Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:55:33.831833+00:00

Ени Бааланты: 1 Петринин

Ени Бааланты: 1 Петринин

1. Ени Бааланты

1. Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

2. Географийа Карталары

Ени Бааланты

Ени Бааланты

1. Ени Бааланты

2. Гириш

1. 1 Петринин

Ии Хабер

Иисус Христос ичин

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2006

Ени Бааланты

Ени Бааланты
гагауз дилиндӓ

Чевириӂи Стефан Байрактар

Теологийа редактору Ӂеймс Данненберг

Илӱстрацийалары кулланмак ичин изин верди:

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

© United Bible Societies, 1994

© 1999 Corel Corporation

© Palphot, Herzlia, Israel

© Pictorial Archive Near Eastern History, est., Israel

All rights reserved.

ISBN 5-93943-090-2

© Библийайы чевирӓн Институт, Москва, 2006

Гириш

ГИРИШ

Паалы окуйуӂулар!

Сиз тутэрсыныз елиниздӓ Ени Баалантыйы, ангысы чевирили шиндики заманда кулланылан гагауз дилинӓ. Ени Баалантынын 27 кийады, Ески Баалантынын кийатларыннан барабар, дӱзер Айоз Йазылары, Библийайы, ангысы бӱӱн дӓ калэр дӱннедӓ ен окунан кийат.

Ени Баалантыйа топлу аннатмак кийатлары, насаат мектуплары хем пророк кийады Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Аннатмак кийатларына гирер Евангелийа (Ии Хабер) Матфейдӓн, Марктан, Лукадан хем Иоандан, хем дӓ Апостолларын Йаптыклары.

«Евангелийа» – бу лаф урум (грек) дилиндӓн чекилер, маанасы онун – «Ии Хабер». Иисус Христос бӧлӓ ады койду ӱӱретмесинӓ. Онуштан Евангелийа айырылмаз баалы Она: О – Ии Хабер куртулмак ичин, ани баашлады Аллахын Оолу инсана йашамасыннан, ӧлмесиннӓн, дирилмесиннӓн хем гӧкӓ калкмасыннан. Пек ӧнемли, ани биздӓ вар Евангелийа дӧрт йазыӂыдан. Оннар йардым едер гӧрмӓӓ бирсой олайлары тӱрлӱ бакышлара гӧрӓ хем таа ии ачыкламаа Иисус Христозун ӱӱретмесини хем йашамасыны.

Ени Баалантыда йаздырылма олайлар гечер 1-ӂи асирдӓ Палестинада бизим тарихин башлантысында. Озаман Палестина булунурду Рим (Рома) императорларын куведи алтында. Иудей халкы, ани йашарды кенди топраанда, чалышарды корумаа кенди динини, ангысынын темели – Айоз Закон, ани Аллах вердийди пророк Моисейӓ.

Моисейин ардындан гелӓн пророклар чойу сӧлӓрмиш, ани гелеӂек Аллахын Сечилмиши, Ангысы гетиреӂек инсана куртулмак гӱнахтан хем ӧлӱм кувединдӓн. Да те бизим ени тарихин чекетмесиндӓ, Палестинанын кӱчӱк касабасында, Вифлеемдӓ, дууду чоктан бекленӓн Мессийа – Иисус Христос. «Христос» чевирилер урум дилиндӓн ниӂӓ «Йааланмыш», «Сечилмиш».

Аллахын Оолу баашлады Ии Хабер куртулмак ичин хербир адама, нередӓ о йашаса хем несой да дилдӓ лафетсӓ.

Иисус Христос ичин, ниӂӓ дӱннедӓ даалмыш Ии Хабер, аннадэр кийат Апостолларын Йаптыклары. Бу кийадын бӱӱк паасы вар, чӱнкӱ о гӧстерер илк христианнарын йашамак олайларыны сыравардыр, ниӂӓ оннар олду. Онда аннадылэр, ниӂӓ биркач апостол, бакмайып коркулара, корумушлар хем етиштирмишлӓр Ии Хабери инсана бӱтӱн дӱннедӓ.

Ени Баалантыйа топлу 21 кийат, ангыларын белли йазыӂылары – Иаков, Петри, Иоан, Иуда, Павли. Хербир кийат сӧлеер, кимӓ йазылды хем йолланды. Оннар йазылы христиан клиселеринӓ йада саде бир кишийӓ. Йолланма кийатлар ӂувап едер тӱрлӱ сорушлара: ачыклээр, ниӂӓ Аллахын сӧзӱнӱ, ӧлӓ дӓ дин сорушларыны хем христианнарын йашамасыны.

Ени Баалантынын сонунку кийады – Апокалипсис (Ачыкламак Иоана). Бу – пророк кийады. Ону диил колай окумаа, онда вар чок сӱрет, ангыларында ачыкланэр Аллахын хербир инсана даава кесмеси ичин, шиндики дӱннейин сонунда кайбелмеси ичин хем онун еринӓ «ени гӧк хем ени ер» гелмеси ичин.

Илкинки Ени Бааланты кийатлары дӱзӱлмӱш евелки урум дилиндӓ. Бу кийатлары 2000 йыл ичиндӓ – христианныын ӧмӱрӱндӓ – чевирмишлӓр ӱзлӓрлӓн диллерӓ бу дӱннедӓ. Гагауз дилинӓ Айоз йазыларын чевирилмеси башлээр 20-ӂи асирин чекетмесиндӓн, ачан гагауз протоиерей Михаил Чакир чевирмиш ана дилинӓ кими Ески хем Ени Бааланты кийатларыны.

Окуйуӂулар тексти аннасын дейни, кийадын биткисиндӓ вар сӧзлӱк хем карталар. Сайфаларын ашаасында вар сноскалар, ани ачыклээр зор аннашылан лафлары хем ерлери, хем дӓ гӧстерер евелки оригинал текстлерин бири-биринӓ уймайан ерлерини. Лафлар, ани ен ески урумӂа текстлердӓ йок, чевирмемиздӓ алынэр кыйнаш скобкалара.

Библийайы чевирӓн Институт шӱкӱр едер чевириӂилерӓ хем редакторлара, ким он йылын ичиндӓ чалышты Ени Баалантыйы гечирмӓӓ гагауз дилинӓ, хем дӓ хепсинӓ, ким, йардым едип, чалышты хазырламаа бу ени басымы.

Йазык, ки баш чевириӂи пастор Стефан Байрактар (1939 – 2001) гӧрмейеӂек шансора бу кийадын типарланмасыны, дӱннейӓ чыкмасыны, онуштан биз есапладык корумаа онун чевирилмиш текстини, май бишей дииштирмейип.

Библийайы чевирӓн Институт

1 Петринин

1 Петринин

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

ПЕТРИНИН ИЛК КИЙАДЫ

Селӓм

1^1Бӓн, Петри, Иисус Христозун апостолу, сечилмишлерӓ селӓм йоллээрым, ангылары йабанӂы гиби йашээрлар дааныкта: Понт, Галатийа, Каппадокийа, Асийа хем Вифинийа ерлериндӓ+.

2Сечилдиниз Аллах Бобанын ӧнӂӓ билмесинӓ гӧрӓ, Аллахын Духуннан айоз халк оларак, ки сеслейӓсиниз Иисус Христозу, хем Онун каны серпилсин ӱстӱнӱзӓ. Сизӓ ииверги хем услулук зееделенсин+.

Шӱкӱр Аллаха дири умут ичин

3Метинник олсун Аллаха, Саабимиз Иисус Христозун Бобасына, Ангысы Кенди бӱӱк аӂыйанныындан йапты, аники енидӓн дууалым, да Иисус Христозун дирилмесиннӓн биздӓ бир ени умут олсун,+

4чӱрӱмӓз, лекесиз, сӧрпешмӓз бир мирас, ани сизин ичин гӧктӓ саклы+.

5Сиз Аллахын кувединнӓн, инаннан корунэрсыныз куртулмак ичин, ани хазыр ачылсын битки вакытларда+.

6Бунун ичин севинин, бакмайарак, ани шинди бир парча вакыт лӓӓзым зеет чекӓсиниз хертӱрлӱ денемеклердӓн,+

7ки сизин инанынызын хализлии гӧстерилсин. Алтын, ани кайбелер, атештӓн дененер. Хеп ӧлӓ инаныныз да, ани таа паалы алтындан, дененер, ки сиздӓ метинник, шаннык хем икрам олсун Иисус Христозун гелмесиндӓ+.

8Макар ки Ону гӧрмединиз, Ону северсиниз, шинди дӓ, гӧрмейерӓк, ама Она инанарак, севинерсиниз шанны бир севинмеликлӓн, ани йок насыл лафлан аннатмаа+.

9Зерӓ етишерсиниз инанынызын беенинӓ – ӂаннарынызын куртулмасына.

10Бу куртулмак ичин чалышмаклан соруштурдулар хем аараштырдылар пророклар, ангылары ӧнӂӓ пророклук еттилӓр ииверги ичин, ани сизӓ верилмиш+.

11Бактылар аннасыннар, незаман хем насыл олаӂэк бу вакыт, ани оннарда Христозун Духу гӧстерӓрди, ангысы ӧнӂӓ хаберледи Христозун зеетлери ичин хем ондан сора метиннии ичин+.

12Оннара ачылды, ани измет едӓрдилӓр диил кендилеринӓ, ама сизӓ. Лафеттилӓр оннар ичин, не сиз ӱӱрендиниз оннардан, ким сизӓ Ии Хабери аннатты. Ии Хабер аннадылды Айоз Духун йардымыннан, ани гӧктӓн йолланылды. Ангиллӓр дӓ истеерлӓр бу ишлери аннамаа+.

Айоз олун

13Онун ичин фикирлериниз ишӓ хазыр олсун. Айык олун. Ен хептӓн умутланын о иивергийӓ, ани сизӓ верилеӂек Иисус Христозун гелмесиндӓ+.

14Ниӂӓ сеслейиӂи ушаклар, кайыл олмайын о хамеллӓрлӓн, ани сиздӓ варды, ачан таа доорулуу билмӓрдиниз+.

15Ама ниӂӓ О, Ким сизи чаарды, – айоздур, хеп ӧлӓ сиз дӓ олун айоз бӱтӱн йашаманызда+.

16Зерӓ йазылы: «Олун айоз, чӱнкӱ Бӓн айозум».

17Еер сиз дейӓрсейдиниз Боба Она, Ким кимсейӓ пай тутмээр, ама херкезинӓ йаптыына гӧрӓ даава йапэр, онуштан бакын, Аллахы хатырлайарак, бу ӧмӱрӱ гечирмӓӓ, ани йашээрсыныз бу дӱннедӓ+.

18Зерӓ ии билерсиниз, не ӧденди, ки куртуласыныз бу бошуна йашамактан, ани едендиниз бобаларыныздан. Бу ӧдек диил гечиӂи ишлӓр – гӱмӱш йада алтын,+

19ама Христозун паалы каны, Ангысы кусурсуз хем лекесиз кузу.

20О дӱннейин курулмасындан ӧнӂӓ билинӓрди, ама ачылды битки вакытларда сизин ичин+.

21Онун араӂылыыннан Аллаха инандыныз, Ангысы дирилтти Ону ӧлӱдӓн да верди Она метинник, ки инанасыныз хем умутланасыныз Аллаха.

22Аслылыы сеслемӓклӓн ӂаннарынызы /Айоз Духлан/ пакладыныз. Бунун ичин кардашларынызы икиӱзлӱлӱксӱз северсиниз. Онуштан севин бири-биринизи хашлаклыклан хем бӱтӱн ӱреклӓн+.

23Зерӓ Аллахын дири хем дивеч сӧзӱннӓн сиз енидӓн дуудунуз, ниӂӓ ушаклар, диил бир ӧлӱмнӱ бобадан, ама ӧлӱмсӱз Бобадан+.

24Зерӓ «инсан ота бензеер, онун бӱтӱн шаны бир кыр чичӓӓ гиби. От куруйэр, чичек дӱшер,

25ама Саабинин сӧзӱ дайма калэр». Бу о сӧздӱр, ани сизӓ насаат едилди+.

2

2^1Онуштан бир йана атын хертӱрлӱ феналыы, шалвирлии, икиӱзлӱлӱӱ, кысканчлыы хем кӧтӱлемейи+.

2Ниӂӓ ени дуумуш евлатлар ӧзлеер сӱт, ӧзлейин Аллахын хализ Сӧзӱнӱ, ки сиз, бунуннан бӱӱйӱп, еденӓбилӓсиниз куртулмак+.

3Зерӓ даттыныз Саабинин иилиини.

Дири айоз бина

4Гелиниз Саабийӓ, дири таша, ани инсандан сыбыдылмыш, ама Аллахтан сечилмиш хем паалы+.

5О сизи файдаласын, ниӂӓ дири ташлары, ки ишлесин бир духча ев, нередӓ сиз, айоз попазлар оларак, гетирӓбилирсиниз Иисус Христозун араӂылыыннан духча курбаннар, не Аллахтан беенилмиш+.

6Зерӓ Айоз Йазыда йазылы: «Бӓн Сионда койэрым бир кӧшӓ ташы, паалы хем сечилмиш. Ким Она инанаӂэк, о утанмыш калмайаӂэк»+.

7Онуштан О сизин ичин, ким инанды, бир паалы таштыр, ама инансыз оланнар ичин «бу бир таш, ангысыны усталар сыбыттылар, ама сонда кӧшӓ ташы олду»,+

8«бир таш, ангысына кӧстекленеӂеклӓр, хем бир канара, ангысына урулаӂэклар». Оннар кӧстекленир, чӱнкӱ Аллахын сӧзӱнӱ сеслӓмеерлӓр. Онуштан оннара сыралыдыр кӧстекленмӓк+.

9Сиз сӓ бир сечилмиш сенселӓ, Падишахын попазлары, бир айоз миллет, Аллахын кенди инсаныйсыныз. Сечилдиниз, ки хаберлейӓсиниз шанны йаптыкларыны Онун, Ангысы чаарды сизи каранныктан Кенди шашылаӂак айдынныына+.

10Незаманса сиз диилдиниз миллет, ама шинди Аллахын миллетийсиниз, незаманса баашланмамыш инсаннардыныз, ама шинди аӂыйаннык едендиниз+.

Аллахын изметкерлери олун

11Севгили кардашлар, йалварэрым, корунасыныз гӱнахлы табеетинизин истемелериндӓн, ани ӂаныныза каршы ӂенк едӓр. Зерӓ бу дӱннедӓ сиз йабанӂыйсыныз хем йолӂуйсунуз+.

12Кендинизи ии гӧтӱрӱн долай инсаннарын арасында, ки оннар, ким кӧтӱлеер сизи, ниӂӓ фена йапыӂылары, гӧрӱп сизин ии ишлеринизи, Аллахы метиннесиннӓр о гӱндӓ, незаман оннара йаклашаӂэк+.

13Саабинин хатыры ичин ӧн верин хепси инсан заабитлеринӓ, истӓр падишаха, ани хепсинин ӱстӱнӓ,+

14истӓр кулланыӂылара, ани ондан йолланмыш, ки фена йапыӂылары ӂезаласыннар хем иилик еденнери мететсиннӓр+.

15Зерӓ будур Аллахын истедии, ки сиз, йапарак иилик, сустурасыныз акылсыз инсаннарын билгисиз лафларыны.

16Гӧтӱрӱн кендинизи ниӂӓ сербест инсаннар, саде йапмайын сербестлииниздӓн кӧтӱлӓӓ бир ӧртӱ. Йашайын ниӂӓ Аллахын чыраклары+.

17Хепси инсаннары хатырлайын, кардашлары севин, Аллахтан коркун, падишахы икрамнайын!+

18Сиз, чыраклар, чорбаӂыларыныза ӧн верин бӱтӱн сайгыйлан, диил саде ии хем йалпак оланнара, ама серт оланнара да+.

Христозун зеетлериндӓн ӧрнек алын

19Зерӓ будур беенилмиш, ачан биркимсей, Аллахын истедиини билерӓк, зеетлерӓ дайанэр, макар ки кабаатсыз аӂы чекер+.

20Нейлӓн сизи мететмӓӓ, еер сиз шамара дайанарсайдыныз кабаатлыйкан? Ама еер дайанарсайдыныз зеетлерӓ, чӱнкӱ иилик йапэрсыныз, бу Аллахын беендиидир.

21Буна сиз чаарылдыныз, чӱнкӱ Христос, сизин ичин зеетленип, ӧрнек сизӓ олду, ки сиз дӓ гидӓсиниз Онун излериндӓн+.

22«О гӱнах хич йапмады, Онун аазындан йалан чыкмады».

23Ачан Ону кӧтӱледилӓр, О ӂувап етмеди кӧтӱлемӓклӓн хем, ачан зеет чекти, о кимсейи коркутмады, ама хептӓн верилди Она, Ким доору даава кесер+.

24О алды бизим гӱнахларымызы Кенди гӱӱдесиндӓ ставроза, ки биз ӧлелим гӱнах ичин да йашайалым доорулук ичин. Онун йараларыннан сиз алыштыныз+.

25Сиз койуннар гибийдиниз, ани йолуну шашырмыш. Шинди са сиз дӧндӱнӱз ӂаннарынызын Гӱдӱӂӱсӱнӓ хем Коруйуӂусуна+.

3

Кары-коӂа аннашмасы

3^1Хеп ӧлӓ сиз, карылар, ӧн верин кенди коӂаларыныза, ки оннар, ани сеслӓмеерлӓр Аллахын сӧзӱнӱ, карыларынын йашамасындан лафсыз казанылмыш олсуннар,+

2гӧрӱп сизин темиз хем икрамны йашаманызы.

3Сизин гӧзеллииниз дышандан олмасын, сӧз гелиши, сач ӧрмелери, алтын такымнар еки рубалар, не гиийерсиниз,

4ама олсун ичйандан саклы ӱректӓ бир инсан, сӧрпешмӓз гӧзелликтӓ йаваш хем услу духлан, не Аллахын ӧнӱндӓ чок паалы+.

5Бутакым евелдӓн айоз карылар донандылар, ким Аллаха умутларыны койарды хем кенди коӂаларына ӧн верӓрди,

6ниӂӓ Сарра сеслӓрди Авраамы да она «чорбаӂым» дейӓрди. Сиз Сарранын ушаклары олдунуз, еер иилик йапарсайдыныз да хич бишейдӓн коркмарсайдыныз+.

7Хеп ӧлӓ сиз дӓ, коӂалар, карыларыныза аннар адамнар олун. Карылара хатыр гӱдӱн, зерӓ оннар сиздӓн таа йуфка, ама сизиннӓн барабар мирасчы олаӂэклар дивеч йашамак баашышына. Ӧлӓ ки сизин дуаларынызда кӧстек олмасын+.

8Олун хепсиниз бир нееттӓ, пай алын башкаларынын зорлукларында, кардашлары севин, йалпак хем мӱнӱз ӱрекли олун+.

9Чевирмейин кӧтӱлӱк ичин кӧтӱлӱк еки сӱӱмӓк ичин сӱӱмӓк, ама иисӧзлейин, зерӓ билерсиниз, ани чаарылдыныз, мирасчы оласыныз иисӧзлемеклерӓ+.

10Зерӓ «ким север йашамайы хем ии гӱннӓр истеер гӧрсӱн, о кӧтӱлӱктӓн лӓӓзым дилини дургутсун хем аазыннан йалан сӧлӓмесин.

11Феналыктан узаклансын, иилик йапсын, барышмаклыы аарасын да онун ардындан гитсин.

12Зерӓ Саабинин гӧзлери дооруларын ӱстӱндӓдир хем Онун кулаклары дуаларыны ишидер. Ама Сааби оннара каршы дурэр, ким кӧтӱлӱк йапэр».

13Ким сизӓ фена йапэр, еер сиз иилик йапмаа чалышкан олурсайдыныз?

14Еер зеетленирсейдиниз дӓ доорулук ичин, не мутлу сизӓ! Коркмайын, недӓн инсан коркэр, хем кахырланмайын+.

15Христозу ӱреклериниздӓ айозлайын, ниӂӓ Саабийи. Херзаман хазыр олун ӂувап етмӓӓ херкезинӓ, ким истеер есап умут ичин, ани сиздӓ вар. Саде йапын буну йалпаклыклан хем сайгыйлан+.

16Сизин ӱзӱнӱз пак олсун, ки, ачан фена лаф сӧлеерлӓр оннар, ким кӧтӱлеер сизин ии йашаманызы, ани Иисус Христоза баалы, утанмыш калсыннар+.

17Зерӓ еер Аллах истӓрсейди, таа иидир зеетленмӓӓ ии ишлӓр ичин, некадар кӧтӱ ишлӓр ичин+.

18Чӱнкӱ Христос, гетирсин бизи Аллаха дейни, бир керӓ ӧлдӱ гӱнахларымыз ичин, доору олан доору олмайаннар ичин. О гӱӱдейӂесинӓ ӧлдӱрӱлдӱ, ама духчасына дирилдилди+.

19О, Духлан гидип, насаат етти духлара, ангылары зынданда+.

20Бир вакыт сеслӓмемиштилӓр оннар, ангыларыны Аллах дайанмаклан бекледи, геми йапыларкан Нойун гӱннериндӓ. О гемидӓ пек азлык судан[*] куртулду, салт секиз киши.

21Бу олуш ваатизлӓӓ бензеер, ани шинди сизи куртарэр Иисус Христозун дирилмесиннӓн. Ваатизлик гӱӱденин йыканмасы кирдӓн диилдир, ама Аллахын ӧнӱндӓ темиз ӱректӓн бир адамак+.

22Христос гӧкӓ калкты да Аллахын саа тарафында отурду. Онун запына верилдилӓр ангиллӓр, заабитликлӓр хем куветлӓр+.

4

Аллах ичин йашамак

4^1Ниӂӓ Христос зеетленди гӱӱдейлӓн, хеп ӧлӓ сиз дӓ фикирлеринизи зеет ичин хазырлайын, зерӓ ким гӱӱдейлӓн зеетленер, о гӱнах йапмактан дургунэр+.

2Ӧлӓ ки, калмыш вакыды бу гӱӱдейлӓн йашайын диил инсанын хамеллеринӓ гӧрӓ, ама Аллахын истедиинӓ гӧрӓ+.

3Зерӓ етӓр некадар гечмиш вакытларда тайфӓннарын истедиклерини йаптыныз, йашайарак айыплыкта, шефкликтӓ, сарфошлукта, хайырсызлык конаклыында[*], ичкиӂиликтӓ хем ииренч идоллара баш иилтмектӓ.

4Шинди оннар шашэрлар, чӱнкӱ сиз оннарлан барабар далмээрсыныз о ташкын хайырсызлык селлеринӓ, да онуштан кӧтӱлеерлӓр сизи+.

5Оннар ӂувап вереӂеклӓр Аллахын каршысында, Ангысы хазыр даава кесмӓӓ хем дирилерӓ, хем ӧлӱлерӓ+.

6Онун ичин Ии Хабер насаат едилди оннара да, ким ӧлдӱ, ки оннара ӧбӱр инсаннар гиби гӱӱдейӂесинӓ даава кесилсин, ама духчасына Аллах гиби йашасыннар.

7Хербир ишин биткиси йакындыр, онуштан акыллы олун, дуайлан кушкулукта беклейин+.

8Хепсиндӓн таа чок сиздӓ бири-биринизӓ хашлак севги олсун, зерӓ севги чок гӱнахлары ӧртер+.

9Мырылданмайарак бири-биринизӓ, конакчы олун+.

10Херкез измет етсин бири-биринӓ о айыры баашышлан, не Аллахтан каблетти, ниӂӓ оннар, ким ии кулланэр Аллахын хертӱрлӱ иивергисини+.

11Лафедӓрсейди бириси, ко Аллахын сӧзӱнӱ сӧлӓр гиби лафетсин. Измет едӓрсейди бириси, измет етсин о куветлӓн, не Аллахтан верили, ки хепсиндӓн метинненсин Аллах Иисус Христос араӂылыыннан. Христоза дӱшер метинник хем кувет дивечтӓн дивеӂӓ. Амин+.

12Севгили кардашларым! Атешли денемеклерӓ шашмайын, ани башыныза гелер сизи денемӓк ичин, ниӂӓ бир шашылаӂак иш+.

13Буна каршы, севинин, чӱнкӱ пай алэрсыныз Иисус Христозун зеетлериндӓ, ки Онун метиннии ачылмасында да севинӓсиниз хем шенненӓсиниз+.

14Еер сизи азарларсайдылар Христозун ады ичин, не мутлу сизӓ, зерӓ Аллахын шанны Духу булунэр ӱстӱнӱздӓ. /Оннардан О кӧтӱленер, ама сиздӓн метинненер./+

15Саде олмасын, ки биркимсей сиздӓн зеетленер, чӱнкӱ ӧлдӱрӱӂӱ, хырсыз, фена йапыӂы, еки карышэр башкаларынын ишинӓ.

16Ама еер сӓн зеетленӓрсейдин христиан гиби, утанма, ама метиннӓ Аллахы, чӱнкӱ Христозун адыны ташыйэрсын+.

17Зерӓ вакыт гелди, даава башлансын Аллахын евиндӓн. Еер даава биздӓн башланарсайды, несой олаӂэк оннарын биткиси, ким Аллахын Ии Хаберини сеслӓмеер+?

18«Еер доору инсаннар гӱӂӱлӓ куртуларсайды, озаман аллахсызларлан хем гӱнахкерлӓрлӓн не олур?»

19Ӧлӓ ки, оннар, ким Аллахын истедиинӓ гӧрӓ зеетленер, кенди ӂаннарыны инанч Йарадыӂыйа иилик йапмаклан инандырсыннар+.

5

Клисенин кулланыӂылары хем генчлӓр

5^1Сиздеки пресвитерлерӓ йалварэрым, чӱнкӱ кендим дӓ пресвитерим. Бӓн шаадым Христозун зеетлеринӓ хем пайдашым метинниктӓ, ани лӓӓзым ачылсын+.

2Йалварэрым, гӱдӱн Аллахын сӱрӱсӱнӱ, ани сиздӓ вар, коруйарак оннары диил зорландырылмыш, ама ии истедиктӓн, ниӂӓ Аллаха йакышыклы. Буну йапмайын тамахлыклан казанч ичин, ама севинчлӓн,+

3диил, ки чорбаӂылык едӓсиниз оннара, ким верилди сизин елинизӓ, ама чалышын вермӓӓ ӧрнек сӱрӱйӓ+.

4Ачан гелеӂек Бӱӱк Гӱдӱӂӱ, еденеӂениз бир сӧрпешмӓз шанны фенец+.

5Хеп ӧлӓ сиз дӓ, генчлӓр, ӧн верин пресвитерлерӓ. Хепсиниз, бири-биринизӓ ӧн верерӓк, кушанын йавашлыклан. Зерӓ «Аллах шишкиннерӓ каршы дурэр, ама йавашлара ииверги верер»+.

6Онун ичин йаваш олун, верилип Аллахын каави елинӓ, ки, вакыт гелдийнӓн, ӱӱсеклендирсин сизи.

7Хепси кахырларынызы Онун ӱстӱнӓ койун, зерӓ О сизин ичин кахырланэр+.

8Айык хем кушку олун, зерӓ сизин душманыныз диавол гезер бир хырлайан аслан гиби да аарээр, кими йутсун+.

9Она каршы дурун каави инаннан, билерӓк ани хеп бӧлӓ зеетлери гечирерлӓр сизин кардашларыныз дӱннейин херериндӓ+.

10Аллах хертӱрлӱ ииверги верер. О чаарды сизи Кенди дивеч метинниинӓ, ани Иисус Христозда. Сиз бираз зеетлендиктӓн сора, Кендиси сизи таманнаа гетиреӂек, ерлештиреӂек, каавилендиреӂек хем салланмаз йапаӂэк+.

11Она /метинник хем/ кувет дивечтӓн дивеӂӓ. Амин+.

12Йаздым сизӓ кысадан бу лафлары Силуанын елиннӓн, ангысыны инанч кардаш сайэрым. Истеерим хавезлендирейим сизи хем шаатлык едейим, ани будур Аллахын хакына иивергиси. Бундан тутунун+.

13Селӓмнеер сизи Вавилондан клисӓ, ани Аллахтан сечилмиш, ниӂӓ дӓ сиз. Селӓмнеер сизи Марк, беним оолум+.

14Селӓмнейин бири-биринизи севги ӧпӱшӱннӓн. Услулук сизӓ хепсинизӓ, ким инанӂы Иисус Христоза. /Амин./+

* 3:20 Судан – еки «суйлан».

* 4:3 Хайырсызлык конаклыы – оргийа.

+ 1:1 Матфей 4:18-21, Иоан 1:40-42, Иаковун 1:1

+ 1:2 Чыфытлара 12:24, 2 Петринин 1:2, Иуданын 1:2

+ 1:3 2 Коринфлилерӓ 1:3, Ефеслилерӓ 1:3, 1 Петринин 3:21, Иоан 3:3, Тита 3:5

+ 1:4 Матфей 6:20, Матфей 19:21, Колослулара 1:5

+ 1:5 Ефеслилерӓ 2:8
+ 1:6 Матфей 5:11-12, Иаковун 1:2-3
+ 1:7 1 Коринфлилерӓ 3:13, Ромалылара 2:10
+ 1:8 Иоан 20:29
+ 1:10 2 Петринин 1:19
+ 1:11 Ромалылара 8:9, Лука 24:26
+ 1:12 Йаптыклар 2:2-4

+ 1:13 Марк 13:33-34, Ефеслилерӓ 6:18, 1 Салониклилерӓ 5:6

+ 1:14 Йаптыклар 17:30, Ефеслилерӓ 4:18-19, Ромалылара 12:2, Тита 3:3

+ 1:15 1 Иоанын 3:3, 2 Петринин 3:11

+ 1:17 2 Коринфлилерӓ 6:18

+ 1:18 Иоан 1:29, Йаптыклар 20:28, Чыфытлара 9:14

+ 1:20 Чыфытлара 1:2

+ 1:22 Иоан 13:34, Ромалылара 12:9, Чыфытлара 13:1

+ 1:23 Иоан 1:13, Чыфытлара 4:12
+ 1:25 Иаковун 1:10-11
+ 2:1 Ефеслилерӓ 4:31, Колослулара 3:8

+ 2:2 Матфей 18:3, 1 Коринфлилерӓ 3:2, Чыфытлара 5:13

+ 2:4 1 Коринфлилерӓ 10:4
+ 2:5 Ефеслилерӓ 2:20-22,
+ 2:6 Ромалылара 9:33, Ромалылара 10:11
+ 2:7 Марк 12:11, Йаптыклар 4:11
+ 2:8 Ромалылара 9:33

+ 2:9 Апокалипсис 1:6, Апокалипсис 5:10, Иоан 1:9

+ 2:10 Ромалылара 9:25

+ 2:11 Иаковун 4:1, Ромалылара 7:23, Ромалылара 13:14, Галатийалылара 5:24

+ 2:12 Матфей 5:16, 2 Коринфлилерӓ 9:13, Галатийалылара 1:24

+ 2:13 Ромалылара 13:1, Тита 3:1

+ 2:14 Ромалылара 13:3-4

+ 2:16 Иоан 8:32, Иаковун 1:25, Иаковун 2:12, Ромалылара 6:18, 1 Коринфлилерӓ 7:22, 2 Коринфлилерӓ 3:17, Галатийалылара 5:1, Галатийалылара 5:13, 1 Коринфлилерӓ 7:22

+ 2:17 Ромалылара 13:7

+ 2:18 Ефеслилерӓ 6:5, Колослулара 3:22, 1 Тимофейӓ 6:1, Тита 2:9

+ 2:19 1 Петринин 3:14, 1 Петринин 3:17, 1 Петринин 4:16

+ 2:21 Йаптыклар 14:22, Иоан 13:15

+ 2:23 Матфей 5:39, Лука 23:46

+ 2:24 Ромалылара 6:2, Галатийалылара 2:19, Галатийалылара 5:24,

+ 2:25 Лука 15:6

+ 3:1 Йарадылыш 3:16, 1 Коринфлилерӓ 14:34, Ефеслилерӓ 5:22, Колослулара 3:18, Тита 2:5

+ 3:4 1 Тимофейӓ 2:9
+ 3:6 Йарадылыш 18:12
+ 3:7 Ефеслилерӓ 5:25, Колослулара 3:19
+ 3:8 Ромалылара 12:16

+ 3:9 1 Салониклилерӓ 5:15, Ромалылара 12:17, Матфей 5:44, Ромалылара 12:14, 1 Коринфлилерӓ 4:12

+ 3:14 Матфей 5:10, 1 Петринин 2:19-20, 1 Петринин 4:14-16,

+ 3:15 Колослулара 4:6
+ 3:16 1 Петринин 2:12, Лука 13:17
+ 3:17 1 Петринин 2:20

+ 3:18 1 Петринин 2:21, 1 Петринин 4:1, Чыфытлара 9:26-28

+ 3:19 Йарадылыш 6:3-14, Йарадылыш 7:17, 2 Петринин 2:5

+ 3:21 Ромалылара 6:4, Марк 16:16, 1 Петринин 1:3

+ 3:22 Лука 24:51, Йаптыклар 1:9, Марк 16:19, Ромалылара 8:34, Ромалылара 8:38, 1 Коринфлилерӓ 15:24, Ефеслилерӓ 1:21

+ 4:1 1 Петринин 3:18, Ромалылара 6:2, Ромалылара 6:7, Галатийалылара 5:24, Колослулара 3:3

+ 4:2 Ромалылара 6:14, Ромалылара 14:7-8, 2 Коринфлилерӓ 5:15, Тита 2:12

+ 4:4 Ефеслилерӓ 4:17-19, 1 Петринин 2:12, 1 Петринин 3:16

+ 4:5 Иоан 5:22, Йаптыклар 10:42, 1 Петринин 4:5

+ 4:7 Иаковун 5:8, 1 Коринфлилерӓ 7:29, 1 Коринфлилерӓ 7:31, Марк 14:38

+ 4:8 Иаковун 5:20

+ 4:9 Чыфытлара 13:2

+ 4:10 Ромалылара 12:6-8, 1 Коринфлилерӓ 7:7, Лука 12:42-43

+ 4:11 Иоан 13:31, 1 Коринфлилерӓ 10:31, Иуданын 1:24-25, Апокалипсис 1:6, Апокалипсис 5:13

+ 4:12 1 Петринин 1:7
+ 4:13 Йаптыклар 5:41, Филиплилерӓ 3:11
+ 4:14 Матфей 5:11
+ 4:16 1 Петринин 2:19-20
+ 4:17 Ромалылара 2:9,
+ 4:19 Лука 23:46
+ 5:1 Лука 24:48, Ромалылара 8:17

+ 5:2 Иоан 21:16-17, Йаптыклар 20:28, 1 Тимофейӓ 3:8, Тита 1:7

+ 5:3 Матфей 20:25-26, Филиплилерӓ 3:17, 2 Салониклилерӓ 3:9, 1 Тимофейӓ 4:12, Тита 2:7

+ 5:4 Иоан 10:11, Чыфытлара 13:20, 1 Коринфлилерӓ 9:25

+ 5:5 Иаковун 4:6

+ 5:7 Матфей 6:25, Филиплилерӓ 4:6

+ 5:8 Марк 13:33-34, 1 Петринин 5:8, Ефеслилерӓ 6:18, 1 Салониклилерӓ 5:6, 2 Коринфлилерӓ 2:11, Ефеслилерӓ 6:11

+ 5:9 Иаковун 4:7, Йаптыклар 14:22, 1 Салониклилерӓ 3:3

+ 5:10 2 Тимофейӓ 2:10

+ 5:11 1 Петринин 4:11

+ 5:12 Йаптыклар 15:22, Йаптыклар 15:40, 1 Салониклилерӓ 1:1, 2 Салониклилерӓ 1:1

+ 5:13 Йаптыклар 12:12, Йаптыклар 13:5, Йаптыклар 15:37

+ 5:14 Ромалылара 16:16

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

1. А

2. Б

3. В

4. Д

5. З

6. И

7. К

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. С

13. Т

14. Ф

15. Х

СӦЗЛӰК

Адам Оолу: бутӱрлӱ Иисус адларды Кендисини. Бутӱрлӱ Мессийа адланэр Ески Баалантыда, Даниилин кийадында (Дан. 7:13 ) хем башка Айоз Йазыларда. Бу адлан Иисус истӓрди гӧстерсин, ани О Кендиси Мессийа хем Падишах. Башка тарафтан, Иисус Кендини сайарды инсаннан бир, онун ичин дейӓрди Кендиси ичин «Адам Оолу».

Айоз бина: йалныз бир кӓӓмил йапы, йапылы маасуз Аллаха изметчилик ичин. Айоз бинанын аулу ичиндӓ варды курбаннык, нередӓ гетирилӓрди курбан гӱнах ичин хем башка курбаннар. Бу бинайы баштан йапты падишах Соломон. Бозгунӂулуктан сора ону енидӓн йапты Зоровавел. Сора бунун да еринӓ башка бир Айоз бина йапты падишах Ирод. Айоз бина ичиндӓ Аллахлан адамын булушмак ерийди.

Айоз Йазылар: дин кийатлары, йазылы Аллахын пророкларындан, ангылары гирӓрди Ески Баалантыйа. Иисус Христоздан сора буннара Ени Баалантынын кийатлары екленди.

Аксакал: Израилин миллет ӧндерӂилериндӓн бири.

Аллахтан корканнар: тайфӓннар, ангылары иудей дининӓ дӧнмӱш, ама кесикли олмамыштылар.

Алтар: маса, нередӓ попаз гӱннӱклӓрди.

Баш попаз: иудейлердӓ ен бӱӱк попаз, ани кулланарды Синедриону. Салт онун варды доорулуу йылда бир сыра гирсин Айоз бинанын Ен айоз еринӓ.

Билгичлӓр: бак Закон ӱӱредиӂилери.

Веелзевул: шейтанын адларынын бириси (фена духларын башы).

Давид: Израилин ен анылмыш падишахы, Иуданын сенселесиндӓн.

Динар: гӱмӱш монета – Рома императорлуунда файдаланырды. (Бир гӱннӱк ишин парасы.)

Закон: Айоз Закон йада Моисейин закону, Библийанын илк беш кийады. Бу кийатларда йазылы дӱннейин курулмасы ичин, илк инан адамнары ичин, Израил халкы ичин, оннарын Мысырдан бошандырылмаклары ичин, Айоз бина ичин, курбаннар ичин хем попазлык сыралары ичин. Законда йазылыйды он сымарламак, ани Аллах верди Моисейӓ, йазып Кенди пармааннан ики йонулмуш таш ӱстӱндӓ. Закон аннадэр, ниӂӓ дӱшер севмӓӓ Аллахы хем йакын оланыны (инсаны).

Закон ӱӱредиӂилери: инсаннар, ким ии билирди Закону да инсана аннадырды. Иисусун вакыдында оннар бир кӱчӱк бӧлӱм инсанды, ангылары чок сайгылыйдылар иудейлерин арасында. Оннардан чойу Синедрионун азаларыйды.

Зилотлар: урум дилиндӓ «чок чалышканнар». Иудейлерин дин политиклери, ангылары чок чалышардылар корусуннар иудей динини тайфӓннарын адетлериндӓн да бакардылар ӂенклӓн куртарсыннар инсаны Рома заабитлииндӓн. Олур, ки Иисусун оники апостолун бириси, Симон Кананит, ӧнӂӓ бу групаданды.

Иудейлӓр: чыфытлар.

Кесиклик: еркек органын уӂунун дерисини кесмӓк. Аллахын Авраамнан баалантысына гӧрӓ, хербир иудей чоӂук лӓӓзым каблетсин кесиклик секизинӂи гӱнӱ дуумактан сора.

Кесиклилӓр: иудейлӓр (чыфытлар).

Колонада: бир ӧртӱлӱ ер, нередӓ инсан гезӓбилир хем дурабилир.

Курбаннык: бир ер, нередӓ иудейлӓр курбан гетирӓрдилӓр Аллаха Законун сырасына гӧрӓ.

Левийлилӓр: Израилин оники тамызлыынын бириндӓн, Левий тамызлыындандылар. Попаз диилдилӓр, ама попазлара йардым едирдилӓр. Айоз бинада псалмаларлан хем музыкайлан Аллахы метиннӓрдилӓр, курбан хайваннары курбан ичин хазырлардылар хем башка ишлӓр йапардылар. Израилин оники тамызлыындан бири ичин оннара дейӓрдилӓр «левийлилӓр».

Мессийа (урумӂа «Христос»): бу чыфытча сӧзӱн аннамасы «йааланмыш» йада «Аллахтан сечилмиш». Мессийа – Аллахтан йолланылмыш, ангысы ичин ӧнӂӓ хабер верилмишти Законун хем Пророкларын кийатларында. Иисусун вакыдында иудейлӓр беклӓрдилӓр, ки Мессийа гелсин хем инанардылар, ани О куртараӂэк оннары Романын заабитлииндӓн да кураӂэк Кенди падишахлыыны.

Нард: паалы, ии кокулу йаа.

Паскеллӓ йортусу: Ени Баалантыда Хамурсуз йорту да адланэр. Бу йортуда иудейлӓр анэрлар геӂейи, ачан Аллах, Моисейин заманында, куртарды оннары Мысырдан, нередӓ есирликтӓ булунардылар.

Попаз: изметкӓр Айоз бинада Иерусалим касабасында, иудейлердӓ. Попазлар лӓӓзымды гетирсиннӓр, Моисейин законуна гӧрӓ, хертӱрлӱ курбаннар хем башка изметчилик йапсыннар.

Садукейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм ӱӱренмиш адам, ани инанмардылар башка бишейӓ, не ичин ачык йокту йазылы Моисейин кийатларында. Оннар инанмардылар, ани ӧлӱлӓр дирилеӂеклӓр хем ӧлӱмдӓн сора йашамак олаӂэк. Садукейлерин арасында варды бӱӱк попазлар.

Синагога: бир дин йапысы, нередӓ иудейлӓр топланэрлар хер ӂумертеси гӱнӱ, ки баш иилтсиннӓр Аллаха.

Синедрион: Христозун заманында иудейлерин ен ӱӱсек даавасы. Бӱӱк попазлар, аксакаллар хем билгичлердӓн (70 кишидӓн) курулуйду.

Тайфӓннар: 1) диил иудейлӓр; 2) инсаннар, ани инанэр чок аллахлары.

Фарисейлӓр: Христозун заманында иудейлердӓ бир бӧлӱм адам, ани чалышардылар сыкы тутмаа Моисейин законуну.

Харччылар: харчлары инсандан топлайаннар Рома императорлуун хазнасына. Иудейлӓр азетмӓрдилӓр харччылардан, чӱнкӱ оннар барабар ишлӓрдилӓр тайфӓн Рома заабитлииннӓн хем инсандан топлардылар таа чок пара, некадар лӓӓзым.

Географийа карталары

Table of Contents

- Ени Бааланты: 1 Петринин

- Ени Бааланты

- Ени Бааланты

- Гириш

- 1 Петринин

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

- Сӧзлӱк (Ени Бааланты)

- Адам Оолу
- Айоз бина
- Айоз Йазылар
- Аксакал
- Аллахтан корканнар
- Алтар
- Баш попаз
- Билгичлӓр
- Веелзевул
- Давид
- Динар
- Закон
- Закон ӱӱредиӂилери
- Зилотлар
- Иудейлӓр
- Кесиклик
- Кесиклилӓр
- Колонада
- Курбаннык
- Левийлилӓр
- Мессийа (урумӂа «Христос»)
- Нард
- Паскеллӓ йортусу
- Попаз
- Садукейлӓр
- Синагога
- Синедрион
- Тайфӓннар
- Фарисейлӓр
- Харччылар

- Географийа карталары