Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:44:53.304693+00:00

Ени Бааланты: Марк

Ени Бааланты: Марк

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. Марк

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

Марк

Марк

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

1

ИИ ХАБЕР МАРКТАН

Иоан Ваатизедиӂи

1^1•Иисус Христозун, Аллахын Оолунун, Ии Хабери башлантысы.

2Ниӂӓ йазылы пророк Исайанын кийадында: «Тӓ, Бӓн йоллээрым хаберӂими Сенин ӧнӱн сора, ангысы хазырлайаӂэк йол Сана»+.

3«Бааранын сеси чол ердӓ ишидилер: „Саабийӓ йолу хазырлайын, йолӂаазлары узладын“».

4Иоан гелди, чол ердӓ ваатиз едерӓк хем насаат едерӓк, ани инсан лӓӓзым дӧнсӱн гӱнахларындан Аллаха хем ваатиз олсун, ки баашламак еденсиннӓр+.

5Бӱтӱн Иудейа ерлериндӓн, Иерусалим касабасындан гелӓрдилӓр да хепси ваатиз олардылар ондан Иордан дересиндӓ, кенди гӱнахларыны ачыклайарак+.

6Иоан гиийимнийди девӓ йапаасындан рубайлан, кушаныкты деридӓн кайышлан, ийӓрди чекиргӓ хем кыр ары балы.

7Иоан насаат едӓрди: «Беним ардыма гелер О, Ким таа каави бендӓн. Бӓн диилим йакышыклы иилип чӧзмӓӓ Онун айак капларынын тасмаларыны.

8Бӓн сизи суйлан ваатиз еттим, ама О сизи Айоз Духлан ваатиз едеӂек».

Иисус ваатиз олэр, шейтандан дененер

9•О вакыт Галилейадан, Назарет касабасындан, гелди Иисус, да Иоан ваатиз етти Ону Иордан дересиндӓ+.

10Су ичиндӓн чыкарак, О[*] хемен гӧрдӱ, ниӂӓ гӧк ачылды, да Айоз Дух, бир гугуш гиби, Онун ӱстӱнӓ конду+.

11Гӧклердӓн бир сес ишидилди: «Сӓнсин Беним севгили Оолум, Сендӓ Беним ислеелиим»+.

12Бундан сора Дух Иисусу чол ерӓ чабук гӧтӱрдӱ.

13Чолда О кырк гӱн булунду, нередӓ шейтандан дененмиш олду. Ӂанаварлар арасында булунурду, да ангиллӓр Она измет едӓрдилӓр+.

Иисусун илк ӱӱрениӂилери

14•Ачан Иоаны кападылар, Иисус гелди Галилейайа, насаат едерӓк Ии Хабери Аллахын Падишахлыы ичин.

15Да дейӓрди: «Вакыт таманнанды, Аллахын Падишахлыы йаклашты. Гӱнахларыныздан Аллаха дӧнӱн хем Ии Хабери инанын»+.

16Гечип Галилейа гӧлӱн бойундан, Иисус гӧрдӱ Симону хем Андрейи, онун кардашыны. Оннар су ичинӓ сӱзмелери атардылар, зерӓ балыкчыйдылар+.

17Иисус оннара деди: «Гелин Беним ардыма, сизи инсан тутан йапаӂам»+.

18Оннар чабук сӱзмелерини брактылар да Онун ардына йолландылар+.

19Гидип бираз илери, Иисус гӧрдӱ Зеведейин оолуну, Иакову, хем кардашыны Иоаны, ангылары кайык ичиндӓ сӱзмелерини тертиплӓрдилӓр.

20Иисус хемен чаарды оннары. Оннар бобаларыны, Зеведейи, кайыкта ишчилӓрлӓн брактылар да кендилери Иисусун ардына гиттилӓр.

Синагогада фена духлу адам алыштырылэр

21•Капернаум касабасына гелдилӓр. Тездӓ, ӂумертеси гӱнӱ, Иисус синагога ичинӓ гирди, ӱӱретмӓӓ инсаны башлады+.

22Онун ӱӱретмесинӓ шашардылар, зерӓ ӱӱредӓрди оннары ниӂӓ бир адам, ангысында вар заабитлик, диил ниӂӓ билгичлӓр.+

23Таман о вакыт оннарын синагогасынын ичиндӓ булунарды бир адам, ангысы фена духлан тутулмуш. О башлады баармаа:

24«Не истеерсин биздӓн, Назаретли Иисус? Гелдин бизи кайбетмӓӓ ми? Билерим, кимсин Сӓн, Сӓн Аллахын Айозуйсун!»+

25Ама Иисус таказалады ону да деди: «Сус да чык бу адамдан!»

26Озаман фена дух адамы сарсалады да сора, бир кескин сеслӓн баарып, ондан чыкты+.

27Хепси шаш калдылар да бири-биринӓ сорардылар: «Недир бу? Несой ени ӱӱретмӓктир бу? О артык фена духлара заабитликлӓн сымарлээр, да оннар Ону сеслеер!»+

28Галилейанын бӱтӱн долайында Иисус ичин херери хабер чабук даалды.

Иисус Петринин кайнанасыны алыштырэр

29Иисус Иаковлан хем Иоаннан синагогадан чыкты, Симонун хем Андрейин евинӓ гитти.

30Симонун кайнанасы патта сытмадан хаста йатарды. Бунун ичин Иисуса чабук хабер верилди+.

31Иисус, йаклашып, тутту ону елиндӓн да йардым етти, калксын. Сытма ону бракты, да кары измет етмӓӓ оннара башлады+.

32Авшамнен, гӱн каушмасында, хепси хасталары хем фена духтан тутулмушлары Иисуса гетирӓрдилӓр.

33Капу ӧнӱндӓ инсан бӱтӱн касабадан топланды.

34Хертӱрлӱ хасталыклардан О чок инсан алыштырарды. Чыкарарды чок фена духлары да бракмарды сӧлесиннӓр, зерӓ оннар билирдилӓр, ани О Христос+.

35•Ертеси гӱнӱ чин-сабаалӓн Иисус калкты да, чыкып евдӓн, бир сапа ерӓ гитти, нередӓ дуа едӓрди+.

36Симон хем ким онуннанды, гиттилӓр Иисусу аарамаа.

37Ачан булдулар, дедилӓр Она: «Хепси Сени аарээр».

38О ӂувап етти оннара: «Гиделим долай кӱӱлерӓ /хем касабалара/, ки орада да насаат едейим, зерӓ бунун ичин чыкып-гелдим».

39Гитти, насаат етсин бӱтӱн Галилейанын синагогаларында да фена духлары чыкарсын.

Лепралы хаста пакланэр

40•Иисуса гелди бир лепралы адам, диз чӧктӱ Онун ӧнӱндӓ да йалварды: «Еер истӓрсейдин, вар насыл бени паклайасын»+.

41Иисусун ӂаны аӂыды да, узадып елини, дииди она да деди: «Истеерим, паклан!»

42Бирдӓн лепра ону бракты, да бу адам пакланды+.

43Иисус тез йолландырды ону да сыкыдан сымарлады:+

44«Бак, сӧлӓмейӓсин кимсейӓ, ама гит да гӧстерил попаза. Кенди пакланман ичин гетир не Моисей сыралады, ки шаатлык олсун инсана»+.

45Бу адам са, чыкып орадан, башлады сӧлемӓӓ хем хабер вермӓӓ бунун ичин херердӓ. Ӧлӓ, ани сора Иисус хич бир касабайа ачыкта гирӓмӓрди. О дышанда, сапа ерлердӓ дурарды, да инсан хер тарафтан Она гелӓрди+.

2

Иисус алыштырэр кӧтӱрӱм адамы

2^1•Биркач гӱндӓн сора Иисус енидӓн гелди Капернаум касабасына. Ишидилди, ани О евдӓ+.

2Ӧлӓ чок инсан топланды, ани капунун дышанда артык дурмаа ер йокту. Иисус аннадарды оннара Аллахын сӧзӱнӱ.

3Она биркач адам гелди, гетирерӓк бир кӧтӱрӱм хаста, ангысыны дӧрт киши ташыйарды.

4Чӱнкӱ йаклашамардылар Она калабалык бетеринӓ, ачтылар евин ӧртӱсӱнӱ, нередӓ булунурду Иисус, да индирдилӓр хастайы дӧшек ӱстӱндӓ+.

5Иисус, гӧрӱп оннарын инаныны, деди кӧтӱрӱм адама: «Оолум! Гӱнахларын баашланды»+.

6Билгичлердӓн кимиси, ангылары отурардылар орада, кенди-кендилеринӓ дӱшӱнӓрдилӓр:

7«Нечин бу адам Аллахы бӧлӓ кӧтӱлеер? Ким, Аллахтан каарӓ, вар насыл гӱнахлары баашласын?»+

8Иисус бирдӓн ичйандан дуйду, ани оннар бӧлӓ дӱшӱнерлӓр, онуштан деди оннара: «Нечин ӧлӓ дӱшӱнерсиниз ӱреклериниздӓ?

9Не таа колай: кӧтӱрӱм адама демӓӓ „Гӱнахларын баашланды мы“, оса демӓӓ „Калк, ал дӧшеени да гез ми“?

10Ама ки билӓсиниз, ани Адам Оолунун вар куведи ер ӱстӱндӓ гӱнахлары баашласын…»,

11дӧнӱп кӧтӱрӱм адама, деди: «Сана сымарлээрым: калк, ал дӧшеени да гит евӓ!»

12Чабук бу кӧтӱрӱм адам хепсинин ӧнӱндӓ калкты, алды дӧшеени да чыкты дышары. Хепси шашардылар, Аллахы метиннейерӓк, дейӓрдилӓр: «Бӧлӓ иш хич бир сыра билӓ гӧрмедик!»

Иисус чаарэр Левийи

13•Иисус енидӓн чыкып-гитти гӧл бойуна, хепси инсан Онун йанына топланды, да О оннары ӱӱредӓрди.

14Орадан гечӓркӓн, гӧрдӱ Левийи, Алфейин оолуну, ани отурурду ердӓ, нередӓ харч топланарды, да деди она: «Гел Беним ардыма». Левий калкты да гитти Онун ардына.

15Ачан Иисус Левийин евиндӓ конакланарды, чок харччылар хем гӱнахкерлӓр Онуннан хем ӱӱрениӂилериннӓн барабар софрада булунардылар. Бӧлӓ чок киши варды, ани Онун ардына гидӓрдилӓр.

16Кими билгичлӓр фарисейлердӓн гӧрдӱлӓр, ани харччыларлан хем гӱнахкерлӓрлӓн билӓ ийер, онун ичин дедилӓр Онун ӱӱрениӂилеринӓ: «Нечин О ийер /хем ичер/ харччыларлан хем гӱнахкерлӓрлӓн барабар?»+

17Иисус, ишидип буну, ӂувап етти оннара: «Дофтор лӓӓзым диил саа оланнара, ама хасталара. Бӓн гелмедим, чаарайым доорулары, ама гӱнахкерлери, /Аллаха дӧнсӱннӓр/»+.

Оруч ичин соруш

18•Иоанын ӱӱрениӂилери хем фарисейлӓр оруч тутардылар. Биркач киши гелдилӓр Иисуса да сордулар: «Нечин Иоанын хем фарисейлерин ӱӱрениӂилери оруч тутэрлар, ама Сенин ӱӱрениӂилерин тутмээрлар?»+

19Да деди оннара Иисус: «Вар мы насыл гӱвеенин достлары оруч тутсуннар, ачан гӱвӓӓ йаннарында? Некадар вакыт йаннарында гӱвӓӓ, оннар оруч тутмазлар+.

20Гелеӂек вакыт, ачан гӱвӓӓ алынаӂэк оннардан, озаман, о гӱн, оннар оруч тутаӂэк+.

21Кимсей ески рубайа ени йама йамамээр, зерӓ ени йама таа пек ески рубайы йыртэр. Сонда йыртык таа бӱӱк олэр.

22Кимсей ени шарабы ески тулумнар ичинӓ долдурмаз, зерӓ ени шарап патладэр тулумнары. Шарап дӧкӱлер, тулумнар да зӓн олэр. Ени шарабы лӓӓзым долдурмаа ени тулумнар ичинӓ».

Не дӱшер ӂумертеси йапмаа?

23Олду ӧлӓ, ани бир ӂумертеси гӱнӱ Иисус екиннӓр ичиндӓн гечӓрди. Гидӓркӓн йолда, Онун ӱӱрениӂилери башак копармаа башладылар.

24Фарисейлӓр дедилӓр Иисуса: «Йа бак, нечин оннар йапэрлар, не дӱшмеер ӂумертеси гӱнӱ?»

25Иисус деди оннара: «Окумадыныз мы, не йапты Давид хем кафадарлары, ачан аӂыктылар?

26Ниӂӓ Авиафарын, баш попазын, вакыдында о гирди Аллахын евинӓ да иди екмеклердӓн, ани Аллахын ӧнӱнӓ койуларды, ангыларыны, попазлардан каарӓ, кимсей дӱшмӓрди исин. Сора верди кафадарларына да».

27Иисус деди оннара: «Ӂумертеси адам ичин курулду, ама диил адам ӂумертеси ичин.

28Ӧлӓ ки, Адам Оолу – артык ӂумертесинин дӓ Саабиси».

3

Куру еллӓн бир адам

3^1•Иисус енидӓн гирди синагога ичинӓ. Орада варды бир адам куру еллӓн+.

2Фарисейлӓр гӧзледӓрдилӓр Иисусун ардына, гӧрсӱннӓр дейни, алыштыраӂэк мы бу адамы ӂумертеси гӱнӱ, ки сора кабаатландырсыннар Ону+.

3Иисус деди куру еллӓн адама: «Калк да чык каршыйа».

4Сора сорду оннара: «Не дӱшер ӂумертеси гӱнӱ йапмаа: иилик ми оса кӧтӱлӱк мӱ? Йашамайы куртармаа мы оса ӧлдӱрмӓӓ ми?» Оннар сусардылар+.

5Ӱфкели бакты долайында оланнара, гӱчленерӓк оннарын ӱреклерин уйвашыклыы бетеринӓ, сора деди о адама: «Узат елини!» О узатты, да ели алышты, енидӓн саа олду, ниӂӓ ӧбӱр ели+.

6Фарисейлӓр чыктылар дышары да чабук Иродун адамнарыннан аннаштылар, несой ӧлдӱрӓбилсиннӓр Иисусу.

Иисус гӧл йанында алыштырэр хасталары

7Иисус ӱӱрениӂилериннӓн барабар йолланды гӧл бойуна. Онун ардына гитти чок инсан Галилейадан, Иудейадан,+

8Иерусалимдӓн, Идумейадан хем Иорданын ӧбӱр тарафындан. Инсаннар Тир хем Сидон касабаларын тарафындан, ишидип, не О йапэр, сӱрӱ-сӱрӱ гелӓрдилӓр Она.

9Иисус сымарлады ӱӱрениӂилеринӓ хазырласыннар Она бир кайык, ки инсан сыкыштырмасын Ону.

10Чӱнкӱ чок инсан алыштырдыйды, онуштан хасталар итириширдилӓр, баарлем диисиннӓр Она+.

11Фена духлар, ачан гӧрӓрдилӓр Ону, дӱшӓрдилӓр ерӓ Онун ӧнӱндӓ да баарардылар: «Сӓн Аллахын Оолуйсун!»+

12Ама О серт сымарларды оннара, ачыкламасыннар Ону башкаларына+.

Иисус айырэр оники апостол

13•Сора Иисус пинди байыр ӱстӱнӓ да чаарды, кими истеди. Оннар топландылар Она.

14Оннарын ичиндӓн айырды оникисини, ангыларына апостол деди, ки олсуннар Онуннан, да йолласын оннары насаат етмӓӓ,

15хем куветлери олсун /алыштырмаа хасталары хем/ кооламаа фена духлары.

16Буннар, кими Иисус айырды, оники киши: Симон, ангысынын адыны койду Петри;+

17Иаков хем Иоан, Зеведейин ооллары, ангыларын адларыны койду Воанергес, аннамасы «Гӧк гӱрӱлтӱ ооллары»;+

18Андрей; Филип; Варфоломей; Матфей; Фома; Иаков, Алфейин оолу; Фаддей; Симон Кананит+

19хем Иуда Искариот, ангысы Иисусу сатты+.

Айоз Духа каршы гӱнах

20•Иисус бундан сора евӓ гитти. Енидӓн топланды инсан ӧлӓ чоклук, ани Иисуслан ӱӱрениӂилерин йокту колайы екмек исиннӓр+.

21Хысымнары ишиттилӓр буну да гелдилӓр, алсыннар Ону, зерӓ оннар дейӓрдилӓр, ани О акылдан чыкты+.

22Билгичлӓр, ани гелдилӓр Иерусалимдӓн, дейӓрдилӓр, ани О Веелзевулдан[*] тутулу, хем ани фена духлары чыкарэр фена духларын ӧндерӂисинин кувединнӓн+.

23Иисус топлады оннары да лафетти ӧрнеклӓрлӓн: «Несой шейтан вар насыл шейтаны чыкарсын?

24Хербир падишахлык, нередӓ бӧлӱнмӓк олэр, йок насыл айакча дурсун.

25Хербир ев, нередӓ бӧлӱнмӓк олэр, йок насыл айакча дурсун.

26Хеп ӧлӓ шейтан да, кенди-кендинӓ каршы гидӓрсӓ хем бӧлӱнмӓк йапарса, дурамаз айакча, ама биткиси гелир.

27Кимсей йок насыл гирсин каави оланын евинӓ, ки чалсын онун варлыыны, еер илкин бааламарсайды ону. Салт ондан сора вар насыл сойсун онун евини.

28Доору сӧлеерим сизӓ, хер гӱнах, ани инсан йапэр, хем хер кӧтӱ лаф, ани сӧлеер, баашланэр.

29Ама ким кӧтӱлеер Айоз Духу, хич бир сыра билӓ баашланмайаӂэк. О кабаатлы бир гӱнахлан, ани дивеӂинӓ калаӂэк»+.

30Буну сӧледи, зерӓ оннар дейӓрдилӓр: «Онда вар фена дух».

Иисусун анасы хем кардашлары

31•О вакыт гелдилӓр Иисусун анасы хем кардашлары да, дуруп дышарда, йолладылар чаарсыннар Ону+.

32Чоклук отурарды Онун долайында, ачан Она сӧледилӓр: «Бак, Сенин анан хем кардашларын дышарда, сени аарээрлар».

33«Ким Беним анам хем ким Беним кардашларым?» – ӂувап етти О.

34Сора бакты Онун долайында отураннара да деди: «Тӓ, Беним анам хем кардашларым!

35Ким таманнээр Аллахын истедиини, оннар Бана кардаш, кызкардаш хем ана»+.

4

Екиӂи ичин ӧрнек

4^1•Иисус енидӓн башлады ӱӱретмӓӓ инсаны гӧл бойунда. Йанына топландыйды ӧлӓ чок инсан, ани Иисус, пинип, отурду бир кайык ичинӓ су бойунда, ама хепси инсаннар калдылар кенарда.

2Иисус башлады оннары ӱӱретмӓӓ ӧрнеклӓрлӓн чок ишлӓр ичин. Ӱӱредерӓк оннары, Иисус сӧледи бу ӧрнӓӓ:

3«Сеслейин. Тӓ екиӂи чыкты тоом екмӓӓ.

4Ачан екӓрди, разгелди, ани тоомнардан биразы дӱштӱ йол бойуна. Кушлар кондулар да идилӓр оннары.

5Башка тоомнар ташлык ерӓ дӱштӱлӓр, нередӓ аз топрак варды. Тоомнар тез филизленди, зерӓ топрак диилди дерин.

6Ама ачан гӱнеш чыкты, оннар сӧрпештилӓр да курудулар, зерӓ кӧклери сувадайды.

7Таа башка тоомнар чалылар ичинӓ дӱштӱлӓр. Чалылар бӱӱдӱлӓр да буулттулар филизлери, оннар верӓмедилӓр берекет.

8Ама калан тоомнар ии топраа дӱштӱлӓр. Бӱӱдӱлӓр, башак вердилӓр да берекет гетирдилӓр: бириси отуз, ӧбӱрӱ алтмыш, таа ӧбӱрӱ ӱз катына».

9Сора деди оннара: «Кимин вар кулаа ишитмӓӓ дейни, ко ишитсин!»+

10•Ачан Иисус инсандан айырыкты, оники ӱӱрениӂиси хем калан излейиӂилери сордулар Она бу ӧрнек ичин.

11О ӂувап етти оннара: «Сизӓ верилди, аннайасыныз Аллахын Падишахлыынын саклылыыны, ама калан инсана хепси сӧленер ӧрнеклӓрлӓн+.

12Ӧлӓ ки, „оннар гӧзлериннӓн бакэрлар, ама гӧрмеерлӓр; кулакларыннан ишидерлӓр, ама аннамээрлар, ки биртӱрлӱ дӧнмесиннӓр Аллаха, да баашлансын гӱнахлары“»+.

13Сора сорду оннара: «Аннамээрсыныз бу ӧрнӓӓ ми? Озаман несой аннайаӂэныз калан ӧрнеклери?

14Екиӂи екер Аллахын сӧзӱнӱ+.

15Кими инсаннар бензеер тоомнара, ани дӱшер йол бойуна, нередӓ о сӧз екилер. Оннар сӧзӱ ишиттийнӓн, тез гелер шейтан да чалэр сӧзӱ, ани екилийди ӱреклериндӓ.

16Тоомнар, екилмиш ташлык ерӓ, оннардыр, ангылары, сӧзӱ ишидип, чабук кабледерлӓр севинмӓклӓн,

17ама йок кӧклери хем аз вакыт тутунэрлар. Ачан гелер зорлук еки кооламак Аллахын сӧзӱ ичин, оннар тез атылэрлар+.

18Башка тоомнар, екилмиш чалылар ичинӓ, оннардыр, ким ишидер сӧзӱ,

19ама бу заманын кахырлары, зенгинниин алдангачлыы хем башка хамеллӓр, гирип оннара, буулдэрлар сӧзӱ, да оннар берекет гетирӓмеерлӓр+.

20Тоомнар, екилмиш ии топраа, оннардыр, ким, ишидип сӧзӱ, кабледерлӓр да берекет гетирерлӓр: бириси отуз, ӧбӱрӱ алтмыш, таа ӧбӱрӱ ӱз катына»+.

Шафк гӧрӱнӓр ердӓ

21•Сора Иисус деди оннара: «Шафкы гетирерлӓр, ки койсуннар кӱп алтына оса пат алтына мы? Диил ми койсуннар дейни кандиллик ӱстӱнӓ+?

22Йок бишей ӧртӱлӱ, ани ачылмасын, хем йок бишей саклы, ани ӱзӓ чыкмасын+.

23Кимин вар кулаа, ишитмӓӓ дейни, ко ишитсин»+.

24Хем деди оннара: «Бакын, не ишидерсиниз. Не ӧлчӱйлӓн ӧлчеӂениз, о ӧлчӱйлӓн Аллахтан ӧлчӱлмӱш олаӂэныз, салт таа зееделенмиш+.

25Зерӓ кимдӓ вар, она таа чок верилеӂек, ама кимдӓ йок, ондан алынаӂэк, нейи дӓ вар».

Филиз салверӓн тоом ичин ӧрнек

26Сора деди: «Аллахын Падишахлыы бензеер она, ниӂӓ бир адам екер тоом тарласына.

27Геӂӓ уйуйэр, гӱндӱз уйанык дурэр, ама тоом филиз салверер, бӱӱмӓӓ башлээр. Нетӱрлӱ бу олэр, адам хич билмеер.

28Топрак кендилииндӓн берекет верер: илкин бир ешил филиз, сора башак, биткидӓ башак долу тенейлӓн.

29Ачан берекет олгун олэр, ишӓ хич ойаланмайарак, ораа койэр, зерӓ гелди бичмӓк вакыды»+.

Хардал тоому ичин ӧрнек

30•Сора деди: «Нейлӓн бензеделим Аллахын Падишахлыыны, не ӧрнеклӓн ачыклайалым ону?

31О бензеер хардал тоомуна, ани, екилдийнӓн топрак ичинӓ, таа кӱчӱк хепси тоомнардан ер ӱстӱндӓ+.

32Ама екилдиктӓн сора бӱӱйер да олэр таа бӱӱк хепси ешилликлердӓн. Онун даллары бӱӱйер ӧлӓ, ки гӧк кушлары вар ниӂӓ йуваларыны йапсыннар онун гӧлгесиндӓ».

33Иисус бунун гиби чок ӧрнеклӓрлӓн насаат етти Аллахын сӧзӱнӱ оннара, некадар оннар аннайабилдилӓр.

34Лафетмӓрди ӧрнексиз. Сора, ачан каларды йалныз ӱӱрениӂилериннӓн, хепсини ачыкларды.

Иисус бораны усландырэр

35•О гӱнӱ авшамнен Иисус деди оннара: «Гечелим гӧлӱн ӧбӱр тарафына»+.

36Ӱӱрениӂилӓр, салверип инсаны, гӧтӱрдӱлӓр Ону кайыклан, ангысында О булунурду. Онуннан билӓ варды башка кайыклар да.

37Башлады есмӓӓ бир бӱӱк боран, далгалар фырладарды су кайык ичинӓ, да кайык доларды суйлан+.

38Ама Иисус кайыын геерисиндӓ уйуйарды, йастык башы алтында. Ӱӱрениӂилӓр уйандырдылар Ону да дедилӓр: «Ӱӱредиӂи, не Сенин йок касаветин, ани биз кайбелериз?»

39О калкты, азарлады лӱзгери да гӧлӓ деди: «Сус, да ишидилмесин сесин!» Лӱзгӓр дурду да бӱӱк услулук олду.

40Сора деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Нечин ӧлӓ коркаксыныз? Не, сиздӓ таа йок му инан?»

41Оннары басты бир бӱӱк корку. Бири-бириннӓн лафедӓрдилӓр: «Кимдир Бу, Ангысыны лӱзгӓр хем далгалар сеслеерлӓр?»

5

Иисус коолээр фена духлары Гадарада

5^1•Оннар етиштилӓр гӧлӱн ӧбӱр тарафына, Гадара[*] ерлеринӓ.

2Ачан Иисус инди кайык ичиндӓн, мезар лаамнарындан Она каршы чыкты бир адам, тутулу фена духтан.

3Бу адам йашарды мезар лаамнары ичиндӓ. Кимсей артык ону синӂирлӓрлӓн дӓ баалайамарды.

4Чок сыра баалардылар ону синӂирлӓрлӓн хем букааларлан, ама синӂирлери копарарды, букаалары кырарды. Кимсей ону усландырамарды.

5Херзаман, геӂӓ-гӱндӱз, мезар лаамнарында хем байырлар ӱстӱндӓ, баарарды хем ташларлан кенди-кендини йараларды.

6О узактан гӧрдӱ Иисусу, качарак гелди да баш иилтти Онун ӧнӱндӓ,

7баарарак кескин сеслӓн: «Нейин вар Сенин бенимнӓн, Иисус, Пек ӱӱсек Аллахын Оолу? Йалварэрым Сана Аллахын адыннан: зеетлӓмӓ бени!»+

8Бӧлӓ деди, зерӓ Иисус сымарлады: «Фена дух, чык дышары бу адамдан!»

9Сора сорду: «Несой сенин адын?» О ӂувап етти: «Беним адым Легион[*], зерӓ биз чоклукуз».

10Пек йалвармаа башлады Иисуса, кооламасын оннары орадан.

11Байыр йамаӂында бир бӱӱк сӱрӱ домуз отларды.

12Фена духлар йалвардылар: «Брак бизи, гирелим домузлар ичинӓ».

13Иисус бракты, гирсиннӓр. Фена духлар чыктылар бу адамдан да гирдилӓр домузлар ичинӓ. Бӱтӱн сӱрӱ хызланды дик йамачтан да атлады гӧл ичинӓ. Йакын ики бин домуз буулду гӧл ичиндӓ.

14Домузчулар качтылар да хаберледилӓр касабада хем долай кӱӱлердӓ. Инсан чыкты гӧрсӱн, не олду.

15Гелдилӓр Иисуса да гӧрдӱлӓр фена духтан тутулу адамы, ангысынын ичиндӓ варды бир легион фена дух, отурарак гиийимни хем аклы башында. Хепсини бир корку алды.

16Оннар, ким бу олушу гӧрдӱлӓр, сӧледилӓр инсана хепсини, не олду фена духтан тутулу адамнан хем домузларлан.

17Озаман инсан башлады йалвармаа, ки Иисус гитсин оннарын ерлериндӓн+.

18Ачан Иисус гирӓрди кайык ичинӓ, адам, ани ӧнӂӓ фена духтан тутулуйду, йалварды Иисуса, алсын ону Кендисиннӓн.

19Ама Иисус кайыл олмады да деди: «Гит евӓ да сӧлӓ кендикилеринӓ хепсини, не Сааби йапты сана хем несой аӂыды сени».

20О гитти да башлады Декаполистӓ сӧлемӓӓ хепсини, не йапты Иисус она. Хепси шашардылар+.

Кыз дирилер, хаста кары алышэр

21•Ачан Иисус кайыклан каршы тарафа дӧндӱ, гӧл бойунда чок инсан топланды Онун долайына.

22Гелди Она синагогадан бир ӧндерӂи, ады Иаир. Гӧрӱп Иисусу, дӱштӱ Онун айакларына+

23да пек йалварды: «Беним кызым ӧлӱм дӧшеендӓ. Йалварэрым, гел да кой еллерини онун ӱстӱнӓ, ки саа олсун да йашасын».

24Иисус гитти онуннан. Онун ардына гидӓрди чок инсан да хер тарафтан сыкышардылар.

25Орада варды бир кары, ани оники йылдан беери зеетленӓрди кан акмасындан.

26О чок савашмышты чок дофторларын елиндӓн, харӂамышты хепсини варлыыны, ама хич файда олмады, буна каршы, хасталыы олмушту таа зор.

27О, ишидип Иисус ичин, йаклашты гееридӓн, инсан ичиндӓн, да дииди рубасына.

28Зерӓ дӱшӱнӓрди: «Саде диисӓм Онун рубаларына, алышаӂам»+.

29Ачан дииди, бирдӓн кан акмасы дурду. О дуйду, ани гӱӱдеси алышты хасталыктан.

30Иисус дуйду, ани бир кувет Ондан чыкты, дӧндӱ инсана доору да сорду: «Ким дииди Беним рубама?»+

31Ӱӱрениӂилери ӂувап еттилӓр: «Гӧрмеерсин ми, ниӂӓ инсан хер тарафтан сыкыштырэр? Сӓн дӓ сорэрсын: „Ким дииди Бана?“»

32Ама О бакынарды долайа, гӧрсӱн дейни, ким дииди Она.

33Бу кары коркудан титирӓрди, зерӓ билӓрди, не олду онуннан. О йаклашты да дӱштӱ Онун айакларына, сора аннатты ишин аслысыны.

34Иисус деди она: «Кызым! Сенин инанын сени алыштырды, гит услулуклан да саа ол сенин хасталыындан»+.

35Иисус таа лафедӓркӓн, евдӓн гелдилӓр да синагога ӧндерӂисинӓ дедилӓр: «Кызын ӧлдӱ, наафилӓ саваштырма Ӱӱредиӂийи».

36Иисус, есаба коймайарак бу лафлары, деди синагога ӧндерӂисинӓ: «Коркма, саде инан».

37О бракмады, кимсей гитсин Онун ардына, салт Петрийи, Иакову хем Иоаны, Иаковун кардашыны+.

38Гелип синагога ӧндерӂисинин евинӓ, гӧрдӱ орада калабалык, бӱӱк сеслӓн ааламак хем сыраламак.

39Гирип орайы, деди оннара: «Нечин шамата йапэрсыныз хем аалээрсыныз? Кыз ӧлмеди, ама уйуйэр»+.

40Оннар гӱлмӓӓ алдылар Ону. Ама О ууратты хепсини дышары, алды кызын бобасыны, анасыны хем оннары, ким Онуннанды, да гирди орайы, нередӓ кыз йатарды.

41Иисус тутту кызы елиндӓн да деди она: «Талифа́ куми́», аннамасы: «Кыз, деерим сана, калк»+.

42Кыз чабук калкты да башлады гезинмӓӓ. О оники йашындайды. Хепси гӧреннӓр шаш-беш калды.

43Иисус сыкыдан сымарлады оннара, кимсейӓ буну сӧлӓмесиннӓр, сора деди, версиннӓр кыза имӓӓ+.

6

Иисус паасызланэр Кенди мемлекетиндӓ

6^1•Иисус орадан гитти да гелди Кенди мемлекетинӓ. Ӱӱрениӂилӓр гиттилӓр Онун ардына+.

2Ӂумертеси гӱнӱ Иисус башлады ӱӱретмӓӓ синагогада. Чойу, ани сеслӓрдилӓр Ону, шашмаклан сорардылар: «Нередӓн хепси буннар вар Онда? Несой аарифлик верили Она? Несой Онун еллериндӓн олэр бу кудретли ишлӓр+?

3Диил ми О дӱлгер, Марийанын оолу, Иаковун, Иосифин, Иуданын хем Симонун кардашы? Диил ми Онун кызкардашлары бизим арамызда?» Бу бетерӓ Иисус ичин шӱпейӓ дӱштӱлӓр+.

4Иисус деди оннара: «Бир дӓ пророк диил паасызландырылмыш ӧлӓ, ниӂӓ кенди мемлекетиндӓ, кенди хысымнарында хем кенди евиндӓ»+.

5Йапамады орада бир дӓ кудретли иш, саде некадар биркач хастайы, койуп еллерини, алыштырды.

6О шашарды оннарын инансызлыына. Сора гитти долай кӱӱлерӓ да орада ӱӱредӓрди.

7•Чаарды Кендинӓ оники ӱӱрениӂисини да башлады йолламаа икишӓр-икишӓр. Верди оннара заабитлик фена духларын ӱстӱнӓ+

8да сымарлады оннара: «Бишей алмайын йол ичин, сопадан каарӓ. Алмайын не екмек, не хийбӓ, не дӓ пара.

9Айакларыныза гиийин сандали, сыртыныза гиимейин ики кат руба».

10Сора деди: «Ангы евӓ гиреӂениз, о евдӓ калын, орадан гидинӂӓ.

11Еер бир ердӓ инсан сизи каблетмӓрсейди еки сеслӓмӓрсейди, чыкып орадан, артык тозлары да айакларыныздан силкин, азар гиби оннара каршы. Доору сӧлеерим сизӓ: даава гӱнӱндӓ Содома хем Гоморрайа олаӂэк таа илин, некадар о касабайа»+.

12Оннар гиттилӓр да насаат еттилӓр, ани инсан дӧнсӱн гӱнахларындан Аллаха+.

13Чок фена духлары уураттылар хем чок хасталары алыштырардылар, йаалайып зейтин йаайыннан+.

Иоан Ваатизедиӂинин ӧлӱмӱ

14•Падишах Ирод ишитти Иисус ичин, зерӓ Онун ады херердӓ аныларды. Кимиси дейӓрди: «Иоан Ваатизедиӂи ӧлӱдӓн дирилди, онуштан йапабилер кудретли ишлӓр»+.

15Башкалары дейӓрдилӓр: «О Илийа», таа башкасы дейӓрди: «О бир пророк, евел вакыттан пророклардан бири гиби»+.

16Буну сеслейип, Ирод деди: «Бу – Иоан, ангысынын кафасыны алдым. О дирилди ӧлӱдӓн».

17Зерӓ Ирод кендиси йолладыйды, тутсуннар да капасыннар Иоаны зындана, Иродиаданын бетеринӓ, ангысы Филипин, Иродун кардашынын, карысыйды, ама Ирод она евленмишти+.

18Иоан дейӓрди она: «Дӱшмеер йашайасын сенин кардашынын карысыннан».

19Онуштан Иродиада кин гӱдӓрди Иоана да бакарды ӧлдӱртмӓӓ ону, ама йокту колайлыы.

20Ирод коркарды Иоандан, ама коруйарды ону, зерӓ билӓрди, ани о доору хем айоз бир адам. Ону сеслӓркӓн, хич билмӓрди, не йапсын, ама хеп окадар майыллыклан сеслӓрди ону.

21Бир уйгун гӱн олду, ачан Ирод кенди дуумак гӱнӱн йортусунда йапты конуш ӧндерӂилеринӓ, аскер заабитлеринӓ хем Галилейадан бӱӱклерӓ+.

22Иродиаданын кызы гирди да ойнады. Беендирди кендини Ирода хем конаклара. Озаман падишах деди кыза: «Истӓ бендӓн, не истӓрсейдин, да бӓн вереӂӓм сана».

23Бааланды еминнӓн: «Не дӓ истӓрсейдин бендӓн, вереӂӓм сана, артык истӓрсейдин падишахлыымын йарысыны да».

24Кыз чыкты дышары да сорду кенди анасына: «Не истейим?» О ӂувап етти: «Истӓ Иоан Ваатизедиӂинин кафасыны».

25Кыз чабук гитти падишаха да деди: «Истеерим, шинди верӓсин бана бир чини ичиндӓ Иоан Ваатизедиӂинин кафасыны!»

26Падишах чок гӱчленди, ама атылмаа истӓмеди, зерӓ емин еттийди конакларын ӧнӱндӓ.

27Йоллады бир ӂеллат аскер да сымарлады, гетирсин Иоанын кафасыны.

28Аскер гитти да алды Иоанын кафасыны, гетирди бир чини ичиндӓ да верди кыза, кыз да верди кенди анасына.

29Ачан Иоанын ӱӱрениӂилери ишиттилӓр буну, гелип, алдылар онун гӱӱдесини да мезар ичинӓ койдулар+.

Беш бин адам дойурулэр

30•Апостоллар дӧндӱлӓр геери Иисуса да аннаттылар Она хепсини, не йаптылар хем ниӂӓ ӱӱреттилӓр инсаны+.

31Иисус деди: «Гелин Бенимнӓн бир сапа ерӓ йалныз да динненин бираз». Зерӓ варды чоклук, ани гелӓрдилӓр хем гидӓрдилӓр, да оннарын йокту колайлыклары артык екмек исиннӓр+.

32Гиттилӓр кайыклан бир сапа ерӓ, ки олсуннар йалныз.

33Инсан гӧрдӱ оннары гидӓркӓн да таныды. Хербир касабадан качтылар орайы йайан да етиштилӓр оннарын ӧннери сора.

34Ачан чыкты кайык ичиндӓн, Иисус гӧрдӱ чок инсан. Ӂаны аӂыды оннара, зерӓ оннар ниӂӓ гӱдӱӂӱсӱз койуннарды. Башлады оннары ӱӱретмӓӓ хертӱрлӱ ишлӓр+.

35Чӱнкӱ вакыт хайли гечмишти, ӱӱрениӂилӓр йаклаштылар Иисуса да дедилӓр: «Бурасы чол ер, вакыт шиндӓн сора геч.

36Колвер инсаны, гитсиннӓр долай кӱӱлерӓ хем кырдакы евлерӓ да сатын алсыннар кендилеринӓ бишей имӓӓ, /зерӓ йок не исиннӓр/».

37«Сиз верин оннара имӓӓ», – деди Иисус. Ама ӱӱрениӂилӓр ӂувап еттилӓр: «Вар мы ниӂӓ икиӱз динарлан гиделим да сатын алалым екмек, ки дойурабилелим оннары?»

38Иисус сорду оннара: «Йа гидин да бакын, кач екмек сиздӓ вар?» Аннадыктан сора ӂувап еттилӓр: «Вар беш екмек хем ики балык».

39Озаман сымарлады, отуртсуннар хепсини бӧлӱк-бӧлӱк ешил чимен ӱстӱнӓ.

40Инсан отурду ерӓ сыра-сыра еллишӓр хем ӱзӓр киши бир сырада.

41Иисус алды беш екмӓӓ хем ики балыы, калдырды бакышыны гӧкӓ, иисӧзледи да кырып екмеклери, верди ӱӱрениӂилеринӓ, ки оннар пайетсиннӓр инсана. Ики балыы да бӧлдӱ хепсинӓ.

42Хепси иди да дойунду.

43Топладылар оники сепет, долу екмек парчасыннан хем не балыклардан калдыйды.

44Хепси, ким иди, варды беш бин адам.

Иисус гезер су ӱстӱндӓ

45•Иисус чалыштырды ӱӱрениӂилерини, тез гирсиннӓр кайык ичинӓ да ӧнӱ сора гечсиннӓр гӧлӱн ӧбӱр тарафына, Вифсаида касабасына. Бу вакыт Кендиси лӓӓзымды салверсин инсаны+.

46Ачан сӧледи инсана «кал саалыӂаклан», гитти бир байыр ӱстӱнӓ, ки дуа етсин+.

47Ачан авшам олду, кайык гӧлӱн ортасындайды, ама Иисус йалныз булунарды кенарда.

48Гӧрдӱ, ани оннар савашэрлар кӱрек чекерӓк, зерӓ лӱзгӓр каршы есӓрди. Онуштан геӂенин дӧрдӱнӂӱ бекчилииндӓ[*] Иисус гелди оннара, гидерӓк су ӱстӱндӓ, да гечмӓӓ истеди оннарын йанындан.

49Оннар, гӧрӱп Ону гидерӓк су ӱстӱндӓ, Ону бир тылсым сандылар да кескин сеслӓн баардылар+.

50Зерӓ хепси, гӧрӱп Ону, корктулар. Озаман Иисус деди оннара: «Усланын, бу Бӓним, коркмайын!»

51Сора, гелип оннара, пинди кайык ичинӓ, да лӱзгӓр дургунду. Оннар сарп чок шаштылар.

52Чӱнкӱ ӱреклери уйвашыкты, оннар аннамадыйдылар екмеклӓрлӓн мераклы иши+.

Геннисарет ериндӓ

53Суйу гечтийнӓн, оннар етиштилӓр кенара, Геннисарет еринӓ+.

54Ачан чыктылар кайык ичиндӓн, кенарда инсан хемен таныды Иисусу.

55Качтылар хепси долай ерлерӓ да херердӓ, нередӓ ишиттилӓр Онун ичин, башладылар гетирмӓӓ йатаклар ӱстӱндӓ хасталары орайы, нередӓ О булунурду+.

56Ангы касабалара, кӱӱлерӓ хем кырдакы евлерӓ гирӓрди Иисус, херердӓ чыкарырдылар мейданнара хасталары да йалварардылар, браксын, ки диисиннӓр баарлем Онун рубасына. Хепси, ким Она диийӓрди, алышарды+.

7

Ихтӓрларын адетлери

7^1•Фарисейлӓр хем биркач билгич, гелмӓ Иерусалимдӓн, топландылар Иисусун долайына.

2Оннар гӧрдӱлӓр ӱӱрениӂилери ийӓркӓн диил пак[*], башка лафлан, йыканмадык еллӓн.

3Фарисейлӓр хем хепси иудейлӓр, ихтӓрларын адетлеринӓ гӧрӓ, имеерлӓр, ислӓӓ йыкамайынӂа еллерини+.

4Гелип панайырдан, имеерлӓр, йыкамайынӂа еллерини. Хем чок башка адетлӓр таманнээрлар, ниӂӓ: чӧлмек, кӱп, бакыр хем пат йыкамаклары+.

5Фарисейлӓр хем билгичлӓр сордулар Иисуса: «Нечин сенин ӱӱрениӂилерин тутмээрлар ихтӓрларын адетлерини да ийерлӓр йыканмадык еллӓн?»+

6Иисус ӂувап етти оннара: «Икиӱзлӱлӓр! Доору пророклук етти сизин ичин Исайа, ниӂӓ вар йазылы: „Бу инсан икрамнээр Бени саде аазыннан, ама ӱреклериннӓн узак Бендӓн дурэр+.

7Наафилӓ Бана баш иилдерлӓр, зерӓ адам сымарламакларыны ӱӱредерлӓр, сансыннар ани Аллахын ӱӱретмеклери“+.

8Сиз брактыныз Аллахын сымарламасыны да тутэрсыныз адетлери, ани ерлештирилди инсандан, /ниӂӓ кӱп хем чӧлмек йыкамаклары, хем йапэрсыныз чок башка ишлӓр буннара бензӓр/».

9Сора деди оннара: «Не колай атылэрсыныз Аллахын сымарламасындан, ки ерлештирӓсиниз кенди адетлеринизи!

10Моисей деди: „Икрамна бобаны хем ананы“ хем: „Ким бобасыны еки анасыны кӧтӱлейеӂек, ӧлӱмнӓн ӂезалы олсун“.

11Ама сиз деерсиниз: „Ким деер бобасына еки анасына: Не лӓӓзымды сана верейим, шинди корван (аннамасы баашыш Аллаха)“,

12ону бракмээрсыныз, йардым етсин кенди бобасына йада анасына.

13Бутӱрлӱ паасызландырдыныз Аллахын сӧзӱнӱ кенди адетинизлӓн. Хем йапэрсыныз чок таа башка ишлӓр буна бензӓр!»

14Сонда енидӓн топлады инсаны долайына да деди: «Хепсиниз сеслейин да аннайын Бени.

15Не гирер адам ичинӓ дышандан, йок насыл мындарласын ону, ама не чыкэр адамдан, о мындарлээр адамы.

/+
16Кимин вар кулаа ишитмӓӓ дейни, ко ишитсин!/»

17Бракып инсаны, ачан гирди бир ев ичинӓ, ӱӱрениӂилери йалвардылар, аннатсын бу ӧрнӓӓ.

18О деди: «Не, сиз дӓ ми ӧлӓ аар кафалыйсыныз? Аннамээрсыныз мы, ани не гирер адам ичинӓ, йок насыл мындарласын ону?

19Зерӓ о гирмеер ӱреенӓ, ама карнына, сора дышары уурадылэр»+.

20Сора деди: «Не чыкэр адамдан, о мындарлээр адамы+.

21Зерӓ адамын ичиндӓн, ӱреендӓн, чыкэр фена неетлӓр, ороспулук, хайырсызлык, ӧлдӱрмӓк,+

22хырсызлык, тамахлык, феналык, шалвирлик, утанч ишлӓр, кысканчлык, кӧтӱлемӓк, шишкинник, акылсызлык.

23Хепси бу фена ишлӓр чыкэрлар ичйандан да мындарлээрлар адамы».

Сирийа-финикийалы карынын инаны

24•Иисус гитти орадан Тир /хем Сидон/ касабасынын тарафына. Гирди бир евӓ да истӓмӓрди, кимсей билсин буну. Ама сакланамады.

25Чок гечмеди, бир кары, ангысынын кызы фена духтан тутулмушту, ишитти Иисус ичин да, гелип Она, дӱштӱ Онун айакларына.

26Бу кары урумӂа лафедӓрди, ама кендиси Сирийа-финикийалыйды. О йалварарды, чыкарсын фена духу онун кызындан+.

27Иисус деди: «Брак, илкин дойунсун ушаклар, зерӓ диил ислӓӓ алмаа екмӓӓ ушаклардан да атмаа кӧпеклерӓ»+.

28«Ӧлӓ, Сааби, – ӂувап етти бу кары. – Ама кӧпеклӓр дӓ ийерлӓр кырынтылары, ани дӱшер ушакларын софрасындан».

29Озаман Иисус деди: «Чӱнкӱ бӧлӓ ӂувап еттин, шинди гит, фена дух чыкты сенин кызындан».

30Кары, ачан етишти евӓ, булду ушаа патта йатаркан. Фена дух чыкмышты ондан.

Саар хем муту адам алыштырылэр

31Иисус айырылды Тир ерлериндӓн, енидӓн гитти Сидон ашыры Декаполис ерлерин ортасындан Галилейа гӧлӱнӓ+.

32Гетирдилӓр Она бир саар, ангысы зор лафедӓрди, да йалвардылар, койсун елини онун ӱстӱнӓ.

33Иисус алды ону бир тарафа инсандан, койду пармакларыны адамын кулакларына да, тӱкӱрӱп, дииди онун дилинӓ+.

34Калдырды бакышыны гӧкӓ, дериндӓн солуду да деди: «Еффата», аннамасы «Ачыл».

35Бирдӓн ачылды кулаклары хем чӧзӱлдӱ дилин дӱӱнӱклери, да о лафетти ачык.

36Иисус сымарлады оннара, кимсейӓ сӧлӓмесиннӓр, ама некадар сыкы сымарларды, окадар таа чок дандана едӓрдилӓр+.

37Оннар пек чок шашардылар да дейӓрдилӓр: «Хепси, не йапэр, – ислӓӓ. Артык саарлара да ишитмӓк верер, мутуларын да диллерини чӧзер».

8

Дӧрт бин адам дойурулэр

8^1•Бир гӱнӱ, ачан генӓ топланды чок инсан, да йокту не исиннӓр, Иисус чаарды ӱӱрениӂилери да деди оннара:

2«Ӂаным аӂыйэр бу инсана, зерӓ ӱч гӱн дурэрлар йанымда, да йок не исиннӓр+.

3Еер бракарсам, аач гитсиннӓр евӓ, йолда байылаӂэклар, зерӓ кимилери узактан гелди».

4Ӱӱрениӂилери Она ӂувап еттилӓр: «Нередӓн вар ниӂӓ алмаа бу чол ердӓ окадар екмек, ки дойурмаа оннары?»

5«Кач екмеениз вар?» – сорду Иисус. «Еди», – ӂувап етти оннар.

6Озаман Иисус сымарлады инсана, отурсуннар ерӓ. Алды еди екмӓӓ, шӱкӱр етти Аллаха да, кырып, верди ӱӱрениӂилеринӓ, пайетсиннӓр. Оннар пайеттилӓр инсана.

7Варды оннарда биркач балыӂак да. Иисус, иисӧзлейип, сымарлады, пайетсиннӓр оннары да инсана.

8Идилӓр да дойундулар. Сора топладылар еди сепет, долу имӓк парчасыннан.

9Варды йакын дӧрт бин киши. Бундан сора Иисус оннары бракты гитсиннӓр.

10Иисус гирди ӱӱрениӂилериннӓн барабар кайык ичинӓ да гитти Далмануфа ерлеринӓ.

Нышан истеерлӓр

11•Хемен гелди фарисейлӓр да башладылар чекишмӓӓ Иисуса, ки денесиннӓр Ону. Истӓрдилӓр Ондан бир нышан гӧктӓн+.

12Иисус дериндӓн солуду да деди оннара: «Нечин бу бой инсан истеер бир нышан? Доору сӧлеерим сизӓ, ани бу инсана нышан верилмейеӂек».

13Сора бракты оннары да енидӓн гирди кайык ичинӓ, гечсин дейни гӧлӱн ӧбӱр тарафына.

Фарисейлерин хем Иродун майасы

14•Озаман ӱӱрениӂилӓр екмек алмаа унутмуштулар. Кайык ичиндӓ оннарда варды саде бир екмек.

15Иисус хаберледи оннары, дейип: «Бакын, корунун фарисейлерин хем Иродун майасындан!»+

16Ӱӱрениӂилӓр бири-бириннӓн лафедӓрдилӓр: «Онуштан деер, зерӓ йок екмеемиз».

17Иисус, буну билерӓк, деди оннара: «Нечин лафедерсиниз, ани йок екмеениз? Хеп таа аклыныз ермеер ми, аннамээрсыныз мы? Хеп таа уйвашык ӱреклериниз+?

18Вар гӧзлериниз, да гӧрмеерсиниз ми? Вар кулакларыныз, да ишитмеерсиниз ми? Не, хич ми аклыныза гетирмеерсиниз,

19ачан беш екмӓӓ пайеттим беш бин кишийӓ, кач сепет, долу имӓк парчасыннан, топладыныз?» «Оники», – ӂувап етти оннар+.

20«Хем ачан пайеттим еди екмӓӓ дӧрт бин кишийӓ, кач сепет, долу имӓк парчасыннан, топладыныз?» «Еди», – ӂувап етти оннар+.

21Сора сорду оннара: «Хеп таа аннамээрсыныз мы?»

Вифсаида касабасындан хаста

22Ачан гелдилӓр Вифсаида касабасына, гетирдилӓр Иисуса бир кӧӧр, да йалвардылар диисин она+.

23Иисус алды кӧӧр адамы елиндӓн да чыкарды ону оннарын кӱӱйӱндӓн бир тарафа. Сора тӱкӱрдӱ онун гӧзлеринӓ, койду еллерини онун ӱстӱнӓ да сорду: «Гӧрерсин ми бишей?»+

24О бакты йукары да деди: «Гӧрерим инсаны гезерӓк, оннар гӧрӱнер аачлар гиби».

25Иисус енидӓн койду еллерини онун гӧзлеринӓ. Адам гӧзлерини ачты да бакты. Гӧзлери алышмышты, хепсини ачык гӧрӓрди.

26Сора Иисус йоллады ону евӓ да деди: «Гирмӓ кӱӱ ичинӓ /хем кимсейӓ бишей сӧлӓмӓ кӱӱдӓ/».

Петринин шаатлыы Иисус ичин

27•Иисус гитти ӱӱрениӂилериннӓн барабар Филип Кесарийасынын кӱӱлеринӓ. Йолда Иисус койду оннара бир соруш: «Не деер инсан, Кимим Бӓн?»

28Оннар ӂувап еттилӓр: «Кимиси деер, ани Сӓн – Иоан Ваатизедиӂи, башкасы – пророк Илийа, таа башкасы – пророклардан бириси»+.

29«Ама сиз не деерсиниз, кимим Бӓн?» – сорду Иисус. «Сӓнсин Христос», – ӂувап етти Петри+.

30Иисус сыкыдан сымарлады, Онун ичин кимсейӓ сӧлӓмесиннӓр+.

Иисус хаберлеер ӧлӱмӱнӱ хем дирилмесини

31•Сора башлады оннара сӧлемӓӓ, ани Адам Оолу лӓӓзым чок зеетленсин, сыбыдылмыш олсун аксакаллардан, бӱӱк попазлардан, билгичлердӓн, ӧлдӱрӱлсӱн да ӱч гӱндӓн сора дирилсин+.

32Буннары ачык сӧледи. Петри алды Ону бир тарафа да башлады таказаламаа+.

33Иисус дӧндӱ, бакарак ӱӱрениӂилеринӓ, азарлады Петрийи да деди: «Узаклан Бендӓн, шейтан! Зерӓ сенин неетлерин диил Аллахтан, ама адамдан»+.

Несой излейелим Иисусу?

34Сора Иисус топлады инсаны хем ӱӱрениӂилерини да деди: «Ким истеер гелсин Беним ардыма, атылсын кенди-кендиндӓн, алсын ставрозуну да Бени излесин+.

35Зерӓ ким истеер куртармаа кенди йашамасыны, кайбедеӂек ону. Ама ким кайбедеӂек йашамасыны Беним ичин хем Ии Хабер ичин, о йашамасыны куртараӂэк+.

36Зерӓ не файда олаӂэк адама, казансын бӱтӱн дӱннейи, ама кенди йашамасыны кайбетсин+?

37Нейлӓн вар насыл адам дииштирсин кенди йашамасыны?

38Еер биркимсей утанарса Бендӓн хем Беним сӧзлеримдӓн бу ороспу хем гӱнахкер бой инсанын ӧнӱндӓ, ондан утанаӂэк Адам Оолу да, ачан гелеӂек Бобасынын метиннииндӓ айоз ангиллериннӓн барабар»+.

9

9^1О деди оннара: «Доору сӧлеерим сизӓ, ани кимиси бурада дураннардан ӧлмейеӂек, гӧрмейинӂӓ Аллахын Падишахлыыны кудретликлӓн гелерӓк»+.

Иисус пейдаланэр метинниктӓ

2•Алты гӱндӓн сора Иисус алды Петрийи, Иакову хем Иоаны да салт оннары пиндирди бир ӱӱсек байыр ӱстӱнӓ. Орада Иисусун гӧрӱнӱшӱ диишти оннарын гӧзлери ӧнӱндӓ+.

3Онун рубалары олдулар ак-йалабык, каар гиби. Йоктур колай бу ердӓ бир чамашырӂы бӧлӓ бийазладабилсин.

4Оннара пейдаланды Илийа хем Моисей, лафа дурарак Иисуслан.

5Петри деди Иисуса: «Ӱӱредиӂи, ии, ки бурадайыз. Йапалым ӱч бордей: бир Сана, бир Моисейӓ, бир дӓ Илийайа».

6Башка билмӓрди не лафетсин, зерӓ корктуйдулар.

7Гелди бир булут да гӧлгесиннӓн каплады оннары. Булут ичиндӓн ишидилди бир сес, ангысы дейӓрди: «Будур Беним севгили Оолум, Ону сеслейин!»+

8Ӱӱрениӂилӓр бирдӓн бактылар долайа, башка кимсейи гӧрмедилӓр, Иисустан каарӓ.

9Ачан инӓрдилӓр байыр ӱстӱндӓн, Иисус сымарлады, сӧлӓмесиннӓр кимсейӓ, не гӧрдӱлӓр, Адам Оолу дирилмейинӂӓ ӧлӱдӓн+.

10Оннар бу сымарламайы таманнадылар, ама бири-биринӓ сордулар: «Несой аннамаа „дирилмейинӂӓ ӧлӱдӓн“?»

11Сора Иисуса сордулар: «Нечин билгичлӓр деерлӓр, ани илкин лӓӓзым гелсин Илийа?»

12Иисус оннара ӂувап етти: «Хакына, ани Илийа илкин гелеӂек да ерлештиреӂек хепсини. Ама насыл йазылы Адам Оолу ичин, ки лӓӓзым чок зеетленсин хем паасызландырылмыш олсун?

13Ама сӧлеерим сизӓ, ани Илийа шиндӓн сора гелди, онуннан йаптылар не истедилӓр, ниӂӓ онун ичин варды йазылы»+.

Чоӂук фена духтан куртулэр

14•Ачан етиштилӓр ӧбӱр ӱӱрениӂилерӓ, гӧрдӱлӓр чок инсан оннарын долайында хем билгичлери, ангылары чекишӓрдилӓр оннарлан.

15Ачан инсаннар гӧрдӱлӓр Иисусу, шаштылар да качарак каршы чыктылар, селӓмнесиннӓр Ону.

16О сорду оннара: «Не дартышэрсыныз оннарлан?»

17Бириси инсан ичиндӓн ӂувап етти: «Ӱӱредиӂи, гетирдим Сана оолуму, ангысы тутулу бир мутулук духундан+.

18Нередӓ ону тутэр, урэр ерӓ, да чоӂуун аазындан кӧпӱк чыкэр, о дишлерини гыӂырдадэр да каскаты калэр. Йалвардым, Сенин ӱӱрениӂилерин чыкарсыннар фена духу, ама чыкарамадылар».

19«Инансыз сенселӓ! – деди Иисус. – Некадар вакыт таа сизиннӓн олаӂам? Некадар вакыт дайанаӂам сизӓ? Гетирин ону Бана».

20Гетирдилӓр ону Иисуса. Ачан дух гӧрдӱ Иисусу, хемен куветлӓн сарсалады чоӂуу. Чоӂук дӱштӱ ерӓ да йуварланарды, кӧпӱк аазында+.

21Иисус сорду онун бобасына: «Незамандан бӧлӓ олэр?» «Кӱчӱклӱӱндӓн, – ӂувап етти о. –

22Чок сыра дух атэр ону атешӓ хем су ичинӓ, ӧлдӱрсӱн дейни. Еер йапабилӓрсейдин бишей, аӂы да йардым ет бизӓ!»+

23Иисус ӂувап етти: «Йапабилӓрсейдин ми? Хепси вар ниӂӓ олсун оннар ичин, ким инанэр»+.

24Озаман чоӂуун бобасы баарды /йашлан гӧзлериндӓ/: «Инанэрым, Сааби, йардым ет бана, енсейим инансызлыымы!»

25Ачан Иисус гӧрдӱ, ани инсан качышып-топлашэр, азарлады фена духу да деди: «Муту хем саар дух, Бӓн сымарлээрым сана: чык дышары бу чоӂуктан да башка гирмӓ она».

26Фена дух, баарарак хем куветлӓн сарсалайарак чоӂуу, чыкты. Чоӂук олду ӧлӱ гиби, да чойу санды, ани ӧлдӱ+.

27Ама Иисус, тутуп елиндӓн, калдырды ону, да о калкты айакча+.

28Иисус, ачан гирди ичери, ӱӱрениӂилери йалнызкан сордулар Она: «Нечин биз чыкарамадык фена духу?»

29«Бу сойлар уурадылэрлар саде дуайлан /хем оручлан/», – ӂувап етти Иисус.

Иисус енидӓн хаберлеер ӧлӱмӱнӱ хем дирилмесини

30•Чыкып орадан, гечтилӓр Галилейадан. Иисус истӓмӓрди, кимсей билсин буну.

31Зерӓ, ӱӱредип ӱӱрениӂилерини, дейӓрди оннара: «Адам Оолу верилеӂек инсанын елинӓ. Ону ӧлдӱреӂеклӓр, ама ӱч гӱндӓн сора дирилеӂек»+.

32Ама ӱӱрениӂилери аннамардылар бу лафлары, сормаа да коркардылар+.

Ким ен бӱӱк?

33•Гелдилӓр Капернаум касабасына, да ачан Иисус гирди ичери, сорду оннара: «Не иш ичин лафедӓрдиниз бири-биринизлӓн йолда?»+

34Оннар сусардылар, зерӓ йолда чекиштийдилӓр, ангысы ен бӱӱк олаӂэк.

35Озаман Иисус отурду, топлады оникисини да деди оннара: «Еер биркимсей истӓрсейди олсун илк, лӓӓзым олсун ен битки хем хепсинӓ изметчи!»+

36Алды бир ушак, койду оннарын арасына, куӂаклайып ону, деди:+

37«Ким кабледер бирисини бу ушаклардан Беним адыма, о Бени кабледер. Ким дӓ кабледер Бени, кабледер диил Бени, ама Ону, Ким Бени йоллады»+.

Ким диил каршы бизӓ, о бизимнӓн

38Иоан деди Иисуса: «Ӱӱредиӂи, биз гӧрдӱк бир адам, ани уурадарды фена духлары Сенин адына, да дургуттук ону, зерӓ о гезмеер бизимнӓн»+.

39«Дургутмайын, зерӓ ким йапэр кудретли ишлӓр Беним адыма, йок насыл тез башласын Бени кӧтӱлемӓӓ, – деди Иисус. –

40Ким диил каршы сизӓ, о сизиннӓн+.

41Хем ким /Беним адыма/ вереӂек бир чӧлмек су сизӓ, зерӓ сиз Христозун ӱӱрениӂилерийсиниз, доору сӧлеерим сизӓ, ани ӧдексиз калмайаӂэк+.

Гӱнаха дӱшӱрмейин башкасыны

42Ама биркимсей гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ бирини бу кӱчӱклердӓн, ани Бана инанэрлар, она таа ислӓӓ, бааласыннар бойнусуна бир бӱӱк дермен ташы да атсыннар дениз ичинӓ+.

43Еер елин сени гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ, кес ону. Таа ислӓӓ, чолак ӧмӱрӓ гирӓсин, некадар ики еллӓн ӂендемӓ гидӓсин, сӱӱнмӓз атешӓ,

/+
44нередӓ оннарын куртлары ӧлмеерлӓр, хем атеш сӱӱнмеер/.

45Еер айаан сени гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ, кес ону. Таа ислӓӓ, бир айаклан ӧмӱрӓ гирӓсин, некадар ики айаклан ӂендемӓ атыласын, /сӱӱнмӓз атешӓ,

46нередӓ оннарын куртлары ӧлмеерлӓр, хем атеш сӱӱнмеер/.

47Еер гӧзӱн сени гӱнаха дӱшӱрӓрсӓ, чыкар ону. Таа ислӓӓ сана, гирӓсин бир гӧзлӓн Аллахын Падишахлыына, некадар ики гӧзлӓн атыласын ӂендемӓ,

48нередӓ оннарын куртлары ӧлмеерлӓр, хем атеш сӱӱнмеер.

49Хербир адамын ӱстӱнӓ атеш дӧкӱлер, /ниӂӓ курбанын ӱстӱнӓ туз дӧкӱлер/.

50Туз иидир, ама еер туз дадыны кайбедӓрсейди, насыл ону енидӓн тузлу йапасыныз? Сиздӓ туз олсун, хем барышмакта йашайын»+.

10

Дӱшер ми, кары-коӂа айырылсыннар?

10^1•Иисус гитти орадан да гелди Иудейа ерлеринӓ, Иорданын ӧбӱр тарафына. Инсан генӓ топланды Онун долайына. О алышмасына гӧрӓ башлады енидӓн ӱӱретмӓӓ оннары.

2Гелдилӓр фарисейлӓр да, денейип Ону, сордулар: «Дӱшер ми, адам айырылсын кенди карысындан?»

3Иисус сорду оннара: «Не сизӓ Моисей сымарлады?»

4Оннар дедилӓр: «Моисей бракты, коӂа йазсын айырылмак кийады да айырылсын карысындан».

5Иисус ӂувап етти оннара: «Сизин инатлыыныз бетеринӓ Моисей йазыларында верди сизӓ бу сымарламайы.

6Ама дӱннейин курулмасындан „Аллах йаратты инсаннары, олсуннар адам хем кары+.

7Онуштан бракаӂэк адам бобасыны хем анасыны+

8да бирлешеӂек карысыннан. Икиси бир гӱӱдӓ олаӂэк“. Бутакым олаӂэклар диил ики, ама бир гӱӱдӓ.

9Ӧлӓ ки, не Аллах бирлештирди, инсан ону айырмасын»+.

10Ичердӓ ӱӱрениӂилӓр енидӓн сордулар Она хеп бунун ичин.

11О деди оннара: «Ким айырылэр карысындан да евленер башкасына, ороспулук йапэр.

12Хем хер кары, ани бракэр коӂасыны да евленер башка адама, ороспулук йапэр»+.

Иисус иисӧзлеер ушаклары

13•Гетирӓрдилӓр Иисуса ушаклары, ки диисин оннара, ама ӱӱрениӂилӓр азарладылар оннары.

14Иисус, гӧрӱп буну, ӱфкеленди да деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Бракын ушаклары, гелсиннӓр Бана, да дургутмайын оннары, зерӓ Аллахын Падишахлыы оннарын гибилери ичин.

15Доору сӧлеерим сизӓ: ким каблетмейеӂек Аллахын Падишахлыыны бир ушак гиби, о орайы хич гирӓмейеӂек»+.

16Сора куӂаклады ушаклары, койду еллерини оннарын ӱстӱнӓ да иисӧзледи+.

Зенгинник хем дивеч йашамак

17•Ачан Иисус йолланды йола гитмӓӓ, хызлы гелди бир адам, диз чӧктӱ Онун ӧнӱндӓ да сорду: «Ии Ӱӱредиӂи, не йапайым, ки дивеч йашамак еденейим?»+

18«Нечин деерсин Бана „ии“? Кимсей диил ии, салт бир Аллах, – ӂувап етти Иисус. –

19Билерсин сымарламаклары: „Ороспулук йапмайасын, ӧлдӱрмейӓсин, чалмайасын, йаланӂы шаат олмайасын, алдатмайасын, бобаны-ананы икрамнайасын“»+.

20О ӂувап етти: «Ӱӱредиӂи, хепси буннары таманнадым таа генчлиимдӓн»+.

21Иисус бакты уз онун гӧзлеринӓ, севди ону да деди: «Сана етишмеер салт бир иш. Гит да сат, нейин вар, пайет фукааралара, да олаӂэк хазнан гӧктӓ. Сора гел, /ал ставрозуну/ да излӓ Бени»+.

22О, ишидип бу лафлары, гӱӂеник гитти, зерӓ чок зенгиннии варды.

23Иисус бакты долайа да деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Некадар зор Аллахын Падишахлыына гирсин оннар, кимин вар зенгиннии!»+

24Ӱӱрениӂилӓр шаш-беш калдылар Онун сӧзлериндӓн. Иисус енидӓн лафетти да деди: «Ушаклар, некадар зор Аллахын Падишахлыына гирсин /оннар, ким умудуну койэр зенгиннӓӓ/!

25Таа илин бир девӓ ииненин кулаандан гечсин, некадар бир зенгин адам Аллахын Падишахлыына гирсин».

26Ӱӱрениӂилӓр пек чок шаштылар да бири-биринӓ дедилӓр: «Озаман ким куртулабилир?»

27Иисус бакты уз оннарын гӧзлеринӓ да деди: «Бу инсана олмаз, ама диил Аллаха, зерӓ Аллаха хепси олур»+.

28Петри лафетмӓӓ башлады да Она деди: «Тӓ, биз брактык хепсини да гелдик Сенин ардына»+.

29Иисус ӂувап етти: «Доору сӧлеерим сизӓ: хепси, ким бракты евини, кардашларыны, кызкардашларыны, анасыны, бобасыны, /карысыны,/ ушакларыны еки мерасыны Беним ичин хем Ии Хабер ичин,+

30о кабледеӂек шинди, бу ӧмӱрдӓ, ӱз катына таа чок ев, кардаш, кызкардаш, ана, ушак, тарла, кооламакларлан билӓ, ама гелӓн ӧмӱрдӓ кабледеӂек дивеч йашамак+.

31Ама чойу илк оланнардан битки олаӂэк, чойу да биткилердӓн илк олаӂэк»+.

Иисус ӱчӱнӂӱ сыра хаберлеер ӧлӱмӱнӱ хем дирилмесини

32•Ачан оннар йолда Иерусалимӓ доору гидӓрдилӓр, Иисус оннарын ӧнӱ сора гидӓрди. Ӱӱрениӂилӓр титсинӓрдилӓр, Онун ардына гиденнӓр коркардылар. Иисус, енидӓн алып бир тарафа оники ӱӱрениӂисини, башлады оннара сӧлемӓӓ, не олаӂэк Онуннан:

33«Тӓ, биз гидериз Иерусалимӓ. Адам Оолу верилеӂек бӱӱк попазларын хем билгичлерин елинӓ. Ону ӧлӱмӓ даава едеӂеклӓр да йабанӂыларын елинӓ вереӂеклӓр.

34Ону гӱлмӓӓ алаӂэклар, камчыйлан дӱӱйеӂеклӓр, тӱкӱреӂеклӓр ӱзӱнӓ да ӧлдӱреӂеклӓр, ама О ӱч гӱндӓн сора дирилеӂек»+.

Зеведейин оолларынын истемеси

35•Йаклашэр Зеведейин ооллары Иаков хем Иоан да деерлӓр Она: «Ӱӱредиӂи, биз истеериз, йапасын, не биз Сана йалвараӂэз»+.

36О сорду оннара: «Не истеерсиниз, йапайым сизин ичин?»

37Оннар дедилӓр: «Изин вер, ани отуралым Сениннӓн, биримиз саа тарафында, биримиз дӓ сол тарафында, ачан Сӓн метинниктӓ олаӂан»+.

38Иисус ӂувап етти оннара: «Билмеерсиниз, не истеерсиниз. Вар мы ниӂӓ сиз ичӓсиниз о чӧлмектӓн, ани Бӓн ичерим, еки ваатиз оласыныз о ваатизликлӓн, ани Бӓн олэрым?»+

39Оннар ӂувап еттилӓр: «Вар ниӂӓ». Иисус деди оннара: «Ичеӂениз о чӧлмектӓн, ани Бӓн ичерим, хем ваатиз олаӂэныз о ваатизликлӓн, ани Бӓн олэрым+.

40Ама Бендӓн тутунмээр, изин верейим отурмаа саа еки сол тарафымда. Бу верилеӂек оннара, кимӓ хазырланмыш».

41Калан он ӱӱрениӂи, ишидип буну, ӱфкелендилӓр Иакова хем Иоана.

42Иисус чаарды оннары да деди: «Билерсиниз, ани ким сайылэр миллетлерин ӧндерӂилери, оннар чорбаӂылык едерлӓр инсан ӱстӱнӓ хем бӱӱклери заабитлик едерлӓр.

43Ама сизин аранызда бӧлӓ олмасын. Ким сиздӓн истеер бӱӱк олсун, о изметкӓр олсун каланына+.

44Ким сиздӓн истеер илк олсун, о чырак олсун хепсинӓ.

45Зерӓ Адам Оолу гелмеди, ки Она измет етсиннӓр, ама Кенди измет етсин инсана хем версин йашамасыны чойун еринӓ, ки куртарабилсин оннары»+.

Кӧӧр Вартимей

46•Гелдилӓр Иерихон касабасына. Ачан Иисус чыкарды Иерихон касабасындан ӱӱрениӂилериннӓн хем чок инсаннан, Тимейин оолу, Вартимей, кӧӧр диленӂи, отурарды йол бойунда.

47О ишитти, ани Назаретли Иисус орадан гечер, да башлады баармаа: «Иисус, Давидин Оолу, аӂы бени!»+

48Чойу таказаларды ону, суссун дейни, ама о таа пек баарарды: «Давидин Оолу, аӂы бени!»

49Иисус дургунду да деди: «Чаарын ону». Чаардылар кӧӧр адамы да дедилӓр: «Калк да гиргин ол, О сени чаарэр».

50О сыбытты ӱстӱнкӱ рубасыны, калкып-атлады да гелди Иисуса.

51Иисус сорду: «Не истеерсин, йапайым сана?» «Раввуни[*], гӧрмӓк еденейим», – ӂувап етти бу кӧӧр адам.

52Озаман Иисус деди она: «Вар насыл гидӓсин, сенин инанын сени куртарды». Чабук кӧӧр адам башлады гӧрмӓӓ да гитти йол бойунӂа Иисусун ардына+.

11

Иисус гирер Иерусалимӓ

11^1•Ачан йаклаштылар Иерусалимӓ, Виффагийа хем Вифанийа кӱӱлеринӓ, ани Зейтин байырын йанында, Иисус йоллады икисини ӱӱрениӂилериндӓн+

2да деди оннара: «Гидин ӧндеки кӱӱйӓ. Ачан гиреӂениз кӱӱ ичинӓ, хемен булаӂэныз бир ешеӂик баалы, ангысына таа кимсей атлы пинмеди. Чӧзӱн ону да гетирин Бана.

3Еер биркимсей сорарсайды: „Нечин буну йапэрсыныз?“ – ӂувап един: „О лӓӓзым Саабийӓ, сора хемен геери йоллайаӂэк“».

4Ӱӱрениӂилӓр гиттилӓр, булдулар ешеӂии, баалы сокакта, бир евин дышанда токат йанында, да чӧздӱлӓр ону.

5Кимиси орада дураннардан дедилӓр: «Не йапэрсыныз, нечин ешӓӓ чӧзерсиниз?»

6Оннар ӂувап еттилӓр, ниӂӓ Иисус ӱӱретти, да оннары брактылар.

7Иисуса ешеӂии гетирдилӓр, кенди ӱстӱнкӱ рубаларыны ӱстӱнӓ дӧшедилӓр, да Иисус атлы пинди.

8Чойу инсандан рубаларыны йол ӱстӱнӓ дӧшӓрдилӓр, башкалары даллары серӓрдилӓр, ани кырда аачлардан кесӓрдилӓр.

9Иисусун ӧнӱндӓ хем ардында гиденнӓр баарардылар: «Осанна[*]! Иисӧзленмиш олсун Саабинин адына Гелӓн!

10Иисӧзленсин бобамызын, Давидин падишахлыы, ани гелер /Саабинин адына/! Осанна ӱӱсек гӧклердӓ!»+

11Иисус гирди Иерусалимдеки Айоз бина ичинӓ, бакты долайа, ама чӱнкӱ вакыт гечти, дӧндӱ оникисиннӓн Вифанийа кӱӱйӱнӓ.

Мейвасыз инӂир фиданы

12•Икинӂи гӱнӱ, ачан оннар чыктылар Вифанийадан, Иисус аӂыкты+.

13О гӧрдӱ йырактан бир йапраклы инӂир фиданы. Гитти, баксын, вар мы мейвасы, ама йаклаштыйнан, йапрактан каарӓ бишей булмады, зерӓ диилди мейва вакыды+.

14Озаман Иисус деди: «Бӱӱндӓн ӧтӓӓ хич кимсей имесин сендӓн мейва». Онун ӱӱрениӂилери ишиттилӓр буну.

Иисус паклээр Айоз бинайы

15•Ачан етиштилӓр Иерусалимӓ, Иисус гирди Айоз бина аулуна да башлады кооламаа орадан оннары, ким сатарды хем аларды, девирди пара дииштиреннерин масаларыны хем гугуш сатаннарын скемнелерини+.

16Кимсейи бракмарды, бишей гечирсин Айоз бинанын аулу ичиндӓн.

17Ӱӱредип, дейӓрди инсана: «Диил ми йазылы: „Беним евимӓ денеӂек дуа еви хепси миллетлӓр ичин“, ама сиз чевирдиниз ону хайдут ининӓ».

18Ачан ишиттилӓр бӱӱк попазлар хем билгичлӓр буну, бакардылар, несой ӧлдӱрӓбилсиннӓр Ону, ама коркардылар Ондан, зерӓ Онун ӱӱретмесинӓ шашарды хепси инсан+.

19Ачан авшам олду, Иисус хем ӱӱрениӂилери касабадан чыктылар+.

Инӂир фиданы куруду

20•Сабаалӓн, инӂир фиданын йанындан гечӓркӓн, ӱӱрениӂилӓр гӧрдӱлӓр, ани фидан курумуш кӧкӱндӓн.

21Петри аклына гетирди да деди: «Ӱӱредиӂи, йа бак, инӂир фиданы, ани бетваладын, курумуш».

22Иисус ӂувап етти оннара: «Олсун сиздӓ инан Аллаха.

23Доору сӧлеерим сизӓ, еер биркимсей бу байыра дейӓрсейди: „Калк да атыл дениз ичинӓ“, да шӱпесиз ӱректӓн инанарсайды, ани не сӧледи таманнанаӂэк, озаман олаӂэк+.

24Онуштан сӧлеерим сизӓ: Не дӓ истейеӂениз дуада, инанын каблетмиш гиби, да олаӂэк сизӓ+.

25Ачан дуада дурэрсыныз, еер сиздӓ варсайды биркимсейӓ каршы бишейиниз, баашлайын, Гӧктеки Бобаныз да баашласын дейни сизин кабаатларынызы+.

26Еер сиз баашламарсайдыныз, Гӧктеки Бобаныз да баашламайаӂэк сизин кабаатларынызы».

Иисусун заабитлии

27•Дӧндӱлӓр геери Иерусалимӓ. Иисус, ачан гезинӓрди Айоз бина аулунда, йаклашты бӱӱк попазлар, билгичлӓр хем аксакаллар да сордулар Она:

28«Не заабитликлӓн йапэрсын бу ишлери, хем ким верди Сана бу заабитлии, буннары йапасын?»+

29Иисус деди оннара: «Койаӂам Бӓн дӓ сизӓ бир соруш. Ӂувап един Бана, сора Бӓн дӓ сизӓ сӧлейеӂӓм, не заабитликлӓн йапэрым бу ишлери.

30Иоанын ваатизлии гӧктӓн ми гелди оса инсандан мы? Ӂувап един Бана»+.

31Оннар бири-бириннӓн лафедӓрдилӓр: «Еер дейӓрсейдик: „Гӧктӓн“, О дейеӂек: „Ӧлейсӓ, нечин ону инанмадыныз?“»+.

32Ама дейӓрсейдик: «Инсандан» – коркардылар халктан, зерӓ хепси инанарды, ани Иоан хакына пророк+.

33Онуштан ӂувап еттилӓр Иисуса: «Билмеериз». Озаман Иисус деди: «Бӓн да сӧлӓмейеӂӓм сизӓ, не заабитликлӓн йапэрым бу ишлери».

12

Фена бааӂылар

12^1•Иисус башлады оннара сӧлемӓӓ ӧрнеклӓрлӓн: «Бир адам койду бир баа, долайлады ауллан, казды ер ӱзӱм тӓскасы ичин, йывды бир бекчи кӱлеси, сора, баайы верип бааӂылара, гитти башка мемлекетӓ+.

2Ӱзӱм вакыдында йоллады бир чырак бааӂылара, алсын кенди пайыны баа берекединдӓн.

3Ама бааӂылар туттулар ону, дӱӱдӱлӓр да йолладылар геери бош еллӓн.

4Сора йоллады башка бир чырак, онун йараладылар кафасыны хем ашааладылар.

5Йоллады таа башкасыны. Бааӂылар ону ӧлдӱрдӱлӓр. Йоллады таа чойуну, кимисини дӱӱдӱлӓр, башкаларыны ӧлдӱрдӱлӓр+.

6Онун йанында калды саде бир оолу, ангысыны севӓрди. Биткидӓ йоллады ону бааӂылара, дейип: „Беки оолуму кабледирлӓр икрамнан“+.

7Ама бааӂылар дедилӓр бири-биринӓ: „Тӓ чорбаӂынын оолу, хайди ӧлдӱрелим ону, да баа бизӓ калаӂэк“+.

8Туттулар ону, ӧлдӱрдӱлӓр да аттылар баадан дышары+.

9Шинди не йапаӂэк баа чорбаӂысы? Гелеӂек да телеф едеӂек бу бааӂылары, ама баайы вереӂек башкасына+.

10Не, окумадыныз мы буну Айоз Йазыларда: „Таш, ани усталар сыбытты, сонда етишти кӧшӓ ташы олсун.

11Бу – Саабидӓн, хем пек шашмаклы иш бизим ичин!“»+

12Оннар бакардылар тутсуннар Иисусу, ама коркардылар инсандан. Зерӓ аннадылар, ани Иисус оннар ичин сӧледи бу ӧрнӓӓ. Сора брактылар Ону да гиттилӓр+.

Хак Аллаха хем Кесара

13•Сора йолладылар Иисуса кимисини фарисейлердӓн хем Иродун адамнарындан, ки баксыннар Ону бир лафлан тутмаа+.

14Гелип, оннар сордулар Иисуса: «Ӱӱредиӂи, биз билериз, ани Сӓн доору адамсын, кимсейӓ пай тутмээрсын, зерӓ адамын ӱзӱнӓ бакмээрсын, Аллахын йолуну хакына ӱӱредерсин. Дӱшер ми ӧдемӓӓ харч Кесара оса дӱшмеер ми? Харч ӧдейелим ми оса ӧдӓмейелим ми?»+

15Иисус таныды оннарын икиӱзлӱлӱклерини да деди оннара: «Нечин Бени денеерсиниз? Гетирин бир динар, ки гӧрейим ону»+.

16Оннар гетирдилӓр. Иисус сорду оннара: «Кимин ресими хем ады йазылы бурада?» Оннар ӂувап еттилӓр: «Кесарын».

17Озаман Иисус деди: «Верин Кесара не Кесарын, ама Аллаха не Аллахын». Бу ӂувабына чок шаштылар+.

Дирилмӓк ичин соруш

18•Сора гелдилӓр Она садукейлӓр, ангылары деерлӓр, ани йок дирилмӓк, да сордулар:+

19«Ӱӱредиӂи, Моисей йазыларында деди бизӓ: „Еер биркимсей, кимин йок ушаа, ӧлӓрсейди, да карысы саа каларсайды, онун кардашы лӓӓзым евленсин бу карыйа да калдырсын ушак ӧлмӱш кардашына тамызлык ичин“+.

20Варды еди кардаш. Илкинкиси евленди, таа ушаа йоккан, ӧлдӱ.

21Икинӂиси евленди она, о да ушаксыз ӧлдӱ. Хеп ӧлӓ ӱчӱнӂӱсӱ йапты.

22Едиси дӓ ушаксыз ӧлдӱлӓр. Хепсиндӓн сора ӧлдӱ кары да.

23Дирилмӓк вакыдында, ачан дирилеӂеклӓр, ангысынын карысы о олаӂэк? Зерӓ хепси еди кардаш она евлийди».

24Иисус ӂувап етти оннара: «Йанылэрсыныз, зерӓ билмеерсиниз не Айоз Йазылары, не дӓ Аллахын куведини.

25Ӧлӱлӓр дирилдийнӓн евленмейеӂеклӓр, ама олаӂэклар, ниӂӓ ангиллӓр гӧклердӓ.

26Ӧлӱлерин дирилмеси ичин окумадыныз мы Моисейин кийадында, нередӓ лаф гидер йанар гӱмӓ ичин, не деди Аллах она: „Бӓн Авраамын Аллахы, Исаакын Аллахы хем Иаковун Аллахыйым“.

27Аллах – диил ӧлӱлерин Аллахы, ама дирилерин. Ӧлӓ ки сиз сарп йанылэрсыныз».

Ен бӱӱк сымарламак

28•Билгичлердӓн бириси, ишидип оннарын дартышмакларыны да гӧрӱп, ани Иисус ислӓӓ ӂувап етти, йаклашты Она да сорду: «Ангы сымарламак ен бӱӱк?»

29Иисус ӂувап етти: «Илк сымарламак вар бу: „Сеслӓ, Израил, Сааби Аллах – бизим бир Саабимиз!

30Севӓсин Сааби Аллахыны бӱтӱн ӱрӓӓннӓн, бӱтӱн ӂаныннан, бӱтӱн аклыннан хем бӱтӱн кувединнӓн“. Тӓ будур илк сымарламак!

31Икинӂиси бу: „Севӓсин йакын оланыны, ниӂӓ кендини“. Буннардан таа бӱӱк сымарламак йок»+.

32Билгич деди Она: «Ислӓӓ, Ӱӱредиӂи, доору сӧледин, ани вар бир Аллах, хем йок башка аллах, Ондан каарӓ.

33Ону севмӓӓ бӱтӱн ӱреклӓн, бӱтӱн фикирлӓн, бӱтӱн ӂаныннан, бӱтӱн кувединнӓн, хем йакын оланыны севмӓӓ, ниӂӓ кендини, бу – таа паалы, некадар хепси хептӓн йакылан хайваннар хем курбаннар».

34Иисус, гӧрӱп, ани о аарифчесинӓ ӂувап етти, она деди: «Диилсин сӓн узак Аллахын Падишахлыындан». Бундан сора кимсей башка кыйышмады сорсун Она бишей+.

Христос – кимин оолу?

35•Узалдып ӱӱретмесини Айоз бина ичиндӓ, Иисус деди: «Нечин билгичлӓр деерлӓр, ани Христос – Давидин оолу+?

36Кенди Давид, Айоз Духтан кулланылмыш, деер: „Сааби деди беним Чорбаӂыма: Отур саа тарафымда, Бӓн койунӂа Сенин душманнарыны айакларынын алтына“+.

37Кенди Давид адлээр Ону „Чорбаӂы“, озаман насыл О олабилир Давидин оолу?» Чок инсан сеслӓрди Иисусу майыллыклан+.

38•Ӱӱредерӓк оннары, О деди: «Корунун билгичлердӓн, ангылар северлӓр гезмӓӓ узун рубайлан хем беенерлӓр, инсан селӓмнесин оннары мейданнарда.

39Северлӓр отурмаа илк скемнелерӓ синагогаларда хем ӧн ерлерӓ конак софраларында+.

40Оннар кемирерлӓр дулларын евлерини, ама гӧстермӓк ичин узун дуалар йапэрлар. Оннарын ӂезасы чок аар олаӂэк».

Дулун баашышы

41•Иисус, Айоз бина хазнасы каршысында отуруп, бакарды, ниӂӓ инсан пара хазнайа койарды. Чойу зенгиннердӓн чок койардылар+.

42Гелди бир дул кары да ики лептон[*] койду, ани йапэр бир кодрант.

43Иисус топлады ӱӱрениӂилерини да оннара деди: «Доору сӧлеерим сизӓ, бу дул кары хепсиндӓн таа чок койду хазнайа.

44Хепси койду кенди зееделиклериндӓн, ама бу кары кенди йоклуундан верди хепсини, не варды йашамасы ичин»+.

13

Битки вакыдын нышаннары

13^1•Иисус ачан чыкарды Айоз бинадан, ӱӱрениӂилериндӓн бириси деди Она: «Ӱӱредиӂи! Йа бак, не гӧзӓл ташлар хем не гӧзӓл йапылар!»

2Иисус ӂувап етти она: «Гӧрерсин ми бу бӱӱк йапылары? Бурада калмайаӂэк таш ӱстӱндӓ таш, хепси йыкылаӂэк»+.

3Ачан отурарды Зейтин байырында, Айоз бинайа каршы, Петри, Иаков, Иоан хем Андрей, йалнызкан, Она сордулар:

4«Сӧлӓ бизӓ, незаман олаӂэк буннар, хем не нышан гӧстереӂек, ани буннар хепси таманнанаӂэк?»

5Озаман Иисус оннара аннатмаа башлады да деди: «Бакын, биркимсей алдатмасын сизи+.

6Зерӓ чойу гелеӂек Беним адыма да дейеӂек: „Бӓним Христос“, да чойуну алдадаӂэклар.

7Ачан ишидеӂениз ӂенк уултусу хем ӂенклӓр ичин хабер, коркмайасыныз. Зерӓ буннар лӓӓзым олсун, ама бу таа диил биткиси.

8Зерӓ миллет миллетӓ каршы хем падишахлык падишахлаа каршы калкаӂэк. Кими ерлердӓ олаӂэк ер тепремелери, аачлык /хем карышмалык/. Буннар дуума санӂыларын башлантысы+.

9Ама сиз есап алын кендинизӓ, зерӓ вереӂеклӓр сизи даавалара, дӱӱйеӂеклӓр синагогаларда, Беним бетеримӓ чыкараӂэклар кулланыӂыларын хем падишахларын ӧнӱнӓ, ки шаатлык едӓсиниз оннара+.

10Илкин хепси миллетлерӓ лӓӓзым насаат едилсин Ии Хабер+.

11Ачан гӧтӱреӂеклӓр сизи, даавайа версиннӓр, кахырланмайын, не лафедеӂениз. Сӧлейин, не озаман верилеӂек сизӓ, зерӓ лафетмейеӂениз сиз, ама лафедеӂек Айоз Дух+.

12Кардаш кардашыны хем боба ушааны ӧлӱмӓ вереӂек. Ушаклар кенди бобаларына хем аналарына каршы калкаӂэклар да оннары ӧлдӱреӂеклӓр+.

13Беним адым ичин сиздӓн хепси азетмейеӂек, ама ким биткийӓдӓн дайанаӂэк, о куртулаӂэк+.

14•Ачан гӧреӂениз дикили, нередӓ дӱшмеер, ииренч иши, ани бозгунӂулук йапэр, /ангысы ичин лафетти пророк Даниил,/ – ким окуйэр, аннасын – озаман ким олаӂэк Иудейада, качсын байырлара.

15Ким булунаӂэк ев ӱстӱндӓ, инмесин хем ичери гирмесин бишей алмаа+.

16Ким олаӂэк кырда, дӧнмесин геери ӱст рубасыны алмаа.

17О гӱннердӓ вай маамул хем ушак емзирӓн карылара!+

18Дуа един, сизин качманыз олмасын кышын.

19Зерӓ о гӱннердӓ ӧлӓ бӱӱк зеет олаӂэк, ани о вакыттан, незамандан Аллах йаратты дӱннейи, шиндийӓ кадар олмады, ондан сора да олмайаӂэк+.

20Еер Сааби кысалтмайды о вакыды, кимсей куртуламайаӂэйды. Ама сечилмишлерин хатыры ичин, ангыларыны сечти, Сааби о вакыды кысалтты+.

21Озаман еер биркимсей дейӓрсейди сизӓ: „Тӓ, Христос бурада!“ еки „Тӓ, Христос орада!“, инанмайын+.

22Зерӓ пейдаланаӂэк йаланӂы христослар хем йаланӂы пророклар. Йапаӂэклар нышаннар хем шашмаклы ишлӓр, алдатсыннар дейни, оларсайды колай, сечилмиш оланнары да+.

23Сиз корунун. Тӓ, Бӓн вакытлан сизӓ хепсини хаберледим+.

Адам Оолунун гелмеси

24•О гӱннердӓ, о зеетлердӓн сора гӱн карараӂэк, ай вермейеӂек айдынныыны,

25йылдызлар гӧктӓн дӱшеӂеклӓр, хем гӧкӱн куветлери сарсаланаӂэк+.

26Озаман гӧреӂеклӓр Адам Оолуну гелӓркӓн булутлар ичиндӓ бӱӱк куветлӓн хем метинниклӓн+.

27Озаман О йоллайаӂэк ангиллерини да топлайаӂэк сечилмишлерини дӧрт тарафтан, ерин кенарындан гӧкӱн кенарынадан+.

28•Инӂир фиданындан ӧрнек алын. Ачан даллары йымышээрлар, хем йапраклары ешерерлӓр, билерсиниз, ани йаз йакын.

29Хеп ӧлӓ, сиз дӓ ачан гӧреӂениз буннары олуркан, билиниз, ани бу иш[*] йакын, артык капуда.

30Доору сӧлеерим сизӓ, ани бу бой инсан гечмейеӂек, хепси буннар таманнанмайынӂа+.

31Гӧк хем ер гечеӂек, ама Беним сӧзлерим гечмейеӂек+.

Гӱн хем саат билинмеер

32•О гӱнӱ хем о саады кимсей билмеер: не ангиллӓр гӧктӓ, не дӓ Оол, ама салт Боба.

33Бакын, кушку олун, /дуа един,/ зерӓ билмеерсиниз, незаман о вакыт гелеӂек+.

34Бу – бир адам гиби, ани йола йолланэр, евини чыракларына бракэр, херкезинӓ ӂувапчылык хем иш верер, ама бекчийӓ, кушку беклесин, сымарлээр+.

35Онуштан кушку олун, зерӓ билмеерсиниз, незаман гелеӂек евин чорбаӂысы, беки авшамнен, беки геӂӓ йарысы, беки хороз ӧтмесиндӓ, беки сабаалӓн+.

36Бакын, ансыздан гелип, сизи уйуйар булмасын+.

37Не сӧлеерим сизӓ, сӧлеерим хепсинӓ: Кушку олун».

14

Иисусу коллээрлар ӧлдӱрмӓӓ

14^1•Ики гӱн калдыйды Паскеллӓ хем Хамурсуз йортуйадан. Бӱӱк попазлар хем билгичлӓр аарардылар колайлык, ниӂӓ Иисусу шалвирликлӓн тутсуннар да ӧлдӱрсӱннӓр+.

2Ама дейӓрдилӓр: «Саде олмаз йорту гӱннериндӓ, ки олмасын карышмалык инсан ичиндӓ».

Бир кары йаалээр Иисусу

3•Ачан Иисус булунарды Вифанийа кӱӱйӱндӓ, лепралы Симонун евиндӓ софрада, гелди бир кары ак мермер кап ичиндӓ паалы, темиз нард кокулууннан. О кырды кабы да кокулуу дӧктӱ Иисусун башына+.

4Оннардан кимиси ӱфкелендилӓр да бири-бирилеринӓ дедилӓр: «Не лӓӓзымды зӓн етмӓӓ бу кокулуу?

5Бу кокулуу варды насыл сатмаа ӱчӱз динардан зеедеуӓ да парайы фукааралара вермӓӓ». Башладылар таказаламаа о карыйы.

6Ама Иисус деди: «Бракын раада ону. Нечин гӱӂендирерсиниз? О йапты бир йакышыклы иш Беним ичин.

7Зерӓ фукааралар херзаман сизиннӓн олаӂэклар. Незаман истейеӂениз, вар ниӂӓ йапасыныз иилик оннара. Ама Бӓн херзаман сизиннӓн олмайаӂам+.

8Бу кары йапты, не йапабилди, вакытча Беним гӱӱдеми йаалады, гӧмӱлмӓк ичин хазыр олсун+.

9Доору сӧлеерим сизӓ, ани бӱтӱн дӱннедӓ, нередӓ Ии Хабер насаат олаӂэк, бу карынын йаптыы сӧленеӂек, да она анылмак олаӂэк»+.

Иуда сатэр Иисусу

10•Иуда Искариот, оники ӱӱрениӂилердӓн бириси, гитти бӱӱк попазлара, сатсын Иисусу+.

11Оннар, ачан буну ишиттилӓр, севиндилӓр да гӱмӱш она вердилӓр. Сора Иуда аарарды уйгун вакыт, ки Иисусу сатсын.

Паскеллӓ софрасы

12•Хамурсуз йортунун илк гӱнӱндӓ, ачан кесилирди Паскеллӓ кузусу, Иисуса Онун ӱӱрениӂилери дедилӓр: «Нередӓ истеерсин Паскеллейи имӓӓ? Гиделим, хазырлайалым»+.

13Озаман О йоллады ики ӱӱрениӂисини, дейип оннара: «Гидин касабайа. Сизӓ каршы чыкаӂэк бир адам, ани гӧтӱреӂек бир тести су. Гидин онун ардына,

14нерейи о гиреӂек, да дейин ев чорбаӂысына: „Ӱӱредиӂи сорэр: Нередӓ конак одасы, ангысында ийеӂӓм Паскеллейи ӱӱрениӂилеримнӓн?“

15О гӧстереӂек сизӓ ӱст катта бир бӱӱк ода, хазыр, дӧшенмиш. Орада хазырлайын бизӓ Паскеллейи».

16Ӱӱрениӂилӓр чыкып гиттилӓр касабайа да булдулар хепсини ӧлӓ, ниӂӓ сӧледийди. Орада хазырладылар Паскеллейи.

17Авшамнен Иисус гелди оникисиннӓн барабар.

18Ачан оннар отурдулар софрайа да ийӓрдилӓр, Иисус деди: «Доору сӧлеерим сизӓ, сиздӓн бириси, ани шинди Бенимнӓн ийер, Бени сатаӂэк»+.

19Оннар кахырландылар да башладылар бири-бири арды сора Она сормаа: «Аӂаба диилим ми бӓн?»

20Ама Иисус оннара ӂувап етти: «Сатыӂы – оникиниздӓн бириси, ангысы бенимнӓн билӓ банэр екмеени чини ичинӓ.

21Хакына, ани Адам Оолу гидер, ниӂӓ Онун ичин йазылы. Ама вай о адама, кимдӓн Адам Оолу сатылэр! Она таа ии олаӂэйды, хич дуумасын»+.

Комка

22•Ачан оннар ийӓрдилӓр, Иисус алды бир екмек, иисӧзледи, кырды да верди ӱӱрениӂилеринӓ, дейип: «Алын /да ийин/, бу – Беним гӱӱдӓм»+.

23Сора алды чӧлмӓӓ, шӱкӱр етти Аллаха, верди оннара, да хепси ондан ичти.

24Иисус деди: «Бу – Беним каным, /ени/ баалантынын каны, ани дӧкӱлер чойу ичин.

25Доору сӧлеерим сизӓ, ани Бӓн шиндӓн сора ичмейеӂӓм чотук мейвасындан о гӱнӓ кадар, ачан ичеӂӓм таазесини Аллахын Падишахлыында».

26Чалдылар бир псалма да гиттилӓр Зейтин байырына+.

Петринин атылмасы ичин хабер

27•Иисус оннара деди: «Хепсиниз /бу геӂӓ Беним бетеримӓ/ сӱрчеӂениз, зерӓ вар йазылы: „Ураӂам Гӱдӱӂӱйӱ, да койуннар даалаӂэк“+.

28Ама дирилмектӓн сора сиздӓн ӧнӂӓ Галилейайа гидеӂӓм»+.

29Петри Она деди: «Артык хепси дӓ сӱрчӓрсейди, бӓн хеп окадар сӱрчмейеӂӓм».

30Иисус она деди: «Доору сӧлеерим сана, ани бӱӱн, бу геӂӓ, ики сыра хороз ӧтӱнӂӓ, сӓн ӱч сыра атылаӂан Бендӓн».

31Петри, сора таа пек конуп, бааланды: «Еер лӓӓзым оларсайды ӧлейим да Сениннӓн, хеп окадар атылмам Сендӓн». Бӧлӓ лафетти каланы да.

Иисус Гефсимани башчесиндӓ

32•Оннар гелдилӓр бир ерӓ, ады Гефсимани. Иисус деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Отурун бурада, Бӓн орада дуа едеӂӓм».

33Сора алды йанына Петрийи, Иакову хем Иоаны да башлады титсинненмӓӓ хем пек зеетленмӓӓ+.

34Озаман деди оннара: «Ӂаным кахырлы ӧлӱмӓдӓн. Калын бурада да кушку олун»+.

35Сора гитти бираз таа илери, капанды ерӓ да башлады дуа етмӓӓ, ани, еер варсайды ниӂӓ, гечсин Ондан бу саат+.

36О деди: «Авва, Бобам Беним! Хепсини Сӓн вар ниӂӓ йапасын. Еер варсайды ниӂӓ, ашырт Бендӓн бу аӂы чӧлмӓӓ. Хеп окадар олсун диил ӧлӓ, ниӂӓ Бӓн истеерим, ама ниӂӓ Сӓн»+.

37Сора гелди ӱӱрениӂилеринӓ, булду оннары уйуйар да деди Петрийӓ: «Симон, сӓн уйуйэрсын? Бир саат баарлем кушку дурамадын?

38Кушку олун да дуа един, ки денемейӓ дӱшмейӓсиниз. Дух хавез, ама тен куветсиз»+.

39Сора гитти енидӓн да дуа етти, дейип хеп о лафлары.

40Енидӓн гелди да булду оннары уйуйар, зерӓ уйкудан аарлашмышты гӧзлери. Оннар билмӓрдилӓр, не ӂувап етсиннӓр.

41Гелди ӱчӱнӂӱ сыра да деди оннара: «Сиз хеп таа уйуйэрсыныз хем динненерсиниз ми? Етӓр, саат гелди! Тӓ, Адам Оолу верилер гӱнахкерлерин елинӓ+.

42Калкын, гиделим! Тӓ, Беним сатыӂым йаклашты!»

Иисус тутулэр

43•Иисус таа лафедӓркӓн, гелди Иуда, оникисиндӓн бириси, хем онуннан барабар чок инсан кылычларлан хем мочугаларлан, йолланмыш бӱӱк попазлардан, билгичлердӓн хем аксакаллардан.+

44Сатыӂы вердийди оннара бутӱрлӱ нышан: «Кими ӧпеӂӓм, Одур Иисус. Ону алын да, сыкы тутуп, гӧтӱрӱн».

45Иуда, гелип, чабук йаклашты Иисуса да деди: «Ӱӱредиӂи!», сора ӧптӱ Ону.

46Инсаннар, узадып еллерини, туттулар Иисусу.

47Онун йанындан бириси чыкарды кылыӂы, урду баш попазын чыраана да кести онун кулааны+.

48Иисус деди оннара: «Сиз чыктыныз Бени тутмаа, ниӂӓ бир хайдуду, кылычларлан хем мочугаларлан.

49Хер гӱн сизиннӓн булунурдум Айоз бинада, ӱӱредерӓк инсаны, да тутмадыныз Бени. Ама Айоз Йазылар лӓӓзым таманнансыннар»+.

50Озаман хепси ӱӱрениӂилӓр брактылар Ону да качтылар+.

51Бир генч олан, сарылы салт бир кетен безлӓн, гидӓрди Онун ардына. Ону да туттулар.

52Ама о бракты бези да чыплак качты.

Иисус Синедрионун ӧнӱндӓ

53•Баш попазын евиндӓ, нерейи гӧтӱрдӱлӓр Иисусу, топландылар хепси бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлӓр.

54Петри йырактан-йыраа гитти ардларына баш попазын аулунадан. О отурду бекчилӓрлӓн да йысынарды атештӓ.

55Бӱӱк попазлар хем бӱтӱн Синедрион аарардылар Иисуса каршы шаатлык, ки верӓбилсиннӓр Ону ӧлӱмӓ, ама буламардылар.

56Чок инсан Она каршы йаланӂы шаат олдулар, ама шаатлыклары бири-биринӓ каршыйды.

57Сонда биркач адам калкты да йаланӂы шаат олду Она каршы, дейип:

58«Биз ишиттик, ниӂӓ О дейӓрди: „Бӓн йыкаӂам бу адам елиннӓн йапылмыш Айоз бинайы, да ӱч гӱнӓ кадар енидӓн калдыраӂам башка бир бина, диил адам елиндӓн йапылы“»+.

59Ама хеп окадар шаатлыклары бири-биринӓ каршыйды.

60Озаман баш попаз калкты оннарын арасындан да сорду Иисуса: «Сӓн хич ӂувап етмейеӂӓн ми? Недир бу шаатлыклар, ани Сана каршы едилер?»+

61Ама О сусарды да бишей ӂувап етмӓрди. Баш попаз сорду таа бир сыра: «Сӓнсин ми Христос, иисӧзленмиш Аллахын Оолу?»

62Иисус ӂувап етти: «Бӓним, хем сиз гӧреӂениз Аллахын Оолуну, отураркан Кудретлинин[*] саа тарафында хем гелӓркӓн гӧк булутларыннан»+.

63Баш попаз йыртты кенди рубаларыны да деди: «Не лӓӓзым бизӓ таа башка шаат+?

64Сиз кендиниз ишиттиниз кӧтӱлемейи, не дейеӂениз?» Оннар хепси кабаатлы булдулар Иисусу ӧлӱмӓ+.

65Кимиси башлады Она тӱкӱрмӓӓ. Бааладылар гӧзлерини, йумуруруклардылар, сора сорардылар: «Пророклук ет, ким урду!» Сонда бекчилӓр, алып араларына, шамарладылар Ону+.

Петри атылэр Иисустан

66•Ачан Петри ашаада аул ичиндӓ отурарды, баш попазын бир изметчийкасы гелди.

67О гӧрдӱ Петрийи, ангысы атештӓ йысынарды, бакты уз онун ӱзӱнӓ да деди: «Сӓн дӓ Назаретли Иисуслан булунардын».

68Ама Петри деди, атыларак: «Билмеерим хем аннамээрым, не иш ичин сӓн лафедерсин», да дышары чыкты токатлар йанына. Бу вакыт хороз ӧттӱ.

69Бундан сора изметчийка енидӓн гӧрдӱ ону да генӓ башлады сӧлемӓӓ орада дураннара: «Бу адам да оннардан бириси».

70Петри енидӓн атылды. Бираздана орада дураннар генӓ дедилӓр Петрийӓ: «Аслы, сӓн оннардансын, зерӓ сӓн дӓ галилейалыйсын, /сенин лафларындан танынэр/».

71Петри башлады бетвайлан емин етмӓӓ: «Хич танымээрым бу Адамы, Ангысы ичин сиз лафедерсиниз».

72Таман о вакыт хороз ӧттӱ икинӂи сыра. Петри аклына гетирди Иисусун сӧзлерини: «Хороз ики керӓ ӧтӱнӂӓ, сӓн ӱч керӓ Бендӓн атылаӂан». О башлады аӂы-аӂы ааламаа+.

15

Иисус кулланыӂы Пилатын ӧнӱндӓ

15^1•Чин-сабаалӓн бӱӱк попазлар, аксакаллар, билгичлӓр хем бӱтӱн Синедрион топланып-аннаштылар, баалайып Иисусу, гӧтӱрдӱлӓр да вердилӓр Пилата+.

2Пилат сорду Она: «Сӓнсин ми Иудейлерин Падишахы?» Иисус ӂувап етти: «Ӧлӓ, ниӂӓ сӧлеерсин»+.

3Бӱӱк попазлар чок тӱрлӱ кабаатлардылар Ону.

4Пилат енидӓн сорду: «Нечин ӂувап етмеерсин? Бак, некадар чок кабаатландырэрлар Сени»+.

5Ама Иисус артык хич ӂувап етмеди, бу бетерӓ Пилат пек шашты.

Иисус хем Варавва

6•Хер Паскеллӓ йортусунда Пилат колверӓрди бир капанӂыйы капандан, кими инсан истӓрди.

7Озаман капанда бириси капалыйды, ады Варавва, ӧбӱр калкынтыӂыларлан, ани барабар калкынтыда адам ӧлдӱрдӱйдӱлӓр.

8Инсан калкты да башлады йалвармаа Пилата, йапсын, ниӂӓ херзаман йапарды Паскеллӓ йортусунда.

9Пилат сорду оннара: «Истеерсиниз ми, колверейим сизӓ Иудейлерин Падишахыны?»

10Зерӓ билӓрди, ани бӱӱк попазлар Ону хасеетликтӓн даавайа вердийдилӓр+.

11Ама бӱӱк попазлар дебештирӓрдилӓр инсаны, истесиннӓр, ки колверсин Вараввайы, ама диил Иисусу+.

12Пилат енидӓн сорду оннара: «Ӧлейсӓ, не йапайым Онуннан, Кимӓ деерсиниз Иудейлерин Падишахы?»

13Оннар енидӓн баардылар: «Гер Ону ставроза!»

14«Е не кӧтӱлӱк йапты?» – сорду Пилат. Ама оннар чекеттилӓр таа пек баармаа: «Гер Ону ставроза!»+

15Пилат, бакарак беендирсин кендини инсана, колверди Вараввайы, ама Иисусу камчылайып, верди, ставроза герсиннӓр+.

Аскерлӓр гӱлмӓӓ алэрлар Иисусу

16•Аскерлӓр гӧтӱрдӱлӓр Иисусу кулланыӂынын бинасына, башка лафлан, Преториума[*], да орайы топладылар бӱтӱн полку.

17Гиидирдилӓр Ону ергиван рубайлан, ӧрдӱлӓр тикенни чалыдан бир фенец да койдулар Онун башына.

18Сора башладылар селӓмнемӓӓ Ону да демӓӓ: «Селӓм Сана, Иудейлерин Падишахы!»

19Дӱӱдӱлӓр сопайлан башына, тӱкӱрдӱлӓр да, диз чӧкӱп, баш иилдӓрдилӓр Она+.

20Гӱлмӓӓ алдыктан сора, сойундурдулар ергиван рубайы, гиидирдилӓр Кенди рубаларыны да гӧтӱрдӱлӓр Ону, ставроза герсиннӓр.

Иисусу герерлӓр ставроза

21•Орадан гечӓн бирисини, ады Киринели Симон, Александрунун хем Руфун бобасы, ангысы гелӓрди кырдан, зорладылар, гӧтӱрсӱн Иисусун ставрозуну+.

22Гӧтӱрдӱлӓр Иисусу о ерӓ, ани ады Голгофа, аннамасы «баш кемии ери».

23Вердилӓр, ичсин шарап, карышык смирнайлан, ама О истӓмеди.

24Сора Ону ставроза гердилӓр да пайеттилӓр рубаларыны, атып четелӓ, ки билсиннӓр, кимӓ не дӱшеӂек.

25Ачан гердилӓр Ону, докузунӂу саатты[*].

26Башы ӱстӱндӓ йазылыйды Онун кабааты: «Иудейлерин Падишахы».

27Онуннан барабар ставроза гердилӓр ики хайдут: бирисини саа, ӧбӱрӱнӱ сол тарафына.

/ 28Бутакым таманнанды Айоз Йазы, ани деер: «Койдулар Ону законсузларын сайысына»./

29Орадан геченнӓр кӧтӱлӓрдилӓр Ону да, башларыны саллайарак, дейӓрдилӓр: «Сӓн, ани йыкэрсын Айоз бинайы да ӱч гӱндӓ енидӓн йапэрсын,+

30куртар Кендини, ин ерӓ ставроздан!»

31Хеп ӧлӓ бӱӱк попазлар хем билгичлӓр гӱлмӓӓ алардылар Ону, дейип бири-биринӓ: «О башкаларыны куртарды, ама Кендини куртарамээр!+

32Христос, Израилин Падишахы, инсин ерӓ ставроздан, гӧрелим да инаналым». Иисуслан ставроза герили оланнар да кӧтӱлӓрдилӓр Ону+.

Иисус ӧлер

33•Бӱтӱн мемлекеттӓ алтынӂы сааттан докузунӂу саада[*] кадар олду караннык.

34Докузунӂу саатта Иисус бӱӱк сеслӓн баарды: «Элохи! Элохи! Лема шевактани?» Аннамасы: «Аллахым! Аллахым! Нечин Бени брактын?»

35Кимиси орада оланнардан, ишидип бу лафлары, дедилӓр: «Тӓ, О Илийайы чаарэр».

36Бириси гитти качарак, бандырды бир сӱнкер ииши шараба да, такып бир сопайа, верди ичсин, дейип: «Дурун, бакалым, гелеӂек ми Илийа, индирсин Ону».

37Иисус пек баарды да верди духуну.

38Айоз бинанын ичиндӓ пердӓ йыртылды ики парчайа, йукардан ашаа кадар.

39Аскер ӱзбашы, ангысы Иисусун ӧнӱндӓ дурарды, ачан гӧрдӱ, ани бӧлӓ /баарып/ духуну верди, деди: «Хакына, бу Адам Аллахын Оолуйду!»

40Оннардан башка орада варды карылар, ани узактан-узаа сииредӓрдилӓр: Марийа Магдалина, Марийа, кӱчӱк Иаковун хем Иосифин анасы, хем Саломе,+

41ангылары гидӓрдилӓр Иисусун ардына, ачан Галилейадайды, да измет едӓрдилӓр Она, хем чок башка карылар да, ангылары гелдийдилӓр Онуннан барабар Иерусалимӓ.

Иисусу гӧмерлӓр

42•О гӱн ӂумаа гӱнӱйдӱ, ачан лӓӓзымды хазырлансыннар ӂумертеси ичин. Артык авшам олурду.

43Онуштан гелди Иосиф, Аримафейа касабасындан, Синедрионун гечимни бир еки, ангысы беклӓрди Аллахын Падишахлыыны. О кыйышып гитти Пилата да истеди Иисусун гӱӱдесини.

44Пилат шашты, ани Иисус букадар тез ӧлдӱ. О чаарды аскер ӱзбашыны да сорду: «Чоктан мы ӧлдӱ?»

45Ачан аннады ӱзбашындан ишин аслысыны, изин етти, Иосиф алсын Иисусун гӱӱдесини.

46Иосиф сатын алды кетендӓн бир чаршаф, индирди ерӓ гӱӱдейи, сарды кетен чаршафлан да койду мезар ичинӓ, ани ойулуйду канарада, сора йуварлады бир таш мезарын аазына.

47Марийа Магдалина хем Марийа, Иосифин анасы, гӧрдӱлӓр, нерейи гӱӱдӓ койулду.

16

Иисус дирилер

16^1•Ачан гечти ӂумертеси, Марийа Магдалина, Марийа, Иаковун анасы, хем Саломе сатын алдылар кокулук, ки гитсиннӓр да йааласыннар Иисусун гӱӱдесини+.

2Чин сабаалӓн, хафтанын илк гӱнӱ[*], ачан гӱн дууарды, оннар гелдилӓр мезара.

3Бири-бириннӓн лафедӓрдилӓр: «Ким аӂаба актараӂэк бизӓ мезарын аазындан ташы?»+

4Ачан калдырдылар бакышларыны, гӧрдӱлӓр, ани таш актарылы бир тарафа. О пек бӱӱк ташты.

5Ачан гирдилӓр мезар ичинӓ, гӧрдӱлӓр бир генч оланы, ангысы отурурду саа тарафта, гиийимни бийаз рубайлан. Карылар коркудан даптур гелдилӓр.

6О деди оннара: «Коркмайын! Сиз аарээрсыныз Назаретли Иисусу, Ангысыны ставроза гердилӓр. О дирилди да йок бурада. Тӓ ери, нередӓ койулуйду.

7Гидин да сӧлейин Онун ӱӱрениӂилеринӓ хем Петрийӓ, ани О гидер сиздӓн ӧнӂӓ Галилейайа. Орада гӧреӂениз Ону, ниӂӓ сӧледийди сизӓ»+.

8Карылар, мезардан чыкып, качтылар, зерӓ титирӓрдилӓр хем шашмаклан долуйдулар, да коркудан кимсейӓ бишей сӧлӓмедилӓр.

Иисуслан булушмак

/ 9•Иисус, дирилдиктӓн сора, хафтанын илк гӱнӱ сабаалӓн, илкин гӧстерилди Марийа Магдалинайа, ангысындан чыкардыйды еди фена дух+.

10Марийа гитти да сӧледи оннара, ким Онуннан барабарды, ангылары аалардылар хем сызлардылар.

11Ама оннар, ачан ишиттилӓр, ани Иисус дирилди, да Марийа Ону гӧрдӱ, инанмадылар+.

12Бундан сора Иисус оннардан башка икисинӓ гӧстерилди башка тӱрлӱ, ачан гидӓрдилӓр бир кӱӱйӓ доору.

13Оннар дӧндӱлӓр геери да сӧледилӓр каланына, ама оннары да инанмадылар.

14Сонда, ачан софрада ийӓрдилӓр, Иисус онбир ӱӱрениӂисинӓ гӧстерилди. Оннары инансызлык хем инатлык бетеринӓ азарлады, зерӓ инанмадылар оннары, ким гӧрдӱ Ону дирилмесиндӓн сора.

Иисусун сон сымарламасы хем гӧкӓ калкмасы

15Иисус оннара деди: «Гидин бӱтӱн дӱннейӓ да насаат един Ии Хабери хепси инсана+.

16Ким инанаӂэк да ваатиз олаӂэк, о куртулаӂэк, ама ким инанмайаӂэк, кабаатлы калаӂэк+.

17Бутӱрлӱ нышаннар инанӂылары гечиреӂек: фена духлары Беним адымнан уурадаӂэклар, ени диллердӓ лафедеӂеклӓр,+

18йылан еллеринӓ алаӂэклар. Зихирли бишей ичӓрсейдилӓр, оннара зарар олмайаӂэк. Койаӂэклар еллерини хасталарын ӱстӱнӓ, да хасталар саа олаӂэклар»+.

19Буннары сӧледиктӓн сора Сааби Иисус гӧкӓ алынды да Аллахын саа тарафында отурду+.

20Ама оннар гиттилӓр да херердӓ насаат еттилӓр. Сааби оннара йардым едӓрди хем лафларыны каавилӓрди нышаннарлан, ани сора йапыларды. Амин./+

* 1:10 Кими геч текстлердӓ «О» – Иоан.

* 3:22 Веелзевул – шейтан.

* 5:1 Гадара: кими текстлердӓ «Гераса».

* 5:9 Легион – 6000 аскер.

* 6:48 Сабаа каршы саат 3-6.

* 7:2 Диил пак – иудей динин адетлеринӓ гӧрӓ.

* 10:51 Раввуни – арамейӂӓ аннамасы «Ӱӱредиӂи».

* 11:9 Осанна – селӓмнемӓк лафы, аннамасы «шинди куртар».

* 12:42 Лептон – ен уфак пара.

* 13:29 Бу иш – йада «О».

* 14:62 Кудретли – гӱчлӱ Аллах.

* 15:16 Преториум – кулланыӂынын резиденцийасы.

* 15:25 Докузунӂу саат – саат 15.

* 15:33 Саат 12-15.

* 16:2 Хафтанын илк гӱнӱ – пазар гӱнӱ.

• 1:1 Матфей 3:1-12, Лука 3:1-9, Иоан 1:19-28
+ 1:2 Матфей 11:10, Лука 7:27
+ 1:4 Лука 1:80, Иоан 1:6
+ 1:5 Йаптыклар 19:18
• 1:9 Матфей 3:13, Лука 3:21-22, Лука 4:1-13
+ 1:9 Матфей 2:23, Лука 2:39
+ 1:10 Йаптыклар 7:56, Иоан 1:32-33

+ 1:11 Марк 9:7, Иоан 12:28, Марк 9:7, 2 Петринин 1:17

+ 1:13 1 Салониклилерӓ 3:5, Лука 22:43
• 1:14 Матфей 4:18-22, Лука 5:1-11
+ 1:15 Галатийалылара 4:4, Матфей 3:2
+ 1:16 Матфей 14:34, Марк 6:53, Иоан 1:40-42
+ 1:17 Матфей 13:47
+ 1:18 Марк 10:28
• 1:21 Лука 4:31-41
+ 1:21 Матфей 4:13
+ 1:22 Матфей 7:28-29
+ 1:24 Марк 5:7, Йаптыклар 19:15, Иоан 6:69
+ 1:26 Марк 9:20, Йаптыклар 8:7
+ 1:27 Йаптыклар 17:19
+ 1:30 1 Коринфлилерӓ 9:5

+ 1:31 Марк 5:41, Марк 9:27, Йаптыклар 3:7, Йаптыклар 9:41

+ 1:34 Матфей 12:16, Марк 3:12
• 1:35 Лука 4:42-44
+ 1:35 Матфей 14:23, Лука 5:16
• 1:40 Матфей 8:1-4, Лука 5:12-16
+ 1:40 Марк 9:22
+ 1:42 Лука 17:14
+ 1:43 Матфей 9:30
+ 1:44 Лука 17:14
+ 1:45 Марк 7:36
• 2:1 Матфей 9:1-8, Лука 5:17-26
+ 2:1 Матфей 4:13, Марк 1:21
+ 2:4 Марк 6:55
+ 2:5 Матфей 8:10, Марк 10:52, Лука 7:48
+ 2:7 Марк 14:64,
• 2:13 Матфей 9:9-13, Лука 5:27-32
+ 2:16 Лука 15:2
+ 2:17 Лука 15:7, 1 Тимофейӓ 1:15

• 2:18 Матфей 9:14-17, Матфей 12:1-8, Лука 5:33

+ 2:18 Матфей 11:2, Лука 11:1, Иоан 1:35, Лука 18:12

+ 2:19 Матфей 25:1-13, Иоан 3:29, Апокалипсис 19:7, Апокалипсис 21:2

+ 2:20 Марк 14:7, Лука 17:22
• 3:1 Матфей 12:9-14, Лука 6:6-11
+ 3:1 Марк 1:21
+ 3:2 Лука 14:1, Лука 20:20
+ 3:4 Лука 14:3
+ 3:5 Ефеслилерӓ 4:18,
+ 3:7 Матфей 11:21
+ 3:10 Марк 5:28
+ 3:11 Матфей 14:33, Марк 1:24
+ 3:12 Матфей 12:16, Марк 1:34
• 3:13 Матфей 10:1-4, Лука 6:12-16
+ 3:16 Матфей 16:18, Иоан 1:42
+ 3:17 Марк 1:19
+ 3:18 Матфей 9:9
+ 3:19 Марк 14:10, Марк 14:44

• 3:20 Матфей 12:22-32, Лука 11:14-23, Лука 12:10

+ 3:20 Марк 6:31
+ 3:21 2 Коринфлилерӓ 5:13
+ 3:22 Матфей 9:34, Матфей 10:25

+ 3:29 Лука 12:10, 1 Иоанын 5:16, Чыфытлара 10:26, Чыфытлара 10:29

• 3:31 Матфей 12:46-50, Лука 8:19-21

+ 3:31 Марк 6:3, Иоан 2:12, Иоан 7:3, Йаптыклар 1:14, 1 Коринфлилерӓ 9:5, Галатийалылара 1:19

+ 3:35 Иоан 15:14, Чыфытлара 2:11
• 4:1 Матфей 13:1-23, Лука 8:4-15
+ 4:9 Матфей 11:15, Апокалипсис 2:7
• 4:10 Матфей 13:18-23, Лука 8:11-15
+ 4:11 Матфей 19:11, 1 Коринфлилерӓ 5:12-13
+ 4:12 Иоан 12:40, Йаптыклар 28:26-27
+ 4:14 Йаптыклар 8:4
+ 4:17 Галатийалылара 1:6, Чыфытлара 6:4

+ 4:19 Матфей 6:25, Марк 10:23, 1 Тимофейӓ 6:10

+ 4:20 Иоан 15:5
• 4:21 Лука 8:16-18
+ 4:21 Матфей 5:15, Лука 11:33
+ 4:22 Матфей 10:26, Лука 12:2
+ 4:23 Матфей 11:15, Марк 4:9
+ 4:24 Матфей 7:2
+ 4:29 Матфей 13:38, Апокалипсис 14:15
• 4:30 Матфей 13:31-35, Лука 13:18-19
+ 4:31 Матфей 17:20, Лука 17:6
• 4:35 Матфей 8:23-27, Лука 8:22-25
+ 4:35 Матфей 8:18, Лука 8:22
+ 4:37 Йаптыклар 27:14
• 5:1 Матфей 8:28-34, Лука 8:26-39
+ 5:7 Марк 1:24
+ 5:17 Лука 5:8, Йаптыклар 16:39
+ 5:20 Матфей 4:25, Марк 7:31
• 5:21 Матфей 9:18-26, Лука 8:40-56

+ 5:22 Лука 13:14, Йаптыклар 13:15, Йаптыклар 18:8

+ 5:28 Марк 3:10
+ 5:30 Лука 5:17, Лука 6:19
+ 5:34 Марк 10:52
+ 5:37 Марк 9:2, Марк 14:33
+ 5:39 Иоан 11:11

+ 5:41 Марк 1:31, Марк 9:27, Йаптыклар 3:7, Йаптыклар 9:41, Лука 7:14

+ 5:43 Марк 1:44, Марк 9:9
• 6:1 Матфей 13:53-58, Лука 4:16-30
+ 6:1 Матфей 2:23, Лука 2:39, Лука 4:23
+ 6:2 Марк 1:21
+ 6:3 Матфей 11:6
+ 6:4 Иоан 4:44
• 6:7 Матфей 10:1, Матфей 10:5-15, Лука 9:1-6
+ 6:7 Марк 3:13-18
+ 6:11 Йаптыклар 13:51
+ 6:12 Марк 1:15
+ 6:13 Иаковун 5:14
• 6:14 Матфей 14:1-12, Лука 9:7-9
+ 6:14 Марк 8:28
+ 6:15 Матфей 21:11
+ 6:17 Матфей 11:2, Лука 3:19-20, Иоан 3:24
+ 6:21 Йарадылыш 40:20,
+ 6:29 Марк 2:18

• 6:30 Матфей 14:13-21, Лука 9:10-17, Иоан 6:1-14

+ 6:30 Марк 6:7
+ 6:31 Марк 3:20
+ 6:34 Матфей 9:36
• 6:45 Матфей 14:22-36, Иоан 6:15-21
+ 6:45 Матфей 11:21, Марк 8:22
+ 6:46 Лука 6:12, Лука 9:28
+ 6:49 Лука 24:37

+ 6:52 Марк 6:41, Марк 8:17, Иоан 12:40, 2 Коринфлилерӓ 3:14

+ 6:53 Матфей 14:34, Лука 5:1
+ 6:55 Марк 2:4, Йаптыклар 5:15
+ 6:56 Марк 5:27
• 7:1 Матфей 15:1-20
+ 7:3 Галатийалылара 1:14
+ 7:4 Чыфытлара 9:10
+ 7:5 Лука 11:38
+ 7:6 Матфей 23:13
+ 7:7 Колослулара 2:22
+ 7:15 Йаптыклар 10:15, Тита 1:15

+ 7:19 Йаптыклар 10:15, Йаптыклар 11:9, Тита 1:15

+ 7:20 Матфей 12:34, Иаковун 3:6

+ 7:21 Галатийалылара 5:19-21, 1 Коринфлилерӓ 6:9-10

• 7:24 Матфей 15:21-28
+ 7:26 Йаптыклар 21:2-3
+ 7:27 Матфей 7:6
+ 7:31 Марк 8:24, Марк 5:20, Марк 1:9
+ 7:33 Марк 8:23, Иоан 9:6
+ 7:36 Марк 1:44-45
• 8:1 Матфей 15:32-39
+ 8:2 Матфей 9:36
• 8:11 Матфей 16:1-4
+ 8:11 Лука 11:16, 1 Коринфлилерӓ 1:22
• 8:14 Матфей 16:5-12
+ 8:15 Лука 12:1, 1 Коринфлилерӓ 5:7-8
+ 8:17 Марк 6:52, Марк 7:18
+ 8:19 Марк 6:41-43
+ 8:20 Марк 8:8
+ 8:22 Марк 6:45
+ 8:23 Марк 7:33, Иоан 9:6
• 8:27 Матфей 16:13-20, Лука 9:18-21
+ 8:28 Марк 6:14,
+ 8:29 Марк 14:61-62, Иоан 11:27
+ 8:30 Матфей 9:30
• 8:31 Матфей 16:21-28, Лука 9:22-27

+ 8:31 Лука 17:25, Марк 9:31, Марк 10:34, Иоан 2:19

+ 8:32 Иоан 16:25
+ 8:33 Матфей 4:10, Филиплилерӓ 3:19
+ 8:34 Матфей 10:38-39
+ 8:35 Марк 10:29
+ 8:36 Лука 12:20
+ 8:38 Ромалылара 1:16, 2 Тимофейӓ 1:8,
+ 9:1 Марк 13:30, Иоан 21:22
• 9:2 Матфей 17:1-13, Лука 9:28-36
+ 9:2 Марк 5:37, Марк 14:33
+ 9:7 2 Петринин 1:17
+ 9:9 Марк 1:44, Марк 5:43
+ 9:13 Матфей 11:14, Лука 1:17
• 9:14 Матфей 17:14-20, Лука 9:37-43
+ 9:17 Лука 11:14
+ 9:20 Марк 1:26
+ 9:22 Марк 1:40
+ 9:23 Матфей 17:20-21
+ 9:26 Марк 1:26

+ 9:27 Марк 1:31, Марк 5:41, Йаптыклар 3:7, Йаптыклар 9:41

• 9:30 Матфей 17:22-23, Лука 9:43-45
+ 9:31 Марк 8:31, Марк 10:32-34
+ 9:32 Марк 6:52

• 9:33 Матфей 18:1-9, Лука 9:46-50, Лука 22:24-30

+ 9:33 Матфей 17:24
+ 9:35 Марк 10:43-44
+ 9:36 Марк 10:16
+ 9:37 Матфей 10:40, Лука 10:16, Иоан 13:20

+ 9:38 Матфей 7:22, Матфей 12:27, Йаптыклар 19:13,

+ 9:40 Матфей 12:30, Лука 11:23
+ 9:41 Матфей 10:42
+ 9:42 Лука 17:2

+ 9:43 Матфей 5:30, Матфей 25:41, Апокалипсис 20:10

+ 9:50 Матфей 5:13, Лука 14:34, Ромалылара 12:18, 2 Коринфлилерӓ 13:11, 1 Салониклилерӓ 5:13

• 10:1 Матфей 19:1-12

+ 10:6 Йарадылыш 1:27

+ 10:7 Йарадылыш 2:24, 1 Коринфлилерӓ 6:16, Ефеслилерӓ 5:31, 1 Коринфлилерӓ 6:16

+ 10:9 1 Коринфлилерӓ 7:10
+ 10:12 Матфей 5:32
• 10:13 Матфей 19:13-15, Лука 18:15-17
+ 10:15 Матфей 18:3
+ 10:16 Марк 9:36
• 10:17 Матфей 19:16-30, Лука 18:18-30
+ 10:17 Лука 10:25
+ 10:19 1 Коринфлилерӓ 6:8
+ 10:20 Филиплилерӓ 3:6
+ 10:21 Лука 12:33
+ 10:23 Марк 4:19

+ 10:27 Йарадылыш 18:14, Марк 14:36, Лука 1:37

+ 10:28 Марк 1:18-20
+ 10:29 Марк 8:35, Лука 14:26
+ 10:30 2 Коринфлилерӓ 12:10
+ 10:31 Матфей 20:16, Лука 13:30
• 10:32 Матфей 20:17-19, Лука 18:31-34
+ 10:34 Марк 8:31, Марк 9:31
• 10:35 Матфей 20:20-28
+ 10:35 Марк 1:19
+ 10:37 Матфей 19:28
+ 10:38 Марк 14:36, Иоан 18:11, Лука 12:50
+ 10:39 Йаптыклар 12:2, Апокалипсис 1:9

+ 10:43 1 Петринин 5:3, Матфей 23:11, Марк 9:35

+ 10:45 Иоан 13:4-5, Иоан 11:51, Ромалылара 4:25, Галатийалылара 1:4, 1 Тимофейӓ 2:6, Тита 2:14, 1 Петринин 1:18-19

• 10:46 Матфей 20:29-34, Лука 18:35-43
+ 10:47 Лука 1:32
+ 10:52 Марк 5:34, Лука 7:50, Лука 17:19

• 11:1 Матфей 21:1-11, Лука 19:28-40, Иоан 12:12-19

+ 11:1 Йаптыклар 1:12, Матфей 21:17, Лука 24:50, Иоан 11:18

+ 11:10 Матфей 23:39
• 11:12 Матфей 21:18-19
+ 11:12 Матфей 4:2
+ 11:13 Марк 13:28, Лука 13:6

• 11:15 Матфей 21:12-17, Лука 19:45-48, Иоан 2:13-22

+ 11:15 Лука 2:24
+ 11:18 Матфей 21:46
+ 11:19 Лука 21:37
• 11:20 Матфей 21:19-22

+ 11:23 Матфей 7:7, Матфей 17:20, 1 Коринфлилерӓ 13:2

+ 11:24 Матфей 7:7, Иаковун 1:6
+ 11:25 Матфей 6:14, Колослулара 3:13
• 11:27 Матфей 21:23-27, Лука 20:1-8
+ 11:28 Йаптыклар 4:7
+ 11:30 Марк 1:4
+ 11:31 Лука 7:30
+ 11:32 Матфей 11:9, Матфей 14:5
• 12:1 Матфей 21:33-46, Лука 20:9-19
+ 12:1 Марк 13:34

+ 12:5 Матфей 22:6, Матфей 23:34, Чыфытлара 11:36-37, Чыфытлара 11:36-37

+ 12:6 Матфей 3:17, Чыфытлара 1:1
+ 12:7 Чыфытлара 1:2,
+ 12:8 Чыфытлара 13:12
+ 12:9 Йаптыклар 13:46
+ 12:11 Йаптыклар 4:11, 1 Петринин 2:7
+ 12:12 Марк 11:18, Марк 11:32
• 12:13 Матфей 22:15-22, Лука 20:20-26
+ 12:13 Лука 11:54
+ 12:14 Матфей 17:24-25
+ 12:15 Марк 7:6, Лука 12:1
+ 12:17 Ромалылара 13:7
• 12:18 Матфей 22:23-33, Лука 20:27-40
+ 12:18 Матфей 3:7, Йаптыклар 23:8
+ 12:19 Йарадылыш 38:8,
• 12:28 Матфей 22:34-40, Лука 10:25-28
+ 12:31 Матфей 19:19
+ 12:34 Лука 20:40
• 12:35 Матфей 22:41-46, Лука 20:41-44
+ 12:35 Марк 10:47, Лука 1:32
+ 12:36 Йаптыклар 2:34-35
+ 12:37 Марк 6:20
• 12:38 Матфей 23:1-36, Лука 20:45-47
+ 12:39 Лука 11:43
• 12:41 Лука 21:1-4
+ 12:41 Матфей 27:6

+ 12:44 2 Коринфлилерӓ 8:1-3, 2 Коринфлилерӓ 8:12

• 13:1 Матфей 24:1-14, Лука 21:5-19

+ 13:2 Лука 19:44

+ 13:5 1 Иоанын 3:7, Колослулара 2:8, 2 Салониклилерӓ 2:3

+ 13:8 Апокалипсис 6:4, Йаптыклар 11:28, Апокалипсис 6:8, Апокалипсис 6:12

+ 13:9 Йаптыклар 17:6, Йаптыклар 18:12, Йаптыклар 24:1, Йаптыклар 25:6

+ 13:10 Матфей 28:19, Ромалылара 10:18, Колослулара 1:6

+ 13:11 Йаптыклар 4:8

+ 13:12 Матфей 10:35-36

+ 13:13 Матфей 10:22, Иоан 15:18, Иаковун 5:11, Апокалипсис 2:10

• 13:14 Матфей 24:15-28, Лука 21:20-24
+ 13:15 Лука 17:31
+ 13:17 Лука 23:29
+ 13:19 Апокалипсис 16:18
+ 13:20 Лука 18:7
+ 13:21 Лука 17:23

+ 13:22 2 Салониклилерӓ 2:9, Апокалипсис 13:13, Апокалипсис 16:14

+ 13:23 Иоан 13:19, Иоан 14:29
• 13:24 Матфей 24:29-31, Лука 21:25-28
+ 13:25 Йаптыклар 2:20, Апокалипсис 6:13
+ 13:26 Матфей 16:27
+ 13:27 Матфей 13:41
• 13:28 Матфей 24:32-35, Лука 21:29-33
+ 13:30 Марк 9:1
+ 13:31 2 Петринин 3:10

• 13:32 Матфей 24:36-44, Лука 17:26-30, Лука 17:34-36

+ 13:33 Ефеслилерӓ 6:18, 1 Салониклилерӓ 5:6, Матфей 25:13

+ 13:34 Марк 12:1

+ 13:35 Матфей 25:13, 2 Петринин 3:10, 1 Салониклилерӓ 5:2

+ 13:36 Матфей 25:1-13

• 14:1 Матфей 26:1-5, Лука 22:1-2, Иоан 11:45-53

+ 14:1 Иоан 11:53

• 14:3 Матфей 26:6-13, Лука 7:36-50, Иоан 12:1-8

+ 14:3 Матфей 21:17, Иоан 11:1, Иоан 11:18,
+ 14:7 Марк 2:20, Иоан 7:33
+ 14:8 Иоан 19:40
+ 14:9 Матфей 24:14
• 14:10 Матфей 26:14-16, Лука 22:3-6
+ 14:10 Иоан 13:2, Йаптыклар 1:16

• 14:12 Матфей 26:17-30, Лука 22:7-23, Иоан 13:21-30

+ 14:12 1 Коринфлилерӓ 5:7
+ 14:18 Иоан 13:18
+ 14:21 Матфей 18:7

• 14:22 Матфей 26:26-30, Лука 22:15-20, 1 Коринфлилерӓ 11:23-25

+ 14:22 Иоан 6:51, 1 Коринфлилерӓ 10:16

+ 14:26 Лука 22:39

• 14:27 Матфей 26:31-35, Лука 22:31-34, Иоан 13:36-38

+ 14:27 Иоан 16:32
+ 14:28 Марк 16:7
• 14:32 Матфей 26:36-46, Лука 22:39-46
+ 14:33 Марк 5:37, Марк 9:2
+ 14:34 Иоан 12:27
+ 14:35 Чыфытлара 5:7

+ 14:36 Марк 10:27, Марк 10:38, Иоан 18:11, Иоан 5:30, Иоан 6:38

+ 14:38 Матфей 6:13, 1 Петринин 4:7

+ 14:41 Иоан 2:4, Марк 9:31, Марк 10:33

• 14:43 Матфей 26:47-56, Лука 22:47-53, Иоан 18:3-12

+ 14:43 Йаптыклар 1:16

+ 14:47 Лука 22:38

+ 14:49 Марк 11:27, Матфей 1:22-23, Матфей 21:4, Иоан 19:36

+ 14:50 Марк 14:27, Иоан 16:32

• 14:53 Матфей 26:57-68, Лука 22:54-55, Лука 22:63-71, Иоан 18:13-14, Иоан 18:19-24

+ 14:58 2 Коринфлилерӓ 5:1, Марк 15:29, Иоан 2:19

+ 14:60 Марк 15:4-5

+ 14:62 Матфей 16:27, Матфей 24:30, Чыфытлара 1:13

+ 14:63 Йаптыклар 14:14
+ 14:64 Марк 2:7, Иоан 10:36,
+ 14:65 Марк 10:34

• 14:66 Матфей 26:69-75, Лука 22:56-62, Иоан 18:15-18, Иоан 18:25-27

+ 14:72 Марк 14:30

• 15:1 Матфей 27:1-2, Матфей 27:11-14, Лука 23:1-5, Иоан 18:28-38

+ 15:1 Лука 3:1, Лука 13:1, Йаптыклар 3:13, Йаптыклар 4:27, 1 Тимофейӓ 6:13

+ 15:2 Матфей 2:2

+ 15:4 Марк 14:60-61

• 15:6 Матфей 27:15-26, Лука 23:13-25, Иоан 18:39

+ 15:10 Иоан 12:19, Йаптыклар 5:17
+ 15:11 Йаптыклар 3:14
+ 15:14 Лука 23:41, Чыфытлара 4:15
+ 15:15 Марк 10:34
• 15:16 Матфей 27:27-31, Иоан 19:2-3
+ 15:19 Марк 10:34, Марк 14:65

• 15:21 Матфей 27:32-44, Лука 23:26-43, Иоан 19:17-27

+ 15:21 Ромалылара 16:13
+ 15:29 Марк 14:58, Иоан 2:19
+ 15:31 Иоан 10:18
+ 15:32 Иоан 1:49, Иоан 12:13, Иоан 20:29

• 15:33 Матфей 27:45-56, Лука 23:44-49, Иоан 19:28-30

+ 15:40 Лука 8:2

• 15:42 Матфей 27:57-61, Лука 23:50-56, Иоан 19:38-42

• 16:1 Матфей 28:1-8, Лука 24:1-12, Иоан 20:1-10

+ 16:1 Марк 15:40
+ 16:3 Марк 15:46
+ 16:7 Марк 14:28

• 16:9 Матфей 28:9-10, Матфей 28:16-20, Лука 24:13-49, Иоан 20:11-23

+ 16:9 Лука 8:2
+ 16:11 Лука 24:11
+ 16:15 Йаптыклар 1:8, Колослулара 1:23

+ 16:16 Йаптыклар 16:31, Ромалылара 10:9, 1 Петринин 3:21, Иоан 3:18

+ 16:17 Лука 10:17, Йаптыклар 5:16, Йаптыклар 8:7, Йаптыклар 16:18, Йаптыклар 19:12, Йаптыклар 2:4, Йаптыклар 10:46, 1 Коринфлилерӓ 12:10, 1 Коринфлилерӓ 14:2

+ 16:18 Лука 10:19, Йаптыклар 28:3-5, Йаптыклар 9:12, Йаптыклар 28:8

+ 16:19 Лука 24:51, Йаптыклар 1:9, 1 Тимофейӓ 3:16, Йаптыклар 7:55-56, 1 Петринин 3:22, Ромалылара 8:34, Ефеслилерӓ 1:20, Колослулара 3:1, Чыфытлара 1:3, Чыфытлара 8:1, Чыфытлара 12:2, Апокалипсис 3:21

+ 16:20 Йаптыклар 5:12

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: Марк

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- Марк

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары