Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T12:13:43.843618+00:00

Rufi • İona: Rufi

Rufi • İona: Rufi

1. Önsöz

1. Rufi

RUFİ

İONA

Bibliyayı çerirän İnstitut

Moskva

2017

RUFİ

İONA

Çevirici Petri Çebotar

Redaktor İvanna Bankova

Teologiya redaktoru Vitaly Voinov

Reţenzentlär Vladimir Kusursuz, Anna Çelak

ISBN 978-5-93943-232-0

© Институт перевода Библии, 2017

Önsöz

Önsöz

Hristian tradiţiyasına görä çıfıt halkının Ayozlu Yazısı sayılêr Eski Baalantı. Eski Baalantıya girer 39 kiyat, angılarını yazmışlar türlü avtorlar kendi vakıtlarında. Kiyatların taa çoyu yazılı evelki çıfıt dilindä. Eski Baalantının kimi kiyatları yazılmış üç bin yıldan zeedä geeri. Eski Baalantıda var İzrail istoriyası için kiyatlar hem o zakon için, angısını vermiş ona Allah. Bundan başka, var poeziya, aarif insannarın nasaatları hem gelecek vakıtlar için prorokluklar.

Rufi hem İona kiyatları kaplêêrlar çıfıt istoriyasının farklı dönemnerini. Rufi kiyadında oluşlar geçerlär Hristosun duumasından ileri XI asirin başlantısında, prorok İona kiyadında sa – Hristosun duumasından ileri VIII asirin ortasında. Bu kiyatlar seftä tiparlanêrlar gagauzça. Çeviriyä yapıldı derin redakţiya, o karşılaştırıldı original çıfıt tekstinnän.

Var umudumuz, ani gagauz okuyucusu bulacek bu kiyatlarda diil sade meraklı süjetleri, ama açacek kendisinä Allahın hem insannarın arasında ilişkilär için derin hakikatı.

Bibliyayı çevirän İnstitut bütün ürektän şükür eder çeviricilerä, redaktorlara hem hepsinä, kim yardım etti hazırlamaa bu kiyadı.

Rufi

Rufi

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

RUFİ

Bu istoriya oldu İzrailin en borannı hem dolaşık dönemnerin birisindä. Ozaman izrailli soyları kullanardı ölä denilän «sudyalar», angıların sözü geçärdi herzaman, cenk vakıdı sa onnar koruyardılar kendi soylarını duşmannardan.

Kiyadın baş personajı – Rufi, genç bir karı Moavdan (İzrailin sınırına yakın toprak). Moavlılar hem izraillilär kimär kerä cenk edärdilär biri-birinnän, onuştan onnarın araları kötüydü, da moavlıların evlatlarında yoktu hak katılmaa İzrail halkına. Ama Rufi evlener bir izrailliylän, onun geçinmesindän sora da kalêr inanç kayınnasına Noeminä, butakım onun halkı hem onun Allahı oldular Rufinin dä halkı hem Allahı.

Moiseyin Ayozlu Zakonuna görä, izraillilär düşärdi yardım etsinnär senselelerinä hem korusunnar onnarı beladan. En yakın senselelerä deyärdilär «koruyucu». Eer karının kocası öldüysä, koruyucu lääzımdı satın alsın raametlinin topraanı hem evlensin o dul karıya. Kär bölä çıktı Rufinin eceli. Kiyadın bitkisindä sıralanêr Rufinin evlatları, da biz üüreneriz, ani o oldu İzrailin en anılmış padişahının – Davidin – dedesinin anası. Eer insan açık üreklän inanarsa Allaha hem yaşarsa Onun sımarlamaklarına görä, hiç diil önemni, kimdän çekiler onun kökleri.

1

Gurbetliktä kahır

1^1O günnerdä, açan izraillileri kullanardı sudyalar, İzrail topraanda oldu kıtlık, da bir adam karısınnan hem iki oolunnan İudeyadakı Vifleemdän gitti yaşamaa Moav topraanda. 2O adamın adıydı Elimeleh, onun karısının adıydı Noemin, onun vardı iki oolu – Mahlon hem Hileon; onnar İudeyadakı Vifleemdän eprata soyundandı. Geldilär onnar Moav topraana da kaldılar orada.

3Elimeleh, Noeminin kocası, öldü, da kaldı o insan iki oolunnan. 4O çocuklar aldılar kendilerinä karı moavlılardan, birisinin adıydı Orfa, öbürünün dä Rufi, hem yaşadılar orada on yıla yakın. 5Ama sora ikisi dä onun oolları, Mahlon hem Hileon, öldülär. Butakım, Noemin kaybetti hem iki oolunu, hem dä kocasını.

6Sora toparlandı Noemin gelinnerinnän da gitti geeri Moav topraandan, çünkü işitti, ani Saabi dolaştı Kendi halkını hem verdi ona bereket. 7Çıktı Noemin o erdän, neredä yaşardı, hem iki gelini dä onunnan bilä. Açan onnar gidärdilär yolca, döneräk İudeya topraana, 8Noemin dedi gelinnerinä: «Gidin, dönün herkez kendi ana evinä; ko Saabi yapsın sizä hayır, nasıl siz yapardınız ölennerä hem bana! 9Ko Saabi versin sizä, ani siz ikiniz dä bulasınız eni koca hem raatlık onnarın evlerindä!» Noemin öptü onnarı. Ama onnar giriştilär üüsek seslän aalamaa 10da dedilär: «Yok, biz seninnän gidecez senin halkına». 11Noemin sä dedi: «Dönün, kızlarım; neçin lääzım geläsiniz benimnän? Ne, benim karnımda taa var mı oollar, aniki olsunnar sizä koca? 12Dönün, kızlarım, gidin, neçinki bän artık ihtärım evlenmää deyni. Bän desäm bilä: „Var benim taa umudum“, hem kär bu gecä olsam kocaylan hem sora duudurayım oolları, – 13var mı nasıl bekleyäsiniz, onnar büüyüncä? Var mı nasıl oyalanasınız da evlenmeyäsiniz? Yok, kızlarım, benim kahırım sizinkisindän dä büük, çünkü Saabinin eli cezaladı beni». 14Onnar genä üüsek seslän giriştilär aalamaa. Orfa öptü kayınnasını da gitti, Rufi sä kaldı Noeminnän.

15Noemin dedi Rufiyä: «Tä senin eltiykan döndü kendi halkına hem kendi allahlarına; git sän dä kendi eltiykanın ardına». 16Ama Rufi dedi: «Yalvarma bana, ayırılayım sendän da döneyim geeri; çünkü nereyi sän gidärsän, bän dä orayı gidecäm, hem neredä sän yaşarsan, bän dä orada yaşayacam; senin halkın olacek benim halkım, hem senin Allahın – benim Allahım; 17hem neredä sän ölecän, orada bän dä ölecäm hem beni orada gömeceklär; ko Saabi cezalasın beni, eer atılarsam sendän; sade ölüm beni ayıracek sendän!»

18Noemin, görüp, ani Rufi çetin neetlenmiş gitmää onunnan, vazgeçti yalvarmaa ona. 19Bölä gidärdilär onnar ikisi, taa Vifleemä etişincä. Açan etiştilär onnar Vifleemä, bütün kasaba başladı kaynaşmaa, karılar da deyärdilär: «Acaba bu mu Noemin?» 20Noemin dedi onnara: «Demeyin bana Noemin, deyin bana Mara[*], neçin deyni Kudretli Allah yolladı bana büük kahır; 21bän çıktım buradan dolu ellän, Saabi sä döndürdü beni boş ellerimnän, neçin demää bana Noemin, açan Kudretli Saabi zeetletti beni, hem yolladı bana bela?»

22Bölä döndü Noemin, hem onunnan barabar gelini moavlıyka Rufi, angısı geldi Moav topraandan. Açan geldilär onnar Vifleemä, taman arpa harmanı başladıydı.

2

Rufi başak toplêêr

2^1Noeminin vardı bir senselesi kocasının tarafından, zengin hem helal bir adam, Elimelehin soyundan, onun adıydı Vooz.

2Bir kerä moavlıyka Rufi dedi Noeminä: «Gideyim bän tarlaya başak toplamaa onun ardına, kimdän görecäm iilik». Kayınnası dedi: «Git, kızım»[*]. 3Rufi gitti da, etişip, başladı toplamaa başak orakçıların ardınca. Da ölä razgeldi, ani o tarlanın saabisiydi Vooz, Elimelehin soyundan.

4Da tä, Vooz geldi Vifleemdän da dedi orakçılara: «Saabi sizinnän!» Onnar cuvap ettilär: «Ko iisözlesin seni Saabi!» 5Sora Vooz dedi çıraana, ani koyulmuştu gözletsin orakçıları: «Kimin bu genç insan?» 6Çırak, cuvap ederäk, dedi: «Bu genç insan – moavlıyka, ani geldi Noeminnän Moav topraandan. 7O dedi: „Var mı nasıl bän toplayım başakları orakçıların ardına, ne kalêr demetlär arasında“; da geldi, taa sabaalendän burada bulunêr, sade biraz dinnendi çardaan altında[*]».

8Sora Vooz dedi Rufiyä: «Seslä beni, kızım, gitmä başak toplamaa başka tarlaya, gitmä buradan, ama kal burada benim izmetçiykalarımnan; 9ko gözlerinin önündä olsun o tarla, neredä onnar oraklêêrlar, gez onnarın ardına; tä bän buyurdum izmetçilerimä, dokunmasınnar sana; açan susayacan, git tä iç o testilerdän, angılarını doldurêrlar benim izmetçilerim». 10Diz çöküp, Rufi iiltti üzünü erä kadar da dedi ona: «Neylän bän kazandım senin hayırını, ani sän kabledersin beni, makar bän yabancıyım?» 11Vooz, cuvap ederäk, dedi ona: «Bana söledilär hepsini, ne sän yapmışın kayınnan için, açan kocan geçinmiş, ani sän brakmışın bobanı hem ananı hem kendi ana tarafını da gelmişin o halka, angısını taa ileri bilmärdin; 12ko Saabi ödesin sana yaptıkların için, hem ko sana olsun bütün ödek Saabi İzrailin Allahından, Angısına sän geldin, ki O seni arkaya alsın!» 13Rufi dedi: «Ko bän iilik göreyim sendän, çorbacım benim! Sän raatlandırdın beni hem hayırladın üreemi laflarınnan, makar diilim denk senin hiç bir dä izmetçiykana».

14Açan geldi üülennik vakıdı, Vooz dedi ona: «Yaklaş burayı da i ekmek hem ban bukanı sirkeyä». Da oturdu karı orakçıların yanında. Vooz verdi ona kaurulmuş tenä; Rufi idi doyunca, taa kaldı da. 15Sora kalktı toplamaa başak. Vooz buyur etti izmetçilerinä, deyip: «Ko toplasın bu insan demetlär arasında da, hem azarlamayın onu; 16demetlerdän dä sıbıdın ona hem brakın, ko toplasın, hem baarmayın ona». 17Bölä Rufi toplardı o tarlada avşama kadar da topladıı başakları düüdü, da çıktı bir demirli[*] kadar arpa.

18Alıp bunu, o gitti kasabaya, kayınnası da gördü, nekadar başak o toplamış. Rufi sä çıkarıp-verdi onu, ne arttıydı, açan kendisi doydu. 19Kayınnası sordu ona: «Neredä topladın büün hem neredä işledin? Ko iisözlü olsun seni kabledän!» Rufi annattı kayınnasına, kimdä o işledi, hem dedi: «O adamın, angısında bän işledim, adı Vooz». 20Noemin dedi gelininä: «İisözlesin onu Saabi, Angısı payeder hayırını hem dirilerä, hem ölülerä!» Da söledi ona Noemin: «Bu adam yakın bizä; o bizim koruyucularımızın birisi». 21Moavlıyka Rufi dedi: «O taa dedi bana: „Benim izmetçilerimin yanında bulun, taa onnar toplamayınca bütün bereketi“». 22Noemin dedi Rufi gelininä: «İslää, kızım, ani sän gezecän onun izmetçiykalarının yanısora, da sana zarar yapmayaceklar başka tarlada».

23Bölä Rufi bulunardı Voozun izmetçiykaları yanında hem toplardı başak, taa arpayı hem boodayı biçmeyincä, hem yaşardı kayınnasınnan.

3

Harmanda görüşmäk

3^1Bir kerä Rufiyä dedi Noemin, onun kayınnası: «Kızım benim, taa ii olmaz mı aarayım sana bir ev, neredä sän bulacan kısmetini? 2Tä, deyelim, bizim senselä Vooz, angısının izmetçiykalarınnan sän bulundun, o bu gecä harmanda arpa saurêr; 3yıkan, kokulu oloylan yaalan, gii tutmalık rubalarını da git harmana, ama görünmä ona, taa o bitirmeyincä imää hem içmää. 4Açan sa o yatacek, üüren o eri, neredä o yattı, ozaman git tä aç yorganı onun ayakları yanında da yat; o söleyecek sana, ne yapasın».

5Rufi dedi ona: «Yapacam hepsini, ne söledin bana». 6Da, gidip harmana, yaptı hepsini ölä, nasıl ona sımarladı kayınnası. 7Vooz idi-içti, onun kefi erinä geldi, da gitti uyumaa terekä yıvını yanında. Rufi geldi saklıca da, açıp onun ayakları yanında yorganı, yattı.

8Gecä yarısı Vooz daptur geldi, döndü, da tä, onun ayakları yanında yatêr bir karı. 9Vooz sordu ona: «Kimsin sän?» Öbürü dedi: «Bän Rufiyim, senin izmetçiykan, arkaya al beni, çünkü sän benim koruyucumsun». 10Vooz dedi: «Ko Saabi iisözlesin seni, kızım! Bu senin hayırın ilerkisindän taa ii, aniki kaçmadın gençlerin ardına, ne fukaara, ne zengin; 11şindi, kızım, korkma, bän yapacam senin için hepsini, ne sän söledin, çünkü kasabada hepsi bilerlär, ani sän helal insansın. 12Makar bu dooru, ani bän senin koruyucun, ama var bendän taa yakın koruyucun. 13Gecelä burada; yaarın sa, eer o seni kabledärsä, ozaman islää, ko kabletsin, ama istämärsä kabletmää seni, ozaman bän kabledecäm, diri Saabinin adınnan emin ederim! Kal da yat burada sabaaya kadar».

14Rufi uyudu onun ayakları yanında sabaaya kadar da kalktı, taa aydınnanmadaan. Çünkü Vooz dedi: «Ko bilmesinnär, ani harmana geldi karı». 15Sora dedi Rufiyä: «Çıkar sırtındakı şalı, tut onu». Karı tutardı, o da ölçtü ona altı ölçü arpa, yardım etti karıya, kaldırsın sırtına, da gitti kasabaya.

16Rufi sä gitti kayınnasına. Öbürü dedi: «Ne, kızım?» Rufi annattı hepsini, ne yaptı ona o adam. 17Sora dedi ona: «Bu altı ölçü arpayı verdi bana, deyip: gitmä kayınnana boş ellän». 18Noemin dedi ona: «Beklä, kızım, taa üürenmeyincä, nasıl bitecek bu iş; çünkü, bitirmeyincä büünkü işi, Vooz raatlanmayacek».

4

Vooz alêr Rufiyi kendisinä karı

4^1Vooz, çıkıp kasaba portalarına, oturardu orada. Baksa: geçer onun yanından o koruyucu senselä, angısı için sölärdi Vooz. Vooz sesetti ona: «Gel burayı, kafadar, otur». Öbürü, yaklaşıp, oturdu. 2Vooz aldı kasabanın aksakallarından on kişi da dedi: «Oturun burada». Da onnar oturdular. 3Sora Vooz dedi senselesinä: «Moav topraandan gelän Noemin satêr bizim agamızın Elimelehin tarlasını. 4Bän, dedim, söleyim sana, olsun haberin: satın al o tarlayı burada oturannarın hem kasaba aksakallarının önündä; istärsän almaa, al; ama istämärsän almaa, sölä bana, bän bileyim; çünkü sıraya görä ilkin sän alabilirsin; bän dä senin ardına». Öbürü dedi: «Satın alêrım». 5Vooz dedi: «Açan satın alacan tarlayı Noemindän, lääzım alasın kendinä karı moavlı Rufiyi, raametlinin dul karısını, aniki, eer sizin duuarsa oolunuz, tarla kalsın Rufinin ilk kocasının aylesindä». 6Ozaman o senselä dedi: «Yok nasıl alayım o karıyı kendimä, neçinki zor olur varlıımı brakayım uşaklarıma; kablet onu sän, çünkü bän alamam».

7Eveldän İzraildä vardı bir adet satın almakta ya da diişmektä: birisi çıkarardı çizmesini da verärdi öbürünä, da bu sayılardı İzraildä, ani annaşmak oldu. 8Hem dedi o senselä Vooza: «Satın al sän». Da çıkardı çizmesini. 9Ozaman dedi Vooz aksakallara hem hepsinä insannara: «Şindi siz martursunuz, ani bän alêrım Noemindän Elimelehin bütün varlıını hem dä Hileonun hem Mahlonun bütün varlıını; 10hem dä moavlıyka Rufiyi, Mahlonun dul karısını, alêrım kendimä karı, aniki raametli Mahlonun varlıı kalsın aylesindä, hem dä kaybelmesin raametlinin adı soydaşlarının arasında hem yaşadıı kasabada: büün siz buna martursunuz».

11Ozaman dedi hepsi insannar, ani durardılar portalar yanında, hem aksakallar: «Biz marturuz; ko Saabi yapsın senin evinä girän karıyı Rahil hem Liya gibi, angılarından başladı İzrail. Zenginnä hem helal ol epratalılar arasında[*], hem ko anılsın senin adın Vifleemdä+. 12Ko olsun senin evlatların Pareţin evlatları gibi, angısını Famari duudurdu İudaya, o toomdan, angısını verecek Saabi sana bu genç karıdan»+.

13Aldı Vooz Rufiyi, da oldu Rufi onun karısı. Onnar birleştilär, da Saabinin izininä görä Rufi gebä kaldı hem duudurdu bir ool+. 14Hem karılar deyärdilär Noeminä: «Şükür Saabiyä, ani brakmadı seni koruyucusuz! Hem ko metinnensin onun adı İzraildä! 15O taazeleyecek senin ömürünü hem bakacek seni ihtärlıında. Onu duudurdu senin gelinin, angısı sever seni, angısı edi ooldan taa iidir». 16Da aldı Noemin bu evladı, taşıyardı onu kucaanda, da oldu onun bakıcısı. 17Komuşuykalar koydular onun adını Ovid, deyeräk: «Noeminin oldu oolu». Ovid oldu İeseyin bobası, İesey dä oldu Davidin bobası.

David padişahın dedeleri

18•Hem tä Pareţin evlat boyları:
Pareţ oldu Hesronun bobası;+
19Hesron oldu Ramın bobası;
Ram oldu Aminadavın bobası;
20Aminadav oldu Nahşonun bobası;
Nahşon oldu Salmonun bobası;
21Salmon oldu Voozun bobası;
Vooz oldu Ovidin bobası;
22Ovid oldu İeseyin bobası;
İesey oldu Davidin bobası.

* 1:20 Noemin – çıfıtça «hoşluk», Mara – «kahır».

* 2:2 O vakıtlarda İzraildä, Moiseyin Zakonuna görä, yoksullar vardı nasıl yabancı tarlada toplasın başakları, angıları kalardı orakçılardan sora.

* 2:7 Ya da: «ev içindä».

* 2:17 Çıfıtça «bir efa» – İzraildä bir ölçü, 15 kila terekeyä yakın.

* 4:11 Eprata soyu – bak 1:2.

+ 4:11 Yaradılış 29:31, Rufi 1:2
+ 4:12 Yaradılış 38:27-29,
+ 4:13 Yaradılış 29:31
• 4:18 Matfey 1:3-6
+ 4:18 Yaradılış 38:29

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZL

Table of Contents

- Rufi • İona: Rufi

- Önsöz

- Rufi

- 1
- 2
- 3
- 4