Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:51:56.432991+00:00

Ени Бааланты: 1 Салониклилерӓ

Ени Бааланты: 1 Салониклилерӓ

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. 1 Салониклилерӓ

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

1 Салониклилерӓ

1 Салониклилерӓ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

ПАВЛИНИН ИЛК КИЙАДЫ САЛОНИКЛИЛЕРӒ

Селӓм

1^1Бӓн, Павли, Силуан хем Тимофей селӓм йоллээрыз Салоник клисесинӓ, ангысы Аллах Бобанын хем Сааби Иисус Христозун. Ииверги хем услулук сизӓ /бизим Аллах Бобадан хем Сааби Иисус Христоздан/+.

Хакына инан

2Херзаман шӱкӱр едериз Аллаха хепсиниз ичин да анэрыз сизи бизим дуаларымызда+.

3Дайма анэрыз бизим Аллах Бобанын ӧнӱндӓ, несой инаннан ишлеерсиниз, несой севгийлӓн савашэрсыныз, да некадар дайанэрсыныз, умуду койарак бизим Сааби Иисус Христоза.

4Аллахтан севилмиш кардашлар, билериз, несой сечилдиниз+.

5Зерӓ Ии Хабери гетирмедик сизӓ салт лафлан, ама куветлӓн, Айоз Духлан хем чок каави инаннан, ниӂӓ билерсиниз, несой гӧтӱрдӱк кендимизи сизин хатырыныз ичин, ачан сиздейдик+.

6Сиз бизӓ хем Саабийӓ бензӓр олдунуз, кабледип Аллахын сӧзӱнӱ чок зеет ичиндӓ, севинмеликлӓн, ани гелер Айоз Духтан+.

7Ӧлӓ ки, ӧрнек олдунуз хепси инанӂылара Македонийада хем Ахайада.

8Зерӓ сиздӓн даалды Саабинин сӧзӱ. Хабер етишти сизин Аллаха инаныныз ичин, диил саде Македонийа хем Ахайа ерлеринӓ, ама херери, ӧлӓ ки йок лӓӓзымнык сизин ичин бишей сӧлейелим.

9Зерӓ оннар кендилери сӧлеерлӓр, несой каблеттиниз бизи, ачан гелдик, да ниӂӓ идоллардан Аллаха дӧндӱнӱз, ки хакына хем дири Аллаха измет едӓсиниз,+

10да беклейӓсиниз гӧктӓн Онун Оолуну, Ангысыны О дирилтти ӧлӱмдӓн, Иисусу, Ангысы куртарэр бизи Аллахын гелӓн ӱфкесиндӓн+.

2

Павлинин изметчилии Салониктӓ

2^1Сиз кендиниз билерсиниз, кардашлар, ани бизим гелмемиз сизӓ олмады наафилӓ.

2Ачан таа илери зеетлендик хем гӱӂендирилмиш олдук, ниӂӓ билерсиниз, Филип касабасында, Аллахымыз бизи гиргиннетти, ки насаат еделим сизӓ Аллахын Ии Хаберини, бакмайарак чок каршылаа инсандан+.

3Зерӓ ачан чаардык сизи инана, биздӓ йокту йалан еки диилпак неетлӓр, йада шалвирлик+.

4Ама чӱнкӱ Аллах сайды бизи уйгун, ки инандырсын бизӓ Ии Хабери, бакэрыз, ӧлӓ лафеделим, ки беендирелим кендимизи диил инсана, ама Аллаха, ани адамын ӱреени денеер+.

5Ниӂӓ ии билерсиниз, бир сыра билӓ сизӓ сӧлӓмедик йалтыклы лафлар, не дӓ пердӓ чектик, ки саклайалым тамахлыы. Аллах бизӓ шаат+.

6Инсаннардан метинник аарамадык, не сиздӓн, не дӓ башкасындан+.

7Биз, Христозун апостоллары, варды насыл аарлык койалым сизин ӱстӱнӱзӓ. Ама биз кендимизи йалпак гӧтӱрдӱк сизиннӓн, ниӂӓ бир ана кенди ушакларыны дойуран.

8Зерӓ биз сизӓ ӧлӓ ӱректӓн бааландык, ани кайыл олдук пайетмӓӓ сизиннӓн диил саде Ии Хабери Аллах ичин, ама бизим кенди ӂаннарымызы да, зерӓ окадар пек севдик сизи+.

9Сиз аклыныза гетирин, кардашлар, бизим аар ишимизи хем савашмамызы, ниӂӓ геӂӓ-гӱндӱз ишледик, ки сиздӓн кимсейӓ аарлык йапмайалым, да насаат еттик сизӓ Ии Хабери Аллах ичин+.

10Сиз дири шаатларсыныз, хеп ӧлӓ Аллах да, некадар айоз, доору хем лекесиз гӧтӱрдӱк кендимизи сизин, инанӂыларын, ӧнӱндӓ.

11Ниӂӓ билерсиниз, херкезинизлӓн олдук, ниӂӓ бир боба кенди ушакларыннан, сизи гиргиннеттик, иилендирдик+

12хем ӧзендирдик, ки гӧтӱрӓсиниз кендинизи йакышыклы Аллаха, Ангысы чаарды сизи Кенди падишахлыына хем Кенди метинниинӓ+.

13Онуштан биз херзаман шӱкӱр едериз Аллаха, ки кабледип Аллахын сӧзӱнӱ, ани ишиттиниз биздӓн, каблеттиниз диил ниӂӓ адам сӧзӱнӱ, ама ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ниӂӓ дӓ хакына вар хем ангысы сиздӓ, инанӂыларда, ишлеер+.

14Зерӓ сиз, кардашлар, олдунуз бензӓр Аллахын клиселеринӓ Иудейада, ангылары Иисус Христоза баалы, зерӓ сиз дӓ чектиниз кенди ватандашларыныздан, не оннар чектилӓр иудейлердӓн,+

15ани ӧлдӱрдӱлӓр Сааби Иисусу хем Аллахын пророкларыны, бизи дӓ кооладылар. Аллахы гӱӂендирерлӓр хем хепси инсана каршы дурэрлар,+

16зерӓ кӧстек койэрлар бизӓ, насаат еделим башка миллетлерӓ, куртулсуннар дейни. Бунуннан дайма долдурэрлар+

Павлинин гелмеси ойаланэр

17Кардашлар, биз айырылдык сиздӓн бир вакыда ӱзлӓн, ама диил ӱреклӓн. Онуштан окадар таа бӱӱк хавезлӓн чалыштык гӧрелим сизин ӱзӱнӱзӱ+.

18Хакына, ани истедик сизӓ гелмӓӓ. Бӓн, Павли, бир-ики сыра истедим гелейим, ама шейтан бизӓ кӧстек койду+.

19Зерӓ ким бизим умудумуз еки севинмемиз, ким о фенец, нейлӓн биз ӱӱнеӂез Саабимизин Иисус Христозун каршысында Онун гелмесиндӓ? Диил ми сиз+?

20Доору, ани сизсиниз – оннар, киминнӓн биз ӱӱнериз хем севинериз.

3

3^1Онуштан, шиндӓн сора дайанамайарак, биз кайыл олдук йалныз калалым Афина касабасында,+

2да йолладык Тимофейи, бизим кардашы хем кафадары Аллах ичин, ки Христозун Ии Хаберини насаат етсин да каавилесин хем гиргиннетсин сизи инанда,+

3ки кимсей сарсаланмасын бу зеетлердӓ. Зерӓ сиз кендиниз билерсиниз, ани бизим ӧлӓ кысметимиз+.

4Биз ачан сиздейдик, ӧнӂӓ сӧледик, ани зеет чекеӂез, ӧлӓ дӓ разгелди, ниӂӓ билерсиниз.

5Онуштан бӓн зеедӓ дайанамайарак, йолладым Тимофейи, ки аннайым сизин инаныныз ичин. Коркардым, ани биртӱрлӱ сизи денейиӂи[*] алдатмасын, да бизим ишимиз бошуна калмасын+.

Гӧзӓл хабер Салониктӓн

6Ама шинди, ачан сиздӓн гелди Тимофей да гетирди бизӓ ии хабер сизин инаныныз ичин хем севгиниз ичин, хем ани сиз бизи херзаман ии лафлан анэрсыныз да истеерсиниз гӧрмӓӓ бизи, ниӂӓ дӓ биз сизи,+

7бизим кахырымызда хем зорлуумузда иилендик сизиннӓн, кардашлар, сизин инаныныз ичин.

8Зерӓ биз сефа йашээрыз, ачан сиз Саабидӓ каави дурэрсыныз.

9Несой шӱкӱрлӱк вар ниӂӓ гетирелим Аллаха сизин ичин, бӱӱк севинмӓк ичин, ани каблеттик сиздӓн бизим Аллахын ӧнӱндӓ.

10Геӂӓ-гӱндӱз бӱтӱн ӱректӓн дуа едериз, ки гӧрелим сизин ӱзӱнӱзӱ да долдуралым, не етишмеер сизин инанда+.

11Кенди бизим Аллах Боба хем Саабимиз Иисус Христос доорутсун бизим йолумузу сизӓ+.

12Сааби зееделесин хем таштырсын севгинизи бири-биринизӓ хем хепсинӓ, ниӂӓ дӓ биз сизи севериз,+

13ки каавилесин ӱреклеринизи, айозлукта оласыныз кабаатсыз бизим Аллах Бобанын ӧнӱндӓ бизим Сааби Иисусун гелмесиндӓ хепси айоз халкыннан. /Амин./+

4

Беендирин кендинизи Аллаха

4^1Биткидӓ, кардашлар, истеериз хем йалварэрыз сизӓ Иисус Христозун адыннан, ниӂӓ каблеттиниз биздӓн, ташыйын хем беендирин кендинизи Аллаха, ниӂӓ дӱшер, ниӂӓ дӓ йапэрсыныз, бунда таа илерлейиниз+.

2Зерӓ сиз билерсиниз, не сымарламаклар вердик сизӓ Сааби Иисустан.

3Чӱнкӱ Аллахын истедии будур: айоз оласыныз хем запедӓсиниз кендинизи ороспулуктан+.

4Херкезиниз билсин корумаа кенди гӱӱдесини айозлукта хем сайгылыкта,

5ама диил дӱшкӱн истемеклердӓ тайфӓннар гиби, ани Аллахы билмеерлӓр+.

6Бу ӱзерӓ кимсей, сырайы басып, кардашыны гӱӂендирмесин, зерӓ Сааби хепси бу гӱнахлар ичин ӂезалээр, ниӂӓ биз баштан сизӓ сӧледик хем аннаттык.

7Чӱнкӱ Аллах чаармады бизи диилпаклаа, ама чаарды айозлаа+.

8Онуштан, ким паайа коймээр бу сырайы, паасызландырэр диил инсаны, ама Аллахы, Ангысы верди бизӓ Айоз Духу.

9Кардаш севгилии ичин хич йок зорум йазмаа сизӓ, зерӓ сиз кендиниз Аллахтан ӱӱредилмиш олдунуз севмӓӓ бири-биринизи+.

10Аслы, ани северсиниз хепси кардашлары, ким булунэр Македонийада, ама сизӓ йалварэрыз, кардашлар, бу ӱзерӓ таа илерлейин.

11Чалышын услулукта йашамаа, кенди ишинизӓ бакмаа хем кенди еллеринизлӓн ишлемӓӓ, ниӂӓ биз сизӓ сымарладык,+

12ки гӧтӱрӓсиниз кендинизи йакышыклы дышанкыларын ӧнӱндӓ да, кимсейӓ зорунуз олмасын+.

Иисусун икинӂи гелмеси

13Кардашлар, истӓмеерим сизи билмезликтӓ бракмаа ӧлӱлӓр[*] ичин, ки кахырланмайасыныз, ниӂӓ калан умутсуз инсаннар+.

14Еер биз инанарсак, ани Иисус ӧлдӱ да дирилди, хеп ӧлӓ инаналым, ани Аллах Иисуслан геери гетиреӂек оннары, ким Иисуса инанарак ӧлдӱ+.

15Зерӓ буну сизӓ Саабинин сӧзӱннӓн сӧлеериз, ани биз, дирилӓр, еер йашамакта каларсак Саабинин гелмесиндӓ, ӧлӱлерин ӧнӱнӱ гечмейеӂез+.

16Зерӓ Сааби Кенди гӧктӓн инеӂек, сеседерӓк бир архангил сесиннӓн хем Аллахын борусуннан, да оннар, ким ӧлдӱ Христоза инанарак, илкин калкаӂэклар+.

17Сора биз, дири оланнар, еер йашамакта каларсак о вакытта, оннарлан билӓ алынаӂэз Саабийи каршыламаа гӧкӱн алтында да бутӱрлӱ Онуннан хожма бирердӓ олаӂэз+.

18Ӧлӓ ки, бу лафларлан ӱреклендирин бири-биринизи.

5

5^1Кардашлар, бу олушлар ичин йок зорлук йазмаа сизӓ, не вакыт хем не гӱннердӓ олаӂэк,+

2зерӓ кендиниз ии билерсиниз, ани Саабинин гӱнӱ гелеӂек, ниӂӓ бир хырсыз геӂӓ гелер+.

3Озаман, ачан дейеӂеклӓр «услулук хем коркусузлук», озаман ап-ансыздан бела ӱстлеринӓ гелеӂек, ниӂӓ карынын дуумак санӂылары, да куртуламайаӂэклар+.

4Ама сиз, кардашлар, диилсиниз каранныкта, ки о гӱн тутсун сизи хырсыз гиби+.

5Зерӓ сиз хепсиниз айдыннык ооллары, гӱндӱз ооллары, диилиз не геӂӓ, не дӓ караннык ушаклары+.

6Онуштан уйумайалым, ниӂӓ каланы, ама айык хем уйанык олалым+.

7Чӱнкӱ уйуйаннар геӂӓ уйуйэрлар, ичкиӂилӓр дӓ геӂӓ сарфош олэрлар.

8Ама биз гӱндӱз ооллары, онуштан лӓӓзым айык олалым, гӱӱсӱмӱзӓ инан хем севги зирхини гиийелим, башымыза куртулмак умут башлыыны такалым+.

9Чӱнкӱ Аллах бизи ӱфкеси ичин айырмады, ама куртулмак еденелим бизим Сааби Иисус Христос адындан,+

10Ангысы ӧлдӱ бизим ичин, ки биз уйаныкыз мы, уйуйэрыз мы, йашайалым Онуннан билӓ+.

11Онуштан бири-биринизи ӱреклендирин хем духча каавилейин, ниӂӓ дӓ йапэрсыныз.

Битки насаатлар хем селӓмнӓр

12Йалварэрыз сизӓ, кардашлар, хатырлайын сиздеки ишчилери, ани сизи кулланэрлар Саабинин йолунда хем акыл верерлӓр+.

13Оннара ен бӱӱк сайгы хем севги гӧстерин оннарын иши ичин. Бири-биринизлӓн барышмакта йашайын+.

14Сизӓ йалварэрыз, кардашлар, акыл верин касаветсизлерӓ, ӱреклендирин коркаклары, йуфкалары аркалайын, хепсиннӓн сабурлу олун+.

15Бакын, ки кимсей кӧтӱлӱк ичин кӧтӱлӱк чевирмесин, ама чалышын херзаман иилик йапмаа бири-биринизӓ хем херкезинӓ+.

16Херзаман севинин+.

17Дайма дуа един+.

18Хербир халда шӱкӱр един, зерӓ ӧлӓдир сизин ичин Аллахын истедии Иисус Христозда+.

19Айоз Духу сӱӱндӱрмейин+.

20Пророклуу паасызландырмайын.

21Хепсини денейин, не ии, ондан тутунун+.

22Йыракланын хертӱрлӱ кӧтӱлӱктӓн.

23Услулук верӓн Аллах бӱтӱннӓ сизи айозласын. Сизин духунуз, ӂаныныз хем гӱӱдениз бӱтӱннӓ кедерсиз корунсун бизим Сааби Иисус Христозун гелмесиндӓ+.

24Сизи чааран Аллах инанчтыр, О буннары йапар+.

25Кардашлар! Дуа един бизим ичин+.

26Селӓмнейин хепси кардашлары айоз ӧпӱшлӓн+.

27Саабинин адыннан сымарлээрым, окуйун бу кийады хепси /айоз/ кардашлара+.

28Ииверги олсун сизиннӓн бизим Сааби Иисус Христоздан. /Амин./

* 3:5 Денейиӂи – шейтан.

* 4:13 Ӧлӱлӓр – урумӂа «уйумуш оланнар». Хеп бу лаф гечӓр 14-ӂӱ хем 15-ӂи сыраларда да.

+ 1:1 Йаптыклар 15:22, 1 Петринин 5:12, 2 Салониклилерӓ 1:1, Йаптыклар 17:1, Филиплилерӓ 4:16

+ 1:2 Ефеслилерӓ 5:20, 2 Салониклилерӓ 1:3, 2 Салониклилерӓ 2:13

+ 1:4 2 Петринин 1:10

+ 1:5 Йаптыклар 20:18

+ 1:6 1 Коринфлилерӓ 4:16, 1 Коринфлилерӓ 11:1, 2 Салониклилерӓ 3:7, Йаптыклар 17:5-10, Йаптыклар 13:52

+ 1:9 Йаптыклар 14:15

+ 1:10 1 Коринфлилерӓ 1:7, 2 Салониклилерӓ 1:10, Матфей 3:7, Ромалылара 5:9, 1 Салониклилерӓ 2:16, 1 Салониклилерӓ 5:9

+ 2:2 Йаптыклар 16:22-24

+ 2:3 2 Коринфлилерӓ 4:2

+ 2:4 Галатийалылара 2:7, Галатийалылара 1:10, Ефеслилерӓ 5:10

+ 2:5 Ромалылара 1:9, Ромалылара 9:1, Филиплилерӓ 1:8

+ 2:6 1 Коринфлилерӓ 9:4-5, 2 Салониклилерӓ 3:9, Филимона 1:8

+ 2:8 2 Коринфлилерӓ 12:15

+ 2:9 Йаптыклар 18:3, 2 Коринфлилерӓ 11:27, 2 Салониклилерӓ 3:8

+ 2:11 1 Коринфлилерӓ 4:14-15
+ 2:12 2 Салониклилерӓ 2:14
+ 2:13 Галатийалылара 4:14

+ 2:14 1 Салониклилерӓ 1:6, Йаптыклар 17:5, 2 Салониклилерӓ 1:4-5

+ 2:15 Матфей 23:34, Иоан 15:20, Йаптыклар 13:50, Йаптыклар 17:5

+ 2:16 Йаптыклар 13:45, Йаптыклар 14:2, Матфей 27:25, Лука 21:23, 1 Салониклилерӓ 1:10

+ 2:17 1 Коринфлилерӓ 5:3, Колослулара 2:5

+ 2:18 Ромалылара 1:13, Ромалылара 15:22

+ 2:19 1 Коринфлилерӓ 15:31, 2 Салониклилерӓ 1:4

+ 3:1 Йаптыклар 17:15-16

+ 3:2 Йаптыклар 16:1, Филиплилерӓ 2:19

+ 3:3 Йаптыклар 9:16, Йаптыклар 14:22, 1 Петринин 5:9

+ 3:5 Матфей 4:3, 1 Коринфлилерӓ 7:5, Галатийалылара 4:11

+ 3:6 Йаптыклар 18:5
+ 3:10 2 Тимофейӓ 1:3
+ 3:11 2 Салониклилерӓ 3:5

+ 3:12 Филиплилерӓ 1:9-10, 2 Салониклилерӓ 1:3

+ 3:13 Иуданын 1:14, 2 Салониклилерӓ 2:17

+ 4:1 Колослулара 1:10, Колослулара 2:6

+ 4:3 1 Коринфлилерӓ 6:18, Галатийалылара 5:19, Ефеслилерӓ 5:3

+ 4:5 1 Петринин 4:3-4, Ромалылара 1:26, Ефеслилерӓ 4:17-19

+ 4:7 1 Петринин 1:15, Иуданын 1:24, Ефеслилерӓ 1:4, Колослулара 1:22

+ 4:9 Чыфытлара 13:1, Иоан 6:45

+ 4:11 Йаптыклар 18:3, Ефеслилерӓ 4:28, 2 Салониклилерӓ 3:8, 2 Салониклилерӓ 3:10

+ 4:12 Ромалылара 13:13

+ 4:13 Ефеслилерӓ 2:12

+ 4:14 1 Коринфлилерӓ 15:20, 2 Коринфлилерӓ 4:14

+ 4:15 1 Коринфлилерӓ 15:51-52

+ 4:16 Иуданын 1:9, Апокалипсис 12:7, Матфей 24:31, 1 Коринфлилерӓ 15:52, Матфей 16:27, 1 Коринфлилерӓ 15:23

+ 4:17 Йаптыклар 1:9, Апокалипсис 11:12, Иоан 14:3

+ 5:1 Йаптыклар 1:7
+ 5:2 Матфей 24:43, 2 Петринин 3:10
+ 5:3 Лука 21:34, Филиплилерӓ 3:19
+ 5:4 1 Иоанын 2:8
+ 5:5 Лука 16:8, Иоан 12:36, Ромалылара 13:12

+ 5:6 Марк 13:33-36, 1 Петринин 1:13, Ефеслилерӓ 6:18

+ 5:8 Ефеслилерӓ 6:14, Ефеслилерӓ 6:17
+ 5:9 1 Салониклилерӓ 1:10
+ 5:10 Ромалылара 14:9

+ 5:12 1 Коринфлилерӓ 16:16, 1 Коринфлилерӓ 16:18, Филиплилерӓ 2:29, 1 Тимофейӓ 5:17

+ 5:13 Марк 9:50, Ромалылара 12:18, 2 Коринфлилерӓ 13:11

+ 5:14 2 Салониклилерӓ 3:6-10, Галатийалылара 6:1

+ 5:15 1 Петринин 3:9, Ромалылара 12:17

+ 5:16 Филиплилерӓ 4:4

+ 5:17 Лука 18:1, Лука 21:36, Ромалылара 12:12, Ефеслилерӓ 6:18, Колослулара 4:2

+ 5:18 Ромалылара 12:2, Ефеслилерӓ 5:17, Ефеслилерӓ 5:20

+ 5:19 Ефеслилерӓ 4:30

+ 5:21 1 Иоанын 4:1, 1 Коринфлилерӓ 14:29

+ 5:23 Ромалылара 15:33, Филиплилерӓ 4:9, 2 Салониклилерӓ 3:16

+ 5:24 1 Коринфлилерӓ 1:9, 2 Салониклилерӓ 3:3, Чыфытлара 10:23

+ 5:25 Ефеслилерӓ 6:19, 2 Салониклилерӓ 3:1, Чыфытлара 13:18

+ 5:26 1 Петринин 5:14, Ромалылара 16:16

+ 5:27 Колослулара 4:16

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: 1 Салониклилерӓ

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- 1 Салониклилерӓ

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары