Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:51:09.163192+00:00

Ени Бааланты: Филиплилерӓ

Ени Бааланты: Филиплилерӓ

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. Филиплилерӓ

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

Филиплилерӓ

Филиплилерӓ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

1

ПАВЛИНИН КИЙАДЫ ФИЛИПЛИЛЕРӒ

Селӓм

1^1Иисус Христозун чыраклары, бӓн, Павли, хем Тимофей, селӓм йоллээрыз Иисус Христозун бӱтӱн айоз халкына, ани булунэр Филип касабасында, хеп ӧлӓ епископлара хем диаконнара[*]+.

2Ииверги хем услулук олсун сизӓ Аллах Бобадан хем Сааби Иисус Христоздан.

Шӱкӱр хем дуа

3Шӱкӱр едерим беним Аллахыма херзаман, ачан аклыма гетирерим сизи+.

4Херзаман, хербир дуамда хепсиниз ичин севинмӓклӓн дуа едерим,

5зерӓ илк гӱндӓн шиндийӓ кадар сиз пай алэрсыныз Ии Хабери хаберлемектӓ+.

6Пек инанэрым, ани О, Ким чекеттирди сиздӓ бу ии иши, битиреӂек Иисус Христозун гӱнӱнӓ кадар+.

7Доору, ани бӧлӓ сизин ичин дӱшӱнерим, зерӓ сиз беним ӱреемдӓйсиниз. Хем ачан синӂирлӓрлӓн баалыйым, хем да ачан Ии Хабери коруйэрым хем аслысыны чыкарэрым, сиз хепсиниз пай алэрсыныз бу хайырда бенимнӓн барабар+.

8Аллах бана шаат, ани бӓн ӧзлеерим хепсинизи Иисус Христозун севгисиннӓн+.

9Дуа едерим, ки сизин севгиниз таа чок хем таа чок бӱӱсӱн билгидӓ хем аннамакта+.

10Озаман таныйабилирсиниз, не файдалы, ки оласыныз темиз хем кусурсуз Христозун гӱнӱндӓ,

11долу доорулук мейвасыннан, ани гелер Иисус Христоздан, Аллахын шаны ичин хем метиннии ичин.

Ии Хаберин насаады

12Истеерим билӓсиниз, кардашлар, ани беним халым файда олду таа чок Ии Хаберин хаберленмесинӓ.

13Ӧлӓ ки аннады херкези императорун бинасында хем хепси калан инсаннар, ани бӓн синӂирлӓрлӓн баалыйым Христос ичин+.

14Чойу кардашлардан, Саабийӓ умутланарак, беним синӂирлеримдӓн таа чок кыйышмак едендилӓр да коркусуз сӧлеерлӓр Аллахын сӧзӱнӱ+.

15Доору, ани кимиси насаат едер Христос ичин хасеетликтӓн хем йарышмактан, ама башкалары ии неетлӓн+.

16Кимиси буну йапэр севгиликтӓн, билерӓк ани бӓн койулдум, ки коруйайым Ии Хабери.

17Башкасы хаберлеер Христозу кендини калдырмак ичин, диил пак неетлӓн, санарак, ани бунуннан зееделеерлӓр зеетлерими капанда.

18Ама не зарары вар? Истӓр йапынмаклан, истӓр хализ ӱректӓн, Христос хаберленер. Бунун ичин севинерим хем таа чок севинеӂӓм дӓ.

19Зерӓ билерим, ани бу бана куртулмак гетиреӂек сизин дуаларынызлан хем Иисус Христозун Духунун йардымыннан+.

20Хавезлӓн беклеерим хем умутланэрым, ани хич утанмыш олмайаӂам, ама кыйышмаклан лафедеӂӓм, да ниӂӓ херзаман, ӧлӓ шинди дӓ, йашарсам да, ӧлӱрсӓм дӓ, Христос беним гӱӱдӓмнӓн метинненеӂек+.

21Зерӓ беним ичин йашамак – Христос, ӧлӱм – казанч.

22Еер илери доору йашарсам гӱӱдедӓ, файдалы ишлӓр йапабилӓрим. Ама билмеерим, не айырайым.

23Чекер бени бу да, о да. Истеерим гечинейим бу дӱннедӓн да олайым Христозлан, зерӓ бу чок таа ии+.

24Ама гӱӱдедӓ каларсайдым, бу сизин ичин таа лӓӓзымныклы.

25Чок инанарак буна, билерим, ани йашайаӂам да илери доору сизиннӓн хепсинизлӓн барабар олаӂам, ки сиз, инанда илерлейип, севинӓсиниз.

26Озаман таа чок ӱӱнӓбилеӂениз Христос Иисуслан беним ичин, ачан сизӓ геери гелеӂӓм.

27Саде йакышыклы йашайыныз Христозун Ии Хаберинӓ гӧрӓ, ки еер гелирсӓм да гӧрӱрсӓм сизи, еки гелмӓрсӓм, ишидейим сизин ичин, ани духча бирликтӓ дурэрсыныз, ниӂӓ бир ӂан савашарак, ки Ии Хабер инанылсын,+

28хем каршы дураннардан хич коркмайарак. Бу оннар ичин бир нышан, ани оннар кайбелеӂеклӓр, ама сиз куртулаӂэныз. Бу да вар Аллахтан.

29Зерӓ сизӓ Христос ичин верили, диил саде Она инанасыныз, ама зеетленӓсиниз дӓ Онун ичин+.

30Сиз хеп ӧлӓ савашэрсыныз, ниӂӓ бендӓ гӧрдӱнӱз хем ниӂӓ шинди беним ичин ишидерсиниз+.

2

Христос – ӧрнек бизӓ

2^1Христос сизи гиргиннедер, севгисиннӓн иилендирер, Айоз Духтан пай алэрсыныз, ӱреениздӓ севги хем аӂыйаннык вар.

2Онуштан беним севинмеми долдурун: олун бир нееттӓ хем бир севгиликтӓ, ниӂӓ бир ӂанда хем фикирликтӓ+.

3Бишей йапмайын кендинизи калдырмак ичин еки бошуна ӱӱнмӓк ичин, ама йавашлыклан хатырлайын бири-биринизи, ӱӱсеклендирерӓк башкасыны таа чок, некадар кендини+.

4Дӱшӱнмейин салт кендиниз ичин, ама башкасы ичин дӓ дӱшӱнӱн+.

5Сиздӓ олсун хеп о дӱшӱнмӓк, не варды Иисус Христозда.

6Макар ки О Аллахын симасыйды, саймады, ани дӱшер кендини коймаа Аллахлан бир,+

7ама метиннииндӓн сойунуп, алды чырак симасыны да олду инсан гиби+.

8Оларак инсан гӧрӱмӱндӓ, О ашаалатты Кендини да сеследи Аллахы ӧлӱмӓ кадар, артык ӧлӱмӓ кадар ставрозда+.

9Онуштан Аллах Ону пек чок ӱӱсеклетти да баашлады Она хепси адлардан таа ӱстӱн бир ад,+

10ки Иисусун адыны икрамнайарак хепси гӧктекилӓр, ердекилӓр хем ер алтындакылар диз чӧксӱннӓр,+

11хем хербир дил ачык сӧлесин, ани Иисус Христос – Сааби, да бунуннан Аллах Боба метинненсин.

Чыкарын баша куртулманызы

12Ӧлӓ ки, севгили кардашларым, ниӂӓ херзаман сеслединиз, диил саде ачан беним йанымдайдыныз, ама таа чок шинди, ачан бӓн йокум аранызда, сайгыйлан хем коркуйлан чыкарын баша куртулманызы.

13Зерӓ Аллах О, Ким ишлеер сиздӓ, ки хем истейӓсиниз хем йапасыныз, не О беенер+.

14Хепсини йапын, мырылданмайарак хем чекишмейерӓк,

15ки оласыныз кусурсуз хем темиз, Аллахын лекесиз ушаклары бу бозук хем сапык сенселенин ортасында. Оннарын арасында сиз, сыкы тутарак йашамак верӓн сӧзӱ, шафк едерсиниз, ниӂӓ йылдызлар гӧктӓ+.

16Ӧлӓ ки олаӂэк нейлӓн ӱӱнейим Христозун гӱнӱндӓ, ани бошуна чалышмадым хем бошуна ишлӓмедим+.

17Ниӂӓ шарап дӧкӱлер курбанын ӱстӱнӓ, хеп ӧлӓ беним каным да лӓӓзым дӧкӱлсӱн, ки таманнансын сизин инанынызын изметчилии. Ама хеп окадар севинерим хем хепсинизин севинмелииниздӓн пай алэрым+.

18Хеп ӧлӓ сиз дӓ севинин хем беним севинмелиимдӓн пай алын.

19Сааби Иисуса умутланэрым, ани тездӓ йоллайаӂам сизӓ Тимофейи, ки беним дӓ, хабер сиздӓн кабледип, ӱрӓӓм услансын+.

20Зерӓ башка кимсейим йок, ки онун гиби дӱшӱнсӱн хем сизин ичин бӱтӱн ӱректӓн чалышсын.

21Зерӓ хепси аарээр кендинӓ файда, диил Иисус Христоза+.

22Ама билерсиниз, некадар дененмиш адам Тимофей, зерӓ Ии Хабери насаат едерӓк бенимнӓн барабар измет етти, ниӂӓ бир оол бобасыннан+.

23Умутланэрым, ону чабук йоллайым сизӓ, гӧрдӱйнӓн, не олаӂэк бенимнӓн.

24Чок инанэрым Саабийӓ, ани тездӓ кендим дӓ гелеӂӓм.

25Ама есапладым, ки лӓӓзым сизӓ геери йоллайым кардашымы Епафродити, ангысы бенимнӓн барабар ишлеер хем савашэр, да ангысыны сиз йолладыныз, ки йардым етсин бана зорлукларымда+.

26Зерӓ о пек ӧзлемиш сизи хепсинизи, да чок гӱчленди, чӱнкӱ онун хасталыы ичин ишиттиниз.

27Хакына, о хасталандыйды да ӧлӱм дӧшеендейди, ама Аллах аӂыды ону, да диил саде ону, ама бени дӓ, ки олмасын бана кахыр ӱстӱнӓ кахыр.

28Онуштан ону таа бӱӱк хавезлӓн йоллээрым, ки сиз, ону енидӓн гӧрӱп, севинӓсиниз, бӓн дӓ таа аз кахырланайым.

29Кабледин ону Саабидӓ бӱтӱн севинмеликлӓн да бутӱрлӱ инсаннары хатырлайын+.

30Зерӓ о Христозун иши ичин йакынды ӧлӱмӓ да йашамасыны орталаа койду, ки таманнасын изметчилии, не етишмӓрди сиздӓ бана дейни.

3

Хакына доорулук

3^1Биткидӓ, кардашларым, севинин Саабидӓ. Бана диил аар йазмаа сизӓ хеп о ишлери, зерӓ бу сизи зарардан коруйар+.

2Корунун о кӧпеклердӓн! Корунун кӧтӱлӱк йапаннардан! Корунун кесиклик касапларындан!

3Зерӓ хакына кесикли – биз, ани духча измет едериз Аллаха, ӱӱнериз Иисус Христозлан хем умудумузу коймээрыз инсан ишлеринӓ+.

4Аслыда бӓн дӓ вар ниӂӓ умудуму койайым инсан ишлеринӓ. Еер биркимсей санарса, ани вар насыл умутлансын инсан ишлеринӓ, бӓн таа чок умутланабилерим+.

5Секизинӂи гӱнӱ дуумактан кесиклийим, Израил миллетиндӓн, Вениамин тамызлыындан, чыфытлардан чыфыт, Айоз Закона гӧрӓ фарисей+.

6Кыйаклыклан клисейи коолардым. Еер лафедӓрсӓк доорулук ичин, ани Айоз Законда темелли, бӓн кабаатсыздым+.

7Ама недӓ бӓн ӱстӱндӱм, ону кайыплык сайдым Христос ичин.

8Бундан таа чок, хепсини сайэрым кайыплык, бакарак, некадар таа ӱстӱндӱр танымак Христос Иисусу, беним Саабими. Христос ичин хепсини кайбеттим хем гӱбӱр сайэрым, ки еденӓбилейим Христозу

9да булунайым Онда, диил кенди доорулуумнан, ани Закондан гелер, ама доорулуклан, ани Аллахтан гелер инаннан Христоза да инанда темелли+.

10Истеерим таныйым Ону хем дирилмесинин куведини, пай алайым Онун зеетлериндӓн хем ӧлӱмӱннӓн Она бензӓр олайым,+

11несой да олса, етишӓбилейим ӧлӱлерин дирилмесинӓ.

Качалым чизгийӓ доору

12Диил, ки демӓӓ, ани шиндӓн сора каблеттим еки таман олдум, ама чалышэрым, ки еденейим, ниӂӓ Христос бени еденди+.

13Кардашлар, саймээрым, ани бӓн едендим, салт буну йапэрым: геерисини унударак да ӧнӱмдӓ ишлерӓ узанарак,

14качэрым о уура етишмӓӓ чизгийӓ, ки ӧдӓӓ казанайым – гӧктӓ йашамайы, ангысына Аллах чаарды бени Иисус Христозда+.

15Онуштан хепсимиз, ким духча ергин, лӓӓзым бӧлӓ дӱшӱнелим. Еер сиздӓ варса башка бир неет бишей ичин, Аллах буну да ачаӂэк сизӓ+.

16Ама нейлӓн бир аннамайа гелдик, ону ӧлӓ дӓ туталым.

17Бана бензӓр олмаа чалышын, кардашлар, да ислӓӓ бакын оннара, ким йашээр о ӧрнӓӓ гӧрӓ, ангысыны биз сизӓ вердик+.

18Зерӓ чойу оннардан, кимин ичин чок сыра сӧледим сизӓ, шинди дӓ сӧлеерим аалайарак, йашээрлар ниӂӓ Христозун ставрозунун душманнары.

19Оннарын сону кайыплык олаӂэк. Оннарын аллахы – кенди шкембелери, да ӱӱнерлӓр онуннан, недӓн лӓӓзым утансыннар. Оннар дӱшӱнерлӓр ердеки ишлӓр ичин+.

20Бизим ватанымыз са гӧклердӓ, нередӓн беклеериз Куртарыӂыйы, Сааби Иисус Христозу,+

21Ангысы бизим бу дӱшкӱн гӱӱдемизи дииштиреӂек да йапаӂэк Кенди шанны гӱӱдесинӓ бензӓр олсун, файдалайарак о куведи, ангысыннан О вар насыл запетсин хепсини+.

4

Битки насаатлар

4^1Ӧлӓ ки, севгили кардашларым, ангыларыны чок ӧзледим, беним севинмелиим хем фенецим, бӧлӓ каави дурасыныз Саабидӓ, севгилилӓр.

2Йалварэрым Еводийайа, йалварэрым Синтихийӓ, Саабидӓ олун бир аннамакта+.

3Сӓн дӓ, Сизиг[*], хакына кафадарым, йардым ет бу карылара, ани саваштылар Ии Хабери насаат етмӓӓ бенимнӓн, Клементлӓн хем каланнарлан, ани бенимнӓн ишлеерлӓр, ангыларын адлары йазылы йашамак кийадында+.

4Севинин Саабидӓ херзаман, таа бир сыра деерим, севинин+.

5Сизин йалпаклыыныз хепси инсаннардан билинсин. Сааби йакын+.

6Кахырланмайын бишей ичин, ама хертӱрлӱ дуада хем йалвармакта ачын сизин истемеклеринизи Аллахын ӧнӱндӓ шӱкӱрлӱклӓн+.

7Озаман Аллахын селемети, ани таа ӱӱсек хербир акылдан, коруйаӂэк сизин ӱреклеринизи хем фикирлеринизи Иисус Христозда+.

8Биткидӓ, кардашларым, не вар хакына, сайгылы, доору, темиз, севимни хем майыл, не вар ии хем метинни, оннар ичин дӱшӱнӱн.

9Не ӱӱрендиниз, каблеттиниз, ишиттиниз хем гӧрдӱнӱз бендӓ, оннары таманнайын, да селемет верӓн Аллах сизиннӓн олаӂэк+.

Павлинин шӱкӱрӱ

10Бӓн пек севиндим Саабидӓ, ани сиз енидӓн башладыныз беним ичин меракланмаа. Сиз херзаман меракланардыныз беним ичин, ама йокту колайлыыныз.

11Деерим буну, диил ани беним зорум вар. Зерӓ бӓн ӱӱрендим шӱкӱр олайым о халда, ангысында булунэрым+.

12Билерим йашамаа, ниӂӓ йоклукта, хеп ӧлӓ боллукта да. Ӱӱрендим секрети, ани херердӓ, хербир халда, ниӂӓ ток олайым, хеп ӧлӓ аач да дурайым, ниӂӓ боллукта, хеп ӧлӓ зорлукта да булунайым+.

13Хепсини беӂерерим Христозда, ани бени каавилеер+.

14Ама сиз ии йаптыныз, ани бенимнӓн пай алдыныз беним зеетлеримдӓ+.

15Сиз дӓ, Филиплилӓр, билерсиниз, ани ачан Ии Хабер даалмаа башлады, да бӓн чыктым Македонийадан, бир дӓ клисӓ пай алмады йардым вермектӓ хем насаат каблетмектӓ, сиздӓн каарӓ.

16Бӓн Салониктӓ булунаркан, сиз биркач сыра йардым йолладыныз бана, ачан зорум варды+.

17Сӧлеерим буну, диил ани баашыш аарээрым. Терсинӓ, аарээрым бир казанч сизин файданыз ичин+.

18Бендӓ хепси вар, боллукта йашээрым. Бӓн токум, каблеттим, нейи Епафродитин елиннӓн йолламышыныз. Бу – ниӂӓ гӧзӓл кокулу бир баашыш, бир курбан, ангысыны Аллах кабледер хем беенер+.

19Аллахым да долдураӂэк хепси сизин лӓӓзымныкларынызы Кенди зебилликтӓн зенгинниинӓ гӧрӓ Иисус Христозда+.

20Аллах Бобамыза олсун метинник дивечтӓн дивеӂӓ! Амин.

21Селӓмнейин Иисус Христозун бӱтӱн айоз халкыны. Кардашлар, ани бенимнӓн, сизӓ селӓм йоллээрлар+.

22Аллахын бӱтӱн айоз халкы, хепсиндӓн чок – Кесарын евиндекилӓр, сизӓ селӓм йоллээрлар+.

23Сааби Иисус Христозун иивергиси олсун сизин духунузлан. /Амин./

* 1:1 Епископлар – йада «гӱдӱӂӱлӓр». Диаконнар – йада «йардымӂылар», клиседӓ пара топламаа, пайетмӓӓ хем буна бензӓр ишлери йапаннар.

* 4:3 Сизиг адын аннамасы «кафадар хеп бир бойундурукта».

+ 1:1 Йаптыклар 16:1

+ 1:3 Ромалылара 1:8, Филимона 1:4, 2 Тимофейӓ 1:3

+ 1:5 Йаптыклар 16:12-40

+ 1:6 1 Коринфлилерӓ 1:8

+ 1:7 2 Коринфлилерӓ 7:3, Ефеслилерӓ 3:1, Колослулара 4:18, 2 Тимофейӓ 2:9, Филимона 1:1, Филиплилерӓ 4:14

+ 1:8 Ромалылара 1:9, Ромалылара 9:1

+ 1:9 Колослулара 1:9, 1 Салониклилерӓ 3:12-13, Филимона 1:6

+ 1:13 Йаптыклар 28:30
+ 1:14 Йаптыклар 4:31
+ 1:15 2 Коринфлилерӓ 11:13
+ 1:19 Йаптыклар 16:7

+ 1:20 Марк 8:38, Ромалылара 1:16, Ромалылара 14:8, 2 Коринфлилерӓ 5:15

+ 1:23 2 Тимофейӓ 4:6
+ 1:27 Ефеслилерӓ 4:1
+ 1:29 Матфей 5:11-12
+ 1:30 Колослулара 1:29, 1 Тимофейӓ 4:10

+ 2:2 Филиплилерӓ 4:2, 1 Петринин 3:8, Ромалылара 12:16

+ 2:3 Галатийалылара 5:26, Ромалылара 12:10, Ефеслилерӓ 4:2

+ 2:4 Ромалылара 15:2-3

+ 2:6 Иоан 1:1, Иоан 5:18, Иоан 10:33

+ 2:7 Матфей 20:28, Ромалылара 8:3, 2 Коринфлилерӓ 8:9

+ 2:8 Марк 14:36, Чыфытлара 5:8

+ 2:9 Матфей 28:18, Ефеслилерӓ 1:21, Чыфытлара 1:4

+ 2:10 Ромалылара 14:11

+ 2:13 1 Коринфлилерӓ 12:6

+ 2:15 Иуданын 1:24, Матфей 5:14, Ефеслилерӓ 5:8

+ 2:16 Галатийалылара 2:2
+ 2:17 Йаптыклар 21:13, 2 Тимофейӓ 4:6
+ 2:19 Йаптыклар 16:1, 1 Салониклилерӓ 3:2

+ 2:21 1 Коринфлилерӓ 10:24, 1 Коринфлилерӓ 13:5

+ 2:22 1 Коринфлилерӓ 14:7, 1 Тимофейӓ 1:2, 2 Тимофейӓ 1:2

+ 2:25 Филиплилерӓ 4:18

+ 2:29 Ромалылара 16:2, 1 Коринфлилерӓ 16:18, 1 Салониклилерӓ 5:12-13, 1 Тимофейӓ 5:17

+ 3:1 Филиплилерӓ 4:4

+ 3:3 Ромалылара 2:29, Ефеслилерӓ 2:11, Колослулара 2:11

+ 3:4 2 Коринфлилерӓ 11:18

+ 3:5 Йарадылыш 17:12, Ромалылара 11:1, Йаптыклар 23:6, Йаптыклар 26:5

+ 3:6 Йаптыклар 8:3, Галатийалылара 1:13, Марк 10:20, Лука 1:6, Йаптыклар 22:3, Йаптыклар 26:5

+ 3:9 Ромалылара 9:30-31, Ромалылара 10:5

+ 3:10 Ромалылара 8:17, 2 Коринфлилерӓ 1:5, Колослулара 1:24, 1 Петринин 4:13, Ромалылара 6:5

+ 3:12 Чыфытлара 11:40

+ 3:14 1 Петринин 5:4, 1 Коринфлилерӓ 9:24-25, 2 Тимофейӓ 2:5

+ 3:15 1 Коринфлилерӓ 2:6

+ 3:17 1 Петринин 5:3, 2 Салониклилерӓ 3:9, 1 Тимофейӓ 4:12, Тита 2:7

+ 3:19 2 Коринфлилерӓ 11:15, 1 Салониклилерӓ 5:3, Марк 8:33

+ 3:20 Ефеслилерӓ 2:19, Йаптыклар 1:11, 1 Коринфлилерӓ 1:7

+ 3:21 1 Коринфлилерӓ 15:35-52, 1 Иоанын 3:2, Ромалылара 8:29, 2 Коринфлилерӓ 3:18, Колослулара 3:1

+ 4:2 Филиплилерӓ 2:2
+ 4:3 Апокалипсис 3:5
+ 4:4 Филиплилерӓ 3:1, 1 Салониклилерӓ 5:16
+ 4:5 Иаковун 5:8
+ 4:6 Матфей 6:25, 1 Петринин 5:7

+ 4:7 Иоан 14:27, Филиплилерӓ 4:7, Колослулара 3:15

+ 4:9 Ромалылара 15:33, 2 Салониклилерӓ 3:16

+ 4:11 1 Тимофейӓ 6:6, 1 Тимофейӓ 6:8

+ 4:12 1 Коринфлилерӓ 4:11, 2 Коринфлилерӓ 11:27

+ 4:13 1 Тимофейӓ 1:12
+ 4:14 Филиплилерӓ 1:7
+ 4:16 Йаптыклар 17:1
+ 4:17 Ромалылара 1:13
+ 4:18 Филиплилерӓ 2:25, Йарадылыш 8:21,
+ 4:19 2 Коринфлилерӓ 9:8
+ 4:21 Галатийалылара 1:2
+ 4:22 2 Коринфлилерӓ 13:12

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: Филиплилерӓ

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- Филиплилерӓ

- 1
- 2
- 3
- 4

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары