Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:51:50.426536+00:00

Ени Бааланты: Колослулара

Ени Бааланты: Колослулара

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. Колослулара

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

Колослулара

Колослулара

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

1

ПАВЛИНИН КИЙАДЫ КОЛОСЛУЛАРА

Селӓм

1^1Бӓн, Павли, Аллахын истедиинӓ гӧрӓ Иисус Христозун апостолу, хем кардаш Тимофей+

2селӓм йоллээрыз айоз кардашлара Колос касабасында, ангылары инанэрлар Иисус Христоза. Ииверги хем услулук сизӓ Аллахтан, бизим Бобадан, /хем Сааби Иисус Христоздан/.

Павли шӱкӱр едер Аллаха

3Херзаман шӱкӱр едериз Аллаха, бизим Сааби Иисус Христозун Бобасына, ачан дуа едериз сизин ичин+.

4Зерӓ ишиттик, ани сиз Иисус Христоза инанэрсыныз хем Аллахын бӱтӱн айоз халкыны северсиниз.

5Бу инан хем севги гелер умуттан, ани гӧктӓ саклы сизин ичин. Ишиттиниз бу умут ичин хакына сӧздӓн, Ии Хабердӓн,+

6ани сизӓ етишти. Ии Хабер, ниӂӓ бӱтӱн дӱннедӓ, сизин аранызда да мейва гетирер хем гит-гидӓ илерлеер о гӱндӓн, ачан ишиттиниз онун ичин хем хакына аннадыныз Аллахын иивергисини,+

7ниӂӓ ӱӱрендиниз Епафрастан, бизим севгили кафадарымыздан, ангысы Иисус Христозун инанч изметкеридир сизин хатырыныз ичин+.

8О сӧледи бизӓ сизин севгиниз ичин, ани Айоз Духтан.

Павлинин дуасы колослулар ичин

9Онуштан биз озамандан, ачан буну ишиттик, дургунмээрыз сизин ичин дуа етмӓӓ хем йалвармаа, ки ии билӓсиниз Аллахын истедиини бӱтӱн аарифликлӓн хем бир духча аннамаклан+.

10Дуа едериз, ани йашаманыз Саабийӓ йакышсын да хербир иш ӱзерӓ беендирӓсиниз кендинизи Она, хертӱрлӱ ииликлӓрлӓн мейва гетирӓсиниз хем илерлейӓсиниз Ону танымакта,+

11каавиленӓсиниз хертӱрлӱ куветлӓн Онун метин кудрединӓ гӧрӓ, ки хепсинӓ севинчлӓн дайанасыныз хем сабурлу оласыныз,+

12шӱкӱр едерӓк Аллах Бобайа, Ангысы колайлык верди бизӓ, пай алалым онда, не саклады айоз халкы ичин айдынныкта.

13О куртарды бизи каранныын заабитлииндӓн да гечирди Кенди севгили Оолунун падишахлыына,+

14Ангысы куртарды бизи /Кенди каныннан/ да баашлады гӱнахларымызы+.

Кимдир Христос хем недир Онун иши

15Одур гӧрӱнмейӓн Аллахын гӧрӱнмеси, илк дуулмуш. О ӱстӱндӱр хепси йарадыланнардан+.

16Зерӓ Онун араӂылыыннан йарадылды хепси, не гӧктӓ хем не ердӓ вар, хепси, не гӧрӱнер хем не гӧрӱнмеер, заплыклар, чорбаӂылыклар, кулланыӂылар хем заабит еденнӓр. Хепси Ондан хем Онун ичин йарадылы+.

17О ӧнӂӓ хепсиндӓн, хем хепси Ондан тутунэр.

18Одур гӱӱденин, клисенин Башы. Одур – клисейи башлайан, ӧлӱлердӓн илкинкиси, ки хербир иштӓ илк ери алсын+.

19Зерӓ Аллах кайылды, бӱтӱн таманныы Онда булунсун,+

20да услулук еденерӓк Онун каныннан, ани ставрозда акыдылды, Онун араӂылыыннан барыштырсын Кендиннӓн хепсини, не гӧктӓ хем не ердӓ+.

21Сиз вакыдын бириндӓ йабанӂыйдыныз хем душмандыныз Аллаха кенди фикириниздӓ, зерӓ кӧтӱлӱк йапардыныз. Ама О шинди сизи дӓ барыштырды,+

22зерӓ Христос гӱӱдейӂесинӓ ӧлдӱ, ки гетирсин сизи Аллахын ӧнӱнӓ айоз, кусурсуз хем кабаатсыз+.

23Бу олур, еер сиз темелленмиш хем салланмадык инанда дурурсайдыныз да йыракланмарсайдыныз умуттан, ани гелер Ии Хабердӓн. Сиз ишиттиниз бу Ии Хабери, ангысы насаат олунду хепси инсаннара гӧк алтында. Бӓн, Павли, бу Ии Хаберин изметкерийим+.

Павлинин измети инанӂылара

24Шинди, зеетленерӓк сизин ичин, бӓн севинерим. Чӱнкӱ кенди тенимдӓ таманнээрым, не Христозун зеетлериндӓн калды чекилмедик Онун гӱӱдеси ичин, ангысы – клисӓ+.

25Бӓн клисенин изметкери олдум Аллахын сырасына гӧрӓ. Бу измет бана верилди сизин хатырыныз ичин, ки насаат едейим херердӓ Аллахын сӧзӱнӱ,+

26о саклы курулмушу, ани ачылмамыш калды евел вакытларда хем сенселелердӓ, ама шинди ачылды Онун айоз халкына+.

27Аллах истеди гӧстерсин оннара, некадар шанны хем зенгиндир миллетлӓр арасында бу саклы курулмуш. О – Христостур, метинник умуду, ани сиздӓ булунэр+.

28Биз Христозу хаберлеериз, акыл верерӓк херкезинӓ хем ӱӱредерӓк херкезини хертӱрлӱ аарифликлӓн, ки чыкаралым Аллахын ӧнӱнӓ херкезини таман Иисус Христозда.

29Тӓ бунун ичин бӓн савашып ишлеерим, чалышарак Онун кувединнӓн, ани бендӓ+.

2

2^1Истеерим, ки билӓсиниз, некадар чок чалышэрым сизин ичин, лаодикийалылар ичин хем хепси оннар ичин, ким гӧрмеди беним ӱзӱмӱ.

2Истеерим, ани оннарын ӱреклери хошлансын хем севгийлӓн бирлешсиннӓр, ки таман билимин бӱтӱн зенгиниини еденсиннӓр да танысыннар Аллахын саклы курулмушуну, ани Христостур,+

3Ангысында саклы бӱтӱн аарифлиин хем билимин хазнасы+.

4Буну сӧлеерим, ки биркимсей сизи йанылтмасын кулаа назландыран лафларлан+.

5Зерӓ, макар ки гӱӱдейӂесинӓ булунмээрым аранызда, духча сизиннӓним. Гӧрӱп некадар тертиплийсиниз хем некадар каави инанэрсыныз Иисус Христоза, бӓн чок севинерим+.

Хакына кесиклик

6Онуштан, ниӂӓ каблеттиниз Сааби Иисус Христозу, ӧлӓ дӓ Онда йашайын+.

7Кӧклешин хем темелленин Онда, каавилешин инанда, ниӂӓ ӱӱрендиниз, херзаман шӱкӱр едерӓк Аллаха+.

8Бакын, кардашлар, ки биркимсей сизи есир алмасын философлуклан, бошуна алдангач лафларлан, инсанын адетлеринӓ гӧрӓ, бу дӱннейин башланкы ӱӱретмеклеринӓ гӧрӓ, ама диил Христоза гӧрӓ+.

9Зерӓ Онда гӱӱдейӂесинӓ булунэр Аллахын бӱтӱн таманныы+.

10Одур, Ким хербир кулланыӂылыын хем заабитлиин Башы, Онда сиз дӓ таман олдунуз+.

11Ондан кесикли олдунуз диил бир ел кесиклииннӓн, ама сойунарак тенӂӓ табеетлериниздӓн кесикликлӓн, ани Христос йапты,+

12Онуннан гӧмӱлӱп ваатизликтӓ, хеп Онуннан дирилдиниз инаннан Аллахын кувединӓ, Ангысы Ону ӧлӱдӓн дирилтти+.

13Сиз ӧлӱйдӱнӱз, зерӓ гӱнах йапардыныз хем гӱӱдейӂесинӓ диилдиниз кесикли. Ама Аллах сизӓ йашамак Христозлан верди. Зерӓ О баашлады хепси бизим гӱнахларымызы+.

14О бизим борч йазымызы силди, ани сыраларыннан бизӓ каршыйды да кабаатлы чыкарарды. Ону арадан алып, ставроза какты+.

15Гӧктеки кулланыӂыларын хем заабитлерин силӓхларыны алды, ставрозлан гездирип оннары енсемӓк парадында, херкезин гӧзӱ ӧнӱндӓ утандырды+.

Алданмайын йанныш ӱӱретмеклерӓ

16Онуштан кимсей сизи имӓк ичин, ичмӓк ичин, бир йорту ичин, ени ай ичин еки ӂумертеси ичин кабаатландырмасын+.

17Буннар гелӓр вакыдын гӧлгесидир, ама аслылык Христозда+.

18Кимсей баашышынызы капмасын, истейерӓк, оласыныз мӱнӱз хем верили ангиллерӓ. Бӧлӓ бир адам карышэр оннара, не кенди гӧрмеди, бошуна кабарэр кенди тенин фикириннӓн

19да тутунмээр Баштан, Кимдӓн бӱтӱн гӱӱдӓ еклери хем баалантылары йардымыннан бесленер хем бирлештирилер, да башарэр, бӱӱйерӓк Аллахын йардымыннан+.

20Еер сиз, ӧлерӓк Христозлан билӓ, дӱннейин башланкы ӱӱретмеклериндӓн куртулдусайдыныз, озаман нечин сиз, сансын дӱннедӓ йашайаннар, бу сыралары тутэрсыныз:+

21«Диимӓ», «датма», «докунма»+.

22Хепси бу сыралар верилди о ишлӓр ичин, ани кулланылдыкча йок олэр. Буннар – инсан емирлери хем адам ӱӱретмеклери+.

23Бу сыралар йапынар аллахчылыклан, тутаклыклан хем гӱӱдейӂӓ зеетленмӓклӓн аариф гӧрӱнӱр, ама тенин истедиклерини дургутмак ичин оннарын файдасы йок.

3

Христозда ени йашамак

3^1Ӧлӓ ки, чӱнкӱ дирилдиниз Христозлан билӓ, верилин гӧктеки ишлерӓ, нередӓ Христос Аллахын саа тарафында отурэр+.

2Дӱшӱнӱн гӧктеки ишлӓр ичин, ама диил ердеки ишлӓр ичин.

3Зерӓ сиз ӧлдӱнӱз, йашаманыз Христозлан саклы Аллахта+.

4Ачан Христос, сизин йашаманыз, гӧстерилеӂек, озаман сиз дӓ метинниктӓ Онуннан барабар гӧрӱнеӂениз+.

5Онуштан ӧлдӱрӱн, не вар сиздӓ ердӓн: ороспулуу, диилпаклыы, дӱшкӱннӱӱ, кӧтӱ хавезлии хем тамахлыы, ани хеп ӧлӓ, ниӂӓ дӓ баш иилтмӓк идоллара+.

6Буннарын бетеринӓ Аллахын ӱфкеси гелер сеслӓмейӓн инсаннарын ӱстӱнӓ+.

7Вакыдын бириндӓ сиз дӓ бу йолларда гездиниз, ачан о инсаннарын арасында йашардыныз+.

8Ама шинди хепсиндӓн бракылын: ӱфкедӓн, кызгынныктан, кӧтӱ нееттӓн. Кӧтӱ лафлар, айып сӧзлӓр чыкмасын аазыныздан+.

9Бири-биринизӓ йалан сӧлӓмейин, зерӓ сойундунуз ески адамдан кӧтӱ йаптыкларыннан билӓ,+

10да гииндиниз ени адамы, ангысы таазеленер, ӧлӓ ки ии танысын Аллахы, Йарадыӂысыны, да Она бензесин+.

11Бурада йоктур айырмак урум, иудей, кесикли, кесиксиз, варвар, скиф, чырак хем сербест арасында. Христос – хепсидир хем хепсиндӓ+.

12Онуштан гиинин, ниӂӓ Аллахын сечилмишлери, айоз хем севгили, аӂыйанныы, иилии, йавашлыы, йалпаклыы, сабурлуу+.

13Бири-биринизӓ дайанын, еер биркимсей кӱстӱйсӓ башкасына, сиз дӓ бири-биринизи афедин, ниӂӓ Сааби сизи афетти+.

14Хепсинин ӱстӱнӓ гиинин севгийи, ангысы бир синӂирдир, не тутар хепсини бирлик ичиндӓ+.

15Христозун услулуу чорбаӂылык етсин сизин ӱреклериниздӓ. Бу услулаа сиз чаарылмышсыныз, ниӂӓ бир гӱӱденин еклери. Шӱкӱр олун+.

16Христозун Сӧзӱ сиздӓ ерлешсин ташкынныктан. Ӱӱредин хем акыл верин бири-биринизӓ псалмаларлан, метинник лафларыннан хем духча тӱркӱлӓрлӓн, шӱкӱрлӱклӓн метедерӓк Саабийи ӱректӓн+.

17Не дӓ йапарсаныз – лафлан мы, ишлӓн ми – хепсини Сааби Иисусун адына йапын, да шӱкӱрлӱк гетирин Аллах Бобайа Иисусун йаптыклары ичин+.

Айлӓ хем иш баалантылары

18•Сиз, карылар, ӧн верин коӂаларыныза, ниӂӓ Саабийӓ йакышэр+.

19Сиз, коӂалар, севин карыларынызы да оннарлан серт олмайын+.

20Сиз, ушаклар, аналарынызы-бобаларынызы сеслейин хербир иш ӱзерӓ, зерӓ буну Сааби беенер.

21Сиз, бобалар, дебештирмейин ушаклары, ки умуду кайбетмесиннӓр.

22Сиз, чыраклар, ердеки чорбаӂыларынызы хербир иш ӱзерӓ сеслейин да измет един диил саде оннарын гӧзлери ӧнӱндӓ, кендинизи беендирӓсиниз, ама пак ӱректӓн, Саабидӓн коркарак+.

23Не дӓ йапарсаныз, йапын бӱтӱн ӱректӓн, ниӂӓ Саабийӓ, ама диил ниӂӓ инсана.

24Унутмайын, ани Саабидӓн мирас алаӂэныз баашыш гиби, зерӓ измет едерсиниз Сааби Христоза+.

25Ама ким доору ишлӓмейеӂек, кенди ишинӓ гӧрӓ кабледеӂек, зерӓ Христозда хич йок ӱзӱнӓ бакмак+.

4

4^1Сиз, чорбаӂылар, верин не дӱшер чыраклара, да хепсини биртӱрлӱ сайын, билерӓк, ани сизин дӓ вар Чорбаӂыныз гӧктӓ.

Хертӱрлӱ насаатлар

2Херзаман верилин дуайа. Дуа едӓркӓн, кушку олун хем шӱкӱр един+.

3Дуа един бизим ичин дӓ, ки Аллах ачсын бизӓ бир капу насаат ичин, ки хаберлейелим Христозун саклылыыны, ангысы ичин капана дӱштӱм,+

4ки буну ачык билдирӓбилейим, да, ниӂӓ дӱшер, лафедейим.

5Клиседӓн дышанда оланнарлан гӧтӱрӱн кендинизи аарифликлӓн, вакыды паайа койуп+.

6Сизин лафыныз херзаман хайырлы олсун, тузланмыш, ки билӓсиниз, ниӂӓ дӱшер херкезинӓ ӂувап етмӓӓ+.

Битки селӓмнӓр

7•Сизӓ, беним ичин хепсини сӧлейеӂек Тихик, бизим севгили кардаш хем инанч йардымӂы, хем кафадар Саабинин изметиндӓ,+

8ангысыны сизӓ маасуз йолладым, ки аннасын халынызы да ӱреклендирсин сизи+.

9Онуннан билӓ йолладым Онисими дӓ, ангысы инанч хем севгили кардаштыр сизин араныздан. Оннар сӧлейеӂеклӓр сизӓ хепсини, не бурада олэр+.

10Селӓм йоллээр сизӓ Аристарх, ани капалы бенимнӓн барабар, хем Марк, Варнаванын тейзӓ оолу, ангысы ичин сиз сымарламак алдыныз, ки гелдийнӓн кабледӓсиниз ону,+

11хеп ӧлӓ Иисус, ангысына денер Иуст. Кесикли оланнардан йалныз буннар ишлеерлӓр бенимнӓн билӓ Аллахын Падишахлыы ичин. Оннар ӱрееми сериннеттилӓр+.

12Селӓм йоллээр сизӓ Епафрас, Иисус Христозун чыраа, ани сиздӓн. О херзаман чалышкан сизин ичин дуада, ки оласыныз таман хем каави инанда, таныйарак хепсини, не истеер Аллах+.

13Шаатлык едерим онун ичин, ани о чок чалышкан сизин ичин хем оннар ичин, ким Лаодикийа хем Иерапол касабаларында булунэр.

14Селӓм йоллээр сизӓ Лука, севгили дофтор, хем Димас+.

15Селӓмнейин кардашлары Лаодикийа касабасындан, хем Нимфайы хем клисейи, ани бу карынын евиндӓ топланэр+.

16Бу кийат аранызда окундуктан сора, бакын да верин, Лаодикийа клисесинӓ окусуннар. Сиз дӓ окуйун кийады, ани Лаодикийадан гелеӂек+.

17Сӧлейин Архипӓ бӧлӓ: «Бак да таманна изметчилии, ани каблеттин Саабидӓн»+.

18Бӓн, Павли, йазэрым бу селӓми кенди елимнӓн. Унутмайын беним синӂирлерими. Сизиннӓн ииверги олсун. /Амин./+

+ 1:1 Йаптыклар 16:1
+ 1:3 Ефеслилерӓ 1:15-16
+ 1:5 Матфей 6:20, 1 Петринин 1:4

+ 1:6 Матфей 24:14, Матфей 28:19, Ромалылара 10:18, Колослулара 1:6

+ 1:7 Колослулара 4:12, Филимона 1:23

+ 1:9 2 Салониклилерӓ 1:11, Филиплилерӓ 1:9, Филимона 1:6

+ 1:10 2 Коринфлилерӓ 5:9, Ефеслилерӓ 4:1, Филиплилерӓ 1:27, 2 Петринин 3:18, Ефеслилерӓ 4:15

+ 1:11 Ефеслилерӓ 3:16

+ 1:13 Йаптыклар 26:18, Ефеслилерӓ 6:12, 2 Петринин 1:11

+ 1:14 Ефеслилерӓ 1:7

+ 1:15 2 Коринфлилерӓ 4:4, Чыфытлара 1:3, Ромалылара 8:29, Апокалипсис 3:14

+ 1:16 Иоан 1:3, Ромалылара 11:36, 1 Коринфлилерӓ 8:6, Чыфытлара 1:2, Чыфытлара 2:10

+ 1:18 Ефеслилерӓ 1:22-23, Йаптыклар 26:23, 1 Коринфлилерӓ 15:20, Апокалипсис 1:4-5, Апокалипсис 3:14

+ 1:19 Колослулара 2:9

+ 1:20 2 Коринфлилерӓ 5:18, Ефеслилерӓ 1:10, Ефеслилерӓ 2:14

+ 1:21 Ефеслилерӓ 2:1-2, Ефеслилерӓ 2:12

+ 1:22 Иуданын 1:24, Ефеслилерӓ 1:4, 1 Салониклилерӓ 4:7

+ 1:23 Йаптыклар 14:22, Марк 16:15, Ефеслилерӓ 3:7

+ 1:24 2 Коринфлилерӓ 7:4, 2 Коринфлилерӓ 12:15, 2 Коринфлилерӓ 1:5, Филиплилерӓ 3:10

+ 1:25 Ефеслилерӓ 3:2

+ 1:26 Ромалылара 16:24, Ефеслилерӓ 3:9

+ 1:27 Ефеслилерӓ 1:18, Ефеслилерӓ 3:16, Колослулара 2:2, Ромалылара 5:2, Ромалылара 8:17, 1 Тимофейӓ 1:1

+ 1:29 1 Коринфлилерӓ 15:10, Филиплилерӓ 1:30, 1 Тимофейӓ 4:10

+ 2:2 Колослулара 1:27, Ефеслилерӓ 6:22, Колослулара 4:8

+ 2:3 Ромалылара 11:33, 1 Коринфлилерӓ 1:24, 1 Коринфлилерӓ 2:7

+ 2:4 Ромалылара 16:18

+ 2:5 1 Коринфлилерӓ 5:3, 1 Коринфлилерӓ 14:40

+ 2:6 1 Салониклилерӓ 4:1

+ 2:7 1 Коринфлилерӓ 3:11, Ефеслилерӓ 2:20, Ефеслилерӓ 3:17, Апокалипсис 21:14, Ефеслилерӓ 5:20, 2 Салониклилерӓ 1:3, 2 Салониклилерӓ 2:13

+ 2:8 Марк 7:3, Галатийалылара 1:14, Галатийалылара 4:9, Марк 13:5, 1 Иоанын 3:7, Ефеслилерӓ 5:6, 2 Салониклилерӓ 2:3

+ 2:9 Иоан 1:14, Колослулара 1:19

+ 2:10 Ефеслилерӓ 1:21-22, Ефеслилерӓ 3:19

+ 2:11 Ефеслилерӓ 2:11, Ромалылара 2:29, Колослулара 3:9

+ 2:12 Ромалылара 6:4

+ 2:13 Ефеслилерӓ 2:1, Ефеслилерӓ 2:5, Йаптыклар 3:19

+ 2:14 Ромалылара 7:4

+ 2:15 2 Коринфлилерӓ 2:14, Иоан 12:31, Иоан 16:11

+ 2:16 Ромалылара 14:5, Галатийалылара 4:10, Ромалылара 14:3, Ромалылара 14:17, Чыфытлара 9:10

+ 2:17 Чыфытлара 8:5, Чыфытлара 10:1

+ 2:19 2 Петринин 3:18, Ефеслилерӓ 4:15-16, Колослулара 1:10

+ 2:20 Ромалылара 6:2, Колослулара 3:3, Галатийалылара 4:9

+ 2:21 1 Тимофейӓ 4:3

+ 2:22 Матфей 15:9, Марк 7:7

+ 3:1 Колослулара 2:12, Йаптыклар 7:55-56, Ромалылара 8:34, Ефеслилерӓ 1:20,

+ 3:3 Ромалылара 6:2, Ромалылара 6:7, Галатийалылара 5:24, Колослулара 2:20

+ 3:4 Иоан 11:25
+ 3:5 Ефеслилерӓ 5:5, Ромалылара 8:13
+ 3:6 Ромалылара 1:18, Ефеслилерӓ 5:6
+ 3:7 Ефеслилерӓ 2:2, Ефеслилерӓ 4:17

+ 3:8 Иаковун 1:21, 1 Петринин 1:21, Ефеслилерӓ 4:22, Ефеслилерӓ 4:31

+ 3:9 Ефеслилерӓ 4:25, Колослулара 2:11

+ 3:10 Йарадылыш 1:26, Ефеслилерӓ 4:24

+ 3:11 Ромалылара 2:28-29, 1 Коринфлилерӓ 7:19, Галатийалылара 3:28, Галатийалылара 5:6, 1 Коринфлилерӓ 12:13, Галатийалылара 5:6, Ефеслилерӓ 2:14, 1 Коринфлилерӓ 15:28, Ефеслилерӓ 1:23

+ 3:12 Лука 18:7, Ромалылара 8:33, Тита 1:1

+ 3:13 Ефеслилерӓ 4:2, Матфей 6:14-15, Марк 11:25-26, Лука 7:41-42, Ефеслилерӓ 4:32

+ 3:14 1 Коринфлилерӓ 13:1, Ефеслилерӓ 4:3, Ефеслилерӓ 5:2

+ 3:15 Иоан 14:27, Иоан 16:33, Филиплилерӓ 4:7, Ефеслилерӓ 2:16

+ 3:16 Иоан 15:3, Ефеслилерӓ 5:19
+ 3:17 1 Коринфлилерӓ 10:31
• 3:18 Ефеслилерӓ 5:22
+ 3:18 Йарадылыш 3:16, 1 Петринин 3:1
+ 3:19 1 Петринин 3:7

+ 3:22 1 Петринин 2:18, 1 Тимофейӓ 6:1, Тита 2:9

+ 3:24 Ефеслилерӓ 6:8

+ 3:25 Матфей 22:16

+ 4:2 Лука 18:1, Лука 21:36, Ромалылара 12:12, Ефеслилерӓ 6:18, 1 Салониклилерӓ 5:17

+ 4:3 Йаптыклар 4:29, Ромалылара 16:24, Ефеслилерӓ 6:19-20, Филиплилерӓ 1:7, Филимона 1:1

+ 4:5 Ефеслилерӓ 5:15-16
+ 4:6 1 Петринин 3:15
• 4:7 Ефеслилерӓ 6:21-22
+ 4:7 Йаптыклар 20:4
+ 4:8 Колослулара 2:2
+ 4:9 Филимона 1:10, Филимона 1:16

+ 4:10 Йаптыклар 19:29, Филимона 1:24, Йаптыклар 12:12, Йаптыклар 15:37-38

+ 4:11 Йаптыклар 1:23, Йаптыклар 18:7
+ 4:12 Колослулара 1:7, Филимона 1:23
+ 4:14 2 Тимофейӓ 4:10-11, Филимона 1:24
+ 4:15 Ромалылара 16:5
+ 4:16 1 Салониклилерӓ 5:27
+ 4:17 Филимона 1:2

+ 4:18 1 Коринфлилерӓ 16:21, Галатийалылара 6:11, 2 Салониклилерӓ 3:17, Филимона 1:19

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: Колослулара

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- Колослулара

- 1
- 2
- 3
- 4

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары