6Eer biz deyärseydik, ani var paydaşlıımız Onunnan, ama karannıkta yaşarsaydık, biz yalan söleeriz da aslılaa görä yaşamêêrız+.

7Eer aydınnıkta yaşarsaydık, nicä O Kendisi aydınnıkta, ozaman biri-birimizlän paydaşlıımız var, da Onun Oolunun, İisus Hristozun, kanı paklêêr bizi herbir günahtan+.

8Eer deyärseydik: yok günahımız, ozaman kendi-kendimizi aldadêrız, da bizdä yok aslılık+.

9Eer günahlarımızı şaatlık edärseydik, O, inanç hem dooru, günahlarımızı afedir hem bizi herbir kötülüktän paklar.

10Eer deyärseydik: yok günahımız, ozaman Onu yalancı yapêrız, da Onun sözü yok bizdä+.

2

Eni sımarlamak

2^1Uşacıklarım! Bunnarı yazêrım sizä, ki günah yapmayasınız. Ama eer birkimsey yaptısaydı, bizim Bobada Aracımız var – Dooru Olan, İisus Hristos+.

2Odur acıyannık kurbanı bizim günahlarımız için, diil sade bizim için, ama bütün dünneyin günahları için+.

3Bundan annêêrız, ani tanıdık Onu, eer tamannarsaydık Onun sımarlamaklarını+.

4Kim deer: «Bän Onu tanıdım», ama sımarlamaklarını tamannamêêr, o bir yalancı, da onda yok aslılık+.

5Ama kim tamannêêr Onun sözünü, hakına onda Allahın sevgisi doluluktan var. Bundan tanıyêrız, ani biz Allahtayız+.

6Kim deer, ani o Allahta bulunêr, o lääzım yaşasın da ölä, nicä İisus yaşadı.

7Sevgili kardaşlar! Yazêrım sizä diil bir eni sımarlamak, ama eski sımarlamayı, ani siz baştan kablettiniz. Eski sımarlamak o sözdür, ani /taa baştan/ işittiniz+.

8Ama yazêrım sizä hep okadar bir eni sımarlamak, angısının aslılıı görüldü nicä Hristozda, hep ölä sizdä dä. Zerä karannık geçer, da hakına aydınnık şindi aydınnadêr+.

9Kim deer, ani aydınnıkta bulunêr, ama kendi kardaşından azetmeer, o taa karannıkta bulunêr+.

10Kim kardaşını sever, o aydınnıkta kalêr. Ona yok bişey kösteklenmäk için+.

11Ama kim azetmeer kardaşından, o karannıkta bulunêr, karannıkta gezer da bilmeer, nereyi gider, zerä karannık onun gözlerini köör eder.

12Yazêrım sizä, uşacıklarım, zerä sizin günahlarınız afedildi Onun adının hatırı için+.

13Yazêrım sizä, bobalar, zerä siz tanıdınız Onu, Kim taa baştandır. Yazêrım sizä, delikannılar, zerä siz kötü olanı ensediniz. Yazêrım sizä, uşaklar, zerä siz Bobayı tanıdınız+.

14Sizä yazdım, bobalar, zerä siz tanıdınız Onu, Kim taa baştandır. Sizä yazdım, delikannılar, zerä siz kaaviysiniz, Allahın sözü sizdä kalêr, hem kötü olanı ensediniz.

15Sevmeyin dünneyi hem ne var bu dünnedä. Kim sever dünneyi, onda yok Bobanın sevgisi+.

16Zerä hepsi, ne var bu dünnedä: tenin hamelleri, göz mayıllıı hem yaşamak şişkinnii, diil Bobadan, ama bu dünnedän.

17Dünnä hamellerinnän geçer, ama kim Allahın istediini tamannêêr, o diveç yaşar+.

Antihrist

18Uşaklarım! Bu – bitki vakıt. Nicä işittiniz, ani gelecek antihrist, tä şindi peydalandı çok antihrist. Bundan annêêrız, ani bu – bitki vakıt+.

19Onnar çıktılar bizim aramızdan, ama diildilär bizdän. Olaydılar bizdän, bizimnän duraceydılar. Ama onnar çıktılar, ki belli olsun, ani onnar diil hepsi bizdän+.

20Siz sä, yaalanmışsınız Ayoz Olandan da /hepsini/ annêêrsınız+.

21Bän sizä yazdım diil ani aslılıı bilmeersiniz, ama onuştan, ani bilersiniz hem annêêrsınız, ani hiç bir dä yalan aslılıktan gelmäz.

22Kim yalancı, eer diilsä o, kim inkär eder, ani İisus – Hristos? Odur antihrist, angısı inkär eder hem Bobayı, hem Oolu+.

23Herkez, kim atılêr Ooldan, onda yok Boba. /Ama kim açık kableder Oolu, onda var Boba./+

24Onuştan, ne baştan işittiniz, o sizdä kalsın. Eer sizdä kalarsaydı, ne baştan işittiniz, ozaman siz kalacenız hem Oolda, hem Bobada+.

25Budur adamak, ani O bizä adadı – diveç yaşamak.

26Bunnarı yazdım sizä onnar için, ani bakêrlar sizi aldatmaa+.

27Ama yaalanmak, ani siz Ondan kablettiniz, sizdä kalêr. Onuştan sizin yok zorunuz, ki birkimsey üüretsin sizi. Ama Onun yaalaması üüreder sizi hepsi işlär için. O – aslılık hem diil yalan. Onuştan kalın Onda, nicä O üüretti sizi+.

Allahın uşakları

28Ölä ki, uşacıklarım, yaşayın Onda, ki açan O görünecek, olsun kıyışmamız, da utanmayalım Onun önündä, açan gelecek+.

29Eer siz bilirseydiniz, ani O dooru, ozaman biliniz, ani hepsi, kim yapêr dooru, Ondan duulmuş+.

3

3^1Bakın, netürlü sevgi bizä Boba verdi, ki bizä densin Allahın uşakları. Da hakına öleyiz. Onuştan dünnä bizi tanımêêr, zerä Onu da tanımadı+.

2Sevgili kardaşlar! Biz şindi Allahın uşaklarıyız, ama ne olacez, bizä taa açılmadı. Salt okadar bileriz, ani, açan Hristos açılacek, Ona benzär olacez, zerä görecez Onu, nicä O hakına var+.

3Herkez, kim bu umudu Ona koyêr, kendini paklêêr, nicä Hristos pak+.

4Kim günah yapêr, o zakonu basêr, zerä günah – zakonsuzluk.

5Da bilersiniz, ani Hristos geldi, ki alsın bizim günahlarımızı. Onda Kendisindä yok günah+.

6Kim Onda kalêr, o günah yapmêêr. Kim günah yapêr, o taa görmedi hem tanımadı Onu+.

7Uşacıklarım! Bakın, birkimsey aldatmasın sizi. Kim dooruluk yapêr, o dooru insandır, nicä Hristos dooru+.

8Kim günah yapêr, o diavoldan, zerä diavol baştan günah yapêr. Onuştan Allahın Oolu geldi, ki bozsun diavolun işlerini+.

9Kim Allahtan duulmuş, o günah yapmêêr, zerä Allahın toomu onda kalêr. O yok nicä günah yapsın, zerä Allahtan duulmuş+.

10Tä nesoy belli olêr, kim Allahın uşakları hem kim diavolun uşakları: herkez, kim dooruluk yapmêêr hem kim kendi kardaşını sevmeer, o diil Allahtan+.

Biri-birimizi sevelim

11Budur haber, ani baştan işittiniz: biri-birimizi sevelim+.

12Olmayalım, nicä Kain, angısı kötü olandandı da kendi kardaşını öldürdü. Neçin öldürdü? Zerä onun kendi işleri kötüydü, ama onun kardaşının işleri dooruydu+.

13Kardaşlarım, şaşmayın, eer bu dünnä sizdän azetmärseydi+.

14Biz bileriz, ani ölümdän yaşamaya geçtik, zerä severiz kardaşlarımızı. O, kim sevmeer /kardaşını/, ölümdä kalêr+.

15Herkez, kim azetmeer kardaşından, o bir öldürücü. Bilersiniz, ani bir dä öldürücünün kendindä yok diveç yaşaması+.

16Biz bundan annêêrız, nedir sevgi, zerä Hristos verdi bizim için Kendi canını. Biz dä lääzım verelim canımızı kardaşlarımız için+.

17Kimdä var dünneyin varlıı da, görüp kardaşını yoklukta, kitleer kendi üreeni, nesoy var nasıl olsun onda Allahın sevgisi+?

18Uşacıklarım! Sevelim diil laflan hem dillän, ama işlän hem aslılıklan+.

19Tä bundan tanıyêrız, ani biz aslılıktanız, da butürlü Allahın önündä üreklerimiz uslanêr,

20açan üreemiz bizi azarlêêr. Zerä Allah taa büük üreemizdän da hepsini biler.

21Sevgili kardaşlar! Eer üreemiz bizi azarlamarsaydı, ozaman bizim kıyışmamız var Allahın önündä+.

22Da ne dä isteyecez Ondan, kabledecez, zerä tamannêêrız Onun sımarlamaklarını hem yapêrız, ne O beener+.

23Onun sımarlaması budur: inanalım Onun Ooluna, İisus Hristoza, hem sevelim biri-birimizi, nicä O sımarladı bizä+.

24Kim tamannêêr Allahın sımarlamaklarını, o Allahta, Allah da onda kalêr. Da bununnan bileriz, ani Allah bizdä yaşêêr – Ayoz Duhlan, Angısını O bizä verdi+.

4

Dooru hem yalancı duh

4^1Sevgili kardaşlar! Herbir duhu inanmayın, ama deneyin duhları, ki göräsiniz, Allahtan mı? Zerä bu dünnedä çıktı çok yalancı prorok+.

2Allahın Duhunu bölä tanıyacenız. Herbir duh, ani açık kableder, ki İisus Hristos güüdeylän geldi, o Allahtandır+.

3Ama herbir duh, ani açık kabletmeer İisusu, o diil Allahtan. Busoy duh antihristin duhu, kimin gelmesi için işittiniz, hem angısı şindi dä bulunêr bu dünnedä+.

4Uşacıklarım! Siz Allahtansınız da ensediniz yalancı prorokları, zerä O, Kim sizdä bulunêr, taa büük ondan, kim bu dünnedä.

5Ama onnar – dünnedän, onuştan lafederlär dünneycesinä, da dünnä onnarı sesleer+.

6Biz – Allahtanız. Kim tanıyêr Allahı, o bizi sesleer. Ama kim diil Allahtan, o seslämeer bizi. Bundan tanıyêrız aslılık duhunu hem yalan duhunu+.

Allah – sevgi

7Sevgili kardaşlar! Sevelim biri-birimizi, zerä sevgi – Allahtan. Hepsi, kim sever, o Allahtan duulmuş, da Allahı tanıyêr+.

8Ama kim sevmeer, o Allahı tanımadı, zerä Allah – sevgi.

9Allahın sevgisi bizä bununnan gösterildi: Allah dünneyä biricik Oolunu yolladı, ki Onun aracılıınnan biz yaşamak edenelim+.

10Bunda görülür sevgi: diil, ani biz Allahı sevdik, ama O bizi sevdi da biricik Oolunu yolladı, ki acıyannık kurbanı bizim günahlarımız için olsun+.

11Sevgili kardaşlar! Çünkü Allah bizi bölä sevdi, biz dä lääzım biri-birimizi sevelim.

12Allahı bir sıra bilä kimsey görmedi. Eer sevärseydik biri-birimizi, Allah bizdä kalêr, hem Onun sevgisi doluluktan bizdä olêr+.

13Bununnan tanıyêrız, ani Allah bizdä, biz dä Onda, zerä O Kendi Duhundan bizä verdi+.

14Biz gördük da şaatlık ederiz, ani Boba yolladı Oolunu, ki dünneyin Kurtarıcısı olsun+.

15Kim açık kableder, ani İisus – Allahın Oolu, onda kalêr Allah, o da Allahta kalêr+.

16Biz annadık hem inandık sevgiyi, angısı Allahta var bizim için. Allah – sevgi, da kim yaşêêr sevgidä, o kalêr Allahta, Allah da onda.

17Sevgi doluluktan oldu bizdä onuştan, ki daava günündä kıyışmamız olsun, zerä bu dünnedä biz yaşêêrız, nicä Hristos yaşêêr+.

18Sevgidä yok korku. Doluluktan sevgi koolêêr korkuyu, zerä korkuda var cezalanmak. Korkan adamda yok doluluktan sevgi.

19Biz severiz /Onu/, zerä O bizi öncä sevdi.

20Kim deer: «Bän severim Allahı», ama kendi kardaşından azetmeer, o bir yalancı, zerä kim sevmeer kardaşını, angısını görer, nesoy var nicä sevsin Allahı, angısını görmeer+?

21Bizdä var bölä sımarlamak Allahtan: kim sever Allahı, sevsin kendi kardaşını da+.

5

İnan Allahın Ooluna

5^1Herkezi, kim inanêr, ani İisus – Hristos, Allahtan duulmuş, hem herkezi, kim sever Bobayı, sever Onu, Angısı Ondan duulmuş+.

2Bununnan annêêrız, ani severiz Allahın uşaklarını, açan severiz Allahı, da tamannêêrız Onun sımarlamaklarını+.

3Zerä budur Allahı sevmäk: tamannayalım Onun sımarlamaklarını. Onun sımarlamakları diil aar+.

4Zerä kim duulmuş Allahtan, o bu dünneyi enseer. Ne enseer bu dünneyi, bu bizim inanımız+.

5Kim enseer dünneyi, eer diilseydi o, kim inanêr, ani İisus – Allahın Oolu+?

6İisus Hristos Odur, Angısı geldi suylan hem kannan[*], diil salt suylan, ama suylan hem kannan. Duh şaatlık eder bunun için, zerä Duh var aslılık+.

7Zerä üç şaat var /göktä: Boba, Söz hem Ayoz Duh. Bunnar üçü birdir. Hem üç şaat erdä var/.

8Duh, su hem kan. Bunnar üçü dä hep bir şaatlık ederlär.

9Eer kabledärseydik insan şaatlıını, Allahın şaatlıı taa üstündür, zerä Allahın şaatlıı budur, ani şaatlık etti Kendi Oolu için+.

10Kim inanêr Allahın Ooluna, onda var Allahın şaatlıı. Kim inanmêêr Allahı, Allahı yalancı yapêr, zerä inanmêêr Allahın şaatlıını, ani Allah şaatlık etti Kendi Oolu için+.

11Şaatlık budur: Allah baaşladı bizä diveç yaşamak, da bu yaşamak var Onun Oolunda+.

12Kimdä var Allahın Oolu, onda var yaşamak; kimdä yok Allahın Oolu, onda yok yaşamak.

Diveç yaşamak

13Bunnarı yazdım sizä, kim inanêr Allahın Oolunun adına, ki biläsiniz, ani sizdä var diveç yaşamak+.

14Tä ne kıyışmamız var Onun önündä, ani ne dä isteyecez Onun istemesinä görä, O işider bizi+.

15Çünkü bileriz, ani ne Ondan isteeriz, O bizi işider, bilelim bunu da, ani ne isteeriz Ondan, kabledecez.

16Eer birkimsey görärseydi kardaşını, ani yapêr bir günah, ani ölümä götürmeer, onun için dua etsin, da Allah yaşamak ona verecek. Bu olêr onnar için, ani ölümä götürmeyän günah yapêr. Var günah, ani ölümä götürer, bunun için demeerim, dua etsin+.

17Hertürlü kötülük günahtır, salt ki hepsi günahlar ölümä götürmeer.

18Biz bileriz, ani kim duulmuş Allahtan, o günah yapmêêr. Kim duulmuş Allahtan, kendini koruyêr, da kötü olan ona dokunamêêr+.

19Bileriz, ani biz Allahtanız, ama bütün dünnä kötü olanın zaplıında+.

20Da bileriz, ani Allahın Oolu geldi, ki akıl bizä versin, tanıyalım Hakına Olanı. Biz bulunêrız Hakına Olanda, Onun Oolunda, İisus Hristozda. Budur – hakına Allah hem diveç yaşamak+.

21Uşacıklarım! Korunun idollardan. /Amin./ |<page>+

* 5:6 İisus Hristos suylan vaatiz olarak izmetçiliinä başladı hem stavrozda kanını akıdarak insanı kurtardı.

+ 1:1 Luka 24:39, İoan 1:14, İoan 20:27, 2 Petrіnіn 1:16

+ 1:2 İoan 1:4, İoan 5:26, İoan 11:25, 1 İoanın 5:11, İoan 15:27, İoan 1:1, İoan 1:18

+ 1:3 İoan 17:21, 1 Korіnflіlerä 1:9
+ 1:4 İoan 15:11
+ 1:5 İoan 1:4, İoan 8:12, İakovun 1:17
+ 1:6 İoan 12:35, 2 Korіnflіlerä 6:16
+ 1:7 Efeslіlerä 1:7, Çıfıtlara 9:14
+ 1:8 İakovun 3:2, Romalılara 3:23
+ 1:10 1 İoanın 5:10, İoan 5:38, İoan 8:37

+ 2:1 İoan 14:26, Romalılara 8:34, Çıfıtlara 7:25

+ 2:2 İoan 1:29, İoan 11:52, 1 İoanın 4:10, Romalılara 3:25-26

+ 2:3 İoan 14:15, İoan 15:10, 1 İoanın 5:3
+ 2:4 Tіta 1:16
+ 2:5 1 İoanın 4:12
+ 2:7 İoan 13:34, 2 İoanın 1:5

+ 2:8 İoan 13:34, İoan 1:9, İoan 8:12, Romalılara 13:12, Efeslіlerä 5:8, 1 Salonіklіlerä 5:5

+ 2:9 1 İoanın 4:20
+ 2:10 İoan 11:10
+ 2:12 Yaptıklar 10:43, Yaptıklar 13:38
+ 2:13 Efeslіlerä 6:11, İoan 14:7
+ 2:15 İakovun 4:4
+ 2:17 1 Korіnflіlerä 7:31

+ 2:18 Matfey 24:5, 1 İoanın 4:3, 2 İoanın 1:7, 1 Tіmofeyä 4:1, 2 Tіmofeyä 3:1

+ 2:19 Yaptıklar 20:30, 1 Korіnflіlerä 11:19

+ 2:20 İoan 14:26, İoan 16:13, 1 Korіnflіlerä 2:10

+ 2:22 1 İoanın 4:3
+ 2:23 Matfey 10:33
+ 2:24 1 İoanın 3:11

+ 2:26 Mark 13:5, 1 İoanın 3:7, Koloslulara 2:8, 2 Salonіklіlerä 2:3

+ 2:27 Çıfıtlara 8:11
+ 2:28 1 İoanın 3:2, 1 Salonіklіlerä 2:19
+ 2:29 Matfey 6:1, 3 İoanın 1:11

+ 3:1 İoan 3:16, Romalılara 5:8, Efeslіlerä 2:4, Matfey 5:9, İoan 1:12, 1 İoanın 5:1, Romalılara 8:14, İoan 16:3, İoan 17:25

+ 3:2 Romalılara 8:15-16, Galatіyalılara 3:26, Efeslіlerä 1:5, Romalılara 8:29, 2 Korіnflіlerä 3:18, Fіlіplіlerä 3:21, 1 Korіnflіlerä 13:12, Apokalіpsіs 22:4

+ 3:3 2 Korіnflіlerä 7:1

+ 3:5 İoan 1:29, Çıfıtlara 9:26, 1 Petrіnіn 2:22, 2 Korіnflіlerä 5:21, Çıfıtlara 4:15

+ 3:6 3 İoanın 1:11

+ 3:7 Mark 13:5, 1 İoanın 2:26, Koloslulara 2:8, 2 Salonіklіlerä 2:3

+ 3:8 İoan 8:44, Çıfıtlara 2:14
+ 3:9 1 İoanın 5:18
+ 3:10 1 İoanın 4:8, 1 İoanın 4:20

+ 3:11 İoan 13:34, 1 İoanın 1:5, 1 İoanın 2:24, 2 İoanın 1:5

+ 3:12 İoan 8:44, Yaradılış 4:3-8, İudanın 1:11, Çıfıtlara 11:4

+ 3:13 Mark 13:13, İoan 7:7, İoan 15:18
+ 3:14 İoan 5:24
+ 3:15 Matfey 5:22, Apokalіpsіs 21:8
+ 3:16 İoan 10:11, İoan 15:13
+ 3:17 İakovun 2:15-16
+ 3:18 İakovun 1:22, Romalılara 2:13
+ 3:21 1 İoanın 2:28
+ 3:22 Matfey 7:7-8, İoan 14:13-14
+ 3:23 İoan 6:29

+ 3:24 İoan 6:56, İoan 15:4-5, Romalılara 8:9, Romalılara 8:16

+ 4:1 1 Korіnflіlerä 14:29, 1 Salonіklіlerä 5:20-21, Apokalіpsіs 2:2, Matfey 7:15, Mark 13:22, 2 Petrіnіn 2:1

+ 4:2 İoan 1:14, 1 Tіmofeyä 3:16, Çıfıtlara 2:14, 1 Korіnflіlerä 12:3

+ 4:3 1 İoanın 2:18, 1 İoanın 2:22, 2 İoanın 1:7

+ 4:5 İoan 3:31, İoan 8:23, İoan 15:19
+ 4:6 İoan 18:37, İoan 14:17, 1 Tіmofeyä 4:1
+ 4:7 1 Korіnflіlerä 13, 1 İoanın 3:10-11
+ 4:9 İoan 3:16

+ 4:10 İoan 1:29, 1 İoanın 4:10, İoan 3:16, Romalılara 5:8

+ 4:12 İoan 1:18, 1 Tіmofeyä 6:16, 1 İoanın 2:5

+ 4:13 1 İoanın 3:24
+ 4:14 İoan 3:17
+ 4:15 Matfey 14:33, 1 İoanın 5:5
+ 4:17 1 İoanın 2:28, 1 İoanın 3:21
+ 4:20 1 İoanın 2:9, 1 İoanın 3:10

+ 4:21 Matfey 19:19, Matfey 22:39, Mark 12:31

+ 5:1 İoan 1:12

+ 5:2 1 İoanın 2:5, 1 İoanın 3:24, 1 İoanın 4:13

+ 5:3 İoan 14:15, 2 İoanın 1:6, Matfey 11:30
+ 5:4 İoan 16:33, Efeslіlerä 6:16
+ 5:5 Matfey 14:33, 1 İoanın 4:15
+ 5:6 İoan 14:17, İoan 15:26
+ 5:9 İoan 5:36
+ 5:10 1 İoanın 1:10, Matfey 3:17

+ 5:11 İoan 1:4, İoan 5:26, İoan 11:25, 1 İoanın 1:2

+ 5:13 İoan 20:31

+ 5:14 Matfey 7:7-8, İoan 14:13-14, 1 İoanın 3:22

+ 5:16 Matfey 12:31-32, Mark 3:29, Çıfıtlara 6:4-6, Çıfıtlara 10:26

+ 5:18 1 İoanın 3:9
+ 5:19 Luka 4:6, Galatіyalılara 1:4
+ 5:20 İoan 1:1, İoan 20:28

+ 5:21 1 Korіnflіlerä 10:7, 1 Korіnflіlerä 10:14

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Sözlük (Eni Baalantı)

Sözlük (Eni Baalantı)

1. A

2. B

3. D

4. E

5. F

6. H

7. İ

8. K

9. L

10. M

11. N

12. P

13. S

14. T

15. V

16. Z

SÖZLÜK

Adam Oolu: butürlü İisus adlardı Kendisini. Butürlü Messiya adlanêr Eski Baalantıda, Daniilin kiyadında (Dan. 7:13 ) hem başka Ayoz Yazılarda. Bu adlan İisus istärdi göstersin, ani O Kendisi Messiya hem Padişah. Başka taraftan, İisus Kendini sayardı insannan bir, onun için deyärdi Kendisi için «Adam Oolu».

Aksakal: İzrailin millet öndercilerindän biri.

Allahtan korkannar: tayfännar, angıları iudey dininä dönmüş, ama kesikli olmamıştılar.

Altar: masa, neredä popaz günnüklärdi.

Ayoz bina: yalnız bir käämil yapı, yapılı maasuz Allaha izmetçilik için. Ayoz binanın aulu içindä vardı kurbannık, neredä getirilärdi kurban günah için hem başka kurbannar. Bu binayı baştan yaptı padişah Solomon. Bozgunculuktan sora onu enidän yaptı Zorovavel. Sora bunun da erinä başka bir Ayoz bina yaptı padişah İrod. Ayoz bina içindä Allahlan adamın buluşmak eriydi.

Ayoz Yazılar: din kiyatları, yazılı Allahın proroklarından, angıları girärdi Eski Baalantıya. İisus Hristozdan sora bunnara Eni Baalantının kiyatları eklendi.

Baş popaz: iudeylerdä en büük popaz, ani kullanardı Sinedrionu. Salt onun vardı dooruluu yılda bir sıra girsin Ayoz binanın En ayoz erinä.

Bilgiçlär: bak Zakon üüredicileri.

David: İzrailin en anılmış padişahı, İudanın senselesindän.

Dinar: gümüş moneta – Roma imperatorluunda faydalanırdı. (Bir günnük işin parası.)

Esir karısı: В древнем Израиле мужчина мог взять себе рабыню, чтобы она спала с ним и рожала ему детей. У наложницы были определенные права и она считалась членом семьи. По статусу она была ниже жены этого мужчины, но выше простой рабыни. Дети рожденные от наложницы обычно могли на ряду с его дргуими детьми получить часть имущества их отца.

Fariseylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm adam, ani çalışardılar sıkı tutmaa Moiseyin zakonunu.

Hanaan, hanaaneylär: Ханаан - имя одного из внуков Ноя, сына Хама. Со временем это стало названием территории на Ближнем Востоке, между Средиземным морем и рекой Иордан, которую заселели его потомки, хананеями. Хананеями в Библии собирательно называются все племена, населявшие Ханаан до прихода туда израильтян. Эти народы по большей части считались родственными финикийцам, и были язычниками.

Harççılar: harçları insandan toplayannar Roma imperatorluun haznasına. İudeylär azetmärdilär harççılardan, çünkü onnar barabar işlärdilär tayfän Roma zaabitliinnän hem insandan toplardılar taa çok para, nekadar lääzım.

İudeylär: çıfıtlar.

Kesiklik: erkek organın ucunun derisini kesmäk. Allahın Avraamnan baalantısına görä, herbir iudey çocuk lääzım kabletsin kesiklik sekizinci günü duumaktan sora.

Kesiklilär: iudeylär (çıfıtlar).

Kolonada: bir örtülü er, neredä insan gezäbilir hem durabilir.

Kurbannık: bir er, neredä iudeylär kurban getirärdilär Allaha Zakonun sırasına görä.

Leviylilär: İzrailin oniki tamızlıının birindän, Leviy tamızlıındandılar. Popaz diildilär, ama popazlara yardım edirdilär. Ayoz binada psalmalarlan hem muzıkaylan Allahı metinnärdilär, kurban hayvannarı kurban için hazırlardılar hem başka işlär yapardılar. İzrailin oniki tamızlıından biri için onnara deyärdilär «leviylilär».

Messiya (urumca «Hristos»): bu çıfıtça sözün annaması «yaalanmış» yada «Allahtan seçilmiş». Messiya – Allahtan yollanılmış, angısı için öncä haber verilmişti Zakonun hem Prorokların kiyatlarında. İisusun vakıdında iudeylär beklärdilär, ki Messiya gelsin hem inanardılar, ani O kurtaracek onnarı Romanın zaabitliindän da kuracek Kendi padişahlıını.

Mısır: Mısır –

Мысыр – старое название для Египта у многих народов, включая гагаузов.

Nard: paalı, ii kokulu yaa.

Negev: Негев - так на еврейском языке называется пустынное место в южной части Ханаана (нынешнего Израиля), на юго-запад от Мертвого моря.

Padan-Aram: Padan-Aram – Mesopotamiyanın bir çıfıt adı

Падан-Арам - это одно из еврейских названий Месопотамии, где проживал арамейский народ.

Pak/mındar: pak hayvannar – hayvannar hem kuşlar, angısını varmış nasıl imää hem Allaha kurban vermää. Deyelim, koyunnar, keçilär, ineklär, güvercinnär. Mındar da sayılarmış hepsi kalan hayvannar.

Paskellä yortusu: Eni Baalantıda Hamursuz yortu da adlanêr. Bu yortuda iudeylär anêrlar geceyi, açan Allah, Moiseyin zamanında, kurtardı onnarı Mısırdan, neredä esirliktä bulunardılar.

Popaz: izmetkär Ayoz binada İerusalim kasabasında, iudeylerdä. Popazlar lääzımdı getirsinnär, Moiseyin zakonuna görä, hertürlü kurbannar hem başka izmetçilik yapsınnar.

Sadukeylär: Hristozun zamanında iudeylerdä bir bölüm üürenmiş adam, ani inanmardılar başka bişeyä, ne için açık yoktu yazılı Moiseyin kiyatlarında. Onnar inanmardılar, ani ölülär dirileceklär hem ölümdän sora yaşamak olacek. Sadukeylerin arasında vardı büük popazlar.

Sinagoga: bir din yapısı, neredä iudeylär toplanêrlar her cumertesi günü, ki baş iiltsinnär Allaha.

Sinedrion: Hristozun zamanında iudeylerin en üüsek daavası. Büük popazlar, aksakallar hem bilgiçlerdän (70 kişidän) kuruluydu.

Tayfännar: 1) diil iudeylär; 2) insannar, ani inanêr çok allahları.

Veelzevul: şeytanın adlarının birisi (fena duhların başı).

Zakon üüredicileri: insannar, kim ii bilirdi Zakonu da insana annadırdı. İisusun vakıdında onnar bir küçük bölüm insandı, angıları çok saygılıydılar iudeylerin arasında. Onnardan çoyu Sinedrionun azalarıydı.

Zakon: Ayoz Zakon yada Moiseyin zakonu, Bibliyanın ilk beş kiyadı. Bu kiyatlarda yazılı dünneyin kurulması için, ilk inan adamnarı için, İzrail halkı için, onnarın Mısırdan boşandırılmakları için, Ayoz bina için, kurbannar için hem popazlık sıraları için. Zakonda yazılıydı on sımarlamak, ani Allah verdi Moiseyä, yazıp Kendi parmaannan iki yonulmuş taş üstündä. Zakon annadêr, nicä düşer sevmää Allahı hem yakın olanını (insanı).

Zilotlar: urum dilindä «çok çalışkannar». İudeylerin din politikleri, angıları çok çalışardılar korusunnar iudey dinini tayfännarın adetlerindän da bakardılar cenklän kurtarsınnar insanı Roma zaabitliindän. Olur, ki İisusun oniki apostolun birisi, Simon Kananit, öncä bu grupadandı.

Geografiya kartaları

Table of Contents

- Eni Baalantı: 1 İoanın

- Eni Baalantı

- Eni Baalantı

- Gi̇ri̇ş

- 1 İoanın

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Sözlük (Eni Baalantı)

- Adam Oolu
- Aksakal
- Allahtan korkannar
- Altar
- Ayoz bina
- Ayoz Yazılar
- Baş popaz
- Bilgiçlär
- David
- Dinar
- Esir karısı
- Fariseylär
- Hanaan, hanaaneylär
- Harççılar
- İudeylär
- Kesiklik
- Kesiklilär
- Kolonada
- Kurbannık
- Leviylilär
- Messiya (urumca «Hristos»)
- Mısır
- Nard
- Negev
- Padan-Aram
- Pak/mındar
- Paskellä yortusu
- Popaz
- Sadukeylär
- Sinagoga
- Sinedrion
- Tayfännar
- Veelzevul
- Zakon üüredicileri
- Zakon
- Zilotlar

- Geografiya kartaları