Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:46:42.524404+00:00

Ени Бааланты: Иоан

Ени Бааланты: Иоан

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. Иоан

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

Иоан

Иоан

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

1

ИИ ХАБЕР ИОАНДАН

Сӧз адам олду

1^1Баштан Сӧз варды, Сӧз Аллахтайды, Сӧз Аллахты+.

2Баштан О Аллахтайды.

3Хепси Онуннан курулду, Онсуз бишей курулмады+.

4Онда йашамак варды. Йашамак инсан ичин айдынныкты+.

5Айдыннык каранныкта шафк едер, караннык ону енсейӓмеди.

6Аллахтан бир адам гелди, онун ады Иоан+.

7Гелди Айдыннык ичин шаатлык етсин, хепси инсан онун ашыры инансын+.

8О Кенди диилди Айдыннык, ама гелди Айдыннык ичин сӧлесин.

9Одур хакына Айдыннык, Ангысы хербир адамы, бу дӱннейӓ гелӓн, айдыннадэр+.

10О Кенди бу дӱннейӓ гелди. Дӱннӓ Онун ашыры йарадылды, ама дӱннӓ Ону танымады.

11Кендикилеринӓ гелди, кендикилери Ону каблетмеди+.

12Ама хепси оннар, ким Ону каблетти, ким Онун адына инанды, О изин верди оннар олсун Аллахын ушаклары,+

13ангылары диил кандан, диил еттӓн хем диил адам истедииндӓн, ама Аллахтан дууду+.

14Сӧз адам олду, бизим арамызда йашады, иивергийлӓн хем аслылыклан долу. Онун метинниини гӧрдӱк, ниӂӓ Бобадан бириӂик Оолун метинниини+.

15Иоан Онун ичин шаатлык етти да бӱӱк сеслӓн бӧлӓ деди: «Будур О, Кимин ичин хаберледим: „О, Ким бендӓн сора гелер, таа ӱстӱн бендӓн, зерӓ Бендӓн таа илерийди“+.

16Онун долушундан хепсимиз ииверги ӱстӱнӓ ииверги едендик».

17Зерӓ Закон Моисей ашыры верилди, ама хайыр хем аслылык Иисус Христос ашыры гелди+.

18Аллахы бир сыра билӓ кимсей гӧрмеди. Бириӂик Оол, Аллах, ким Бобанын куӂаанда булунэр, О Аллахы ачты+.

Шаатлык Ваатизедиӂи Иоандан

19•Тӓ не сӧледи Иоан, ачан Иерусалимдӓн иудейлӓр йолладылар попазлары хем левийлилери она, сорсуннар: «Кимсин сӓн?»

20Иоан ачык сӧледи, атылмады, бӧлӓ лафетти: «Бӓн диилим Христос»+.

21«Е кимсин сӓн? Илийайсын мы?» – сордулар оннар. «Диилим», – деди о. «Бекленӓн пророксун му?» «Диилим», – ӂувап етти о+.

22«Озаман кимсин сӓн, сӧлӓ бизӓ, ки билелим, не ӂувап етмӓӓ оннара, ким бизи йоллады. Не вар ниӂӓ сӓн сӧлейӓсин кендин ичин?» – сорду оннар.

23О деди: «Бӓн – бир сес, чол ердӓ бааран: „Саабийӓ йолу узладын“, ниӂӓ пророк Исайа деди».

24Озаман йолланмышлар фарисейлердӓн Она сордулар:

25«Еер сӓн диилсейдин не Христос, не Илийа, не дӓ бекленӓн пророк, озаман нечин ваатиз едерсин?»

26Иоан ӂувап етти оннара: «Бӓн суйлан ваатиз едерим, ама аранызда дурэр Бириси, Ангысыны сиз танымээрсыныз.

27Одур, бендӓн сора гелӓн, /ама бендӓн ӱстӱн олан/. Бӓн диилим йакышыклы чӧзмӓӓ Онун айак капларынын тасмаларыны».

28Бу олду Вифаварада[*], Иорданын ӧтӓӓнда, нередӓ Иоан ваатиз едӓрди.

Аллахын Кузусу

29Ертеси гӱнӱ гӧрер Иоан Иисусу, гелерӓк она доору, да деер: «Тӓ, Аллахын Кузусу, Ангысы алэр дӱннейин гӱнахыны!+

30Будур О, Кимин ичин сизӓ хаберледим, дейип: „Бендӓн сора гелер Адам, ани таа ӱстӱн бендӓн, зерӓ бендӓн илерийди“.

31Бӓн Ону танымардым, ама суйлан ваатиз етмӓӓ гелдим, ки Израил инсанына таныдылсын»+.

32Иоан деди: «Бӓн гӧрдӱм Айоз Духу, гӧктӓн гугуш гиби инерӓк да Онун ӱстӱнӓ конарак+.

33Ону танымардым, ама О, Ким йоллады, ваатиз едейим, бана деди: „Бак, кимин ӱстӱнӓ Айоз Дух инерӓк конаӂэк, Одур, Ким Айоз Духлан ваатиз едеӂек“+.

34Бӓн буну кендим гӧрдӱм хем шаат олдум, ани Одур Аллахын Оолу».

Иисусун илк ӱӱрениӂилери

35Ертеси гӱнӱ Иоан ӱӱрениӂилериндӓн икисиннӓн булунарды+.

36Иисусу орадан гечӓркӓн гӧрдӱ да деди: «Тӓ, Аллахын Кузусу!»+

37Ӱӱрениӂилӓр, ишидип лафлары, икиси дӓ Иисусун ардына гиттилӓр.

38Иисус дӧндӱ да, гӧрӱп оннары ардына гелиркӓн, деди: «Не аарээрсыныз?» Оннар дедилӓр Она: «Равви (аннамасы Ӱӱредиӂи), нередӓ йашээрсын?»+

39«Гелин да гӧрӱн», – ӂувап етти Иисус. Оннар гиттилӓр да гӧрдӱлӓр нередӓ йашээр, да о гӱнӱ Онуннан калдылар. Йакынды онунӂу[*] саат.

40Бириси икисиндӓн, ани Иоанын шаатлыыны ишитти да Иисусун ардына гитти, Андрей, Симон Петринин кардашыйды+.

41О илкин кенди кардашыны Симону булуп, деди она: «Биз булдук Мессийайы (аннамасы Христос)»+.

42Гӧтӱрдӱ ону Иисуса. Иисус, ачан гӧрдӱ Симону, деди: «Сӓн – Симон, Иоанын оолу. Сенин адын олаӂэк Кифа (аннамасы таш[*])»+.

Филип хем Нафанаил гелдилӓр Иисуса

43Ертеси гӱнӱ Иисус истеди гитсин Галилейайа. О, булуп Филипи, деди она: «Гел Беним ардыма».

44Филип булунарды Вифсаида касабасында, нередӓн Андрей хем Петри+.

45Филип булду Нафанаили да деди она: «Биз булдук Ону, Кимин ичин Моисей Законда хем пророклар йазды, Иисусу Назарет касабасындан, Иосифин Оолуну»+.

46Нафанаил деди она: «Вар мы ниӂӓ бишей ислӓӓ чыксын Назарет касабасындан?» «Сӓн гел дӓ гӧр», – ӂувап етти Филип.

47Иисус, гӧрӱп Нафанаили гелиркӓн, деди онун ичин: «Тӓ, бу бир хакына Израил адамы, ангысында йок шалвирлик!»+

48«Нӓӓндан билерсин?» – сорду Нафанаил. Иисус ӂувап етти: «Гӧрдӱм сени, ачан Филип таа чаармадыйды, ачан сӓн булунурдун инӂир фиданын алтында».

49Нафанаил деер Она: «Ӱӱредиӂи, Сӓнсин Аллахын Оолу, Сӓнсин Израилин Падишахы!»+

50Иисус ӂувап етти: «Сӓн инандын, зерӓ дедим: „Гӧрдӱм сени инӂир фиданын алтында“. Сӓн бундан таа бӱӱк ишлӓр гӧреӂӓн».

51Сора деди: «Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани бӱӱндӓн ӧтӓӓ гӧреӂениз ачылмыш гӧклери хем Аллахын ангиллерини пинерӓк хем инерӓк Адам Оолуна».+

2

Кана кӱӱйӱндӓ дӱӱн

2^1Ӱчӱнӂӱ гӱнӱ Галилейанын Кана кӱӱйӱндӓ дӱӱн варды. Иисусун анасы орадайды+.

2Дӱӱнӓ чаардылар Иисусу да ӱӱрениӂилериннӓн.

3Чӱнкӱ шарап битмишти, Иисусун анасы деди Она: «Оннарда йок шарап».

4Иисус ӂувап етти: «О, кары! Бана хем сана не? Беним саадым таа гелмеди»+.

5Анасы изметкерлерӓ деди: «Йапасыныз ону, не дейеӂек».

6Орада варды алты кап таштан. Иудейлерин адетлеринӓ гӧрӓ, бу каплардан суйу файдалардылар йыканмак адетлериндӓ. Херкези бу каплардан аларды ики-ӱч ӧлчӱ[*] су+.

7Иисус деди оннара: «Долдурун каплары суйлан». Оннар долдурдулар оннары аазларынадан.

8«Шинди алын да гӧтӱрӱн дӱӱн ӂувапчысына», – деди Иисус. Ӧлӓ дӓ йаптылар.

9Дӱӱн ӂувапчысы датты судан олмуш шарабы. О билмӓрди, нередӓн бу шарап, билӓрдилӓр изметкерлӓр, ани долдурдулар каплары. Дӱӱн ӂувапчысы чаарды гӱвеейи

10да деди она: «Инсан илкин койэр софрайа ии шарабы, да конаклар сарфош олдуктан сора, прост шарабы. Ама сӓн ии шарабы бракмышын шиндийӓ кадар».

11Иисус йапты бу илк нышаны Галилейанын Кана кӱӱйӱндӓ. Бунуннан ачты Кенди метинниини, да ӱӱрениӂилери инандылар Она.

12Ондан сора, анасыннан, кардашларыннан хем ӱӱрениӂилериннӓн барабар гитти Капернаума. Орада калдылар биркач гӱн+.

Иисус паклээр Айоз бинайы

13•Иудейлерин Паскеллеси йаклашарды. Иисус гелди Иерусалим касабасына+.

14Булду Айоз бинанын аулунда ӧкӱз, койун, гугуш сатаннары хем отурукча пара дииштиреннери.

15Тасмадан йапты бир камчы да коолады хепсини дышары Айоз бинанын аулундан койуннарлан хем ӧкӱзлӓрлӓн, даатты пара дииштиреннерин гӱмӱшлерини, актарды масаларыны.

16Деди гугуш сатаннара: «Алын буннары бурадан да Беним Бобамын евини панайыра чевирмейин!»+

17Ӱӱрениӂилери аклына гетирдилӓр, ани вар йазылы: «Хавезлик Сенин евин ичин Бени кемирер».

18Иудейлӓр бунун ичин дедилӓр Она: «Не нышаннан бизӓ гӧстереӂӓн, ани вар доорулуун буну йапасын?»+

19Иисус деди: «Йыкын бу Айоз бинайы да Бӓн ӱч гӱнӓдӓн енидӓн калдыраӂам»+.

20Иудейлӓр дедилӓр: «Лӓӓзым олду кырк алты йыл йапылсын бу Айоз бина, да Сӓн йапаӂан ону ӱч гӱндӓ ми?»

21Ама О, дейерӓк Айоз бина, Кенди гӱӱдеси ичин лафедӓрди.

Иисус билер хепсини

22Ачан дирилди ӧлӱдӓн, ӱӱрениӂилери аклына гетирдилӓр, ани о сӧледийди бу лафлары, да инандылар Айоз Йазылары хем Иисусун сӧзӱнӱ+.

23Ачан Иисус Паскеллӓ йортусунда Иерусалим касабасындайды, чок инсан инанды Она, зерӓ гӧрӓрдилӓр мераклы нышаннары, ани йапарды+.

24Ама Кендиси Иисус умудуну оннара коймарды, зерӓ таныйарды хепсини.

25Онун йокту лӓӓзымныклыы, ки биркимсей аннатсын инсан ичин, зерӓ О Кендиси билӓрди, не вар инсанын ӱреендӓ.

3

Иисус хем Никодим

3^1Фарисейлерин арасында варды бир адам, ады Никодим, бир иудей ӧндерӂиси+.

2О гелди Иисуса геӂӓ вакыды да деди: «Ӱӱредиӂи, биз билериз, ани Сӓнсин Ӱӱредиӂи, Аллахтан гелмӓ, зерӓ кимсей йапамээр о нышаннары, ани йапэрсын Сӓн, еер олмарсайды Аллах онуннан».

3Иисус деди она: «Доору, доору сӧлеерим сана, ани хербир адам, дуумарсайды енидӓн[*], йок насыл гӧрсӱн Аллахын Падишахлыыны».

4Никодим деди: «Несой вар колай дуусун енидӓн бир ихтӓр адам? Аӂаба вар мы ниӂӓ о енидӓн дуусун кенди анасындан?»

5Иисус ӂувап етти: «Доору, доору сӧлеерим сана, ани еер дуумарсайды биркимсей судан хем Духтан, йок насыл гирсин Аллахын Падишахлыына+.

6Не дуулмуш еттӓн, о ет, ама не дуулмуш Духтан, о дух.

7Шашма буна, ани деерим: „Лӓӓзым дууасыныз енидӓн“.

8Лӱзгӓр есер, нерейи истеер. Ишидерсин онун уултусуну, ама билмеерсин, нередӓн гелер хем нерейи гидер. Хеп ӧлӓ олэр херкезиннӓн, ким Духтан дуулмуш».

9Никодим деди: «Несой вар насыл бу олсун?»

10Иисус ӂувап етти она: «Сӓн, Израилин ӱӱредиӂиси, буну му билмеерсин?

11Доору, доору сӧлеерим, ани биз лафедериз, не билериз, хем шаатлык едериз, не гӧрдӱк, ама сиз каблетмеерсиниз бизим шаатлыымызы.

12Лафедерим ердеки ишлӓр ичин, да инанмээрсыныз, несой инанабилеӂениз, еер лафедӓрсейдим гӧктеки ишлӓр ичин?

13Кимсей гӧкӓ калкмады, Ондан каарӓ, Ким гӧктӓн инди. Будур Адам Оолу, /ани гӧктӓ/+.

14Ниӂӓ Моисей калдырды йыланы чол ердӓ, хеп ӧлӓ лӓӓзым калдырылсын Адам Оолу да,+

15ки ким инанаӂэк Она /кайбелмесин, ама/ дивеч йашасын.

16Зерӓ Аллах ӧлӓ пек севди бу дӱннейи, ани верди бириӂик Оолуну, ки херкези, ким инанаӂэк Она, кайбелмесин, ама дивеч йашасын+.

17Хакына, ани Аллах йолламады Оолуну бу дӱннейӓ, ки даава кессин дӱннейӓ, ама Онун ашыры дӱннӓ куртарылсын+.

18Ким инанэр Она, даава олмайаӂэк, ама ким инанмээр, о даава олду шиндӓн сора, зерӓ инанмады Аллахын бириӂик Оолуна+.

19Даава тутунэр бундан, ани айдыннык гелди бу дӱннейӓ, ама инсан таа пек севди каранныы, некадар айдынныы, зерӓ оннарын ишлери кӧтӱдӱр+.

20Зерӓ херкез, ким фена йапэр, азетмеер айдынныктан хем гитмеер айдыннаа, ки ачылмасын фена йаптыклары+.

21Ама ким йашээр аслылаа гӧрӓ, о гелер айдыннаа, гӧрӱнсӱн дейни йаптыклары, ани Аллахын кувединнӓн йапылы».

Иисус хем Иоан Ваатизедиӂи

22Бундан сора Иисус ӱӱрениӂилериннӓн барабар гелди Иудейа ерлеринӓ. Орада оннарлан бир парча вакыт йашарды да ваатиз едӓрди+.

23Ама Иоан ваатиз едӓрди Енонда, йакын Салимӓ, зерӓ орада чок су варды. Орайы гелӓрдилӓр да ваатиз олардылар.

24Чӱнкӱ Иоан зындана таа дӱшмедийди+.

25Бу вакыт Иоанын ӱӱрениӂилерин хем иудейлерин арасында кавга пейдаланды динӂесинӓ пакланмак ичин+.

26Гелдилӓр Иоана да дедилӓр: «Ӱӱредиӂи, О, Ким сениннӓнди Иорданын ӧбӱр тарафында, Ангысы ичин сӓн шаатлык еттин, шинди О ваатиз едер, да хепси Она гидер»+.

27Иоан ӂувап етти: «Адам йок насыл каблетсин бишей, еер бу верилмӓрсейди она гӧктӓн+.

28Сиз кендиниз шаатсыныз беним лафларыма. Бӓн сӧледим, ани диилим Христос, ама йолланылмыш олдум Онун ӧнӱ сора+.

29Кимин вар гелини, одур гӱвӓӓ. Гӱвеенин йанында досту дурэр, сеслеер ону, севинер хем шенненер, ишидип гӱвеенин сесини. Бу севинмелиим шинди таманнанды+.

30О лӓӓзым бӱӱсӱн, ама бӓн кӱчӱлейим».

31Гӧктӓн гелӓн – хепсиндӓн ӱстӱн. Ердӓн адам топрактандыр, ерӂесинӓ ишлӓр ичин лафедер. Гӧктӓн гелӓн хепсиндӓн ӱстӱн.

32О шаатлык едер, не гӧрдӱ хем не ишитти, ама кимсей каблетмеер Онун шаатлыыны.

33Ким кабледер Онун шаатлыыны, бунуннан каавилеер Аллахын аслылыыны+.

34Кими Аллах йоллады, О Аллахын сӧзлерини сӧлеер, зерӓ Аллах Кенди Духуну ӧлчӱйлӓн вермеер.

35Боба север Оолуну, онун ичин верди хепсини Онун елинӓ+.

36Ким Аллахын Оолуна инанэр, дивеч йашамасы олаӂэк, ама ким инанмээр, йашамайы гӧрмейеӂек. Аллахын ӱфкеси онун ӱстӱнӓ калэр+.

4

Самарийалы кары

4^1Фарисейлӓр ишиттилӓр, ани Иисус таа чок ӱӱрениӂи еденер хем ваатиз едер, некадар Иоан.

2Аслысы, Кенди Иисус ваатиз етмӓрди, ама ваатиз едӓрди Онун ӱӱрениӂилери+.

3Ачан Иисус аннады буну, бракты Иудейайы да енидӓн гитти Галилейа ерлеринӓ+.

4Лӓӓзымды гечсин Самарийадан+.

5Тӓ, Иисус гелер Самарийада бир касабайа, ады Сихар, нереси йаннашык о кырлан, ани Иаков вердийди кенди оолуна Иосифӓ+.

6Орада булунарды Иаковун пынары. Иисус, дингин йолдан, отурду пынарын йанында ӧлӓ бир алтынӂы[*] саатта.

7Гелди бир кары Самарийадан, ки су пынардан чыкарсын. «Вер Бана, су ичейим», – деди Иисус.

8Зерӓ Онун ӱӱрениӂилери гиттийдилӓр касабайа имеелик алмаа.

9Самарийалы кары деди: «Сӓн иудейсин, несой бендӓн, самарийалы карыдан, су ичмӓӓ истеерсин?» Иудейлӓр бишей пайлашмээрлар самарийалыларлан.

10Иисус ӂувап етти она: «Еер билсӓн Аллахын баашышыны хем Ону, Ким сендӓн су истеер, сӓн кендин истӓрсин Ондан су ичмӓӓ, да О йашамак суйу верир сана».

11Кары деер Она: «Сааби, сӓн йок нейлӓн чыкарасын су, пынар да дерин, несой вар колай олсун сендӓ йашамак суйу?

12Не сӓн таа бӱӱксӱн бизим бобадан Иаковдан мы, ангысындан бизӓ калды бу пынар, нередӓн ичти кендиси, ооллары хем хайваннары?»

13Иисус ӂувап етти: «Ким ичер бу судан, о енидӓн сусар,

14ама ким ичеӂек о судан, ани Бӓн вереӂӓм, дивеч сусуз калмайаӂэк. Ама су, ани она вереӂӓм, онда бир сызынты олаӂэк, да дивеч йашамайа гетиреӂек»+.

15Кары деди Она: «Чорбаӂы, вер бу судан бана, ки сусамайым да гелмейим бурадан су чыкармаа».

16«Гит, чаар коӂаны да гел бурайы», – деди Иисус.

17Кары ӂувап етти: «Йок коӂам». «Доору сӧледин, ани йок коӂан, – деди Иисус, –

18зерӓ беш коӂан олду. Бу адам, киминнӓн шинди йашээрсын, о да диил сенин коӂан. Буну доору сӧледин».

19Кары деди: «Чорбаӂы, гӧрерим, ани Сӓн бир пророксун+.

20Бизим бобалар баш иилттилӓр бу байыр ӱстӱндӓ, ама сиз деерсиниз, ани ер, нередӓ лӓӓзым баш иилтмӓӓ, булунэр Иерусалимдӓ»+.

21Иисус ӂувап етти она: «Кары, инан Бени, гелер вакыт, ачан баш иилтмейеӂениз Бобайа не бу байыр ӱстӱндӓ, не дӓ Иерусалимдӓ.

22Сиз баш иилдерсиниз нейӓ билмеерсиниз, биз баш иилдериз нейӓ билериз, зерӓ куртулмак – иудейлердӓн+.

23Ама гелер вакыт, артык шиндӓн сора гелди, ачан хакына баш ураннар баш иилдеӂеклӓр Бобайа духта хем аслылыкта, зерӓ бутӱрлӱ баш иилденнери Боба аарээр+.

24Аллах – дух. Ким баш иилдер Она, лӓӓзым баш урсун духта хем аслылыкта»+.

25Кары ӂувап едер: «Билерим, ани гелеӂек Мессийа, Ангысына денер Христос. О, гелдийнӓн, хепсини бизӓ аннадаӂэк»+.

26Иисус деди: «Бӓн, ани сениннӓн лафедерим, Кендим Мессийайым»+.

27Бу вакыт гелди Онун ӱӱрениӂилери. Оннар шаштылар, ани О лафедер бир карыйлан. Ама бириси билӓ сормады: «Не истеерсин?» еки: «Нечин лафедерсин онуннан?»

28Кары бракты су кабыны, гитти касабайа да деди инсана:

29«Гелин дӓ гӧрӱн бир адам, ангысы сӧледи хепсини, не йаптым. Аӂаба диил ми О Христос?»

30Оннар чыктылар касабадан да гелӓрдилӓр Иисуса.

31Бу вакыт ӱӱрениӂилӓр йалварардылар Она, исин, дейип: «Ӱӱредиӂи, и бишей».

32Ама О деди: «Бендӓ вар бир имӓк, ани сиз билмеерсиниз».

33Ӱӱрениӂилӓр бири-бириннӓн лафедӓрдилӓр: «Гетирмеди ми аӂаба Она биркимсей имӓӓ?»

34Иисус деди: «Беним имӓӓм будур: йапайым Онун истедиини, Ким Бени йоллады, хем ишини Онун таманнайым+.

35Демеерсиниз ми сиз, ани вар таа дӧрт ай бичмӓк вакыдынадан? Ама Бӓн сизӓ деерим: йа гӧзлеринизи ачын да бакын екиннерӓ. Оннар шиндӓн сора сарардылар бичмӓк ичин+.

36Ким бичер, хак алэр, берекет дивеч йашамак ичин топлээр. Онуштан екиӂи хем бичиӂи барабар севинеӂеклӓр+.

37Онун ичин доору о сӧз, ани деер: „Бириси екер, ама башкасы бичер“.

38Бӓн йолладым сизи, бичӓсиниз, нередӓ сиз ишлӓмединиз, ама башкасы ишледи, сиз дӓ пай алэрсыныз оннарын ишлериндӓн».

39Чойу самарийалылар бу касабадан инандылар Иисуса карынын лафларындан, ангысы, шаатлык едип, деди: «О сӧледи бана хепсини, не йаптым».

40Онуштан, ачан гелдилӓр самарийалылар Она да йалвардылар, калсын оннарда, О калды орада ики гӱн.

41Сора инандылар таа чоклук Кенди Иисусун лафларындан.

42Оннар дедилӓр карыйа: «Шинди инанэрыз диил сенин лафларындан, ама кендимиз ишиттик хепсини да аннадык, ани хакына Одур дӱннейин Куртарыӂысы /Христос/»+.

Ӧндерӂинин оолу саа олду

43Ики гӱндӓн сора Иисус йолланды орадан да гитти Галилейайа.

44О Кендиси шаатлык етти, ани бир дӓ пророк диил хатырланмыш кенди дуума ериндӓ+.

45Ачан гелди Галилейайа, орада Ону каблеттилӓр, зерӓ оннар да йортуйа гиттийдилӓр да гӧрдӱйдӱлӓр хепсини, не О йапты йорту вакыды Иерусалимдӓ. Оннар да йортуда орадайдылар+.

46Иисус енидӓн дӧндӱ геери Галилейанын Кана кӱӱйӱнӓ, нередӓ суйу чевирдийди шараба. Капернаум касабасында бир падишах изметкерин оолу хастайды+.

47Бу изметкӓр ишитти, ани Иисус дӧндӱ Иудейадан Галилейа ерлеринӓ. О гелди Иисуса да йалварды, гелсин да алыштырсын онун оолуну, ани ӧлӱм дӧшеендейди.

48Иисус деди: «Сиз, мераклы нышаннар хем шашмаклы ишлӓр гӧрмейинӂӓ, инанмээрсыныз!»+

49Падишахын изметкери деди: «Сааби, гел, таа ӧлмедийнӓн беним ушаам».

50Иисус ӂувап етти: «Гит, сенин оолун йашайаӂэк». О инанды Иисусун сӧзӱнӱ да гитти.

51Ачан о таа йолдайды, чыраклары чыктылар она каршы да сӧледилӓр, ани чоӂук саа.

52О сорду оннара: «Не вакыт она ии олду?». Оннар ӂувап еттилӓр: «Дӱн, единӂи[*] саатта онун йангыны дӱштӱ».

53Бобасы аннады, ани бу олду озаман, ачан Иисус деди она: «Сенин оолун йашайаӂэк». О хем онун бӱтӱн еви инандылар+.

54Бу икинӂи нышан, ани йапты Иисус геери Иудейадан Галилейа ерлеринӓ дӧндӱктӓн сора+.

5

Отуз секиз йыллык хаста саа олэр

5^1Ондан сора олду иудейлердӓ бир йорту, да Иисус гитти Иерусалим касабасына.

2Иерусалимдӓ, Койун токатларында вар бир гӧл, ани чыфытчасына ады Вифезда, долайлы беш колонадайлан.

3Бу колонадалар алтында йатардылар чок тӱрлӱ хасталар: кӧӧрлар, топаллар, кӧтӱрӱмнӓр, /ангылары беклӓрдилӓр су ойнамасыны.

4Аллахтан бир ангил кимӓр сыра гелӓрди гӧлӓ да чалкаларды суйу. Ким илкин гирӓрди су ойнатмасындан сора, куртулурду хертӱрлӱ хасталыктан, недӓн хастайды/.

5Орада варды бир адам, ани хастайды отуз секиз йыл.

6Иисус гӧрдӱ ону йатаркан, да билерӓк, ани чок вакыттан беери хаста, сорду она: «Истеерсин ми саа олмаа?»

7Бу хаста ӂувап етти: «Чорбаӂы, йок кимсейим, су ичинӓ салверсин бени, ачан су фокурдээр. Бӓн гиринӂӓ, гирер башкасы бендӓн илери».

8«Калк, ал дӧшеени да гез», – деди Иисус+.

9Бирдӓн бу адам саа олду, алды дӧшеени да чекетти гезмӓӓ. Бу олду бир ӂумертеси гӱнӱ.

10Иудейлӓр бу адама, ани саа олду, дедилӓр: «Бӱӱн, ӂумертеси гӱнӱ, дӱшмеер, ташыйасын дӧшеени».

11О ӂувап етти оннара: «О, ким бана саалык верди, деди: „Ал дӧшеени да гез“».

12Оннар сордулар: «Кимдир О, Ангысы сана деди: „Ал дӧшеени да гез“?»

13Ама бу саа олмуш адам билмӓрди, кимди О, зерӓ Иисус орадан сауштуйду калабалык бетеринӓ.

14Сора Иисус онуннан каршы гелди Айоз бинада да деди: «Тӓ, алыштын, бак, зеедӓ гӱнаха гирмӓ, ки олмасын сениннӓн бишей таа бела».

15Бу адам гитти да сӧледи иудейлерӓ, ани Она Иисус саалык верди.

16Бу бетерӓ иудейлӓр башладылар излемӓӓ Иисусу да истӓрдилӓр ӧлдӱрсӱннӓр Ону, зерӓ йапарды бу ишлери ӂумертеси гӱнӱ+.

17Иисус дейӓрди оннара: «Бобам Беним таа ишлеер, Бӓн дӓ ишлеерим».

18Онуштан иудейлӓр таа чок бакардылар ӧлдӱрсӱннӓр Ону, зерӓ диил саде ани басарды ӂумертесини, ама Аллаха дейӓрди: «Беним Бобам», койарак Кендини Аллахлан бир+.

Иисусун заабитлии

19Бунун ичин Иисус оннара деди: «Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани Оол йок насыл бишей йапсын Кенди-Кендиндӓн, еер гӧрмӓрсейди Бобайы йапаркан. Хепсини, не йапэр Боба, Оолу да йапэр хеп ӧлӓ.

20Зерӓ Боба север Оолуну да гӧстерер Она хепсини, не йапэр. О гӧстереӂек Она таа бӱӱк ишлӓр дӓ, ки сиз шаш-беш каласыныз+.

21Зерӓ, ниӂӓ Боба дирилдер ӧлӱлери да верер ӧмӱр оннара, хеп ӧлӓ Оол да верер ӧмӱр, кимӓ истеер+.

22Боба даава кесмеер кимсейӓ. Бӱтӱн даавайы верди Оолуна,+

23ки хепси икрамнасыннар Оолуну, ниӂӓ икрамнээрлар Бобайы. Ким икрамнамээр Оолу, о икрамнамээр Бобайы, Ангысы йоллады Ону+.

24Доору, доору сӧлеерим: ким сеслеер Беним сӧзӱмӱ да инанэр Она, Ким Бени йоллады, онун вар дивеч йашамасы, о гелмеер даавайа, ама гечти ӧлӱмдӓн йашамайа+.

25Доору, доору сӧлеерим сизӓ, гелер вакыт, шиндӓн сора гелди, ачан ӧлӱлӓр ишидеӂеклӓр Аллахын Оолунун сесини, да ишиденнӓр дирилеӂеклӓр+.

26Ниӂӓ Бобанын вар йашамасы Кенди-Кендиндӓ, хеп ӧлӓ Оолуна да верди, йашамасы олсун Кенди-Кендиндӓ+.

27Верди заабитлик Она, даава кессин, зерӓ О – Адам Оолу.

28Шашмайын буна, зерӓ гелер вакыт, ачан хепси, ким булунэр мезарлар ичиндӓ, ишидеӂеклӓр Адам Оолунун сесини+.

29Да чыкаӂэклар мезарлар ичиндӓн. Ким йапты иилик, дирилеӂек ӧмӱр ичин, ама ким йапты феналык, дирилеӂек даава ичин.

30Бӓн йок насыл йапайым бишей Кендимдӓн. Бӓн даава йапэрым ӧлӓ, ниӂӓ ишидерим Бобадан. Беним даавам доору, зерӓ бакэрым йапайым диил Беним Кенди истедиими, ама Бобанын, Ангысы Бени йоллады+.

Иисус ичин шаатлык

31Еер шаатлык едӓрсейдим Кендим ичин, озаман Беним шаатлыым диил аслы+.

32Вар башка шаат, ангысы Беним ичин шаатлык едер. Бӓн билерим, ани Онун шаатлыы аслы.

33Сиз йолладыныз Иоана, да о шаатлык етти аслылык ичин+.

34Диил ани Бӓн адамын шаатлыыны кабледерим, ама буннары сӧлеерим, ки сиз куртуласыныз.

35Иоан бир шафкты, ани йанарды хем айдыннадарды. Сиз истединиз бираз шенненӓсиниз онун айдынныында+.

36Ама Бендӓ вар Иоанын шаатлыындан таа каави бир шаатлык: ишлӓр, ани Боба верди, йапайым, хем ангыларыны Бӓн йапэрым, буннар Беним ичин шаатлык едерлӓр, ани Боба Бени йоллады+.

37Бобам, ани Бени йоллады, Кендиси шаатлык етти Беним ичин. Сиз хич ишитмединиз Онун сесини хем гӧрмединиз ӱзӱнӱ.

38Онун сӧзӱнӱ тутмээрсыныз ӱреениздӓ, зерӓ инанмээрсыныз Ону, Кими О йоллады.

39Сиз аараштырэрсыныз Айоз Йазылары, дӱшӱнӱп, ки оннарлан еденӓсиниз дивеч йашамак. Оннар шаатлык едерлӓр Беним ичин!+

40Сиз истӓмеерсиниз гелӓсиниз Бана, олсун йашаманыз дейни.

41Бӓн каблетмеерим инсандан метинник+.

42Сизи билерим, сиздӓ йок севги Аллаха.

43Бӓн гелдим Беним Бобамын адына, да каблетмеерсиниз Бени, ама гелӓрсейди башка биркимсей кенди адына, ону сиз кабледеӂениз+.

44Несой вар ниӂӓ сиз инанасыныз, ачан аарээрсыныз метинник бири-бириниздӓн, ама аарамээрсыныз метиннии, ани гелер бир Аллахтан+.

45Санмайасыныз, ани Бӓн сизи кабаатландыраӂам Бобанын ӧнӱндӓ, вар ким сизи кабаатландырсын: Моисей, ангысына умудунузу койдунуз.

46Еер инанайдыныз Моисейи, инанаӂэйдыныз Бени дӓ, зерӓ о йазды Беним ичин.

47Ама чӱнкӱ инанмээрсыныз онун йазыларыны, несой вар насыл инанасыныз Беним сӧзӱмӱ?»

6

Беш бин адам дойурулэр

6^1•Бундан сора Иисус гитти Галилейа (Тивериада) гӧлӱнӱн ӧбӱр тарафына.

2Чок инсан гидӓрди Онун ардына, зерӓ гӧрӓрдилӓр нышаннары, не йапарды хасталарлан.

3Иисус пинди байыр ӱстӱнӓ да отурурду орада ӱӱрениӂилериннӓн барабар.

4Паскеллӓ, иудейлерин йортусу, йаклашарды+.

5Иисус бакты да гӧрдӱ чок инсан, ани гелӓрди Она. Озаман деди Филипӓ: «Нӓӓндан сатын алаӂэз окадар екмек, ки бу инсаны дойуралым?»+

6Сӧледи бӧлӓ, ки денесин ону, зерӓ Кендиси билӓрди, не йапаӂэк.

7Филип ӂувап етти: «Икиӱз динарлык екмек дӓ етишмӓз оннара, ки херкези бирӓр парча алабилсин».

8Ӧбӱр ӱӱрениӂи, Андрей, Симон Петринин кардашы, деди:+

9«Бурада вар бир чоӂук, ангысында вар беш екмек арпадан хем ики балык, ама недир оннар букадар инсана?»

10Иисус деди: «Сӧлейин, инсан отурсун». Орада варды чок чимен. Инсан отурду ерӓ. Хепси вардылар бир беш бин адамын долайында.

11Иисус алды екмеклери, шӱкӱр етти Аллаха, сора пайетти /ӱӱрениӂилеринӓ, ӱӱрениӂилери да пайеттилӓр/ инсана. Хеп ӧлӓ пайетти балыклары, херкезинӓ, ким некадар истеди+.

12Оннар дойундуктан сора, Иисус деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Топлайын имӓк парчаларыны, ки бишей зӓн олмасын».

13Топладылар да долдурдулар оники сепет екмек парчасыннан, ани калдыйды о инилмиш беш арпа екмеендӓн.

14Инсан, ачан гӧрдӱ бу нышаны, ани йапты Иисус, деди: «Будур хакына пророк, ангысы лӓӓзым гелсин дӱннейӓ»+.

15Иисус билӓрди, ани неетленӓрдилӓр гелсиннӓр да зорлайып йапсыннар Ону падишах. Онуштан О саушту орадан да йалныз генӓ пинди бир байыр ӱстӱнӓ.

Иисус гезер су ӱстӱндӓ

16•Ачан авшам олду, Онун ӱӱрениӂилери гиттилӓр гӧл бойуна.

17Гирдилӓр кайык ичинӓ да гидӓрдилӓр гӧлӱн ӧбӱр тарафына, Капернаум касабасына. Караннык олдуйду, ама Иисус хеп окадар гелмӓрди оннара.

18Бир серт лӱзгӓр есӓрди, гӧл дӓ далгалыйды.

19Ачан ӱздӱлӓр бир ирми беш-отуз стади[*], гӧрдӱлӓр ани Иисус гезер су ӱстӱндӓ да кайаа йаклашэр. Оннар корктулар.

20«Бу Бӓним, коркмайын!» – деди Иисус.

21Озаман оннар истӓрдилӓр алсыннар Ону кайык ичинӓ. Бундан сора бирдӓн кайык етишти о ерӓ, нерейи оннар гидӓрдилӓр.

Ӧмӱр екмӓӓ

22Ертеси гӱнӱ инсаннар, ани калдылар гӧлӱн ӧбӱр тарафында, гӧрдӱлӓр, ани орада варды салт бир кайык. Аннадылар, ани Иисус гирмеди ӱӱрениӂилериннӓн кайык ичинӓ, ама ӱӱрениӂилӓр Онсуз гиттилӓр.

23Гелди башка биркач кайык Тивериада касабасындан йакын о ерӓ, нередӓ идийдилӓр екмек Саабинин иисӧзлемесиндӓн сора.

24Ӧлӓ ки, инсан, гӧрӱп, ани орада йок не Иисус, не дӓ ӱӱрениӂилӓр, пинди кайыклара да гитти Капернаум касабасына Иисусу аарамаа.

25Ачан булдулар Ону гӧлӱн ӧбӱр тарафында, дедилӓр Она: «Ӱӱредиӂи, незаман Сӓн бурайы гелдин?»

26Иисус ӂувап етти оннара: «Доору, доору сӧлеерим сизӓ: аарээрсыныз Бени, диил ани гӧрдӱнӱз нышаннары, ама ани идиниз екмек да дойундунуз.

27Чалышын диил гечӓр имӓк ичин, ама гечмӓз имӓк ичин, ани дивеч йашамайа гӧтӱрер. Буну сизӓ Адам Оолу вереӂек. Зерӓ Адам Оолуну Аллах Боба нышаннады Кенди мӱхӱрӱннӓн».

28Оннар дедилӓр: «Не лӓӓзым йапалым, Аллахын ишини дейни таманнайалым?»

29Иисус ӂувап етти: «Будур Аллахын иши, ки инанасыныз Она, Кими О йоллады»+.

30Буна оннар ӂувап еттилӓр: «Не нышан гӧстерӓбилирсин бизӓ, ки гӧрелим да инаналым Сени? Не иш Сӓн йапэрсын+?

31Бизим бобалар идилӓр манна[*] чолда, ниӂӓ вар йазылы: „Верди оннара екмек гӧктӓн“».

32Иисус деди: «Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани Моисей вермеди екмек гӧктӓн сизӓ, ама Беним Бобам верер хакына екмек гӧктӓн.

33Зерӓ Аллахын екмӓӓ Одур, Ким гӧктӓн инер да йашамак дӱннейӓ верер».

34«Сааби, вер бизӓ херзаман бу екмектӓн», – дедилӓр оннар+.

35Иисус деди оннара: «Бӓним йашамак екмӓӓ. Ким Бана гелер, хич аӂыкмаз, ким Бана инанэр, бир сыра билӓ сусуз калмаз+.

36Ниӂӓ сӧледим сизӓ, гӧрдӱнӱз Бени да хеп окадар инанмадыныз.

37Хепси, не Боба Бана верер, Бана гелер. Ким дӓ Бана гелер, ону хич бирзаман ууратмайаӂам дышары+.

38Зерӓ гӧктӓн индим, диил ани Кенди истедиими йапайым, ама Бени йоллайан Бобанын истедиини таманнайым+.

39Бени Йоллайанын истедии будур: бирини билӓ оннардан, ани Бана верди, кайбетмейим, ама битки гӱндӓ хепсинӓ йашамак верейим+.

40Будур Бобанын истедии: херкезин дивеч йашамасы олсун, ким гӧрер Оолу да инанэр, битки гӱндӓ ону дирилдеӂӓм»+.

41Иудейлӓр мырылданардылар Она каршы, зерӓ деди: «Бӓним гӧктӓн инмӓ екмек».

42Дейӓрдилӓр: «Диил ми О – Иисус, Иосифин оолу, Ангысынын бобасыны хем анасыны биз таныйэрыз? Шинди нечин О деер: „Бӓн гӧктӓн индим?“»+

43Иисус ӂувап етти: «Мырылданмайын бири-биринизин аранызда.

44Кимсей йок насыл Бана гелсин, еер Бени йоллайан Боба ону чекмӓрсейди. Она битки гӱндӓ Бӓн ӧмӱр вереӂӓм+.

45Пророкларын кийатларында йазылы: „Хепси Аллахтан ӱӱредилмиш олаӂэклар“. Хепси, ким Бобадан ишитти хем ӱӱренди, о Бана гелер.

46Зерӓ кимсей Бобайы гӧрмеди, Ондан каарӓ, Ким Аллахтан гелди. О Бобайы гӧрдӱ+.

47Доору, доору сӧлеерим сизӓ: ким инанэр /Бана/, онун вар дивеч йашамасы.

48Бӓним йашамак екмӓӓ.

49Сизин бобаларыныз идилӓр манна чолда да ӧлдӱлӓр.

50Гӧктӓн инӓн ӧлӓдир бир екмек, ани ким ону ийер, хич ӧлмеер.

51Бӓним йашамак екмӓӓ гӧктӓн инмӓ. Ким бу екмектӓн ийер, дивеч йашайаӂэк. Екмек, ани Бӓн верерим дӱннейин йашамасы ичин, Кенди гӱӱдӓм»+.

52Ачан иудейлӓр бу лафлары ишиттилӓр, башладылар чекишмӓӓ бири-бириннӓн. Оннар дейӓрдилӓр: «Несой вар насыл бу Адам версин гӱӱдесини, ийелим?»

53Иисус деди: «Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани еер имӓрсейдиниз Адам Оолунун гӱӱдесини хем ичмӓрсейдиниз Онун каныны, сиз йашамак еденмейеӂениз+.

54Ким ийер Беним гӱӱдеми хем ичер беним канымы, онун вар дивеч йашамасы. Ону дирилдеӂӓм битки гӱндӓ.

55Зерӓ Беним гӱӱдӓм – хакына имӓк хем Беним каным – хакына ичмӓк.

56Ким ийер Беним гӱӱдеми хем ичер Беним канымы, о калэр Бендӓ, Бӓн дӓ онда+.

57Ниӂӓ дири Боба йоллады Бени, да йашээрым Бобанын кувединнӓн, хеп ӧлӓ Бени дӓ ийӓн йашайаӂэк Беним куведимнӓн.

58Будур гӧктӓн инмӓ екмек, диил ниӂӓ манна, ани бобаларыныз идилӓр да ӧлдӱлӓр. Ким ийер бу екмӓӓ, дивеч йашайаӂэк».

59Иисус сӧледи буннары синагога ичиндӓ, ачан ӱӱредӓрди инсаны Капернаум касабасында.

Ӱӱрениӂилӓр бракэрлар Иисусу

60Бу лафлардан сора чойу ӱӱрениӂилериндӓн дедилӓр: «Не фасыл лафлар, ким вар насыл каблетсин бу лафлары?»

61Ама Иисус билӓрди, ани Онун ӱӱрениӂилери мырылданэрлар, онуштан деди: «Бу лафлар сизӓ кӧстек ми?

62Не дейеӂениз, ачан гӧреӂениз Адам Оолуну калкарак енидӓн орайы, нередӓ О баштан булунарды+?

63Йашамак верӓн духтур. Гӱӱдӓ бишейӓ йардым етмеер. Бу лафлар, ани сизӓ сӧледим, духтур хем ӧмӱрдӱр+.

64Ама вар сиздӓн кимиси инансыз». Иисус баштан билӓрди, ким инанмээр хем ким Ону сатаӂэк+.

65Да деди: «Бунун ичин сӧледим, ани кимсей йок насыл гелсин Бана, еер бу она диилсейди верилмиш Бобамдан».

66Бу бетерӓ чойу Онун ӱӱрениӂилериндӓн дӧндӱлӓр геери да ондан сора Онуннан гезмедилӓр.

67Озаман Иисус, данышып оникисинӓ, деди: «Беки сиз дӓ истеерсиниз гитмӓӓ?»

68«Сааби, кимӓ гиделим? – деди Симон Петри. – Сендӓ дивеч йашамак сӧзлери.

69Биз инандык да таныдык, ани Сӓнсин Аллахын Айозу[*]»+.

70Иисус ӂувап етти: «Айырмадым мы Бӓн сизи оникинизи? Ама сиздӓн бириси диавол»+.

71Буну деди оникисиндӓн бириси ичин, Симон Искариотун оолу Иуда ичин, ангысы сонда сатты Ону+.

7

Иисус Бордей йортусунда

7^1Бундан сора Иисус гезӓрди Галилейада. Истӓмӓрди гезсин Иудейада, зерӓ иудейлӓр аарардылар ӧлдӱрсӱннӓр Ону+.

2Йаклашарды иудейлерин Бордей йортусу.

3Иисусун кардашлары дедилӓр Она: «Чык бурадан да гит Иудейайа, Сенин ӱӱрениӂилерин дӓ гӧрсӱннӓр, не ишлӓр йапэрсын+.

4Зерӓ кимсей йаптыкларыны сакламээр, ачан истеер ачылсын инсана. Чӱнкӱ Сӓн йапэрсын бу ишлери, гӧстер Кендини дӱннейӓ».

5Онун кардашлары буну дедилӓр, зерӓ инанмардылар Она.

6Иисус ӂувап етти оннара: «Беним вакыдым таа гелмеди, ама сизин ичин херзаман вакыт уйгун+.

7Сиздӓн дӱннӓ йок насыл азетмесин, ама Бендӓн азетмеер, зерӓ Бӓн ачыклээрым, ани онун ишлери кӧтӱ+.

8Сиз гидин йортуйа. Бӓн таа гитмейеӂӓм бу йортуйа, зерӓ Беним вакыдым таа гелмеди».

9Буннары сӧледиктӓн сора О калды Галилейада.

Иисус йортуда

10Ачан кардашлары гиттилӓр йортуйа, сора О да ардларындан гитти, ама диил ачыкта, саклы гитти.

11Иудейлӓр аарардылар Ону йорту вакыды да сорардылар: «О нередӓ?»

12Инсан арасында чок тӱрлӱ Онун ичин фисирдемӓк олурду. Кимиси дейӓрди: «О бир ислӓӓ адам», башкасы дейӓрди: «Диил ислӓӓ, О инсаны алдадэр».

13Ама кимсей Онун ичин лафетмӓрди ачык, зерӓ коркардылар иудейлердӓн+.

14Йортунун йарысында Иисус гирди Айоз бина ичинӓ да башлады ӱӱретмӓӓ.

15Иудейлӓр шашардылар, дейип: «Нӓӓндан О билер, ӱӱренмедийнӓн, Айоз Йазылары?»

16Иисус ӂувап етти: «Беним ӱӱренмишлиим диил Бендӓн, ама Ондан, Ким Бени йоллады+.

17Еер биркимсей истӓрсейди йапсын Онун истедиини, о аннайаӂэк бу ӱӱретмӓк Аллахтан мы, оса Бӓн Кендимдӓн ми сӧлеерим.

18Ким лафедер кендиндӓн, о кендинӓ метинник бакэр, ама ким онун йоллайанын метинниини бакэр, о доору сӧлеер, онда йок йаннышлык+.

19Вермеди ми Моисей сизӓ Закону? Хеп окадар кимсей сиздӓн тутмээр Закону, озаман нечин Бени ӧлдӱрмӓӓ бакэрсыныз?»+

20Инсан ӂувап етти: «Диил ми фена дух Сендӓ? Ким бакэр Сени ӧлдӱрмӓӓ?»+

21Иисус ӂувап етти оннара: «Бӓн бир иш йаптым, да хепсиниз шаштыныз.

22Моисей верди сымарламак кесиклик ичин сизӓ, макар ки бу диил Моисейдӓн, ама деделердӓн, да сиз онуштан кесиклик йапэрсыныз ушаа ӂумертеси гӱнӱ.

23Еер ушаа кесиклик йапыларсайды ӂумертеси гӱнӱ, ки басылмасын Моисейин Закону, нечин Бана окадар ӱфкеленерсиниз, ани ӂумертеси гӱнӱ бир адамы хептӓн саа йаптым+?

24Даава кесмейин дышанкы дуруша гӧрӓ, ама даава кесин доорулаа гӧрӓ»+.

Иисус хакына Христос му?

25Кими адамнар Иерусалимдӓн сорардылар: «Диил ми бу О, кими ӧлдӱрмӓӓ аарээрлар?

26Тӓ, О лафедер ачыклыкта, да кимсей бишей Она демеер! Аӂаба кайыл олмады мы ӧндерӂилӓр дӓ, ани О Христос?

27Биз билериз, нередӓн О, ама ачан Христос гелеӂек, кимсей билмейеӂек нередӓн»+.

28Иисус, Айоз бина аулунда ӱӱредерӓк инсаны, бӧлӓ баарды: «Сиз Бени таныйэрсыныз хем билерсиниз нередӓним, ама Бӓн Кенди башыма гелмедим. Бени Йоллайан – хаклы, ама сиз Ону танымээрсыныз.

29Бӓн таныйэрым Ону, зерӓ гелдим Ондан. О Бени йоллады»+.

30Оннар бакардылар тутсуннар Ону, ама кимсей ел койамады Она, зерӓ гелмедийди вакыды+.

31Чойу инсандан инандылар Она. Оннар дейӓрдилӓр: «Ачан Христос гелеӂек, не таа чок нышан йапаӂэк мы, некадар бу Адам йапэр?»+

32Фарисейлӓр ишиттилӓр инсаны бӧлӓ фысырдашарак Иисус ичин. Бӱӱк попазлар хем фарисейлӓр йолладылар бекчилери, ки тутсуннар Иисусу.

33Ама Иисус деди: «Бӓн бир парча вакыт таа олаӂам сизиннӓн да сора гидеӂӓм Она, Ким йоллады Бени+.

34Сиз аарайаӂэныз Бени да буламайаӂэныз. Нередӓ Бӓн олаӂам, сиз орайы йок ниӂӓ гелӓсиниз»+.

35Иудейлӓр лафедӓрдилӓр бири-бириннӓн: «Нерейи бу адам истеер гитсин, да биз Ону буламайалым? Дӱшӱнмеер ми гитсин бизим инсана, ани даанык урум касабаларына, да урумнары ӱӱретсин?

36Башка тӱрлӱ несой аннамаа бу лафлары, ани сӧледи: „Аарайаӂэныз да буламайаӂэныз Бени“ хем „Нередӓ Бӓн олаӂам, сиз орайы гелӓмейеӂениз?“»

Иисус – йашамак суйу

37Йортунун битки бӱӱк гӱнӱндӓ Иисус калкты айакча да баарды: «Ким сусады, гелсин Бана да ичсин+.

38Ким инанэр Бана, ондан бир дерӓ йашамак суйу акаӂэк, ниӂӓ йазылы Айоз Йазыда».

39Сӧлӓрди бу лафлары Айоз Дух ичин, Ангысыны лӓӓзымды каблетсиннӓр оннар, ким Она инанэр. Зерӓ Айоз Дух таа верилмедийди, хем Иисус таа диилди метинникли+.

40Кимиси инсандан, ачан ишиттилӓр бу лафлары, дедилӓр: «Бу адам хакына бекленӓн пророк»+.

41Башкасы дейӓрди: «О Христос», ама таа башкасы дейӓрди: «Олур му Христос Галилейадан гелсин?

42Йок му йазылы Айоз Йазыда, ани Христос гелеӂек Давидин сенселесиндӓн, Вифлеем касабасындан, нередӓ Давид йашарды?»+

43Ӧлӓ ки, олурду чекиш инсан арасында Иисус ичин+.

44Кимиси бактылар тутсуннар Ону, ама кимсей ел койамады Она.

Иудей ӧндерӂилери инанмээрлар

45Бекчилӓр дӧндӱлӓр геери бӱӱк попазлара хем фарисейлерӓ. Буннар сордулар оннара: «Нечин гетирмединиз Ону?»

46Бекчилӓр ӂувап еттилӓр: «Кимсей бир сыра билӓ лафетмеди бу адам гиби».

47Фарисейлӓр дедилӓр: «Не, сиз дӓ ми алдандыныз?

48Инанды мы аӂаба бир ӧндерӂи еки бир фарисей Она+?

49Бу инсан билмеер Закону, о бетвалы!»

50Оннардан бири, Никодим, ангысы ӧнӂӓ гелдийди Иисуса, деди оннара:+

51«Бизим Закон кабаатландырэр мы биркимсейи, таа сеслӓмедийнӓн ону хем аннамадыйнан, не йапты?»

52Оннар ӂувап еттилӓр: «Беки сӓн дӓ Галилейадансын? Аараштыр ислӓӓ да бак, Галилейадан вар мы насыл чыксын пророк?»

53Сора хепси даалыштылар евлеринӓ.

8

Ороспулукта тутулан кары

8^1Иисус гитти Зейтин байырына.

2Чин-сабаалӓн енидӓн гелди Айоз бинайа, да хепси инсан топланды Онун долайына. О отурду да башлады оннары ӱӱретмӓӓ.

3Озаман билгичлӓр хем фарисейлӓр гетирдилӓр бир кары, ангысы тутулду ороспулукта, да, чыкарып ону орта ерӓ,

4дедилӓр Иисуса: «Ӱӱредиӂи, бу кары тутулду таман ороспулук йапаркан.

5Моисей сымарлады бӧлелерини ташлан ӧлдӱрелим, Сӓн не деерсин?»

6Сӧледилӓр буну, ки денесиннӓр Ону да кабаатландырабилсиннӓр. Ама Иисус ашаа иилди да пармааннан ердӓ йазарды+.

7Чӱнкӱ вазгечмӓрдилӓр сормактан Она, Иисус калдырды башыны да деди: «Ким сизин араныздан гӱнахсыз, о илк урсун ташлан она»+.

8Сора енидӓн иилди да ердӓ йазарды.

9Ачан ишиттилӓр бу лафлары, /дуйдулар азарланмыш кендилерини кенди неетлериндӓ да/ бири-бири арды сора гиттилӓр, башлайып ен ихтӓрдан /ен кӱчӓӓдӓн/. Иисус калды йалныз карыйлан, ангысы дурарды каршыда.

10Ачан Иисус калдырды башыны /да бакты, гӧрмейип кимсейи, карыдан каарӓ/, деди: «Кары, нередӓ оннар, /ангылары сени кабаатлардылар/? Не, кимсей кабаатламээр мы сени?»

11«Кимсей, Чорбаӂы», – ӂувап етти о. Озаман Иисус деди: «Бӓн дӓ сени кабаатламээрым, гит да бундан зеедӓ гӱнах йапма».[*]+

Иисус – дӱннейӓ айдыннык

12Иисус енидӓн лафетти инсана. «Бӓн дӱннейин айдынныыйым, – деди. – Ким гелер Беним ардыма, гезмейеӂек каранныкта, ама онда йашамак айдынныы олаӂэк»+.

13Озаман фарисейлӓр дедилӓр: «Сӓн Кенди-Кендин ичин сӧлеерсин, онуштан Сенин шаатлыын диил аслы»+.

14Иисус ӂувап етти: «Еер Бӓн Кенди-Кендим ичин сӧлӓрсейдим, хеп окадар Беним шаатлыым доору, зерӓ Бӓн билерим, нередӓн гелдим хем нерейи гидерим, ама сиз билмеерсиниз, нередӓн Бӓн гелдим хем нерейи гидерим+.

15Сиз даава кесерсиниз гӧзӓ гӧрӓ. Бӓн кимсейӓ даава кесмеерим+.

16Еер кесӓрсейдим даава, даавам доору олаӂэйды, зерӓ диилим йалныз: Боба, ани Бени йоллады, О Бенимнӓн+.

17Сизин законунузда вар йазылы: „Ики адамын шаатлыы доору“.

18Беним ичин шаатлык едерим Бӓн, хем Беним ичин шаатлык едер Боба, Ангысы Бени йоллады»+.

19Озаман оннар сордулар: «Нередӓ Сенин Бобан?» Иисус ӂувап етти: «Сиз танымээрсыныз не Бени, не Бобамы. Еер таныйайдыныз Бени, таныйаӂэйдыныз Бобамы да»+.

20Иисус сӧледи бу лафлары, ачан ӱӱредӓрди инсаны Айоз бина ичиндӓ, нередӓ хазна булунарды. Кимсей Ону тутмады, зерӓ вакыды таа гелмедийди+.

21Иисус лафетти илери доору: «Бӓн гидерим. Сиз аарайаӂэныз Бени, ама ӧлеӂениз гӱнахларынызда, орайы, нерейи Бӓн гидерим, сиз йок насыл гелӓсиниз»+.

22Озаман иудейлӓр дедилӓр: «Аӂаба йок му неетиндӓ, ӧлдӱрсӱн Кендини? Нечин бӧлӓ деер: „Нерейи Бӓн гидерим, сиз йок насыл гелӓсиниз“?»

23«Сиз ашаадан, Бӓн йукардан, сиз бу дӱннедӓн, Бӓн диилим бу дӱннедӓн, – ӂувап етти Иисус. –+

24Онун ичин сизӓ дедим, ани ӧлеӂениз гӱнахларынызда, зерӓ еер инанмарсайдыныз, ани Бӓним, озаман гӱнахларынызда ӧлеӂениз».

25«Кимсин Сӓн?» – сорду оннар. Иисус ӂувап етти: «Баштан не дедим сизӓ, Ойум.

26Вар чок сӧлейим сизӓ хем кабаатландырайым сизи, ама Йоллайан бени хаклы, бӓн не ишиттим Ондан, ону сӧлеерим дӱннейӓ»+.

27Оннар аннамадылар, ани О лафедер Бобасы ичин.

28Ӧлӓ ки, Иисус оннара деди: «Ачан калдыраӂэныз йукары Адам Оолуну, озаман аннайаӂэныз, ани Бӓним, хем ани йапмээрым бишей Кенди башыма, ама лафедерим ону, не ӱӱредер Бени Бобам+.

29Ким Бени йоллады, О Бенимнӓн. О бракмады Бени йалныз, зерӓ херзаман йапэрым, не беенилмиш Она»+.

Аслылык вереӂек сизӓ сербестлик

30Ачан Иисус бутӱрлӱ лафедӓрди, чойу Она инанды+.

31О деди иудейлерӓ, ангылары инандыйдылар Она: «Еер таманнарсайдыныз Беним сӧзлерими илери доору, хакына олаӂэныз Беним ӱӱрениӂилерим.

32Сиз аслылыы таныйаӂэныз, да аслылык вереӂек сизӓ сербестлик»+.

33Оннар ӂувап еттилӓр: «Биз Авраамын сенселесиндӓниз да бир сыра билӓ кимсейӓ чырак олмадык. Несой аннамаа Сени, ани деерсин: „Сербест олаӂэныз“?»+

34«Доору, доору сӧлеерим сизӓ, – ӂувап етти Иисус. – Херкез, ани гӱнах йапэр, о гӱнаха чырак булунэр+.

35Чырак калмээр херзаман ичердӓ, ама оол херзаман калэр+.

36Онуштан, еер Оол верӓрсейди сербестлик сизӓ, озаман хакына сербест олаӂэныз.

37Билерим, ани сиз Авраамын сенселеси, ама бакэрсыныз ӧлдӱрмӓӓ Бени, зерӓ Беним сӧзӱм ерлешмеер сиздӓ+.

38Бӓн сӧлеерим, не гӧрдӱм Беним Бобамдан, сиз йапэрсыныз, не ишиттиниз сизин бобаныздан».

Сизин бобаныз – диавол

39«Бизим бобамыз – Авраам», – ӂувап етти оннар. Иисус деди: «Олайдыныз Авраамын ушаклары, йапаӂэйдыныз Авраамын ишлерини+.

40Ама шинди бакэрсыныз ӧлдӱрмӓӓ Бени, Адамы, Ангысы лафетти сизӓ аслылык ичин, ону, не ишитти Аллахтан. Авраам бӧлӓ йапмады.

41Сиз йапэрсыныз сизин бобанызын ишлерини». Оннар дедилӓр: «Биз диилиз ороспулук ушаклары. Бизим салт бир Бобамыз вар, Аллах».

42Иисус ӂувап етти оннара: «Олайды Аллах сизин Бобаныз, озаман севеӂейдиниз Бени, зерӓ Бӓн Аллахтан чыкып гелдим. Гелмедим Кенди башыма, ама О Бени йоллады.

43Нечин аннамээрсыныз, не сӧлеерим? Онуштан, зерӓ сеслӓмеерсиниз Беним сӧзӱмӱ.

44Сизин бобаныз – диавол, да истеерсиниз таманнайасыныз сизин бобанызын шефклерини. О баштан инсан ӧлдӱрӱӂӱсӱйдӱ, дурмээр аслылыкта, зерӓ онда йок аслылык. Кач сыра сӧлеер бирӓр йалан, сӧлеер кенди табеетинӓ гӧрӓ, зерӓ о йаланӂы хем йаланын бобасы+.

45Ама Бӓн доору сӧлеерим, онун ичин инанмээрсыныз Бени.

46Ким сиздӓн вар ниӂӓ гӧстерсин Бана, ани гӱнах йаптым? Еер сӧлӓрсейдим доору, нечин инанмээрсыныз Бени?

47Ким – Аллахтан, о сеслеер Аллахын сӧзлерини. Сиз сеслӓмеерсиниз, зерӓ диилсиниз Аллахтан».

Иисус Авраамдан илери

48Иудейлӓр буна ӂувап еттилӓр: «Доору демедик ми биз, ани Сӓн самарийалыйсын, хем ани Сендӓ вар фена дух?»+

49«Йок Бендӓ фена дух, – ӂувап етти Иисус. – Бӓн икрамнээрым Бобамы, ама сиз Бени кӧтӱлеерсиниз+.

50Бӓн бакмээрым Беним метинниими, вар Ким баксын хем даава кессин+.

51Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ким таманнээр Беним сӧзӱмӱ, о хич ӧлмейеӂек»+.

52«Шинди хализ аннээрыз, ани Сендӓ вар фена дух, – деди иудейлӓр. – Авраам ӧлдӱ, пророклар ӧлдӱлӓр, ама Сӓн деерсин: „Ким таманнээр Беним сӧзӱмӱ, о хич ӧлмейеӂек“.

53Не, Сӓн таа бӱӱксӱн мӱ бизим бобадан, Авраамдан, ангысы ӧлдӱ? Пророклар да ӧлдӱлӓр. Кимин еринӓ Сӓн Кендини койэрсын?»

54Иисус ӂувап етти: «Еер Бӓн Кендими метиннӓрсейдим, озаман Беним метинниим диил бишей. Бени метиннейӓн Беним Бобам, Ангысына сиз деерсиниз, ки О – сизин Аллахыныз+.

55Ама сиз Ону танымээрсыныз. Бӓн Ону таныйэрым. Еер дейӓрсейдим, ани танымээрым, озаман йаланӂы калаӂэйдым, ниӂӓ дӓ сиз. Ама Бӓн Ону таныйэрым да таманнээрым Онун сӧзӱнӱ+.

56Сизин бобаныз, Авраам, чок севинди ани гӧреӂейди Беним гӱнӱмӱ, да, гӧрӱп, шенненди»+.

57«Сӓн йоксун баарлем елли йашында, – деди иудейлӓр, – да Сӓн гӧрдӱн Авраамы мы?»

58Иисус деди оннара: «Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани ачан таа Авраам йокту, Бӓн варым».

59Озаман алдылар таш, ки ташлан урсуннар Она, ама Иисус сакланды, сора чыкты Айоз бинадан, /гечип оннарын арасындан, гитти/+.

9

Дуумактан кӧӧр олан гӧрмӓк еденер

9^1Иисус, гечӓркӓн, гӧрдӱ бир дуумактан кӧӧр адамы.

2Ӱӱрениӂилери сордулар: «Ӱӱредиӂи, ким гӱнах йапты, ани бу адам дууду кӧӧр, кендиси ми оса бобалары мы?»

3Иисус ӂувап етти: «Гӱнах йапмады не бу адам, не да онун бобалары, ама о бӧлӓ дууду, ки онуннан гӧстерилсин Аллахын ишлери.

4Лӓӓзым Онун, Ким йоллады Бени, ишини йапалым, некадар вакыт гӱндӱз. Зерӓ гелер геӂӓ, ачан кимсей йок насыл ишлесин+.

5Некадар вакыт булунэрым дӱннедӓ, дӱннейин айдынныы булунэрым»+.

6Бу лафлардан сора тӱкӱрдӱ ерӓ, йапты чамур, йаалады бу кӧӧр адамын гӧзлерини чамурлан,+

7да деди она: «Гит, йыкан Силоам суйунда». Силоамын аннамасы «йолланмыш». Адам гитти, йыканды да, ачан дӧндӱ геери, гӧзлери гӧрӓрди+.

8Комушулар хем инсаннар, ани ӧнӂӓ гӧрдӱйдӱлӓр ону диленӓркӓн, сордулар: «Диил ми о, ани отурарды да диленӓрди?»

9Кимиси дейӓрдилӓр: «О кенди», башкалары дейӓрдилӓр: «Диил, бензеер она», ама адам кендиси дейӓрди: «Бӓн кендимим».

10Озаман сордулар она: «Несой ачылды сенин гӧзлерин?»

11О ӂувап етти: «О, Кимин ады Иисус, йапты чамур, йаалады гӧзлерими да сора деди: „Гит, йыкан Силоам суйунда“. Гиттим, йыкандым да гӧрмӓк едендим».

12«Нередӓ О?» – сорду оннар. «Билмеерим», – ӂувап етти бу адам.

Фарисейлӓр аараштырэрлар мераклы иши

13Бу адамы, ангысы ӧнӂӓ кӧӧрду, гӧтӱрдӱлӓр фарисейлерӓ.

14О гӱн, ачан Иисус йапты чамур да ачты онун гӧзлерини, ӂумертесийди+.

15Онун ичин фарисейлӓр дӓ сордулар бу адама: «Несой башладын гӧрмӓӓ?» О ӂувап етти оннара: «О чамурлады гӧзлерими, да йыканып башладым гӧрмӓӓ».

16Озаман кимиси фарисейлердӓн дедилӓр: «Бу адам диил Аллахтан, зерӓ тутмээр ӂумертесини». Башкалары дейӓрдилӓр: «Несой вар ниӂӓ бир гӱнахкер адам йапсын бӧлӓ мераклы нышаннар?» Оннарын арасында чекетти кавга+.

17Енидӓн сордулар адама, ани кӧӧрду: «Сенин гӧзлерини О ачтыйса, не сӓн дейеӂӓн Онун ичин?» «О бир пророк», – ӂувап етти бу адам+.

18Иудейлӓр, чаармайынӂа анасыны-бобасыны онун, кимин гӧзлери ачылды, инанмадылар, ани о кӧӧрду да гӧрмӓк еденди.

19Сордулар оннара: «Бу му сизин оолунуз, ангысы ичин деерсиниз, ани кӧӧр дууду? Несой шинди гӧрӓбилер?»

20Ӂувап етти онун бобасы хем анасы: «Билериз, ани бу бизим оолумуз, хем ани дууду кӧӧр.

21Ама несой шинди гӧрер, хем ким ачты онун гӧзлерини, билмеериз. Сорун она, о етишӓр йашларда, да кенди вар ниӂӓ ӂувап етсин кендиси ичин».

22Бобалары бӧлӓ лафеттилӓр, зерӓ коркардылар иудейлердӓн. Иудейлӓр аннаштыйдылар, ани еер биркимсей ачык дейӓрсейди, ани Иисус – Христостур, ону ууратсыннар синагогадан.+

23Онуштан онун бобалары дедилӓр: «О етишӓр йашларда, сорун она».

24Фарисейлӓр икинӂи сыра чаардылар адамы, ани кӧӧрду, да дедилӓр она: «Аллаха емин ет да доору сӧлӓ, зерӓ биз билериз, ани бу адам гӱнахкер».

25О ӂувап етти: «Гӱнахкер ми, бӓн билмеерим. Бир иш билерим, ани кӧӧрдум да шинди гӧрерим».

26Озаман сордулар: «Не йапты О сана, несой ачты гӧзлерини?»

27«Демин сӧледим сизӓ, да сеслӓмединиз. Нечин таа бир сыра ишитмӓӓ истеерсиниз? – ӂувап етти о. – Беки сиз дӓ истеерсиниз олмаа Онун ӱӱрениӂилери?»

28Оннар ону азарладылар да дедилӓр: «Сӓн Онун ӱӱрениӂисийсин, ама биз Моисейин ӱӱрениӂилерийиз.

29Билериз, ани Аллах лафетти Моисейлӓн, ама бу Адамы билмеериз, нередӓн О»+.

30«Шашылаӂак иш бу! – деди адам, ани еденди гӧрмӓк. – Сиз билмеерсиниз, нередӓн О, ама О ачты беним гӧзлерими.

31Билериз, ани Аллах сеслӓмеер гӱнахкерлери, ама ким коркэр Аллахтан да йапэр Онун истедиини, ону Аллах сеслеер.

32Незамандан курулуйду дӱннӓ, ишидилмеди, ки биркимсей ачсын дуумактан кӧӧр адамын гӧзлерини.

33Еер олмайайды О Аллахтан, йапамайаӂэйды бишей».

34«Сӓн дуумушун бӱс-бӱтӱн гӱнахта да истеерсин ӱӱретмӓӓ бизи ми?» – ӂувап етти оннар да кооладылар ону дышары.

Кӧӧр духчасына

35Иисус ишитти, ани уураттылар ону дышары, да, ачан булушту онуннан, сорду: «Инанэрсын мы Адам Оолуна[*]?»

36О ӂувап етти: «Сааби, Кимдир О, ки инанайым Она?»

37Иисус деди: «Сӓн Ону гӧрерсин, О, Ким сениннӓн лафедер, О Кендиси»+.

38«Инанэрым, Сааби!» – ӂувап етти да баш иилтти Иисуса.

39Иисус деди: «Бӓн гелдим бу дӱннейӓ даава ичин, ки оннар, ким гӧрмеерлӓр, гӧрсӱннӓр, ама гӧреннӓр кӧӧр олсуннар».

40Фарисейлердӓн бир бойу, ангылары Онун йанындайдылар, ачан ишиттилӓр бу лафлары, дедилӓр: «Чыкэр, ани биз дӓ кӧӧруз?»+

41«Олайдыныз кӧӧр, олмайаӂэйды гӱнахыныз, ама чӱнкӱ деерсиниз, ани гӧрерсиниз, онуштан гӱнах калэр сизин ӱстӱнӱздӓ+.

10

Гӱдӱӂӱ хем сӱрӱ

10^1Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ким койуннарын аулуна гирмеер капудан, ама атлээр башка ердӓн, о хырсыз хем хайдут.

2Ким гирер капудан, одур койуннарын гӱдӱӂӱсӱ.

3Капуда дуран ачэр капуйу, да койуннар таныйэрлар гӱдӱӂӱнӱн сесини. О чаарэр хербир койуну адынӂа да дышары чыкарэр.

4Ачан чыкарды хепси койуннарыны, сора гидер оннарын ӧнӱ сора, койуннар да гелерлӓр онун ардына, зерӓ таныйэрлар сесини.

5Йабанӂынын ардына гитмеерлӓр, ондан качэрлар, зерӓ танымээрлар йабанӂынын сесини».

6Иисус сӧледи бу ӧрнӓӓ оннара, ама оннар аннамадылар, не иш ичин о лафедӓрди+.

7Иисус енидӓн лафетти: «Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани Бӓним койуннарын капусу.

8Хепси, ким гелди Бендӓн ӧнӂӓ, оннар хырсыз хем хайдут. Койуннар да оннары сеслӓмедилӓр.

9Бӓним капу. Еер биркимсей гирирсейди Беним ашыры, олаӂэк куртулмуш, гиреӂек хем чыкаӂэк да отлайаӂак кендинӓ булаӂэк.

10Хырсыз гелер салт чалмаа, ӧлдӱрмӓӓ хем йок етмӓӓ. Бӓн гелдим, ки койуннарын ташкынныктан йашамаклары олсун.

11Бӓн – ии гӱдӱӂӱйӱм. Ии гӱдӱӂӱ верер йашамасыны койуннары ичин+.

12Ама йанашык адам, ким диил гӱдӱӂӱ, хем ким диил койуннарын чорбаӂысы, ачан гӧрер йабаныйы гелӓркӓн, бракэр койуннары да качэр, йабаны да, оннары капып, даадэр+.

13О адам качэр, зерӓ о йанашык, онун касавети йок койуннар ичин.

14Бӓн – ии гӱдӱӂӱйӱм. Бӓн таныйэрым койуннарымы, оннар да таныйэрлар Бени,

15ниӂӓ Боба таныйэр Бени, Бӓн дӓ таныйэрым Бобайы. Бӓн верерим йашамамы койуннарым ичин+.

16Бендӓ вар башка койуннар да, ани диил бу аулдан. Оннары да лӓӓзым гетирейим. Оннар сеслейеӂеклӓр Беним сесими. Озаман олаӂэк бир сӱрӱ хем бир гӱдӱӂӱ+.

17Боба север Бени, зерӓ Бӓн верерим йашамамы, енидӓн геери алайым дейни+.

18Кимсей ону зорлан алмээр Бендӓн, ама Бӓн Кенди истедиимдӓн верерим. Вар куведим верейим хем вар куведим геери алайым. Бу сымарламайы Бӓн каблеттим Беним Бобамдан»+.

19Бу лафлардан сора енидӓн башлады кавга иудейлӓр арасында+.

20Чойу оннардан дейӓрдилӓр: «Онда вар фена дух, О бир дели. Нечин сеслеерсиниз Ону?»+

21Башкалары дейӓрдилӓр: «Бу лафлар диил фена духлу адамын лафлары. Вар мы насыл бир фена дух ачсын кӧӧрларын гӧзлерини?»

Иисуса каршы душманнык артэр

22Озаман олду Иерусалимдӓ йорту Айоз бинанын ачылмасынын анылмасы ичин. Кышынды.

23Иисус гезинӓрди Айоз бинанын аулунда, Соломонун колонадасында.+

24Иудейлӓр Ону сардылар да дедилӓр: «Незаманадан койаӂан дӱшӱнмейӓ бизи? Сӧлӓ ачык бизӓ, Сӓнсин ми Христос?»+

25Иисус ӂувап етти: «Бӓн сӧледим сизӓ, ама сиз инанмээрсыныз. О ишлери, ани йапэрым Бобамын адына, оннар шаатлык едерлӓр Беним ичин+.

26Ама сиз инанмээрсыныз, зерӓ диилсиниз Беним койуннарымдан, /ниӂӓ сӧледим сизӓ/.

27Беним койуннарым сеслеерлӓр Беним сесими. Бӓн таныйэрым оннары, оннар да гелерлӓр Беним ардыма.

28Бӓн верерим оннара дивеч йашамак, оннар хич бир вакыт кайбелмейеӂеклӓр. Кимсей капамайаӂэк оннары Беним елимдӓн+.

29Беним Бобам, ани верди оннары Бана, О хепсиндӓн таа бӱӱк. Кимсей йок ниӂӓ капсын оннары Беним Бобамын елиндӓн.

30Бӓн хем Боба бириз»+.

31Иудейлӓр енидӓн таш алдылар, ташлан урсуннар Она+.

32Иисус деди: «Чок ии ишлӓр гӧстердим сизӓ Бобамдан. Бу ишлерин ангысы ичин истеерсиниз Бени ташлан дӱӱмӓӓ?»

33Иудейлӓр ӂувап еттилӓр: «Бакмээрыз бир ии иш ичин ташлан Сени дӱӱмӓӓ, ама Аллахы кӧтӱлемӓк ичин, зерӓ Сӓн адамсын, ама Кендини Аллах йапэрсын»+.

34Иисус деди: «Диил ми йазылы сизин законунузда: „Бӓн дедим: сиз аллахларсыныз“?

35Аллах оннара деди „аллахлар“, кимӓ йоллады сӧзӱнӱ. Олмаз Айоз Йазы бозулсун.

36Бӧлейсӓ, Бӓн, Кими Боба айозлады да йоллады дӱннейӓ, сизин лафыныза гӧрӓ чыкэр, ани кӧтӱлеерим Аллахы, салт онуштан, ани дедим: „Аллахын Оолуйум“+.

37Еер йапмарсайдым Беним Бобанын ишлерини, озаман инанмайын Бени.

38Ама йапарсайдым, озаман, еер инанмарсайдыныз да Бени, инанын баарлем ишлери. Озаман аннайаӂэныз хем билеӂениз, ани Боба Бендӓ, Бӓн дӓ Онда»+.

39Оннар енидӓн бактылар тутсуннар Ону, ама О куртулду оннарын елиндӓн+.

40Иисус енидӓн гитти Иорданын ӧбӱр тарафына, нередӓ Иоан ӧнӂӓ ваатиз едӓрди, да калды орада+.

41Чойу гелӓрдилӓр Она да дейӓрдилӓр: «Иоан йапмады бир дӓ нышан, ама хепси, не сӧледи Иоан бу адам ичин, аслы чыкты»+.

42Чойу инандылар Она орада+.

11

Лазар ӧлер

11^1Варды бир хаста адам, ады Лазар, Вифанийа кӱӱйӱндӓн, нередӓнди Марийа хем кызкардашы Марфа+.

2Марийа о карыйды, ани йаалады Саабийи ии кокулуклан да силди айакларыны кенди сачларыннан. Хаста Лазар Марийанын кардашыйды+.

3Бу кызкардашлар йолладылар, сӧлесиннӓр Иисуса: «Сааби, кими Сӓн северсин, хасталанды».

4Иисус, ачан ишитти бу хабери, деди: «Бу хасталык диил ӧлӱмӓ дейни, ама Аллахын метиннии ичин олду, ки бунун ашыры Аллахын Оолу метинненсин».

5Иисус севӓрди Марфайы, онун кызкардашыны хем Лазары.

6Ачан ишитти, ани Лазар хаста, таа ики гӱн ойаланды орада, нередӓ булунарды.

7Сонда деди ӱӱрениӂилеринӓ: «Хайдийин, дӧнелим Иудейа ерлеринӓ!»

8«Ӱӱредиӂи, шинди диил чоктан иудейлӓр Сени бакардылар ӧлдӱрмӓӓ ташлан, Сӓн дӓ геери дӧнерсин орайы мы?» – деди ӱӱрениӂилӓр+.

9Иисус ӂувап етти: «Бир гӱндӓ диил ми оники саат? Ким гезер гӱндӱз, о сӱрчмеер, зерӓ гӧрер бу дӱннейин айдынныыны,+

10ама ким гезер геӂӓ, о сӱрчер, зерӓ онда йок айдыннык».

11Бу лафлардан сора деди: «Лазар, бизим достумуз, уйуду, ама Бӓн гидерим, уйкудан уйандырайым ону»+.

12Ӱӱрениӂилӓр дедилӓр: «Сааби, еер уйуйарсайды, алышаӂэк».

13Иисус лафеттийди онун ӧлӱмӱ ичин, ама оннар сандылар, ани лафедер хакына уйку ичин.

14Озаман Иисус ачык сӧледи: «Лазар ӧлдӱ.

15Бӓн севинерим, ани йоктум орада, ки инанасыныз. Хайдийин, гиделим она».

16Озаман Фома, ангысына денер Икиз, деди калан ӱӱрениӂилерӓ: «Хайдийин, гиделим биз дӓ Онуннан ӧлелим»+.

Иисус иилендирер Лазарын кызкардашларыны

17Ачан гелди Иисус, аннады, ани Лазар дӧрт гӱн шиндӓн сора мезар ичиндӓ.

18Вифанийа кӱӱйӱ йакынды Иерусалим касабасына, узаклыы бир онбеш стади[*].

19Чойу иудейлердӓн гелдийдилӓр Марфайа хем Марийайа, ки иилендирсиннӓр оннары кардашын ӧлӱмӱ ичин.

20Ачан ишитти Марфа, ани Иисус гелер, чыкты Она каршы, ама Марийа калды ичердӓ.

21Марфа деди Иисуса: «Сааби, еер Сӓн олайдын бурада, ӧлмейеӂейди беним кардашым!

22Ама шинди билерим, ани не истейеӂӓн Аллахтан, О вереӂек Сана».

23Иисус деди: «Сенин кардашын дирилеӂек».

24Марфа деди: «Билерим, ани дирилеӂек битки гӱндӓ, ӧлӱлерин дирилмесиндӓ»+.

25Иисус деди: «Бӓним дирилмӓк хем йашамак. Ким инанэр Бана, еер ӧлӱрсейди дӓ, хеп окадар йашайаӂэк+.

26Ким Бана йашаркан инанэр, о хич ӧлмейеӂек. Инанэрсын мы сӓн буну?»+

27Марфа деди Она: «Инанэрым, Сааби, ани Сӓнсин Христос, Аллахын Оолу, Ангысы лӓӓзымды гелсин бу дӱннейӓ»+.

28Ачан деди бу лафлары, гидип, саклы чаарды кызкардашыны да деди: «Ӱӱредиӂи бурада, О чаарэр сени».

29Марийа ишиттии гиби буну, хызлы калкты да чыкты Иисуса каршы.

30Иисус кӱӱ ичинӓ таа гирмедийди, О дурарды хеп орада, нередӓ каршы етти Ону Марфа.

31Иудейлӓр, ани ичердӓ булунардылар Марийайлан билӓ да иилендирӓрдилӓр ону, гӧрӱп, ани о хызлы калкты да чыкты дышары, гиттилӓр онун ардына. Сандылар, ани о гидер мезара, ааламаа.

32Марийа, ачан етишти орайы, нередейди Иисус, гӧрӱп Ону, дӱштӱ Онун айакларына да деди: «Сааби, еер Сӓн олайдын бурада, ӧлмейеӂейди беним кардашым».

33Ачан Иисус гӧрдӱ ону ааларкан хем иудейлери, ани гелдилӓр онуннан, гӱӂенди ӂанында да кахырланды.

34Сора сорду: «Нередӓ ону койдунуз?» «Сааби, – ӂувап еттилӓр оннар, – гел да гӧр».

35Иисус ааларды+.

36Озаман иудейлӓр дедилӓр: «Йа бак, О не севӓрди ону!»

37Ама кимиси оннардан дедилӓр: «О, ани ачты кӧӧрларын гӧзлерини, не йокту му ниӂӓ йапсын, ки бу адам да ӧлмесин?»+

Лазар дирилер ӧлӱдӓн

38Сора Иисус, ӧлӓ кахырлы, гелди мезара. Мезар бир лаамды, аазына да бир таш койулуйду+.

39«Актарын ташы бир тарафа», – деди Иисус. Марфа, ӧлӱнӱн кызкардашы, деди: «Сааби, о бет кокэр, зерӓ шиндӓн сора дӧрт гӱн, ниӂӓ ӧлдӱ».

40Иисус деди: «Бӓн сана сӧлӓмедим ми, ани еер инанарсайдын, гӧреӂӓн Аллахын метинниини?»

41Актардылар ташы /лаам аазындан, нередейди ӧлӱ/. Иисус, калдырып бакышыны гӧкӓ, деди: «Боба, шӱкӱр едерим, ани ишиттин Бени+.

42Билерим, ани херзаман ишидерсин Бени, ама буну деерим бу инсан ичин, ани бурада дурэр, ки оннар инансыннар, ани Сӓн Бени йолладын»+.

43Бу лафлардан сора баарды бӱӱк сеслӓн: «Лазар, чык дышары!»+

44Ӧлӱ чыкты, еллери хем айаклары баалы безлӓрлӓн, сураты да сарылы пешкирлӓн. Иисус деди: «Чӧзӱн ону, да гидӓбилсин»+.

Иисуса каршы неет

45•Чойу иудейлердӓн, ангылары гелдийдилӓр Марийайа, гӧрӱп не йапты Иисус, инандылар Она+.

46Ама кимиси гиттилӓр фарисейлерӓ да сӧледилӓр, не йапты Иисус.

47Озаман бӱӱк попазлар хем фарисейлӓр топладылар Синедриону да дедилӓр: «Не йапалым? Бу Адам йапэр чок мераклы нышан.

48Еер бракарсак ӧлӓ Ону, хепси Она инанаӂэклар, гелеӂек ромалылар да телеф едеӂеклӓр хем бизим айоз ери, хем миллетимизи».

49Бириси оннардан, Кайафа, ангысы о йыл баш попазды, деди: «Сиз бишей билмеерсиниз.

50Аннамээрсыныз, ани таа ислӓӓ сизин ичин, бир адам ӧлсӱн хепси инсан ичин, некадар хепси инсан кайыба калсын?»+

51Бу лафы о сӧлӓмеди кендиндӓн, ама чӱнкӱ о йыл баш попазды, пророклук етти, ани Иисус лӓӓзым ӧлсӱн хепси иудей миллети ичин,+

52да диил саде бу миллет ичин, ама топласын бирери хепси даалмыш Аллахын ушакларыны+.

53О гӱндӓн сора неетлендилӓр, ки ӧлдӱрсӱннӓр Ону+.

54Онун ичин Иисус гезмӓрди ачыкта иудейлӓр арасында. Гитти орадан бир ерӓ, ани йакын чола, бир касабайа, ады Ефраим, да орада калды ӱӱрениӂилериннӓн.

55Иудейлерин Паскеллӓ йортусу йаклашарды. Чок инсан долайдан гелдилӓр Иерусалимӓ Паскелледӓн илери, паклансыннар дейни+.

56Оннар аарардылар Иисусу да бири-биринӓ сорардылар Айоз бинада: «Не деерсиниз, хич гелмейеӂек ми О йортуйа?»

57Ама бӱӱк попазлар хем фарисейлӓр сымарладыйдылар, ани ким аннайаӂэк, нередӓ Иисус, хаберлесин оннара, ки оннар тутсуннар Ону+.

12

Марийа йаалээр Иисусу

12^1•Алты гӱн Паскелледӓн илери Иисус гелди Вифанийа кӱӱйӱнӓ, нередӓ йашарды Лазар, ангысыны дирилтти ӧлӱдӓн+.

2Орада хазырланды конуш Онун ичин. Марфа измет едӓрди, Лазар да оннардан бирисийди, ким Иисуслан билӓ софрадайды+.

3Марийа алды бир фунт[*] пек паалы йаа, темиз нард кокулуу, йаалады Иисусун айакларыны да сачларыннан силӓрди. Бӱтӱн ичерси долду гӧзӓл нард кокусундан+.

4Ӱӱрениӂилердӓн бириси, Иуда Искариот, /Симонун оолу,/ ангысы сора сатты Иисусу, деди:

5«Нечин сатылмады бу йаа ӱчӱз динара, да пара верилсин фукааралара?»

6Бӧлӓ лафетти, диил ани ӂаны аӂыйарды фукааралар ичин, ама ани хырсызды. О тутарды кесейи да чаларды о гӱмӱшлердӓн, ани топланарды+.

7Иисус ӂувап етти: «Гӱӂендирмӓ карыйы, о буну /лӓӓзымды/ корусун Беним гӧмӱлмӓм ичин.

8Фукааралар херзаман сизиннӓн олаӂэклар, ама Бӓн херзаман олмайаӂам».

9Чойу иудейлердӓн аннадылар, ани Иисус Вифанийа кӱӱйӱндӓ, да гелдилӓр орайы, диил саде Иисусу гӧрмӓӓ, ама Лазары да, ангысыны ӧлӱдӓн дирилтти+.

10Бӱӱк попазлар неетлендилӓр, Лазары да ӧлдӱрсӱннӓр.

11Зерӓ чойу иудейлердӓн, онун бетеринӓ, гидип, Иисуса инанардылар.

Иисус гирер Иерусалимӓ

12•Икинӂи гӱнӱ бир сӱрӱ инсан, ани гелдийдилӓр йортуйа, ачан ишиттилӓр, ани Иисус гелер Иерусалимӓ,

13алдылар палма даллары да чыктылар Иисуса каршы, баарарак: «Осанна[*], иисӧзленмиш олсун Аллахын адына Гелӓн, Израилин Падишахы!»

14Иисус булду бир ешек, пинди она атлы, ниӂӓ вар йазылы:

15«Коркма Сионун кызы[*], сенин Падишахын сана гелеӂек атлы бир ешек кодуу ӱстӱндӓ»+.

16Ӱӱрениӂилӓр баштан буннары аннамадылар, ама ондан сора, ачан Иисус метинненди, аклына гетирдилӓр, ани бӧлӓ Онун ичин йазылы, да онуштан инсан Она буну йапты+.

17О инсан, ани Иисусланды, ачан О Лазары дирилтти ӧлӱдӓн, шаатлык едӓрди бунун ичин.

18Инсан онуштан чыкты Иисуса каршы, зерӓ ишитти, ани йапты бу нышаны.

19Фарисейлӓр лафедӓрдилӓр бири-бириннӓн: «Гӧрерсиниз ми, ниӂӓ бишей етиштирмеерсиниз? Бак, бӱтӱн дӱннӓ Онун ардына гидер!»+

Иисус хаберлеер Кенди ӧлӱмӱ ичин

20Оннарын, ким гелдийди Иерусалимдӓ баш иилтмӓӓ, варды биркач урум араларында.

21Оннар йаклаштылар Филипӓ, ангысы Галилейанын Вифсаида касабасынданды, да дедилӓр она: «Чорбаӂы, истеериз гӧрелим Иисусу»+.

22Филип гитти да сӧледи Андрейӓ. Оннар икиси гелдилӓр да сӧледилӓр Иисуса.

23Иисус ӂувап етти оннара: «Гелди саат, ки Адам Оолу метинненсин+.

24Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани боодай тоому, ани, дӱшӱп ерӓ, ӧлмӓрсейди, йалныз калэр. Ама ӧлӓрсейди, чок берекет гетирер+.

25Ким север кенди ӂаныны, о кайбедер ону. Ама ким паа коймээр кенди ӂанына бу дӱннедӓ, ону коруйуп, дивеч йашамак еденер+.

26Еер биркимсей истӓрсейди измет етмӓӓ Бана, гелсин ардыма. Нередӓ Бӓн олаӂам, орада олаӂэк Беним изметкерим дӓ. Еер биркимсей измет едӓрсейди Бана, Боба она сайгы сӱреӂек.

27Шинди Бени кахыр басты. Не дейим Бӓн? Дейим: „Боба, куртар Бени бу аӂы замандан“? Ама Бӓн бунун ичин гелдим!+

28Боба, метиннӓ Сӓн Кенди адыны!» Озаман гӧктӓн ишидилди бир сес, ани деди: «Метиннедим хем метиннейеӂӓм дӓ!»+

29Инсаннар, ани орада дурарды, ишиттилӓр бу сеси да дедилӓр: «Гӧк гӱрӱлдеди!» Башкалары дедилӓр: «Бир ангил Онуннан лафетти!»+

30Иисус ӂувап етти: «Бу сес ишидилди диил Беним ичин, ама сизин ичин+.

31Шинди даава олэр бу дӱннейӓ, шинди бу дӱннейин чорбаӂысы[*] уурадылды дышары+.

32Ачан калдырылаӂам йукары бу ердӓн, чекеӂӓм хепси инсаны Кендимӓ+.

33Бу лафларлан гӧстерди, несой ӧлӱмнӓн лӓӓзымды ӧлсӱн»+.

34Инсан ӂувап етти: «Биз ишиттик Закондан, ани Христос йашайаӂэк дивеч. Насыл вар ниӂӓ дейӓсин, ани Адам Оолу калдырылаӂэк, хем ким бу Адам Оолу?»

35Иисус деди оннара: «Айдыннык таа бир парча вакыт сизиннӓн олаӂэк. Гезин, некадар айдыннык сизиннӓн, сизи караннык капламасын дейни. Ким гезер каранныкта, билмеер, нерейи гидер+.

36Некадар вакыт айдыннык сизиннӓн, инанын айдынныы, айдынныын ооллары оласыныз дейни». Иисус сӧледи бу лафлары, сора гитти да сакланды оннардан+.

Иудейлерин инансызлыы

37Иисус йапты чок нышаннар оннарын ӧнӱндӓ, ама оннар хеп окадар инанмардылар Она,

38таманнансын дейни пророк Исайанын сӧзӱ, ани деди: «Сааби, ким инанды бизим насаатымызы? Кимӓ ачылды Аллахын куведи?»+

39Онуштан инанамадылар, зерӓ Исайа таа деди:

40«Аллах оннарын гӧзлерини кӧӧр етти, ӱреклерини четиннетти, ки гӧрмесиннӓр гӧзлериннӓн, аннамасыннар ӱреклериннӓн да дӧнмесиннӓр Бана, ки алыштырайым оннары»+.

41Исайа сӧледи бу ишлери, зерӓ гӧрдӱ Иисусун метинниини да лафетти Онун ичин.

42Бакмайарак буна, чойу артык заабитлердӓн да Иисуса инандылар, ама фарисейлӓр бетеринӓ ачык сӧлӓмедилӓр, ки ууратмасыннар оннары синагогадан.+

43Зерӓ таа чок севдилӓр инсандан метиннии, некадар Аллахтан метиннии+.

44Иисус бӱӱк сеслӓн деди: «Ким инанэр Бана, о инанмээр Бана, ама инанэр Она, Ким Бени йоллады+.

45Ким гӧрер Бени, гӧрер Ону, Ким Бени йоллады+.

46Бӓн гелдим олмаа айдыннык бу дӱннедӓ, ким инанаӂэк Бана, калмасын каранныкта дейни+.

47Еер биркимсей ишидӓрсейди Беним сӧзлерими да таманнамарсайды, она Бӓн даава кесмеерим, зерӓ Бӓн гелмедим даава кесмӓӓ дӱннейӓ, ама куртармаа+.

48Ким атылэр Бендӓн хем каблетмеер Беним сӧзлерими, она вар ким даава кессин. О сӧз, ани сӧледим, даава кесеӂек она битки гӱндӓ.

49Нечинки Бӓн лафетмедим Бендӓн Кендимдӓн, ама Боба, ани йоллады Бени, Кендиси сымарлады, не сӧлейим хем не лафедейим.

50Билерим, ани Онун сымарламасы – дивеч йашамак. Онун ичин, не лафедерим, лафедерим ниӂӓ Бана Боба сымарлады».

13

Иисус йыкээр ӱӱрениӂилерин айакларыны

13^1Паскеллӓ йортусундан илерийди. Иисус билӓрди, ани гелди вакыт, гитсин бу дӱннедӓн Бобасына да, чӱнкӱ севди кендикилерини, ангылары варды бу дӱннедӓ, гӧстерди, ани север оннары биткийӓдӓн+.

2Йорту софрасында диавол койдуйду Симон Искариотун оолунун Иуданын ӱреенӓ неети, ки сатсын Ону+.

3Иисус, Ангысы билӓрди, ани Боба хепсини верди Онун елинӓ, хем Кендиси Аллахтан чыкып-гелди да Аллаха дӧнер,+

4калкты софрадан, сойунду ӱст рубаларыны, алды бир пешкир да кушанды онуннан,

5сора су дӧктӱ текнейӓ да башлады йыкамаа ӱӱрениӂилерин айакларыны хем силмӓӓ пешкирлӓн, ани кушалыйды+.

6Ачан йаклашты Симон Петрийӓ, Петри деди: «Сааби, Сӓн ми аӂаба йыкайасын беним айакларымы?»

7Ӂувап етти Иисус она: «Не йапэрым, сӓн шинди аннамээрсын, ама аннайаӂан сора».

8Петри деди: «Бир сыра билӓ йыкамайаӂан беним айакларымы!» Иисус ӂувап етти: «Еер Бӓн йыкамарсайдым сенин айакларыны, озаман олмайаӂэк пайын Бенимнӓн»+.

9«Сааби, диил саде айакларымы, ама еллерими дӓ, башымы да!» – деди Симон Петри.

10Иисус деди: «Йыканмышларын лӓӓзым салт айаклары йыканылсын, оннар хептӓн пак. Сиз дӓ паксыныз, салт диил хепсиниз»+.

11Зерӓ билӓрди, ким сатаӂэк Ону, онуштан деди: «Диилсиниз хепсиниз пак»+.

12Айакларыны йыкадыктан сора енидӓн гииди рубасыны да, ерлешип еринӓ, деди оннара: «Аннээрсыныз мы, не йаптым Бӓн сизӓ?

13Сиз Бана „Ӱӱредиӂи“ хем „Сааби“ деерсиниз, доору сӧлеерсиниз, зерӓ Бӓн хакына ӧлӓйим+.

14Чӱнкӱ Бӓн, Саабиниз хем Ӱӱредиӂиниз, йыкадым сизин айакларынызы, сиз дӓ лӓӓзым йыкайасыныз бири-биринизин айакларынызы+.

15Зерӓ Бӓн гӧстердим сизӓ ӧрнек, ки сиз дӓ йапасыныз, не Бӓн сизӓ йаптым+.

16Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани чырак диил таа бӱӱк кенди чорбаӂысындан, хем йолланмыш олан – йоллайандан+.

17Чӱнкӱ буннары билирсениз, не мутлу олаӂэныз, таманнарсайдыныз+.

Иисус сатыӂыйы ачты

18•Лафетмеерим хепсиниз ичин. Бӓн билерим оннары, кими айырдым, ама лӓӓзым таманнансын Айоз Йазылар, ани деер: „О, ким екмееми ийер, о тепмеледи Бени“+.

19Сӧлеерим сизӓ, таа олмадыйнан, ки ачан олаӂэк, инанасыныз, ани Бӓним+.

20Доору, доору сӧлеерим сизӓ: ким кабледер ону, кими Бӓн йоллээрым, о Бени кабледер. Ким кабледер Бени, о кабледер Ону, Ким Бени йоллады»+.

21Ачан Иисус сӧледи бу лафлары, гӱчленди да, ачык лафедип, деди: «Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани сиздӓн бириси Бени сатаӂэк»+.

22Ӱӱрениӂилӓр бактылар бири-биринӓ да аннамадылар, кимин ичин лафедер.

23Ӱӱрениӂилердӓн бириси, ангысыны севӓрди Иисус, отурарды софрада, анык Иисусун куӂаана+.

24Симон Петри она йапты нышан, ки сорсун, кимин ичин лаф гидер.

25Бу ӱӱрениӂи, ангысы аныкты Иисусун гӱӱсӱнӓ, сорду: «Сааби, кимдир о адам?»

26Иисус ӂувап етти: «О, кимӓ вереӂӓм бу букайы, ани банаӂам». Сора, банып букайы, верди Симон Искариотун оолуна Иудайа.

27Ачан Иуда алды букайы, шейтан гирди она. Иисус деди: «Не йапаӂан, тез йап».

28Кимсей оннардан, ани отурурдулар софрада, аннамадылар, нечин деди бу лафлары.

29Кимиси санарды, чӱнкӱ Иуда ташыйарды кесейи, Иисус истеди она демӓӓ: «Сатын ал, не лӓӓзым бизӓ йорту ичин, еки вер бишей фукааралара»+.

30Иуда, ачан алды букайы, хызлы чыкты дышары. Геӂӓ олмушту.

Ени сымарламак

31Иуда дышары чыктыктан сора Иисус деди: «Шинди метинненди Адам Оолу, Аллах да метинненди Онда+.

32Чӱнкӱ Аллах метинненди Онда, озаман Аллах да метиннейеӂек Ону Кендиндӓ. Хич ойаланмадаан метиннейеӂек+.

33Ушаӂыкларым! Аз вакыт булунаӂам сизиннӓн, аарайаӂэныз Бени, да ниӂӓ сӧледим иудейлерӓ, хеп ӧлӓ шинди сӧлеерим сизӓ: нерейи гидерим Бӓн, сиз гелӓмейеӂениз+.

34Верерим сизӓ бир ени сымарламак: Севин бири-биринизи. Ниӂӓ Бӓн севдим сизи, ӧлӓ сиз дӓ севин бири-биринизи+.

35Бутӱрлӱ хепси таныйаӂэклар, ани сиз Беним ӱӱрениӂилеримсиниз, еер севӓрсейдиниз бири-биринизи».

Иисус хаберлеер Петринин атылмасы ичин

36•«Сааби, нерейи гидерсин?» – сорду Симон Петри. Иисус ӂувап етти: «Нерейи гидерим, сӓн шинди йок ниӂӓ гелӓсин Бенимнӓн, ама сора гелеӂӓн».

37«Сааби, нечин йок ниӂӓ шинди гидейим Сениннӓн? Бӓн кайылым верейим ӂанымы да Сенин ичин», – деди Петри+.

38Иисус ӂувап етти: «Вереӂӓн ӂаныны мы Беним ичин? Доору, доору сӧлеерим сана, хороз ӧтӱнӂӓ, сӓн ӱч керӓ атылаӂан Бендӓн+.

14

Иисус Бобайа доору йол

14^1Кахырланмайын. Инанын Аллаха хем инанын Бана+.

2Беним Бобамын евиндӓ вар чок ода. Еер ӧлӓ олмайайды, сӧлейеӂейдим сизӓ. Бӓн гидерим хазырлайым сизӓ ер.

3Ачан гидеӂӓм да хазырлайаӂам ер, сора гелеӂӓм дӓ алаӂам сизи йаныма, ки оласыныз сиз дӓ орада, нередейим Бӓн+.

4Ама нерейи гидерим, орайы йолу билерсиниз».

5«Сааби, билмеериз, нерейи гидерсин, хем насыл вар ниӂӓ билелим йолу орайы?» – деди Фома+.

6Иисус ӂувап етти: «Бӓним йол, аслылык хем йашамак. Бенсиз кимсей Бобайа гелмеер+.

7Еер таныйайдыныз Бени, озаман таныйаӂэйдыныз Беним Бобамы да. Бӱӱндӓн ӧтӓӓ сиз таныйэрсыныз хем гӧрерсиниз Ону».

8«Сааби, гӧстер бизӓ Бобайы, да бу бизӓ етӓр», – деди Филип+.

9Иисус деди она: «Бунӂа вакыт Бӓн сизиннӓним, да сӓн, Филип, танымээрсын мы Бени? Ким гӧрдӱ Бени, о гӧрдӱ Бобайы. Несой деерсин сӓн: „Гӧстер бизӓ Бобайы“+?

10Инанмээрсын мы, ани Бӓн Бобадайым, Боба да Бендӓ. Бу сӧзлери, ани сӧлеерим Бӓн сизӓ, сӧлӓмеерим Бендӓн Кендимдӓн, ама Боба, ани булунэр Бендӓ, йапэр Кенди ишлерини+.

11Инанын Бени, ани Бӓн Бобадайым, Боба да Бендӓ. Еер инанмарсайдыныз Бени, инанын баарлем о ишлери+.

12Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани ким инанэр Бана, йапаӂэк хеп бу ишлери, ани йапэрым Бӓн. Йапаӂэк таа бӱӱк ишлӓр дӓ, некадар буннар, зерӓ Бӓн гидерим Бобайа+.

13Не дӓ истейеӂениз Беним адыма, йапаӂам, ки Боба метинненмиш олсун Оолунда.

14Еер истӓрсейдиниз бишей Беним адыма, Бӓн йапаӂам+.

Иисус адээр Айоз Духу

15Еер севӓрсейдиниз Бени, озаман таманнайын Беним сымарладыкларымы+.

16Бӓн йалвараӂам Бобайа, да вереӂек сизӓ башка Иилендириӂи[*], Ангысы калаӂэк сизиннӓн дивеӂинӓ,+

17Аслылык Духуну, Ангысыны дӱннӓ кабледӓмеер, зерӓ гӧрмеер хем танымээр Ону, ама сиз таныйэрсыныз, зерӓ О сизиннӓн булунэр хем сиздӓ олаӂэк+.

18Бракмайаӂам сизи ӱӱсӱз, гелеӂӓм сизӓ.

19Таа бираз калды, да дӱннӓ артык Бени гӧрмейеӂек, ама сиз гӧреӂениз, чӱнкӱ Бӓн йашээрым, сиз дӓ йашайаӂэныз+.

20О гӱнӱ таныйаӂэныз, ани Бӓн Бобадайым, сиз дӓ Бендӓйсиниз, Бӓн дӓ сиздейим.

21Ким кабледер Беним сымарламакларымы хем таманнээр, о Бени север. Ким север Бени, севилмиш олаӂэк Беним Бобамдан. Бӓн дӓ ону севеӂӓм, да Кендим она гӧстерилеӂӓм»+.

22Иуда, диил Искариот, деди: «Сааби, насыл вар ниӂӓ Сӓн бизӓ гӧстерилӓсин да дӱннейӓ гӧстерилмейӓсин?»+

23Доору ӂувап етти Иисус: «Ким север Бени, о таманнээр Беним сӧзӱмӱ. Бобам да ону север, биз она гелеӂез да барабар йашайаӂэз+.

24Ким севмеер Бени, о таманнамээр Беним сӧзлерими. Бу сӧз, ани ишидерсиниз, диил Беним, ама Бобанын, ани Бени йоллады.

25Сӧледим сизӓ бу ишлери, некадар вакыт булунэрым сизиннӓн.

26Иилендириӂи, Айоз Дух, ангысыны йоллайаӂэк Боба Беним адыма, ӱӱредеӂек сизи хем аклыныза гетиреӂек хепсини, не Бӓн сӧледим+.

27Сизӓ услулук бракэрым, Беним услулууму сизӓ верерим. Вермеерим, ниӂӓ верер услулук бу дӱннӓ. Кахырланмайын хем коркмайын+.

28Ишиттиниз, не сӧледим сизӓ: „Гидерим да сора гелеӂӓм сизӓ“. Еер севӓйдиниз Бени, озаман севинеӂейдиниз, ани Бӓн гидерим Бобайа, зерӓ Боба таа бӱӱк Бендӓн+.

29Сӧледим буннары шинди, таа олмадыйнан, ки ачан олаӂэк, сиз инанасыныз+.

30Артык чок лафетмейеӂӓм сизиннӓн, зерӓ гелер бу дӱннейин чорбаӂысы. Онун йок куведи Беним ӱстӱмӓ+.

31Ама дӱннӓ лӓӓзым билсин, ани Бӓн северим Бобайы, онуштан хепсини йапэрым, ниӂӓ Бана сымарлады Боба. Калкын, гиделим бурадан.

15

Баа чотуу хем чыбыклар

15^1Бӓн – хакына баа чотуу, Беним Бобам – бааӂы.

2Хербир чыбык, ани ӱзӱм йапмээр Бендӓ, ону кесер, ама хербир чыбык, ани ӱзӱм йапэр, ону паклээр, ки йапсын таа чок ӱзӱм+.

3Шинди сиз пакландыныз о сӧзлӓн, ани Бӓн сизӓ сӧледим+.

4Калын Бендӓ, Бӓн дӓ калаӂам сиздӓ. Ниӂӓ баа чыбыы йок насыл кендилииндӓн гетирсин ӱзӱм, еер калмарсайды чотукта, хеп ӧлӓ сиз дӓ, еер калмарсайдыныз Бендӓ+.

5Бӓн – баа чотууйум, сиз – чыбыкларсыныз. Ким калэр Бендӓ, хем кимдӓ калэрым Бӓн, о йапэр чок ӱзӱм. Бенсиз бишей йапамээрсыныз+.

6Еер биркимсей калмарсайды Бендӓ, о уурадылэр дышары да, ниӂӓ бир баа чыбыы, куруйэр. Бу чыбыклары топлээрлар да, атешӓ атып, йакэрлар+.

7Еер каларсайдыныз Бендӓ, Беним сӧзлерим дӓ каларсайдылар сиздӓ, озаман не истӓрсейдиниз, истейин, да верилеӂек сизӓ+.

8Еер йапарсайдыныз чок ӱзӱм, бунуннан Беним Бобам олаӂэк метинненмиш, да бутӱрлӱ олаӂэныз Беним ӱӱрениӂилерим.

9Ниӂӓ Бени севди Бобам, ӧлӓ севдим Бӓн дӓ сизи. Калын Беним севгилиимдӓ+.

10Еер таманнарсайдыныз Беним сымарламакларымы, каларсыныз Беним севгилиимдӓ, ниӂӓ Бӓн таманнадым Бобамын сымарламакларыны да калдым Онун севгилииндӓ.

11Сӧледим буннары, ки Беним севинмелиим сиздӓ калсын да сизин севинмениз таман олсун+.

12Будур Беним сымарламам сизӓ: севӓсиниз бири-биринизи, ниӂӓ Бӓн сизи севдим+.

13Йок кимсейдӓ таа бӱӱк севги, некадар о, ачан биркимсей верер ӂаныны кенди достлары ичин+.

14Еер йапарсайдыныз, не Бӓн сизӓ сымарлээрым, озаман сиз Беним достларымсыныз+.

15Артык демеерим сизӓ чырак, зерӓ чырак билмеер, не йапэр чорбаӂысы, ама деерим сизӓ дост, зерӓ сӧледим сизӓ хепсини, не Бобамдан ишиттим+.

16Сиз Бени сечмединиз, ама Бӓн сизи сечтим. Сыраладым, гидип, мейва гетирӓсиниз, да хожма олсун мейваныз, ки не дӓ истейеӂениз Бобадан Беним адыма, сизӓ версин+.

17Буну сымарлээрым сизӓ: севӓсиниз бири-биринизи+.

Дӱннейин киннилии

18Еер дӱннӓ сиздӓн азетмӓрсейди, билин, ани сиздӓн илери Бендӓн азетмеди+.

19Дӱннедӓн олайдыныз, дӱннӓ севеӂейди кендикилерини. Ама чӱнкӱ диилсиниз дӱннедӓн хем чӱнкӱ Бӓн сизи сечтим дӱннӓ ичиндӓн, онун ичин дӱннӓ сиздӓн азетмеер+.

20Гетирин аклыныза сӧзӱ, ани сӧледим сизӓ: „Чырак диил таа бӱӱк, некадар чорбаӂысы“. Чӱнкӱ Бени кооладылар, сизи дӓ коолайаӂэклар, чӱнкӱ Беним сӧзӱмӱ таманнадылар, сизин сӧзлеринизи дӓ таманнайаӂэклар+.

21Хепсини буннары йапаӂэклар сизӓ Беним адымын бетеринӓ, зерӓ оннар танымээрлар Ону, Ким Бени йоллады.

22Еер гелмейдим да сӧлӓмейдим оннара, гӱнахлары олмайаӂэйды, ама шинди оннара йок афетмӓк гӱнахларына+.

23Ким азетмеер Бендӓн, азетмеер Беним Бобамдан+.

24Еер йапмайайдым оннарын арасында ӧлӓ ишлӓр, ани башка кимсей йапмады, олмайаӂэйды гӱнахлары. Ама шинди хем гӧрдӱлӓр, хем азетмедилӓр Бендӓн хем Беним Бобамдан,+

25таманнансын дейни, не вар йазылы оннарын законунда: „Хич бир бишейсиз карезлендилӓр Бана“.

26Ачан гелеӂек Иилендириӂи, Ангысыны Бӓн Бобамдан сизӓ йоллайаӂам, Аслылык Духу, Ангысы Бобадан гелер, О шаатлык едеӂек Беним ичин+.

27Сиз дӓ шаатлык едеӂениз, нечинки сиз баштан Бенимнӓнсиниз+.

16

16^1Сӧледим хепсини буннары, ки сиз сӱрчмейӓсиниз.

2Уурадаӂэклар сизи синагогалардан. Гелеӂек артык ӧлӓ бир вакыт, ачан херкез, ким сизи ӧлдӱреӂек, санаӂэк, ани бунуннан Аллаха измет едер+.

3Бӧлӓ йапаӂэклар, зерӓ танымадылар не Бобайы, не дӓ Бени+.

4Сӧледим буннары сизӓ, ки ачан гелеӂек о вакыт, аклыныза гетирӓсиниз, ани Бӓн сизӓ сӧледйидим буннары. Баштан буннары сизӓ сӧлӓмедим, зерӓ сизиннӓн билӓ булунурдум+.

Айоз Духун иши

5Шинди гидерим Она, Ким Бени йоллады, ама сиздӓн бириниз билӓ сормээр: „Нерейи гидерсин?“+

6Ама бу лафларын бетеринӓ, ани сӧледим сизӓ, кахыр басты сизи.

7Ама Бӓн хакына сӧлеерим сизӓ, ани таа ислӓӓ олаӂэк сизин ичин, ки Бӓн гидейим, зерӓ Бӓн гитмӓрсейдим, Иилендириӂи гелмейеӂек, ама гидӓрсейдим, йоллайаӂам Ону сизӓ+.

8Ачан О гелеӂек, дӱннейӓ ачаӂэк, не вар гӱнах, не вар доорулук хем недир Аллахын даавасы.

9Ачаӂэк оннарын гӱнахларыны, зерӓ инанмадылар Бана+.

10Ачаӂэк доорулуу, зерӓ Бӓн гидерим Бобайа, да Бени шиндӓн сора гӧрмейеӂениз.

11Ачаӂэк даавайы, зерӓ даавайа кесилди бу дӱннейин чорбаӂысы+.

12Вар чок ишлӓр, сӧлейим сизӓ, ама шинди йок насыл оннара дайанасыныз.

13Ачан гелеӂек Иилендириӂи, Аслылык Духу, О доорудаӂэк сизи бӱтӱн аслылаа, зерӓ О лафетмейеӂек Кендиндӓн, ама сӧлейеӂек, не ишидеӂек, хем билдиреӂек сизӓ гелӓр ишлери+.

14О Бени метиннейеӂек, зерӓ алаӂэк ондан, не вар Бендӓ, да сизӓ ачаӂэк.

15Хепси, не вар Бобада, оннар Беним, онуштан дедим, ани алаӂэк ондан, не вар Бендӓ, да сизӓ ачаӂэк+.

16Бир парча вакыттан сора артык Бени гӧрмейеӂениз, ама таа бир парча вакыттан сора енидӓн гӧреӂениз, /зерӓ Бӓн Бобама гидерим/»+.

Кахырыныз севинмейӓ дӧнеӂек

17Ачан ишиттилӓр бу лафлары, кимиси ӱӱрениӂилериндӓн дедилӓр бири-биринӓ: «Не истеер бизӓ демӓӓ бу лафларлан, ани бир парча вакыттан сора гӧрмейеӂениз Бени, сора бир парча вакыттан сора енидӓн гӧреӂениз, зерӓ Бӓн Бобама гидерим».

18Ӧлӓ ки, оннар сордулар: «Недир бу „бир парча вакыт“, ани О деер? Биз аннамээрыз, не лафедер».

19Иисус аннады, ани оннар истеерлӓр сорсуннар Она, онуштан деди: «Бунун ичин ми чекишерсиниз, ани дедим: „Бир парча вакыттан сора гӧрмейеӂениз Бени, ама таа бир парча вакыттан сора енидӓн гӧреӂениз“?

20Доору, доору сӧлеерим сизӓ, ани аалайаӂэныз хем сызлайаӂэныз, ама дӱннӓ севинеӂек. Сиз кахырланаӂэныз, ама кахырыныз севинмейӓ дӧнеӂек+.

21Кары, ачан гелер вакыды дуудурмаа, зеетленер, ама сора, ачан дуудурэр бир евлат, зеетлерини унудэр севинмектӓн, ани бир инсан дууду бу дӱннедӓ.

22Хеп ӧлӓ сиз дӓ шинди кахырланэрсыныз, ама ачан енидӓн гӧреӂӓм сизи, севинеӂениз. Кимсей сизин севинменизи сиздӓн аламайаӂэк+.

23О гӱндӓ сормайаӂэныз бишей Бана. Доору, доору сӧлеерим сизӓ, не дӓ истейеӂениз Беним адыма Бобадан, вереӂек сизӓ+.

24Шиндийӓ кадар бишей истӓмединиз Беним адыма. Истейиниз, да кабледеӂениз, ки сизин севинмениз таман олсун+.

Бӓн енседим дӱннейи

25Буннары аннаттым сизӓ ӧрнеклӓрлӓн, ама гелер вакыт, ачан артык ӧрнеклӓрлӓн лафетмейеӂӓм, ама ачык лафедеӂӓм сизиннӓн Боба ичин+.

26О гӱндӓ истейеӂениз Беним адыма. Демеерим, ани Бӓн йалвараӂам сизин ичин Бобайа.

27Боба Кендиси сизи север, зерӓ сиз севдиниз Бени да инандыныз, ани Аллахтан чыкып, гелдим+.

28Гелдим Бобадан бу дӱннейӓ, шинди бракэрым дӱннейи да дӧнерим Бобайа»+.

29Ӱӱрениӂилери дедилӓр: «Тӓ, шинди лафедерсин ачык да хич лафетмеерсин ӧрнеклӓн.

30Шинди аннээрыз, ани билерсин хепсини, да диил лӓӓзым, ки сорсун Сана биркимсей бишей, онуштан инанэрыз, ани Аллахтан гелдин»+.

31Иисус ӂувап етти: «Шинди инанэрсыныз мы?

32Тӓ, гелер вакыт, артык гелди, ачан даалышаӂэныз херкезиниз кенди еринӓ. Бени йалныз бракаӂэныз, ама Бӓн диилим йалныз, зерӓ Боба Бенимнӓн+.

33Сӧледим буннары, ки услулуунуз олсун Бендӓ. Бу дӱннедӓ зеет гечиреӂениз, ама гиргинненин, Бӓн енседим дӱннейи!»+

17

Иисусун араӂылык дуасы

17^1Бу лафлардан сора Иисус калдырды бакышыны гӧкӓ да деди: «Боба, гелди вакыт, метиннейӓсин Оолуну, ки Оолун да метиннесин Сени+.

2Сӓн вердин Она заабитлик хепси инсан ӱстӱнӓ, ки версин дивеч йашамак хепсинӓ, кими Сӓн вердин Она+.

3Дивеч йашамак будур, ки танысыннар Сени, хакына бир Аллахы хем Иисус Христозу, Ангысыны Сӓн йолладын.

4Бӓн метиннедим Сени ердӓ, битирдим ишими, не Сӓн вердин йапайым.

5Шинди Сӓн метиннӓ Бени, Боба. Вер метиннии, ани варды Бендӓ дӱннейин курулмасындан илери+.

6Ачтым Сенин адыны инсаннара, ангыларыны вердин Бана бу дӱннедӓн. Оннар Сенинди, Сӓн Бана оннары вердин, да оннар таманнадылар Сенин сӧзӱнӱ.

7Шинди таныдылар, ани хепси, не вердин Бана, Сендӓн гелер.

8Сӧзлери, ани вердин Бана, Бӓн оннара вердим. Оннар каблеттилӓр да хакына таныдылар, ани Сендӓн чыкып, гелдим, да инандылар, ани Сӓн Бени йолладын+.

9Оннар ичин дуа едерим. Дуа етмеерим дӱннӓ ичин, ама оннар ичин, ангыларыны Сӓн Бана вердин, зерӓ оннар Сенин+.

10Хепси, ким Беним, оннар Сенин дӓ, хем ким Сенин, оннар Беним дӓ. Бӓн дӓ оннарлан метинненмиш олдум+.

11Бӓн шиндӓн сора диилим дӱннедӓ, ама оннар дӱннедӓ калэрлар, Бӓн дӓ Сана гелерим. Айоз Боба, кору оннары кенди адыннан, ангысыны Сӓн вердин Бана, ки олсуннар бирликтӓ, ниӂӓ Биз+.

12Ачан Бӓн оннарландым, корудум оннары Сенин адыннан, ангысыны вердин Бана, гӧз-кулак олдум, да оннардан бириси билӓ кайбелмеди, ондан каарӓ, ани лӓӓзым кайбелсин, ки таманнансын Айоз Йазы+.

13Ама шинди Бӓн Сана гелерим. Буннары сӧлеерим таа дӱннедӓ булунуркан, ки Беним севинмелиим оннарда таманнансын+.

14Вердим Сенин сӧзӱнӱ оннара, ама дӱннӓ азетмеди оннардан, зерӓ оннар диил бу дӱннедӓн, ниӂӓ Бӓн дӓ диилим бу дӱннедӓн+.

15Йалвармээрым, ки аласын оннары дӱннедӓн, ама коруйасын кӧтӱдӓн+.

16Оннар диил дӱннедӓн, ниӂӓ Бӓн дӓ диилим дӱннедӓн.

17Айозла оннары аслылыклан. Сенин сӧзӱн аслылык.

18Ниӂӓ йолладын Бени дӱннейӓ, ӧлӓ Бӓн дӓ йолладым оннары дӱннейӓ+.

19Бӓн оннар ичин Кендими верерим Сана, ки оннар да кендилерини версиннӓр Сана аслылыкта.

20Дуа едерим диил саде оннар ичин, ама каланы ичин да, ангылары оннарын лафларындан инанаӂэклар Бана.

21Дуа едерим, ки хепси олсуннар бирликтӓ, ниӂӓ Сӓн, Боба, Бендӓ, Бӓн дӓ Сендӓ, оннар да олсуннар Биздӓ, ки дӱннӓ инанабилсин, ани Сӓн Бени йолладын.

22Бӓн вердим оннара о метиннии, ани Сӓн вердин Бана олсуннар бирликтӓ, ниӂӓ дӓ Биз,+

23Бӓн оннарда, Сӓн дӓ Бендӓ, ки оннар таман бирликтӓ олсуннар, да дӱннӓ танысын, ани Сӓн Бени йолладын хем севдин оннары, ниӂӓ дӓ Бени севдин.

24Боба, истеерим, ки орада, нередӓ Бӓн олаӂам, олсуннар Бенимнӓн барабар оннар да, кими Сӓн вердин Бана, ки гӧрсӱннӓр Беним метинниими, ани вердин Бана, зерӓ Сӓн Бени севдин дӱннейин курулмасындан илери+.

25Боба, Сӓн дооруйсун. Дӱннӓ Сени танымады, ама Бӓн Сени таныдым. Оннар да аннадылар, ани Сӓн Бени йолладын+.

26Бӓн Сенин адыны ачтым хем таа ачаӂам да, ки о севги, ангысыннан Сӓн Бени севдин, олсун оннарда, хем Бӓн дӓ олайым оннарлан»+.

18

Иисус тутулэр

18^1•Бу лафлардан сора Иисус чыкты дышары ӱӱрениӂилериннӓн да гечти Кедрон дересинин ӧбӱр тарафына, нередӓ варды бир башчӓ. Иисус хем ӱӱрениӂилери гирдилӓр бу башчейӓ+.

2Иуда да, ангысы сатты Иисусу, билӓрди о ери, зерӓ Иисус чок сыра топланарды ӱӱрениӂилериннӓн орайы+.

3Иуда алды бир бӧлӱк аскер хем бекчилери бӱӱк попазлардан хем фарисейлердӓн, да гелдилӓр бурайы шафкларлан, фенерлӓрлӓн хем силӓхларлан[*]+.

4Иисус, ани билӓрди хепсини, не гелеӂек башына, чыкты оннара каршы да деди: «Кими аарээрсыныз?»+

5Оннар ӂувап еттилӓр: «Назаретли Иисусу!» Иисус деди: «Бӓним». Иуда, сатыӂы, оннарлан барабарды.

6Ачан Иисус деди: «Бӓним», оннар чекилдилӓр геери да дӱштӱлӓр ерӓ.

7Иисус енидӓн сорду: «Кими аарээрсыныз?» «Назаретли Иисусу», – ӂувап еттилӓр оннар.

8Иисус деди: «Сӧледим сизӓ, ани Бӓним. Чӱнкӱ аарээрсыныз Бени, буннары бракын, гитсиннӓр».

9Буну деди, ки таманнансын сӧз, ани сӧледийди: «Кайбетмедим кимсейи оннардан, ани Сӓн вердин Бана»+.

10Симон Петри чыкарды кылыӂы, ани ташыйарды йанында, урду баш попазын чыраана да кести онун саа кулааны. Онун адыйды Малх+.

11Иисус деди Петрийӓ: «Кой кылыӂы кылыф ичинӓ. Не, ичмейеӂӓм ми Бӓн о филӂаны, ани Боба верди, ичейим?»+

Иисус Аннанын хем Кайафанын ӧнӱндӓ

12•Бинбашы, аскер бӧлӱӱ хем иудейлерин бекчилери туттулар да бааладылар Иисусу.

13Илкин гӧтӱрдӱлӓр Аннана, зерӓ о Кайафанын кайнатасыйды, ангысы о йыл баш попазды+.

14Кайафа одур, ким акыл вердийди иудейлерӓ: «Таа ислӓӓ, ӧлсӱн бир адам хепси инсан ичин»+.

15Ама Симон Петри гидӓрди Иисусун ардына, хем ӧбӱр ӱӱрениӂи да. Ӧбӱр ӱӱрениӂи танышарды баш попазлан. О гирди Иисуслан барабар баш попазын аулу ичинӓ.

16•Петри калды дышанда, токатлар йанында. Ӧбӱр ӱӱрениӂи, ани танышарды баш попазлан, чыкты дышары, лафетти токатларда бекчи карыйлан да гечирди Петрийи ичйанына.

17Токатларда бекчи кары деди Петрийӓ: «Диилсин ми сӓн дӓ бу Адамын ӱӱрениӂилериндӓн?» «Диилим», – ӂувап етти Петри.

18Озаман чыраклар хем бекчилӓр йакардылар бир атеш да йысынардылар долайында, чӱнкӱ суукту. Петри дурарды оннарлан барабар да йысынарды о да атештӓн.

19•Баш попаз сорду Иисуса ӱӱрениӂилери ичин хем ӱӱретмеси ичин.

20Иисус ӂувап етти: «Бӓн не сӧледим, ачык сӧледим инсана. Херзаман ӱӱреттим синагогалар ичиндӓ хем Айоз бинада, нерейи топланэр хепси иудейлӓр. Саклы бишей сӧлӓмедим+.

21Нечин сорэрсын Бана? Сор оннара, ким сеследи сӧзӱмӱ. Тӓ, оннар билерлӓр, не лафеттим».

22Ачан бу лафлары ишитти бекчилердӓн бириси, ани дурарды орада, урду Иисуса бир шамар да деди: «Ӧлӓ ми Сӓн ӂувап едерсин баш попаза?»+

23Иисус деди: «Еер лафеттисейдим кӧтӱ бишей, гӧстер, не кӧтӱлӱк сӧледим. Ама лафеттисейдим ии, нечин урэрсын Бана?»

24Озаман Аннан йоллады Ону баалы баш попаза, Кайафайа.

Петри атылэр Иисустан

25Симон Петри дурарды да атештӓ йысынарды. Озаман сордулар она: «Аӂаба диилсин ми сӓн дӓ Онун ӱӱрениӂилериндӓн?» О атылды да деди: «Диилим».

26Баш попазын чыракларындан бириси, ани хысымды о адамнан, ангысынын Петри кестийди кулааны, деди: «Бӓн сени гӧрмедим ми башчедӓ Онуннан барабар?»+

27Петри енидӓн атылды, да таман о вакыт хороз ӧттӱ+.

Иисус кулланыӂы Пилатын ӧнӱндӓ

28•Сора Иисусу Кайафадан алып, гӧтӱрдӱлӓр Преториума[*]. Сабаады. Оннар кендилери Преториума гирмедилӓр, ки мындарланмасыннар да ийӓбилсиннӓр Паскеллейи+.

29Пилат чыкты оннара да сорду: «Нейлӓн сиз кабаатландырэрсыныз бу Адамы?»+

30Оннар ӂувап еттилӓр: «Еер О олмайайды бир фена йапыӂы, биз гетирмейеӂейдик Ону сана».

31Озаман Пилат деди: «Алын ону да даава кесин кендиниз сизин законунуза гӧрӓ». Ама иудейлӓр дедилӓр: «Бизим йок доорулуумуз ӧлдӱрмӓӓ кимсейи».

32Бу олду, ки таманнансын о сӧз, ани сӧледийди Иисус, ачан ачты, не ӧлӱмнӓн ӧлеӂек+.

33Пилат енидӓн гирди Преториума, чаарды Иисусу да сорду Она: «Сӓнсин ми Иудейлерин Падишахы?»+

34Иисус ӂувап етти: «Сӓн кендилииндӓн деерсин буну оса башкалары мы сана сӧледилӓр Беним ичин?»

35Пилат деди: «Не, бӓн иудейим ми? Кенди инсанын хем бӱӱк попазлар вердилӓр Сени беним елимӓ. Сӧлӓ, не йаптын?»

36Иисус деди: «Беним Падишыхлыым диил бу дӱннедӓн. Еер Беним Падишахлыым олайды бу дӱннедӓн, озаман Беним изметчилерим дӱӱшеӂейдилӓр, ки Бӓн дӱшмейим иудейлерин еллеринӓ, ама Беним Падишахлыым диил бу дӱннедӓн»+.

37Озаман Пилат деди Иисуса: «Демӓк, Сӓн Падишахсын, диил ми ӧлӓ?» Иисус ӂувап етти: «Сӓн сӧлеерсин, ани Падишахым. Онуштан Бӓн дуудум хем бу дӱннейӓ гелдим, ки шаатлык едейим аслылык ичин. Хепси, ким аслылык тарафында, сеслеерлӓр Беним сесими»+.

38Пилат сорду Она: «Недир аслылык?» Буну сӧледиктӓн сора енидӓн чыкты иудейлерӓ да деди: «Бӓн булмээрым бир дӓ кабаат бу Адамда+.

39Сиздӓ вар бир адет, ки Паскеллӓ йортусунда колверейим сизӓ капандан бирисини. Истеерсиниз ми, колверейим сизӓ Иудейлерин Падишахыны?»+

40Озаман хепси таа бир сыра баардылар: «Диил Ону, колвер Вараввайы!» Варавва са бир хайдутту.

19

Иисуса ӧлӱм даавасы кесилер

19^1•Озаман Пилат алды Иисусу да изин верди, дӱӱсӱннӓр Ону.

2Аскерлӓр ӧрдӱлӓр тикенни чалыдан фенец да койдулар Иисусун башына. Гиидирдилӓр Ону ергиван рубайлан,

3сора, йаклашып Она, дейӓрдилӓр: «Селӓм Сана, Иудейлерин Падишахы!» да шамарлардылар Онун йанакларыны.

4Пилат генӓ чыкты да деди инсана: «Тӓ, бӓн чыкарэрым Ону сизӓ, ки билӓсиниз, ани бӓн булмээрым Онда бир дӓ кабаат»+.

5Чыкты Иисус, чалыдан фенецлӓн башында хем ергиван рубайлан гиийимни. Пилат озаман деди инсана: «Будур Адам!»

6Ачан гӧрдӱлӓр Ону бӱӱк попазлар хем бекчилӓр, озаман башладылар баармаа: «Гер ону! Гер ону ставроза!» Пилат деди: «Алын да герин сиз, зерӓ бӓн булмадым Онда бир дӓ кабаат».

7Иудейлӓр ӂувап еттилӓр она: «Биздӓ вар Закон, да бу Закона гӧрӓ О лӓӓзым ӧлдӱрӱлсӱн, зерӓ йапты кендини Аллахын Оолу»+.

8Пилат, ишидип бу лафлары, таа пек коркту.

9Гирди енидӓн Преториума да деди Иисуса: «Нередӓнсин Сӓн?» Ама Иисус вермеди бир дӓ ӂувап+.

10Пилат деди Она: «Бана мы ӂувап етмеерсин? Билмеерсин ми, ани вар куведим колверейим Сени хем вар куведим герейим Сени ставроза!»

11«Олмайаӂэйды бир дӓ куведин Беним ӱстӱмӓ, еер верилмейейди сана гӧктӓн. Онуштан, ким верди Бени сенин елинӓ, онун гӱнахы таа бӱӱк», – ӂувап етти Иисус+.

12Бундан сора Пилат аарарды колайлык, колверсин Ону. Ама иудейлӓр баарырдылар: «Еер колверӓрсейдин бу Адамы, диилсин дост Кесарлан. Хербир адам, ким кендини йапэр падишах, о Кесара каршы гидер»+.

13Ачан Пилат ишитти бу лафлары, чыкарды Иисусу дышары, отурду даава скемнесинӓ о ердӓ, ани ады «Таш Дӧшемӓ», чыфытчасына «Гаввафа».

14О гӱн хазырланмак гӱнӱйдӱ[*] Паскеллӓ йортусуна, алтынӂы саадын[*] долайындайды. Пилат деди иудейлерӓ: «Тӓ, бу сизин Падишахыныз!»

15Ама оннар баардылар: «Ӧлдӱр, ӧлдӱр, гер Ону ставроза!» «Герейим сизин Падишахынызы мы?» – сорду Пилат оннара. Бӱӱк попазлар дедилӓр: «Биздӓ йок башка падишах, Кесардан каарӓ».

16Озаман Пилат верди Иисусу оннарын еллеринӓ, ки герилсин ставроза. Аскерлӓр алдылар Иисусу да гӧтӱрдӱлӓр гермӓӓ.

Иисус ставрозда

17•Иисус Кенди гӧтӱрӓрди ставрозу омузунда да чыкты о ерӓ, ани денер «Баш кемии ери», чыфытчасына «Голгофа».

18Орада гердилӓр ставроза Ону хем таа ики кишийи, бирисини саа тарафына, ӧбӱрӱнӱ дӓ сол тарафына, Иисусу да гердилӓр ортада.

19Пилат сымарлады, йазсыннар да ставрозун йукарсына бӧлӓ бир йазы койсуннар: «Назаретли Иисус, Иудейлерин Падишахы».

20Иудейлердӓн чойу окудулар бу йазыйы, зерӓ нерейи гердилӓр Иисусу, йакынды касабайа. Йазылыйды чыфыт, латин хем урум диллериндӓ+.

21Иудейлерин бӱӱк попазлары дедилӓр Пилата: «Йазма „Иудейлерин Падишахы“, ама йаз, ани „О Кендини сайарды Иудейлерин Падишахы“».

22«Не йаздым, о йазылмыш», – ӂувап етти Пилат.

23Аскерлӓр Иисусу гердиктӓн сора алдылар Онун рубаларыны да йаптылар дӧрт пай, хербир аскерӓ бирӓр пай. Сора алдылар гӧлмеени. Гӧлмеендӓ йокту бир дӓ дикиш, ӧрӱлӱйдӱ бойдан-бойа.

24Аскерлӓр дедилӓр бири-биринӓ: «Йыртмайалым гӧлмӓӓ, ама аталым четелӓ, гӧрелим, кимӓ дӱшеӂек». Бу олду таманнансын дейни Айоз Йазы, ани деер: «Пай еттилӓр рубаларымы, гиийимим ичин четелӓ аттылар». Бӧлӓ дӓ йапты аскерлӓр.

25Ставроз йанында, нередӓ герилийди Иисус, дурардылар: анасы, анасынын кызкардашы, Марийа, Клеопанын карысы, хем Марийа Магдалина+.

26Ачан Иисус гӧрдӱ анасыны хем, дурарак онун йанында, ӱӱрениӂийи, ангысыны севӓрди, деди Кенди анасына: «О, кары! Тӓ, бу сенин оолун!»+

27Сора деди ӱӱрениӂисинӓ: «Тӓ, бу сенин анан!» Ондан сора бу ӱӱрениӂи алды Иисусун анасыны кенди евинӓ.

Иисус ӧлер

28•Бундан сора Иисус, билерӓк ани шинди хепси таманнанды, таманнансын дейни Айоз Йазы, деди: «Сусадым».

29Орада варды бир кап, долу шарап сиркесиннӓн. Аскерлӓр, бир сӱнкери бандырып сиркейӓ, иссоп[*] сопасына тактылар да узаттылар Онун дудакларына.

30Ачан Иисус сиркейи датты, деди: «Таманнанды!» Сора иилтти башыны да салверди Духуну.

31Ӂумаа гӱнӱйдӱ. Иудейлӓр истемӓрдилӓр, ки гӱӱделӓр, ставрозда герили, калсыннар ӂумертеси гӱнӱ, зерӓ о ӂумертеси бир бӱӱк гӱндӱ. Онуштан йалвардылар Пилата, ки изин версин, кырсыннар герилмиш оланнарын балдырларыны да калдырсыннар гӱӱделери.

32Аскерлӓр гелдилӓр да кырдылар илкинкисинин балдырларыны, сора икинӂисинин, ани Иисуслан билӓ герилийдилӓр.

33Ама ачан йаклаштылар Иисуса, гӧрдӱлӓр ани О ӧлӱ, онун ичин оннар кырмадылар Онун балдырларыны.

34Ама аскерлердӓн бириси саплады Онун ийесини сӱнгӱйлӓн, да бирдӓн кан хем су акты+.

35Буну гӧрӓн шаатлык едер, да онун шаатлыы аслы. О билер, ани доору сӧлеер. Сӧлеер, ки сиз инанасыныз+.

36Бу бӧлӓ олду, ки таманнансын Айоз Йазы: «Онун кемиклериндӓн бири билӓ фаланмайаӂэк»+.

37Башка ердӓ Айоз Йазы деер: «Бакаӂэклар Она, Кими сапладылар».

Иисус мезара койулэр

38•Бундан сора Аримафейа касабасындан Иосиф, ангысы Иисусун бир ӱӱрениӂисийди, ама буну саклы тутту, зерӓ коркарды иудейлердӓн, истеди изин Пилаттан, ки индирсин Иисусун гӱӱдесини ставроздан. Пилат кайыл олду. Иосиф гитти да алды Иисусун гӱӱдесини+.

39Гелди Никодим дӓ, ангысы геӂӓ гелдийди Иисуса, гетирди йакын ӱз фунт[*] смирна, карышык алойа йаайыннан+.

40Оннар алдылар Иисусун гӱӱдесини да сардылар кетендӓн безлӓрлӓн, ии кокуларлан, иудейлерин гӧммӓк адетлеринӓ гӧрӓ+.

41Орада, нередӓ Иисусу гердилӓр, варды бир башчӓ. О башчӓ ичиндӓ варды бир ени мезар лаамы, нерейи таа кимсейи коймадыйдылар.

42Орада койдулар Иисусу, зерӓ иудейлерин хазырланмак гӱнӱйдӱ, да бу мезар орайы йакынды.

20

Иисус дирилер

20^1•Хафтанын илк гӱнӱндӓ[*] Марийа Магдалина чин-сабаалӓн, таа каранныктан, гелди мезара да гӧрдӱ, ани таш актарылмыш мезарын аазындан+.

2О качарак гитти Симон Петрийӓ хем ӧбӱр ӱӱрениӂийӓ, ангысыны севӓрди Иисус, да деди оннара: «Алмышлар Саабийи мезардан, да билмеериз, нерейи койдулар Ону»+.

3Озаман чыкты Петри хем ӧбӱр ӱӱрениӂи да гиттилӓр мезара.

4Икиси барабар качтылар, ама ӧбӱр ӱӱрениӂи Петридӓн таа пек качарды да етишти ондан илери мезара.

5Ачан иилди, гӧрдӱ кетен безлери ердӓ, ама мезар ичинӓ гирмеди.

6Онун ардына гелди Симон Петри. О гирди мезар ичинӓ, гӧрдӱ ердӓ кетен безлери

7хем пешкири, ани башындайды. О диилди безлӓрлӓн бирердӓ, ама сарылы топлуйду да койулуйду башка тарафа.

8Озаман гирди мезар ичинӓ ӧбӱр ӱӱрениӂи да, ангысы илери етиштийди мезара да, гӧрӱп, инанды.

9Зерӓ оннар таа билмӓрдилӓр Айоз Йазыдан, ани Иисус лӓӓзымды дирилсин ӧлӱдӓн+.

10Сора ӱӱрениӂилӓр енидӓн дӧндӱлӓр геери евӓ.

11•Ама Марийа дурарды дышарда, мезарын йанында, да ааларды. О ааларкан, иилди баксын мезар ичинӓ.

12Да орада гӧрер ики ангил, гиийимни ак-бийаз рубайлан. Бириси отурарды баш уӂунда, ӧбӱрӱ дӓ айак уӂунда, нередӓ койулуйду Иисусун гӱӱдеси+.

13Оннар сордулар она: «Кары, нечин аалээрсын?» О ӂувап етти: «Алмышлар беним Саабими, да билмеерим нерейи койдулар».

14Бӧлӓ лафедӓркӓн, дӧндӱ да гӧрдӱ Иисусу, Ангысы орада айакча дурарды, ама танымады Ону+.

15Иисус деди она: «Кары! Нечин аалээрсын? Кими аарээрсын?» Марийа санды, ани О башчыванӂы, да деди: «Чорбаӂы! Еер сӓн алдысайдын Ону, сӧлӓ нерейи койдун, да бӓн алаӂам Ону»+.

16Иисус деди она: «Марийа!» О чабук дӧндӱ да чыфытчасына деди: «Раввуни!», аннамасы «Ӱӱредиӂи».

17Иисус деди она: «Тутунма Бендӓн, зерӓ Бӓн таа калкмадым Бобама, ама гит кардашларыма да сӧлӓ оннара, ани калкэрым Беним Бобама хем сизин Бобаныза, Беним Аллахыма хем сизин Аллахыныза»+.

18Марийа Магдалина гелер ӱӱрениӂилерӓ да деер: «Бӓн гӧрдӱм Саабийи», сора сӧледи, не деди Иисус.

Ӱӱрениӂилӓр Иисуслан каршы гелерлӓр

19•О хафтанын илк гӱнӱндӓ, авшам ӱстӱ, ӱӱрениӂилӓр топлуйдулар бирердӓ. Капулар китлийдилӓр, зерӓ коркардылар иудейлердӓн. Озаман Иисус гелди оннарын арасына да деди оннара: «Селемет сизӓ!»

20Бундан сора гӧстерди оннара еллерини хем ийесини. Ӱӱрениӂилӓр, гӧрӱп Саабийи, севиндилӓр.

21Иисус деди икинӂи сыра: «Селемет сизӓ! Ниӂӓ йоллады Бени Бобам, ӧлӓ йоллээрым Бӓн дӓ сизи»+.

22Бу лафлардан сора О ӱфледи оннара да деди: «Кабледин Айоз Духу+.

23Кимин гӱнахларыны баашлайаӂэныз, оннара баашланаӂэк, кимин баашламайаӂэныз, оннара баашланмайаӂэк»+.

Инансыз Фома

24Фома, оникидӓн бириси, ангысына денер «Икиз», йокту оннарлан барабар, ачан Иисус гелди+.

25Ӧбӱр ӱӱрениӂилӓр дедилӓр она: «Биз гӧрдӱк Саабийи!» Ама о деди: «Гӧрмейинӂӓ Онун еллериндӓ нышаннары енсерлердӓн, коймайынӂа пармаамы нышаннара хем йокламайынӂа елимнӓн Онун ийесини, бӓн инанмайаӂам».

26Секиз гӱндӓн сора енидӓн топлуйдулар Иисусун ӱӱрениӂилери ичердӓ, Фома да оннарланды. Капулар китлийкӓн, гелди Иисус оннарын арасына да деди: «Селемет сизӓ!»

27Сора деер Фомайа: «Вер пармааны да бак Беним еллеримӓ, вер елини да йокла Беним ийеми да олма инансыз, ама ол инанӂы».

28Фома деди: «Саабим хем Аллахым!»+

29Иисус деди она: «Фома, сӓн гӧрдӱн да инандын. Не мутлу оннара, ким гӧрмедийнӓн инанэр»+.

30Иисус чок башка нышаннар йапты ӱӱрениӂилерин ӧнӱндӓ, ангылары ичин йок йазылы бу кийатта+.

31Ама буннар йазылы, ки сиз инанасыныз, ани Иисус – Христос, Аллахын Оолу, да инанарак, дивеч йашаманыз Онун адыннан олсун+.

21

Иисус Тивериада гӧлӱндӓ

21^1Бундан сора Иисус енидӓн гӧстерилди Кенди ӱӱрениӂилеринӓ Тивериада гӧлӱнӱн бойунда. Тӓ ниӂӓ О гӧрӱндӱ:+

2Симон Петри, Фома, ангысына денер «Икиз», Нафанаил, Галилейанын Кана кӱӱйӱндӓн, Зеведейин ооллары хем таа ики ӱӱрениӂи топландыйдылар бирери+.

3Симон Петри деди: «Гидерим балык тутмаа». Оннар ӂувап еттилӓр: «Гидериз биз дӓ сениннӓн». Гиттилӓр да пиндилӓр кайык ичинӓ, ама о геӂӓ бишей тутмадылар.

4Ачан айдыннанды, Иисус дурарды гӧлӱн бойунда, ама ӱӱрениӂилӓр танымадылар Ону+.

5Иисус деди оннара: «Ушакларым! Туттунуз му бишей сабаа имееси ичин?» Оннар ӂувап еттилӓр: «Тутмадык»+.

6О деди оннара: «Атын сӱзмейи кайыын саа тарафына да тутаӂэныз». Оннар аттылар да артык чыкарамардылар сӱзмейи, окадар чок балык тутулмушту+.

7Озаман ӱӱрениӂи, ангысыны севӓрди Иисус, деди Петрийӓ: «Тӓ, Сааби!» Симон Петри, ачан ишитти, ани О – Сааби, белинӓ баалады ӱст рубасыны, зерӓ сойунмушту, да атлады су ичинӓ+.

8Ама калан ӱӱрениӂилӓр гелдилӓр кайыклан, зерӓ узак диилдилӓр кенардан, йакын бир икиӱз ендезенин[*] долайында, да чекӓрдилӓр сӱзмейи балыкларлан.

9Ачан чыктылар куруйа, орада гӧрдӱлӓр коор ӱстӱндӓ койулу балык хем йанында екмек.

10Иисус деди оннара: «Верин балыклардан, ани шинди туттунуз».

11Симон Петри пинди кайаа да чекти сӱзмейи кенара. О долуйду бӱӱк балыкларлан, хепси варды ӱз елли ӱч балык. Бакмайарак, ани ӧлӓ чок, сӱзмӓ хеп окадар копмады.

12Иисус деди оннара: «Гелин да ийин». Кимсей ӱӱрениӂилердӓн кыйышмарды сорсун Она: «Кимсин сӓн?» Зерӓ хепси таныйардылар, ани О Кендиси Сааби.

13Иисус йаклашты, алды екмӓӓ да верди оннара. Хеп ӧлӓ сора верди балыклары да.

14Бу ӱчӱнӂӱ сыра Иисус гӧстерилди ӱӱрениӂилеринӓ дирилмектӓн сора+.

Петри, отлат Беним койуннарымы

15Оннар идиктӓн сора, Иисус деди Симон Петрийӓ: «Симон, Иоанын оолу! Северсин ми сӓн Бени таа чок буннардан?» Петри ӂувап етти: «Аслы, Сааби, Сӓн билерсин, ани бӓн северим Сени». Иисус деди она: «Отлат Беним кузуларымы».

16Икинӂи сыра сорэр она: «Симон, Иоанын оолу! Северсин ми сӓн Бени?» Петри ӂувап етти Она: «Аслы, Сааби, Сӓн билерсин, ани бӓн северим Сени». Иисус деди она: «Гӱт Беним койуннарымы»+.

17Ӱчӱнӂӱ сыра сорду она: «Симон, Иоанын оолу! Северсин ми сӓн Бени?» Петри гӱчленди, ани ӱчӱнӂӱ сыра хеп буну сорду: «Северсин ми Бени?» да ӂувап етти: «Сааби! Сӓн хепсини билерсин. Сӓн билерсин, ани бӓн северим Сени». Иисус деди она: «Отлат Беним койуннарымы.

18Доору, доору сӧлеерим сана, ачан сӓн генчтин, кушанардын кендин да гидӓрдин, нерейи кендин истӓрдин, ама ачан ихтӓрлайаӂан, узадаӂан еллерини, да башкасы кушайаӂэк сени да гӧтӱреӂек, нерейи сӓн хич истӓмеерсин».

19Сӧледи буннары, ки гӧстерсин, несой ӧлӱмнӓн Петри метиннейеӂек Аллахы. Буннары сӧледиктӓн сора деди она: «Гел Беним ардыма»+.

20Петри бакты геери да гӧрдӱ, ани оннарын ардына гелер ӱӱрениӂи, ангысыны севӓрди Иисус, хем ангысы авшам екмӓӓ вакыдында дайандыйды Иисусун гӱӱсӱнӓ, да сорду: «Сааби! Ким сатаӂэк Сени?»+

21Петри, гӧрӱп ону, сорду Иисуса: «Сааби, онуннан не олаӂэк?»

22Иисус деди: «Еер Бӓн истӓрсейдим, ки о калсын дири, таа Бӓн гелинӂӓ, сана не зарар? Сӓн бак да гел ардыма»+.

23Бундан сора лаф даалды кардашларын арасында, ани бу ӱӱрениӂи хич ӧлмейеӂек. Ама Иисус демеди, ани о хич ӧлмейеӂек, салт деди: «Еер Бӓн истӓрсейдим, ки о калсын дири, таа Бӓн гелинӂӓ, сана не зарар?»

24Бу, о ӱӱрениӂи, ани шаатлык едер бу ишлӓр ичин хем йазды буннары, да биз билериз, ани онун шаатлыы аслы+.

25Вар чок таа, не йапты Иисус, ама еер йазылайды хепси уфаӂыктан, санэрым, ки бӱтӱн дӱннӓ йокту насыл сыйдырсын бу йазылмыш кийатлары. /Амин./+

* 1:28 Вифаварада: таа евелки текстлердӓ «Вифанийада».

* 1:39 Онунӂу саат – саат 16 (ама кими билгичлерӓ гӧрӓ саат 10).

* 1:42 Таш – урумӂа «петрос» (Петри).

* 2:6 Ики-ӱч ӧлчӱ – урумӂа «ики-ӱч метритис» (80-120 литра).

* 3:3 Енидӓн – еки «йукарыдан».

* 4:6 Алтынӂы саат – ӱӱлендӓ саат 12 (кими билгичлерӓ гӧрӓ саат 18).

* 4:52 Единӂи саат – саат 13 (кими билгичлерӓ гӧрӓ саат 19).

* 6:19 25-30 стади – 4,6–5,6 километра.

* 6:31 Манна – имӓк, ангысыны Аллах минунийалы шекилдӓ йоллармыш чыфытлара, ачан оннар гезӓрмишлӓр чолда.

* 6:69 Сӓнсин Аллахын Айозу: кими текстлердӓ вар йазылы «Сӓнсин Христос, дири Аллахын Оолу».

* 7:53 – 8:11. Бу сыралар ен ески текстлердӓ йок.

* 9:35 Адам Оолуна: кими текстлердӓ «Аллахын Оолуна».

* 11:18 Онбеш стади – 2,8 километра.

* 12:3 1 фунт – 0,33 килограм.

* 12:13 Осанна – селӓмнемӓк лафы, аннамасы «шинди куртар».

* 12:15 Сионун кызы – Иерусалимин инсаны.

* 12:31 Бу дӱннейин чорбаӂысы – шейтан.

* 14:16 Иилендириӂи – еки «Йардымӂы», «Гиргиннедиӂи», «Ӱреклендириӂи».

* 18:3 Силӓх – кылыч, сӱнгӱ гиби ишлӓр.

* 18:28 Преториум – кулланыӂынын резиденцийасы.

* 19:14 Хазырланмак гӱнӱ – ӂумаа.

* 19:14 Алтынӂы саат – ӱӱлендӓ саат 12 (кими билгичлерӓ гӧрӓ саат 6).

* 19:29 Иссоп – бир от, ангысынын даллары серпмӓк ичин кулланылэр.

* 19:39 100 фунт – 33 килограм.

* 20:1 Хафтанын илк гӱнӱ – пазар гӱнӱ.

* 21:8 200 ендезӓ – бир 100 метра.

+ 1:1 Йарадылыш 1:1, Апокалипсис 19:13, Иоан 20:28, 1 Иоанын 5:20, Филиплилерӓ 2:6

+ 1:3 1 Коринфлилерӓ 8:6, Колослулара 1:16, Чыфытлара 1:2

+ 1:4 Иоан 5:26, Иоан 11:25, 1 Иоанын 1:2, 1 Иоанын 5:11, Иоан 8:12, Иоан 9:5, Иоан 12:46

+ 1:6 Матфей 3:1, Марк 1:4, Лука 1:80, Лука 3:2

+ 1:7 Иоан 3:26, Иоан 5:33, Иоан 10:41, Иоан 20:31, Йаптыклар 19:4

+ 1:9 1 Петринин 2:9

+ 1:11 Иоан 5:43

+ 1:12 Матфей 5:9, 1 Иоанын 3:1, 1 Иоанын 5:1, Ромалылара 8:14

+ 1:13 Иоан 3:3, Иаковун 1:18

+ 1:14 1 Иоанын 4:2, 2 Иоанын 1:7, 1 Тимофейӓ 3:16, Чыфытлара 2:14

+ 1:15 Матфей 3:11

+ 1:17 Иоан 7:19, Иоан 14:6

+ 1:18 Иоан 6:46, 1 Иоанын 4:12, Колослулара 1:15, 1 Тимофейӓ 6:16

• 1:19 Матфей 3:1-12, Марк 1:2-8, Лука 3:15-17

+ 1:20 Йаптыклар 13:25

+ 1:21 Матфей 17:12-13, Лука 1:17,

+ 1:29 1 Петринин 1:19, 1 Иоанын 2:2, 1 Иоанын 4:10

+ 1:31 Лука 1:17
+ 1:32 Матфей 3:16, Марк 1:10, Лука 3:22
+ 1:33 Йаптыклар 1:5
+ 1:35 Матфей 11:2, Марк 2:18, Лука 11:1
+ 1:36 Иоан 1:29
+ 1:38 Иоан 18:4, Иоан 18:7

+ 1:40 Матфей 4:18-20, Марк 1:16-20, Лука 5:2-11

+ 1:41 Иоан 4:25

+ 1:42 Матфей 16:18, Марк 3:16, Галатийалылара 1:18, 1 Коринфлилерӓ 1:12

+ 1:44 Иоан 12:21

+ 1:45 Иоан 21:2, Лука 24:27, Матфей 2:23, Лука 2:39

+ 1:47 Ромалылара 9:6

+ 1:49 Матфей 27:11, Матфей 27:42, Иоан 11:27

+ 1:51 Йарадылыш 28:12,

+ 2:1 Иоан 4:46, Иоан 21:2

+ 2:4 Марк 14:41, Иоан 7:6, Иоан 7:30, Иоан 8:20, Иоан 13:1

+ 2:6 Иоан 3:25

+ 2:12 Марк 3:31, Марк 6:3, Иоан 7:3, Йаптыклар 1:14, 1 Коринфлилерӓ 9:5, Галатийалылара 1:19

• 2:13 Матфей 21:12-13, Марк 11:15-17, Лука 19:45-46

+ 2:13 Иоан 6:4, Иоан 11:55

+ 2:16 Лука 2:49

+ 2:18 Иоан 4:48, Иоан 6:30, 1 Коринфлилерӓ 1:22

+ 2:19 Марк 8:31, Марк 14:58, Марк 15:29, Иоан 10:18

+ 2:22 Лука 24:8, Иоан 12:16
+ 2:23 Иоан 11:45
+ 3:1 Иоан 7:50, Иоан 19:39

+ 3:5 Марк 16:16, Йаптыклар 2:38, Матфей 5:20, 1 Коринфлилерӓ 15:50

+ 3:13 Иоан 6:38, 1 Коринфлилерӓ 15:47, Ефеслилерӓ 4:9

+ 3:14 Иоан 8:28, Иоан 12:32

+ 3:16 Ромалылара 5:8, Ефеслилерӓ 2:4, 1 Иоанын 3:1, 1 Иоанын 4:10

+ 3:17 Иоан 8:15, Иоан 12:47
+ 3:18 Марк 16:16
+ 3:19 Иоан 1:4, Иоан 8:12, Иоан 7:7
+ 3:20 Ефеслилерӓ 5:13
+ 3:22 Иоан 4:1-2

+ 3:24 Матфей 11:2, Марк 6:17-18, Лука 3:19-20

+ 3:25 Иоан 2:6
+ 3:26 Иоан 1:7, Иоан 5:33
+ 3:27 1 Коринфлилерӓ 4:7
+ 3:28 Марк 1:2, Иоан 1:20

+ 3:29 Матфей 9:15, Матфей 25:1-13, Апокалипсис 19:7, Апокалипсис 21:2, Матфей 9:15, Марк 2:19

+ 3:33 Иоан 8:26
+ 3:35 Матфей 3:17, Матфей 17:5, Иоан 5:20
+ 3:36 Иоан 5:24, Иоан 6:40, 1 Иоанын 5:12-13
+ 4:2 Иоан 3:22
+ 4:3 Иоан 2:11-12
+ 4:4 Лука 9:52-53
+ 4:5 Йарадылыш 33:19, Йарадылыш 48:22
+ 4:14 Иоан 7:38
+ 4:19 Иоан 9:20
+ 4:20 Йарадылыш 12:6-7, Йарадылыш 33:18,
+ 4:22 Йаптыклар 13:23, Ромалылара 3:1-2
+ 4:23 Ромалылара 8:15, Ефеслилерӓ 6:18,
+ 4:24 2 Коринфлилерӓ 3:17
+ 4:25 Иоан 1:41, Матфей 11:2,
+ 4:26 Иоан 9:37

+ 4:34 Иоан 5:30, Иоан 6:38, Иоан 9:4, Иоан 14:31

+ 4:35 Матфей 9:38, Лука 10:2
+ 4:36 1 Коринфлилерӓ 3:6-9
+ 4:42 Иоан 1:29, 1 Иоанын 4:14
+ 4:44 Матфей 13:57, Марк 6:4, Лука 4:24
+ 4:45 Иоан 2:23
+ 4:46 Иоан 2:1, Иоан 21:2, Иоан 2:12

+ 4:48 Иоан 2:18, Иоан 6:30, 1 Коринфлилерӓ 1:22

+ 4:53 Матфей 8:13, Йаптыклар 16:34, Йаптыклар 18:8

+ 4:54 Иоан 2:11
+ 5:8 Матфей 9:6-7, Марк 2:11, Лука 5:24
+ 5:16 Иоан 15:20
+ 5:18 Иоан 7:1, Филиплилерӓ 2:6

+ 5:20 Матфей 3:17, Матфей 17:5, Иоан 3:35, Иоан 10:17, Иоан 15:9, Иоан 17:26

+ 5:21 Ромалылара 8:11, 1 Коринфлилерӓ 15:45

+ 5:22 Иоан 17:2, Йаптыклар 10:42

+ 5:23 Матфей 10:40, Лука 10:16, Иоан 13:20, Иоан 15:23

+ 5:24 Иоан 3:36, Иоан 6:40, Иоан 20:31, 1 Иоанын 5:9-13, 1 Иоанын 3:14

+ 5:25 Матфей 27:52-53, Ефеслилерӓ 2:1, Ефеслилерӓ 2:5

+ 5:26 Иоан 1:4, Иоан 11:25, 1 Иоанын 1:2, 1 Иоанын 5:11

+ 5:28 Иоан 11:25, Иоан 11:43
+ 5:30 Марк 14:36, Иоан 6:38, Иоан 8:16
+ 5:31 Иоан 8:13
+ 5:33 Иоан 1:7, Иоан 3:26, Иоан 10:41
+ 5:35 Матфей 5:16, 2 Петринин 1:19
+ 5:36 Иоан 8:18, Иоан 10:25, 1 Иоанын 5:9
+ 5:39 Лука 24:27
+ 5:41 1 Салониклилерӓ 2:6

+ 5:43 Иоан 10:25, Иоан 12:12, Иоан 1:11, Иоан 3:11-12

+ 5:44 Иоан 12:43

• 6:1 Матфей 14:13-21, Марк 6:30-44, Лука 9:10-17

+ 6:4 Иоан 2:13, Иоан 11:55
+ 6:5 Иоан 1:44,
+ 6:8 Иоан 1:40, Иоан 1:44
+ 6:11 Матфей 15:36
+ 6:14 Матфей 11:2-3, Иоан 4:25, Иоан 11:27
• 6:16 Матфей 14:22-27, Марк 6:45-52
+ 6:29 1 Иоанын 3:23

+ 6:30 Матфей 12:38, Иоан 2:18, Иоан 4:48, 1 Коринфлилерӓ 1:22

+ 6:34 Иоан 4:15
+ 6:35 Иоан 4:14, Иоан 7:37
+ 6:37 Иоан 17:6

+ 6:38 Иоан 3:13, 1 Коринфлилерӓ 15:47, Марк 14:36, Иоан 5:30

+ 6:39 Матфей 18:14, Иоан 10:28-29
+ 6:40 Иоан 3:35, Иоан 5:24, 1 Иоанын 5:12-13
+ 6:42 Матфей 13:55
+ 6:44 Иоан 12:32
+ 6:46 Матфей 11:27, Иоан 1:18
+ 6:51 Иоан 3:13, Матфей 26:26-28

+ 6:53 Марк 14:22-24, 1 Коринфлилерӓ 10:16, 1 Коринфлилерӓ 11:27

+ 6:56 Иоан 15:4-5, 1 Иоанын 3:24
+ 6:62 Марк 16:19, Лука 24:51, Йаптыклар 1:9
+ 6:63 2 Коринфлилерӓ 3:6
+ 6:64 Иоан 13:11
+ 6:69 Марк 1:24
+ 6:70 Иоан 13:2, Иоан 13:27
+ 6:71 Иоан 18:2-3
+ 7:1 Иоан 5:18, Иоан 8:37, Иоан 11:53

+ 7:3 Марк 3:31, Марк 6:3, Иоан 2:12, Йаптыклар 1:14, 1 Коринфлилерӓ 9:5, Галатийалылара 1:19

+ 7:6 Марк 14:41, Иоан 2:4, Иоан 8:20, Иоан 13:1

+ 7:7 Иоан 15:18, Иоан 3:19
+ 7:13 Иоан 19:38
+ 7:16 Иоан 8:28, Иоан 12:49, Иоан 14:10
+ 7:18 Иоан 5:41, Иоан 8:50
+ 7:19 Иоан 1:17
+ 7:20 Марк 3:22, Иоан 8:48, Иоан 10:20
+ 7:23 Матфей 12:2, Иоан 5:16
+ 7:24 Иоан 8:15
+ 7:27 Иоан 8:14, Иоан 9:29, Иоан 19:9
+ 7:29 Матфей 11:27, Иоан 8:55

+ 7:30 Иоан 10:39, Марк 14:41, Иоан 2:4, Иоан 7:6, Иоан 8:20, Иоан 13:1

+ 7:31 Иоан 8:30
+ 7:33 Марк 14:7, Иоан 14:19, Иоан 16:5
+ 7:34 Иоан 8:21-22, Иоан 13:33

+ 7:37 Матфей 11:28, Матфей 5:6, Иоан 4:14, Иоан 6:35

+ 7:39 Йаптыклар 2:4
+ 7:40 Иоан 1:21
+ 7:42 Матфей 2:1, Лука 2:4-7
+ 7:43 Иоан 9:16, Иоан 10:19

+ 7:48 1 Коринфлилерӓ 1:20, 1 Коринфлилерӓ 2:8

+ 7:50 Иоан 3:1, Иоан 19:39
+ 8:6 Лука 11:54, Лука 20:20
+ 8:7 Ромалылара 2:1, Ромалылара 2:22
+ 8:11 Иоан 5:14

+ 8:12 Лука 2:30, Иоан 1:4, Иоан 1:9, Иоан 12:35

+ 8:13 Иоан 5:31
+ 8:14 Иоан 13:3, Иоан 16:28, Иоан 7:27
+ 8:15 Иоан 3:17, Иоан 7:24, Иоан 12:47
+ 8:16 Иоан 5:30, Иоан 16:32
+ 8:18 Иоан 5:36, 1 Иоанын 5:9
+ 8:19 Матфей 11:27, Иоан 16:3

+ 8:20 Марк 14:41, Иоан 2:4, Иоан 7:6, Иоан 13:1

+ 8:21 Иоан 7:34-35, Иоан 13:33
+ 8:23 1 Иоанын 4:5, Иоан 17:14
+ 8:26 Иоан 15:15, Иоан 3:33

+ 8:28 Иоан 3:14, Иоан 12:32, Иоан 5:30, Иоан 7:16

+ 8:29 Иоан 4:34, Иоан 6:38

+ 8:30 Иоан 7:31

+ 8:32 Иаковун 2:12, 1 Петринин 2:16, Ромалылара 6:18, 1 Коринфлилерӓ 7:22, 2 Коринфлилерӓ 3:17, Галатийалылара 5:1

+ 8:33 Матфей 3:9

+ 8:34 2 Петринин 2:19, Ромалылара 6:16-20, Тита 3:3

+ 8:35 Йарадылыш 21:10, Галатийалылара 4:30
+ 8:37 Иоан 5:18, Иоан 7:1, Иоан 11:53
+ 8:39 Лука 19:9

+ 8:44 1 Иоанын 3:8, 1 Иоанын 3:10, 1 Иоанын 3:12, Йарадылыш 3:4, 2 Коринфлилерӓ 11:3, Апокалипсис 12:9

+ 8:48 Марк 3:22, Иоан 7:20
+ 8:49 Иоан 5:23
+ 8:50 Иоан 5:41, Иоан 7:18
+ 8:51 Иоан 5:24, Иоан 11:26

+ 8:54 Чыфытлара 5:5, Иоан 17:1, Йаптыклар 3:13, 2 Петринин 1:17

+ 8:55 Иоан 7:28-29
+ 8:56 Матфей 13:17, Лука 17:22
+ 8:59 Иоан 10:31
+ 9:4 Иоан 4:34, Иоан 11:9, Иоан 12:35
+ 9:5 Иоан 1:4, Иоан 8:12, Иоан 12:46
+ 9:6 Марк 7:33, Марк 8:23
+ 9:7 Лука 13:4
+ 9:14 Иоан 5:9
+ 9:16 Иоан 7:43, Иоан 10:19
+ 9:17 Иоан 4:19, Иоан 6:14
+ 9:22 Иоан 7:13, Иоан 12:42, Иоан 16:2
+ 9:29 Иоан 7:27, Иоан 8:14
+ 9:37 Иоан 4:26
+ 9:40 Ромалылара 2:19
+ 9:41 Иоан 15:22, Иаковун 4:17
+ 10:6 Марк 6:52, Марк 8:17

+ 10:11 Чыфытлара 13:20, Иоан 15:13, 1 Иоанын 3:16

+ 10:12 Матфей 7:15, Йаптыклар 20:29
+ 10:15 Матфей 11:27
+ 10:16 Иоан 11:52, Лука 12:32
+ 10:17 Матфей 3:17, Иоан 5:20
+ 10:18 Иоан 2:19
+ 10:19 Иоан 7:43, Иоан 9:16
+ 10:20 Марк 3:22, Иоан 7:20, Иоан 8:48,
+ 10:23 Йаптыклар 3:11, Йаптыклар 5:12
+ 10:24 Матфей 26:63, Иоан 1:24-25, Иоан 1:41
+ 10:25 Иоан 5:36
+ 10:28 Иоан 3:16, Иоан 17:12
+ 10:30 Иоан 17:11
+ 10:31 Иоан 8:59
+ 10:33 Матфей 9:3
+ 10:36 Иоан 3:17, Марк 2:7, Марк 14:64
+ 10:38 Иоан 14:10
+ 10:39 Лука 4:30, Иоан 7:30
+ 10:40 Иоан 1:28
+ 10:41 Иоан 1:7, Иоан 3:26, Иоан 5:33
+ 10:42 Иоан 7:31
+ 11:1 Лука 10:38-39
+ 11:2 Иоан 12:3
+ 11:8 Иоан 8:59, Иоан 10:31
+ 11:9 Иоан 9:4, Иоан 12:35
+ 11:11 Матфей 9:24, Марк 5:39,

+ 11:16 Матфей 10:3, Марк 3:18, Лука 6:15, Иоан 14:5, Иоан 20:24, Иоан 21:2, Йаптыклар 1:13, Иоан 13:37

+ 11:24 Лука 14:14, Иоан 5:29, Иоан 6:39

+ 11:25 Иоан 1:4, Иоан 5:26, 1 Иоанын 1:2, 1 Иоанын 5:11

+ 11:26 Иоан 5:24, Иоан 8:51

+ 11:27 Матфей 11:2, Иоан 1:49, Матфей 16:16, Марк 8:29

+ 11:35 Лука 19:41
+ 11:37 Иоан 9:6-7
+ 11:38 Матфей 27:60
+ 11:41 Иоан 17:1
+ 11:42 Иоан 3:17
+ 11:43 Иоан 5:28
+ 11:44 Иоан 5:28

• 11:45 Матфей 26:1-5, Марк 14:1-22, Лука 22:1-2

+ 11:45 Иоан 2:23
+ 11:50 Иоан 18:14
+ 11:51 Марк 10:45
+ 11:52 Иоан 10:16, 1 Иоанын 2:2

+ 11:53 Марк 14:1, Иоан 5:18, Иоан 7:1, Иоан 8:37

+ 11:55 Иоан 2:13, Иоан 6:4,

+ 11:57 Иоан 7:11

• 12:1 Матфей 26:6-13, Марк 14:3-9, Лука 7:36-50

+ 12:1 Иоан 11:55, Матфей 21:17, Иоан 11:1, Иоан 11:18

+ 12:2 Лука 10:38
+ 12:3 Иоан 11:2
+ 12:6 Иоан 13:29
+ 12:9 Иоан 11:44

• 12:12 Матфей 21:4-9, Марк 11:7-10, Лука 19:35-38

+ 12:15 Матфей 21:4-5
+ 12:16 Иоан 2:22
+ 12:19 Иоан 11:47-48
+ 12:21 Иоан 1:44
+ 12:23 Иоан 2:4, Иоан 17:1
+ 12:24 1 Коринфлилерӓ 15:36
+ 12:25 Матфей 10:39, Лука 14:26
+ 12:27 Марк 14:34, Иоан 13:21
+ 12:28 Марк 1:11, Марк 9:7
+ 12:29 Йаптыклар 23:9
+ 12:30 Иоан 11:42

+ 12:31 Иоан 16:11, 2 Коринфлилерӓ 4:4, Колослулара 2:15

+ 12:32 Иоан 3:14, Иоан 8:28, Иоан 6:44

+ 12:33 Иоан 18:32

+ 12:35 Иоан 1:4, Иоан 8:12, Ефеслилерӓ 5:8, Иоан 9:4, Иоан 11:9, 1 Иоанын 1:6

+ 12:36 Лука 16:8, 1 Салониклилерӓ 5:5

+ 12:38 Ромалылара 10:16

+ 12:40 Матфей 13:15, Марк 4:12, Йаптыклар 28:27

+ 12:42 Иоан 3:1, Иоан 9:22, Иоан 16:2
+ 12:43 Иоан 5:44
+ 12:44 Матфей 10:40, Иоан 13:20, Иоан 14:1
+ 12:45 Иоан 14:9
+ 12:46 Иоан 1:4, Иоан 8:12, Иоан 9:5
+ 12:47 Иоан 3:17, Иоан 4:42, Иоан 8:15

+ 13:1 Иоан 12:1, Марк 14:41, Иоан 2:4, Иоан 7:6, Иоан 8:20

+ 13:2 Иоан 6:70

+ 13:3 Матфей 11:27, Иоан 17:2, Иоан 8:14, Иоан 16:28

+ 13:5 Матфей 20:28, Лука 22:27

+ 13:8 1 Коринфлилерӓ 6:11, Ефеслилерӓ 5:26, Тита 3:5, Чыфытлара 10:22

+ 13:10 Иоан 15:3

+ 13:11 Иоан 6:64, Иоан 18:2

+ 13:13 Матфей 7:22, Матфей 23:8, Лука 6:46, Филиплилерӓ 2:11

+ 13:14 1 Тимофейӓ 5:10
+ 13:15 1 Петринин 2:21
+ 13:16 Лука 6:40, Иоан 15:20

+ 13:17 Матфей 24:46, Лука 11:28, Иаковун 1:22, Ромалылара 2:13

• 13:18 Матфей 26:21-25, Марк 14:18-21, Лука 22:21-23

+ 13:18 Иоан 6:70,
+ 13:19 Марк 13:23, Иоан 14:29, Иоан 16:4
+ 13:20 Матфей 10:40, Лука 10:16, Иоан 12:44
+ 13:21 Марк 14:34, Иоан 12:27

+ 13:23 Иоан 19:26, Иоан 20:2, Иоан 21:7, Иоан 21:20

+ 13:29 Иоан 12:6
+ 13:31 1 Петринин 4:11
+ 13:32 Иоан 17:1, Иоан 17:5
+ 13:33 Иоан 7:34, Иоан 8:21

+ 13:34 1 Иоанын 2:7-8, 1 Иоанын 3:11, 2 Иоанын 1:5, Иоан 15:12

• 13:36 Матфей 26:31-35, Марк 14:27-31, Лука 22:31-34

+ 13:37 Иоан 11:16, Иоан 21:19
+ 13:38 Иоан 18:27
+ 14:1 Иоан 12:44
+ 14:3 Иоан 14:1, 1 Салониклилерӓ 4:17
+ 14:5 Иоан 11:16
+ 14:6 Иоан 1:17, Иоан 11:25, Чыфытлара 10:20
+ 14:8 Иоан 1:43, Иоан 12:21
+ 14:9 Иоан 12:45
+ 14:10 Иоан 10:38
+ 14:11 Иоан 5:36
+ 14:12 Иоан 8:14, Иоан 13:3, Иоан 16:28

+ 14:14 Матфей 7:7-8, Марк 11:24, Иоан 15:16, Иоан 16:23, 1 Иоанын 3:22

+ 14:15 Матфей 28:20, 1 Иоанын 5:3, 2 Иоанын 1:6, Ромалылара 13:10

+ 14:16 Иоан 15:26, Иоан 16:13
+ 14:17 1 Коринфлилерӓ 2:14, Йаптыклар 2:4
+ 14:19 Иоан 7:33
+ 14:21 Иоан 16:27
+ 14:22 Лука 6:16, Йаптыклар 1:13
+ 14:23 Апокалипсис 3:20

+ 14:26 Иоан 15:26, Иоан 16:13, 1 Коринфлилерӓ 2:10, 1 Иоанын 2:20, Лука 24:49

+ 14:27 Филиплилерӓ 4:7, Колослулара 3:15

+ 14:28 Иоан 14:1-2, 1 Коринфлилерӓ 11:3, 1 Коринфлилерӓ 15:24

+ 14:29 Марк 13:23, Иоан 13:19
+ 14:30 Иоан 12:31, Ефеслилерӓ 2:2
+ 15:2 Матфей 3:10, Матфей 7:19
+ 15:3 Иоан 13:10
+ 15:4 1 Иоанын 2:6

+ 15:5 Ромалылара 11:17, Иоан 6:56, 1 Иоанын 3:24, Марк 4:20

+ 15:6 Матфей 13:42
+ 15:7 Иоан 14:14
+ 15:9 Матфей 3:17, Иоан 5:20

+ 15:11 Иоан 3:29, Иоан 16:24, Иоан 17:13, 1 Иоанын 1:4, 2 Иоанын 1:12

+ 15:12 Иоан 13:34

+ 15:13 Иоан 10:11, 1 Иоанын 3:16, Ромалылара 5:7-8, Ефеслилерӓ 5:2

+ 15:14 Марк 3:35

+ 15:15 Иоан 3:32, Иоан 8:26

+ 15:16 Матфей 7:7-8, Марк 11:24, Иоан 14:14, Иоан 16:23

+ 15:17 1 Иоанын 2:7, 1 Иоанын 3:11, 2 Иоанын 1:5

+ 15:18 Марк 13:13, Иоан 7:7, 1 Иоанын 3:13

+ 15:19 Иоан 8:23, Иоан 17:14

+ 15:20 Матфей 10:24, Лука 6:40, Иоан 13:16, Иоан 5:16, 1 Коринфлилерӓ 4:12, 2 Коринфлилерӓ 4:9, 1 Салониклилерӓ 2:15, 2 Тимофейӓ 3:12

+ 15:22 Иоан 9:41
+ 15:23 Иоан 5:23
+ 15:24 Иоан 7:31, Иоан 10:37

+ 15:26 Иоан 14:17, Иоан 16:13, Йаптыклар 5:32, 1 Иоанын 5:6-8

+ 15:27 Лука 24:48, Иоан 19:35, Йаптыклар 1:8

+ 16:2 Иоан 9:22, Иоан 12:42, Йаптыклар 8:1, Йаптыклар 9:1, Йаптыклар 26:9

+ 16:3 Иоан 18:19
+ 16:4 Марк 13:23, Иоан 13:19, Иоан 14:29
+ 16:5 Иоан 7:33, Иоан 14:12
+ 16:7 Иоан 15:26
+ 16:9 Иоан 8:24
+ 16:11 Иоан 12:31, Колослулара 2:15

+ 16:13 Иоан 14:17, Иоан 15:26, 1 Иоанын 2:20, 1 Коринфлилерӓ 2:10

+ 16:15 Иоан 17:10
+ 16:16 Иоан 7:33
+ 16:20 Матфей 9:15
+ 16:22 2 Коринфлилерӓ 6:10

+ 16:23 Матфей 7:7-8, Марк 11:24, Иоан 14:14, Иоан 15:16

+ 16:24 Иоан 3:29, Иоан 15:11, Иоан 17:13, 2 Иоанын 1:12

+ 16:25 Марк 8:32
+ 16:27 Иоан 14:21
+ 16:28 Иоан 8:14, Иоан 13:3
+ 16:30 Иоан 2:24-25
+ 16:32 Матфей 26:31, Марк 14:27, Иоан 8:16

+ 16:33 Иоан 14:27, Колослулара 3:15, Ромалылара 8:37, Апокалипсис 3:21

+ 17:1 Иоан 11:41, Иоан 2:4, Иоан 12:23, Иоан 8:54, Иоан 13:32

+ 17:2 Матфей 28:18, Иоан 5:22, Иоан 13:3
+ 17:5 Иоан 1:1-2
+ 17:8 Иоан 6:69
+ 17:9 Лука 22:32
+ 17:10 Иоан 16:15,
+ 17:11 Иоан 10:30

+ 17:12 2 Салониклилерӓ 3:3, Иоан 13:2, Иоан 10:28

+ 17:13 Иоан 3:29, Иоан 15:11, Иоан 16:24, 2 Иоанын 1:12

+ 17:14 Иоан 8:23, Иоан 15:19
+ 17:15 Матфей 6:13
+ 17:18 Иоан 20:21
+ 17:22 Ромалылара 8:30
+ 17:24 Иоан 14:3
+ 17:25 Иоан 8:55, Иоан 10:15
+ 17:26 Матфей 3:17, Иоан 5:20

• 18:1 Матфей 26:47-56, Марк 14:43-50, Лука 22:47-53

+ 18:1 Матфей 26:36
+ 18:2 Лука 22:39
+ 18:3 Йаптыклар 1:16
+ 18:4 Иоан 13:1, Иоан 1:38, Иоан 20:15
+ 18:9 Иоан 17:12
+ 18:10 Лука 22:38
+ 18:11 Марк 10:38, Марк 14:36

• 18:12 Матфей 26:57-58, Марк 14:53-54, Лука 22:54

+ 18:13 Лука 3:2, Йаптыклар 4:6

+ 18:14 Иоан 11:50

• 18:16 Матфей 26:69-70, Марк 14:66-68, Лука 22:55-57

• 18:19 Матфей 26:59-66, Марк 14:55-64, Лука 22:66-71

+ 18:20 Иоан 7:26
+ 18:22 Йаптыклар 23:2, Йаптыклар 23:4
+ 18:26 Иоан 18:10

+ 18:27 Матфей 26:64, Марк 14:72, Лука 22:60, Иоан 13:38

• 18:28 Матфей 27:1-2, Матфей 27:11-14, Марк 15:1-5, Лука 23:1-5

+ 18:28 Йаптыклар 10:28,

+ 18:29 Лука 3:1, Лука 13:1, Йаптыклар 3:13, Йаптыклар 4:27, 1 Тимофейӓ 6:13

+ 18:32 Марк 10:33, Иоан 12:33
+ 18:33 Матфей 2:2
+ 18:36 Иоан 8:23, Иоан 17:14
+ 18:37 Иоан 3:11, 1 Иоанын 4:6
+ 18:38 Лука 23:41, Чыфытлара 4:15
+ 18:39 Марк 15:6-7

• 19:1 Матфей 27:15-31, Марк 15:6-20, Лука 23:13-25

+ 19:4 Лука 23:41, Чыфытлара 4:15
+ 19:7 Иоан 10:36,
+ 19:9 Йаптыклар 8:32-33
+ 19:11 Иоан 18:2, Иоан 18:14
+ 19:12 Йаптыклар 3:13

• 19:17 Матфей 27:32-44, Марк 15:21-32, Лука 23:26-43

+ 19:20 Чыфытлара 13:12
+ 19:25 Лука 24:18, Лука 8:2
+ 19:26 Иоан 13:23

• 19:28 Матфей 27:45-56, Марк 15:33-41, Лука 23:44-49

+ 19:34 1 Иоанын 5:6

+ 19:35 Иоан 15:27, Йаптыклар 1:8, 1 Иоанын 1:1-3, Апокалипсис 1:2

+ 19:36 Матфей 1:23, Матфей 21:4, Матфей 26:56

• 19:38 Матфей 27:57-61, Марк 15:42-47, Лука 23:50-56

+ 19:38 Иоан 7:13
+ 19:39 Иоан 3:1, Иоан 7:50, Матфей 2:11
+ 19:40 Иоан 11:44

• 20:1 Матфей 28:1-10, Марк 16:1-8, Лука 24:1-12

+ 20:1 Лука 8:2
+ 20:2 Иоан 13:23
+ 20:9 Лука 24:27
• 20:11 Марк 16:9-11
+ 20:12 Лука 24:4, Йаптыклар 1:10
+ 20:14 Лука 24:16, Лука 24:31, Иоан 21:4
+ 20:15 Иоан 1:38, Иоан 18:4

+ 20:17 Матфей 28:10, Ромалылара 8:29, Чыфытлара 2:11

• 20:19 Матфей 28:16-20, Марк 16:14-18, Лука 24:36-49

+ 20:21 Иоан 17:18
+ 20:22 Йарадылыш 2:7
+ 20:23 Матфей 16:19, Матфей 18:18
+ 20:24 Иоан 11:16

+ 20:28 Иоан 1:1, 1 Иоанын 5:20, Филиплилерӓ 2:6

+ 20:29 Марк 15:32, 1 Петринин 1:8

+ 20:30 Иоан 21:25

+ 20:31 Матфей 14:33, Лука 1:35, Иоан 1:7, Йаптыклар 19:4, Иоан 3:14-15, 1 Иоанын 5:13

+ 21:1 Иоан 6:1

+ 21:2 Иоан 11:16, Иоан 14:5, Иоан 20:24, Иоан 1:45, Иоан 2:1, Матфей 4:21, Лука 5:10

+ 21:4 Лука 24:16, Лука 24:31, Иоан 20:14
+ 21:5 Лука 24:41
+ 21:6 Лука 5:4
+ 21:7 Иоан 13:23
+ 21:14 Иоан 20:19, Иоан 20:26
+ 21:16 Йаптыклар 20:28, 1 Петринин 5:1
+ 21:19 Иоан 13:37, 2 Петринин 1:14
+ 21:20 Иоан 13:23, Иоан 13:25
+ 21:22 Матфей 16:27, Марк 9:1
+ 21:24 Иоан 15:27, 3 Иоанын 1:12
+ 21:25 Иоан 20:30

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: Иоан

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- Иоан

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары