Author: Институт перевода Библии
Date: 2021-12-14T11:41:31.018084+00:00

Руфи • Иона: Иона

Руфи • Иона: Иона

1. Ӧнсӧз

1. Иона

РУФИ

ИОНА

Библийайы чевирӓн Институт

Москва

2017

РУФИ

ИОНА

Чевириӂи Петри Чеботар

Редактор Иванна Банкова

Теологийа редактору Виталий Войнов

Рецензентлӓр Владимир Кусурсуз, Анна Челак

ISBN 978-5-93943-232-0

© Институт перевода Библии, 2017

Ӧнсӧз

Ӧнсӧз

Христиан традицийасына гӧрӓ чыфыт халкынын Айозлу Йазысы сайылэр Ески Бааланты. Ески Баалантыйа гирер 39 кийат, ангыларыны йазмышлар тӱрлӱ авторлар кенди вакытларында. Кийатларын таа чойу йазылы евелки чыфыт дилиндӓ. Ески Баалантынын кими кийатлары йазылмыш ӱч бин йылдан зеедӓ геери. Ески Баалантыда вар Израил историйасы ичин кийатлар хем о закон ичин, ангысыны вермиш она Аллах. Бундан башка, вар поезийа, аариф инсаннарын насаатлары хем гелеӂек вакытлар ичин пророклуклар.

Руфи хем Иона кийатлары каплээрлар чыфыт историйасынын фарклы дӧнемнерини. Руфи кийадында олушлар гечерлӓр Христосун дуумасындан илери XI асирин башлантысында, пророк Иона кийадында са – Христосун дуумасындан илери VIII асирин ортасында. Бу кийатлар сефтӓ типарланэрлар гагаузча. Чевирийӓ йапылды дерин редакцийа, о каршылаштырылды оригинал чыфыт текстиннӓн.

Вар умудумуз, ани гагауз окуйуӂусу булаӂэк бу кийатларда диил саде мераклы сӱжетлери, ама ачаӂэк кендисинӓ Аллахын хем инсаннарын арасында илишкилӓр ичин дерин хакикаты.

Библийайы чевирӓн Институт бӱтӱн ӱректӓн шӱкӱр едер чевириӂилерӓ, редакторлара хем хепсинӓ, ким йардым етти хазырламаа бу кийады.

Иона

Иона

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

Ионанын кийады аннадэр пророк ичин, ангысы истӓмӓрди олмаа пророк да бӱтӱн кувединнӓн каршы койарды буна. Иш олэр VIII-ӂи асирдӓ бизим замандан илери. Аллах сымарлады Ионайа, гитсин аван хем серт куветли Асирийа империйасынын баш касабасына Ниневийайа, аники ӱзӓ чыкармаа о касабада йашайан инсаннарын гӱнахларыны. Ама Иона истӓмеди, Израил халкын душманнары, ниневийалылар, пишман олсуннар гӱнахлары ичин да каблетсиннӓр Аллахын афетмесини. Безбелли, о коркарды гитмӓӓ душманнара да онуштан йолланды Ниневийадан каршы тарафа.

Бир сыра шашылаӂак олушлардан сора Иона хеп окадар сеследи Аллахы, ама пек гӱӂенмиш, ки Аллах афетмиш ниневийалылары. Ама Аллах гӧстерди Ионайа, ани О аӂыйэр хепсини, ким хазыр каблетмӓӓ Онун хаберини, ани О истӓмеер гӱнахкерлерӓ ӧлӱм, ама истеер, оннар пишман олсуннар. Сааби диил саде израиллилерин Аллахы, ама бӱтӱн дӱннейин Аллахыдыр.

Ени Баалантыда Иисус таа бир керӓ аннадэр Ионанын еӂели ичин, аники ӧнӂӓ хаберлесин Кенди ӧлмесини хем дирилмесини. Хем дӓ Иисус гӧстерер ниневийалылары ниӂӓ бир ӧрнек, насыл гӱнахкерлӓр кушкусуз хем шӱпесиз пишман олэрлар.

1

Иона неетленер качмаа Саабидӓн

1^1Ионайа, Амитайын оолуна, ишидилди Саабинин сеси: 2«Чыксана йола! Гит бӱӱк Ниневийа касабасына. Хабер вер орадакы инсана, сӧлӓ оннара, ани Бӓн билерим оннарын кӧтӱлӱклерини». 3Иона са, неетленип качмаа Саабидӓн Таршиш касабасына, етишти Йафа касабасына, булду Таршишӓ гидӓн гемийи, ӧдешип, пинди гемийӓ, аники гитмӓӓ Саабидӓн Таршишӓ[*].

4Ама Сааби йоллады денизӓ бир бӱӱк лӱзгӓр, да башлады чиркин боран. Геми хемен-хемен даалаӂэйды. 5Гемиӂилери алды корку. Херкези гиришти чаармаа кенди аллахыны. Гемийи илиннетмӓӓ дейни, ӱкӱ атывердилӓр денизӓ. Иона са, инип геминин амбарына, йатты да далды дерин уйкуйа+. 6Капитан, йаклашып она, деди: «Нечин уйуйэрсын сӓн? Калк, чаар сенин Аллахыны! Беким, О аклысына гетиреӂек бизи, да биз кайып олмайаӂэз»+.

7Хепси гириштилӓр демӓӓ бири-биринӓ: «Четелӓ аталым[*] да аннайалым, кимин бетеринӓ бизим башымыза гелди бу бела!» Четелӓ аттылар – да четелӓ дӱштӱ Ионайа. 8«Раз сенин бетеринӓ биз дӱштӱк белайа, сӧлӓ бизӓ, кимсин сӓн? – сордулар она. – Не занаатын вар? Нередӓн гелерсин? Ангы халктан чекилерсин?» – 9«Бӓн чыфытым, – деди о. – Бӓн инанэрым Саабийӓ, Гӧктеки Аллаха, ангысы курду денизи хем ери». 10Бӱӱк корку алды денизчилери. Ачан Иона сӧледи, ани качэр Саабидӓн, гемиӂилӓр сордулар она: «Не йаптын сӓн! 11Не йапалым биз сана шинди, аники долайда дениз услансын? Боран сарплашэр!» – 12«Алын да атын бени денизӓ, – ӂувап етти о, – аники долайанынызда дениз услансын. Бӓн билерим, ани беним бетеримӓ сизин башыныза гелди бу бӱӱк боран».

13Гемиӂилӓр чекеттилӓр кӱреклемӓӓ кенара доору, ама бишей йапамардылар: боран хеп сарплашарды. 14Озаман оннар чаардылар Саабийи: «Сааби! – дедилӓр оннар. – Бу адамын ӂаны ичин кайып олмайалым. Ӂувап истӓмӓ биздӓн кабаатсыз инсанын ӧлӱмӱ ичин! Чӱнкӱ бӧлӓймиш Сенин истедиин, Сааби!» 15Тутуп Ионайы, оннар аттылар ону денизӓ – да дениз осаат усланды. 16Саабидӓн бир бӱӱк корку сарды гемиӂилери. Гемиӂилӓр, емин едип, ададылар йапмаа Саабийӓ курбан.

2

Ионанын дуасы

2^1Сааби буйур етти, бир бӱӱк балык йутсун Ионайы. Ӱч гӱн хем ӱч геӂӓ Иона булунду балыын карнысында+. 2Булунарак балыын карнысында, о дуа етти Саабийӓ, кенди Аллахына:

3Сааби, белайа дӱшӱп, чаардым бӓн Сени –
Ӧлӱлерин дӱннесиндӓн истедим Сендӓн йардым,
да Сӓн ишиттин беним сесими!

4Денизин дипсиз деринниинӓ Сӓн аттын бени, бени гӧтӱрерлӓр акынтылар;

Сенин бӱӱк суларын хем далгаларын гечерлӓр беним ӱстӱмдӓн.

5Да бӓн дӱшӱнӓрдим: «Бӓн куулдум Сенин ӧнӱндӓн».

Ама йок, бӓн таа гӧреӂӓм Сенин Айозлу Бинаны!

6Беним буазыма гелди су, долайда – дипсиз деринник,
дениз отлары сарылды башыма.

7Бӓн ер алтына дӱштӱм, байырларын кӧклеринӓ,
ерин токатлары беним ардыма китлендилӓр хептенӓ!

Ама Сӓн куртардын дипсиз чукурдан беним ӧмӱрӱмӱ,

Сааби, Аллахым беним!

8Битник, умутсуз халда бӓн Саабийи аклыма гетирдим,
да беним дуам гелди Сана, Сенин Айозлу Бинана.

9Йарамаз идоллара баш иилдӓн инсаннар Сени сатэрлар –

10бӓн сӓ Сана курбан гетиреӂӓм шӱкӱрлӱк сӧзлеримнӓн,
таманнайаӂам адамакларымы.

Куртулуш Саабинин елиндӓ!

11Сааби буйур етти – да балык кусту Ионайы дениз кенарына.

3

Ниневийалылар пишман олэрлар

3^1Да генӓ Ионайа ишидилди Саабинин сеси: 2«Чыксана йола! Гит бӱӱк Ниневийа касабасына. Хабер вер орада йашайаннара ону, не Бӓн сана сӧлеерим»+. 3Иона чыкты йола: гитти Ниневийайа, насыл она буйур етти Сааби. Ниневийа окадар бӱӱк бир касабайды[*], ани ону бӱтӱннӓ гезмӓӓ дейни, лӓӓзымды ӱч гӱн.

4Иона, гезип касабада бир гӱн, башлады хаберлемӓӓ: «Гечеӂек таа кырк гӱн, да Ниневийа йок едилеӂек!» – 5да Ниневийада йашайан инсаннар инандылар Аллахы. Оннар хептӓн вазгечтилӓр имектӓн, пишман олуп кенди гӱнахлары ичин, хем гиидилӓр серт докумадан пишманнык рубаларыны, кӱчӱӱ дӓ, бӱӱйӱ дӓ. 6Ачан са буну ишитти Ниневийанын падишахы, о калкты трондан, сойунду падишах гиийимнерини, гииди пишманнык рубаларыны, отурду кӱл ӱстӱнӓ 7да буйур етти хаберлемӓӓ Ниневийада кендинин хем бойарларын адындан бӧлӓ бир емир: «Хич бишей имесиннӓр хем су ичмесиннӓр хем инсаннар, хем хайваннар – сыырлар да, койуннарлан кечилӓр дӓ. 8Ко инсаннар да, хайваннар да, гиийип пишманнык рубаларыны, бӱтӱн ӱректӓн чаарсыннар Аллахы. Ко херкези вазгечсин йапмаа феналык хем зорбалык. 9Ким билер? Беким, Аллах аӂыйаӂэк, вазгечеӂек ӱфкесиндӓн, да биз кайып олмайаӂэз»+.

10Аллах гӧрдӱ оннарын йаптыкларындан, ани оннар вазгечтилӓр йапмаа феналык. Да Аллах аӂыды да вазгечти неетиндӓн ӂезаламаа оннары, йолламады Ниневийайа бела.

4

Ионанын дарылмасы хем Аллахын хайырлыы

4^1Иона бу бетерӓ гирди бӱӱк кахыра хем дарылды. 2О дуа етти Саабийӓ бӧлӓ: «Ей, Сааби! Бӓн бунун ичин сӧлӓрдим е – таа дуума еримдӓ. Бу бетерӓ дӓ бӓн качтым Таршишӓ. Бӓн билӓрдим, ани Сӓн ӂана йакын хем хайырлы, сабурлу хем ии ӱрекли Аллахсын, ангысы хавезлӓн вазгечер бела йолламаа инсана. 3Онуштан, Сааби, ал бендӓн беним ӂанымы: таа ии бӓн ӧлейим, ани йашайаӂам».

4«Не лӓӓзым сӓн дарыласын?» – сорду Сааби.

5Иона чыкты касабадан да ерлешти гӱндуусуна доору. Орада о йапты кендисинӓ бир бордей да, сакланып онун гӧлгесиндӓ, сииредӓрди, не олаӂэк ӧтӓӓ доору касабайлан. 6Сааби Аллах са йоллады бир сӱтлен, да о бӱӱдӱ, гӧлгӓ йапарак Ионайа, кефсизленмесин дейни. Иона пек севинди бу сӱтленӓ. 7Ертеси сабаа, айдыннанаркан, Аллах йоллады бир курт. Курт кемирди сӱтлени, да о сӱтлен куруду. 8Ачан са гӱн чыкты, Аллах гӱндуусундан йоллады бир хашлак лӱзгӓр. Гӱн йакты Ионанын башыны. Ионанын куведи кесилди, о истӓрди кендисинӓ ӧлӱм, дӱшӱнерӓк: «Таа ии бӓн ӧлейим, ани йашайаӂам».

9«Не лӓӓзым сӓн дарыласын бу сӱтлен ичин?» – сорду Аллах Ионайа.

«Лӓӓзым, – деди ӧбӱрӱ. – Фит ӱрӓӓм копэр!»

10Озаман Сааби деди: «Сенин ӂанын аӂыйэр сӱтленӓ, макар сӓн заамет етмедин ону бӱӱтмӓӓ: бир геӂӓ о пейдаланды хем бир геӂӓ куруду. 11Е Беним насыл ӂаным аӂымасын бӱӱк касаба Ниневийайа? Онда вар ӱз ирми бин кишидӓн зеедӓ инсан, ангылары аннамээрлар, нередӓ саа тараф, нередӓ сол, хем чок хайван».

* 1:3 Таршиш касабасы булунарды Ниневийадан пек узакта, Ак денизин каршы тарафында.

* 1:7 Четелӓ атмаа – рус. «бросать жребий».

* 3:3 Йа да: «Ниневийа Аллахын гӧзӱндӓ бӱӱк бир касабайды».

+ 1:5 Йаптыклар 27:18
+ 1:6 Иона 3:9
+ 2:1 Матфей 12:40, Матфей 16:4
+ 3:2 Иона 1:1-2
+ 3:9 Иона 1:6

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=GGZC

Table of Contents

- Руфи • Иона: Иона

- Ӧнсӧз

- Иона

- 1
- 2
- 3
- 4