Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:55:20.560537+00:00

Ени Бааланты: Иаковун

Ени Бааланты: Иаковун

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. Иаковун

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

Иаковун

Иаковун

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

ИАКОВУН КИЙАДЫ

1^1Бӓн, Иаков, Аллахын хем Сааби Иисус Христозун чыраа, дааныкта оники тамызлаа селӓм йоллээрым+.

Дененмӓк хем йанылмак

2Бӱтӱн севинмеликлӓн кабледин, кардашларым, ачан гечерсиниз хертӱрлӱ денемеклердӓн,+

3билерӓк, ани денемеклӓр инанда сизи дайанмайа алыштырэр+.

4Бакын, дайанмак ишини таман йапсын, ки сиз таманнанмыш хем кусурсуз оласыныз, хем хич бир кедериниз олмасын+.

5Еер сиздӓн бирисинӓ аарифлик етишмӓрсейди, истесин Аллахтан, Ангысы ӂӧмертликлӓн херкезинӓ верер, хич маана аарамээр, да она верилеӂек.

6Ама салт инаннан истесин, хич шӱпеленмейерӓк, зерӓ ким шӱпеленер, о бензеер дениз далгасына, ани лӱзгердӓн кооланэр хем саурулэр+.

7Бӧлӓ адам санмасын, ани Саабидӓн бишей кабледеӂек+.

8Адам, ани икилеер, карарсыздыр хепси йаптыкларында.

9Ашаа бойдан кардаш севинсин кенди ӱӱсеклииннӓн+.

10Зенгин олан ӱӱнсӱн кенди алчаклыыннан, зерӓ о да кыр чичӓӓ гиби гечеӂек.

11Ачан гӱн кызгын сыӂааннан дууэр, от куруйэр, отун чичӓӓ ерӓ дӱшер, гӧрӱшӱ хем гӧзеллии кайбелер. Хеп ӧлӓ зенгин олан да, кенди ишлерини йапаркан, сӧрпешер+.

12Не мутлу адам, ким дайанмаклан денемеклери гечирер, зерӓ, дененмиш олуп, йашамак фенецини кабледеӂек, ани адады Сааби хепсинӓ оннара, ким Ону север+.

13Ким дененмектӓ йанылэр, демесин: «Аллах бени йанылтты», зерӓ Аллах Кенди кӧтӱлӱклӓн йанылдылмаз хем башка биркимсейи дӓ йанылтмаз.

14Ама херкез, ким йанылэр, кенди истемесиннӓн чекилмиш, алданэр.

15Сора истемеси, гебӓ калып, гӱнахы дуудурэр, гӱнах да, олгуннандыйнан, ӧлӱм гетирир+.

16Севгили кардашларым, алданмайын!+

17Хер ии верги хем хер таман баашыш йукардан гелер, Бобадан, Ани йаратты гӧктеки шафклары, да Ангысында йок диишилмӓк не дӓ дӧнеклик гӧлгеси+.

18О Кенди истедиинӓ гӧрӓ йапты, ки биз дууалым аслылык сӧзӱннӓн да еденелим илк ери оннарын арасында, не О йаратты+.

Ишитмӓк хем таманнамак

19Буну ии билин, севгили кардашларым, херкези сеслемейӓ чабук олсун, лафетмейӓ йаваш хем ӱфкеленмейӓ сабур олсун.

20Зерӓ инсан ӱфкеси Аллахын доорулууну йапамаз.

21Онуштан бракылын хертӱрлӱ кирли ишлердӓн хем кӧтӱлӱктӓн, ани хер тарафа йайылмыш, да йавашлыклан кабледин екилмиш сӧзӱ, ани вар ниӂӓ куртарсын ӂаннарынызы+.

22Аллахын сӧзӱнӱ саде ишитмӓклӓн кендинизи алдатмайын, Аллахын сӧзӱнӱн таманнайыӂылары олун+.

23Зерӓ ким сӧзӱ ишидип таманнамээр, о адам бензӓр олэр бирисинӓ, ангысы айнада бакэр ӱзӱнӓ да гӧрер, насылдыр кендиси,

24бактыктан сора гидер да, несой кендиси, хемен унудэр.

25Ама ким ии бакэр о таман Закона, ани сербестлик верер, да ону илери доору таманнээр, диил ниӂӓ бир унудан сеслейиӂи, ама ниӂӓ бир чалышкан ишчи, бу адам кенди ишиндӓ мутлу олаӂэк+.

26Еер биркимсей кендини аллахчы сайарсайды, ама кенди дилини запламарсайды, о кенди-кендини алдадэр, онун аллахчылыы да наафилӓ+.

27Аллах Бобанын ӧнӱндӓ темиз хем кусурсуз аллахчылык будур: зеет чекӓн ӱӱсӱзлери хем дуллары долашмаа хем кендини дӱннедӓн лекесиз тутмаа+.

2

Зенгиннӓр хем фукааралар

2^1Кардашларым! Инанӂы оларак Иисус Христоза, бизим метин Саабийӓ, кимсейӓ пай тутмайын+.

2Сӧзгелиши, еер сизин топлантыныза гелӓрсейди бир адам, алтын ӱзӱклӓн хем зариф рубайлан гиийимни, хем бир фукаара, кирли рубайлан гиийимни,

3еер зариф гиийимни адама дейӓрсейдиниз: «Буйурун, отурун бу ии ердӓ», ама фукаарайа дейӓрсейдиниз: «Сӓн дур орада», еки: «Отур бу ерӓ, айакларымын уӂунда»,

4озаман айырмак йапмээрсыныз мы хем кӧтӱ неетли маанаӂылар олмээрсыныз мы?

5Севгили кардашларым, сеслейин. Сечмеди ми Аллах бу дӱннедӓ фукаара оланнары, ки инанда зенгин олсуннар хем мирасчы падишахлыкта, ангысы аданды оннара, ким Аллахы север+?

6Ама сиз фукааралары ашааландырэрсыныз. Зенгиннӓр диил ми оннар, ким сизи езер хем даава ӧнӱнӓ сӱрӱклеер?

7Диил ми оннар, ким кӧтӱлеер гӧзӓл ады, ани сизӓ верилди?

8Еер Падишахын Законуну таманнарсайдыныз Айоз Йазыйа гӧрӓ: «Севӓсин йакын оланыны, ниӂӓ кендини», ии йапэрсыныз.

9Ама еер биркимсейӓ пай тутарсайдыныз, озаман гӱнах йапэрсыныз, хем Айоз Закон сизи кабаатлы булэр ниӂӓ закон басыӂыларыны.

10Зерӓ ким бӱтӱн Закону таманнарсайды, ама салт бир сымарламайы басарсайды, кабаатлы хепсинӓ каршы олэр+.

11Зерӓ Ким деди: «Ороспулук йапмайасын», хеп О деди: «Ӧлдӱрмейӓсин» дӓ. Еер ороспулук йапмарсайдын, ама ӧлдӱрӱрсейдин, хеп бир сӓн закон басыӂысы олэрсын.

12Ӧлӓ лафедин хем ӧлӓ ишлейин, ниӂӓ оннар, ким даавалы олаӂэк Айоз Закона гӧрӓ, ани сербестлик верир+.

13Зерӓ аӂыйанныксыз даава олаӂэк оннара, ким башкаларыны аӂымээр. Аӂыйаннык даавадан таа ӱстӱндӱр+.

Инан хем иш

14Кардашларым, не файда олаӂэк еер биркимсей дейӓрсейди, ани онун инаны вар, ама ишлери йок? Вар мы ниӂӓ бусой инан ону куртарсын?

15Еер кардаш йада кызкардаш рубасызсайды хем оннарын хергӱнкӱ имеелии йоксайды,

16да сиздӓн бириси дейӓрсейди: «Гидин услулукта, йысынын хем дойунун», ама вермӓрсейди оннара, не гӱӱдӓ ичин лӓӓзым, не файда олур+?

17Хеп ӧлӓ инанын да ишлери олмарсайды, инан ӧлӱ олэр.

18Беки дӓ биркимсей дейеӂек: «Сендӓ вар инан, бендӓ вар ишлӓр». Гӧстер бана сенин ишсиз инаныны, бӓн дӓ сана беним инанымы ишлеримнӓн гӧстереӂӓм+.

19Сӓн инанэрсын, ани Аллах бирдир. Ии йапэрсын. Фена духлар да инанэрлар хем титирерлӓр+.

20Истеерсин ми сӓн, адам, бош кафалы, билӓсин ани инан, ишлери йоксайды, файдасыздыр?

21Бизим боба Авраам ишлериннӓн доору сайылмады мы, гетирип кенди оолуну Исаакы курбан оларак курбаннык ӱстӱндӓ+?

22Гӧрерсин ми, ани онун инаны ишлериннӓн барабар ишлӓрди да инаны ишлериннӓн таман олду+?

23Бутӱрлӱ таманнанды Айоз Йазынын сӧзлери: «Авраам инанды Аллахы да бунуннан доору сайылды». Онуштан Авраама Аллахын досту денилди+.

24Есап алэрсын мы, ани инсан кенди ишлериннӓн доору сайылэр, ама диил салт инаныннан?

25Хеп ӧлӓ маскара Раав да ишлериннӓн доору сайылмады мы, ачан конаклады гӧзчӱлери да чыкарды оннары касабадан, ки геери башка йолдан гитсиннӓр?

26Ниӂӓ духсуз гӱӱдӓ ӧлӱ, хеп ӧлӓ ишсиз инан да ӧлӱ.

3

Дилимизи кулланмак

3^1Кардашларым, чойунуз ӱӱредиӂи олмайын, зерӓ билерсиниз, ани бизӓ бир таа кескин даава олаӂэк+.

2Зерӓ хепсимиз чок сыра йанылэрыз. Ким лафлан йанылмээр, о таман адам, ангысы вар ниӂӓ тутсун чылбырда бӱтӱн гӱӱдесини+.

3Биз бейгирлерин аазларына кантырма койэрыз, ки тербеелейелим оннары. Бутӱрлӱ оннарын бӱтӱн гӱӱделерини кулланэрыз.

4Йа бакын, не бӱӱк гемилӓр серт лӱзгерлердӓн гӧтӱрӱлер, ама не кӱчӱк дӱменнӓн кулланылы, оннар гидерлӓр орайы, нерейи гемиӂи истеер.

5Хеп ӧлӓ дил дӓ, гӱӱдедӓ кӱчӱк бир ек, ама бӱӱк ишлӓрлӓн ӱӱнӓр. Бакын, бир кӱчӱк атеш не бӱӱк бир даа тутуштуруп-йакэр.

6Дил дӓ атеш гибидир, гӱӱдемизин еклери арасында бир кӧтӱлӱк дӱннеси. Дил бӱтӱн гӱӱдемизи кирледер хем йашамамызын текерлеени кыздырэр, зерӓ кенди дӓ ӂендем атешиндӓн кыздырылан+.

7Хербир сой ӂанаварлар, кушлар, сӱрӱненнӓр хем дениздӓ йашайаннар адамдан запланды.

8Ама дили кимсей заплайамээр. О бир феналык, долу ӧлӱм зихириннӓн, ангысыны кимсей дургудамээр.

9Дилимизлӓн Аллах Бобайы метиннеериз, хеп о дилимизлӓн инсаннары бетвалээрыз, ангылары Аллаха тыпкы йарадылды+.

10Хеп бир ааздан чыкэр хем метинник, хем бетва! Олмаз бӧлӓ олсун, кардашларым.

11Олур му насыл бир сызынтыдан аксын хем татлы, хем аӂы су?

12Кардашларым, йок насыл инӂир фиданы йапсын зейтин, йада баа чотуу йапсын инӂир. Хеп ӧлӓ, йок насыл бир сызынтыдан аксын хем тузлу, хем татлы су.

Ики сой аарифлик

13Ким сизин аранызда аариф хем акыллы? Кенди йаптыкларыны гӧстерсин ии ташымасыннан хем мӱнӱзлӱклӓн, ани аарифликтӓн гелер+.

14Ама еер сизин ӱреениздӓ варсайды кин, кысканчлык хем кендини севмӓк, йок нечин ӱӱнӓсиниз хем аслылыы йаландырасыныз.

15Бусой аарифлик йукардан инмӓз, ама гелер ердӓн, инсан табеетиндӓн, фена духлардан+.

16Зерӓ нередӓ кысканчлык хем кӓрӂылык, орада сырасызлык хем хертӱрлӱ фена ишлӓр.

17Ама йукардан инӓн аарифлик хепсиндӓн ӧнӂӓ темиз, сора услу, йалпак, сеслейиӂи, долу аӂыйанныклан хем ии ишлӓрлӓн, ӱзӓ бакмаз, икиӱзлӱ олмаз.

18Доорулуун мейвасы екилир услулукта оннардан, ким услулук ичин чалышэр+.

4

Верилин Аллаха

4^1Нередӓн сиздӓ дӱӱшлӓр хем кавгалар? Диил ми сизин истемелериниздӓн, не сизин гӱӱделеринизин еклериндӓ ӂенклешер+?

2Истейип, еденӓмеерсиниз, онуштан ӧлдӱрерсиниз. Хасеетленерсиниз, ама не истеерсиниз, етишӓмеерсиниз. Кавга едерсиниз хем дӱӱшерсиниз, ама еденӓмеерсиниз, зерӓ Аллахтан истӓмеерсиниз.

3Истейип, каблетмеерсиниз, зерӓ истеерсиниз кӧтӱ неетлӓн, ки файдаланасыныз салт кенди сефалыыныз ичин.

4Сиз ороспулар! Билмеерсиниз ми, ани дӱннейлӓн достлук – Аллаха душманнык! Ӧлӓ ки, ким истеер дӱннейлӓн дост олмаа, о душман олэр Аллаха+.

5Оса санэрсыныз, бошуна мы Айоз Йазыда денер: «Аллах кызгынныклан истеер духу, ангысыны койду ичимизӓ»+.

6Ама О бизӓ таа бӱӱк бир хайыр баашлээр, онуштан деер: «Аллах шишкиннерӓ каршы дурэр, ама йалпаклара хайыр баашлээр»+.

7Аллахын запына верилин, диавола каршы дурун, да о сиздӓн качаӂэк+.

8Еер сиз Аллаха йаклашарсайдыныз, О да сизӓ йаклашаӂэк. Еллеринизи паклайын, ей, гӱнахкерлӓр! Ӱреклеринизи темизлейин, ей, карарсызлар!+

9Кахырланын, аалайын хем сызлайын. Сизин гӱлӱшӱнӱз аалайыша хем севинмениз гӱчлӓӓ дӧнсӱн.

10Йаваш олун Саабинин ӧнӱндӓ, да О ӱӱсеклендиреӂек сизи.

11Бири-бириниз ичин фена лафетмейин, кардашлар. Ким фена лафедер йада даава кесер кардашына, о фена лафедер хем даава кесер Айоз Закона. Ама еер сӓн даава кесӓрсейдин Закона, озаман сӓн диилсин закону таманнайан, ама закона дааваӂы+.

12Аллах, закон куран хем даава кесӓн – бирдир. О куртарэр, О да йок едер. Ама сӓн кимсин, ани башкасына даава кесерсин+?

Умутланмайын кендинизӓ

13Шинди сеслейин сиз, ани деерсиниз: «Бӱӱн йада йаарына филан касабайа гидеӂез, орада бир йыл йашайаӂэз, алыш-вериш йапаӂэз да пара казанаӂэз».

14Сиз билмеерсиниз, не йаарына сизиннӓн олаӂэк! Зерӓ недир сизин йашаманыз? Йашамак бир буу гибидир, аз вакыт гӧрӱнер, сонда йок олэр+.

15Сиз башка тӱрлӱ дейин: «Еер Аллах истӓрсейди, да биз йашарсайдык, буну еки ӧбӱрӱнӱ йапарыз»+.

16Ама шинди ӱӱнерсиниз хем шишкинниклӓн лафедерсиниз. Бутӱрлӱ ӱӱнмеклӓр херзаман кӧтӱ.

17Ӧлӓ ки, ким билер ниӂӓ йапмаа иилик да йапмээр, о гӱнах йапэр+.

5

Азар зенгиннерӓ

5^1Сеслейин шинди, сиз, зенгиннӓр! Аалайын хем сызлайын белалар ичин, ани башыныза гелер+.

2Зенгиннииниз чӱрӱдӱ, рубаларынызы гӱвелӓр иди+.

3Сизин алтыннар хем гӱмӱшлӓр кӱфленди. Кӱфлери сизӓ каршы шаатлык едеӂек, сизин етинизи атеш гиби кемиреӂек. Сиз не хазырладыныз кендинизӓ, битки гӱннӓр ичин топладыныз+.

4Тӓ ишчилерин ӧдеклери, ангылары бичтилӓр сизин кырларынызы, да ангыларынын ӧдеклерини сиз йаланнан дургуттунуз, шинди баарэр Бана. Оракчыларын аалайышы куветли Саабинин кулаана етишти.

5Сиз йашадыныз бу ердӓ сефалыкта, кенди беендиинизӓ гӧрӓ. Кендинизи беслединиз, сансын бир кесилеӂек гӱн ичин.

6Сиз кабаатландырдыныз хем ӧлдӱрдӱнӱз кабаатсыз инсаннары, ангылары сизӓ каршы дурамадылар.

Дайанын, Саабинин гелмеси йакын

7Онуштан, кардашлар, Саабинин гелмесинӓ кадар дайанын. Тӓ бакын, чифтчи дайанмаклан беклеер ерин паалы берекедини, каблединӂӓ еркен хем геч йаамуру.

8Сиз дӓ дайанын, ӱреклеринизи каавилейин, зерӓ Саабинин гелмеси йаклашэр+.

9Мырылданмайын бири-биринизӓ каршы, кардашлар, башка тӱрлӱ кабаатлы калэрсыныз. Тӓ, дааваӂы капу ӧнӱндӓ дурэр!+

10Кардашларым, ӧрнек алын пророклардан, ангылары зор вакытларда дайандылар да Саабинин адына лафеттилӓр+.

11Биз мутлу сайэрыз оннары, ким дайанэр. Сиз ишиттиниз Иовун дайанмасы ичин хем гӧрдӱнӱз, не биткидӓ Сааби йапты онун ичин. Сааби чок аӂыйан хем йалпак ӱрекли+.

12Хепсиндӓн ӧнӂӓ, кардашларым, емин етмейин не гӧклӓн, не ерлӓн, не дӓ бир башка еминнӓн. Лафыныз олсун: «ӧлӓ – ӧлӓ» хем «олмаз – олмаз», ки кабаатлы булунмайасыныз+.

Дуанын куведи

13Сиздӓн биркимсей зеетленӓр ми? Ко дуа етсин. Бириси шен ми? Ко тӱркӱ чалсын+.

14Сиздӓн биркимсей хаста мы? Ко чаарсын клисенин пресвитерлерини, да дуа етсиннӓр онун ичин, йаалайып ону Саабинин адына зейтин йаайыннан+.

15Дуа, ани инаннан йапылы, хастайы куртараӂэк, да Сааби ону айаа калдыраӂэк. Хаста гӱнах йаптысайды, афедилеӂек.

16Ачык сӧлейин бири-биринизӓ кабаатларынызы хем дуа един бири-бириниз ичин, ки саа оласыныз. Бир доору адамын дуасы чок куветли хем чок йапабилер+.

17Илийа бизим гиби бир адамды. О маасуз, йаамур йаамасын, дуа етти, да йаамур йаамады ер ӱстӱнӓ ӱч йыл хем алты ай+.

18Сора енидӓн дуа етти, да гӧк йаамур верди, хем ердӓ берекет олду.

19Кардашлар, еер сиздӓн бириси сапарсайды хакына йолдан, да биркимсей ону геери чевирӓрсейди,+

20ко билсин, ани ким гӱнахкери шашырык йолдан чевирди, о ӧлӱмдӓн бир ӂан куртарды хем чок гӱнах ӧрттӱ+.

+ 1:1 Матфей 13:55, Йаптыклар 12:17, Йаптыклар 15:13, Йаптыклар 21:18, Галатийалылара 1:19, Галатийалылара 2:9, Лука 22:30, Иоан 7:35, Йаптыклар 26:7, 1 Петринин 1:1

+ 1:2 Матфей 5:11-12, 1 Петринин 1:6-7
+ 1:3 Ромалылара 5:3
+ 1:4 2 Петринин 1:6, Матфей 5:48
+ 1:6 Матфей 21:21, Марк 11:24
+ 1:7 Иаковун 4:8

+ 1:9 1 Коринфлилерӓ 1:31, 2 Коринфлилерӓ 10:17

+ 1:11 1 Петринин 1:24

+ 1:12 Матфей 10:22, Марк 13:13, Иаковун 5:11, 2 Тимофейӓ 4:8, Апокалипсис 2:10

+ 1:15 Ромалылара 5:12, Ромалылара 6:23

+ 1:16 Марк 13:5, 1 Иоанын 3:7, Колослулара 2:8, 2 Салониклилерӓ 2:3

+ 1:17 Йарадылыш 1:16, 1 Иоанын 1:5

+ 1:18 2 Салониклилерӓ 2:13, Апокалипсис 14:4, Иоан 1:13

+ 1:21 Колослулара 3:8

+ 1:22 Лука 11:28, Иоан 13:17, 1 Иоанын 3:18, Ромалылара 2:13

+ 1:25 Иаковун 2:12, Лука 11:28

+ 1:26 Иаковун 3:2-3

+ 1:27 Матфей 25:36, 2 Петринин 3:14, 1 Иоанын 5:18, 1 Тимофейӓ 5:22

+ 2:1 Матфей 22:16, Лука 20:21, Ромалылара 2:11

+ 2:5 1 Коринфлилерӓ 1:27-28, 2 Коринфлилерӓ 8:9, Апокалипсис 2:9

+ 2:10 Матфей 5:19, Галатийалылара 3:10
+ 2:12 Иаковун 1:25
+ 2:13 Матфей 6:15, Матфей 18:35, Лука 6:37

+ 2:16 Матфей 25:35, Лука 3:11, 1 Иоанын 3:17-18

+ 2:18 Матфей 7:16, Галатийалылара 5:6

+ 2:19 Матфей 8:29, Марк 1:24, Марк 5:7, Йаптыклар 16:17, Йаптыклар 19:15

+ 2:21 Йарадылыш 22

+ 2:22 Чыфытлара 11:17-18

+ 2:23 Йарадылыш 15:6, Ромалылара 4:3, Галатийалылара 3:6,

+ 3:1 Матфей 23:8

+ 3:2 1 Иоанын 1:8-10, Ромалылара 3:23, Иаковун 1:26

+ 3:6 Матфей 12:34, Матфей 15:18,
+ 3:9 Йарадылыш 1:26
+ 3:13 Иаковун 2:18
+ 3:15 1 Тимофейӓ 4:1, Апокалипсис 2:24
+ 3:18 Матфей 5:9, Галатийалылара 6:8
+ 4:1 1 Петринин 2:11

+ 4:4 Иоан 15:19, 1 Иоанын 2:15, Ромалылара 8:7

+ 4:5 1 Коринфлилерӓ 6:19
+ 4:6 1 Петринин 5:5
+ 4:7 1 Петринин 5:8-9, Ефеслилерӓ 4:27
+ 4:8 Иаковун 1:7-8,
+ 4:11 Ромалылара 14:4, Ромалылара 14:10
+ 4:12 Иаковун 5:9, Лука 12:5, Матфей 7:1
+ 4:14 Лука 12:18-20,
+ 4:15 Йаптыклар 18:21
+ 4:17 Иоан 9:41
+ 5:1 Лука 6:24
+ 5:2 Матфей 6:19-20
+ 5:3 Ромалылара 2:5
+ 5:8 1 Петринин 4:7
+ 5:9 Матфей 7:1, Иаковун 4:12

+ 5:10 Матфей 5:12, Матфей 23:34, Йаптыклар 7:52, Чыфытлара 11:32-38

+ 5:11 Матфей 10:22, Марк 13:13, Иаковун 1:12, Апокалипсис 2:10,

+ 5:12 Матфей 5:34-37
+ 5:13 1 Коринфлилерӓ 14:15, Ефеслилерӓ 5:19
+ 5:14 Марк 6:13

+ 5:16 Марк 1:5, Йаптыклар 19:18, Йарадылыш 20:17, Йаптыклар 9:40, Йаптыклар 28:8

+ 5:17 Лука 4:25
+ 5:19 Галатийалылара 6:1
+ 5:20 1 Петринин 4:8

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: Иаковун

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- Иаковун

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары